मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

आर्क्टीक बाय नॉर्थवेस्ट - १५ (अंतिम)

स्पार्टाकस ·

प्रभो 09/10/2014 - 11:08
भारी!! ही गेल्या आठवड्यातील बातमी आठवली. http://news.discovery.com/earth/oceans/cargo-ship-is-first-to-solo-the-northwest-passage-141002.htm

एस 09/10/2014 - 12:27
नेमक्या शब्दांत, तरीही उत्कंठावर्धक. वाचक कधी कंटाळणार नाही इतपत नाट्यमयता, तरीही शक्य तिथे घटनांमागील शास्त्रीयता उलगडणे. मस्त. मजा आली. पुलेमाशु.

अजया 09/10/2014 - 21:33
______/\________ स्टँडिंग ओवेशन दिले आहे तुम्हाला या अप्रतिम लेखमालेसाठी! पुमाशु.

मेघनाद 10/10/2014 - 19:33
व्व्व्व्व्व्व्व्व्वा काय लेख मालिका होती स्पार्टाकस साहेब……. मजा आली. काय त्या लोकांच ध्येयवेड म्हणाव. त्यातून तुमची विषय मांडण्याची कला तर अफलातून. Amandsen बद्दल ऐकल होते पण एवढी विस्तृत माहिती कधी मिळाली नव्हती. आपल्याला शतशः धन्यवाद….आता अश्याच लेख मालिका येत राहूदेत….पु.ले.मा.प्र.

प्रभो 09/10/2014 - 11:08
भारी!! ही गेल्या आठवड्यातील बातमी आठवली. http://news.discovery.com/earth/oceans/cargo-ship-is-first-to-solo-the-northwest-passage-141002.htm

एस 09/10/2014 - 12:27
नेमक्या शब्दांत, तरीही उत्कंठावर्धक. वाचक कधी कंटाळणार नाही इतपत नाट्यमयता, तरीही शक्य तिथे घटनांमागील शास्त्रीयता उलगडणे. मस्त. मजा आली. पुलेमाशु.

अजया 09/10/2014 - 21:33
______/\________ स्टँडिंग ओवेशन दिले आहे तुम्हाला या अप्रतिम लेखमालेसाठी! पुमाशु.

मेघनाद 10/10/2014 - 19:33
व्व्व्व्व्व्व्व्व्वा काय लेख मालिका होती स्पार्टाकस साहेब……. मजा आली. काय त्या लोकांच ध्येयवेड म्हणाव. त्यातून तुमची विषय मांडण्याची कला तर अफलातून. Amandsen बद्दल ऐकल होते पण एवढी विस्तृत माहिती कधी मिळाली नव्हती. आपल्याला शतशः धन्यवाद….आता अश्याच लेख मालिका येत राहूदेत….पु.ले.मा.प्र.
आर्क्टीक बाय नॉर्थवेस्ट ही लेखमालिका आज संपली. ही मालिका प्रकाशित करु दिल्याबद्दल मी मिसळपाव प्रशासनाचा मनापासून आभारी आहे. ही मालिका आपल्याला कशी वाटली ते जरुर कळवा. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- सॅन फ्रॅन्सिस्को १९०६ च्या एप्रिलमध्ये बसलेल्या भूकंपाच्या धक्क्यातून अद्यापही सावरत होतं. जवळपास ८०% शहर भूकंपात उध्वस्तं झालेलं होतं. नॉर्थवेस्ट पॅसेज यशस्वीपणे पार करुन आलेल्या अ‍ॅमंडसेन आणि त्याच्या सहकार्‍यांच्या यशाने सॅन फ्रॅन्सिस्कोवासियांना या धक्क्यातून सावरण्याची उमेद मिळाली असावी.
प्रवास
लेख

ती गेली तेव्हा रिमझिम, पाऊस निनादत होता

संजय क्षीरसागर ·

मदनबाण 09/10/2014 - 11:34
Howcome u are so predictable ? गायमुला बेशर्त स्विकॄती या संकल्पनेचा आपल्याला बोध झालेला नाही हे खेदाने नमुद करतो ! ;)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1 billion in revenue from India in FY15

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 11:45
वेगळ्याच भावदशेत गायलीये! (म्हणजे इथे इतरत्र प्रकाशित झालेल्या लेखातला अर्थ घेऊन!). ज्या अर्थानं ग्रेसनं ती लिहिलीये तो अर्थ पंडितजींना माहिती असता तर त्यांनी (बहुदा) हे गाणं केलंच नसतं. किंवा बहुदा जी दोन महत्त्वाची कडवी त्यांनी गाण्यात घेतली नाहीयेत, ती त्यांना हव्या असलेल्या अर्थाशी सुसंगत नाहीत म्हणून वगळलीयेत. (म्हणजे आईचा (सख्या) मृत्यू). तरीही ग्रेसच्या कवितेतच लयकारीचा असा काही अंदाज़ आहे, शब्द-विभ्रमांची अशी अफलातून जादू आहे की, ती दोन कडवी न घेता सुद्धा, गाणं कमाल झालंय.

पैसा 09/10/2014 - 12:59
ज्या अर्थानं ग्रेसनं ती लिहिलीये तो अर्थ पंडितजींना माहिती असता तर त्यांनी (बहुदा) हे गाणं केलंच नसतं
हृदयनाथ गाणी करताना त्यावर सर्वंकष विचार केल्याशिवाय करतात का?

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 14:47
त्यामुळे सहमती दर्शवलीये.
किंवा बहुदा जी दोन महत्त्वाची कडवी त्यांनी गाण्यात घेतली नाहीयेत, ती त्यांना हव्या असलेल्या अर्थाशी सुसंगत नाहीत म्हणून वगळलीयेत. (म्हणजे आईचा (सख्या) मृत्यू).

पैसा 09/10/2014 - 17:04
ज्या अर्थानं ग्रेसनं ती लिहिलीये तो अर्थ पंडितजींना माहिती असता तर
याचा शुद्ध मराठीत अर्थ असाच होतो की ग्रेस यांना जो अर्थ अभिप्रेत होता तो हृदयनाथांना माहिती नव्हता. मंगेशकर भावंडांची साहित्याची जाण आणि साहित्यिकांशी खूप जवळची नाती माहिती आहेत म्हणूनच हे विधान मला फारच धाडसी वाटतंय. स्वतः हृदयनाथांनी सांगितलंय की ग्रेसबरोबर त्यांची ओळख १९७१ पासूनची. ग्रेस यांची शेवटची ३ वर्षे दीनानाथ मंगेशकर हॉस्पिटलचे उपचार घेत गेली. पैकी शेवटचे ६ महिने ते तिथे अ‍ॅडमिट होते. ४० वर्षांचा स्नेह असलेल्या माणसाला तेही हृदयनाथांसारख्या प्रतिभावंताला, एखाद्याबद्दल काही माहिती नसेल हे कोणाला कसे पटेल?

प्रचेतस 09/10/2014 - 11:56
रसग्रहण आवडले. वास्तविक गाणी, कविता ह्यांची अजिबात आवड नाही आणि पुढेही निर्माण होणार नाही पण तुम्ही लिहिलंय छान त्यामुळे आवर्जून प्रतिसाद द्यावासा वाटला.

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 13:42
ग्रेससारख्या प्रतिभावंत कवीच्या सौंदर्यपूर्ण रचनेला यथोचित उंचीवर नेण्याचा (जमेल तितका) प्रयत्न केलायं.

स्पंदना 09/10/2014 - 12:01
या वेळी कवितेच्या ओळींना दाद देताना त्यांचा अर्थ सुद्धा उलगडायचा लहेजा आवडला. फक्त शेवटचा "तो कृष्ण नागडा होता" याचा मात्र भावार्थ थोडा वेगळा असावा. "त्यांच्या दारीही येउन थबकणारी सांज", अन हा "नागडा कृष्ण" यांचा मेळ घातला तर त्याच्या वयाच्या आईबद्दल वाटणारी आदिम आसक्ती जाणवुन जाते.

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 12:17
त्या कडव्यात ग्रेस जितका सूचक आहे (आणि तरीही शेवटच्या ओळीत कमाल केलीये), तितकीच सूचकता ठेवण्याचा प्रयत्न केलायं. त्या ओळींबद्दल विस्तारानं लिहिलं तर इथे गहजब होईल.

चिगो 09/10/2014 - 13:52
सुंदर रसग्रहण.. आवडलं.. खरे तर मला कवितेमागच्या ह्या कारणांची आणि त्यामुळेच ह्या अर्थाची माहिती नव्हती. मी नेहमीच ही कविता ग्रेसांनी त्यांच्या आईच्या मृत्युबद्दल लिहीलीय, असं समजायचो.. क्या बात, संक्षी..

सुहास.. 09/10/2014 - 14:52
हृदयनाथांनी >> बास इथेच संपत सगळ , या सारखा संगीतकार/गायक मुख्य प्रवाहात का आला नसावा हे सलतय, काव्य, त्याची उंची, तुम्ही केलेल रसग्रहण , त्याच्या वाटेला जायची आपली लायकी नाही :)

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 15:26
स्वतःला कधीही कमी लेखू नका. प्रतिभा तर माझ्याकडेही नाही पण रसिकता आहे. रस्त्यावरचा पेटी वाजवणारा जरी सुरेख वाजवत असेल तरी, इतर कसलाही विचार न करता, भान हरपून ऐकत राहातो. रसिकता ही सामान्यातल्या सामान्याला मिळालेलं वरदान आहे. आणि मजा म्हणजे जितकं सौंदर्य आपण टिपतो तितकं ते खोलवर झिरपत जातं आणि मग अचानक कधी तरी प्रतिभेच्या स्वरुपात प्रकट होतं. ग्रेस तर मलाही कळले नव्हते आणि अजून सुद्धा पूर्ण कळतील अशी शक्यता नाही, पण आधी इंटरनेटवर त्यांच्या मुलाखती ऐकल्या. मग निश्चित झालं की त्यांच्याकडे प्रगल्भता तर नक्की आहे. कोणत्याही गोष्टीचा ते अत्यंत खोलवर विचार करु शकतात. त्यांच्या शब्दांनी आणि लयीवरच्या विलक्षण हुकूमतीनं तर आधीच मोहिनी घातली होती. इतकी तयारी झाल्यावर मग आपल्या अनुभवात त्यांची सौंदर्यदृष्टी घेऊन उतरायला लागलो, तशी हळूहळू त्यांची कविता समजायला लागली.

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 15:06
मला वाटतं रसिकता ही सतत वृद्धिंगत होत जाणारी गोष्ट आहे. आपल्याकडे फक्त ओपन माइंडेडनेस हवा आणि दुसर्‍याच्या गुणांची कदर करणारी दिलदारी हवी. ग्रेस जर तद्दन टाकाऊ गोष्ट असती तर हृदयनाथांसारख्या प्रस्थापित आणि मनस्वी कलाकाराशी त्यांची इतकी जवळीक साधलीच नसती. म्हणजे त्यांच्या कवितांची गाणी झाली त्यामुळे ते सामान्यांपर्यंत पोहोचू शकले इतकंच. त्यांची कविता तर, मुळातच अत्यंत रहस्यमय, सौंदर्यपूर्ण आणि अर्थगर्भ होती. प्रतिभेचं एक लक्षण सातत्य समजलं जातं. जर ग्रेस ही योगायोगानं चमकलेली वीज असती तर लेखन सातत्य असंभव होतं. ही इज अ लँडमार्क पोएट. `आपल्याला उंची गाठता येत नाही तर दुसर्‍याला खाली खेचा' या मनोवृत्तीनं, जे तरल सौंदर्याचा आस्वाद घेण्याची मनीषा बाळगतात त्यांचा रसभंग होतो, त्यांची सौंदर्यदृष्टी उंचावण्याची शक्यता मावळते. आणि नकळत, खाली खेचणारा सुद्धा, खालीच राहातो.

सुहास.. 09/10/2014 - 15:25
`आपल्याला उंची गाठता येत नाही तर दुसर्‍याला खाली खेचा' या मनोवृत्तीनं, जे तरल सौंदर्याचा आस्वाद घेण्याची मनीषा बाळगतात त्यांचा रसभंग होतो, त्यांची सौंदर्यदृष्टी उंचावण्याची शक्यता मावळते. आणि नकळत, खाली खेचणारा सुद्धा, खालीच राहातो. >> _/\_

अत्रुप्त आत्मा 09/10/2014 - 15:47
सं.क्षी. मला ग्रेसच्या या दोन ओळींचा अर्थ आणि त्यातली संगती सांगा चंदनाच्या झोपाळ्याला इंधनाचे भयं! वाघिणिच्या दुधावर आली कशी सायं?

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 16:08
पण तरीही प्रयत्न करतो : पहिली ओळ सोपी आहे तरी सुद्धा कवीच्या नादमय शब्द संयोजनाची नक्कीच दाद द्यायला हवी. म्हणजे चंदनाला अग्नीचं भय ही कल्पना तर रम्य आहेच पण `चंदना'चा `इंधना'शी घातलेला मेळ आणि त्या दोघांची `भयाशी संगती' सुरेख जमवलीये. इथे आणखी एक नज़ाकत लक्षात घेण्यासारखी आहे, नुसत्या चंदनाला इंधनाचं भय नाही, तर `चंदनाच्या झोपाळ्याला' इंधनाचं भय आहे. झोपाळा हे आनंदाचं स्वास्थ्याचं रुपक आहे आणि त्याला भस्मिभूत होण्याची भीती आहे. तर, चंदनाच्या झोपाळ्याला इंधनाचे भयं! आणि असं का तर : वाघिणिच्या दुधावर आली कशी सायं? म्हणजे वाघिणीला उमाळा कसा फुटेल? पण काय गज़ब कल्पनाशक्ती आहे `तिच्या दुधावर साय कशी धरेल?' पुन्हा इथेही प्रतिभेचा रंग आहे. मायेची, दुधावरच्या सायीशी संगती मानली गेलीये. आणि : वाघिणीच्या दुधावर आली कशी सायं ? अशी विचारणा केलीये! निव्वळ लाजवाब. तुम्ही ही पूर्ण कविता द्याल का?

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 16:19
या मांडणीला `रिवर्स रिडींग' म्हणतात. म्हणजे आधी परिणाम सांगायचा आणि नंतर कारण सांगायचं. तर एखादी खुनशी सखी (किंवा जवळची व्यक्ती) अचानक प्रेमपूर्ण झालीये : जणू, वाघिणीच्या दुधावर साय आलीये. आता कविचा चंदनाचा झोपाळा, त्याचं ते एकट्याचं, तिच्याशिवाय आनंदात असणं अचानक धोक्यात आलंय, म्हणून : चंदनाच्या झोपाळ्याला इंधनाचं भयं ! मी आहे तसा, एकाकी, आनंदात आहे, तू आता कितीही प्रेमानं जवळ घेतलंस तरी, माझ्या चंदनाच्या झोपाळ्याला ती धग सोसायची नाही!

समीरसूर 09/10/2014 - 15:49
आता थोडी कळली ही कविता. लिहिले सुरेखच आहे. पण जे काही आहे ते बरेच क्लिष्ट आहे. म्हणजे असे असेल का, तसे असेल का, बरेच खोलात जावे लागेल वगैरे असे...पण लेख खूप सुंदर झाला आहे. त्यानिमित्ताने कवितेचा आस्वाद घेता आला.

भिंगरी 09/10/2014 - 16:23
कवितेचे चांगले रसग्रहण करून आमच्या मठ्ठ डोक्यात घुसवल्या बद्दल.

अविनाशकुलकर्णी 09/10/2014 - 17:00
एका वाहिनिवर चर्चेत एक सुंदर आठवण ऐकण्यात आली . कै ग्रेस यांच्या मेघात अडकली किरणे ,तो सूर्य सोडवीत होता .. ह्या गाण्यात ह्या ऐवजी मूळ ओळ मेघात मिसळली किरणे ,तो सूर्य सोडवीत होता .. ... अशी होती पण गाण्याच्या दृष्टीने बदल करण्यात आला. त्यांचे म्हणणे असे होते कि अडकलेले सोडवता येते पण मिसळलेले नाही.. मिसळले हा शब्द बदलल्याने त्यातली गूढता आशय घनता व दुर्बोधता गेली.

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 18:10
ग्रेस या पोस्टवर आधी झाली आहे. तिथले खटासी खट या सदस्याचे अप्रतिम प्रतिसाद वाचण्यासारखे आहेत. मला एका गोष्टीचं मात्र कायम आश्चर्य वाटत आलं आहे, रसग्रहणाचा आनंद घेण्याऐवजी लोकांना (निष्कारण) पंगे घेण्यात रस कशामुळे असेल? एकतर ही कविता माझ्या अत्यंत आवडत्या कवितांपैकी एक आहे. प्रतिसादकातल्या काहींना अक्षर ओळख सुद्धा झाली नसेल त्यापूर्वीपासून, मी ग्रेसच्या मागे आहे. आंतरजालावर एका रात्रीत शोधाशोध करुन, ग्रेसच्या कवितेचं रसग्रहण करण्याची किमया कुणीही करुन दाखवावी, मी हे रसग्रहण मागे घेईन. या कवितेचा विषय (आता थोडं स्पष्टच लिहितो) `व्यभिचारी आई' असा आहे. हृदयनाथ मंगेशकर अशा विषयावरचं गाणं कल्पनेत सुद्धा गाणार नाहीत. याचा अर्थ त्यांना ग्रेसच्या पूर्वायुष्याची कल्पना नव्हती असा होत नाही किंवा ग्रेसचा काव्यानुरोध काय होता याची कल्पना नसावी असाही नाही. तर, विषयाची पूर्वपिठिका माहिती असून सुद्धा त्यांनी, ती केवळ `आई' या अर्थाशी सुसंगत केली आहे. तसं करतांना त्यांनी कवितेतली दोन महत्त्वाची कडवी (जी मूळ विषयाकडे सरळ निर्देश करतात) वगळली आहेत.

स्पा 10/10/2014 - 12:22
रसग्रहणाचा आनंद घेण्याऐवजी लोकांना (निष्कारण) पंगे घेण्यात रस कशामुळे असेल
ज्याप्रमाणे तुम्हाला रामनाम निरर्थक, निर्बुद्ध , अर्थहीन वाटते , मग तुमची त्यांची चांगलीच पिदवता, सेम त्याचप्रमाणे काही लोकांना ग्रेस निरर्थक, निर्बुद्ध , अर्थहीन वाटतो , ज्याची त्याची आवड , जौंद्यात न... आपण आपला आनंद घ्यावा , लोकांना त्यांचा आनंद घेऊ द्यावा

काउबॉय 10/10/2014 - 12:34
ती म्हणजे तो लेख लिहल्यानंतर आपणास लक्षात आले की हे काव्य आईच्या मृत्युवर नसून तिचे प्रियकराकडे जाणे सोबत आहे. जर ही कविता आपल्या अत्यंत आवडत्या कवितांपैकी एक आहे. आणि प्रतिसादकातल्या काहींना अक्षर ओळख सुद्धा झाली नसेल त्यापूर्वीपासून, आपण ग्रेसच्या मागे परिणामी त्या कवितेच्या मागे आहे. तर आपल्या कडून ती कविता नक्की कशावर आहे हे समजायला इतका वेळ कसा लागला ?

काउबॉय 10/10/2014 - 12:37
ती म्हणजे तो लेख लिहल्यानंतर आपणास लक्षात आले की हे काव्य आईच्या मृत्युवर नसून तिचे प्रियकराकडे जाणे सोबत आहे. जर ही कविता आपल्या अत्यंत आवडत्या कवितांपैकी एक आहे. आणि प्रतिसादकातल्या काहींना अक्षर ओळख सुद्धा झाली नसेल त्यापूर्वीपासून, आपण ग्रेसच्या मागे परिणामी त्या कवितेच्या मागे आहे. तर आपल्या कडून ती कविता नक्की कशावर आहे हे समजायला इतका वेळ कसा लागला ? का हां इंटरनेटचा परिणाम आहे ? बाकी स्पा शी अतिशय सहमत. टिका सहन न करू शकणारेनी ती करायच्या फंदात ही न पड़ता आनंदी रहावे हेच उत्तम.

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 18:15
त्यामुळे सगळा अर्थ सरळ आहे. चाल तर इतकी कमाल आहे की कित्येक वेळा ऐकून सुद्धा गाण्याची गोडी कायम राहाते. ते गाणं इतकं साधं पण तरीही रसपूर्ण आहे की त्याचं पुन्हा रसग्रहण काय करणार?

काउबॉय 10/10/2014 - 00:05
सुरुवातच आपण अशी केलिय
या कवितेला अत्यंत नाजूक परिमाण आहे. ग्रेसची, (जवळपास त्याच्याच वयाची), (सावत्र) आई, तिच्या प्रियकराकडे (नेहमी) जायची.
हे कशातून आपणास प्रकट झाले ? तसेच ती गेली तेंव्हा रिमझिम पाउस निंनाद्त होता असे कसे ? जर का ती "गेली" नसून "जायची" असे कविला सांगायचे असताना ?

काउबॉय 10/10/2014 - 12:13
पण मी डोळे मिटून रसग्रहण नाही स्विकारू शकत मला खात्री आहे तुमच्याकड़े माझ्या शंकेचे यथोचित उत्तर आहे, कृपा करून ते लिहून माझ्यावर व कवी रसिकांवर उपकृत व्हावे

संजय क्षीरसागर 10/10/2014 - 23:41
ग्रेसची किंमत १० रुपये करणारे, त्यांच्या पुस्तकाचं नांव वाचून भोवळ येणारे, निरर्थक लिहिण्याला हिंमत लागते म्हणणारे, रसग्रहणाचा आनंद घेण्याऐवजी चर्चा न्यूनगंडाकडे नेणारे, ग्रेसला कुण्याशा गावचा गोलंदाज म्हणणारे आणि ग्रेस वाचणं थांबवणारे, सगळ्यांना सलाम! एखादी गोष्ट न समजणं सहाजिक आहे, तसं म्हणणं आणि सोडून देणं यात सुद्धा काही वावगं नाही पण अर्थाचा अनर्थ करुन तिचा उपहास करणं, (विशेषतः ती गौरवप्राप्त असतांना); स्वतःची अनुभव कक्षा सिमित करतं. जर हे रसग्रहण प्रकाशित झालं नसतं तर ग्रेसला समजावून घेण्याची अनेकांची संधी हुकली असती. खरं तर या निमित्तानं मलाच ग्रेस आणखी थोडे उलगडले आणि त्याबद्दल सर्व प्रतिसादकांचा आभारी आहे.

दशानन 11/10/2014 - 23:53
हा प्रतिसाद मनापासून खूप खूप आवडला!!!
ग्रेसची किंमत १० रुपये करणारे, त्यांच्या पुस्तकाचं नांव वाचून भोवळ येणारे, निरर्थक लिहिण्याला हिंमत लागते म्हणणारे, रसग्रहणाचा आनंद घेण्याऐवजी चर्चा न्यूनगंडाकडे नेणारे, ग्रेसला कुण्याशा गावचा गोलंदाज म्हणणारे आणि ग्रेस वाचणं थांबवणारे, सगळ्यांना सलाम!
_/|\_

मारवा 11/10/2014 - 13:34
महाकवि ग्रेस स्वतः वरील ती गेली तेव्हा रीमझीम पाउस निनादत होता या कवितेचा संपुर्ण अर्थ अगदी तपशील वार त्यांच्या अप्रतिम शैलीत संध्यासुक्तांचा यात्रिक या अप्रतिम व्हीडीओ त करतात. नांदेड चे प्रसिद्ध मनोचिकीत्सक डॉ नंदकुमार मुलमुले यांनी या व्हीडीयोची निर्मीती केली होती. याचे दोन भाग आहेत एकात त्यांची मुलाखत घेतलेली आहे व एकात ते या कविते विषयी बोलतात. तुम्ही हा व्हीडीओ जरुर पहा. डॉ. नंदकुमार मुलमुले यांने कवि ग्रेस यांच्या कवितेच्या विश्लेषणावर एक सुंदर पुस्तक लिहीलेले आहे त्याचे नाव रचनेच्या खोल तळाशी असे आहे. त्यांचे कौतुक स्वतः ग्रेस यांनी केलेले आहे. काही वर्षापुर्वी औरंगाबादला या प्रकाशनाचा कार्यक्रम झाला होता तेव्हा मला तेथे उपस्थित राहण्याचे व काही मिनीटे ग्रेस यांच्याशी संवाद साधण्याची संधी मिळाली होती. ती सीडी तुम्हाला आणि ते पुस्तक मला वाटत बुकगंगा वर मिळेल. आणि मनाला पटत नाही तरी यु टुयुब ची ग्रेस च्या व्हीडीओ ची लिंक येथे देतो. कारण दहा रुपयांच्या नोटा नाचवणारी मानसिकते पेक्षा पायरसी ची मानसिकता तितकी वाइट नाही. तुमचे रसग्रहण आवडले हे नमुद करतो व चंदनाच्या झोपाळ्याला इंधनाचे भय चा स्वतः कवि ग्रेस यांनी सांगितलेला अर्थ नक्कीच वाचलेला आठवतोय तो बहुधा मितवा या त्यांच्या ललित लेखसंग्रहा तील एका लेखात आहे मात्र तो अर्थ फार च वेगळा व सुंदर आहे असो. तो पर्यंत हा अद्वितिय दुर्मिळ व्हिडीओ बघा यशवंत देव एका कार्यक्रमात म्हणाले होत तुमच्या कवितेचे धुके उलगडावेसे वाटत नाही पांघरुन घ्यावेसे वाटते पण त्यांनी नोटा नाचवुन आपल्या अरसिकतेचे प्रदर्शन नाही मांडले त्यांना ही कविता कळली नव्हती. असो https://www.youtube.com/watch?v=skiEPAqaCcA

संजय क्षीरसागर 11/10/2014 - 21:39
तेव्हा मला तेथे उपस्थित राहण्याचे व काही मिनीटे ग्रेस यांच्याशी संवाद साधण्याची संधी मिळाली होती.
भाग्यवंत आहात!
चंदनाच्या झोपाळ्याला इंधनाचे भय चा स्वतः कवि ग्रेस यांनी सांगितलेला अर्थ नक्कीच वाचलेला आठवतोय तो बहुधा मितवा या त्यांच्या ललित लेखसंग्रहा तील एका लेखात आहे मात्र तो अर्थ फार च वेगळा व सुंदर आहे असो.
लिहा ना इथे, आनंद वाटेल. अत्यंत आभारी आहे! विडिओ बघतो आणि कळवतो.

मारवा 13/10/2014 - 11:19
संजय जी मितवा मध्ये भावजयीचा झोपाळा नावाचे संपुर्ण प्रकरण च आहे एक त्यात चंदनाच्या झोपाळ्याला इंधनाचे भय याचा संदर्भ येतो.परंतु तो फ़ार मोठा लेख आहे व मला ज्यांना ग्रेस कठीण वाटतो त्यांच्यासाठी मितवा तील च खालील उतारा देण्याची इच्छा झाली म्हणुन त्याच्या एवजी हा उतारा देत आहे. ( झोपाळ्यावर इतर ही ठीकाणी ग्रेस ची कॉमेंट्री आहे मी तुम्हाला सांगताना तो संदर्भ डोक्यात होता ते मिळाल्यावर नक्कीच देतो सध्या हा उतारा .लहानपणी आमच्या शेजारी जुई नावाची एक झुळझुळ हसणारी मुलगी राहत असे. संध्याकाळ झाली की ती एका उंच लाकडी स्टुलावर उभी राहुन जाईजुईच्या मांडवावरच्या टपोरलेल्या कळ्या खुडायची. जुईच्या स्वत:च्या वेणीत कधीही फ़ुले माळलेली नसत; पण स्वत:च्या हातांनी फ़ुलांच्या वेण्या गुंफ़ुन शेजारीपाजारी वाटण्याचा तिला फ़ार छंद होता. कुशलतेने गुंफ़लेल्या वेण्या मैत्रीणींच्या केसांवर फ़ुलतांना बघुन जुई फ़ुलुन येत असे. घरात फ़ार त्रास होता त्या पोरीला.कुठली, कुणाची काहीच माहीत नव्हते तिच्यावीषयी. एका निपुत्रीक विधवेने वात्सल्याच्या पुर्तीसाठी तिला अनाथ आश्रमातुन उचलुन आणले आणि या विधवा आईच्या मृत्युनंतर जुई आईच्या कुटुंबातील एक निराधार मुलगी म्हणुन वाढु लागली. घरातली हक्काची दासीच होउन गेली. एक दिवस उंच स्टुलावर उभी राहुन कळ्या तोडत असतांनाच, तिच्या काकुने कर्कश हाक मारुन चुलीवर टाकलेल्या भाताखालचा जाळ कमी करण्यास सांगितले.सांगितल्या बरोबर काम करणे हा जुईचा स्वभावच नव्हे, कर्तव्य धर्मही होता. परकराच्या ओच्यात जमवलेल्या कळ्यांची पुरचुंडी मुठीत धरुन जुईने स्टुलावरुन उडी मारली आणि ती जाळ सारखा करायला धावली. चुलीत एकावर एक तिरपी ठेवलेली दोन लाकडे असत. ती थोडी बाहेर ओढायची, बाहेरपर्यंत जळत आलेल्या लाकडांवर पाण्याचा एक हबका मारायचा, म्हणजे चुलीतील उरलेल्या निखार्यांच्या मंद आचेवर भात फ़ुलायला लागेल इतकीच माफ़क उष्णता राहते. पण या घडामोडींमध्ये जळक्या लाकडांवरुन राख आणि धुर यांचे जे विचीत्र मिश्रण उडते, ते डोळ्यात गेले की डोळे चुरचुरु लागतात. जुईने लाकडांवर पाणी शिंपडले आणि डोळ्यांतला चुरचुरणारा धुर चोळुन काढण्यासाठी दोन्ही हातांच्या मुठी डोळ्यावंर धरल्या. परकराची पुरचुंडी बाळमुठीतुन निसटून गेली, आणि ओच्यातल्या कळ्या थेट निखार्यांवर पडल्या, चरचरु लागल्या. डोळ्यांवर मुठी चोळुन झाल्यानंतर जुईने बघितले तर कळ्या करपुन जात होत्या. मग मात्र द्युराशिवाय ही जुईचे डोळे खळखळ पाझरु लागले. ओच्यातल्या कळ्या फ़ुफ़ाट्यात उधळण्यासाठी आपली प्रारब्धे प्रासंगिक निमीत्ते शोधत असतात. तेवढे साधले की, प्रारब्ध स्वत:चे तांडव घालायला पुन्हा मोकळे होते. पण कळ्या मात्र नेहमीच फ़ुफ़ाट्यात करपुन जातात ! पुढे लवकरच जुईच्या काकांनी ते घर सोडल्यामुळे नंतर तिचे काय झाले ते कळले नाही. पण अजुनही जुईची आठवण आली की मला फ़ुफ़ाट्यात धुरकटत जाणार्या कळ्याच दिसु लागतात. तिच्या ओच्यातील हौस अन डोळ्यातील करुणा मी फ़क्त धगधगणारया निखार्यांच्या पार्श्वभुमीवर च बघु शकतो. आग म्हणजे फ़क्त लाकडांचा जाळ नव्हे; फ़ुलांची, अंकुरांची, मातीची, पौषाच्या रात्री बरसणारया बर्फ़ांची, चंद्रचांदण्यांची आग असु शकते. म्हणुन तर माझ्या स्वगतात अशा ओळी येतात- डार्लिंग ! वाळवंटे फ़क्त वाळुचीच नसतात ! फ़ुलांची असतात, झाडांची असतात, घरांची असतात शहरांची असतात आणि अनाथ अंतरिक्ष तर नव्या सौंदर्यजटिल, साक्षात्कारी वाळवंटाचा एक साधा प्रारंभ असतो. मितवा- कवि ग्रेस ग्रेस जर समजुन घ्यायचा असेल तर मला वाटत त्यांच्या साहीत्या चा अनुभवण्याचा आदर्श क्रम असा ठेवला तर ग्रेस नक्कीच अधिक चांगला समजु शकतो. असे मला वाटते. सर्वात अगोदर मग नंतर नंतर असा खालील क्रम वापरुन बघा हा सोप्या कडुन कठीण होत जातो. १- सर्वप्रथम ग्रेस च्या कविता व संवादांवर बनवलेली साजणवेळा ही चंद्रकांत काळे च्या शब्धवेध निर्मीत नितांतसुंदर कॅसेट ऐकावी. ग्रेस ची पहीली भेट घेण्याची इतकी सुंदर सुरुवात नाही. यात माधुरी पुरंदरे चंद्र्कांत काळे यांनी ग्रेसच्या कविता गायलेल्या आहेत. अप्रतिम असे संगीत आनंद मोडक यांनी दिलेले आहे. यातील माधुरीच्या आवाजातील पाठीवर बाहुलीच्या चांदणीचा शर गोर्या मुलीसाठी आला काळा घोडेस्वार व काही धारा माझ्या पोरी काही तुझ्या धारा पावसाळी आभाळात एखादाच तारा तर निव्व्ळ पागल करणारी गाणी आहेत. इतकी श्रेष्ठ निर्मीती एका कविच्या साहीत्यावर आधारीत आजपर्यंत मराठीत तरी झालेली नसावी. २- त्यानंतर चर्चबेल ललितलेख संग्रह यातील सर्केस इनोसंट एलीस तांदुळ मोजणार्या मुलींचा लेख अति सुंदर ३- त्यानंतर मितवा ललितलेख संग्रह ( वरील उतारा त्यातीलच अतिशय विलक्षण पुस्तक ह्र्दयनाथ मंगेशकर म्हणतात कोणी गीता कोणी बायबल उशाशी घेउन झोपतो मी मितवा उशाशी घेउन झोपतो. ४- त्यानंतर संध्यामग्न पुरुषाची लक्षणे हा ललित लेख संग्रह वाचावा हा थोडा अलीकडच्या काळातील यात ग्रेस त्यांची निर्मीती प्रक्रीया विस्ताराने उलगडुन सांगतात. ५- त्यानंतर डॉ, नंदकुमार मुलमुले यांचे रचनेच्या खोल तळाशी समीक्षा वाचावी अतिशय आशयगर्भ समीक्षा मानसशास्त्रा च्या व आस्वादाच्या ही अंगाने केलेली अतिशय सुगम. ६- त्यानंतर सामना च्या रविवार च्या उत्सव पुरवणीत येणारा ग्रेस चा स्तंभ मिळवुन वाचावा माझ्याकडे कात्रणे आहेत पण ती स्कॆन वगैरे करणे फ़ार कीचकट आहे यार. ( त्यांचे इतर स्तंभ लेखन अलीकडच्या काळातील नाही ते टाळावे त्याने सुरुवात करु नये असे म्हणायचे आहे) ७- नेट वरुन त्यांच्या जाहीर सभेतील मुलाखती व्याख्याने एकावीत. त्याचे व्हीडीओ बघावेत. ८- संध्यासुक्तांचा यात्रिक हा व्हीडीओ बघावा यात एका भागात शुभा गोखले मुलाखत घेतात ग्रेस यांची त्यांचे घर ग्रेस च्या घराच्या भिंतीवरील भन्नाट पेंटींग्ज अनेक वस्तु आदि ही दाखवलेले आहेत. दुसर्या भागात ग्रेस वरील कवितेवर अगदी डीटेल मध्ये ( ती गेली तेव्हा रीमझीम पाउस निनादत होता वर बोलतात) असा व्हीडीओ आहे. अतिशय सुंदर ग्रेस ला त्यांच्या स्वत:च्या तोंडुन एकण्या सारखा अनुभव नाही भावना सरळ पोचतात. ९- चित्रकर्ती शुभा गोखलेंची साइट त्यांची ग्रेस च्या कवितेवर आधारीत चित्रे बघावीत त्यांचा लेख वाचावा १०- त्यानंतर जी.ए. आणि ग्रेस यामधील पत्रे वाचावीत व जी.ए. च्या कवि ग्रेस वर केलेले विवेचन वाचावे. हे मौजेने प्रकाशित केलेल्या जी.ए. च्या चार खंडाच्या पत्रसंग्रहात मिळेल. हा पत्र संग्रह अतिशय वाचनीय आहे. ११- ग्रेस यांच्या मृत्यु पश्चात अनेक मान्यवरांनी लिहीलेले उत्तम लेख जमवुन वाचावेत यात महेश एलकुंचवार,आदिंचे खास करुन १२- हा बेस तयार झाल्यानंतर ग्रेस यांचे म्रुगजळाचे बांधकाम हे पुस्तक वाचावे. ( हा ग्रेसचा अलीकडच्या वर्तमान पत्रातील स्तंभाचा लेखसंग्रह आहे पण थोडा कठीण आहे.) १३- आता या तयारी नंतर कवि ग्रेस यांचा पहीला कवितासंग्र ह हाती घ्यावा तो म्हणजे संध्याकाळच्या कविता १४- नंतर राजपुत्र आणि डार्लिंग १५- नंतर चंद्रमाधवी चे प्रदेश १६- नंतर सांध्यपर्वातील वैष्णवी माना के सफ़र काफ़ी लंबा है दोस्त मगर फ़िर जन्नत यु ही तो नही मिलती !

संजय क्षीरसागर 13/10/2014 - 13:47
इतक्या व्यासंगी आणि सविस्तर प्रतिसादाबद्दल मनःपूर्वक आभार. `राजपुत्र आणि डार्लिंग' हा माझा विक पॉइंट आहे आणि तो जन्मभर राहिल. ग्रेसनं निर्माण केलेलं स्वतःचं विश्व आणि सुभाष (अवचट) ची तितकीच गूढरम्य रेखाटनं, यांनी तो दीर्घ काव्यसंग्रह कायमचा जतन करण्याजोगा झालायं. शुभा गोखलेंनी घेतलेली मुलाखत मात्र, ग्रेसला समजावून घेण्यासाठी अनेकरात्री जागवून, वारंवार पाहिली आहे. कदाचित त्यामुळे ग्रेसच्या कविता, स्वतःच्याच अंतर्तमात उलगडून बघण्याची सवय जडलीये. ग्रेस काव्यविषयाशी एकसंध इमान राखतात त्यामुळे एकदा काव्यविषय समजला की ग्रेसच्या अनुभव विश्वात शिरण्याचं साहस दुष्कर वाटत नाही. साजणवेळा, मितवा आणि डॉ. मुलमुल्यांची समिक्षा मिळवून वाचेन त्याबद्दल पुनरेकवार आभार. खरं तर माझ्यापेक्षाही तुमचा व्यासंग व्यापक आहे. पुण्यात असाल (किंवा आलात) तर नक्की भेटू.

समीरसूर 13/10/2014 - 15:22
मान गये, मारवासाब!!! व्यासंग असावा तर असा. पॅशन आहे हे. असं काही आयुष्यात असलं की आयुष्यात अनेकविध रंग भरले जातात. शुभेच्छा! मारवा, संक्षी, शरदराव यांच्यासारखा व्यासंग असला तर कदाचित ग्रेसांच्या कविता कळतील. पण अस्मादिकांचा व्यासंग 'ऊंगली में अंगुठी' पासून 'एक लडकी जिसका नाम मुहब्बत, वो तू हैं, तू हैं, तू हैं...' पर्यंतच जातो. पोट आवळून गाणी म्हणणारे मो. अझीज, शब्बीर कुमार यांना कुणी प्रशंसक नकोत काय? ;-)

पिलीयन रायडर 13/10/2014 - 16:35
सर्वप्रथम ग्रेस च्या कविता व संवादांवर बनवलेली साजणवेळा ही चंद्रकांत काळे च्या शब्धवेध निर्मीत नितांतसुंदर कॅसेट ऐकावी. ग्रेस ची पहीली भेट घेण्याची इतकी सुंदर सुरुवात नाही. यात माधुरी पुरंदरे चंद्र्कांत काळे यांनी ग्रेसच्या कविता गायलेल्या आहेत. अप्रतिम असे संगीत आनंद मोडक यांनी दिलेले आहे. यातील माधुरीच्या आवाजातील पाठीवर बाहुलीच्या चांदणीचा शर गोर्या मुलीसाठी आला काळा घोडेस्वार व काही धारा माझ्या पोरी काही तुझ्या धारा पावसाळी आभाळात एखादाच तारा तर निव्व्ळ पागल करणारी गाणी आहेत. इतकी श्रेष्ठ निर्मीती एका कविच्या साहीत्यावर आधारीत आजपर्यंत मराठीत तरी झालेली नसावी.
+१११११११११ ही एक अप्रतिम गोष्ट मिळाली मला माझ्या आयुष्यात!!! वरची जुईची गोष्ट पण तिथेच ऐकली आहे.. ग्रेसच्या कवितांना माधुरी पुरंदरेंचा आवाज आणि मोडकांचं संगीत... रात्रीची वेळ आणि नीरव शांततेत "साजणवेळा".....

मारवा 13/10/2014 - 13:24
संध्यासुक्तांचा यात्रिक मध्ये कुठल्या कवितेवर भाष्य आहे या विषयी मी जरा कन्फ्युज्ड झालेलो आहे. कदाचित दुसर्या कवितेवर भाष्य आहे. पण आई या विषयावर नक्कीच भाष्य त्यात आहे. खालील लिंका बघा काही अपुर्ण आहेत 1-http://shubhagokhale.com/Inner/Paintings.asp?pcId=4 2-http://shubhagokhale.com/Inner/Article.asp 3-http://www.youtube.com/watch?v=xEn3JcKiytw 4-http://www.youtube.com/watch?v=WswCCdGJodM

प्यारे१ 13/10/2014 - 16:39
मारवा हा आयडी दोघे तिघे जण मिळून चालवतात का असं वाटण्याइतपत वरचा प्रतिसाद आश्चर्याचा सुखद धक्का देऊन गेला. व्यासंगाबद्दल सलाम. बघ रे, बबन्या, बघ. असा व्यासंग करायचा असतो. नाहीतर तू.... (हे स्वगत आहे ह्याची कृपया नोंद घ्यावी)

मारवा 13/10/2014 - 17:22
मारवा हा आयडी दोघे तिघे जण मिळून चालवतात का असं वाटण्याइतपत वरचा प्रतिसाद आश्चर्याचा सुखद धक्का देऊन गेला. नाही हो खर म्हणजे सत्य नेमक उलट आहे. मागे एकदा गंमत म्हणुन आणि मारवा ही प्रतिमा डाचत असल्याने वेगळ्या फ्रेश पर्स्पेक्टीव्ह साठी कुमारकौस्तुभ हा आय डी चालवुन बघितला होता. पण झाल काय तो जरा जास्त च गंभीर होउन गेला. माझ्या मुळातल्या उथळ उनाड स्वभावाला काहे सुट नाही झाला. आणि सर्वात महत्वाच म्हणजे इमानदारी ला ही जाच व्हायला लागला म्हणुन तो बंद करुन एकदाचा सुटलो त्यातुन आणि आज जाहीर करुन अजुन मोकळा झालो.

मदनबाण 09/10/2014 - 11:34
Howcome u are so predictable ? गायमुला बेशर्त स्विकॄती या संकल्पनेचा आपल्याला बोध झालेला नाही हे खेदाने नमुद करतो ! ;)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1 billion in revenue from India in FY15

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 11:45
वेगळ्याच भावदशेत गायलीये! (म्हणजे इथे इतरत्र प्रकाशित झालेल्या लेखातला अर्थ घेऊन!). ज्या अर्थानं ग्रेसनं ती लिहिलीये तो अर्थ पंडितजींना माहिती असता तर त्यांनी (बहुदा) हे गाणं केलंच नसतं. किंवा बहुदा जी दोन महत्त्वाची कडवी त्यांनी गाण्यात घेतली नाहीयेत, ती त्यांना हव्या असलेल्या अर्थाशी सुसंगत नाहीत म्हणून वगळलीयेत. (म्हणजे आईचा (सख्या) मृत्यू). तरीही ग्रेसच्या कवितेतच लयकारीचा असा काही अंदाज़ आहे, शब्द-विभ्रमांची अशी अफलातून जादू आहे की, ती दोन कडवी न घेता सुद्धा, गाणं कमाल झालंय.

पैसा 09/10/2014 - 12:59
ज्या अर्थानं ग्रेसनं ती लिहिलीये तो अर्थ पंडितजींना माहिती असता तर त्यांनी (बहुदा) हे गाणं केलंच नसतं
हृदयनाथ गाणी करताना त्यावर सर्वंकष विचार केल्याशिवाय करतात का?

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 14:47
त्यामुळे सहमती दर्शवलीये.
किंवा बहुदा जी दोन महत्त्वाची कडवी त्यांनी गाण्यात घेतली नाहीयेत, ती त्यांना हव्या असलेल्या अर्थाशी सुसंगत नाहीत म्हणून वगळलीयेत. (म्हणजे आईचा (सख्या) मृत्यू).

पैसा 09/10/2014 - 17:04
ज्या अर्थानं ग्रेसनं ती लिहिलीये तो अर्थ पंडितजींना माहिती असता तर
याचा शुद्ध मराठीत अर्थ असाच होतो की ग्रेस यांना जो अर्थ अभिप्रेत होता तो हृदयनाथांना माहिती नव्हता. मंगेशकर भावंडांची साहित्याची जाण आणि साहित्यिकांशी खूप जवळची नाती माहिती आहेत म्हणूनच हे विधान मला फारच धाडसी वाटतंय. स्वतः हृदयनाथांनी सांगितलंय की ग्रेसबरोबर त्यांची ओळख १९७१ पासूनची. ग्रेस यांची शेवटची ३ वर्षे दीनानाथ मंगेशकर हॉस्पिटलचे उपचार घेत गेली. पैकी शेवटचे ६ महिने ते तिथे अ‍ॅडमिट होते. ४० वर्षांचा स्नेह असलेल्या माणसाला तेही हृदयनाथांसारख्या प्रतिभावंताला, एखाद्याबद्दल काही माहिती नसेल हे कोणाला कसे पटेल?

प्रचेतस 09/10/2014 - 11:56
रसग्रहण आवडले. वास्तविक गाणी, कविता ह्यांची अजिबात आवड नाही आणि पुढेही निर्माण होणार नाही पण तुम्ही लिहिलंय छान त्यामुळे आवर्जून प्रतिसाद द्यावासा वाटला.

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 13:42
ग्रेससारख्या प्रतिभावंत कवीच्या सौंदर्यपूर्ण रचनेला यथोचित उंचीवर नेण्याचा (जमेल तितका) प्रयत्न केलायं.

स्पंदना 09/10/2014 - 12:01
या वेळी कवितेच्या ओळींना दाद देताना त्यांचा अर्थ सुद्धा उलगडायचा लहेजा आवडला. फक्त शेवटचा "तो कृष्ण नागडा होता" याचा मात्र भावार्थ थोडा वेगळा असावा. "त्यांच्या दारीही येउन थबकणारी सांज", अन हा "नागडा कृष्ण" यांचा मेळ घातला तर त्याच्या वयाच्या आईबद्दल वाटणारी आदिम आसक्ती जाणवुन जाते.

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 12:17
त्या कडव्यात ग्रेस जितका सूचक आहे (आणि तरीही शेवटच्या ओळीत कमाल केलीये), तितकीच सूचकता ठेवण्याचा प्रयत्न केलायं. त्या ओळींबद्दल विस्तारानं लिहिलं तर इथे गहजब होईल.

चिगो 09/10/2014 - 13:52
सुंदर रसग्रहण.. आवडलं.. खरे तर मला कवितेमागच्या ह्या कारणांची आणि त्यामुळेच ह्या अर्थाची माहिती नव्हती. मी नेहमीच ही कविता ग्रेसांनी त्यांच्या आईच्या मृत्युबद्दल लिहीलीय, असं समजायचो.. क्या बात, संक्षी..

सुहास.. 09/10/2014 - 14:52
हृदयनाथांनी >> बास इथेच संपत सगळ , या सारखा संगीतकार/गायक मुख्य प्रवाहात का आला नसावा हे सलतय, काव्य, त्याची उंची, तुम्ही केलेल रसग्रहण , त्याच्या वाटेला जायची आपली लायकी नाही :)

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 15:26
स्वतःला कधीही कमी लेखू नका. प्रतिभा तर माझ्याकडेही नाही पण रसिकता आहे. रस्त्यावरचा पेटी वाजवणारा जरी सुरेख वाजवत असेल तरी, इतर कसलाही विचार न करता, भान हरपून ऐकत राहातो. रसिकता ही सामान्यातल्या सामान्याला मिळालेलं वरदान आहे. आणि मजा म्हणजे जितकं सौंदर्य आपण टिपतो तितकं ते खोलवर झिरपत जातं आणि मग अचानक कधी तरी प्रतिभेच्या स्वरुपात प्रकट होतं. ग्रेस तर मलाही कळले नव्हते आणि अजून सुद्धा पूर्ण कळतील अशी शक्यता नाही, पण आधी इंटरनेटवर त्यांच्या मुलाखती ऐकल्या. मग निश्चित झालं की त्यांच्याकडे प्रगल्भता तर नक्की आहे. कोणत्याही गोष्टीचा ते अत्यंत खोलवर विचार करु शकतात. त्यांच्या शब्दांनी आणि लयीवरच्या विलक्षण हुकूमतीनं तर आधीच मोहिनी घातली होती. इतकी तयारी झाल्यावर मग आपल्या अनुभवात त्यांची सौंदर्यदृष्टी घेऊन उतरायला लागलो, तशी हळूहळू त्यांची कविता समजायला लागली.

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 15:06
मला वाटतं रसिकता ही सतत वृद्धिंगत होत जाणारी गोष्ट आहे. आपल्याकडे फक्त ओपन माइंडेडनेस हवा आणि दुसर्‍याच्या गुणांची कदर करणारी दिलदारी हवी. ग्रेस जर तद्दन टाकाऊ गोष्ट असती तर हृदयनाथांसारख्या प्रस्थापित आणि मनस्वी कलाकाराशी त्यांची इतकी जवळीक साधलीच नसती. म्हणजे त्यांच्या कवितांची गाणी झाली त्यामुळे ते सामान्यांपर्यंत पोहोचू शकले इतकंच. त्यांची कविता तर, मुळातच अत्यंत रहस्यमय, सौंदर्यपूर्ण आणि अर्थगर्भ होती. प्रतिभेचं एक लक्षण सातत्य समजलं जातं. जर ग्रेस ही योगायोगानं चमकलेली वीज असती तर लेखन सातत्य असंभव होतं. ही इज अ लँडमार्क पोएट. `आपल्याला उंची गाठता येत नाही तर दुसर्‍याला खाली खेचा' या मनोवृत्तीनं, जे तरल सौंदर्याचा आस्वाद घेण्याची मनीषा बाळगतात त्यांचा रसभंग होतो, त्यांची सौंदर्यदृष्टी उंचावण्याची शक्यता मावळते. आणि नकळत, खाली खेचणारा सुद्धा, खालीच राहातो.

सुहास.. 09/10/2014 - 15:25
`आपल्याला उंची गाठता येत नाही तर दुसर्‍याला खाली खेचा' या मनोवृत्तीनं, जे तरल सौंदर्याचा आस्वाद घेण्याची मनीषा बाळगतात त्यांचा रसभंग होतो, त्यांची सौंदर्यदृष्टी उंचावण्याची शक्यता मावळते. आणि नकळत, खाली खेचणारा सुद्धा, खालीच राहातो. >> _/\_

अत्रुप्त आत्मा 09/10/2014 - 15:47
सं.क्षी. मला ग्रेसच्या या दोन ओळींचा अर्थ आणि त्यातली संगती सांगा चंदनाच्या झोपाळ्याला इंधनाचे भयं! वाघिणिच्या दुधावर आली कशी सायं?

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 16:08
पण तरीही प्रयत्न करतो : पहिली ओळ सोपी आहे तरी सुद्धा कवीच्या नादमय शब्द संयोजनाची नक्कीच दाद द्यायला हवी. म्हणजे चंदनाला अग्नीचं भय ही कल्पना तर रम्य आहेच पण `चंदना'चा `इंधना'शी घातलेला मेळ आणि त्या दोघांची `भयाशी संगती' सुरेख जमवलीये. इथे आणखी एक नज़ाकत लक्षात घेण्यासारखी आहे, नुसत्या चंदनाला इंधनाचं भय नाही, तर `चंदनाच्या झोपाळ्याला' इंधनाचं भय आहे. झोपाळा हे आनंदाचं स्वास्थ्याचं रुपक आहे आणि त्याला भस्मिभूत होण्याची भीती आहे. तर, चंदनाच्या झोपाळ्याला इंधनाचे भयं! आणि असं का तर : वाघिणिच्या दुधावर आली कशी सायं? म्हणजे वाघिणीला उमाळा कसा फुटेल? पण काय गज़ब कल्पनाशक्ती आहे `तिच्या दुधावर साय कशी धरेल?' पुन्हा इथेही प्रतिभेचा रंग आहे. मायेची, दुधावरच्या सायीशी संगती मानली गेलीये. आणि : वाघिणीच्या दुधावर आली कशी सायं ? अशी विचारणा केलीये! निव्वळ लाजवाब. तुम्ही ही पूर्ण कविता द्याल का?

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 16:19
या मांडणीला `रिवर्स रिडींग' म्हणतात. म्हणजे आधी परिणाम सांगायचा आणि नंतर कारण सांगायचं. तर एखादी खुनशी सखी (किंवा जवळची व्यक्ती) अचानक प्रेमपूर्ण झालीये : जणू, वाघिणीच्या दुधावर साय आलीये. आता कविचा चंदनाचा झोपाळा, त्याचं ते एकट्याचं, तिच्याशिवाय आनंदात असणं अचानक धोक्यात आलंय, म्हणून : चंदनाच्या झोपाळ्याला इंधनाचं भयं ! मी आहे तसा, एकाकी, आनंदात आहे, तू आता कितीही प्रेमानं जवळ घेतलंस तरी, माझ्या चंदनाच्या झोपाळ्याला ती धग सोसायची नाही!

समीरसूर 09/10/2014 - 15:49
आता थोडी कळली ही कविता. लिहिले सुरेखच आहे. पण जे काही आहे ते बरेच क्लिष्ट आहे. म्हणजे असे असेल का, तसे असेल का, बरेच खोलात जावे लागेल वगैरे असे...पण लेख खूप सुंदर झाला आहे. त्यानिमित्ताने कवितेचा आस्वाद घेता आला.

भिंगरी 09/10/2014 - 16:23
कवितेचे चांगले रसग्रहण करून आमच्या मठ्ठ डोक्यात घुसवल्या बद्दल.

अविनाशकुलकर्णी 09/10/2014 - 17:00
एका वाहिनिवर चर्चेत एक सुंदर आठवण ऐकण्यात आली . कै ग्रेस यांच्या मेघात अडकली किरणे ,तो सूर्य सोडवीत होता .. ह्या गाण्यात ह्या ऐवजी मूळ ओळ मेघात मिसळली किरणे ,तो सूर्य सोडवीत होता .. ... अशी होती पण गाण्याच्या दृष्टीने बदल करण्यात आला. त्यांचे म्हणणे असे होते कि अडकलेले सोडवता येते पण मिसळलेले नाही.. मिसळले हा शब्द बदलल्याने त्यातली गूढता आशय घनता व दुर्बोधता गेली.

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 18:10
ग्रेस या पोस्टवर आधी झाली आहे. तिथले खटासी खट या सदस्याचे अप्रतिम प्रतिसाद वाचण्यासारखे आहेत. मला एका गोष्टीचं मात्र कायम आश्चर्य वाटत आलं आहे, रसग्रहणाचा आनंद घेण्याऐवजी लोकांना (निष्कारण) पंगे घेण्यात रस कशामुळे असेल? एकतर ही कविता माझ्या अत्यंत आवडत्या कवितांपैकी एक आहे. प्रतिसादकातल्या काहींना अक्षर ओळख सुद्धा झाली नसेल त्यापूर्वीपासून, मी ग्रेसच्या मागे आहे. आंतरजालावर एका रात्रीत शोधाशोध करुन, ग्रेसच्या कवितेचं रसग्रहण करण्याची किमया कुणीही करुन दाखवावी, मी हे रसग्रहण मागे घेईन. या कवितेचा विषय (आता थोडं स्पष्टच लिहितो) `व्यभिचारी आई' असा आहे. हृदयनाथ मंगेशकर अशा विषयावरचं गाणं कल्पनेत सुद्धा गाणार नाहीत. याचा अर्थ त्यांना ग्रेसच्या पूर्वायुष्याची कल्पना नव्हती असा होत नाही किंवा ग्रेसचा काव्यानुरोध काय होता याची कल्पना नसावी असाही नाही. तर, विषयाची पूर्वपिठिका माहिती असून सुद्धा त्यांनी, ती केवळ `आई' या अर्थाशी सुसंगत केली आहे. तसं करतांना त्यांनी कवितेतली दोन महत्त्वाची कडवी (जी मूळ विषयाकडे सरळ निर्देश करतात) वगळली आहेत.

स्पा 10/10/2014 - 12:22
रसग्रहणाचा आनंद घेण्याऐवजी लोकांना (निष्कारण) पंगे घेण्यात रस कशामुळे असेल
ज्याप्रमाणे तुम्हाला रामनाम निरर्थक, निर्बुद्ध , अर्थहीन वाटते , मग तुमची त्यांची चांगलीच पिदवता, सेम त्याचप्रमाणे काही लोकांना ग्रेस निरर्थक, निर्बुद्ध , अर्थहीन वाटतो , ज्याची त्याची आवड , जौंद्यात न... आपण आपला आनंद घ्यावा , लोकांना त्यांचा आनंद घेऊ द्यावा

काउबॉय 10/10/2014 - 12:34
ती म्हणजे तो लेख लिहल्यानंतर आपणास लक्षात आले की हे काव्य आईच्या मृत्युवर नसून तिचे प्रियकराकडे जाणे सोबत आहे. जर ही कविता आपल्या अत्यंत आवडत्या कवितांपैकी एक आहे. आणि प्रतिसादकातल्या काहींना अक्षर ओळख सुद्धा झाली नसेल त्यापूर्वीपासून, आपण ग्रेसच्या मागे परिणामी त्या कवितेच्या मागे आहे. तर आपल्या कडून ती कविता नक्की कशावर आहे हे समजायला इतका वेळ कसा लागला ?

काउबॉय 10/10/2014 - 12:37
ती म्हणजे तो लेख लिहल्यानंतर आपणास लक्षात आले की हे काव्य आईच्या मृत्युवर नसून तिचे प्रियकराकडे जाणे सोबत आहे. जर ही कविता आपल्या अत्यंत आवडत्या कवितांपैकी एक आहे. आणि प्रतिसादकातल्या काहींना अक्षर ओळख सुद्धा झाली नसेल त्यापूर्वीपासून, आपण ग्रेसच्या मागे परिणामी त्या कवितेच्या मागे आहे. तर आपल्या कडून ती कविता नक्की कशावर आहे हे समजायला इतका वेळ कसा लागला ? का हां इंटरनेटचा परिणाम आहे ? बाकी स्पा शी अतिशय सहमत. टिका सहन न करू शकणारेनी ती करायच्या फंदात ही न पड़ता आनंदी रहावे हेच उत्तम.

संजय क्षीरसागर 09/10/2014 - 18:15
त्यामुळे सगळा अर्थ सरळ आहे. चाल तर इतकी कमाल आहे की कित्येक वेळा ऐकून सुद्धा गाण्याची गोडी कायम राहाते. ते गाणं इतकं साधं पण तरीही रसपूर्ण आहे की त्याचं पुन्हा रसग्रहण काय करणार?

काउबॉय 10/10/2014 - 00:05
सुरुवातच आपण अशी केलिय
या कवितेला अत्यंत नाजूक परिमाण आहे. ग्रेसची, (जवळपास त्याच्याच वयाची), (सावत्र) आई, तिच्या प्रियकराकडे (नेहमी) जायची.
हे कशातून आपणास प्रकट झाले ? तसेच ती गेली तेंव्हा रिमझिम पाउस निंनाद्त होता असे कसे ? जर का ती "गेली" नसून "जायची" असे कविला सांगायचे असताना ?

काउबॉय 10/10/2014 - 12:13
पण मी डोळे मिटून रसग्रहण नाही स्विकारू शकत मला खात्री आहे तुमच्याकड़े माझ्या शंकेचे यथोचित उत्तर आहे, कृपा करून ते लिहून माझ्यावर व कवी रसिकांवर उपकृत व्हावे

संजय क्षीरसागर 10/10/2014 - 23:41
ग्रेसची किंमत १० रुपये करणारे, त्यांच्या पुस्तकाचं नांव वाचून भोवळ येणारे, निरर्थक लिहिण्याला हिंमत लागते म्हणणारे, रसग्रहणाचा आनंद घेण्याऐवजी चर्चा न्यूनगंडाकडे नेणारे, ग्रेसला कुण्याशा गावचा गोलंदाज म्हणणारे आणि ग्रेस वाचणं थांबवणारे, सगळ्यांना सलाम! एखादी गोष्ट न समजणं सहाजिक आहे, तसं म्हणणं आणि सोडून देणं यात सुद्धा काही वावगं नाही पण अर्थाचा अनर्थ करुन तिचा उपहास करणं, (विशेषतः ती गौरवप्राप्त असतांना); स्वतःची अनुभव कक्षा सिमित करतं. जर हे रसग्रहण प्रकाशित झालं नसतं तर ग्रेसला समजावून घेण्याची अनेकांची संधी हुकली असती. खरं तर या निमित्तानं मलाच ग्रेस आणखी थोडे उलगडले आणि त्याबद्दल सर्व प्रतिसादकांचा आभारी आहे.

दशानन 11/10/2014 - 23:53
हा प्रतिसाद मनापासून खूप खूप आवडला!!!
ग्रेसची किंमत १० रुपये करणारे, त्यांच्या पुस्तकाचं नांव वाचून भोवळ येणारे, निरर्थक लिहिण्याला हिंमत लागते म्हणणारे, रसग्रहणाचा आनंद घेण्याऐवजी चर्चा न्यूनगंडाकडे नेणारे, ग्रेसला कुण्याशा गावचा गोलंदाज म्हणणारे आणि ग्रेस वाचणं थांबवणारे, सगळ्यांना सलाम!
_/|\_

मारवा 11/10/2014 - 13:34
महाकवि ग्रेस स्वतः वरील ती गेली तेव्हा रीमझीम पाउस निनादत होता या कवितेचा संपुर्ण अर्थ अगदी तपशील वार त्यांच्या अप्रतिम शैलीत संध्यासुक्तांचा यात्रिक या अप्रतिम व्हीडीओ त करतात. नांदेड चे प्रसिद्ध मनोचिकीत्सक डॉ नंदकुमार मुलमुले यांनी या व्हीडीयोची निर्मीती केली होती. याचे दोन भाग आहेत एकात त्यांची मुलाखत घेतलेली आहे व एकात ते या कविते विषयी बोलतात. तुम्ही हा व्हीडीओ जरुर पहा. डॉ. नंदकुमार मुलमुले यांने कवि ग्रेस यांच्या कवितेच्या विश्लेषणावर एक सुंदर पुस्तक लिहीलेले आहे त्याचे नाव रचनेच्या खोल तळाशी असे आहे. त्यांचे कौतुक स्वतः ग्रेस यांनी केलेले आहे. काही वर्षापुर्वी औरंगाबादला या प्रकाशनाचा कार्यक्रम झाला होता तेव्हा मला तेथे उपस्थित राहण्याचे व काही मिनीटे ग्रेस यांच्याशी संवाद साधण्याची संधी मिळाली होती. ती सीडी तुम्हाला आणि ते पुस्तक मला वाटत बुकगंगा वर मिळेल. आणि मनाला पटत नाही तरी यु टुयुब ची ग्रेस च्या व्हीडीओ ची लिंक येथे देतो. कारण दहा रुपयांच्या नोटा नाचवणारी मानसिकते पेक्षा पायरसी ची मानसिकता तितकी वाइट नाही. तुमचे रसग्रहण आवडले हे नमुद करतो व चंदनाच्या झोपाळ्याला इंधनाचे भय चा स्वतः कवि ग्रेस यांनी सांगितलेला अर्थ नक्कीच वाचलेला आठवतोय तो बहुधा मितवा या त्यांच्या ललित लेखसंग्रहा तील एका लेखात आहे मात्र तो अर्थ फार च वेगळा व सुंदर आहे असो. तो पर्यंत हा अद्वितिय दुर्मिळ व्हिडीओ बघा यशवंत देव एका कार्यक्रमात म्हणाले होत तुमच्या कवितेचे धुके उलगडावेसे वाटत नाही पांघरुन घ्यावेसे वाटते पण त्यांनी नोटा नाचवुन आपल्या अरसिकतेचे प्रदर्शन नाही मांडले त्यांना ही कविता कळली नव्हती. असो https://www.youtube.com/watch?v=skiEPAqaCcA

संजय क्षीरसागर 11/10/2014 - 21:39
तेव्हा मला तेथे उपस्थित राहण्याचे व काही मिनीटे ग्रेस यांच्याशी संवाद साधण्याची संधी मिळाली होती.
भाग्यवंत आहात!
चंदनाच्या झोपाळ्याला इंधनाचे भय चा स्वतः कवि ग्रेस यांनी सांगितलेला अर्थ नक्कीच वाचलेला आठवतोय तो बहुधा मितवा या त्यांच्या ललित लेखसंग्रहा तील एका लेखात आहे मात्र तो अर्थ फार च वेगळा व सुंदर आहे असो.
लिहा ना इथे, आनंद वाटेल. अत्यंत आभारी आहे! विडिओ बघतो आणि कळवतो.

मारवा 13/10/2014 - 11:19
संजय जी मितवा मध्ये भावजयीचा झोपाळा नावाचे संपुर्ण प्रकरण च आहे एक त्यात चंदनाच्या झोपाळ्याला इंधनाचे भय याचा संदर्भ येतो.परंतु तो फ़ार मोठा लेख आहे व मला ज्यांना ग्रेस कठीण वाटतो त्यांच्यासाठी मितवा तील च खालील उतारा देण्याची इच्छा झाली म्हणुन त्याच्या एवजी हा उतारा देत आहे. ( झोपाळ्यावर इतर ही ठीकाणी ग्रेस ची कॉमेंट्री आहे मी तुम्हाला सांगताना तो संदर्भ डोक्यात होता ते मिळाल्यावर नक्कीच देतो सध्या हा उतारा .लहानपणी आमच्या शेजारी जुई नावाची एक झुळझुळ हसणारी मुलगी राहत असे. संध्याकाळ झाली की ती एका उंच लाकडी स्टुलावर उभी राहुन जाईजुईच्या मांडवावरच्या टपोरलेल्या कळ्या खुडायची. जुईच्या स्वत:च्या वेणीत कधीही फ़ुले माळलेली नसत; पण स्वत:च्या हातांनी फ़ुलांच्या वेण्या गुंफ़ुन शेजारीपाजारी वाटण्याचा तिला फ़ार छंद होता. कुशलतेने गुंफ़लेल्या वेण्या मैत्रीणींच्या केसांवर फ़ुलतांना बघुन जुई फ़ुलुन येत असे. घरात फ़ार त्रास होता त्या पोरीला.कुठली, कुणाची काहीच माहीत नव्हते तिच्यावीषयी. एका निपुत्रीक विधवेने वात्सल्याच्या पुर्तीसाठी तिला अनाथ आश्रमातुन उचलुन आणले आणि या विधवा आईच्या मृत्युनंतर जुई आईच्या कुटुंबातील एक निराधार मुलगी म्हणुन वाढु लागली. घरातली हक्काची दासीच होउन गेली. एक दिवस उंच स्टुलावर उभी राहुन कळ्या तोडत असतांनाच, तिच्या काकुने कर्कश हाक मारुन चुलीवर टाकलेल्या भाताखालचा जाळ कमी करण्यास सांगितले.सांगितल्या बरोबर काम करणे हा जुईचा स्वभावच नव्हे, कर्तव्य धर्मही होता. परकराच्या ओच्यात जमवलेल्या कळ्यांची पुरचुंडी मुठीत धरुन जुईने स्टुलावरुन उडी मारली आणि ती जाळ सारखा करायला धावली. चुलीत एकावर एक तिरपी ठेवलेली दोन लाकडे असत. ती थोडी बाहेर ओढायची, बाहेरपर्यंत जळत आलेल्या लाकडांवर पाण्याचा एक हबका मारायचा, म्हणजे चुलीतील उरलेल्या निखार्यांच्या मंद आचेवर भात फ़ुलायला लागेल इतकीच माफ़क उष्णता राहते. पण या घडामोडींमध्ये जळक्या लाकडांवरुन राख आणि धुर यांचे जे विचीत्र मिश्रण उडते, ते डोळ्यात गेले की डोळे चुरचुरु लागतात. जुईने लाकडांवर पाणी शिंपडले आणि डोळ्यांतला चुरचुरणारा धुर चोळुन काढण्यासाठी दोन्ही हातांच्या मुठी डोळ्यावंर धरल्या. परकराची पुरचुंडी बाळमुठीतुन निसटून गेली, आणि ओच्यातल्या कळ्या थेट निखार्यांवर पडल्या, चरचरु लागल्या. डोळ्यांवर मुठी चोळुन झाल्यानंतर जुईने बघितले तर कळ्या करपुन जात होत्या. मग मात्र द्युराशिवाय ही जुईचे डोळे खळखळ पाझरु लागले. ओच्यातल्या कळ्या फ़ुफ़ाट्यात उधळण्यासाठी आपली प्रारब्धे प्रासंगिक निमीत्ते शोधत असतात. तेवढे साधले की, प्रारब्ध स्वत:चे तांडव घालायला पुन्हा मोकळे होते. पण कळ्या मात्र नेहमीच फ़ुफ़ाट्यात करपुन जातात ! पुढे लवकरच जुईच्या काकांनी ते घर सोडल्यामुळे नंतर तिचे काय झाले ते कळले नाही. पण अजुनही जुईची आठवण आली की मला फ़ुफ़ाट्यात धुरकटत जाणार्या कळ्याच दिसु लागतात. तिच्या ओच्यातील हौस अन डोळ्यातील करुणा मी फ़क्त धगधगणारया निखार्यांच्या पार्श्वभुमीवर च बघु शकतो. आग म्हणजे फ़क्त लाकडांचा जाळ नव्हे; फ़ुलांची, अंकुरांची, मातीची, पौषाच्या रात्री बरसणारया बर्फ़ांची, चंद्रचांदण्यांची आग असु शकते. म्हणुन तर माझ्या स्वगतात अशा ओळी येतात- डार्लिंग ! वाळवंटे फ़क्त वाळुचीच नसतात ! फ़ुलांची असतात, झाडांची असतात, घरांची असतात शहरांची असतात आणि अनाथ अंतरिक्ष तर नव्या सौंदर्यजटिल, साक्षात्कारी वाळवंटाचा एक साधा प्रारंभ असतो. मितवा- कवि ग्रेस ग्रेस जर समजुन घ्यायचा असेल तर मला वाटत त्यांच्या साहीत्या चा अनुभवण्याचा आदर्श क्रम असा ठेवला तर ग्रेस नक्कीच अधिक चांगला समजु शकतो. असे मला वाटते. सर्वात अगोदर मग नंतर नंतर असा खालील क्रम वापरुन बघा हा सोप्या कडुन कठीण होत जातो. १- सर्वप्रथम ग्रेस च्या कविता व संवादांवर बनवलेली साजणवेळा ही चंद्रकांत काळे च्या शब्धवेध निर्मीत नितांतसुंदर कॅसेट ऐकावी. ग्रेस ची पहीली भेट घेण्याची इतकी सुंदर सुरुवात नाही. यात माधुरी पुरंदरे चंद्र्कांत काळे यांनी ग्रेसच्या कविता गायलेल्या आहेत. अप्रतिम असे संगीत आनंद मोडक यांनी दिलेले आहे. यातील माधुरीच्या आवाजातील पाठीवर बाहुलीच्या चांदणीचा शर गोर्या मुलीसाठी आला काळा घोडेस्वार व काही धारा माझ्या पोरी काही तुझ्या धारा पावसाळी आभाळात एखादाच तारा तर निव्व्ळ पागल करणारी गाणी आहेत. इतकी श्रेष्ठ निर्मीती एका कविच्या साहीत्यावर आधारीत आजपर्यंत मराठीत तरी झालेली नसावी. २- त्यानंतर चर्चबेल ललितलेख संग्रह यातील सर्केस इनोसंट एलीस तांदुळ मोजणार्या मुलींचा लेख अति सुंदर ३- त्यानंतर मितवा ललितलेख संग्रह ( वरील उतारा त्यातीलच अतिशय विलक्षण पुस्तक ह्र्दयनाथ मंगेशकर म्हणतात कोणी गीता कोणी बायबल उशाशी घेउन झोपतो मी मितवा उशाशी घेउन झोपतो. ४- त्यानंतर संध्यामग्न पुरुषाची लक्षणे हा ललित लेख संग्रह वाचावा हा थोडा अलीकडच्या काळातील यात ग्रेस त्यांची निर्मीती प्रक्रीया विस्ताराने उलगडुन सांगतात. ५- त्यानंतर डॉ, नंदकुमार मुलमुले यांचे रचनेच्या खोल तळाशी समीक्षा वाचावी अतिशय आशयगर्भ समीक्षा मानसशास्त्रा च्या व आस्वादाच्या ही अंगाने केलेली अतिशय सुगम. ६- त्यानंतर सामना च्या रविवार च्या उत्सव पुरवणीत येणारा ग्रेस चा स्तंभ मिळवुन वाचावा माझ्याकडे कात्रणे आहेत पण ती स्कॆन वगैरे करणे फ़ार कीचकट आहे यार. ( त्यांचे इतर स्तंभ लेखन अलीकडच्या काळातील नाही ते टाळावे त्याने सुरुवात करु नये असे म्हणायचे आहे) ७- नेट वरुन त्यांच्या जाहीर सभेतील मुलाखती व्याख्याने एकावीत. त्याचे व्हीडीओ बघावेत. ८- संध्यासुक्तांचा यात्रिक हा व्हीडीओ बघावा यात एका भागात शुभा गोखले मुलाखत घेतात ग्रेस यांची त्यांचे घर ग्रेस च्या घराच्या भिंतीवरील भन्नाट पेंटींग्ज अनेक वस्तु आदि ही दाखवलेले आहेत. दुसर्या भागात ग्रेस वरील कवितेवर अगदी डीटेल मध्ये ( ती गेली तेव्हा रीमझीम पाउस निनादत होता वर बोलतात) असा व्हीडीओ आहे. अतिशय सुंदर ग्रेस ला त्यांच्या स्वत:च्या तोंडुन एकण्या सारखा अनुभव नाही भावना सरळ पोचतात. ९- चित्रकर्ती शुभा गोखलेंची साइट त्यांची ग्रेस च्या कवितेवर आधारीत चित्रे बघावीत त्यांचा लेख वाचावा १०- त्यानंतर जी.ए. आणि ग्रेस यामधील पत्रे वाचावीत व जी.ए. च्या कवि ग्रेस वर केलेले विवेचन वाचावे. हे मौजेने प्रकाशित केलेल्या जी.ए. च्या चार खंडाच्या पत्रसंग्रहात मिळेल. हा पत्र संग्रह अतिशय वाचनीय आहे. ११- ग्रेस यांच्या मृत्यु पश्चात अनेक मान्यवरांनी लिहीलेले उत्तम लेख जमवुन वाचावेत यात महेश एलकुंचवार,आदिंचे खास करुन १२- हा बेस तयार झाल्यानंतर ग्रेस यांचे म्रुगजळाचे बांधकाम हे पुस्तक वाचावे. ( हा ग्रेसचा अलीकडच्या वर्तमान पत्रातील स्तंभाचा लेखसंग्रह आहे पण थोडा कठीण आहे.) १३- आता या तयारी नंतर कवि ग्रेस यांचा पहीला कवितासंग्र ह हाती घ्यावा तो म्हणजे संध्याकाळच्या कविता १४- नंतर राजपुत्र आणि डार्लिंग १५- नंतर चंद्रमाधवी चे प्रदेश १६- नंतर सांध्यपर्वातील वैष्णवी माना के सफ़र काफ़ी लंबा है दोस्त मगर फ़िर जन्नत यु ही तो नही मिलती !

संजय क्षीरसागर 13/10/2014 - 13:47
इतक्या व्यासंगी आणि सविस्तर प्रतिसादाबद्दल मनःपूर्वक आभार. `राजपुत्र आणि डार्लिंग' हा माझा विक पॉइंट आहे आणि तो जन्मभर राहिल. ग्रेसनं निर्माण केलेलं स्वतःचं विश्व आणि सुभाष (अवचट) ची तितकीच गूढरम्य रेखाटनं, यांनी तो दीर्घ काव्यसंग्रह कायमचा जतन करण्याजोगा झालायं. शुभा गोखलेंनी घेतलेली मुलाखत मात्र, ग्रेसला समजावून घेण्यासाठी अनेकरात्री जागवून, वारंवार पाहिली आहे. कदाचित त्यामुळे ग्रेसच्या कविता, स्वतःच्याच अंतर्तमात उलगडून बघण्याची सवय जडलीये. ग्रेस काव्यविषयाशी एकसंध इमान राखतात त्यामुळे एकदा काव्यविषय समजला की ग्रेसच्या अनुभव विश्वात शिरण्याचं साहस दुष्कर वाटत नाही. साजणवेळा, मितवा आणि डॉ. मुलमुल्यांची समिक्षा मिळवून वाचेन त्याबद्दल पुनरेकवार आभार. खरं तर माझ्यापेक्षाही तुमचा व्यासंग व्यापक आहे. पुण्यात असाल (किंवा आलात) तर नक्की भेटू.

समीरसूर 13/10/2014 - 15:22
मान गये, मारवासाब!!! व्यासंग असावा तर असा. पॅशन आहे हे. असं काही आयुष्यात असलं की आयुष्यात अनेकविध रंग भरले जातात. शुभेच्छा! मारवा, संक्षी, शरदराव यांच्यासारखा व्यासंग असला तर कदाचित ग्रेसांच्या कविता कळतील. पण अस्मादिकांचा व्यासंग 'ऊंगली में अंगुठी' पासून 'एक लडकी जिसका नाम मुहब्बत, वो तू हैं, तू हैं, तू हैं...' पर्यंतच जातो. पोट आवळून गाणी म्हणणारे मो. अझीज, शब्बीर कुमार यांना कुणी प्रशंसक नकोत काय? ;-)

पिलीयन रायडर 13/10/2014 - 16:35
सर्वप्रथम ग्रेस च्या कविता व संवादांवर बनवलेली साजणवेळा ही चंद्रकांत काळे च्या शब्धवेध निर्मीत नितांतसुंदर कॅसेट ऐकावी. ग्रेस ची पहीली भेट घेण्याची इतकी सुंदर सुरुवात नाही. यात माधुरी पुरंदरे चंद्र्कांत काळे यांनी ग्रेसच्या कविता गायलेल्या आहेत. अप्रतिम असे संगीत आनंद मोडक यांनी दिलेले आहे. यातील माधुरीच्या आवाजातील पाठीवर बाहुलीच्या चांदणीचा शर गोर्या मुलीसाठी आला काळा घोडेस्वार व काही धारा माझ्या पोरी काही तुझ्या धारा पावसाळी आभाळात एखादाच तारा तर निव्व्ळ पागल करणारी गाणी आहेत. इतकी श्रेष्ठ निर्मीती एका कविच्या साहीत्यावर आधारीत आजपर्यंत मराठीत तरी झालेली नसावी.
+१११११११११ ही एक अप्रतिम गोष्ट मिळाली मला माझ्या आयुष्यात!!! वरची जुईची गोष्ट पण तिथेच ऐकली आहे.. ग्रेसच्या कवितांना माधुरी पुरंदरेंचा आवाज आणि मोडकांचं संगीत... रात्रीची वेळ आणि नीरव शांततेत "साजणवेळा".....

मारवा 13/10/2014 - 13:24
संध्यासुक्तांचा यात्रिक मध्ये कुठल्या कवितेवर भाष्य आहे या विषयी मी जरा कन्फ्युज्ड झालेलो आहे. कदाचित दुसर्या कवितेवर भाष्य आहे. पण आई या विषयावर नक्कीच भाष्य त्यात आहे. खालील लिंका बघा काही अपुर्ण आहेत 1-http://shubhagokhale.com/Inner/Paintings.asp?pcId=4 2-http://shubhagokhale.com/Inner/Article.asp 3-http://www.youtube.com/watch?v=xEn3JcKiytw 4-http://www.youtube.com/watch?v=WswCCdGJodM

प्यारे१ 13/10/2014 - 16:39
मारवा हा आयडी दोघे तिघे जण मिळून चालवतात का असं वाटण्याइतपत वरचा प्रतिसाद आश्चर्याचा सुखद धक्का देऊन गेला. व्यासंगाबद्दल सलाम. बघ रे, बबन्या, बघ. असा व्यासंग करायचा असतो. नाहीतर तू.... (हे स्वगत आहे ह्याची कृपया नोंद घ्यावी)

मारवा 13/10/2014 - 17:22
मारवा हा आयडी दोघे तिघे जण मिळून चालवतात का असं वाटण्याइतपत वरचा प्रतिसाद आश्चर्याचा सुखद धक्का देऊन गेला. नाही हो खर म्हणजे सत्य नेमक उलट आहे. मागे एकदा गंमत म्हणुन आणि मारवा ही प्रतिमा डाचत असल्याने वेगळ्या फ्रेश पर्स्पेक्टीव्ह साठी कुमारकौस्तुभ हा आय डी चालवुन बघितला होता. पण झाल काय तो जरा जास्त च गंभीर होउन गेला. माझ्या मुळातल्या उथळ उनाड स्वभावाला काहे सुट नाही झाला. आणि सर्वात महत्वाच म्हणजे इमानदारी ला ही जाच व्हायला लागला म्हणुन तो बंद करुन एकदाचा सुटलो त्यातुन आणि आज जाहीर करुन अजुन मोकळा झालो.
अर्थ बाजूला ठेवून, पहिल्यांदा हृदयनाथांनी गायलेलं हे कमाल गाणं (पुन्हा एकवार) ऐकू. अत्यंत गोड आवाज, कवितेला साजेशी, मुख्य म्हणजे ग्रेसच्या लयकारीच्या नखर्‍याला जराही धक्का न लावणारी चाल आणि कमालीची दिलकष शब्दफेक! खरं तर ग्रेसच्या इतक्या सुंदर कवितेचं `गाणं' झालं नसतं तर कदाचित, ती चर्चेचा विषय झालीही नसती.
कविता
प्रतिभा

माझ्या शेल्फवरची पुस्तके...!!

प्रकाश१११ ·

प्यारे१ 10/10/2014 - 01:22
त्यांना त्यांच्या आल्टर इगोनं इगो वर लिहीलेली पुस्तकं म्हणायचं असलं तर? आय मी मायसेल्फ मधलं सेल्फ असायला काही हरकत? आहेत की मिपावर बरीच सेल्फं ;)

प्रकाश१११ 10/10/2014 - 04:23
सॉरी… लिहिताना झाले .शेल्फ ऐवजी सेल्फ कशी दुरुस्ती करायची माहित नाही . सेल्फ ऐवजी शेल्फ वाचावे . चूक निदर्शनास आणून दिल्याबद्दल आभार . मनापासून

पैसा 10/10/2014 - 11:49
पुस्तकं आवडतात. त्यांच्याबद्दल लिहिलेली कविताही आवडली!

प्यारे१ 10/10/2014 - 15:48
कविता आवडली हे सांगायचं राहीलं. बाकी मिपावर असलेला प्रत्येक जण पुस्तक प्रेमी आहे असं माझं मत आहे. प्रतिसाद नाही दिले म्हणून पुस्तकप्रेमी नाही असा कुणाचा समज हो ऊ नये म्हणून सांगावंसं वाटलं. आगावू धन्यवाद.

प्यारे१ 10/10/2014 - 01:22
त्यांना त्यांच्या आल्टर इगोनं इगो वर लिहीलेली पुस्तकं म्हणायचं असलं तर? आय मी मायसेल्फ मधलं सेल्फ असायला काही हरकत? आहेत की मिपावर बरीच सेल्फं ;)

प्रकाश१११ 10/10/2014 - 04:23
सॉरी… लिहिताना झाले .शेल्फ ऐवजी सेल्फ कशी दुरुस्ती करायची माहित नाही . सेल्फ ऐवजी शेल्फ वाचावे . चूक निदर्शनास आणून दिल्याबद्दल आभार . मनापासून

पैसा 10/10/2014 - 11:49
पुस्तकं आवडतात. त्यांच्याबद्दल लिहिलेली कविताही आवडली!

प्यारे१ 10/10/2014 - 15:48
कविता आवडली हे सांगायचं राहीलं. बाकी मिपावर असलेला प्रत्येक जण पुस्तक प्रेमी आहे असं माझं मत आहे. प्रतिसाद नाही दिले म्हणून पुस्तकप्रेमी नाही असा कुणाचा समज हो ऊ नये म्हणून सांगावंसं वाटलं. आगावू धन्यवाद.
जमवून जमवून गोळा करून मांडून ठेवलेली असतात पुस्तके माझ्या पुस्तकाच्या खास शेल्फवरची संदर्भ ग्रंथासकट काही कवितेची मी चाळत रहातो मला हवे तेव्हा हवी तशी मी फिरत असतो पुस्तकाच्या रानात अक्षरांच्या ओळीओळीतून मनसोक्त फिरत राहतो घुसतो शब्दांच्या निबिड रानात मला हवा तो मोसम सुरु होतो जेव्हा माझ्या हातात पडतात मला हवे ते शब्द जादू करतात मनावर भ्रमित करतात मला मग कोसळू लागतो पाऊस मी शब्दांच्या पावसात भिजून जातो नको ईतका माझ्या बेड रूमची खास खिडकी मी काढून टाकल्यात त्या दुधी काचा नि बसवल्यात शुभ्र पारदर्शक ज्यातून सकाळचा सूर्य अलगद येतो भेटीला सांडतो प्रकाश माझ्या पुस्तकावर मग ती मला
मुक्तक

चावडीवरच्या गप्पा - अफझलखानाचे सै(दै)न्य

सोत्रि ·

आयुर्हित 09/10/2014 - 00:55
सुमार वकुब बेताल वक्तव्ये यात एकटे भाजपाची महायुती व पृथ्वी बाबाची महाराष्ट्र कांग्रेस सोडली तर इतर सर्व थोडक्यात प्रादेशिक चणीचे सर्वच बेताल बोलत आहेत. पवार उवाच "नाथूराम" संदर्भ व जातिवाचक बोल राज उवाच "उद्या पंतप्रधान जिल्हा परिषदेच्या निवडणुकी त पण प्रचार करणार का" व इतर पंतप्रधानांवर शरसंधान करणारी शेलकी वाक्य आबा व भुजबळ यांची जातिवाचक मुक्ताफळे सामनातील कारकुन पण असू नये असा सुमार वकुबाचा संपादक "युती तोडणाऱ्या लोकाना भांडी घासाला लावू" भावी मुख्यमंत्री स्वप्न रंजक म्हणतात "दिल्लीतील औंरंगजेब फौज घेउन महाराष्ट्रात, दिल्लीच्या शब्दा वर नाचणारे राज्य भाजप नेतृत्व, ढोकला काय फाफडा काय वडा पाव काय, भवानीचा आम्हालाच आशीर्वाद काय" काय पोरखेळ आहे. आज हातात सत्तेतला स सुद्धा नाही तो ही गुर्मी? आता कोण सांगेल यांना "दुसऱ्याची रेषा छोटी करून आपली रेषा मोठी होत नसते" भ्रम 1: सेना हा मराठी वादी पक्ष आहे भ्रम 2: भरपूर टीका करत राहिले तर लोक आपल्या बाजूने येतील भ्रम 3: आपल्याला राज्य शकट चालवता येइल भ्रम 4: शिवाजी महाराज हे आपल्याच पक्षाचे कुणाची मराठी अस्मिता वाले म्हणून तर कोणी मराठा जन्माने म्हणून भ्रम 5: लोकांना फार समजत नाही, महापालिका ते मंत्रालय केला असलेला भोंगळ व अपारदर्शी लोकहित बाजूला ठेवून केलेला कारभार लोकाना काय समजणार? भ्रम 6: आपल्या नाकांतला शेंबूड लोकांना दिसत नाही आता तुम्हीच ठरवा की असे प्रादेशिक सत्ता लोलुप पक्ष हवेत की "सर्वांची साथ सर्वांचा विकास" हा सर्व समावेशक नारा देणारा पक्ष हवा.

प्रभाकर पेठकर 09/10/2014 - 02:50
दिल्लीतील औंरंगजेब फौज घेउन महाराष्ट्रात बाळासाहेब ठाकरे ह्यांनीही हिच चुक एकदा भाषणात केली होती. औरंगझेब दिल्लीहून नाही, विजापूर दरबारातून आला होता.

अविनाशकुलकर्णी 09/10/2014 - 09:54
ठाकरे बंधु विकासवाले......आमचे कडे ब्लु प्रिंट व विकासाच्या व्हिजन डोक्युमेंटस ची छपाई होते.. तसेच चिकन सुप..तेलकट वडे व ट्याबलेट पण मिळतिल

मदनबाण 09/10/2014 - 11:02
निकालानंतर सत्तेसाठी गळ्यात गळे घालतील ते फोकलीचे, तुम्ही का उगाच फुकाचा वाद घालत बसला आहात. अगदी ! अगदी ! आणि सामान्य जनता बसते बोंबलत! आजचीच बातमी :- गरज पडल्यास उद्धवबरोबर एकत्र येईल - राज ठाकरे सगळा नुसता तमाशा चालु आहे ! सगळेच भ्रष्ट राजकारणी लुटारु आणि दरोडेखोर आहेत. आता पैश्यांचा पाउस पाडतील आणि नंतर आपल्याच जीवावर उठतील. या लोकांची संपत्ती कधी १०० कधी २०० तर कधी ३०० टकक्यांनी वाढलेली दिसुन येइल ! ही कुठल्या प्रकारची राज्याची / देशाची सेवा करतात की ज्यातुन इतकी ग्रोथ होते ? साला आम्ही दिवस-रात्र घासतो तरी बापजन्मात इतकी ग्रोथ करु शकत नाही ! :( माजलेत साले !

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1 billion in revenue from India in FY15

तिमा 09/10/2014 - 14:22
आणि हा राज ठाकरे पण कसा बोलतो? परवा पाऊस पडला तर भर सभेत म्हणाला," घरातून निघताना ढग दिसले म्हणून विचार केला, कुर्ता पायजमा घालू का नको? हो भिजलो तर आमची मंदाकिनी व्हायची." असा माणूस मुख्यमंत्री होणार ?

श्रीगुरुजी 09/10/2014 - 14:39
राज ठाकरेची गंमत आहे. भाजपने शिवसेनेचा विश्वासघात केला, बाळासाहेबांचा विश्वासघात केला, भाजप सेना पोखरत होता असे काहीतरी प्रचारात बोलतो. आपण २००५ साली बाळासाहेबांचा व शिवसेनेचा विश्वासघात बाहेर पडलो आणि २००९ मध्ये युतीच्या ३८ उमेदवारांच्या पराभवाला कारणीभूत ठरलो याचं याला विस्मरण झालेलं दिसतंय. राकाँ, काँग्रेस, शिवसेना व भाजप या चौघांचं साटंलोटं असून ते आतून मिळालेले आहेत असंही तो बोलतो. याच्या पक्षाने नाशिकमध्ये महापौरपदासाठी राकाँ व काँग्रेसची मदत घेतली हे तो विसरला असला तरी इतरांच्या लक्षात आहे. याच्या पक्षाने भुजबळ व राणे पिता-पुत्रांविरोधात उमेदवार दिलेला नाही हे सुद्धा लोकांच्या लक्षात आलेले आहे. जर साटंलोटं असेल तर याचंच काँग्रेस-राकाँ बरोबर आहे.

मदनबाण 09/10/2014 - 16:27
याच्या पक्षाने नाशिकमध्ये महापौरपदासाठी राकाँ व काँग्रेसची मदत घेतली हे तो विसरला असला तरी इतरांच्या लक्षात आहे. याच्या पक्षाने भुजबळ व राणे पिता-पुत्रांविरोधात उमेदवार दिलेला नाही हे सुद्धा लोकांच्या लक्षात आलेले आहे. अगदी... ताक :- मनसेचा दुटप्पीपणा उघड... गुजरातींपुढे लोटांगण!

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

पगला गजोधर 09/10/2014 - 18:37
"याच्या पक्षाने भुजबळ व राणे पिता-पुत्रांविरोधात उमेदवार दिलेला नाही " अहो मग बरोबरच कि, भुजबळ व राणे विरोधी मते कन्सोलीदेत होतील कि. उमेदवार दिला असता तर विरोधी मते विभागली नसती का !

श्रीगुरुजी 09/10/2014 - 20:59
>>> अहो मग बरोबरच कि, भुजबळ व राणे विरोधी मते कन्सोलीदेत होतील कि. उमेदवार दिला असता तर विरोधी मते विभागली नसती का ! मग एकही उमेदवार उभा करायचा नव्हता, म्हणजे काँ-राकाँ च्या विरोधातली सर्व मते एकवटली असती.

सुहास.. 09/10/2014 - 18:45
लईच मोदीप्रेम उतु जाणार्‍यांसाठी ( बुवा ) मोदीसाहेब किती चुका करताय .. ६० वर्षे काहीच केल नाही या एका गोष्टीवर कॅम्पेन उभी होती तुमची मात्र तिकडे युएस मध्ये गेल्या गेल्या , ६० वर्षात आम्ही कुठे पोहोचलोय बघा हे ही तुम्हीच म्हणताय. असो ..तुम्हाला म्हणुन सांगतो , सत्तरी च्या दशकात, रोज सांय्काळी, भोंगा वाजल्यावर, सायकल ला रिकामा डब्बा घेवुन जथ्याने कामगार वर्ग बाहेर पडताना दिसायचा, आता आयटी वर्ग दिसेल, पाठीला सॅक आणि अ‍ॅक मध्ये लॅपी ..असो..जरा मुद्द्याच बोलुयात . सर्वात पहिले तुम्ही आणलेली कामकाजाची " सेक्रोटिरियल " पध्दत , ते म्हणजे मंत्री फक्त नियम बनविणार आणि त्याच्या फॉलो-अप सनदी अधिकार्‍यांनी करायचा, म्हणजे पुढे त्यात अनियमितता, भ्रष्टाचार झाला की मंत्र्यांच नाव घ्यायला जागाच नाही. सरळ सनदी अधिकार्‍याच्या अंगावर येणार, तुमच्या मंत्र्यांनी दबाब आणुन जर अनियमतितता वा भ्रष्टाचार केला तरी सनदी अधिकारी च गेला , उद्या सिचंन सारखा घोटाळा घेवुन जर उद्या एखादा अधिकारी टिव्ही वर आला तर आश्चर्य वाटणार नाही मला , शिवाय सगळ्या नाड्याच सनदी अधिकार्‍याच्या हातात दिल्यात , जर तो भ्रष्ट निघाला तर ! त्याला जोडुन एखादी पध्दत अथवा मॉनिटरिंग बॉडी चा उल्लेख च नाही. मान्य आहे की कॅग किंवा तत्सम ऑडिटिंग बॉडीच कोणी मनावर घेत नाही, पण ते किमान लोकापर्यंत पोचते तरी . दोन तुम्ही परदेशी रासायनीक खतांना दिलेली परवानगी, सुफला युरिया वाली लोकल मंडळी , सरकार परदेशी कपंन्या आणणार नाही, या अटीवर सरकारला खत पुरवठा करत होती, फुकटात , हो, सरकार गरीब शेतकर्‍यांना अनुदानात मध्ये खते उपलब्ध करुन देते, ( त्यातलं किती टक्क्यापर्यंत पोचत नाही हा भाग वेगळा ) पण ते ही पोचणार नाही आता. तीन सरंक्षण आणि रेल्वे मध्ये थेट गुंतवुणीकाला परवानगी, विषेश म्हणजे जेव्हा काँग्रेस ने हा प्रस्ताव मांडला होता, तो ही फक्त सरक्षण खात्यात २० % परवानगीचा , तेव्हा त्याला विरोध करणारे म्हणजे तुमच्या भाजपा वाले , इतका गोंधळ घातला होता सभागृहामध्ये की गडकरीतात्यांना मार्शल्स नी उचलुन बाहेर काढले होते. त्यात तुम्ही तो ३५ % इतका आणला आणि रेल्वे ही संस्था सरकारी आहे , त्यातला जो नफा-तोटा होतो, त्याचा सरकारला च फायदा होतो, ही गुंतवणुक करण्यापेक्षा त्यातील नियमन, स्वच्छता, या ढोबळ बाबींकडे लक्ष दिले असते तर नफा झाला असता असे मला वाटते, आणि ही बुलेट ट्रेन आणणार ती सरकारी आहे की निम्न सरकारी हे ही स्पष्ट नाही. चार हे कापुस खरेदीला डिसेंबर मध्ये कशासाठी आणि का ढकललं गेलं, ऐन दिवाळीच्या तोंडावर शेतकर्‍याकडं चार पैसै असल्यास सरकारचं काय बिघडत होते, शिवाय डिसेंबर पर्यंत एखादी गारपीट झाली की जबाबदारी कोण घेणार, पॅकेज देवुन टाळ्या मिळवायच्या आहेत की काय अशी शंका यायला लागली आहे, मला तर कारणच समजेना पाच इराण वरून कांदा आणायचा निर्णय ही हा असाच शेतकरी विरोधी, मान्य आहे की सर्वसामान्य माणसाला कांदा स्वस्त होईल, पण मालक आपला शेतकरी कोडमडुन पडेल त्याच काय , त्याच्या कांद्याला काय भाव देणार , की आता तुम्ही पण उसाला जसं आमचे मोठे साहेब हमी भाव देतात, आणी वसुली होत नाही, म्हणुन मळीपासुन वारूणी बनवुन, दोन-दोन वर्षे थकवुन, मग पैसै फिरवितात , तस काही करणार आहात का सहा दसर्‍याच्या दिवशी रेडिओ वरुन भाषण , दसरा हा खुप मोठा सण असतो महाराष्ट्रासाठी , धम्मचक्रपरिवर्तन दिवस असतो दलीत बांधवाचे, दसरा मेळावा असतो शिवसैनीकांचा ( आम्ही आजही बाळासाहेबांचे रिकार्डिंग ऐकतो दसर्‍याला ) आणि संचालन असतय, भाषण संदेश असतो सरसंघचालकांचा, त्या दिवशी तुम्ही टाळ्या घ्यायला गेलात आणि भागवतांची नाराजी ओढुन घेतल्याची शक्यता नाकारता येत नाही, उगा भागवतांनी निवडणुकीतुन अंग काढुन घेतल का सात ते वेगळा विदर्भ मागणार्‍या फडणविसांना पुढे का केल जातय, भारतातल्या कुठल्या ही राज्याचं अधिवेशन दोन ठिकाणी होतय हे एकलय का कधी , आमच्या महाराष्ट्रात होते , हिवाळी अधिवेशन दरवर्षी नागपुरात होतय खास त्यांच्यासाठी, मौनीबाबा दरवर्षी पॅकेज ( काय च्यामायला शब्द आहे, शेतकर्‍यांच्या आत्महत्यापण कार्पोरेटेड विषय करून ठेवलाय ) देऊनी देवुन थकला की , त्याचा किती वापर केलाय विदर्भातील मंत्र्यांनी , तुमचे ही आमदार/खासदार शामील आहे त्यात, गडकरी आणि फडणवीस , अर्थात फडणविसांनी ही, त्या आयबीएम लोकमत च्या वागळे शो मध्ये , आव्हाड आणी भाई जगतापांशी भांडणाशिवाय काय केले इतके दिवस, ( आव्हाडांनी आणि जगतापांनी ही तेच केलय म्हणा ) . आणि वेगळा विदर्भ दिल्यावर रेव्हेन्युअ जनरेट होण्याच कस काय, काय आहे विदर्भाकडे असे, सोन्याच्या खाणी सापडल्यात की काय ? आठ ते जन - धन योजने द्वारे एक करोड खाते उघडलेत म्हणे , किती रक्कम जमा झाली, त्यात एका लाखापर्यंत कर्ज देणार आहात म्हणे , ते कुठल्या खात्यातुन देणार आहात, रघुराम राजन ऐकणार का तुमच याबाबत, ते चिदंबरम च्या जबळचे असुन , त्यांनी बँकाच पत धोरण बदलल नाही, नाकी नऊ आणले चिदंबरम च्या ! तो माणुस ऐकणारा नाही, इथे बॅ़कावर आधीच ती खाती मेन्टेन करण्याच खर्च पडलाय, वर अजुन कुठल्याही गॅरंटी शिवाय कर्ज देणार म्हणजे वसुलीचा प्रश्न च नाही, हे बॅंकाना भुर्दंड नाही का. हे म्हणजे घरचे झाले थोडे आणि व्याह्याने धाडले घोडे.. ते काश्मीरला मदत केली ई.ई. मला सांगु नका, राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापनाच्या फंडाची कल्पना आणि त्याच सगळं नियमन आमच्या इथल्या मोठ्या साहेबानी आणलेली आहे..सो प्लिज त्यात छाती टाईट करण्यासारखं काहीही नाही , शिवाय ते फुड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया च विकेंद्रिकरण कधी करणार आहात, तुम्ही म्हटले होते ना मुलाखतीत, एक बिल तर पास करायचय. बघा जमतय का ? मागच्या सरकारला जमलं नाही ते म्हणुन अन्नसुरक्षा बिल आणाव लागलं त्यांना , त्यासाठी लागणारा निधी आणायला देखील पैसै नव्हते सरकारकडे, आता तुम्ही गुंतवुणक आणताच आहात परदेशातुन तर करा जरा लवकर वेळीच सावध व्हावे , पल्बीक की जब पडती है ना तो बे-भाव की पडती है, देनेवाला देता है तो छप्पर-फाडके देता है, और लेता है तो चड्डी भी ले लेता है, समाजाला भुलवुन तुम्ही जास्त दिवस तरु शकणार नाही, मी घरात भांडण करुन अर्धे-अर्धे वाटणी केली आहे मत-दानाची , मला हक्क आहे हे जाणुन घेण्याचा ... टीप : भक्तगणांना फाट्यावर मारले जाईल..धन्यवाद

श्रीगुरुजी 09/10/2014 - 20:45
>>> ६० वर्षे काहीच केल नाही या एका गोष्टीवर कॅम्पेन उभी होती तुमची मात्र तिकडे युएस मध्ये गेल्या गेल्या , ६० वर्षात आम्ही कुठे पोहोचलोय बघा हे ही तुम्हीच म्हणताय. ६० वर्षात जी काय प्रगती झाली आहे ती जनतेच्या श्रमातून झालेली आहे. ६० वर्षात काँग्रेसने फारसे काही केलेले नाही. असे ते कॅम्पेन होते. >>> असो ..तुम्हाला म्हणुन सांगतो , सत्तरी च्या दशकात, रोज सांय्काळी, भोंगा वाजल्यावर, सायकल ला रिकामा डब्बा घेवुन जथ्याने कामगार वर्ग बाहेर पडताना दिसायचा, आता आयटी वर्ग दिसेल, पाठीला सॅक आणि अ‍ॅक मध्ये लॅपी ..असो..जरा मुद्द्याच बोलुयात . हे होण्यात काँग्रेसने काय केले? १९९१-९२ पूर्वी भारतातून अमेरिकेत संगणकवाले बिझनेस व्हिसावर जायचे व महिन्याला करमुक्त ८००-१८०० डॉलर मिळवायचे. सुरवातीला ३ महिन्यांसाठी कन्सलटंट कामासाठी गेलेले प्रत्यक्षात प्रोग्रॅमिंग, टेस्टिंग अशी कामे करायचे (अशी कामे वर्क परमिट शिवाय करणे बेकायदेशीर आहे) व ३ महिन्यांचा व्हिसा वाढवत वाढवत १८-२४ महिने वास्तव्य करून परत यायचे. आल्यावर महिनाभराने नव्याने व्हिसा मिळवायचे आणि परत जायचे. या सगळ्या प्रकारात अमेरिकेला कररूपाने काहीच उत्पन्न मिळत नव्हते, भारतीय काँट्रॅक्टर बेकायदेशीर काम दीर्घ काळ करीत होते व एक वाईट बेकायदेशीर प्रथा पडली होती. हे सर्व बंद करण्यासाठी व आयकर उत्पन्न मिळविण्यासाठी अमेरिकेने १९९२-९३ पासून बिझनेस व्हिसावर अनेक बंधने आणून एच-१ व्हिसा मोठ्या प्रमाणात देणे सुरू केले. त्यामुळे भारतीयांना अधिकृत वर्क परमिट मिळू लागले व त्यामुळे अमेरिकेला त्यांच्या पगारावर आयकर मिळू लागला. तसेच एच-१ व्हिसावाल्यांना तेथील कंपन्यांना प्रतिमाह कमीतकमी ३००० डॉलर व पगारी रजा, आरोग्य विमा इ. इतर फायदे द्यावे लागले, जेणेकरून अमेरिकन कंपन्यांचा खर्च खूप वाढला. त्यातून आउटसोर्सिंगला चालना मिळाली व १९९४ पासून अमेरिकेत न जाता भारतात बसूनच काम करणे सुरू झाले व त्याद्वारे भारतात आयटी बूम सुरू झाली. पुण्यात १९९४ पर्यंत मॅस्टेक (एकूण कर्मचारी ६०-७०), काळे कन्सलटंट्स (४०-५० कर्मचारी), डीएसएस (७०-८०), थर्मॅक्स (१०० च्या आत), टीआरडीडीसी (१०० च्या आसपास) इ. मोजक्याच कंपन्या होत्या. त्यांची एकूण कर्मचारी संख्या १००० च्या आत होती. १९९५-९६ पासून आऊटसोर्सिंग सुरू झाल्यामुळे एमबीटी, इन्फोसिस, विप्रो अशा अनेक मोठ्या कंपन्या पुण्यात सुरू झाल्या व आज पुण्यात त्यांची एकत्रित कर्मचारी संख्या २ लाखापेक्षा जास्त असेल. हे सगळे होण्यात काँग्रेसचे शून्य योगदान आहे. >>> सर्वात पहिले तुम्ही आणलेली कामकाजाची " सेक्रोटिरियल " पध्दत , ते म्हणजे मंत्री फक्त नियम बनविणार आणि त्याच्या फॉलो-अप सनदी अधिकार्‍यांनी करायचा, म्हणजे पुढे त्यात अनियमितता, भ्रष्टाचार झाला की मंत्र्यांच नाव घ्यायला जागाच नाही. सरळ सनदी अधिकार्‍याच्या अंगावर येणार, तुमच्या मंत्र्यांनी दबाब आणुन जर अनियमतितता वा भ्रष्टाचार केला तरी सनदी अधिकारी च गेला , उद्या सिचंन सारखा घोटाळा घेवुन जर उद्या एखादा अधिकारी टिव्ही वर आला तर आश्चर्य वाटणार नाही मला , शिवाय सगळ्या नाड्याच सनदी अधिकार्‍याच्या हातात दिल्यात , जर तो भ्रष्ट निघाला तर ! त्याला जोडुन एखादी पध्दत अथवा मॉनिटरिंग बॉडी चा उल्लेख च नाही. मान्य आहे की कॅग किंवा तत्सम ऑडिटिंग बॉडीच कोणी मनावर घेत नाही, पण ते किमान लोकापर्यंत पोचते तरी . सध्या देखील असेच आहे की. आदर्श घोटाळ्यात लटकलेले सर्व सनदी अधिकारी आहेत. एकही मंत्री त्यात अडकलेला नाही. >>> दोन तुम्ही परदेशी रासायनीक खतांना दिलेली परवानगी, सुफला युरिया वाली लोकल मंडळी , सरकार परदेशी कपंन्या आणणार नाही, या अटीवर सरकारला खत पुरवठा करत होती, फुकटात , हो, सरकार गरीब शेतकर्‍यांना अनुदानात मध्ये खते उपलब्ध करुन देते, ( त्यातलं किती टक्क्यापर्यंत पोचत नाही हा भाग वेगळा ) पण ते ही पोचणार नाही आता. कोणी सांगितले की ते पोचणार नाही आता? काही आकडेवारी, पुरावे आहेत का? >>> तीन सरंक्षण आणि रेल्वे मध्ये थेट गुंतवुणीकाला परवानगी, विषेश म्हणजे जेव्हा काँग्रेस ने हा प्रस्ताव मांडला होता, तो ही फक्त सरक्षण खात्यात २० % परवानगीचा , तेव्हा त्याला विरोध करणारे म्हणजे तुमच्या भाजपा वाले , इतका गोंधळ घातला होता सभागृहामध्ये की गडकरीतात्यांना मार्शल्स नी उचलुन बाहेर काढले होते. इतिहास कच्चा आहे तुमचा. गडकरी मे २०१४ मध्ये पहिल्यांदाच संसदेत आलेत. मार्शल्सने खासदारांना उचलण्याचा प्रसंग फक्त एकदाच आला होता. तो म्हणजे जेव्हा तेलंगणाचे विधेयक चर्चेत आले तेव्हा. >>> ते त्यापूर्वी त्यात तुम्ही तो ३५ % इतका आणला आणि रेल्वे ही संस्था सरकारी आहे , त्यातला जो नफा-तोटा होतो, त्याचा सरकारला च फायदा होतो, ही गुंतवणुक करण्यापेक्षा त्यातील नियमन, स्वच्छता, या ढोबळ बाबींकडे लक्ष दिले असते तर नफा झाला असता असे मला वाटते, आणि ही बुलेट ट्रेन आणणार ती सरकारी आहे की निम्न सरकारी हे ही स्पष्ट नाही. बुलेट ट्रेन सरकारी आहे का नाही याने काहीच फरक पडणार नाही. >>> चार हे कापुस खरेदीला डिसेंबर मध्ये कशासाठी आणि का ढकललं गेलं, ऐन दिवाळीच्या तोंडावर शेतकर्‍याकडं चार पैसै असल्यास सरकारचं काय बिघडत होते, शिवाय डिसेंबर पर्यंत एखादी गारपीट झाली की जबाबदारी कोण घेणार, पॅकेज देवुन टाळ्या मिळवायच्या आहेत की काय अशी शंका यायला लागली आहे, मला तर कारणच समजेना कापूस खरेदी ही राज्याच्या अखत्यारीत येते. >>> पाच इराण वरून कांदा आणायचा निर्णय ही हा असाच शेतकरी विरोधी, मान्य आहे की सर्वसामान्य माणसाला कांदा स्वस्त होईल, पण मालक आपला शेतकरी कोडमडुन पडेल त्याच काय , त्याच्या कांद्याला काय भाव देणार , की आता तुम्ही पण उसाला जसं आमचे मोठे साहेब हमी भाव देतात, आणी वसुली होत नाही, म्हणुन मळीपासुन वारूणी बनवुन, दोन-दोन वर्षे थकवुन, मग पैसै फिरवितात , तस काही करणार आहात का ग्राहक आणि शेतकरी यांचे हितसंबंध परस्परविरोधी असतात. भाव कमी झाले तर ग्राहकांना फायदा होतो व शेतकर्‍यांना तोटा. भाव वाढले तर याच्या उलट होते. दोघेही एकाच वेळी खूष असणे अवघड आहे. >>> सहा दसर्‍याच्या दिवशी रेडिओ वरुन भाषण , दसरा हा खुप मोठा सण असतो महाराष्ट्रासाठी , धम्मचक्रपरिवर्तन दिवस असतो दलीत बांधवाचे, दसरा मेळावा असतो शिवसैनीकांचा ( आम्ही आजही बाळासाहेबांचे रिकार्डिंग ऐकतो दसर्‍याला ) आणि संचालन असतय, भाषण संदेश असतो सरसंघचालकांचा, त्या दिवशी तुम्ही टाळ्या घ्यायला गेलात आणि भागवतांची नाराजी ओढुन घेतल्याची शक्यता नाकारता येत नाही, उगा भागवतांनी निवडणुकीतुन अंग काढुन घेतल का रेडिओवरील भाषण ऐकण्याची कोणावरही सक्ती नव्हती. दूरदर्शन बघण्याची देखील सक्ती नव्हती. काँग्रेसवाल्यांनी आजतगायत धम्मचक्रपरिवर्तन कार्यक्रमाचे कधीही थेट प्रक्षेपण केले नाही. याचवर्षी कशी एकदम पवारांना त्याची आठवण झाली? भागवतांचे भाषण निव्वळ दूरदर्शनने नव्हे तर इतर अनेक वाहिन्यांनी दाखविले होते. २४ डिसेंबरच्या मध्यरात्री व्हॅटिकनच्या चौकातील सोहळा देखील थेट प्रक्षेपित केला जातो. त्यामुळे भागवतांचे भाषण दाखविणे यात काहीही चुकीचे नाही. >>> सात ते वेगळा विदर्भ मागणार्‍या फडणविसांना पुढे का केल जातय, भारतातल्या कुठल्या ही राज्याचं अधिवेशन दोन ठिकाणी होतय हे एकलय का कधी , आमच्या महाराष्ट्रात होते , हिवाळी अधिवेशन दरवर्षी नागपुरात होतय खास त्यांच्यासाठी, मौनीबाबा दरवर्षी पॅकेज ( काय च्यामायला शब्द आहे, शेतकर्‍यांच्या आत्महत्यापण कार्पोरेटेड विषय करून ठेवलाय ) देऊनी देवुन थकला की , त्याचा किती वापर केलाय विदर्भातील मंत्र्यांनी , तुमचे ही आमदार/खासदार शामील आहे त्यात, गडकरी आणि फडणवीस , अर्थात फडणविसांनी ही, त्या आयबीएम लोकमत च्या वागळे शो मध्ये , आव्हाड आणी भाई जगतापांशी भांडणाशिवाय काय केले इतके दिवस, ( आव्हाडांनी आणि जगतापांनी ही तेच केलय म्हणा ) . आणि वेगळा विदर्भ दिल्यावर रेव्हेन्युअ जनरेट होण्याच कस काय, काय आहे विदर्भाकडे असे, सोन्याच्या खाणी सापडल्यात की काय ? वेगळ्या विदर्भाची मागणी खूप जुनी आहे. भाजपप्रमाणे काँग्रेसच्या विदर्भातील बहुतेक सर्व नेत्यांना वेगळे विदर्भ हवे आहे. काही वर्षांपूर्वी काँग्रेसच्या साळवे व वसंत साठ्यांनी त्यासाठी उपोषण देखील केले होते (उपोषण सुरू केल्यानंतर ३ तासातच त्यांना रूग्णालयात हलवावे लागले व उपोषणाची फजिती झाली). उर्वरीत महाराष्ट्रातील नेत्यांचा वेगळ्या विदर्भाला विरोध आहे. तेलंगणाला सुद्धा आंध्रातील काही काँग्रेस नेत्यांचा पाठिंबा व काहींचा विरोध होता. एखाद्या प्रश्नावर पक्षात दोन परस्परविरोधी भूमिका असणे यात काहीही वावगे नाही. >>> आठ ते जन - धन योजने द्वारे एक करोड खाते उघडलेत म्हणे , किती रक्कम जमा झाली, त्यात एका लाखापर्यंत कर्ज देणार आहात म्हणे , ते कुठल्या खात्यातुन देणार आहात, रघुराम राजन ऐकणार का तुमच याबाबत, ते चिदंबरम च्या जबळचे असुन , त्यांनी बँकाच पत धोरण बदलल नाही, नाकी नऊ आणले चिदंबरम च्या ! तो माणुस ऐकणारा नाही, इथे बॅ़कावर आधीच ती खाती मेन्टेन करण्याच खर्च पडलाय, वर अजुन कुठल्याही गॅरंटी शिवाय कर्ज देणार म्हणजे वसुलीचा प्रश्न च नाही, हे बॅंकाना भुर्दंड नाही का. हे म्हणजे घरचे झाले थोडे आणि व्याह्याने धाडले घोडे.. प्रत्येक सोम्यागोम्याला कर्ज मिळणार नाही. पत बघूनच कर्ज मिळेल. आधी ती योजना काही काळ चालू देत आणि मग त्याचा आढावा घेऊ. >>> ते काश्मीरला मदत केली ई.ई. मला सांगु नका, राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापनाच्या फंडाची कल्पना आणि त्याच सगळं नियमन आमच्या इथल्या मोठ्या साहेबानी आणलेली आहे..सो प्लिज त्यात छाती टाईट करण्यासारखं काहीही नाही , शिवाय ते फुड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया च विकेंद्रिकरण कधी करणार आहात, तुम्ही म्हटले होते ना मुलाखतीत, एक बिल तर पास करायचय. बघा जमतय का ? मागच्या सरकारला जमलं नाही ते म्हणुन अन्नसुरक्षा बिल आणाव लागलं त्यांना , त्यासाठी लागणारा निधी आणायला देखील पैसै नव्हते सरकारकडे, आता तुम्ही गुंतवुणक आणताच आहात परदेशातुन तर करा जरा लवकर होईल हो, जरा थोडा अवधी द्या. लग्न झाल्यावर मूल व्हायला सुद्धा किमान ९ महिने लागतात. इथे तुम्हाला सगळ्या गोष्टी ४ महिन्यात हव्या आहेत. >>> वेळीच सावध व्हावे , पल्बीक की जब पडती है ना तो बे-भाव की पडती है, देनेवाला देता है तो छप्पर-फाडके देता है, और लेता है तो चड्डी भी ले लेता है, समाजाला भुलवुन तुम्ही जास्त दिवस तरु शकणार नाही, मी घरात भांडण करुन अर्धे-अर्धे वाटणी केली आहे मत-दानाची , मला हक्क आहे हे जाणुन घेण्याचा ... तुम्ही कशाला भाजपची काळजी करता. ते समर्थ आहेत आपल्या पक्षाची काळजी करायला. >>> टीप : भक्तगणांना फाट्यावर मारले जाईल..धन्यवाद मारा.

सुहास.. 09/10/2014 - 20:52
कॉग्रेंसचीच भाषा असल्यामुळे फाट्यावर मारलेच आहे !! १५ ला उत्तर देतोच म्हणा मी !!

मदनबाण 09/10/2014 - 21:37
इकडे राज ठाकरे आणि इतर पक्ष मोदींवर पाकिस्तान सिमेवर गोळीबार करत असताना प्रचार करत असल्याची राळ उठवण्याचा प्रयत्न करत होते, तर तिकडे मोंदींनी हिंदूस्थानी सैन्याल्या फ्री हॅन्ड देउन आले आणि त्याचा परिणाम खालील प्रमाणेच दिसला :- Islamabad shocked as Indian Army launches 'massive' retaliation to border firing... and confident PM Modi promises 'everything will be all right soon' Pakistan shocked by massive Indian Army retaliation after govt's fire-at-will directive बाकी कुठे नेउन ठेवलाय महाराष्ट्र माझाची जाहिरात आणि व्हॉट्सअ‍ॅपवरचे विनोदी मेसेजेस सध्या पेव फुटलेल आहे,पण खरचं महाराष्ट्राची अवस्था भिकारी करुन ठेवली आहे ! याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे संपूर्ण महाराष्ट्रातले रस्ते ! फार लांब कशाला जाऊ ? माझ्या कंपनीकडे जाणार्‍या हायवेची पावसाळ्या नंतर भयानक दुरावस्था झालेली आहे ! तसेही पावसाळ्या आधी ती चांगली कुठे होती म्हणा ! पण रोज ज्या रस्त्यावरुन प्रवास करतो त्याच रस्त्याचे काही दिवसांपूर्वी मोबाइल वरुन फोटो काढले ते इथे देतो... नावालाही डांबर उरलेले नाही ! याच रस्त्यावरुन मी रोज प्रवास करुन पाठ आणि कंबरडे मोडुन घेतो. आमचे फिरंगी क्लायंट येतात ते मनात काय विचार करत असतील ? धुळीचे चक्रीवादळ आले आहे काय इथे ? रस्ता नसलेल्या जागी आयटी कंपनी असु शकते ? की साप-सपेर्‍यांचा देशाची अजुन हीच अवस्था आहे ? This is highway ? This is highway ? आता कळलं महाराष्ट्रातले उध्योग धंदे का बाहेर गेले /जातात ते ? जिथे हे लोक पाणी रस्ते आणि २४ तास वीज देउ शकत नाही तिथे ते महाराष्ट्राचे उज्वल भविष्य काय घंटा घडवणार ?

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

सुहास.. 09/10/2014 - 21:47
बाणा, तु आहेस म्हणुन, नायतर हे बी फाट्यावरच मारणार व्हुतो ;) इकडे राज ठाकरे आणि इतर पक्ष मोदींवर पाकिस्तान सिमेवर गोळीबार करत असताना प्रचार करत असल्याची राळ उठवण्याचा प्रयत्न करत होते, तर तिकडे मोंदींनी हिंदूस्थानी सैन्याल्या फ्री हॅन्ड देउन आले आणि त्याचा परिणाम खालील प्रमाणेच दिसला >>>> राज बोलल्यानंतर मोदींना ही ऐकावे लागत याच उत्तम उदाहरण याच्या पेक्षा काय देवु मी ! रोडच्या अवस्थेबद्दल ही राज च पहिल्यापासुन बोलतो आहे !! असो आपला प्रतिसाद " गिरे तो भी टांग उप्पर आहे " अडाणी मंत्री , येडे भक्त ! जाने दो , नये है !! ----------------------------------------------------------- " सीज फायर चालु असताना, सीमेवर चालणारे गोळीबार ही नवीन गोष्ट नाही. शत्रूंनी गोळीबार केला कि आता आम्ही काय करायचे असा प्रश्न सीमेवरील सैन्य सरकारला विचारत नसते. ते तिथल्या तिथे जशासतसे उत्तर देवून मोकळे होतात. सीमेवर आगळीक करायची असेल तरी सैन्य त्याची परवानगी मागत नाही ! त्यामुळे महाराष्ट्रात येवून निवडणूक प्रचार सभेत आम्ही चोख उत्तर देण्याचे आदेश दिलेत असे सांगणे म्हणजे मोदीच्या मंत्र्यांचा अडाणीपणा आहे. मग भक्त कसे मागे राहतील ? त्यांनी सेनेच्या खांद्यावर बंदूक ठेवून बढाया मारणे केले सुरु ! अरे येड्यानो , सरकारी पातळीवर जो निर्णय घ्यायचा असतो तो बोलणी करण्याचा किंवा युद्ध पुकारण्याचा , गोळीबाराला प्रत्युत्तर देण्याचा नाही !! जाने दो ,नया है ..!!! चेपुवरुन साभार काय म्हणु " नया है वह " की " नो उल्लु बनाविंग " !!

मदनबाण 09/10/2014 - 22:09
बाणा, तु आहेस म्हणुन, नायतर हे बी फाट्यावरच मारणार व्हुतो हेच मी सुद्धा म्हणतो... तसेही ना मी राज ठाकरे विरोधी आहे ना मोदी समर्थक. मी फक्त देशाचाच विचार करणार्‍या आपल्या सध्याच्या पंतप्रधांनांचा समर्थक आहे असे हवे तर समज ! जो कोणी योग्य काम करेल त्याचे मी समर्थनच करीन मग तो राज असोवा अगदी राहुल बाबा देखील ! पण फरक इतकाच आहे की आपले पंतप्रधान करुन दाखवत आहेत आणि बाकीचे त्यांच्यावर टिका करण्या पलिकडे अजुन काहीही करुन दाखवु शकले नाहीत. अगदी ताजे उदा :- From CCTV to sudden calls: PM Modi keeps MPs on a tight leash राज बोलल्यानंतर मोदींना ही ऐकावे लागत याच उत्तम उदाहरण याच्या पेक्षा काय देवु मी ! हॅहॅहॅ... फार मोठा भ्रम आहे तुझा ! ;) राज ठाकरेंना सिरीयसली घ्यायचे दिवस कधीच गेले ! ;) रोडच्या अवस्थेबद्दल ही राज च पहिल्यापासुन बोलतो आहे !! असो आपला प्रतिसाद " गिरे तो भी टांग उप्पर आहे " अडाणी मंत्री , येडे भक्त ! जाने दो , नये है !! राज ठाकरे पण नुसतेच बोलतात... आणि त्यांनाही आता कोणी सिरयसली घेत नाही ! ;) कार्यकर्त्यांना आपला पक्ष प्रमुख देवा वाटला तर त्यात नवल ते काय ? ;) " सीज फायर चालु असताना, सीमेवर चालणारे गोळीबार ही नवीन गोष्ट नाही. शत्रूंनी गोळीबार केला कि आता आम्ही काय करायचे असा प्रश्न सीमेवरील सैन्य सरकारला विचारत नसते. ते तिथल्या तिथे जशासतसे उत्तर देवून मोकळे होतात. सीमेवर आगळीक करायची असेल तरी सैन्य त्याची परवानगी मागत नाही ! त्यामुळे महाराष्ट्रात येवून निवडणूक प्रचार सभेत आम्ही चोख उत्तर देण्याचे आदेश दिलेत असे सांगणे म्हणजे मोदीच्या मंत्र्यांचा अडाणीपणा आहे. मग भक्त कसे मागे राहतील ? त्यांनी सेनेच्या खांद्यावर बंदूक ठेवून बढाया मारणे केले सुरु ! अरे येड्यानो , सरकारी पातळीवर जो निर्णय घ्यायचा असतो तो बोलणी करण्याचा किंवा युद्ध पुकारण्याचा , गोळीबाराला प्रत्युत्तर देण्याचा नाही !! जाने दो ,नया है ..!!! चेपुवरुन साभार काय म्हणु " नया है वह " की " नो उल्लु बनाविंग " !! वरती हायलायइट केलेले वाक्य परत वाचावे ! ;) बाकी तू सिरीयसली घेउ नकोस बरं का ! आपले राजकारणी स्वतः लोणी ओरपुन जनतेला भिकेला लावतात म्हणुन आल आपल्या देशाची ही अवस्था झाली आहे ! कोणता झेंडा घेउ हाती अशी अवस्था कार्यकर्त्यांची राहते आणि इकडे महाराष्ट्रासाठी एकत्र येण्याच्या चर्चांना उत येतो. ;) जाता जाता :- परत एकदा, मी राज ठाकरे समर्थक या पूर्वी होतो आणि आता नाही, त्यांचे बरेचसे मुद्दे अगदी योग्य आहेत पण क्रियेविण वाचाळता व्यर्थ आहे. लोक आता भावनिक राजकारणाच्या पुढे जाउ लागले आहेत्,आणि सर्वांनाच आज विकासाची इच्छा, गरज आणि महत्व देखील कळले आहे असे म्हंटल्यास ते वावगे ठरु नये ! त्यांना सत्ता मिळाली आणि त्यांनी महाराष्ट्राचे आणि मराठी माणसाचे भले केले तर मला आनंदच होइल.

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

सुहास.. 09/10/2014 - 21:52
लिंक द्यायची राहिली ... http://timesofindia.indiatimes.com/india/Numbers-show-Maha-ahead-of-Gujarat/home/specials/assembly-elections-2014/maharashtra-news/Numbers-show-Maharashtra-ahead-of-Gujarat/articleshow/44524815.cms?utm_source=twitter.com&utm_medium=referral&utm_campaign=TOIIndiaNews

मदनबाण 09/10/2014 - 22:17
वरचे फोटो पाहुन आणि स्थानिक पातळीवर काम करुन सुद्धा तू आकड्यांच्या किमया सांगतोस याची गंमत वाटली ! ;) असो. बाकी... महाराष्ट्र अजुन अनेक गोष्टीत पहिला आहे हे तुला माहित नाही ?

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

मदनबाण 09/10/2014 - 22:26
in compare !! हो का ? याच राज्यातल्या लोकांनी याच राज्यातल्या लोकांना गटाराचे पाणी पिताना आणि रेल्वेच्या टॉयलेटच्या फ्लश मधे बादल्या लावुन पिण्यासाठी पाणी भरताना पाहिले आहे ! हे कुठल्या कंपेरिझन मधे बसते ते सांग जरा ?

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

सुहास.. 09/10/2014 - 22:32
नंबरिंग मध्ये एखाद उदाहरण उचलले तर कसे चालेल ? गुजरात च्या अवस्थेच्या ही अश्या प्रकारच्या बातम्या येतातच की ...आहेत माझ्याकडे ( १५ वर्षे सरकार होते ) ! तु एक रस्ता दाखवतोय , मी पन्नास चकाचक रस्ते दाखवु शकतो ! :) असो बोलु नंतर कधीतरी ..नायतर आपल्या दोघांचा वीट यायचा मिपाकरांना ;)

मदनबाण 09/10/2014 - 22:41
नंबरिंग मध्ये एखाद उदाहरण उचलले तर कसे चालेल ? एखादेच ? अरे महाराष्ट्रा शेतकर्‍यांच्या आत्महत्येत नंबर १ वर आहे ही काय अभिमानाची गोष्ट आहे का ? ही नंबरिंग का उचलु नये,तीच गोष्ट इतर आत्महत्येंची. ज्या राज्यात सर्व प्रकारचे लोक इतक्या मोठ्या प्रमाणात आत्महत्य करत आहेत तो जर खरच पुढे असेल तर असे घडुच कसे शकते ? तु एक रस्ता दाखवतोय , मी पन्नास चकाचक रस्ते दाखवु शकतो ! हॅहॅहॅ... जरुर दाखव. त्यासाठी किती वर्षा पासुन लोक टोल भरत होते,त्यात किती टोल आत्ता पर्यंत जमा झाला आणि राज ठाकरेंनाही टोल विरोधी आंदोलन करण्याची गरज का भासली ते सुद्धा सांग. :) असो बोलु नंतर कधीतरी ..नायतर आपल्या दोघांचा वीट यायचा मिपाकरांना अगदी हेच म्हणतो. ;) जाता जाता :- राज ठाकरेंना प्रगत महाराष्ट्र घडवण्यासाठी आणि ब्लु-प्रिंट प्रत्येक्षात उतरवण्यासाठी शुभेच्छा ! :)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

मदनबाण 09/10/2014 - 22:22
आम्ही मोदींना पण सिरियसली घेत नाही आता हॅहॅहॅ... हरकत नाही,निवडुकीच्या आधी सुद्धा असे म्हणणारे अनेक होतो सगळ्यांची बरोबर पाचर मारली एकट्या मोदींनी ! ;) त्यांनी एकंदर किती सभा घेतल्या याचा आकडा {लोकसभेच्या} तो जरा शोधुन बघ हो... ;) हो आणि ५ वर्ष काय पुढची ५० वर्ष मोदी असले तरी चालेल आम्हाला ! रोबोट पेक्षा काम करणारा पंतप्रधान नक्कीच आवडेल मला. ;)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

पैसा 09/10/2014 - 22:33
चावडी नेहमीप्रमाणेच फस्कलास आणि खुसखुशीत! बाकी एवढ्या खुसखुशीत धाग्याचं काश्मिर करणार्‍या प्रतिसादांचं काय करायचां सोकाजीनाना? बोला, जनता उत्तर मागते आहे!

नाखु 10/10/2014 - 08:35
कारण हे वाद्-प्रतिवाद अतिशय निकोपपूर्ण वाटत आहेत. बाणरावांचा समारोपच पुरेसा आहे. जाता जाता :- परत एकदा, मी राज ठाकरे समर्थक या पूर्वी होतो आणि आता नाही, त्यांचे बरेचसे मुद्दे अगदी योग्य आहेत पण क्रियेविण वाचाळता व्यर्थ आहे. लोक आता भावनिक राजकारणाच्या पुढे जाउ लागले आहेत्,आणि सर्वांनाच आज विकासाची इच्छा, गरज आणि महत्व देखील कळले आहे असे म्हंटल्यास ते वावगे ठरु नये ! त्यांना सत्ता मिळाली आणि त्यांनी महाराष्ट्राचे आणि मराठी माणसाचे भले केले तर मला आनंदच होइल.

प्यारे१ 10/10/2014 - 15:50
उद्धव राजकारणी नसूनही इतरांच्या नुसत्या तोंडपाटीलकीवर राजकारणाचा आव पाहता बाळासाहेबांनी घेतलेला निर्णय बरोबर घेतला होता असं म्हणावंसं वाटत आहे.

अर्धवटराव 11/10/2014 - 06:10
मोदिंनी बारामतीत सभा का घेतली असावी? काकांनी विनंती केली म्हणुन? मोदिंना आप्ली प्रतिष्ठा एव्हढी जड झाली नसावी.

सोत्रि 11/10/2014 - 23:14
पडद्यामागचे राजकारण लवकरच कळेल! पवारंाना संपलेअशसे मजण ारे भलेभले पोहोचले! - (पवारांच्या मँनिप्युलेशचा पंखा) सोकाजी

आयुर्हित 09/10/2014 - 00:55
सुमार वकुब बेताल वक्तव्ये यात एकटे भाजपाची महायुती व पृथ्वी बाबाची महाराष्ट्र कांग्रेस सोडली तर इतर सर्व थोडक्यात प्रादेशिक चणीचे सर्वच बेताल बोलत आहेत. पवार उवाच "नाथूराम" संदर्भ व जातिवाचक बोल राज उवाच "उद्या पंतप्रधान जिल्हा परिषदेच्या निवडणुकी त पण प्रचार करणार का" व इतर पंतप्रधानांवर शरसंधान करणारी शेलकी वाक्य आबा व भुजबळ यांची जातिवाचक मुक्ताफळे सामनातील कारकुन पण असू नये असा सुमार वकुबाचा संपादक "युती तोडणाऱ्या लोकाना भांडी घासाला लावू" भावी मुख्यमंत्री स्वप्न रंजक म्हणतात "दिल्लीतील औंरंगजेब फौज घेउन महाराष्ट्रात, दिल्लीच्या शब्दा वर नाचणारे राज्य भाजप नेतृत्व, ढोकला काय फाफडा काय वडा पाव काय, भवानीचा आम्हालाच आशीर्वाद काय" काय पोरखेळ आहे. आज हातात सत्तेतला स सुद्धा नाही तो ही गुर्मी? आता कोण सांगेल यांना "दुसऱ्याची रेषा छोटी करून आपली रेषा मोठी होत नसते" भ्रम 1: सेना हा मराठी वादी पक्ष आहे भ्रम 2: भरपूर टीका करत राहिले तर लोक आपल्या बाजूने येतील भ्रम 3: आपल्याला राज्य शकट चालवता येइल भ्रम 4: शिवाजी महाराज हे आपल्याच पक्षाचे कुणाची मराठी अस्मिता वाले म्हणून तर कोणी मराठा जन्माने म्हणून भ्रम 5: लोकांना फार समजत नाही, महापालिका ते मंत्रालय केला असलेला भोंगळ व अपारदर्शी लोकहित बाजूला ठेवून केलेला कारभार लोकाना काय समजणार? भ्रम 6: आपल्या नाकांतला शेंबूड लोकांना दिसत नाही आता तुम्हीच ठरवा की असे प्रादेशिक सत्ता लोलुप पक्ष हवेत की "सर्वांची साथ सर्वांचा विकास" हा सर्व समावेशक नारा देणारा पक्ष हवा.

प्रभाकर पेठकर 09/10/2014 - 02:50
दिल्लीतील औंरंगजेब फौज घेउन महाराष्ट्रात बाळासाहेब ठाकरे ह्यांनीही हिच चुक एकदा भाषणात केली होती. औरंगझेब दिल्लीहून नाही, विजापूर दरबारातून आला होता.

अविनाशकुलकर्णी 09/10/2014 - 09:54
ठाकरे बंधु विकासवाले......आमचे कडे ब्लु प्रिंट व विकासाच्या व्हिजन डोक्युमेंटस ची छपाई होते.. तसेच चिकन सुप..तेलकट वडे व ट्याबलेट पण मिळतिल

मदनबाण 09/10/2014 - 11:02
निकालानंतर सत्तेसाठी गळ्यात गळे घालतील ते फोकलीचे, तुम्ही का उगाच फुकाचा वाद घालत बसला आहात. अगदी ! अगदी ! आणि सामान्य जनता बसते बोंबलत! आजचीच बातमी :- गरज पडल्यास उद्धवबरोबर एकत्र येईल - राज ठाकरे सगळा नुसता तमाशा चालु आहे ! सगळेच भ्रष्ट राजकारणी लुटारु आणि दरोडेखोर आहेत. आता पैश्यांचा पाउस पाडतील आणि नंतर आपल्याच जीवावर उठतील. या लोकांची संपत्ती कधी १०० कधी २०० तर कधी ३०० टकक्यांनी वाढलेली दिसुन येइल ! ही कुठल्या प्रकारची राज्याची / देशाची सेवा करतात की ज्यातुन इतकी ग्रोथ होते ? साला आम्ही दिवस-रात्र घासतो तरी बापजन्मात इतकी ग्रोथ करु शकत नाही ! :( माजलेत साले !

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1 billion in revenue from India in FY15

तिमा 09/10/2014 - 14:22
आणि हा राज ठाकरे पण कसा बोलतो? परवा पाऊस पडला तर भर सभेत म्हणाला," घरातून निघताना ढग दिसले म्हणून विचार केला, कुर्ता पायजमा घालू का नको? हो भिजलो तर आमची मंदाकिनी व्हायची." असा माणूस मुख्यमंत्री होणार ?

श्रीगुरुजी 09/10/2014 - 14:39
राज ठाकरेची गंमत आहे. भाजपने शिवसेनेचा विश्वासघात केला, बाळासाहेबांचा विश्वासघात केला, भाजप सेना पोखरत होता असे काहीतरी प्रचारात बोलतो. आपण २००५ साली बाळासाहेबांचा व शिवसेनेचा विश्वासघात बाहेर पडलो आणि २००९ मध्ये युतीच्या ३८ उमेदवारांच्या पराभवाला कारणीभूत ठरलो याचं याला विस्मरण झालेलं दिसतंय. राकाँ, काँग्रेस, शिवसेना व भाजप या चौघांचं साटंलोटं असून ते आतून मिळालेले आहेत असंही तो बोलतो. याच्या पक्षाने नाशिकमध्ये महापौरपदासाठी राकाँ व काँग्रेसची मदत घेतली हे तो विसरला असला तरी इतरांच्या लक्षात आहे. याच्या पक्षाने भुजबळ व राणे पिता-पुत्रांविरोधात उमेदवार दिलेला नाही हे सुद्धा लोकांच्या लक्षात आलेले आहे. जर साटंलोटं असेल तर याचंच काँग्रेस-राकाँ बरोबर आहे.

मदनबाण 09/10/2014 - 16:27
याच्या पक्षाने नाशिकमध्ये महापौरपदासाठी राकाँ व काँग्रेसची मदत घेतली हे तो विसरला असला तरी इतरांच्या लक्षात आहे. याच्या पक्षाने भुजबळ व राणे पिता-पुत्रांविरोधात उमेदवार दिलेला नाही हे सुद्धा लोकांच्या लक्षात आलेले आहे. अगदी... ताक :- मनसेचा दुटप्पीपणा उघड... गुजरातींपुढे लोटांगण!

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

पगला गजोधर 09/10/2014 - 18:37
"याच्या पक्षाने भुजबळ व राणे पिता-पुत्रांविरोधात उमेदवार दिलेला नाही " अहो मग बरोबरच कि, भुजबळ व राणे विरोधी मते कन्सोलीदेत होतील कि. उमेदवार दिला असता तर विरोधी मते विभागली नसती का !

श्रीगुरुजी 09/10/2014 - 20:59
>>> अहो मग बरोबरच कि, भुजबळ व राणे विरोधी मते कन्सोलीदेत होतील कि. उमेदवार दिला असता तर विरोधी मते विभागली नसती का ! मग एकही उमेदवार उभा करायचा नव्हता, म्हणजे काँ-राकाँ च्या विरोधातली सर्व मते एकवटली असती.

सुहास.. 09/10/2014 - 18:45
लईच मोदीप्रेम उतु जाणार्‍यांसाठी ( बुवा ) मोदीसाहेब किती चुका करताय .. ६० वर्षे काहीच केल नाही या एका गोष्टीवर कॅम्पेन उभी होती तुमची मात्र तिकडे युएस मध्ये गेल्या गेल्या , ६० वर्षात आम्ही कुठे पोहोचलोय बघा हे ही तुम्हीच म्हणताय. असो ..तुम्हाला म्हणुन सांगतो , सत्तरी च्या दशकात, रोज सांय्काळी, भोंगा वाजल्यावर, सायकल ला रिकामा डब्बा घेवुन जथ्याने कामगार वर्ग बाहेर पडताना दिसायचा, आता आयटी वर्ग दिसेल, पाठीला सॅक आणि अ‍ॅक मध्ये लॅपी ..असो..जरा मुद्द्याच बोलुयात . सर्वात पहिले तुम्ही आणलेली कामकाजाची " सेक्रोटिरियल " पध्दत , ते म्हणजे मंत्री फक्त नियम बनविणार आणि त्याच्या फॉलो-अप सनदी अधिकार्‍यांनी करायचा, म्हणजे पुढे त्यात अनियमितता, भ्रष्टाचार झाला की मंत्र्यांच नाव घ्यायला जागाच नाही. सरळ सनदी अधिकार्‍याच्या अंगावर येणार, तुमच्या मंत्र्यांनी दबाब आणुन जर अनियमतितता वा भ्रष्टाचार केला तरी सनदी अधिकारी च गेला , उद्या सिचंन सारखा घोटाळा घेवुन जर उद्या एखादा अधिकारी टिव्ही वर आला तर आश्चर्य वाटणार नाही मला , शिवाय सगळ्या नाड्याच सनदी अधिकार्‍याच्या हातात दिल्यात , जर तो भ्रष्ट निघाला तर ! त्याला जोडुन एखादी पध्दत अथवा मॉनिटरिंग बॉडी चा उल्लेख च नाही. मान्य आहे की कॅग किंवा तत्सम ऑडिटिंग बॉडीच कोणी मनावर घेत नाही, पण ते किमान लोकापर्यंत पोचते तरी . दोन तुम्ही परदेशी रासायनीक खतांना दिलेली परवानगी, सुफला युरिया वाली लोकल मंडळी , सरकार परदेशी कपंन्या आणणार नाही, या अटीवर सरकारला खत पुरवठा करत होती, फुकटात , हो, सरकार गरीब शेतकर्‍यांना अनुदानात मध्ये खते उपलब्ध करुन देते, ( त्यातलं किती टक्क्यापर्यंत पोचत नाही हा भाग वेगळा ) पण ते ही पोचणार नाही आता. तीन सरंक्षण आणि रेल्वे मध्ये थेट गुंतवुणीकाला परवानगी, विषेश म्हणजे जेव्हा काँग्रेस ने हा प्रस्ताव मांडला होता, तो ही फक्त सरक्षण खात्यात २० % परवानगीचा , तेव्हा त्याला विरोध करणारे म्हणजे तुमच्या भाजपा वाले , इतका गोंधळ घातला होता सभागृहामध्ये की गडकरीतात्यांना मार्शल्स नी उचलुन बाहेर काढले होते. त्यात तुम्ही तो ३५ % इतका आणला आणि रेल्वे ही संस्था सरकारी आहे , त्यातला जो नफा-तोटा होतो, त्याचा सरकारला च फायदा होतो, ही गुंतवणुक करण्यापेक्षा त्यातील नियमन, स्वच्छता, या ढोबळ बाबींकडे लक्ष दिले असते तर नफा झाला असता असे मला वाटते, आणि ही बुलेट ट्रेन आणणार ती सरकारी आहे की निम्न सरकारी हे ही स्पष्ट नाही. चार हे कापुस खरेदीला डिसेंबर मध्ये कशासाठी आणि का ढकललं गेलं, ऐन दिवाळीच्या तोंडावर शेतकर्‍याकडं चार पैसै असल्यास सरकारचं काय बिघडत होते, शिवाय डिसेंबर पर्यंत एखादी गारपीट झाली की जबाबदारी कोण घेणार, पॅकेज देवुन टाळ्या मिळवायच्या आहेत की काय अशी शंका यायला लागली आहे, मला तर कारणच समजेना पाच इराण वरून कांदा आणायचा निर्णय ही हा असाच शेतकरी विरोधी, मान्य आहे की सर्वसामान्य माणसाला कांदा स्वस्त होईल, पण मालक आपला शेतकरी कोडमडुन पडेल त्याच काय , त्याच्या कांद्याला काय भाव देणार , की आता तुम्ही पण उसाला जसं आमचे मोठे साहेब हमी भाव देतात, आणी वसुली होत नाही, म्हणुन मळीपासुन वारूणी बनवुन, दोन-दोन वर्षे थकवुन, मग पैसै फिरवितात , तस काही करणार आहात का सहा दसर्‍याच्या दिवशी रेडिओ वरुन भाषण , दसरा हा खुप मोठा सण असतो महाराष्ट्रासाठी , धम्मचक्रपरिवर्तन दिवस असतो दलीत बांधवाचे, दसरा मेळावा असतो शिवसैनीकांचा ( आम्ही आजही बाळासाहेबांचे रिकार्डिंग ऐकतो दसर्‍याला ) आणि संचालन असतय, भाषण संदेश असतो सरसंघचालकांचा, त्या दिवशी तुम्ही टाळ्या घ्यायला गेलात आणि भागवतांची नाराजी ओढुन घेतल्याची शक्यता नाकारता येत नाही, उगा भागवतांनी निवडणुकीतुन अंग काढुन घेतल का सात ते वेगळा विदर्भ मागणार्‍या फडणविसांना पुढे का केल जातय, भारतातल्या कुठल्या ही राज्याचं अधिवेशन दोन ठिकाणी होतय हे एकलय का कधी , आमच्या महाराष्ट्रात होते , हिवाळी अधिवेशन दरवर्षी नागपुरात होतय खास त्यांच्यासाठी, मौनीबाबा दरवर्षी पॅकेज ( काय च्यामायला शब्द आहे, शेतकर्‍यांच्या आत्महत्यापण कार्पोरेटेड विषय करून ठेवलाय ) देऊनी देवुन थकला की , त्याचा किती वापर केलाय विदर्भातील मंत्र्यांनी , तुमचे ही आमदार/खासदार शामील आहे त्यात, गडकरी आणि फडणवीस , अर्थात फडणविसांनी ही, त्या आयबीएम लोकमत च्या वागळे शो मध्ये , आव्हाड आणी भाई जगतापांशी भांडणाशिवाय काय केले इतके दिवस, ( आव्हाडांनी आणि जगतापांनी ही तेच केलय म्हणा ) . आणि वेगळा विदर्भ दिल्यावर रेव्हेन्युअ जनरेट होण्याच कस काय, काय आहे विदर्भाकडे असे, सोन्याच्या खाणी सापडल्यात की काय ? आठ ते जन - धन योजने द्वारे एक करोड खाते उघडलेत म्हणे , किती रक्कम जमा झाली, त्यात एका लाखापर्यंत कर्ज देणार आहात म्हणे , ते कुठल्या खात्यातुन देणार आहात, रघुराम राजन ऐकणार का तुमच याबाबत, ते चिदंबरम च्या जबळचे असुन , त्यांनी बँकाच पत धोरण बदलल नाही, नाकी नऊ आणले चिदंबरम च्या ! तो माणुस ऐकणारा नाही, इथे बॅ़कावर आधीच ती खाती मेन्टेन करण्याच खर्च पडलाय, वर अजुन कुठल्याही गॅरंटी शिवाय कर्ज देणार म्हणजे वसुलीचा प्रश्न च नाही, हे बॅंकाना भुर्दंड नाही का. हे म्हणजे घरचे झाले थोडे आणि व्याह्याने धाडले घोडे.. ते काश्मीरला मदत केली ई.ई. मला सांगु नका, राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापनाच्या फंडाची कल्पना आणि त्याच सगळं नियमन आमच्या इथल्या मोठ्या साहेबानी आणलेली आहे..सो प्लिज त्यात छाती टाईट करण्यासारखं काहीही नाही , शिवाय ते फुड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया च विकेंद्रिकरण कधी करणार आहात, तुम्ही म्हटले होते ना मुलाखतीत, एक बिल तर पास करायचय. बघा जमतय का ? मागच्या सरकारला जमलं नाही ते म्हणुन अन्नसुरक्षा बिल आणाव लागलं त्यांना , त्यासाठी लागणारा निधी आणायला देखील पैसै नव्हते सरकारकडे, आता तुम्ही गुंतवुणक आणताच आहात परदेशातुन तर करा जरा लवकर वेळीच सावध व्हावे , पल्बीक की जब पडती है ना तो बे-भाव की पडती है, देनेवाला देता है तो छप्पर-फाडके देता है, और लेता है तो चड्डी भी ले लेता है, समाजाला भुलवुन तुम्ही जास्त दिवस तरु शकणार नाही, मी घरात भांडण करुन अर्धे-अर्धे वाटणी केली आहे मत-दानाची , मला हक्क आहे हे जाणुन घेण्याचा ... टीप : भक्तगणांना फाट्यावर मारले जाईल..धन्यवाद

श्रीगुरुजी 09/10/2014 - 20:45
>>> ६० वर्षे काहीच केल नाही या एका गोष्टीवर कॅम्पेन उभी होती तुमची मात्र तिकडे युएस मध्ये गेल्या गेल्या , ६० वर्षात आम्ही कुठे पोहोचलोय बघा हे ही तुम्हीच म्हणताय. ६० वर्षात जी काय प्रगती झाली आहे ती जनतेच्या श्रमातून झालेली आहे. ६० वर्षात काँग्रेसने फारसे काही केलेले नाही. असे ते कॅम्पेन होते. >>> असो ..तुम्हाला म्हणुन सांगतो , सत्तरी च्या दशकात, रोज सांय्काळी, भोंगा वाजल्यावर, सायकल ला रिकामा डब्बा घेवुन जथ्याने कामगार वर्ग बाहेर पडताना दिसायचा, आता आयटी वर्ग दिसेल, पाठीला सॅक आणि अ‍ॅक मध्ये लॅपी ..असो..जरा मुद्द्याच बोलुयात . हे होण्यात काँग्रेसने काय केले? १९९१-९२ पूर्वी भारतातून अमेरिकेत संगणकवाले बिझनेस व्हिसावर जायचे व महिन्याला करमुक्त ८००-१८०० डॉलर मिळवायचे. सुरवातीला ३ महिन्यांसाठी कन्सलटंट कामासाठी गेलेले प्रत्यक्षात प्रोग्रॅमिंग, टेस्टिंग अशी कामे करायचे (अशी कामे वर्क परमिट शिवाय करणे बेकायदेशीर आहे) व ३ महिन्यांचा व्हिसा वाढवत वाढवत १८-२४ महिने वास्तव्य करून परत यायचे. आल्यावर महिनाभराने नव्याने व्हिसा मिळवायचे आणि परत जायचे. या सगळ्या प्रकारात अमेरिकेला कररूपाने काहीच उत्पन्न मिळत नव्हते, भारतीय काँट्रॅक्टर बेकायदेशीर काम दीर्घ काळ करीत होते व एक वाईट बेकायदेशीर प्रथा पडली होती. हे सर्व बंद करण्यासाठी व आयकर उत्पन्न मिळविण्यासाठी अमेरिकेने १९९२-९३ पासून बिझनेस व्हिसावर अनेक बंधने आणून एच-१ व्हिसा मोठ्या प्रमाणात देणे सुरू केले. त्यामुळे भारतीयांना अधिकृत वर्क परमिट मिळू लागले व त्यामुळे अमेरिकेला त्यांच्या पगारावर आयकर मिळू लागला. तसेच एच-१ व्हिसावाल्यांना तेथील कंपन्यांना प्रतिमाह कमीतकमी ३००० डॉलर व पगारी रजा, आरोग्य विमा इ. इतर फायदे द्यावे लागले, जेणेकरून अमेरिकन कंपन्यांचा खर्च खूप वाढला. त्यातून आउटसोर्सिंगला चालना मिळाली व १९९४ पासून अमेरिकेत न जाता भारतात बसूनच काम करणे सुरू झाले व त्याद्वारे भारतात आयटी बूम सुरू झाली. पुण्यात १९९४ पर्यंत मॅस्टेक (एकूण कर्मचारी ६०-७०), काळे कन्सलटंट्स (४०-५० कर्मचारी), डीएसएस (७०-८०), थर्मॅक्स (१०० च्या आत), टीआरडीडीसी (१०० च्या आसपास) इ. मोजक्याच कंपन्या होत्या. त्यांची एकूण कर्मचारी संख्या १००० च्या आत होती. १९९५-९६ पासून आऊटसोर्सिंग सुरू झाल्यामुळे एमबीटी, इन्फोसिस, विप्रो अशा अनेक मोठ्या कंपन्या पुण्यात सुरू झाल्या व आज पुण्यात त्यांची एकत्रित कर्मचारी संख्या २ लाखापेक्षा जास्त असेल. हे सगळे होण्यात काँग्रेसचे शून्य योगदान आहे. >>> सर्वात पहिले तुम्ही आणलेली कामकाजाची " सेक्रोटिरियल " पध्दत , ते म्हणजे मंत्री फक्त नियम बनविणार आणि त्याच्या फॉलो-अप सनदी अधिकार्‍यांनी करायचा, म्हणजे पुढे त्यात अनियमितता, भ्रष्टाचार झाला की मंत्र्यांच नाव घ्यायला जागाच नाही. सरळ सनदी अधिकार्‍याच्या अंगावर येणार, तुमच्या मंत्र्यांनी दबाब आणुन जर अनियमतितता वा भ्रष्टाचार केला तरी सनदी अधिकारी च गेला , उद्या सिचंन सारखा घोटाळा घेवुन जर उद्या एखादा अधिकारी टिव्ही वर आला तर आश्चर्य वाटणार नाही मला , शिवाय सगळ्या नाड्याच सनदी अधिकार्‍याच्या हातात दिल्यात , जर तो भ्रष्ट निघाला तर ! त्याला जोडुन एखादी पध्दत अथवा मॉनिटरिंग बॉडी चा उल्लेख च नाही. मान्य आहे की कॅग किंवा तत्सम ऑडिटिंग बॉडीच कोणी मनावर घेत नाही, पण ते किमान लोकापर्यंत पोचते तरी . सध्या देखील असेच आहे की. आदर्श घोटाळ्यात लटकलेले सर्व सनदी अधिकारी आहेत. एकही मंत्री त्यात अडकलेला नाही. >>> दोन तुम्ही परदेशी रासायनीक खतांना दिलेली परवानगी, सुफला युरिया वाली लोकल मंडळी , सरकार परदेशी कपंन्या आणणार नाही, या अटीवर सरकारला खत पुरवठा करत होती, फुकटात , हो, सरकार गरीब शेतकर्‍यांना अनुदानात मध्ये खते उपलब्ध करुन देते, ( त्यातलं किती टक्क्यापर्यंत पोचत नाही हा भाग वेगळा ) पण ते ही पोचणार नाही आता. कोणी सांगितले की ते पोचणार नाही आता? काही आकडेवारी, पुरावे आहेत का? >>> तीन सरंक्षण आणि रेल्वे मध्ये थेट गुंतवुणीकाला परवानगी, विषेश म्हणजे जेव्हा काँग्रेस ने हा प्रस्ताव मांडला होता, तो ही फक्त सरक्षण खात्यात २० % परवानगीचा , तेव्हा त्याला विरोध करणारे म्हणजे तुमच्या भाजपा वाले , इतका गोंधळ घातला होता सभागृहामध्ये की गडकरीतात्यांना मार्शल्स नी उचलुन बाहेर काढले होते. इतिहास कच्चा आहे तुमचा. गडकरी मे २०१४ मध्ये पहिल्यांदाच संसदेत आलेत. मार्शल्सने खासदारांना उचलण्याचा प्रसंग फक्त एकदाच आला होता. तो म्हणजे जेव्हा तेलंगणाचे विधेयक चर्चेत आले तेव्हा. >>> ते त्यापूर्वी त्यात तुम्ही तो ३५ % इतका आणला आणि रेल्वे ही संस्था सरकारी आहे , त्यातला जो नफा-तोटा होतो, त्याचा सरकारला च फायदा होतो, ही गुंतवणुक करण्यापेक्षा त्यातील नियमन, स्वच्छता, या ढोबळ बाबींकडे लक्ष दिले असते तर नफा झाला असता असे मला वाटते, आणि ही बुलेट ट्रेन आणणार ती सरकारी आहे की निम्न सरकारी हे ही स्पष्ट नाही. बुलेट ट्रेन सरकारी आहे का नाही याने काहीच फरक पडणार नाही. >>> चार हे कापुस खरेदीला डिसेंबर मध्ये कशासाठी आणि का ढकललं गेलं, ऐन दिवाळीच्या तोंडावर शेतकर्‍याकडं चार पैसै असल्यास सरकारचं काय बिघडत होते, शिवाय डिसेंबर पर्यंत एखादी गारपीट झाली की जबाबदारी कोण घेणार, पॅकेज देवुन टाळ्या मिळवायच्या आहेत की काय अशी शंका यायला लागली आहे, मला तर कारणच समजेना कापूस खरेदी ही राज्याच्या अखत्यारीत येते. >>> पाच इराण वरून कांदा आणायचा निर्णय ही हा असाच शेतकरी विरोधी, मान्य आहे की सर्वसामान्य माणसाला कांदा स्वस्त होईल, पण मालक आपला शेतकरी कोडमडुन पडेल त्याच काय , त्याच्या कांद्याला काय भाव देणार , की आता तुम्ही पण उसाला जसं आमचे मोठे साहेब हमी भाव देतात, आणी वसुली होत नाही, म्हणुन मळीपासुन वारूणी बनवुन, दोन-दोन वर्षे थकवुन, मग पैसै फिरवितात , तस काही करणार आहात का ग्राहक आणि शेतकरी यांचे हितसंबंध परस्परविरोधी असतात. भाव कमी झाले तर ग्राहकांना फायदा होतो व शेतकर्‍यांना तोटा. भाव वाढले तर याच्या उलट होते. दोघेही एकाच वेळी खूष असणे अवघड आहे. >>> सहा दसर्‍याच्या दिवशी रेडिओ वरुन भाषण , दसरा हा खुप मोठा सण असतो महाराष्ट्रासाठी , धम्मचक्रपरिवर्तन दिवस असतो दलीत बांधवाचे, दसरा मेळावा असतो शिवसैनीकांचा ( आम्ही आजही बाळासाहेबांचे रिकार्डिंग ऐकतो दसर्‍याला ) आणि संचालन असतय, भाषण संदेश असतो सरसंघचालकांचा, त्या दिवशी तुम्ही टाळ्या घ्यायला गेलात आणि भागवतांची नाराजी ओढुन घेतल्याची शक्यता नाकारता येत नाही, उगा भागवतांनी निवडणुकीतुन अंग काढुन घेतल का रेडिओवरील भाषण ऐकण्याची कोणावरही सक्ती नव्हती. दूरदर्शन बघण्याची देखील सक्ती नव्हती. काँग्रेसवाल्यांनी आजतगायत धम्मचक्रपरिवर्तन कार्यक्रमाचे कधीही थेट प्रक्षेपण केले नाही. याचवर्षी कशी एकदम पवारांना त्याची आठवण झाली? भागवतांचे भाषण निव्वळ दूरदर्शनने नव्हे तर इतर अनेक वाहिन्यांनी दाखविले होते. २४ डिसेंबरच्या मध्यरात्री व्हॅटिकनच्या चौकातील सोहळा देखील थेट प्रक्षेपित केला जातो. त्यामुळे भागवतांचे भाषण दाखविणे यात काहीही चुकीचे नाही. >>> सात ते वेगळा विदर्भ मागणार्‍या फडणविसांना पुढे का केल जातय, भारतातल्या कुठल्या ही राज्याचं अधिवेशन दोन ठिकाणी होतय हे एकलय का कधी , आमच्या महाराष्ट्रात होते , हिवाळी अधिवेशन दरवर्षी नागपुरात होतय खास त्यांच्यासाठी, मौनीबाबा दरवर्षी पॅकेज ( काय च्यामायला शब्द आहे, शेतकर्‍यांच्या आत्महत्यापण कार्पोरेटेड विषय करून ठेवलाय ) देऊनी देवुन थकला की , त्याचा किती वापर केलाय विदर्भातील मंत्र्यांनी , तुमचे ही आमदार/खासदार शामील आहे त्यात, गडकरी आणि फडणवीस , अर्थात फडणविसांनी ही, त्या आयबीएम लोकमत च्या वागळे शो मध्ये , आव्हाड आणी भाई जगतापांशी भांडणाशिवाय काय केले इतके दिवस, ( आव्हाडांनी आणि जगतापांनी ही तेच केलय म्हणा ) . आणि वेगळा विदर्भ दिल्यावर रेव्हेन्युअ जनरेट होण्याच कस काय, काय आहे विदर्भाकडे असे, सोन्याच्या खाणी सापडल्यात की काय ? वेगळ्या विदर्भाची मागणी खूप जुनी आहे. भाजपप्रमाणे काँग्रेसच्या विदर्भातील बहुतेक सर्व नेत्यांना वेगळे विदर्भ हवे आहे. काही वर्षांपूर्वी काँग्रेसच्या साळवे व वसंत साठ्यांनी त्यासाठी उपोषण देखील केले होते (उपोषण सुरू केल्यानंतर ३ तासातच त्यांना रूग्णालयात हलवावे लागले व उपोषणाची फजिती झाली). उर्वरीत महाराष्ट्रातील नेत्यांचा वेगळ्या विदर्भाला विरोध आहे. तेलंगणाला सुद्धा आंध्रातील काही काँग्रेस नेत्यांचा पाठिंबा व काहींचा विरोध होता. एखाद्या प्रश्नावर पक्षात दोन परस्परविरोधी भूमिका असणे यात काहीही वावगे नाही. >>> आठ ते जन - धन योजने द्वारे एक करोड खाते उघडलेत म्हणे , किती रक्कम जमा झाली, त्यात एका लाखापर्यंत कर्ज देणार आहात म्हणे , ते कुठल्या खात्यातुन देणार आहात, रघुराम राजन ऐकणार का तुमच याबाबत, ते चिदंबरम च्या जबळचे असुन , त्यांनी बँकाच पत धोरण बदलल नाही, नाकी नऊ आणले चिदंबरम च्या ! तो माणुस ऐकणारा नाही, इथे बॅ़कावर आधीच ती खाती मेन्टेन करण्याच खर्च पडलाय, वर अजुन कुठल्याही गॅरंटी शिवाय कर्ज देणार म्हणजे वसुलीचा प्रश्न च नाही, हे बॅंकाना भुर्दंड नाही का. हे म्हणजे घरचे झाले थोडे आणि व्याह्याने धाडले घोडे.. प्रत्येक सोम्यागोम्याला कर्ज मिळणार नाही. पत बघूनच कर्ज मिळेल. आधी ती योजना काही काळ चालू देत आणि मग त्याचा आढावा घेऊ. >>> ते काश्मीरला मदत केली ई.ई. मला सांगु नका, राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापनाच्या फंडाची कल्पना आणि त्याच सगळं नियमन आमच्या इथल्या मोठ्या साहेबानी आणलेली आहे..सो प्लिज त्यात छाती टाईट करण्यासारखं काहीही नाही , शिवाय ते फुड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया च विकेंद्रिकरण कधी करणार आहात, तुम्ही म्हटले होते ना मुलाखतीत, एक बिल तर पास करायचय. बघा जमतय का ? मागच्या सरकारला जमलं नाही ते म्हणुन अन्नसुरक्षा बिल आणाव लागलं त्यांना , त्यासाठी लागणारा निधी आणायला देखील पैसै नव्हते सरकारकडे, आता तुम्ही गुंतवुणक आणताच आहात परदेशातुन तर करा जरा लवकर होईल हो, जरा थोडा अवधी द्या. लग्न झाल्यावर मूल व्हायला सुद्धा किमान ९ महिने लागतात. इथे तुम्हाला सगळ्या गोष्टी ४ महिन्यात हव्या आहेत. >>> वेळीच सावध व्हावे , पल्बीक की जब पडती है ना तो बे-भाव की पडती है, देनेवाला देता है तो छप्पर-फाडके देता है, और लेता है तो चड्डी भी ले लेता है, समाजाला भुलवुन तुम्ही जास्त दिवस तरु शकणार नाही, मी घरात भांडण करुन अर्धे-अर्धे वाटणी केली आहे मत-दानाची , मला हक्क आहे हे जाणुन घेण्याचा ... तुम्ही कशाला भाजपची काळजी करता. ते समर्थ आहेत आपल्या पक्षाची काळजी करायला. >>> टीप : भक्तगणांना फाट्यावर मारले जाईल..धन्यवाद मारा.

सुहास.. 09/10/2014 - 20:52
कॉग्रेंसचीच भाषा असल्यामुळे फाट्यावर मारलेच आहे !! १५ ला उत्तर देतोच म्हणा मी !!

मदनबाण 09/10/2014 - 21:37
इकडे राज ठाकरे आणि इतर पक्ष मोदींवर पाकिस्तान सिमेवर गोळीबार करत असताना प्रचार करत असल्याची राळ उठवण्याचा प्रयत्न करत होते, तर तिकडे मोंदींनी हिंदूस्थानी सैन्याल्या फ्री हॅन्ड देउन आले आणि त्याचा परिणाम खालील प्रमाणेच दिसला :- Islamabad shocked as Indian Army launches 'massive' retaliation to border firing... and confident PM Modi promises 'everything will be all right soon' Pakistan shocked by massive Indian Army retaliation after govt's fire-at-will directive बाकी कुठे नेउन ठेवलाय महाराष्ट्र माझाची जाहिरात आणि व्हॉट्सअ‍ॅपवरचे विनोदी मेसेजेस सध्या पेव फुटलेल आहे,पण खरचं महाराष्ट्राची अवस्था भिकारी करुन ठेवली आहे ! याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे संपूर्ण महाराष्ट्रातले रस्ते ! फार लांब कशाला जाऊ ? माझ्या कंपनीकडे जाणार्‍या हायवेची पावसाळ्या नंतर भयानक दुरावस्था झालेली आहे ! तसेही पावसाळ्या आधी ती चांगली कुठे होती म्हणा ! पण रोज ज्या रस्त्यावरुन प्रवास करतो त्याच रस्त्याचे काही दिवसांपूर्वी मोबाइल वरुन फोटो काढले ते इथे देतो... नावालाही डांबर उरलेले नाही ! याच रस्त्यावरुन मी रोज प्रवास करुन पाठ आणि कंबरडे मोडुन घेतो. आमचे फिरंगी क्लायंट येतात ते मनात काय विचार करत असतील ? धुळीचे चक्रीवादळ आले आहे काय इथे ? रस्ता नसलेल्या जागी आयटी कंपनी असु शकते ? की साप-सपेर्‍यांचा देशाची अजुन हीच अवस्था आहे ? This is highway ? This is highway ? आता कळलं महाराष्ट्रातले उध्योग धंदे का बाहेर गेले /जातात ते ? जिथे हे लोक पाणी रस्ते आणि २४ तास वीज देउ शकत नाही तिथे ते महाराष्ट्राचे उज्वल भविष्य काय घंटा घडवणार ?

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

सुहास.. 09/10/2014 - 21:47
बाणा, तु आहेस म्हणुन, नायतर हे बी फाट्यावरच मारणार व्हुतो ;) इकडे राज ठाकरे आणि इतर पक्ष मोदींवर पाकिस्तान सिमेवर गोळीबार करत असताना प्रचार करत असल्याची राळ उठवण्याचा प्रयत्न करत होते, तर तिकडे मोंदींनी हिंदूस्थानी सैन्याल्या फ्री हॅन्ड देउन आले आणि त्याचा परिणाम खालील प्रमाणेच दिसला >>>> राज बोलल्यानंतर मोदींना ही ऐकावे लागत याच उत्तम उदाहरण याच्या पेक्षा काय देवु मी ! रोडच्या अवस्थेबद्दल ही राज च पहिल्यापासुन बोलतो आहे !! असो आपला प्रतिसाद " गिरे तो भी टांग उप्पर आहे " अडाणी मंत्री , येडे भक्त ! जाने दो , नये है !! ----------------------------------------------------------- " सीज फायर चालु असताना, सीमेवर चालणारे गोळीबार ही नवीन गोष्ट नाही. शत्रूंनी गोळीबार केला कि आता आम्ही काय करायचे असा प्रश्न सीमेवरील सैन्य सरकारला विचारत नसते. ते तिथल्या तिथे जशासतसे उत्तर देवून मोकळे होतात. सीमेवर आगळीक करायची असेल तरी सैन्य त्याची परवानगी मागत नाही ! त्यामुळे महाराष्ट्रात येवून निवडणूक प्रचार सभेत आम्ही चोख उत्तर देण्याचे आदेश दिलेत असे सांगणे म्हणजे मोदीच्या मंत्र्यांचा अडाणीपणा आहे. मग भक्त कसे मागे राहतील ? त्यांनी सेनेच्या खांद्यावर बंदूक ठेवून बढाया मारणे केले सुरु ! अरे येड्यानो , सरकारी पातळीवर जो निर्णय घ्यायचा असतो तो बोलणी करण्याचा किंवा युद्ध पुकारण्याचा , गोळीबाराला प्रत्युत्तर देण्याचा नाही !! जाने दो ,नया है ..!!! चेपुवरुन साभार काय म्हणु " नया है वह " की " नो उल्लु बनाविंग " !!

मदनबाण 09/10/2014 - 22:09
बाणा, तु आहेस म्हणुन, नायतर हे बी फाट्यावरच मारणार व्हुतो हेच मी सुद्धा म्हणतो... तसेही ना मी राज ठाकरे विरोधी आहे ना मोदी समर्थक. मी फक्त देशाचाच विचार करणार्‍या आपल्या सध्याच्या पंतप्रधांनांचा समर्थक आहे असे हवे तर समज ! जो कोणी योग्य काम करेल त्याचे मी समर्थनच करीन मग तो राज असोवा अगदी राहुल बाबा देखील ! पण फरक इतकाच आहे की आपले पंतप्रधान करुन दाखवत आहेत आणि बाकीचे त्यांच्यावर टिका करण्या पलिकडे अजुन काहीही करुन दाखवु शकले नाहीत. अगदी ताजे उदा :- From CCTV to sudden calls: PM Modi keeps MPs on a tight leash राज बोलल्यानंतर मोदींना ही ऐकावे लागत याच उत्तम उदाहरण याच्या पेक्षा काय देवु मी ! हॅहॅहॅ... फार मोठा भ्रम आहे तुझा ! ;) राज ठाकरेंना सिरीयसली घ्यायचे दिवस कधीच गेले ! ;) रोडच्या अवस्थेबद्दल ही राज च पहिल्यापासुन बोलतो आहे !! असो आपला प्रतिसाद " गिरे तो भी टांग उप्पर आहे " अडाणी मंत्री , येडे भक्त ! जाने दो , नये है !! राज ठाकरे पण नुसतेच बोलतात... आणि त्यांनाही आता कोणी सिरयसली घेत नाही ! ;) कार्यकर्त्यांना आपला पक्ष प्रमुख देवा वाटला तर त्यात नवल ते काय ? ;) " सीज फायर चालु असताना, सीमेवर चालणारे गोळीबार ही नवीन गोष्ट नाही. शत्रूंनी गोळीबार केला कि आता आम्ही काय करायचे असा प्रश्न सीमेवरील सैन्य सरकारला विचारत नसते. ते तिथल्या तिथे जशासतसे उत्तर देवून मोकळे होतात. सीमेवर आगळीक करायची असेल तरी सैन्य त्याची परवानगी मागत नाही ! त्यामुळे महाराष्ट्रात येवून निवडणूक प्रचार सभेत आम्ही चोख उत्तर देण्याचे आदेश दिलेत असे सांगणे म्हणजे मोदीच्या मंत्र्यांचा अडाणीपणा आहे. मग भक्त कसे मागे राहतील ? त्यांनी सेनेच्या खांद्यावर बंदूक ठेवून बढाया मारणे केले सुरु ! अरे येड्यानो , सरकारी पातळीवर जो निर्णय घ्यायचा असतो तो बोलणी करण्याचा किंवा युद्ध पुकारण्याचा , गोळीबाराला प्रत्युत्तर देण्याचा नाही !! जाने दो ,नया है ..!!! चेपुवरुन साभार काय म्हणु " नया है वह " की " नो उल्लु बनाविंग " !! वरती हायलायइट केलेले वाक्य परत वाचावे ! ;) बाकी तू सिरीयसली घेउ नकोस बरं का ! आपले राजकारणी स्वतः लोणी ओरपुन जनतेला भिकेला लावतात म्हणुन आल आपल्या देशाची ही अवस्था झाली आहे ! कोणता झेंडा घेउ हाती अशी अवस्था कार्यकर्त्यांची राहते आणि इकडे महाराष्ट्रासाठी एकत्र येण्याच्या चर्चांना उत येतो. ;) जाता जाता :- परत एकदा, मी राज ठाकरे समर्थक या पूर्वी होतो आणि आता नाही, त्यांचे बरेचसे मुद्दे अगदी योग्य आहेत पण क्रियेविण वाचाळता व्यर्थ आहे. लोक आता भावनिक राजकारणाच्या पुढे जाउ लागले आहेत्,आणि सर्वांनाच आज विकासाची इच्छा, गरज आणि महत्व देखील कळले आहे असे म्हंटल्यास ते वावगे ठरु नये ! त्यांना सत्ता मिळाली आणि त्यांनी महाराष्ट्राचे आणि मराठी माणसाचे भले केले तर मला आनंदच होइल.

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

सुहास.. 09/10/2014 - 21:52
लिंक द्यायची राहिली ... http://timesofindia.indiatimes.com/india/Numbers-show-Maha-ahead-of-Gujarat/home/specials/assembly-elections-2014/maharashtra-news/Numbers-show-Maharashtra-ahead-of-Gujarat/articleshow/44524815.cms?utm_source=twitter.com&utm_medium=referral&utm_campaign=TOIIndiaNews

मदनबाण 09/10/2014 - 22:17
वरचे फोटो पाहुन आणि स्थानिक पातळीवर काम करुन सुद्धा तू आकड्यांच्या किमया सांगतोस याची गंमत वाटली ! ;) असो. बाकी... महाराष्ट्र अजुन अनेक गोष्टीत पहिला आहे हे तुला माहित नाही ?

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

मदनबाण 09/10/2014 - 22:26
in compare !! हो का ? याच राज्यातल्या लोकांनी याच राज्यातल्या लोकांना गटाराचे पाणी पिताना आणि रेल्वेच्या टॉयलेटच्या फ्लश मधे बादल्या लावुन पिण्यासाठी पाणी भरताना पाहिले आहे ! हे कुठल्या कंपेरिझन मधे बसते ते सांग जरा ?

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

सुहास.. 09/10/2014 - 22:32
नंबरिंग मध्ये एखाद उदाहरण उचलले तर कसे चालेल ? गुजरात च्या अवस्थेच्या ही अश्या प्रकारच्या बातम्या येतातच की ...आहेत माझ्याकडे ( १५ वर्षे सरकार होते ) ! तु एक रस्ता दाखवतोय , मी पन्नास चकाचक रस्ते दाखवु शकतो ! :) असो बोलु नंतर कधीतरी ..नायतर आपल्या दोघांचा वीट यायचा मिपाकरांना ;)

मदनबाण 09/10/2014 - 22:41
नंबरिंग मध्ये एखाद उदाहरण उचलले तर कसे चालेल ? एखादेच ? अरे महाराष्ट्रा शेतकर्‍यांच्या आत्महत्येत नंबर १ वर आहे ही काय अभिमानाची गोष्ट आहे का ? ही नंबरिंग का उचलु नये,तीच गोष्ट इतर आत्महत्येंची. ज्या राज्यात सर्व प्रकारचे लोक इतक्या मोठ्या प्रमाणात आत्महत्य करत आहेत तो जर खरच पुढे असेल तर असे घडुच कसे शकते ? तु एक रस्ता दाखवतोय , मी पन्नास चकाचक रस्ते दाखवु शकतो ! हॅहॅहॅ... जरुर दाखव. त्यासाठी किती वर्षा पासुन लोक टोल भरत होते,त्यात किती टोल आत्ता पर्यंत जमा झाला आणि राज ठाकरेंनाही टोल विरोधी आंदोलन करण्याची गरज का भासली ते सुद्धा सांग. :) असो बोलु नंतर कधीतरी ..नायतर आपल्या दोघांचा वीट यायचा मिपाकरांना अगदी हेच म्हणतो. ;) जाता जाता :- राज ठाकरेंना प्रगत महाराष्ट्र घडवण्यासाठी आणि ब्लु-प्रिंट प्रत्येक्षात उतरवण्यासाठी शुभेच्छा ! :)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

मदनबाण 09/10/2014 - 22:22
आम्ही मोदींना पण सिरियसली घेत नाही आता हॅहॅहॅ... हरकत नाही,निवडुकीच्या आधी सुद्धा असे म्हणणारे अनेक होतो सगळ्यांची बरोबर पाचर मारली एकट्या मोदींनी ! ;) त्यांनी एकंदर किती सभा घेतल्या याचा आकडा {लोकसभेच्या} तो जरा शोधुन बघ हो... ;) हो आणि ५ वर्ष काय पुढची ५० वर्ष मोदी असले तरी चालेल आम्हाला ! रोबोट पेक्षा काम करणारा पंतप्रधान नक्कीच आवडेल मला. ;)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

पैसा 09/10/2014 - 22:33
चावडी नेहमीप्रमाणेच फस्कलास आणि खुसखुशीत! बाकी एवढ्या खुसखुशीत धाग्याचं काश्मिर करणार्‍या प्रतिसादांचं काय करायचां सोकाजीनाना? बोला, जनता उत्तर मागते आहे!

नाखु 10/10/2014 - 08:35
कारण हे वाद्-प्रतिवाद अतिशय निकोपपूर्ण वाटत आहेत. बाणरावांचा समारोपच पुरेसा आहे. जाता जाता :- परत एकदा, मी राज ठाकरे समर्थक या पूर्वी होतो आणि आता नाही, त्यांचे बरेचसे मुद्दे अगदी योग्य आहेत पण क्रियेविण वाचाळता व्यर्थ आहे. लोक आता भावनिक राजकारणाच्या पुढे जाउ लागले आहेत्,आणि सर्वांनाच आज विकासाची इच्छा, गरज आणि महत्व देखील कळले आहे असे म्हंटल्यास ते वावगे ठरु नये ! त्यांना सत्ता मिळाली आणि त्यांनी महाराष्ट्राचे आणि मराठी माणसाचे भले केले तर मला आनंदच होइल.

प्यारे१ 10/10/2014 - 15:50
उद्धव राजकारणी नसूनही इतरांच्या नुसत्या तोंडपाटीलकीवर राजकारणाचा आव पाहता बाळासाहेबांनी घेतलेला निर्णय बरोबर घेतला होता असं म्हणावंसं वाटत आहे.

अर्धवटराव 11/10/2014 - 06:10
मोदिंनी बारामतीत सभा का घेतली असावी? काकांनी विनंती केली म्हणुन? मोदिंना आप्ली प्रतिष्ठा एव्हढी जड झाली नसावी.

सोत्रि 11/10/2014 - 23:14
पडद्यामागचे राजकारण लवकरच कळेल! पवारंाना संपलेअशसे मजण ारे भलेभले पोहोचले! - (पवारांच्या मँनिप्युलेशचा पंखा) सोकाजी
chawadee “काय शिंचा जमाना आलाय? कोणाला काही बोलायचे तारतम्यच उरले नाही!”, चिंतोपंत तणतणत चावडीवर प्रवेश करत. “काय झाले चिंतोपंत? कोणी उचकवलंय तुम्हाला आज?”, नारुतात्या उपहासात्मक सुरात. “अहो, उद्धवाबद्दल असणार, अजून काय?”, बारामतीकर खोचकपणे. “हो ना, अहो काय बोलायचं ह्याला काही सुमार, चक्क अफजल खान?”, चिंतोपंत हताशपणे. “अरे शिंच्यांनो, मग युती मोडल्यानीतच कशाला?
साहित्यिक
समाज
माध्यमवेध
वाद
विरंगुळा

फरसाण

अविनाशकुलकर्णी ·

पैसा 08/10/2014 - 21:49
मला हल्ली नवा धागा म्हटला की धडकीच भरते! धाग्याच्या नावात फरसाण बघून वाटले आता काय गुजरात्यांना शिव्याशाप दिलेत की काय! पण नाही! इतक्या साध्या सरळ धाग्यासाठी अकुंना धन्यवाद! फोटो आवडले. आता कुटा फर्साण! =))

प्रमोद देर्देकर 09/10/2014 - 12:01
अरे सुहास काय विचारतोयस? तुला माहित नाही का अकुकाकांची खासीयत. एकदा का धागा टाकला के की ते परत त्या धाग्यावर येत नाहीत.

श्रीरंग_जोशी 08/10/2014 - 22:11
लहाणपणी वाण्याच्या दुकानातील काचेच्या बरण्यांमधले फरसाण एखाद्यावेळेसच खरेदी केले जायचे. आमच्या शहरातील सर्वात मोठ्या भारतीय दुकानात रांजणांमध्ये फरसाणाचे विविध पदार्थ ठेवलेले असतात. हवं तसं मिश्रण एकत्र करून विकत घ्या. पूर्वी मी जंक फूड म्हणून टाळायचो. एकदा खाऊन पाहिल्यावर आता नियमीतपणे विकत आणतो.

तुमचा अभिषेक 08/10/2014 - 22:52
फरसाणमध्ये भरपूर कांदा कापून, जमल्यास चवीनुसार टॉमेटोही चिरा जरा, असे ते मिश्रण पावात भरून कच्छी दाबेली सारखे खायचे.. बेस्ट .. सुका मिसळपाव सुद्धा बोलू शकतो याला :)

विजुभाऊ 09/10/2014 - 10:59
आमच्याइथे मागल्यावर्षीपासून चितळ्यांचे फरसाण मिळायला लागलेय.
आमच्या इथे मात्र नेहमी बेसनाचेच फरसाण मिळते

पिवळा डांबिस 08/10/2014 - 23:02
महाराष्ट्रात फरसाण खावं ते मुंबईत! ते ही सेन्ट्रल लाईनवर घाटकोपर, मुलुंड तसंच वेस्टर्न लाइनवर अंधेरी, मालाड असल्या नामांकित उपनगरात!!! माझी वैयक्तिक आवड म्हणजे मुलुंड वेस्ट्चं स्टेशन जवळचं कोठारीचं फरसाण!!! पठ्ठ्या किती दशकं फरसाण विकतोय माहिती नाही पण चाळीस वर्षांपूर्वी त्याचं दुकान जुनं, म्हणजे दुकानावरची पाटीबिटी झिजून तुटून गेलेली, असं होतं! पण फरसाणाच्या चवीला तोड नाही!!! अजूनही प्रत्येक भारतभेटीत त्याचं किलोच्या किलो फरसाण वाहून इथे आणतो!!!!

सुबोध खरे 09/10/2014 - 12:15
+ १०० मुलुंडला मी ४७ वर्षे राहत आलो आहे( मधली २३ वर्षे लष्करात असल्याने जाऊन येउन) परंतु त्या दुकानाचे नाव आजही मला माहित नाही.ते ज्या इमारतीत आहे तिचे नाव कोठारी निवास आहे त्यामुळे त्या दुकानाला कोठारी निवास, कोठारीचं फरसाण अशी नावे आहेत. तो फरसाण बाजूच्याच दुकानात तळतो. त्यासाठी वापरलेले रिफाईण्ड गोडे तेलाचे डबे आपल्याला समोर दिसतात. त्या फरसाणाचा खप भरपूर असल्याने तेथे शिळे फरसाण कधीच मिळत नाही. शिवाय फ़र्सनबरोबर मिळणारी पपई च्या काचर्या घातलेली चटणी हे त्याचे वैशिष्ट्य आहे. अशी चटणी एक तर गुजराती फरसाण वाल्यांकडे मिळते किंवा थेट सौराष्ट्रातच मिळते.

प्रभाकर पेठकर 10/10/2014 - 11:17
त्यासाठी वापरलेले रिफाईण्ड गोडे तेलाचे डबे आपल्याला समोर दिसतात. खरे साहेब, आपल्या दुकानदारावर मी कुठलाही आरोप करीत नाहीये. आणि कुठलेही सरसकटीकरणही करीत नाहीए. माझा अनुभव सांगतो आहे. चांगल्या ब्रँडेड तेलाच्या डब्यांना भंगारात बर्‍यापैकी किमत येते फक्त अट असते डब्याला अगदी बारीक भोक पाडून (खिळ्याने वगैरे) त्यातील तेल काढून घ्यायचे आणि डबा खराब करायचा नाही. आठवड्यातून एकदा एक माणूस येऊन सर्व डबे घेऊन जातो अर्थात तुम्हाला चांगली किंमत देऊनच. शिवाय तुमच्याकडचे वापरलेले, काळे पडलेले तेल सुद्धा विकलं जातं. ह्या काळ्या पडलेल्या तेलात कसले तरी केमिकल मिसळले कि त्यातील कार्बन (तेल काळे करणारा घटक) वेगळा होऊन तळाशी बसतो. वरचे अल्मोस्ट स्वच्छ दिसणारे तेल त्या वापरलेल्या ब्रँडेड डब्यात भरून ते बेमालूम 'सील' केले जातात. हे वापरलेले तेल अर्ध्या किमतीत विकले जाते. बघणार्‍याला ब्रँडेड डबे दिसतात आणि 'चांगले' तेल वापरत असल्यावर विश्वास बसतो. ह्या तेलात, ते स्वच्छ करण्यासाठी वापरलेल्या, केमिकलचे अंश असतात जे आपल्या आरोग्याला अत्यंत धोकादायक असतात. सर्व उपहारगृह व्यावसायिक असे तेल वापरतात असे नाही. पण बहुतेक जणं वरच्या कमाईसाठी ब्रॅंडेड तेलाचे डबे अशा एजंटांना विकतात आणि ह्या धोकादायक भेसळीला हातभार लावतात. असे तेल खुपवेळा रस्त्यावच्या वडापाव गाड्यांवर, ऑम्लेट, भुर्जीपाव गाड्यांवर, रस्त्याच्या कडेच्या चायनिज गाड्यांवर विकले जाते. टपरी टाईप उपहारगृह सुद्धा वापरत असावीत असा माझा संशय आहे. हा प्रतिसाद मागेही एकदा तुमच्याच एका प्रतिसादावर दिला होता. नव्याने देण्याचे कारण नविन सदस्यांच्या माहितीसाठी आणि जुन्या सदस्यांच्या आठवणी ताज्या करण्यासाठी दिला आहे. वाचकांनी बाहेरचे जंक फुड वगैरे खाताना काळजी घ्यावी ही विनंती.

पिवळा डांबिस 10/10/2014 - 22:02
तुम्ही डिसक्लेमर दिलेला आहेच. आणि कोण कसलं तेल वापरत असेल ते आजकालच्या काळात ते कुणी सांगावं? परंतु कोठारी फरसाणच्या संदर्भातला अनुभव म्हणून सांगावसं वाटतं की त्याचं फरसाण आजवर आमच्या घरातल्या तीन पिढ्यांनी खाल्लेलं आहे, आता चौथी खातेय. पण ते खाल्ल्यामुळे कुणालाही काहीही धाड भरलेली नाही... असो.

प्रभाकर पेठकर 11/10/2014 - 03:53
त्याचं फरसाण आजवर आमच्या घरातल्या तीन पिढ्यांनी खाल्लेलं आहे, आता चौथी खातेय. पण ते खाल्ल्यामुळे कुणालाही काहीही धाड भरलेली नाही... वाचून आनंदच झाला. कधी काळी आलोच तिथे तर मीही विश्वासाने कोठारींकडून फरसाण घेईन. माझा उद्देश आहे की, कांही ठिकाणी, कांही संशयास्पद आढळलं तर काळजी घ्या. सगळेच कोठारी नसतात.

नाटक्या 09/10/2014 - 23:28
घाटकोपरला हिंगवाला लेन बहुदा. मस्त फरसाण मिळायचे.. आठवड्यातून एकदातरी वारी व्हायची...

पिवळा डांबिस 10/10/2014 - 02:44
वॉव! ग्रेट माईन्ड्स थिंक अलाईक!!!!!!!! :) मिपावरचे दिग्गज माझ्या मताशी सहमत असलेले पाहून धन्य झालो! खरेडॉक्टर, नाटक्या, तुम्हाला अनेक धन्यवाद! (आता बाकीच्या चिल्लरपिल्लरांना घालू देत काय गोंधळ घालायचाय तो!!!) :)

प्यारे१ 10/10/2014 - 04:31
मुंबईच्या बाहेर जग आहे बरं का पि डां काका. उगा आपण रहात असलेल्या लाईनला लागून शेवटचं स्टेशन म्हणजे जग संपतं असं नाही. (फुल्ल पेटती मशाल. राकेलच्या बुधल्यासकट ) आमच्या पाचगणीच्या लक्ष्मीविलास हॉटेल (दवे बरं का दवे) चं नाहीतर राजपुरे चं फरसाण खाऊन बघा. नाय आवडलं तर नाव बदलेन. (स्वगतः ...... अहो स्वगत आहे ना? तुम्हाला कसं कळणार?) थोडक्यात, गावागणिक फरसाणची, फॉर दॅट मॅटर कुठल्याही पदार्थाची चव बदलते. लहानपणापासून त्याच चवीची सवय लागलेले आपण थोडीच्च दुसर्‍या कशाला चांगलं म्हणणार आहोत? पदार्थाच्या चवीबरोबर आपण चघळतो आपले 'ते' दिवस. खरंतर ते आपल्या आवडीचे असतात. म्हणून अमुक एक लई भारी आणि तमुक एक बरा. चालायचंच!

पिवळा डांबिस 13/10/2014 - 10:24
पिडांच्या फुडे कोण कितें उलयतलो?
आय अ‍ॅम टेकिंग धिस अ‍ॅज अ कॉम्प्लिमेंट!!! :) अ‍ॅन्ड, थॅन्क यू सो व्हेरी मच, फॉर द कॉम्प्लिमेंट!! आय अ‍ॅम ग्रेटफुल!!

सानिकास्वप्निल 10/10/2014 - 16:50
+१०००००० अगदी अगदी लहानपणापासून कोठारीचे फरसाण खाल्ले आहे, आजही भारतवारीत माहेरी गेल्यावर कोठारीकडचेच फरसाण आणते व इथेसुद्धा घेऊन येतेच. खरे सर म्हणतात तसेच पपईची लच्छेदार चटणी तर क्या बात है. तसेच बोरीवली-दहिसरच्यामध्ये प्रकाश फरसाणवाला आहे त्याच्याकडे मिळणारा कॉर्न चिवडा, पोह्यांचा चिवडा ताजा,चविष्ट असतो, तसेच दहिसर पूर्वेला Misquitta Nagar ला फरसाणमार्ट आहे (नाव आठवत नाही) तिथे मिळणारी कचोरी, भावनगरी शेव, गाठिया व डिंकाचे लाडू अगदी तोंपासू आहेत.

बॅटमॅन 09/10/2014 - 11:49
आत्मूस, जिलबी दिस्तेय खरी पण ज्या तांब्यातून पाडली गेली तो तांब्या- अर्थात भांडे..का लपविता?

विकास 09/10/2014 - 01:34
धाग्याकर्ताने धाग्यात चितळे आणि काका हलवाईंचे नाव दोनदा का आणले अशी मला उगाच शंका आली. फरसाणला इंग्रजीत मिक्शर म्हणलेले पाहीले आहे. मला फरसाण आवडते भेळ आणि मिसळीवर पण फरसाण चांगले लागते. फरसाणात कांदा घालून कोणी खाल्ले आहे का? फरसाण कुठल्या तेलात केलेले असते माहीत नाही. पण एकंदरीतच त्यात फॅट असावे असे वाटते. म्हणून ते कमी खावे. असो, याहून जास्त मोठा निबंध लिहीता येईल असे वाटत नाही.

कंजूस 09/10/2014 - 07:44
दादर कबुतरखाना डि'सिल्वा हा०स्कूल समोरचं फरसाण(=भूसा)+तळलेल्या मिरच्या +पपईचे तळलेले काप (पाचक).आमच्या बाल्कनीत दहा वर्षे येणारा कावळा फक्त फरसाणच खातो सकाळी आठ आणि दुपारी चार वाजता.

मदनबाण 09/10/2014 - 11:30
दादर कबुतरखाना डि'सिल्वा हा०स्कूल समोरचं फरसाण(=भूसा)+तळलेल्या मिरच्या +पपईचे तळलेले काप (पाचक). सौराष्ट्र का ?

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

माईसाहेब कुरसूंदीकर 09/10/2014 - 09:54
मिपाकर गुजरातमध्ये गेलेले दिसत नाहीत वाटते... फरसाण खावे ते राजकोट,भावनगरला. ८०च्या दशकात गेलो होतो आम्ही तिकडे. उत्तम प्रतीचे फरसाण्,गाठी,पापडी मिळते तेथे.

प्रदीप 09/10/2014 - 12:11
माई जुन्यापुराण्या आहेत... म्हणजे तश्या त्या असाव्यात, कारण सर्वांनाच त्या अधिकारवाणीने अरे-तुरे करतात. तेव्हा त्या कदाचित १८८० च्या दशकातही तेथे गेल्या असण्याची शक्यता आहे!

विनोद१८ 22/10/2014 - 23:39
...आत्ताच्या ह्या दशकात तिकडे 'मोदीछाप' उत्तम प्रतीचे फरसाण्,गाठी,पापडी मिळते तेथे. असे नान्याने मला एकदा हळुच सांगितले होते. तो म्हणे तिकडे हल्ली वरचेवर जात असतो, हे खरे आहे काय ???

त्रिवेणी 09/10/2014 - 11:47
व्यक्ति:श मला चितळे, काका हलवाई यांच्याकडचे फरसाण नाही आवडत. फारच मिळमिळत असतात. कराचीवालाची जाड शेव मस्त असते. तीच मी शेवभाजी साठी सुद्धा वापरते.

तिमा 09/10/2014 - 11:54
खरं तर गुजराती लोक तशा प्रकारच्या सगळ्याच नाश्त्याला 'फरसाण' असे म्हणतात. फक्त मुंबई-पुण्याकडे या मिक्स्चरला 'फरसाण' म्हणतात. 'फरसाण' नांवाने जे मिळते त्याहीपेक्षा चविष्ट मिक्स्चर खायचे असेल तर ' शेव खमणी' खाऊन बघा. बडोदा-अमदाबादला उत्तम चवीची मिळते.

प्रदीप 09/10/2014 - 12:17
आपण ज्याला फरसाण असे संबोधतो, त्याला गुजराती 'फाफडा' म्हणतात. ताटात 'डाव्या व मधल्या' बाजूला जे जे काही असते, म्हणजे लोणची, चटण्या, भजी, ढोकळा इत्यादी. -- ह्या सगळ्याला मिळून 'फरसाण' म्हटले जाते. मी अहमदाबादेत पूर्वी रहात होतो, तेव्हा आमच्या जवळच एक नवे फरसाणचे दुकान उघडले. त्याचा गल्लीच्या कोपर्‍याबर 'फरसाण नो दरियो' व त्याखाली दुकानाच्या दिशेने बाण--असा बिलबोर्ड लावला होता, तो ह्या लेखाच्या निमीत्ताने आठवला.

विजुभाऊ 09/10/2014 - 12:35
प्रदीप जाजा. गुजराथी लोक ; जेवणातील तळलेल्या विषेषतः खार्‍या-तिखट पदार्थाला उदा : पापड, समोसे , गाठेया ,कचोरी , पात्रा , ढोकळा ,या सर्वाना फरसाण असेच सम्बोधतात. आपण फक्त शेव गाठीया वगैरे कोर्‍या मालाला फरसान म्हणतो.

प्रदीप 10/10/2014 - 10:54
माझी एक चूक झाली होती, लोणची- चटण्या इ. 'अथाणूं' म्हटले जाते-- ते 'फरसाण'चा भाग नव्हेत. आणि तुम्ही लिहील्याप्रमाणे जेवणातील तळलेल्या,खार्‍या-तिखट पदार्थांना फरसाण असे संबोधतात.

पिवळा डांबिस 10/10/2014 - 22:32
आपण फक्त शेव गाठीया वगैरे कोर्‍या मालाला फरसान म्हणतो
गडी अंगानं किरकोळ, न आडवा, त्याच्या काव्यात सातारवी गोडवा, गंऽऽ त्याच्या काव्यात सातारवी गोडवा... हसरा मुखडा, काळजाचा तुकडा मिपावरी रुतला, गं बाई बाई, मिपावरी रुतला!!! हितंबी दिस्तोय, तिथंबी दिस्तोय, शोधू नको, शोधू नको, शोधू नको.... बाटला गं बाई, बाटला!!!! बाटला गं बाई, बाटला!!!! घाट्यांत राहून हा विजू शहा बाटला, गं बाई बाटला!!!! :)

विजुभाऊ 22/10/2014 - 18:49
बाटला गं बाई, बाटला!!!! बाटला गं बाई, बाटला!!!! घाट्यांत राहून हा विजू शहा बाटला, गं बाई बाटला!!!!
ओ हायच मी पक्का घाटी. कृष्णेच्या घाटावरचा. उगाच डोंबोली अन ठाणे असल्या बीनघाटाच्या गावातला नाय पिडां काका कदी येताय हिकडं.....

सौंदाळा 09/10/2014 - 12:02
आमचे मत नाशिककर फरसाण, एच्.ए. कॉलनी पिंपरी १ लंबर परदेशी फरसाण, गांधी पेठ, चिंचवड्गाव. २ नंबर

काळा पहाड 09/10/2014 - 12:25
पुण्यातलं फरसाण हे कसलं फरसाण? पुणेरी मिसळ, पुणेरी वडापाव सारखाच पुणेरी फरसाण हा विनोदाचा विषय आहे.

सौंदाळा 09/10/2014 - 14:17
पुणे आणि पिंपरी चिंचवड्मधे फरक आहे. खरे खवय्ये गावांवरुन नाही तर प्रत्यक्ष ठिकाणाला भेट देऊन, चाखुन मत बनवतात,

नाखु 10/10/2014 - 11:09
कुठे आहे? एकदा भेट द्यावी काय? नेह्मीचे परदेशीपेक्षा जरा बदल म्हणून.

कंजूस 09/10/2014 - 13:28
पुण्याच्या मंडळींनी या धाग्यास टक्कर म्हणून मिठाईवर लवकर धागा याने डोमेननेम रेजिस्टर करावे अन्यथा कोणीतरी ढापेल आणि पुणेरी आत्मे अतृप्त राहतील चितळे,काका आणि सिरवी आहेतच सुरूवात करण्यासाठी.

गवि 09/10/2014 - 14:25
नडियादी भुसा आणि महाबळेश्वर मिक्स हे दोन फरसाणप्रकार उत्तम. कोंककातले फरसाण इन जनरल उजवे. गणपतीपुळ्याला मंदिराबाहेर लागून जी मिसळ नाश्त्याची दुकाने आहेत तिथे गेल्यास नक्की दोनेक किलो ष्टाक भरुन आणावा.

विजुभाऊ 09/10/2014 - 15:31
सदाशिव पेठेत एस पी कॉलेज समोर एक भेळेचे दुकान आहे ( हो तेच ते ; आरशात सुलट दिसावीत म्हणून भिंतीवर उलटी पाटी लावलेले" ) तेथे फरसाण खाऊन बघा. अर्थात पुण्यात क्याम्पात लाल देवळाजवळ एक मोठे भावनगरी दुकान आहे. तेथे भरपूर व्हरायटी मिळते.

विनोद१८ 22/10/2014 - 23:55
फरसाणाशिवाय त्याच्याकडे एकदा शेवबुंदीसुद्धा खाउन बघा, अप्रतिम चव. त्याने बाजुलाच एक काउंटर चालु केलेय चाट व फास्ट फुड्चे तिथले जंबो बटाटे वडे व सामोसे तसेच उत्तम दर्जाचे व चवीचे दहीवडे न चुकता खावेत.

निनाद मुक्काम पोस्ट जर्मनी 09/10/2014 - 23:46
वा विलासराव तुम्ही जुन्या आठवांनी ताज्या केल्यात कुर्ला वेस्ट ला स्टेशन जवळ लहान पणापासून माझ्या बालपणाचा अविभाज्य भाग दीपक फरसाण ह्यांची खासियत म्हणजे शेंदरी रंगाच्या जिलब्या ताज्या ताज्या गरमागरम जिलब्या खाण्यासाठी तेथे दिवस रात्र गर्दी असते , माझे बालपण डोंबिवली मध्ये गेले सुट्टीत कुर्ला येथे आल्यावर पहिले जिलब्या खाणे ठरलेले असायचे तेही पत्रावळी मध्ये बांधून त्यामुळे पाक सांडत नाही. इतर फरसाण पण लाजवाब

बोका-ए-आझम 10/10/2014 - 12:41
गुजरातमध्ये आणि आता मुंबईत पण - थाळीमधल्या तळणीच्या तिखट पदार्थांना सरसकट फरसाण हा शब्द वापरला जातो - समोसा, कचोरी, ढोकळा, खमण, तिरंगी - हे सगळं फरसाण यातच मोडतं. बाकी तसं फरसाण म्हणाल तर दर शनिवारी आमच्या इथे शिवाजी पार्कात फरसाणवाला चक्कर मारतो. निव्वळ अप्रतिम! शिवाय छेडा, रोका आणि ब्रिजवासी या त्रयीने आज गेली ५०-६० वर्षे तरी आमचा हा चस्का पुरा केलेला आहे!दादरला रानडे रोडवर कच्छी फरसाण पण सुंदर!

रमेश आठवले 10/10/2014 - 23:28
गुजरात मधील काही भागात फरसाण ला पर्चुरण असेही संबोधतात. लहानपणी या नावाने खाल्ले आहे.

असंका 11/10/2014 - 11:06
फरसाणात चिवडा जास्त असावा की फाफडा? दाणे कमी असावेत की जास्त? चिवडा मक्याचा हवा की जाड पोह्यांचा? डाळं कमी हवं की जास्त? फरसाण तयार घ्यावं की हवं तसं मिश्रण बन्वून घ्यावं? मनुका जास्त असाव्यात की काजू? बारीक शेव किती बारीक असावी? भडभुंजाकडचं फरसाण घ्यावं की घेऊ नये? अर्थात हे मी माझ्यासाठी विचारत नाहिये...उगाच एक आपलाही शेर असावा म्हणून!!

बॅटमॅन 13/10/2014 - 21:49
=)) आदर्श इंधन कुठे मिळते? आदर्श शाळेत (मिरजेतली इपॉनिमस शाळा). असे आमच्या सरांनी एकदा सांगितल्याचे आठवले. =))

कंजूस 14/10/2014 - 16:00
तेलातली प्रामाणिक भेसळचा पेठकरकाकांचा अनुभव खरा आहे. मी पूर्वी घडयाळे दुरुस्तीनिमित्ताने वेगळी तेले वापरून पाहायचो. एका एमआईडीसीला लागणाऱ्या तेल विकणाऱ्या दुकानात गेलो होतो. मी अर्धा लिटरच मागितल्याने दुकानदाराने विचारले कशाला पाहिजे ?वाणी आमच्याकडून नेतात गोडेतेलात मिसळायला. 'गोडा तेला'(?)तली भेसळ हा गुन्हा होऊ शकत नाही परंतू 'शेंगदाणा तेला'तल्या भेसळीबद्दल खटला भरता येतो. फरसाणात भेसळ केल्याबद्दल माफ करा.

विनोद१८ 23/10/2014 - 00:07
मुलुंड स्टेशनहुन पाच रस्त्याकडे जाताना डाव्या हाताला पोलीस स्टेशनच्यापुढे कोपर्‍यावरचे दुकान.

सुबोध खरे 30/10/2014 - 20:33
मुलुंड स्टेशन पश्चिम ला उतरल्यावर डावीकडे वळून भांडुपच्या दिशेने जवाहरलाल नेहरू रोड कडे चालायला सुरुवात करा.दोन मिनिटाच्या अंतरावर डावीकडे कोपर्यावर CCD दिसेल त्याच्या समोरच्या बाजूला चौकाच्या कोपर्यावर असलेले फरसाण मार्ट म्हणजे कोठारी निवास्चे फरसाण मार्ट. बर्याचदा रिक्षाची रंग तिथपर्यंत पोहोचते इतके स्टेशनच्या जवळ आहे. तितक्याच अंतरावर पूर्वेला माझा दवाखाना सुद्धा आहे. माझ्या वेळेत आलात तर फरसाण माझ्यातर्फे. (सर्व मिपाकरांना खुली ऑफर)

पैसा 08/10/2014 - 21:49
मला हल्ली नवा धागा म्हटला की धडकीच भरते! धाग्याच्या नावात फरसाण बघून वाटले आता काय गुजरात्यांना शिव्याशाप दिलेत की काय! पण नाही! इतक्या साध्या सरळ धाग्यासाठी अकुंना धन्यवाद! फोटो आवडले. आता कुटा फर्साण! =))

प्रमोद देर्देकर 09/10/2014 - 12:01
अरे सुहास काय विचारतोयस? तुला माहित नाही का अकुकाकांची खासीयत. एकदा का धागा टाकला के की ते परत त्या धाग्यावर येत नाहीत.

श्रीरंग_जोशी 08/10/2014 - 22:11
लहाणपणी वाण्याच्या दुकानातील काचेच्या बरण्यांमधले फरसाण एखाद्यावेळेसच खरेदी केले जायचे. आमच्या शहरातील सर्वात मोठ्या भारतीय दुकानात रांजणांमध्ये फरसाणाचे विविध पदार्थ ठेवलेले असतात. हवं तसं मिश्रण एकत्र करून विकत घ्या. पूर्वी मी जंक फूड म्हणून टाळायचो. एकदा खाऊन पाहिल्यावर आता नियमीतपणे विकत आणतो.

तुमचा अभिषेक 08/10/2014 - 22:52
फरसाणमध्ये भरपूर कांदा कापून, जमल्यास चवीनुसार टॉमेटोही चिरा जरा, असे ते मिश्रण पावात भरून कच्छी दाबेली सारखे खायचे.. बेस्ट .. सुका मिसळपाव सुद्धा बोलू शकतो याला :)

विजुभाऊ 09/10/2014 - 10:59
आमच्याइथे मागल्यावर्षीपासून चितळ्यांचे फरसाण मिळायला लागलेय.
आमच्या इथे मात्र नेहमी बेसनाचेच फरसाण मिळते

पिवळा डांबिस 08/10/2014 - 23:02
महाराष्ट्रात फरसाण खावं ते मुंबईत! ते ही सेन्ट्रल लाईनवर घाटकोपर, मुलुंड तसंच वेस्टर्न लाइनवर अंधेरी, मालाड असल्या नामांकित उपनगरात!!! माझी वैयक्तिक आवड म्हणजे मुलुंड वेस्ट्चं स्टेशन जवळचं कोठारीचं फरसाण!!! पठ्ठ्या किती दशकं फरसाण विकतोय माहिती नाही पण चाळीस वर्षांपूर्वी त्याचं दुकान जुनं, म्हणजे दुकानावरची पाटीबिटी झिजून तुटून गेलेली, असं होतं! पण फरसाणाच्या चवीला तोड नाही!!! अजूनही प्रत्येक भारतभेटीत त्याचं किलोच्या किलो फरसाण वाहून इथे आणतो!!!!

सुबोध खरे 09/10/2014 - 12:15
+ १०० मुलुंडला मी ४७ वर्षे राहत आलो आहे( मधली २३ वर्षे लष्करात असल्याने जाऊन येउन) परंतु त्या दुकानाचे नाव आजही मला माहित नाही.ते ज्या इमारतीत आहे तिचे नाव कोठारी निवास आहे त्यामुळे त्या दुकानाला कोठारी निवास, कोठारीचं फरसाण अशी नावे आहेत. तो फरसाण बाजूच्याच दुकानात तळतो. त्यासाठी वापरलेले रिफाईण्ड गोडे तेलाचे डबे आपल्याला समोर दिसतात. त्या फरसाणाचा खप भरपूर असल्याने तेथे शिळे फरसाण कधीच मिळत नाही. शिवाय फ़र्सनबरोबर मिळणारी पपई च्या काचर्या घातलेली चटणी हे त्याचे वैशिष्ट्य आहे. अशी चटणी एक तर गुजराती फरसाण वाल्यांकडे मिळते किंवा थेट सौराष्ट्रातच मिळते.

प्रभाकर पेठकर 10/10/2014 - 11:17
त्यासाठी वापरलेले रिफाईण्ड गोडे तेलाचे डबे आपल्याला समोर दिसतात. खरे साहेब, आपल्या दुकानदारावर मी कुठलाही आरोप करीत नाहीये. आणि कुठलेही सरसकटीकरणही करीत नाहीए. माझा अनुभव सांगतो आहे. चांगल्या ब्रँडेड तेलाच्या डब्यांना भंगारात बर्‍यापैकी किमत येते फक्त अट असते डब्याला अगदी बारीक भोक पाडून (खिळ्याने वगैरे) त्यातील तेल काढून घ्यायचे आणि डबा खराब करायचा नाही. आठवड्यातून एकदा एक माणूस येऊन सर्व डबे घेऊन जातो अर्थात तुम्हाला चांगली किंमत देऊनच. शिवाय तुमच्याकडचे वापरलेले, काळे पडलेले तेल सुद्धा विकलं जातं. ह्या काळ्या पडलेल्या तेलात कसले तरी केमिकल मिसळले कि त्यातील कार्बन (तेल काळे करणारा घटक) वेगळा होऊन तळाशी बसतो. वरचे अल्मोस्ट स्वच्छ दिसणारे तेल त्या वापरलेल्या ब्रँडेड डब्यात भरून ते बेमालूम 'सील' केले जातात. हे वापरलेले तेल अर्ध्या किमतीत विकले जाते. बघणार्‍याला ब्रँडेड डबे दिसतात आणि 'चांगले' तेल वापरत असल्यावर विश्वास बसतो. ह्या तेलात, ते स्वच्छ करण्यासाठी वापरलेल्या, केमिकलचे अंश असतात जे आपल्या आरोग्याला अत्यंत धोकादायक असतात. सर्व उपहारगृह व्यावसायिक असे तेल वापरतात असे नाही. पण बहुतेक जणं वरच्या कमाईसाठी ब्रॅंडेड तेलाचे डबे अशा एजंटांना विकतात आणि ह्या धोकादायक भेसळीला हातभार लावतात. असे तेल खुपवेळा रस्त्यावच्या वडापाव गाड्यांवर, ऑम्लेट, भुर्जीपाव गाड्यांवर, रस्त्याच्या कडेच्या चायनिज गाड्यांवर विकले जाते. टपरी टाईप उपहारगृह सुद्धा वापरत असावीत असा माझा संशय आहे. हा प्रतिसाद मागेही एकदा तुमच्याच एका प्रतिसादावर दिला होता. नव्याने देण्याचे कारण नविन सदस्यांच्या माहितीसाठी आणि जुन्या सदस्यांच्या आठवणी ताज्या करण्यासाठी दिला आहे. वाचकांनी बाहेरचे जंक फुड वगैरे खाताना काळजी घ्यावी ही विनंती.

पिवळा डांबिस 10/10/2014 - 22:02
तुम्ही डिसक्लेमर दिलेला आहेच. आणि कोण कसलं तेल वापरत असेल ते आजकालच्या काळात ते कुणी सांगावं? परंतु कोठारी फरसाणच्या संदर्भातला अनुभव म्हणून सांगावसं वाटतं की त्याचं फरसाण आजवर आमच्या घरातल्या तीन पिढ्यांनी खाल्लेलं आहे, आता चौथी खातेय. पण ते खाल्ल्यामुळे कुणालाही काहीही धाड भरलेली नाही... असो.

प्रभाकर पेठकर 11/10/2014 - 03:53
त्याचं फरसाण आजवर आमच्या घरातल्या तीन पिढ्यांनी खाल्लेलं आहे, आता चौथी खातेय. पण ते खाल्ल्यामुळे कुणालाही काहीही धाड भरलेली नाही... वाचून आनंदच झाला. कधी काळी आलोच तिथे तर मीही विश्वासाने कोठारींकडून फरसाण घेईन. माझा उद्देश आहे की, कांही ठिकाणी, कांही संशयास्पद आढळलं तर काळजी घ्या. सगळेच कोठारी नसतात.

नाटक्या 09/10/2014 - 23:28
घाटकोपरला हिंगवाला लेन बहुदा. मस्त फरसाण मिळायचे.. आठवड्यातून एकदातरी वारी व्हायची...

पिवळा डांबिस 10/10/2014 - 02:44
वॉव! ग्रेट माईन्ड्स थिंक अलाईक!!!!!!!! :) मिपावरचे दिग्गज माझ्या मताशी सहमत असलेले पाहून धन्य झालो! खरेडॉक्टर, नाटक्या, तुम्हाला अनेक धन्यवाद! (आता बाकीच्या चिल्लरपिल्लरांना घालू देत काय गोंधळ घालायचाय तो!!!) :)

प्यारे१ 10/10/2014 - 04:31
मुंबईच्या बाहेर जग आहे बरं का पि डां काका. उगा आपण रहात असलेल्या लाईनला लागून शेवटचं स्टेशन म्हणजे जग संपतं असं नाही. (फुल्ल पेटती मशाल. राकेलच्या बुधल्यासकट ) आमच्या पाचगणीच्या लक्ष्मीविलास हॉटेल (दवे बरं का दवे) चं नाहीतर राजपुरे चं फरसाण खाऊन बघा. नाय आवडलं तर नाव बदलेन. (स्वगतः ...... अहो स्वगत आहे ना? तुम्हाला कसं कळणार?) थोडक्यात, गावागणिक फरसाणची, फॉर दॅट मॅटर कुठल्याही पदार्थाची चव बदलते. लहानपणापासून त्याच चवीची सवय लागलेले आपण थोडीच्च दुसर्‍या कशाला चांगलं म्हणणार आहोत? पदार्थाच्या चवीबरोबर आपण चघळतो आपले 'ते' दिवस. खरंतर ते आपल्या आवडीचे असतात. म्हणून अमुक एक लई भारी आणि तमुक एक बरा. चालायचंच!

पिवळा डांबिस 13/10/2014 - 10:24
पिडांच्या फुडे कोण कितें उलयतलो?
आय अ‍ॅम टेकिंग धिस अ‍ॅज अ कॉम्प्लिमेंट!!! :) अ‍ॅन्ड, थॅन्क यू सो व्हेरी मच, फॉर द कॉम्प्लिमेंट!! आय अ‍ॅम ग्रेटफुल!!

सानिकास्वप्निल 10/10/2014 - 16:50
+१०००००० अगदी अगदी लहानपणापासून कोठारीचे फरसाण खाल्ले आहे, आजही भारतवारीत माहेरी गेल्यावर कोठारीकडचेच फरसाण आणते व इथेसुद्धा घेऊन येतेच. खरे सर म्हणतात तसेच पपईची लच्छेदार चटणी तर क्या बात है. तसेच बोरीवली-दहिसरच्यामध्ये प्रकाश फरसाणवाला आहे त्याच्याकडे मिळणारा कॉर्न चिवडा, पोह्यांचा चिवडा ताजा,चविष्ट असतो, तसेच दहिसर पूर्वेला Misquitta Nagar ला फरसाणमार्ट आहे (नाव आठवत नाही) तिथे मिळणारी कचोरी, भावनगरी शेव, गाठिया व डिंकाचे लाडू अगदी तोंपासू आहेत.

बॅटमॅन 09/10/2014 - 11:49
आत्मूस, जिलबी दिस्तेय खरी पण ज्या तांब्यातून पाडली गेली तो तांब्या- अर्थात भांडे..का लपविता?

विकास 09/10/2014 - 01:34
धाग्याकर्ताने धाग्यात चितळे आणि काका हलवाईंचे नाव दोनदा का आणले अशी मला उगाच शंका आली. फरसाणला इंग्रजीत मिक्शर म्हणलेले पाहीले आहे. मला फरसाण आवडते भेळ आणि मिसळीवर पण फरसाण चांगले लागते. फरसाणात कांदा घालून कोणी खाल्ले आहे का? फरसाण कुठल्या तेलात केलेले असते माहीत नाही. पण एकंदरीतच त्यात फॅट असावे असे वाटते. म्हणून ते कमी खावे. असो, याहून जास्त मोठा निबंध लिहीता येईल असे वाटत नाही.

कंजूस 09/10/2014 - 07:44
दादर कबुतरखाना डि'सिल्वा हा०स्कूल समोरचं फरसाण(=भूसा)+तळलेल्या मिरच्या +पपईचे तळलेले काप (पाचक).आमच्या बाल्कनीत दहा वर्षे येणारा कावळा फक्त फरसाणच खातो सकाळी आठ आणि दुपारी चार वाजता.

मदनबाण 09/10/2014 - 11:30
दादर कबुतरखाना डि'सिल्वा हा०स्कूल समोरचं फरसाण(=भूसा)+तळलेल्या मिरच्या +पपईचे तळलेले काप (पाचक). सौराष्ट्र का ?

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

माईसाहेब कुरसूंदीकर 09/10/2014 - 09:54
मिपाकर गुजरातमध्ये गेलेले दिसत नाहीत वाटते... फरसाण खावे ते राजकोट,भावनगरला. ८०च्या दशकात गेलो होतो आम्ही तिकडे. उत्तम प्रतीचे फरसाण्,गाठी,पापडी मिळते तेथे.

प्रदीप 09/10/2014 - 12:11
माई जुन्यापुराण्या आहेत... म्हणजे तश्या त्या असाव्यात, कारण सर्वांनाच त्या अधिकारवाणीने अरे-तुरे करतात. तेव्हा त्या कदाचित १८८० च्या दशकातही तेथे गेल्या असण्याची शक्यता आहे!

विनोद१८ 22/10/2014 - 23:39
...आत्ताच्या ह्या दशकात तिकडे 'मोदीछाप' उत्तम प्रतीचे फरसाण्,गाठी,पापडी मिळते तेथे. असे नान्याने मला एकदा हळुच सांगितले होते. तो म्हणे तिकडे हल्ली वरचेवर जात असतो, हे खरे आहे काय ???

त्रिवेणी 09/10/2014 - 11:47
व्यक्ति:श मला चितळे, काका हलवाई यांच्याकडचे फरसाण नाही आवडत. फारच मिळमिळत असतात. कराचीवालाची जाड शेव मस्त असते. तीच मी शेवभाजी साठी सुद्धा वापरते.

तिमा 09/10/2014 - 11:54
खरं तर गुजराती लोक तशा प्रकारच्या सगळ्याच नाश्त्याला 'फरसाण' असे म्हणतात. फक्त मुंबई-पुण्याकडे या मिक्स्चरला 'फरसाण' म्हणतात. 'फरसाण' नांवाने जे मिळते त्याहीपेक्षा चविष्ट मिक्स्चर खायचे असेल तर ' शेव खमणी' खाऊन बघा. बडोदा-अमदाबादला उत्तम चवीची मिळते.

प्रदीप 09/10/2014 - 12:17
आपण ज्याला फरसाण असे संबोधतो, त्याला गुजराती 'फाफडा' म्हणतात. ताटात 'डाव्या व मधल्या' बाजूला जे जे काही असते, म्हणजे लोणची, चटण्या, भजी, ढोकळा इत्यादी. -- ह्या सगळ्याला मिळून 'फरसाण' म्हटले जाते. मी अहमदाबादेत पूर्वी रहात होतो, तेव्हा आमच्या जवळच एक नवे फरसाणचे दुकान उघडले. त्याचा गल्लीच्या कोपर्‍याबर 'फरसाण नो दरियो' व त्याखाली दुकानाच्या दिशेने बाण--असा बिलबोर्ड लावला होता, तो ह्या लेखाच्या निमीत्ताने आठवला.

विजुभाऊ 09/10/2014 - 12:35
प्रदीप जाजा. गुजराथी लोक ; जेवणातील तळलेल्या विषेषतः खार्‍या-तिखट पदार्थाला उदा : पापड, समोसे , गाठेया ,कचोरी , पात्रा , ढोकळा ,या सर्वाना फरसाण असेच सम्बोधतात. आपण फक्त शेव गाठीया वगैरे कोर्‍या मालाला फरसान म्हणतो.

प्रदीप 10/10/2014 - 10:54
माझी एक चूक झाली होती, लोणची- चटण्या इ. 'अथाणूं' म्हटले जाते-- ते 'फरसाण'चा भाग नव्हेत. आणि तुम्ही लिहील्याप्रमाणे जेवणातील तळलेल्या,खार्‍या-तिखट पदार्थांना फरसाण असे संबोधतात.

पिवळा डांबिस 10/10/2014 - 22:32
आपण फक्त शेव गाठीया वगैरे कोर्‍या मालाला फरसान म्हणतो
गडी अंगानं किरकोळ, न आडवा, त्याच्या काव्यात सातारवी गोडवा, गंऽऽ त्याच्या काव्यात सातारवी गोडवा... हसरा मुखडा, काळजाचा तुकडा मिपावरी रुतला, गं बाई बाई, मिपावरी रुतला!!! हितंबी दिस्तोय, तिथंबी दिस्तोय, शोधू नको, शोधू नको, शोधू नको.... बाटला गं बाई, बाटला!!!! बाटला गं बाई, बाटला!!!! घाट्यांत राहून हा विजू शहा बाटला, गं बाई बाटला!!!! :)

विजुभाऊ 22/10/2014 - 18:49
बाटला गं बाई, बाटला!!!! बाटला गं बाई, बाटला!!!! घाट्यांत राहून हा विजू शहा बाटला, गं बाई बाटला!!!!
ओ हायच मी पक्का घाटी. कृष्णेच्या घाटावरचा. उगाच डोंबोली अन ठाणे असल्या बीनघाटाच्या गावातला नाय पिडां काका कदी येताय हिकडं.....

सौंदाळा 09/10/2014 - 12:02
आमचे मत नाशिककर फरसाण, एच्.ए. कॉलनी पिंपरी १ लंबर परदेशी फरसाण, गांधी पेठ, चिंचवड्गाव. २ नंबर

काळा पहाड 09/10/2014 - 12:25
पुण्यातलं फरसाण हे कसलं फरसाण? पुणेरी मिसळ, पुणेरी वडापाव सारखाच पुणेरी फरसाण हा विनोदाचा विषय आहे.

सौंदाळा 09/10/2014 - 14:17
पुणे आणि पिंपरी चिंचवड्मधे फरक आहे. खरे खवय्ये गावांवरुन नाही तर प्रत्यक्ष ठिकाणाला भेट देऊन, चाखुन मत बनवतात,

नाखु 10/10/2014 - 11:09
कुठे आहे? एकदा भेट द्यावी काय? नेह्मीचे परदेशीपेक्षा जरा बदल म्हणून.

कंजूस 09/10/2014 - 13:28
पुण्याच्या मंडळींनी या धाग्यास टक्कर म्हणून मिठाईवर लवकर धागा याने डोमेननेम रेजिस्टर करावे अन्यथा कोणीतरी ढापेल आणि पुणेरी आत्मे अतृप्त राहतील चितळे,काका आणि सिरवी आहेतच सुरूवात करण्यासाठी.

गवि 09/10/2014 - 14:25
नडियादी भुसा आणि महाबळेश्वर मिक्स हे दोन फरसाणप्रकार उत्तम. कोंककातले फरसाण इन जनरल उजवे. गणपतीपुळ्याला मंदिराबाहेर लागून जी मिसळ नाश्त्याची दुकाने आहेत तिथे गेल्यास नक्की दोनेक किलो ष्टाक भरुन आणावा.

विजुभाऊ 09/10/2014 - 15:31
सदाशिव पेठेत एस पी कॉलेज समोर एक भेळेचे दुकान आहे ( हो तेच ते ; आरशात सुलट दिसावीत म्हणून भिंतीवर उलटी पाटी लावलेले" ) तेथे फरसाण खाऊन बघा. अर्थात पुण्यात क्याम्पात लाल देवळाजवळ एक मोठे भावनगरी दुकान आहे. तेथे भरपूर व्हरायटी मिळते.

विनोद१८ 22/10/2014 - 23:55
फरसाणाशिवाय त्याच्याकडे एकदा शेवबुंदीसुद्धा खाउन बघा, अप्रतिम चव. त्याने बाजुलाच एक काउंटर चालु केलेय चाट व फास्ट फुड्चे तिथले जंबो बटाटे वडे व सामोसे तसेच उत्तम दर्जाचे व चवीचे दहीवडे न चुकता खावेत.

निनाद मुक्काम पोस्ट जर्मनी 09/10/2014 - 23:46
वा विलासराव तुम्ही जुन्या आठवांनी ताज्या केल्यात कुर्ला वेस्ट ला स्टेशन जवळ लहान पणापासून माझ्या बालपणाचा अविभाज्य भाग दीपक फरसाण ह्यांची खासियत म्हणजे शेंदरी रंगाच्या जिलब्या ताज्या ताज्या गरमागरम जिलब्या खाण्यासाठी तेथे दिवस रात्र गर्दी असते , माझे बालपण डोंबिवली मध्ये गेले सुट्टीत कुर्ला येथे आल्यावर पहिले जिलब्या खाणे ठरलेले असायचे तेही पत्रावळी मध्ये बांधून त्यामुळे पाक सांडत नाही. इतर फरसाण पण लाजवाब

बोका-ए-आझम 10/10/2014 - 12:41
गुजरातमध्ये आणि आता मुंबईत पण - थाळीमधल्या तळणीच्या तिखट पदार्थांना सरसकट फरसाण हा शब्द वापरला जातो - समोसा, कचोरी, ढोकळा, खमण, तिरंगी - हे सगळं फरसाण यातच मोडतं. बाकी तसं फरसाण म्हणाल तर दर शनिवारी आमच्या इथे शिवाजी पार्कात फरसाणवाला चक्कर मारतो. निव्वळ अप्रतिम! शिवाय छेडा, रोका आणि ब्रिजवासी या त्रयीने आज गेली ५०-६० वर्षे तरी आमचा हा चस्का पुरा केलेला आहे!दादरला रानडे रोडवर कच्छी फरसाण पण सुंदर!

रमेश आठवले 10/10/2014 - 23:28
गुजरात मधील काही भागात फरसाण ला पर्चुरण असेही संबोधतात. लहानपणी या नावाने खाल्ले आहे.

असंका 11/10/2014 - 11:06
फरसाणात चिवडा जास्त असावा की फाफडा? दाणे कमी असावेत की जास्त? चिवडा मक्याचा हवा की जाड पोह्यांचा? डाळं कमी हवं की जास्त? फरसाण तयार घ्यावं की हवं तसं मिश्रण बन्वून घ्यावं? मनुका जास्त असाव्यात की काजू? बारीक शेव किती बारीक असावी? भडभुंजाकडचं फरसाण घ्यावं की घेऊ नये? अर्थात हे मी माझ्यासाठी विचारत नाहिये...उगाच एक आपलाही शेर असावा म्हणून!!

बॅटमॅन 13/10/2014 - 21:49
=)) आदर्श इंधन कुठे मिळते? आदर्श शाळेत (मिरजेतली इपॉनिमस शाळा). असे आमच्या सरांनी एकदा सांगितल्याचे आठवले. =))

कंजूस 14/10/2014 - 16:00
तेलातली प्रामाणिक भेसळचा पेठकरकाकांचा अनुभव खरा आहे. मी पूर्वी घडयाळे दुरुस्तीनिमित्ताने वेगळी तेले वापरून पाहायचो. एका एमआईडीसीला लागणाऱ्या तेल विकणाऱ्या दुकानात गेलो होतो. मी अर्धा लिटरच मागितल्याने दुकानदाराने विचारले कशाला पाहिजे ?वाणी आमच्याकडून नेतात गोडेतेलात मिसळायला. 'गोडा तेला'(?)तली भेसळ हा गुन्हा होऊ शकत नाही परंतू 'शेंगदाणा तेला'तल्या भेसळीबद्दल खटला भरता येतो. फरसाणात भेसळ केल्याबद्दल माफ करा.

विनोद१८ 23/10/2014 - 00:07
मुलुंड स्टेशनहुन पाच रस्त्याकडे जाताना डाव्या हाताला पोलीस स्टेशनच्यापुढे कोपर्‍यावरचे दुकान.

सुबोध खरे 30/10/2014 - 20:33
मुलुंड स्टेशन पश्चिम ला उतरल्यावर डावीकडे वळून भांडुपच्या दिशेने जवाहरलाल नेहरू रोड कडे चालायला सुरुवात करा.दोन मिनिटाच्या अंतरावर डावीकडे कोपर्यावर CCD दिसेल त्याच्या समोरच्या बाजूला चौकाच्या कोपर्यावर असलेले फरसाण मार्ट म्हणजे कोठारी निवास्चे फरसाण मार्ट. बर्याचदा रिक्षाची रंग तिथपर्यंत पोहोचते इतके स्टेशनच्या जवळ आहे. तितक्याच अंतरावर पूर्वेला माझा दवाखाना सुद्धा आहे. माझ्या वेळेत आलात तर फरसाण माझ्यातर्फे. (सर्व मिपाकरांना खुली ऑफर)
फरसाण हा नमकिन पदार्थ प्रत्येकाच्या घरातल्या डब्यात असतोच... लहान थोर सा-यानाच तो आवडतो.. फरसाण असले कि गृहिणी मिसळ... भेळ आदी चट्पटीत प्रोग्राम करत असतातच फरसाण तयार करणारे अनेक लोक्स आहेत... पण पुण्यात..चितळे ..काका हलवाई..

पेट्रोलपंपवाल्यांची चालुगिरी

राजेंद्र मेहेंदळे ·

प्रचेतस 08/10/2014 - 18:00
हिंजवडीतला 'शेल' चा किंबहुना जवळपास सर्वच 'शेल' चे पेट्रोल पंप भेसळमुक्त पेट्रोल अचूक मापात देतात हा स्वानुभव आहे. शेल चे पेट्रोल भरल्यावर गाडीचा मायलेज ५ /७ ने वाढलेला आहे तसेच इंजिनसुद्धा उत्तम चालत आहे.

रेवती 08/10/2014 - 18:10
अनघा घैसासांबद्दल वर्तमानपत्रात वाचले होते. त्यांचे कौतुक वाटले. त्यांना धमक्या आला असतील असे मलाही वाटते.

यसवायजी 08/10/2014 - 19:00
राऊंड फिगरबाबत फेसबूकावर वाचले होते. पण ते खरे वाटत नाही. जर मशीनमधे असं रि-प्रोग्राम करुन गंडवायचं ठरवलं तर, कितीही रुपयांचं तेल टाकलं तर ८०% च टाकीत पडेल असं करुन घेणं सोपं जाईल की मग.

यसवायजी 08/10/2014 - 19:08
५०० चं पेट्रोल टाकायला सांगितलं होतं. तो २०० चं टाकून थांबला. मी पैसे देण्याच्या नादात होतो, तेवढ्यात लक्ष गेलं. त्याला म्हटलं अरे ५०० चं सांगितलंय. त्याने परत तिथुनच पुढे पेट्रोल टाकायला चालू केलं आणी ३०० ला थांबला. आणी सांगू लागला की आधी २०० चं आणी आता ३०० चं टाकलं. मी दंगाच केला. म्हटलं चल ऑफिसात, सीसीटिव्ही चेक करू, आणी मग पोलिसातच जातो. मग घाबरुन त्याने पुर्ण पाचशेचं पेट्रोल टाकलं.

सुबोध खरे 08/10/2014 - 19:16
असाच अनुभव मला मुलुंड पश्चिम येथे आला. मी आपल्या मोटार सायकल मध्ये ५०० रुपयाचे पेट्रोल टाकण्यास सांगितले असता माझे लक्ष विचलित करण्याचा प्रयत्न केला. त्याने १०० चा आकडा शून्य न करता पेट्रोल टाकण्यास सुरुवात केली आणि पाचशे वर थांबला. मी त्याला विचारले तर म्हणाला पाचशेचेच पेट्रोल टाकले आहे. मी शांतपणे त्याला म्हणालो कि तुझे तक्रार पुस्तक घेऊन ये त्यात तक्रार लिहिल्याशिवाय मी तुला पैसे देणारच नाही. या बरोबर तेथे असलेली तिन्ही पोरे गायब झाली. मी दोन मिनिटे वाट पहिली तर ती माझ्याकडे लक्षच देइनत. मी शांतपणे गाडी चालू केली आणि पुढे निघालो. त्यांनी ते पहिले पण कोणीही पुढे आले नाही. मी शांतपणे पैसे न देता चालवत राहिलो आणि घरी आलो. चारशे रुपयाचे पेट्रोल गेले तरी चालेल तक्रार नको याचा अर्थ रोज ते किती लोकांना गंडवत असतील?

नाखु 09/10/2014 - 12:54
हा सगळ्यात "चोरटा आणि माजूरडा (हट्वादींचा) पंप आहे. अनुभव हीच खात्री. नेमके आप्ल्या भागात कंपनी द्वारा संचालित पंप नाहीये.

शिद 08/10/2014 - 19:24
ह्या असल्या चालूगिरीमूळे पेट्रोल भरण्यार्‍या पोरांचा नक्की काय फायदा होत असेल? म्हणजे त्यांना त्यामोबदल्यात इन्सेटीव/कमीशन वैगरे मिळते की कसे? नाहीतर ह्या सगळ्या प्रकरणात पेट्रोलपंप मालकालाच काय तो फायदा. कृपया जाणकारांनी प्रकाश टाकावा.

सह्यमित्र 08/10/2014 - 20:13
पेट्रोल भरण्यार्‍या पोरांचा फायदा होत असावा. माझ्या माहिति प्रमाणे त्यांना सुरवाति चे रीडिंग आणि काम संपवितानचे रीडिंग ह्यातल्या फरका ला पेट्रोल च्या दराने गुणल्या वर येइल इतकि रक्कम जमा करावि लागते. त्यामुळे कमी पेट्रोल भरुन जास्त पैसे घेऊन त्यांचा फायदाच होत असावा.

माईसाहेब कुरसूंदीकर 08/10/2014 - 19:45
वाचतेय. पेट्रोल पंपची एजन्सी मिळवण्यासाठी 'वर'पर्यंत खटपटी कराव्या लागतात असे ऐकले आहे.पेट्रोलमध्ये आधीच भेसळ केलेली असते त्यामुळे नंतर कितीही प्रामाणिक्पणाचा आव आणला तरी त्याला फार अर्थ नसतो. पेट्रोल भरणार्या पोरांना फार फायदा होत नसेल असे वाटते.खरा मलिदा मालकालाच मिळत असावा.

श्रीरंग_जोशी 08/10/2014 - 19:57
२००६ साली पुण्यातील सातारा रस्त्यावरील हि.पे. पंपावर क्रेडीट कार्डने बिल देतोय सांगितल्यावर एकाने मला लगेच कार्ड काढायला सांगितले व दुसर्‍याने पेट्रोल भरणे सुरू केले. ५०० चे भरायचे असताना पूर्वीच्या माणसाचे झाल्यावर मिटर रिसेट न करताच सुरू केले. माझे पूर्ण लक्ष क्रेडीट कार्ड मागणार्‍याने स्वतःकडे वळविल्याने मी खात्रीशिरपणे दावा करू शकलो नाही की शुन्यापासून सुरूवात झालेली नाही. त्या आठवड्यात गाडी नेहमीपेक्षा लौकर रिझर्व वर आल्याने माझी शंका खरी ठरली. जून २०१४ मध्ये थोडा असाच अनुभव बावधनच्या शिंदे पेट्रोलियमवर आला. प्लेझर स्कूटरची सीट उचलून टाकीचं झाकण काढल्यावर लगेच पेट्रोल भरणे सुरू केले गेले. गाडी धरून ठेवण्याच्या नादात मान पूर्ण वळवून मीटरकडे लक्ष देता आले नाही. रांगही फार असल्याने इतरांना फार वाट बघावी लागू नये हा माझा सौजन्यवाद अंगलट आला.

दशानन 08/10/2014 - 20:34
सिंहगडरोडवरील वडगावचे पेट्रोल पंपवाले पण फसवणूक करतात. त्यांच्याकडे पेट्रोल मध्ये भेसळ असतेच पण गर्दीचा फायदा घेऊन शक्य तेवढ्या मार्गाने ग्राहकाला हसवले जाते. मी तर त्या पंपाकडे अगदीच नाइलाज असला तरच जातो.

दादा कोंडके 08/10/2014 - 22:33
सहमत. तिथे हमखास फसवणुक होते. त्यामुळे मी रांकाजवळच्या पेट्रोलपंपात जातो. पण मागच्या महिन्यातच तिथेही फसवणुकीचा अनुभव आला. अर्जुनाचा जसा माश्यावर डोळा होता तसा मी पेट्रोलपंपावर मीटरवर डोळा ठेवतो. काहिही बोललं तरी लक्ष विचलीत होउ देत नाही. तरी पण हरामखोर लोकं काही क्लृप्त्या शोधून काढतात. अ‍ॅक्टीवा किंवा तत्सम स्कूटर असेल तर शांतपणे गाडी बंद करून स्टँडला लावायची. आणी सर्वात शेवटी टाकीचं झाकण उघडायचं.

त्रिवेणी 09/10/2014 - 12:05
माझा एक प्रश्न आहे. एक दोन ठिकाणे जे म्हंटले आहे की टाकीतले पेट्रोल काढून परत मोजायला लावायचे. पण आपल्या गाडीच्या टाकीत आधीचे ही थोडे पेट्रोल असतेच ना. मग असे काऊंट करायचे. हसु नका कोणी पण मी कायम 100 चेच पेट्रोल एकावेळी भरते. घरून निघतानाच 100 ची नोट सनकोटच्या खिशात ठेवते. आणि पेट्रोल भरायला गेल्यावर सुरवातीच्या गाडीत पेट्रोल भरून होईस्तोवर पेट्रोल टॅंकचे झाकण काढून ठेवते. 100 सेट केले आहेत का ते आधी बघून मगच पेट्रोल भरायला सांगते.

काळा पहाड 08/10/2014 - 22:22
मी काहीही झालं तरी शून्य आहे हे बघितल्याशिवाय पेट्रोल टाकायला सुरू करायची परवानगी देत नाही आणि पूर्ण पेट्रोल भरून होईपर्यंत कुठल्याही प्रश्नाला उत्तर देत नाही आणि मीटरवरची नजर काढत नाही. पाकीटही मी नंतरच काढतो.

सुहास.. 08/10/2014 - 22:33
आमची लय वट्ट आहे ;) पंपच मुळात आम्ही आणलाय, आणि खोट कशाला सांगु एक दोन नियम ही धाब्यावर बशविलेत त्यासाठी ( गावात पंपच नव्हता ) गेल्या दोन वर्षांपासुन तिथेच भरतो , शिवाय तिथले कामगार ही माझ्याच शब्दावर कामाला लागल्याने असल्याने तक्रार करण्याचा प्रश्न नाही, ऑफ कोर्स शेल चाच आहे. आधी ही काही अश्या म्हणजे महाप्रचंड तापदायक म्हणाव्यात अश्या घटना नाहीतच , सवय लावुन घेतली आहे एकाच पंपावर पेट्रोल भरणाची , तिथे ही ओळख होतीच ...नगर मध्ये मात्र एकदा बाईक मध्ये पेट्रोल वरुन चांगलच पेटल होत, सारख-सारख गचके देत भरत होता , सरळ बाईक मधुन काढल आणि त्याल मोजुन दाखविल, आमची टाकी रिकामी होती ...वाद चाले पर्यंत खुप गर्दी जमा झाली होती, गर्दी ही हळु हळु वळली आमच्या सपोर्ट ला ...मग माफी ई. व्यवस्थित भरणे झाले .... खुप विषय आहेत असेच ! छोट्या-छोट्या गोष्टी आहेत.. पंचरवाल्याच ही उदाहरण आपण दिलेलेच आहे ...आपल्याकडे वाद घालायला वेळ नसतो असे म्हणुन वेळ मारुन नेऊ नये, किंवा आता कुठे वाद घाला..किंवा ताकद नाही...नकोच ...आपल्यावर अन्याय होतो ना , मग आवाज उठवायलाच हवा हे माझ वैयक्तीक मत !! आणि नेहमीचा डॉयलॉग आमचा " मला त्रास होत असेल तर माझ्या इतका मोठा भाई कुणीच नाही " :)

पाषाणभेद 09/10/2014 - 06:26
लोकजागृती व्हावी म्हणून लिंक देतोय. ईंधन देई नळावर राखावे आपले अवधान हा आमचा जुनाच अनुभाव. २००९ सालातला. म्हणजे अजून प्रेटोलपंपावर फसवाफसवीची समस्या हायेच म्हना.

वेल्लाभट 09/10/2014 - 11:16
वाशीमार्गे पामबीच कडे जाताना ब्रिज उतरल्यावर डाव्या हाताला बरीच गाड्यांच्या सुशोभीकरणाची दुकानं आहेत, त्यांच्या रांगेत एक इंडियन ऑईल चा पे.पंप आहे. तद्दन चोर. दोनदा भांडण झालंय. पहिल्यांदा माहित नव्हतं म्हणून गेलो. दुस-यांदा इलाज नव्हता म्हणून गेलो. पण त्यानंतर कधीच नाही. ९९९.८७ भरलं, मी म्हटलं १००० कर नाहीतर १३ पैसे दे. प्रश्न १३ पैशाचा नाही. पण हे असं पैशातही मारतात ऐकून होतो. प्रत्यक्ष बघितलं. एकंदरित मत पक्कं केलंय, प्रथम प्राधान्य एचपी. द्वितीय बीपी. नाहीच तर मग ईं.ऑ.

काव्यान्जलि 09/10/2014 - 12:39
वाचतीये … मला कासट पेट्रोल पंपावर २ वेळेस असा अनुभव आला . आता मी अश्वमेध जवळच्या , कर्वे रोडच्या पंपावरच पेट्रोल भरते ..

राजेंद्र मेहेंदळे 09/10/2014 - 12:50
तद्दन चोर आहेत..ईकडे पेट्रोल भरणे कधीच बंद केलेय्. तिकडुन जाताना कधी कधी बघतो की २ व्हीलरवाले काही जण गाडीवर बसुनच नोट पुढे करतात आणि टाकीचे झाकण मागे असते.(बहुतेक टी.व्ही.एस. वेगो) तिकडे बघायची पण तसदी घेत नाहीत.भरणार्‍याचे चांगलेच फावत असेल. त्याउलट ज्ञानेश्वर पादुका चौकातला बी.पी. पंप...अजुन तरी अनुभव चांगला आहे.एकदा नळी टाकीत सोडल्यावर पुन्हा हात लावत नाहीत्.गाडीचे अ‍ॅव्हरेजही चांगले आहे.

मदनबाण 09/10/2014 - 13:20
मी सर्व प्रथम मीटर झीरो झाल्या शिवाय टाकीचे झाकण उघडतच नाही, कारण आधी वरती लिहले गेलेले अनुभव आलेले आहेत. नोझल टाकीला खाली चिकटेल असे न धरता बर्‍यापैकी वर धरायला सांगतो.मध्यंतरी कुठेतरी वाचले होते की हल्ली सेंसरमुळे पेट्रोलला पेट्रोल भरणारे नळकांडे टच झाले की ऑटो फिलींग थांबते { हे नळकांडे टच झालेले पेट्रेल परत खालच्या टँक मधे पाठवले जाते म्हणे ! खरे-खोटे ठावुक नाही. } Petrol (चित्र जालावरुन घेतले आहे.} शेलवाले म्हणतात :- All filling nozzles have a built-in cut-off device that is intended to reduce the possibility of customers being splashed with fuel during filling. This device works by sensing the pressure coming out of the vehicle's petrol tank. As the tank gets fuller, the pressure increases in the filling neck of the car and this is sensed by a valve in the nozzle which closes the flow. The hose and nozzle still hold fuel so there is no draining back to the stations' underground tanks. The metering of the fuel takes into account the amount of product in the hose and nozzle at the start and finish of the transaction so that the customer only pays for what is delivered into the tank. Pumps are calibrated annually and all pump equipment have also been checked and tested, and found to be properly calibrated in full compliance with all regulations. वरती शेलवाल्यांचा अनुभव त्यांच्या एकुण व्यव्हारातुन सकारात्मक दिसतो आहे, पण मग इतर कंपन्यांचे काय ? बाकी मागीतलेल्या रक्कमेचे पेट्रोल हे कसे मारतात ते इथे :- http://www.jagoinvestor.com/2014/03/petrol-pump-fraud-in-india.html नीट समजाउन सांगितले आहे. जाता जाता :- मी पेट्रोल भरल्यावर बील नेहमी मागुन घेतो,तुम्ही सुद्धा बील मागण्याचा आग्रह धरा. पक्के बील जे पंपातुनच प्रींट होउन येते ते घेण्याचा आग्रह धरावा.

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

प्रचेतस 08/10/2014 - 18:00
हिंजवडीतला 'शेल' चा किंबहुना जवळपास सर्वच 'शेल' चे पेट्रोल पंप भेसळमुक्त पेट्रोल अचूक मापात देतात हा स्वानुभव आहे. शेल चे पेट्रोल भरल्यावर गाडीचा मायलेज ५ /७ ने वाढलेला आहे तसेच इंजिनसुद्धा उत्तम चालत आहे.

रेवती 08/10/2014 - 18:10
अनघा घैसासांबद्दल वर्तमानपत्रात वाचले होते. त्यांचे कौतुक वाटले. त्यांना धमक्या आला असतील असे मलाही वाटते.

यसवायजी 08/10/2014 - 19:00
राऊंड फिगरबाबत फेसबूकावर वाचले होते. पण ते खरे वाटत नाही. जर मशीनमधे असं रि-प्रोग्राम करुन गंडवायचं ठरवलं तर, कितीही रुपयांचं तेल टाकलं तर ८०% च टाकीत पडेल असं करुन घेणं सोपं जाईल की मग.

यसवायजी 08/10/2014 - 19:08
५०० चं पेट्रोल टाकायला सांगितलं होतं. तो २०० चं टाकून थांबला. मी पैसे देण्याच्या नादात होतो, तेवढ्यात लक्ष गेलं. त्याला म्हटलं अरे ५०० चं सांगितलंय. त्याने परत तिथुनच पुढे पेट्रोल टाकायला चालू केलं आणी ३०० ला थांबला. आणी सांगू लागला की आधी २०० चं आणी आता ३०० चं टाकलं. मी दंगाच केला. म्हटलं चल ऑफिसात, सीसीटिव्ही चेक करू, आणी मग पोलिसातच जातो. मग घाबरुन त्याने पुर्ण पाचशेचं पेट्रोल टाकलं.

सुबोध खरे 08/10/2014 - 19:16
असाच अनुभव मला मुलुंड पश्चिम येथे आला. मी आपल्या मोटार सायकल मध्ये ५०० रुपयाचे पेट्रोल टाकण्यास सांगितले असता माझे लक्ष विचलित करण्याचा प्रयत्न केला. त्याने १०० चा आकडा शून्य न करता पेट्रोल टाकण्यास सुरुवात केली आणि पाचशे वर थांबला. मी त्याला विचारले तर म्हणाला पाचशेचेच पेट्रोल टाकले आहे. मी शांतपणे त्याला म्हणालो कि तुझे तक्रार पुस्तक घेऊन ये त्यात तक्रार लिहिल्याशिवाय मी तुला पैसे देणारच नाही. या बरोबर तेथे असलेली तिन्ही पोरे गायब झाली. मी दोन मिनिटे वाट पहिली तर ती माझ्याकडे लक्षच देइनत. मी शांतपणे गाडी चालू केली आणि पुढे निघालो. त्यांनी ते पहिले पण कोणीही पुढे आले नाही. मी शांतपणे पैसे न देता चालवत राहिलो आणि घरी आलो. चारशे रुपयाचे पेट्रोल गेले तरी चालेल तक्रार नको याचा अर्थ रोज ते किती लोकांना गंडवत असतील?

नाखु 09/10/2014 - 12:54
हा सगळ्यात "चोरटा आणि माजूरडा (हट्वादींचा) पंप आहे. अनुभव हीच खात्री. नेमके आप्ल्या भागात कंपनी द्वारा संचालित पंप नाहीये.

शिद 08/10/2014 - 19:24
ह्या असल्या चालूगिरीमूळे पेट्रोल भरण्यार्‍या पोरांचा नक्की काय फायदा होत असेल? म्हणजे त्यांना त्यामोबदल्यात इन्सेटीव/कमीशन वैगरे मिळते की कसे? नाहीतर ह्या सगळ्या प्रकरणात पेट्रोलपंप मालकालाच काय तो फायदा. कृपया जाणकारांनी प्रकाश टाकावा.

सह्यमित्र 08/10/2014 - 20:13
पेट्रोल भरण्यार्‍या पोरांचा फायदा होत असावा. माझ्या माहिति प्रमाणे त्यांना सुरवाति चे रीडिंग आणि काम संपवितानचे रीडिंग ह्यातल्या फरका ला पेट्रोल च्या दराने गुणल्या वर येइल इतकि रक्कम जमा करावि लागते. त्यामुळे कमी पेट्रोल भरुन जास्त पैसे घेऊन त्यांचा फायदाच होत असावा.

माईसाहेब कुरसूंदीकर 08/10/2014 - 19:45
वाचतेय. पेट्रोल पंपची एजन्सी मिळवण्यासाठी 'वर'पर्यंत खटपटी कराव्या लागतात असे ऐकले आहे.पेट्रोलमध्ये आधीच भेसळ केलेली असते त्यामुळे नंतर कितीही प्रामाणिक्पणाचा आव आणला तरी त्याला फार अर्थ नसतो. पेट्रोल भरणार्या पोरांना फार फायदा होत नसेल असे वाटते.खरा मलिदा मालकालाच मिळत असावा.

श्रीरंग_जोशी 08/10/2014 - 19:57
२००६ साली पुण्यातील सातारा रस्त्यावरील हि.पे. पंपावर क्रेडीट कार्डने बिल देतोय सांगितल्यावर एकाने मला लगेच कार्ड काढायला सांगितले व दुसर्‍याने पेट्रोल भरणे सुरू केले. ५०० चे भरायचे असताना पूर्वीच्या माणसाचे झाल्यावर मिटर रिसेट न करताच सुरू केले. माझे पूर्ण लक्ष क्रेडीट कार्ड मागणार्‍याने स्वतःकडे वळविल्याने मी खात्रीशिरपणे दावा करू शकलो नाही की शुन्यापासून सुरूवात झालेली नाही. त्या आठवड्यात गाडी नेहमीपेक्षा लौकर रिझर्व वर आल्याने माझी शंका खरी ठरली. जून २०१४ मध्ये थोडा असाच अनुभव बावधनच्या शिंदे पेट्रोलियमवर आला. प्लेझर स्कूटरची सीट उचलून टाकीचं झाकण काढल्यावर लगेच पेट्रोल भरणे सुरू केले गेले. गाडी धरून ठेवण्याच्या नादात मान पूर्ण वळवून मीटरकडे लक्ष देता आले नाही. रांगही फार असल्याने इतरांना फार वाट बघावी लागू नये हा माझा सौजन्यवाद अंगलट आला.

दशानन 08/10/2014 - 20:34
सिंहगडरोडवरील वडगावचे पेट्रोल पंपवाले पण फसवणूक करतात. त्यांच्याकडे पेट्रोल मध्ये भेसळ असतेच पण गर्दीचा फायदा घेऊन शक्य तेवढ्या मार्गाने ग्राहकाला हसवले जाते. मी तर त्या पंपाकडे अगदीच नाइलाज असला तरच जातो.

दादा कोंडके 08/10/2014 - 22:33
सहमत. तिथे हमखास फसवणुक होते. त्यामुळे मी रांकाजवळच्या पेट्रोलपंपात जातो. पण मागच्या महिन्यातच तिथेही फसवणुकीचा अनुभव आला. अर्जुनाचा जसा माश्यावर डोळा होता तसा मी पेट्रोलपंपावर मीटरवर डोळा ठेवतो. काहिही बोललं तरी लक्ष विचलीत होउ देत नाही. तरी पण हरामखोर लोकं काही क्लृप्त्या शोधून काढतात. अ‍ॅक्टीवा किंवा तत्सम स्कूटर असेल तर शांतपणे गाडी बंद करून स्टँडला लावायची. आणी सर्वात शेवटी टाकीचं झाकण उघडायचं.

त्रिवेणी 09/10/2014 - 12:05
माझा एक प्रश्न आहे. एक दोन ठिकाणे जे म्हंटले आहे की टाकीतले पेट्रोल काढून परत मोजायला लावायचे. पण आपल्या गाडीच्या टाकीत आधीचे ही थोडे पेट्रोल असतेच ना. मग असे काऊंट करायचे. हसु नका कोणी पण मी कायम 100 चेच पेट्रोल एकावेळी भरते. घरून निघतानाच 100 ची नोट सनकोटच्या खिशात ठेवते. आणि पेट्रोल भरायला गेल्यावर सुरवातीच्या गाडीत पेट्रोल भरून होईस्तोवर पेट्रोल टॅंकचे झाकण काढून ठेवते. 100 सेट केले आहेत का ते आधी बघून मगच पेट्रोल भरायला सांगते.

काळा पहाड 08/10/2014 - 22:22
मी काहीही झालं तरी शून्य आहे हे बघितल्याशिवाय पेट्रोल टाकायला सुरू करायची परवानगी देत नाही आणि पूर्ण पेट्रोल भरून होईपर्यंत कुठल्याही प्रश्नाला उत्तर देत नाही आणि मीटरवरची नजर काढत नाही. पाकीटही मी नंतरच काढतो.

सुहास.. 08/10/2014 - 22:33
आमची लय वट्ट आहे ;) पंपच मुळात आम्ही आणलाय, आणि खोट कशाला सांगु एक दोन नियम ही धाब्यावर बशविलेत त्यासाठी ( गावात पंपच नव्हता ) गेल्या दोन वर्षांपासुन तिथेच भरतो , शिवाय तिथले कामगार ही माझ्याच शब्दावर कामाला लागल्याने असल्याने तक्रार करण्याचा प्रश्न नाही, ऑफ कोर्स शेल चाच आहे. आधी ही काही अश्या म्हणजे महाप्रचंड तापदायक म्हणाव्यात अश्या घटना नाहीतच , सवय लावुन घेतली आहे एकाच पंपावर पेट्रोल भरणाची , तिथे ही ओळख होतीच ...नगर मध्ये मात्र एकदा बाईक मध्ये पेट्रोल वरुन चांगलच पेटल होत, सारख-सारख गचके देत भरत होता , सरळ बाईक मधुन काढल आणि त्याल मोजुन दाखविल, आमची टाकी रिकामी होती ...वाद चाले पर्यंत खुप गर्दी जमा झाली होती, गर्दी ही हळु हळु वळली आमच्या सपोर्ट ला ...मग माफी ई. व्यवस्थित भरणे झाले .... खुप विषय आहेत असेच ! छोट्या-छोट्या गोष्टी आहेत.. पंचरवाल्याच ही उदाहरण आपण दिलेलेच आहे ...आपल्याकडे वाद घालायला वेळ नसतो असे म्हणुन वेळ मारुन नेऊ नये, किंवा आता कुठे वाद घाला..किंवा ताकद नाही...नकोच ...आपल्यावर अन्याय होतो ना , मग आवाज उठवायलाच हवा हे माझ वैयक्तीक मत !! आणि नेहमीचा डॉयलॉग आमचा " मला त्रास होत असेल तर माझ्या इतका मोठा भाई कुणीच नाही " :)

पाषाणभेद 09/10/2014 - 06:26
लोकजागृती व्हावी म्हणून लिंक देतोय. ईंधन देई नळावर राखावे आपले अवधान हा आमचा जुनाच अनुभाव. २००९ सालातला. म्हणजे अजून प्रेटोलपंपावर फसवाफसवीची समस्या हायेच म्हना.

वेल्लाभट 09/10/2014 - 11:16
वाशीमार्गे पामबीच कडे जाताना ब्रिज उतरल्यावर डाव्या हाताला बरीच गाड्यांच्या सुशोभीकरणाची दुकानं आहेत, त्यांच्या रांगेत एक इंडियन ऑईल चा पे.पंप आहे. तद्दन चोर. दोनदा भांडण झालंय. पहिल्यांदा माहित नव्हतं म्हणून गेलो. दुस-यांदा इलाज नव्हता म्हणून गेलो. पण त्यानंतर कधीच नाही. ९९९.८७ भरलं, मी म्हटलं १००० कर नाहीतर १३ पैसे दे. प्रश्न १३ पैशाचा नाही. पण हे असं पैशातही मारतात ऐकून होतो. प्रत्यक्ष बघितलं. एकंदरित मत पक्कं केलंय, प्रथम प्राधान्य एचपी. द्वितीय बीपी. नाहीच तर मग ईं.ऑ.

काव्यान्जलि 09/10/2014 - 12:39
वाचतीये … मला कासट पेट्रोल पंपावर २ वेळेस असा अनुभव आला . आता मी अश्वमेध जवळच्या , कर्वे रोडच्या पंपावरच पेट्रोल भरते ..

राजेंद्र मेहेंदळे 09/10/2014 - 12:50
तद्दन चोर आहेत..ईकडे पेट्रोल भरणे कधीच बंद केलेय्. तिकडुन जाताना कधी कधी बघतो की २ व्हीलरवाले काही जण गाडीवर बसुनच नोट पुढे करतात आणि टाकीचे झाकण मागे असते.(बहुतेक टी.व्ही.एस. वेगो) तिकडे बघायची पण तसदी घेत नाहीत.भरणार्‍याचे चांगलेच फावत असेल. त्याउलट ज्ञानेश्वर पादुका चौकातला बी.पी. पंप...अजुन तरी अनुभव चांगला आहे.एकदा नळी टाकीत सोडल्यावर पुन्हा हात लावत नाहीत्.गाडीचे अ‍ॅव्हरेजही चांगले आहे.

मदनबाण 09/10/2014 - 13:20
मी सर्व प्रथम मीटर झीरो झाल्या शिवाय टाकीचे झाकण उघडतच नाही, कारण आधी वरती लिहले गेलेले अनुभव आलेले आहेत. नोझल टाकीला खाली चिकटेल असे न धरता बर्‍यापैकी वर धरायला सांगतो.मध्यंतरी कुठेतरी वाचले होते की हल्ली सेंसरमुळे पेट्रोलला पेट्रोल भरणारे नळकांडे टच झाले की ऑटो फिलींग थांबते { हे नळकांडे टच झालेले पेट्रेल परत खालच्या टँक मधे पाठवले जाते म्हणे ! खरे-खोटे ठावुक नाही. } Petrol (चित्र जालावरुन घेतले आहे.} शेलवाले म्हणतात :- All filling nozzles have a built-in cut-off device that is intended to reduce the possibility of customers being splashed with fuel during filling. This device works by sensing the pressure coming out of the vehicle's petrol tank. As the tank gets fuller, the pressure increases in the filling neck of the car and this is sensed by a valve in the nozzle which closes the flow. The hose and nozzle still hold fuel so there is no draining back to the stations' underground tanks. The metering of the fuel takes into account the amount of product in the hose and nozzle at the start and finish of the transaction so that the customer only pays for what is delivered into the tank. Pumps are calibrated annually and all pump equipment have also been checked and tested, and found to be properly calibrated in full compliance with all regulations. वरती शेलवाल्यांचा अनुभव त्यांच्या एकुण व्यव्हारातुन सकारात्मक दिसतो आहे, पण मग इतर कंपन्यांचे काय ? बाकी मागीतलेल्या रक्कमेचे पेट्रोल हे कसे मारतात ते इथे :- http://www.jagoinvestor.com/2014/03/petrol-pump-fraud-in-india.html नीट समजाउन सांगितले आहे. जाता जाता :- मी पेट्रोल भरल्यावर बील नेहमी मागुन घेतो,तुम्ही सुद्धा बील मागण्याचा आग्रह धरा. पक्के बील जे पंपातुनच प्रींट होउन येते ते घेण्याचा आग्रह धरावा.

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15
काही महीन्यांपूर्वी पौड रोड,पुणे (दशभुजा गणपती ते चांदणी चौकापर्यंत) येथील एकमेव पेट्रोलपंप श्रीमती अनघा घैसास या धाडसी महिलेने केलेल्या तक्रारीमुळे बंद पडला.अजुनही तो बंदच आहे. अनघा यांनी आपल्या कारमध्ये पेट्रोल भरले आणि त्यात हातचलाखी केल्याचा त्यांना संशय आला. केवळ तिथल्या कर्मचार्‍यांशी वाद घालुन न थांबता त्यांनी भारत पेट्रोलियम कंपनी व पोलिसांकडे तक्रार केली. ईतकेच नाही तर त्याचा पाठ्पुरावा केला आणि पंप बंद करण्यात यश मिळवले.त्यांना अनेक प्रकारच्या धमक्याही आल्या असतील किंवा अजुनही येत असतील.

मी लोकलयात्री

वेल्लाभट ·
मी लोकलयात्री स्टेशनावरी उभा ठाकतो ट्रेनागमना पुढे वाकतो युद्धासाठी सज्ज जाहतो मी लोकलयात्री गर्दी बघता चमकून जातो तरीही क्षणात मी सावरतो मग अंगीचे बळ जागवतो मी लोकलयात्री बसण्या जागा मृगजळ जरी उभे रहाण्याचे बळ जरी ट्रेन रिकामी बघून हर्षतो मी लोकलयात्री एकच गलका उडे क्षणातच कुणी कधीचे कुठे क्षणातच मेंढरापरी गर्दीत घुसतो मी लोकलयात्री नवे चेहरे रोज पुढ्यात नवे वास मम नाकपुड्यात रोज नव्याशी जुळवून घेतो मी लोकलयात्री चहूदिशांनी दाब प्रचंड अस्तित्वाचा लढा अखंड अपुली आपण खिंड लढवतो मी लोकलयात्री स्टेशन येते स्टेशन जाते गर्दी तरीही वाढत जाते 'सरणार कधी हे' म्हणत राहतो मी लोकलयात्री
कविता
समाज
जीवनमान
तंत्र
हास्य
वीररस
अद्भुतरस
रौद्ररस
शांतरस

गम्मत (शतशब्दकथा)

खेडूत ·
''तुला काय काय करता येतं बेटा ?'' ''मला … नं ? जादू करता येते !'' ''कसली ? '' ''मी जादूनं काळंकुट्ट करून टाकते माझं नाई ऐकलं कुणी तर . . '' ''बापरे ! मलां नको गं काळं करूस . मी तुला बिस्कीट आणलं ना?'' ''हेहे ! तुमाला कसं काळं करणार? तुमी आधीच तर काळे आहात ! '' ममानं डोळे मोठे केले- '' शरू! काकांना असं बोलतात? से सॉरी !'' ''सॉरी अंकल !'' वेरी सॉरी हं . . '' जाउद्या हो - लहान आहे ती'' - काका म्हणले . - काईपण बोल्लं तरी रागवतेच ! ''थांबा -आता - मी ना, ममाची एक गम्मतच सांगते सगळ्यांना ! '' ममानं मला उचललं अन आत पळाली.
कथा
आस्वाद
विरंगुळा

मी, ग्रेस आणि १० रुपये

शरद ·

समीरसूर 08/10/2014 - 16:45
खूप छान लेख! आवडला. एक कविता समजून घेण्यासाठी इतका खटाटोप!! एवढ्या प्रयत्नात एमबीए डिग्री मिळाली असती एखाद्याला. :-) जे इतके दुर्बोध असेल ते केवळ दुर्बोध आहे म्हणून चांगले आहे असेच बहुधा बर्‍याच दुर्बोध कलाकृतींच्या बाबतीत घडते का? हे गाणे ऐकायला छान वाटते; आता वाचतांना काहीच कळले नाही. हे रक्त वाढतानाही, मज आता गहिंवर नाही वस्त्रांत द्रौपदीच्याही, तो कृष्ण नागडा होता हे काय आहे? काय भानगड आहे ही? काही अनैतिक संबंधांविषयी आहे का? मला प्रश्न पडतो की एवढी दुर्बोधता कशासाठी? तुम्हाला आपण काय लिहिले आहे याचा रसिकांना थांग पत्ता लागू नये असे वाटत असेल, सगळं जर असं एन्क्रिप्ट करून ठेवायचं असेल तर मग लिहिण्यातच काय हशील? हे म्हणजे अंधारात एखाद्याच्या सुंदर बायकोला डोळा मारण्यासारखे आहे. एखाद्याला दुसर्‍याच्या सुंदर बायकोची मोहिनी पडते पण कुठे व्यक्त होण्याची सोय नाही. जोडे पडतील! "मला दीपिका पदुकोण आवडते; तिचा कमनीय बांधा फारच मोहक आहे" असं एखादा सगळीकडे, चारचौघात, दस्तुरखुद्द बायकोसमोरदेखील खणखणीत आवाजात म्हणू शकतो. पण दुसर्‍याच्या बायकोबद्दल नाही ना असं डायरेक्ट बोलू शकत! मग अंधारात डोळा मारायचा. तेवढंच काहीतरी सनसनीखेज केल्याचं समाधान! आपलं गुपित, आपल्याच कुपीत! पुरुषाचा जन्म, तसा आहेच शापित! असो. मंगेशकरांनी अशी सुंदर गाणी केली नसती तर ग्रेसांच्या कविता किती मर्यादित राहिल्या असत्या? अगदी मूठभर लोकांना माहित असल्या असत्या. कदाचित कविता म्हणून त्या श्रेष्ठ असतीलही, मागे कुणीतरी म्हटल्याप्रमाणे माझाच मेंदू तेवढा प्रगल्भ नसावा. :-(

एस 08/10/2014 - 16:48
फक्त प्रगल्भ मेंदूंनाच दुर्बोध गोष्टी समजतात! :-)) आपण आपले जसे आहोत तसेच बरे! काय म्हणता? ;-) बाकी शरदराव, लेख भारीये!

समीरसूर 08/10/2014 - 16:53
कवितासंग्रहाचे हे नाव वाचून तुम्ही हा कवितासंग्रह विकत घेऊ शकलात याबद्दल तुमचे अभिनंदन! :-) मला नाव वाचूनच चक्कर (किंवा भोवळ) आली असती. 'चंद्रमाधवी' म्हणजे काय किंवा कोण याच प्रश्नाने मला रात्रभर झोप लागली नसती.

प्रसाद१९७१ 08/10/2014 - 16:54
मी हेच आधी च्या संक्षींच्या लेखात लिहीले होते. समजायला कठीण असणे, तरल असणे वगैरे समजु शकतो. ३-४ कवितांची गाणी झाली म्हणुन मराठी लोकांना ग्रेस माहीती तरी झाले, तसाही त्या गाण्यांचा अर्थ कोणालाच लागत नाही. पण असे निरर्थक लिहायला हिंम्मत पाहीजे

प्रसाद१९७१ 08/10/2014 - 16:56
@ ससु - तुम्हाला "झरे चंद्रसजणांचे" हे कळले का? संक्षी म्हणतात ही फक्त "अनुभवण्याची" गोष्ट आहे. म्हणजे आली का पंचयीत. हे म्हणजे मला देव दिसतो आणि तुम्हाला दिसत नाही कारण तुमची श्रद्धा कमी पडते.

समीरसूर 08/10/2014 - 17:12
नाही कळले! :-( एक 'चंद्रमाधवी' कमी होती म्हणून आता 'चंद्रसजणा' पण आला...आणि एक नाही, अनेक! 'चंद्रसजणांचे'? आणि त्यांचे झरे?

अस्वस्थामा 08/10/2014 - 17:37
खरं तर निवांत प्रतिसाद लिहीणार होतो पण ससु भाऊंच्या प्रतिसादाने रहावले नाही म्हणून या दोन ओळी. तसे आम्हाला बर्‍याचशा गोष्टींमधले काही कळत नाही पण असं वाटत की कविता कळायला तेवढ्यापण प्रगल्भतेची गरज नाहीये हो. म्हणजे असं की, एखादी कविता भावली, तुम्हाला वाटेल तशी समजली, बास झालं ना ? संक्षीनी त्यांन जे वाटलं ते त्यांचं त्य कवितेचं रसग्रहण मांडलं, तुम्ही सहमत व्हा अथवा नका होऊ, तुम्हाला कविता ही त्या रसग्रहणाशी कशाला बांधून हवीये. म्हणजे मला म्हणायचय की, तुम्हाला दिसलेला चंद्र वेगळा असू शकतो. त्याबरोबर भावणारा अर्थ वेगळा असू शकतो. कोणाला विरक्ती येत असेल तर कोणाला प्रेयसी आठवत असेल. कोणाला डाग दिसत असतील तर कोणाला त्याची पांधुरकी किनार मोहत असेल. कदाचित कोणाला काहीच वाटत नसेल. तिथे चंद्राचा सहभाग इतकाच की तो ह्या संवेदना निर्माण करु शकतोय. तसेच कवितेचे.. कविता अथवा लेखन प्रथम स्वांत सुखाय असावे असे वाटते. मग कोणी प्रकाशित केले तर ते वाचण्या न वाचण्याचे स्वातंत्र्य इतरांचे. तुम्हाला हवा तो अर्थ काढला म्हणून कवी कोर्टात खेचू शकत नाही (असे वाटते). बर्‍याचदा कविता कळणे हा प्रतिष्ठेचा मुद्दा बनतो म्हणजे असे की, स्वतःला भावलेली कविता ही एखाद्या मान्यवराच्या मताशी ताडून पाहिली जाते (जणु काही तो नवनीत अपे़क्षीत प्रश्नसंच आणि हेच ते पैकीच्या पैकी मार्काचे उत्तर!). मग तुमचे उत्तर त्या बेंचमार्कवर ठेवून पाहणे, मित्रमंडळींच्यात त्यावर चर्चा, मग 'कोणाला किती कळाली (म्हणजे मान्यवराच्या उत्तराच्या जवळ तुमचे उत्तर गेले)' आणि त्यातून मिळणारी पांडित्य प्रशंसा. कशाला हा सोस.. भावली कविता बस्स. कवी ग्रेस आहे की मर्ढेकर की माडगूळकर त्याने फरक पडू नये आणि मग एखाद्या खूप गाजलेल्या कवी लेखकाचे लेख आपल्याला आवडत नाहीत (वा कळत नाहीत), रुचत नाहीत याची ना खंत ना खेद वाटावा. त्याने हवे म्हणून लिहिले, ज्याना भावले त्यांनी घेतले. अवांतर : stereogram images या आम्हाला कधी दिसू शकलेल्या नाहीत पण इतरांना दिसतात याचे नेहमीच दु:ख होते.

बॅटमॅन 08/10/2014 - 18:27
बर्‍याचदा कविता कळणे हा प्रतिष्ठेचा मुद्दा बनतो म्हणजे असे की, स्वतःला भावलेली कविता ही एखाद्या मान्यवराच्या मताशी ताडून पाहिली जाते (जणु काही तो नवनीत अपे़क्षीत प्रश्नसंच आणि हेच ते पैकीच्या पैकी मार्काचे उत्तर!). मग तुमचे उत्तर त्या बेंचमार्कवर ठेवून पाहणे, मित्रमंडळींच्यात त्यावर चर्चा, मग 'कोणाला किती कळाली (म्हणजे मान्यवराच्या उत्तराच्या जवळ तुमचे उत्तर गेले)' आणि त्यातून मिळणारी पांडित्य प्रशंसा.
आहाह! काय नेमके लिहिलेत, वाह ! मान गये. :)

अजया 08/10/2014 - 19:59
नेमका प्रतिसाद! अावडला. एखादी कविता नकळत कविलादेखिल अपेक्षित नसलेला भाव आपल्या मनात देऊन जाऊ शकते.आपल्या भावनिक स्थितीप्रमाणे एखाद्या कवितेचा पहिल्यापेक्षा वेगळाच अर्थही लागु शकतो!

समीरसूर 09/10/2014 - 10:03
प्रतिसाद भावला कारण तो कळला. :-) कविता कळलीच नाही तर भावेल कशी हा विचार करतोय. :-( चंद्र पाहतांना प्रत्येकाच्या मनात निरनिराळे भाव उमटत असतील हे अगदीच मान्य पण चंद्र दिसतोय, सुंदर दिसतोय, आसपासचा परिसर त्याच्या चांदण्यात न्हाऊन निघालाय, वगैरे सगळं आकलन होण्याच्या क्षमतेचं आहे, दृगोचर आहे. आकलन आधी आणि मग भावणं असा हा क्रम आहे. शब्दांच्या बाबतीत मात्र हे तितकसं सोपं नसावं. शब्द हे अनेक चिन्हांसारख्या दिसणार्‍या अक्षरांचे फक्त संच असतात. शब्दांचं अस्तित्व (आणि सौंदर्यदेखील) शब्दांच्या आणि त्यायोगे वाक्यांच्या अर्थावर अवलंबून असतं असं मला वाटतं. उद्या मी नुसतं "कंदील कळकट, अनारसे तुपकट, कढई ओशट, चालला तांडा; सदरा मातकट, कढी आंबट, नेहमीची कटकट, विटका झेंडा" असं काही लिहिलं तर काही अर्थ तर लागणारच नाही; मग भावणं कसं होणार? लोकं चपलांनी हाणतील ते निराळचं. शब्द आणि दृष्य यात काहीतरी फरक असावा. असो. मला वाटतं हा ज्याच्या त्याच्या आकलनक्षमतेचा प्रश्न आहे. कुणाची कशी तर कुणाची कशी...कुणाला अर्थाविना मोहरता येतं, कुणाला अर्थाचं सोनं गवसल्याशिवाय मोहरता येत नाही...आणि हीच भिन्नता आयुष्यात रंग भरते. :-)

सुबोध खरे 11/10/2014 - 12:08
बरं झालं. मला वाटत होते कि मलाच कविता कळत नाहीत. हे म्हणजे कठीण पेपर आला कि आपल्याला वाटते आपलीच गोची झाली. आजूबाजूला बसलेले विद्यार्थ्यांचे चिंताक्रांत चेहरे पहिले कि हायसे वाटते कि चला फक्त आपणच गाळात नाही. आपल्यासारखे बरेच आहेत. असेच आरती प्रभू यांचे काव्य कळत नाही. केवळ लता/ आशा या दिग्गज गायिकांनी गायल्यामुळे गाणी आवडतात. उदा. गेले द्यायचे ते राहुनी तुझे नक्षत्रांचे देणे. कविता काही कळली नाही पण गाणे आवडते. कुणी अर्थ सांगेल का?

रेवती 08/10/2014 - 17:54
समजायला अवघड आहे हे खरे! निवडुंगमधील गाण्यात २ कडवी वगळलीयेत हे आत्ता समजले, तरीही कविता दुर्बोधच राहिलीये. मला तेवढीच ग्रेसांची एक कविता माहितीये व गाणे केले म्हणून आवडली. आपले लेखन आवडले.

काउबॉय 08/10/2014 - 18:22
ती गेली तेंव्हा रिमझिम हे गाणे ऐकल्यावर असाच गोंधळ झाला होता नंतर लक्षात आले हे गाणे एक मूल ज्याची आई तिच्या प्रियकरासोबत पतीचे कुटूंम्ब सोडून पळुन गेली आहे त्या प्रसंगावर/अनुशंगाने विषद करत आहे..... स्पिचलेस!

तिमा 08/10/2014 - 18:25
लहान वयातच घरातून आई निघून गेल्यामुळे, आणि तीही मुलाला आणि नवर्‍याला सोडून गेल्यामुळे, ग्रेस यांच्या बालमनावर खोल जखमा झाल्या. आणि त्यामुळेच कदाचित ते दुर्बोध कविता लिहायला लागले असावेत. म्हणजे त्या कविता केवळ त्यांच्या स्वतःसाठी होत्या. दुसर्‍यांना त्या समजायलाच पाहिजेत असा त्यांचा आग्रह नव्हता. तरीही लोकांनी त्यांचा 'साईबाबा' करायचा प्रयत्न केला त्याला ते काय करणार ?

पैसा 08/10/2014 - 20:12
धन्य तुमची! लेख आवडला. बाकी अस्वस्थामा यांचाही प्रतिसाद आवडला. कविता किंबहुना प्रत्येक कलाकृती प्रत्येकाला वेगळी दिसेल हे खरे. परंतु ज्ञानोबांची विराणी वाच्यार्थाने घेऊ नये. नाही का! नाहीतर कोणीतरी ती भावगीते आहेत असे म्हणायचे उद्या. मात्र काही लोक "मला अर्थ कळलाय बुवा, तुला एवढं साधं कळत नाही?" असा दुसर्‍याच्या मनात न्यूनगंड निर्माण करायचा प्रयत्न करतात ना ते अजिबात आवडत नाही.

रामपुरी 08/10/2014 - 21:32
द्या टाळी... आपली मते बराब्बर जुळतात. आम्ही ढ असू पण उगीच निरर्थक शब्दांचे डबे जोडलेल्या कशालाही कविता म्हणू शकत नाही.

दशानन 08/10/2014 - 21:59
ग्रेस, यांच्या कवितेचा अर्थ लागला तर तो तो त्या व्यक्तीपुरता असतो. तुम्हाला लागलेला अर्थ हा दुसऱ्याला समजेलच असे नाही. ग्रेस समजून घेण्याचे काव्य आहे, जेवढे आपल्याला समजले त्याचा आनंद घ्यावा व पुढील मार्ग शोधावा.. !

मित्रहो 09/10/2014 - 16:59
म्हणून मी त्याला निरर्थक शब्दांची जोडणी म्हणनार नाही. मला ग्रेसच्याच काय इतर बऱ्याच कविता समजत नाही. तसेच बरेच चित्रपट किंवा नाटक कळत नाही. ग्रेसच्या कवितेमधे एक गेयता असते, लय असते ती आवडते. वरच्याच कवितेतील शेवटल्या कडव्याला चाल लावलेली नाही तरीही त्याची लय जाणवते. वरील कविता ज्यावेळेला ऐकली त्यावेळेला आईशी काहीतरी भांडण होते हे कळले. ती आई होती या ओळीवरुन. ती आई गेली म्हणजे वारली की कोणचा हात धरुन गेली याचा बोध आजवर झाला नाही.

इन्दुसुता 11/10/2014 - 09:20
शरद, लेख नेहमीप्रमाणेच चांगला आहे, आवडला. या कवितेविषयी खुद्द ग्रेस यांचेच स्पष्टीकरण कुठ्ल्याशा मुलाखतीत ऐकले तेव्हाच मलाही त्यांना काय अभिप्रेत होते ते कळाले. मला दोन्ही अर्थ तेव्हढेच भावतात. ग्रेस यांच्या काही कविता आवडतात / भावतात, पण समजतातच असे नाही. त्यांच्या कवितांमधील काही उपमा मात्र अतिशयच आवडल्या आहेत... 'धुरकट कंदील', 'अज्ञात धुके', ' वनवासात सीतेच्या अंगावरचा राघवशेला' काय अफाट कल्पनाशक्ती आणि जाणीवा असतात एकेकाच्या!!!

आनंदी गोपाळ 11/10/2014 - 19:56
वेगळ्या उत्कट भावना सांगणारे नवे शब्द निर्माण करणे, ही खासियत. रत्नशूळ लकाकी असा शब्दप्रयोग ऑफ्हँड आठवतोय. प्रचण्ड चमकणार्‍या हिर्‍याकडे पहावत नाही. डोळ्यांत शूळ -वेदना- उठतो. ग्रेस मस्तय. लोकांना आवडो नावडो.

मारवा 13/10/2014 - 11:28
शरद राव ! ग्रेस जर समजुन घ्यायचा असेल तर मला वाटत त्यांच्या साहीत्या चा अनुभवण्याचा आदर्श क्रम असा ठेवला तर ग्रेस नक्कीच अधिक चांगला समजु शकतो. असे मला वाटते. सर्वात अगोदर मग नंतर नंतर असा खालील क्रम वापरुन बघा हा सोप्या कडुन कठीण होत जातो. १- सर्वप्रथम ग्रेस च्या कविता व संवादांवर बनवलेली साजणवेळा ही चंद्रकांत काळे च्या शब्धवेध निर्मीत नितांतसुंदर कॅसेट ऐकावी. ग्रेस ची पहीली भेट घेण्याची इतकी सुंदर सुरुवात नाही. यात माधुरी पुरंदरे चंद्र्कांत काळे यांनी ग्रेसच्या कविता गायलेल्या आहेत. अप्रतिम असे संगीत आनंद मोडक यांनी दिलेले आहे. यातील माधुरीच्या आवाजातील पाठीवर बाहुलीच्या चांदणीचा शर गोर्या मुलीसाठी आला काळा घोडेस्वार व काही धारा माझ्या पोरी काही तुझ्या धारा पावसाळी आभाळात एखादाच तारा तर निव्व्ळ पागल करणारी गाणी आहेत. इतकी श्रेष्ठ निर्मीती एका कविच्या साहीत्यावर आधारीत आजपर्यंत मराठीत तरी झालेली नसावी. २- त्यानंतर चर्चबेल ललितलेख संग्रह यातील सर्केस इनोसंट एलीस तांदुळ मोजणार्या मुलींचा लेख अति सुंदर ३- त्यानंतर मितवा ललितलेख संग्रह ( वरील उतारा त्यातीलच अतिशय विलक्षण पुस्तक ह्र्दयनाथ मंगेशकर म्हणतात कोणी गीता कोणी बायबल उशाशी घेउन झोपतो मी मितवा उशाशी घेउन झोपतो. ४- त्यानंतर संध्यामग्न पुरुषाची लक्षणे हा ललित लेख संग्रह वाचावा हा थोडा अलीकडच्या काळातील यात ग्रेस त्यांची निर्मीती प्रक्रीया विस्ताराने उलगडुन सांगतात. ५- त्यानंतर डॉ, नंदकुमार मुलमुले यांचे रचनेच्या खोल तळाशी समीक्षा वाचावी अतिशय आशयगर्भ समीक्षा मानसशास्त्रा च्या व आस्वादाच्या ही अंगाने केलेली अतिशय सुगम. ६- त्यानंतर सामना च्या रविवार च्या उत्सव पुरवणीत येणारा ग्रेस चा स्तंभ मिळवुन वाचावा माझ्याकडे कात्रणे आहेत पण ती स्कॆन वगैरे करणे फ़ार कीचकट आहे यार. ( त्यांचे इतर स्तंभ लेखन अलीकडच्या काळातील नाही ते टाळावे त्याने सुरुवात करु नये असे म्हणायचे आहे) ७- नेट वरुन त्यांच्या जाहीर सभेतील मुलाखती व्याख्याने एकावीत. त्याचे व्हीडीओ बघावेत. ८- संध्यासुक्तांचा यात्रिक हा व्हीडीओ बघावा यात एका भागात शुभा गोखले मुलाखत घेतात ग्रेस यांची त्यांचे घर ग्रेस च्या घराच्या भिंतीवरील भन्नाट पेंटींग्ज अनेक वस्तु आदि ही दाखवलेले आहेत. दुसर्या भागात ग्रेस वरील कवितेवर अगदी डीटेल मध्ये ( ती गेली तेव्हा रीमझीम पाउस निनादत होता वर बोलतात) असा व्हीडीओ आहे. अतिशय सुंदर ग्रेस ला त्यांच्या स्वत:च्या तोंडुन एकण्या सारखा अनुभव नाही भावना सरळ पोचतात. ९- चित्रकर्ती शुभा गोखलेंची साइट त्यांची ग्रेस च्या कवितेवर आधारीत चित्रे बघावीत त्यांचा लेख वाचावा १०- त्यानंतर जी.ए. आणि ग्रेस यामधील पत्रे वाचावीत व जी.ए. च्या कवि ग्रेस वर केलेले विवेचन वाचावे. हे मौजेने प्रकाशित केलेल्या जी.ए. च्या चार खंडाच्या पत्रसंग्रहात मिळेल. हा पत्र संग्रह अतिशय वाचनीय आहे. ११- ग्रेस यांच्या मृत्यु पश्चात अनेक मान्यवरांनी लिहीलेले उत्तम लेख जमवुन वाचावेत यात महेश एलकुंचवार,आदिंचे खास करुन १२- हा बेस तयार झाल्यानंतर ग्रेस यांचे म्रुगजळाचे बांधकाम हे पुस्तक वाचावे. ( हा ग्रेसचा अलीकडच्या वर्तमान पत्रातील स्तंभाचा लेखसंग्रह आहे पण थोडा कठीण आहे.) १३- आता या तयारी नंतर कवि ग्रेस यांचा पहीला कवितासंग्र ह हाती घ्यावा तो म्हणजे संध्याकाळच्या कविता १४- नंतर राजपुत्र आणि डार्लिंग १५- नंतर चंद्रमाधवी चे प्रदेश १६- नंतर सांध्यपर्वातील वैष्णवी माना के सफ़र काफ़ी लंबा है दोस्त मगर फ़िर जन्नत यु ही तो नही मिलती ! तर शरदराव सध्या शुभारंभ म्हणुन मितवा या ललितलेख संग्रहातील स्वत:च्या राजपुत्र आणि डार्लिंग या कवितासंग्रहातील एका कवितेवर केलेले ग्रेस यांचे हे सुगम भाष्य वाचुन पहावे ही नम्र विनंती ! .लहानपणी आमच्या शेजारी जुई नावाची एक झुळझुळ हसणारी मुलगी राहत असे. संध्याकाळ झाली की ती एका उंच लाकडी स्टुलावर उभी राहुन जाईजुईच्या मांडवावरच्या टपोरलेल्या कळ्या खुडायची. जुईच्या स्वत:च्या वेणीत कधीही फ़ुले माळलेली नसत; पण स्वत:च्या हातांनी फ़ुलांच्या वेण्या गुंफ़ुन शेजारीपाजारी वाटण्याचा तिला फ़ार छंद होता. कुशलतेने गुंफ़लेल्या वेण्या मैत्रीणींच्या केसांवर फ़ुलतांना बघुन जुई फ़ुलुन येत असे. घरात फ़ार त्रास होता त्या पोरीला.कुठली, कुणाची काहीच माहीत नव्हते तिच्यावीषयी. एका निपुत्रीक विधवेने वात्सल्याच्या पुर्तीसाठी तिला अनाथ आश्रमातुन उचलुन आणले आणि या विधवा आईच्या मृत्युनंतर जुई आईच्या कुटुंबातील एक निराधार मुलगी म्हणुन वाढु लागली. घरातली हक्काची दासीच होउन गेली. एक दिवस उंच स्टुलावर उभी राहुन कळ्या तोडत असतांनाच, तिच्या काकुने कर्कश हाक मारुन चुलीवर टाकलेल्या भाताखालचा जाळ कमी करण्यास सांगितले.सांगितल्या बरोबर काम करणे हा जुईचा स्वभावच नव्हे, कर्तव्य धर्मही होता. परकराच्या ओच्यात जमवलेल्या कळ्यांची पुरचुंडी मुठीत धरुन जुईने स्टुलावरुन उडी मारली आणि ती जाळ सारखा करायला धावली. चुलीत एकावर एक तिरपी ठेवलेली दोन लाकडे असत. ती थोडी बाहेर ओढायची, बाहेरपर्यंत जळत आलेल्या लाकडांवर पाण्याचा एक हबका मारायचा, म्हणजे चुलीतील उरलेल्या निखार्यांच्या मंद आचेवर भात फ़ुलायला लागेल इतकीच माफ़क उष्णता राहते. पण या घडामोडींमध्ये जळक्या लाकडांवरुन राख आणि धुर यांचे जे विचीत्र मिश्रण उडते, ते डोळ्यात गेले की डोळे चुरचुरु लागतात. जुईने लाकडांवर पाणी शिंपडले आणि डोळ्यांतला चुरचुरणारा धुर चोळुन काढण्यासाठी दोन्ही हातांच्या मुठी डोळ्यावंर धरल्या. परकराची पुरचुंडी बाळमुठीतुन निसटून गेली, आणि ओच्यातल्या कळ्या थेट निखार्यांवर पडल्या, चरचरु लागल्या. डोळ्यांवर मुठी चोळुन झाल्यानंतर जुईने बघितले तर कळ्या करपुन जात होत्या. मग मात्र द्युराशिवाय ही जुईचे डोळे खळखळ पाझरु लागले. ओच्यातल्या कळ्या फ़ुफ़ाट्यात उधळण्यासाठी आपली प्रारब्धे प्रासंगिक निमीत्ते शोधत असतात. तेवढे साधले की, प्रारब्ध स्वत:चे तांडव घालायला पुन्हा मोकळे होते. पण कळ्या मात्र नेहमीच फ़ुफ़ाट्यात करपुन जातात ! पुढे लवकरच जुईच्या काकांनी ते घर सोडल्यामुळे नंतर तिचे काय झाले ते कळले नाही. पण अजुनही जुईची आठवण आली की मला फ़ुफ़ाट्यात धुरकटत जाणार्या कळ्याच दिसु लागतात. तिच्या ओच्यातील हौस अन डोळ्यातील करुणा मी फ़क्त धगधगणारया निखार्यांच्या पार्श्वभुमीवर च बघु शकतो. आग म्हणजे फ़क्त लाकडांचा जाळ नव्हे; फ़ुलांची, अंकुरांची, मातीची, पौषाच्या रात्री बरसणारया बर्फ़ांची, चंद्रचांदण्यांची आग असु शकते. म्हणुन तर माझ्या स्वगतात अशा ओळी येतात- डार्लिंग ! वाळवंटे फ़क्त वाळुचीच नसतात ! फ़ुलांची असतात, झाडांची असतात, घरांची असतात शहरांची असतात आणि अनाथ अंतरिक्ष तर नव्या सौंदर्यजटिल, साक्षात्कारी वाळवंटाचा एक साधा प्रारंभ असतो. मितवा- कवि ग्रेस

मारवा 13/10/2014 - 13:26
संध्यासुक्तांचा यात्रिक मध्ये कुठल्या कवितेवर भाष्य आहे या विषयी मी जरा कन्फ्युज्ड झालेलो आहे. कदाचित दुसर्या कवितेवर भाष्य आहे. पण आई या विषयावर नक्कीच भाष्य त्यात आहे. खालील लिंका बघा काही अपुर्ण आहेत 1-http://shubhagokhale.com/Inner/Paintings.asp?pcId=4 2-http://shubhagokhale.com/Inner/Article.asp 3-http://www.youtube.com/watch?v=xEn3JcKiytw 4-http://www.youtube.com/watch?v=WswCCdGJodM

समीरसूर 08/10/2014 - 16:45
खूप छान लेख! आवडला. एक कविता समजून घेण्यासाठी इतका खटाटोप!! एवढ्या प्रयत्नात एमबीए डिग्री मिळाली असती एखाद्याला. :-) जे इतके दुर्बोध असेल ते केवळ दुर्बोध आहे म्हणून चांगले आहे असेच बहुधा बर्‍याच दुर्बोध कलाकृतींच्या बाबतीत घडते का? हे गाणे ऐकायला छान वाटते; आता वाचतांना काहीच कळले नाही. हे रक्त वाढतानाही, मज आता गहिंवर नाही वस्त्रांत द्रौपदीच्याही, तो कृष्ण नागडा होता हे काय आहे? काय भानगड आहे ही? काही अनैतिक संबंधांविषयी आहे का? मला प्रश्न पडतो की एवढी दुर्बोधता कशासाठी? तुम्हाला आपण काय लिहिले आहे याचा रसिकांना थांग पत्ता लागू नये असे वाटत असेल, सगळं जर असं एन्क्रिप्ट करून ठेवायचं असेल तर मग लिहिण्यातच काय हशील? हे म्हणजे अंधारात एखाद्याच्या सुंदर बायकोला डोळा मारण्यासारखे आहे. एखाद्याला दुसर्‍याच्या सुंदर बायकोची मोहिनी पडते पण कुठे व्यक्त होण्याची सोय नाही. जोडे पडतील! "मला दीपिका पदुकोण आवडते; तिचा कमनीय बांधा फारच मोहक आहे" असं एखादा सगळीकडे, चारचौघात, दस्तुरखुद्द बायकोसमोरदेखील खणखणीत आवाजात म्हणू शकतो. पण दुसर्‍याच्या बायकोबद्दल नाही ना असं डायरेक्ट बोलू शकत! मग अंधारात डोळा मारायचा. तेवढंच काहीतरी सनसनीखेज केल्याचं समाधान! आपलं गुपित, आपल्याच कुपीत! पुरुषाचा जन्म, तसा आहेच शापित! असो. मंगेशकरांनी अशी सुंदर गाणी केली नसती तर ग्रेसांच्या कविता किती मर्यादित राहिल्या असत्या? अगदी मूठभर लोकांना माहित असल्या असत्या. कदाचित कविता म्हणून त्या श्रेष्ठ असतीलही, मागे कुणीतरी म्हटल्याप्रमाणे माझाच मेंदू तेवढा प्रगल्भ नसावा. :-(

एस 08/10/2014 - 16:48
फक्त प्रगल्भ मेंदूंनाच दुर्बोध गोष्टी समजतात! :-)) आपण आपले जसे आहोत तसेच बरे! काय म्हणता? ;-) बाकी शरदराव, लेख भारीये!

समीरसूर 08/10/2014 - 16:53
कवितासंग्रहाचे हे नाव वाचून तुम्ही हा कवितासंग्रह विकत घेऊ शकलात याबद्दल तुमचे अभिनंदन! :-) मला नाव वाचूनच चक्कर (किंवा भोवळ) आली असती. 'चंद्रमाधवी' म्हणजे काय किंवा कोण याच प्रश्नाने मला रात्रभर झोप लागली नसती.

प्रसाद१९७१ 08/10/2014 - 16:54
मी हेच आधी च्या संक्षींच्या लेखात लिहीले होते. समजायला कठीण असणे, तरल असणे वगैरे समजु शकतो. ३-४ कवितांची गाणी झाली म्हणुन मराठी लोकांना ग्रेस माहीती तरी झाले, तसाही त्या गाण्यांचा अर्थ कोणालाच लागत नाही. पण असे निरर्थक लिहायला हिंम्मत पाहीजे

प्रसाद१९७१ 08/10/2014 - 16:56
@ ससु - तुम्हाला "झरे चंद्रसजणांचे" हे कळले का? संक्षी म्हणतात ही फक्त "अनुभवण्याची" गोष्ट आहे. म्हणजे आली का पंचयीत. हे म्हणजे मला देव दिसतो आणि तुम्हाला दिसत नाही कारण तुमची श्रद्धा कमी पडते.

समीरसूर 08/10/2014 - 17:12
नाही कळले! :-( एक 'चंद्रमाधवी' कमी होती म्हणून आता 'चंद्रसजणा' पण आला...आणि एक नाही, अनेक! 'चंद्रसजणांचे'? आणि त्यांचे झरे?

अस्वस्थामा 08/10/2014 - 17:37
खरं तर निवांत प्रतिसाद लिहीणार होतो पण ससु भाऊंच्या प्रतिसादाने रहावले नाही म्हणून या दोन ओळी. तसे आम्हाला बर्‍याचशा गोष्टींमधले काही कळत नाही पण असं वाटत की कविता कळायला तेवढ्यापण प्रगल्भतेची गरज नाहीये हो. म्हणजे असं की, एखादी कविता भावली, तुम्हाला वाटेल तशी समजली, बास झालं ना ? संक्षीनी त्यांन जे वाटलं ते त्यांचं त्य कवितेचं रसग्रहण मांडलं, तुम्ही सहमत व्हा अथवा नका होऊ, तुम्हाला कविता ही त्या रसग्रहणाशी कशाला बांधून हवीये. म्हणजे मला म्हणायचय की, तुम्हाला दिसलेला चंद्र वेगळा असू शकतो. त्याबरोबर भावणारा अर्थ वेगळा असू शकतो. कोणाला विरक्ती येत असेल तर कोणाला प्रेयसी आठवत असेल. कोणाला डाग दिसत असतील तर कोणाला त्याची पांधुरकी किनार मोहत असेल. कदाचित कोणाला काहीच वाटत नसेल. तिथे चंद्राचा सहभाग इतकाच की तो ह्या संवेदना निर्माण करु शकतोय. तसेच कवितेचे.. कविता अथवा लेखन प्रथम स्वांत सुखाय असावे असे वाटते. मग कोणी प्रकाशित केले तर ते वाचण्या न वाचण्याचे स्वातंत्र्य इतरांचे. तुम्हाला हवा तो अर्थ काढला म्हणून कवी कोर्टात खेचू शकत नाही (असे वाटते). बर्‍याचदा कविता कळणे हा प्रतिष्ठेचा मुद्दा बनतो म्हणजे असे की, स्वतःला भावलेली कविता ही एखाद्या मान्यवराच्या मताशी ताडून पाहिली जाते (जणु काही तो नवनीत अपे़क्षीत प्रश्नसंच आणि हेच ते पैकीच्या पैकी मार्काचे उत्तर!). मग तुमचे उत्तर त्या बेंचमार्कवर ठेवून पाहणे, मित्रमंडळींच्यात त्यावर चर्चा, मग 'कोणाला किती कळाली (म्हणजे मान्यवराच्या उत्तराच्या जवळ तुमचे उत्तर गेले)' आणि त्यातून मिळणारी पांडित्य प्रशंसा. कशाला हा सोस.. भावली कविता बस्स. कवी ग्रेस आहे की मर्ढेकर की माडगूळकर त्याने फरक पडू नये आणि मग एखाद्या खूप गाजलेल्या कवी लेखकाचे लेख आपल्याला आवडत नाहीत (वा कळत नाहीत), रुचत नाहीत याची ना खंत ना खेद वाटावा. त्याने हवे म्हणून लिहिले, ज्याना भावले त्यांनी घेतले. अवांतर : stereogram images या आम्हाला कधी दिसू शकलेल्या नाहीत पण इतरांना दिसतात याचे नेहमीच दु:ख होते.

बॅटमॅन 08/10/2014 - 18:27
बर्‍याचदा कविता कळणे हा प्रतिष्ठेचा मुद्दा बनतो म्हणजे असे की, स्वतःला भावलेली कविता ही एखाद्या मान्यवराच्या मताशी ताडून पाहिली जाते (जणु काही तो नवनीत अपे़क्षीत प्रश्नसंच आणि हेच ते पैकीच्या पैकी मार्काचे उत्तर!). मग तुमचे उत्तर त्या बेंचमार्कवर ठेवून पाहणे, मित्रमंडळींच्यात त्यावर चर्चा, मग 'कोणाला किती कळाली (म्हणजे मान्यवराच्या उत्तराच्या जवळ तुमचे उत्तर गेले)' आणि त्यातून मिळणारी पांडित्य प्रशंसा.
आहाह! काय नेमके लिहिलेत, वाह ! मान गये. :)

अजया 08/10/2014 - 19:59
नेमका प्रतिसाद! अावडला. एखादी कविता नकळत कविलादेखिल अपेक्षित नसलेला भाव आपल्या मनात देऊन जाऊ शकते.आपल्या भावनिक स्थितीप्रमाणे एखाद्या कवितेचा पहिल्यापेक्षा वेगळाच अर्थही लागु शकतो!

समीरसूर 09/10/2014 - 10:03
प्रतिसाद भावला कारण तो कळला. :-) कविता कळलीच नाही तर भावेल कशी हा विचार करतोय. :-( चंद्र पाहतांना प्रत्येकाच्या मनात निरनिराळे भाव उमटत असतील हे अगदीच मान्य पण चंद्र दिसतोय, सुंदर दिसतोय, आसपासचा परिसर त्याच्या चांदण्यात न्हाऊन निघालाय, वगैरे सगळं आकलन होण्याच्या क्षमतेचं आहे, दृगोचर आहे. आकलन आधी आणि मग भावणं असा हा क्रम आहे. शब्दांच्या बाबतीत मात्र हे तितकसं सोपं नसावं. शब्द हे अनेक चिन्हांसारख्या दिसणार्‍या अक्षरांचे फक्त संच असतात. शब्दांचं अस्तित्व (आणि सौंदर्यदेखील) शब्दांच्या आणि त्यायोगे वाक्यांच्या अर्थावर अवलंबून असतं असं मला वाटतं. उद्या मी नुसतं "कंदील कळकट, अनारसे तुपकट, कढई ओशट, चालला तांडा; सदरा मातकट, कढी आंबट, नेहमीची कटकट, विटका झेंडा" असं काही लिहिलं तर काही अर्थ तर लागणारच नाही; मग भावणं कसं होणार? लोकं चपलांनी हाणतील ते निराळचं. शब्द आणि दृष्य यात काहीतरी फरक असावा. असो. मला वाटतं हा ज्याच्या त्याच्या आकलनक्षमतेचा प्रश्न आहे. कुणाची कशी तर कुणाची कशी...कुणाला अर्थाविना मोहरता येतं, कुणाला अर्थाचं सोनं गवसल्याशिवाय मोहरता येत नाही...आणि हीच भिन्नता आयुष्यात रंग भरते. :-)

सुबोध खरे 11/10/2014 - 12:08
बरं झालं. मला वाटत होते कि मलाच कविता कळत नाहीत. हे म्हणजे कठीण पेपर आला कि आपल्याला वाटते आपलीच गोची झाली. आजूबाजूला बसलेले विद्यार्थ्यांचे चिंताक्रांत चेहरे पहिले कि हायसे वाटते कि चला फक्त आपणच गाळात नाही. आपल्यासारखे बरेच आहेत. असेच आरती प्रभू यांचे काव्य कळत नाही. केवळ लता/ आशा या दिग्गज गायिकांनी गायल्यामुळे गाणी आवडतात. उदा. गेले द्यायचे ते राहुनी तुझे नक्षत्रांचे देणे. कविता काही कळली नाही पण गाणे आवडते. कुणी अर्थ सांगेल का?

रेवती 08/10/2014 - 17:54
समजायला अवघड आहे हे खरे! निवडुंगमधील गाण्यात २ कडवी वगळलीयेत हे आत्ता समजले, तरीही कविता दुर्बोधच राहिलीये. मला तेवढीच ग्रेसांची एक कविता माहितीये व गाणे केले म्हणून आवडली. आपले लेखन आवडले.

काउबॉय 08/10/2014 - 18:22
ती गेली तेंव्हा रिमझिम हे गाणे ऐकल्यावर असाच गोंधळ झाला होता नंतर लक्षात आले हे गाणे एक मूल ज्याची आई तिच्या प्रियकरासोबत पतीचे कुटूंम्ब सोडून पळुन गेली आहे त्या प्रसंगावर/अनुशंगाने विषद करत आहे..... स्पिचलेस!

तिमा 08/10/2014 - 18:25
लहान वयातच घरातून आई निघून गेल्यामुळे, आणि तीही मुलाला आणि नवर्‍याला सोडून गेल्यामुळे, ग्रेस यांच्या बालमनावर खोल जखमा झाल्या. आणि त्यामुळेच कदाचित ते दुर्बोध कविता लिहायला लागले असावेत. म्हणजे त्या कविता केवळ त्यांच्या स्वतःसाठी होत्या. दुसर्‍यांना त्या समजायलाच पाहिजेत असा त्यांचा आग्रह नव्हता. तरीही लोकांनी त्यांचा 'साईबाबा' करायचा प्रयत्न केला त्याला ते काय करणार ?

पैसा 08/10/2014 - 20:12
धन्य तुमची! लेख आवडला. बाकी अस्वस्थामा यांचाही प्रतिसाद आवडला. कविता किंबहुना प्रत्येक कलाकृती प्रत्येकाला वेगळी दिसेल हे खरे. परंतु ज्ञानोबांची विराणी वाच्यार्थाने घेऊ नये. नाही का! नाहीतर कोणीतरी ती भावगीते आहेत असे म्हणायचे उद्या. मात्र काही लोक "मला अर्थ कळलाय बुवा, तुला एवढं साधं कळत नाही?" असा दुसर्‍याच्या मनात न्यूनगंड निर्माण करायचा प्रयत्न करतात ना ते अजिबात आवडत नाही.

रामपुरी 08/10/2014 - 21:32
द्या टाळी... आपली मते बराब्बर जुळतात. आम्ही ढ असू पण उगीच निरर्थक शब्दांचे डबे जोडलेल्या कशालाही कविता म्हणू शकत नाही.

दशानन 08/10/2014 - 21:59
ग्रेस, यांच्या कवितेचा अर्थ लागला तर तो तो त्या व्यक्तीपुरता असतो. तुम्हाला लागलेला अर्थ हा दुसऱ्याला समजेलच असे नाही. ग्रेस समजून घेण्याचे काव्य आहे, जेवढे आपल्याला समजले त्याचा आनंद घ्यावा व पुढील मार्ग शोधावा.. !

मित्रहो 09/10/2014 - 16:59
म्हणून मी त्याला निरर्थक शब्दांची जोडणी म्हणनार नाही. मला ग्रेसच्याच काय इतर बऱ्याच कविता समजत नाही. तसेच बरेच चित्रपट किंवा नाटक कळत नाही. ग्रेसच्या कवितेमधे एक गेयता असते, लय असते ती आवडते. वरच्याच कवितेतील शेवटल्या कडव्याला चाल लावलेली नाही तरीही त्याची लय जाणवते. वरील कविता ज्यावेळेला ऐकली त्यावेळेला आईशी काहीतरी भांडण होते हे कळले. ती आई होती या ओळीवरुन. ती आई गेली म्हणजे वारली की कोणचा हात धरुन गेली याचा बोध आजवर झाला नाही.

इन्दुसुता 11/10/2014 - 09:20
शरद, लेख नेहमीप्रमाणेच चांगला आहे, आवडला. या कवितेविषयी खुद्द ग्रेस यांचेच स्पष्टीकरण कुठ्ल्याशा मुलाखतीत ऐकले तेव्हाच मलाही त्यांना काय अभिप्रेत होते ते कळाले. मला दोन्ही अर्थ तेव्हढेच भावतात. ग्रेस यांच्या काही कविता आवडतात / भावतात, पण समजतातच असे नाही. त्यांच्या कवितांमधील काही उपमा मात्र अतिशयच आवडल्या आहेत... 'धुरकट कंदील', 'अज्ञात धुके', ' वनवासात सीतेच्या अंगावरचा राघवशेला' काय अफाट कल्पनाशक्ती आणि जाणीवा असतात एकेकाच्या!!!

आनंदी गोपाळ 11/10/2014 - 19:56
वेगळ्या उत्कट भावना सांगणारे नवे शब्द निर्माण करणे, ही खासियत. रत्नशूळ लकाकी असा शब्दप्रयोग ऑफ्हँड आठवतोय. प्रचण्ड चमकणार्‍या हिर्‍याकडे पहावत नाही. डोळ्यांत शूळ -वेदना- उठतो. ग्रेस मस्तय. लोकांना आवडो नावडो.

मारवा 13/10/2014 - 11:28
शरद राव ! ग्रेस जर समजुन घ्यायचा असेल तर मला वाटत त्यांच्या साहीत्या चा अनुभवण्याचा आदर्श क्रम असा ठेवला तर ग्रेस नक्कीच अधिक चांगला समजु शकतो. असे मला वाटते. सर्वात अगोदर मग नंतर नंतर असा खालील क्रम वापरुन बघा हा सोप्या कडुन कठीण होत जातो. १- सर्वप्रथम ग्रेस च्या कविता व संवादांवर बनवलेली साजणवेळा ही चंद्रकांत काळे च्या शब्धवेध निर्मीत नितांतसुंदर कॅसेट ऐकावी. ग्रेस ची पहीली भेट घेण्याची इतकी सुंदर सुरुवात नाही. यात माधुरी पुरंदरे चंद्र्कांत काळे यांनी ग्रेसच्या कविता गायलेल्या आहेत. अप्रतिम असे संगीत आनंद मोडक यांनी दिलेले आहे. यातील माधुरीच्या आवाजातील पाठीवर बाहुलीच्या चांदणीचा शर गोर्या मुलीसाठी आला काळा घोडेस्वार व काही धारा माझ्या पोरी काही तुझ्या धारा पावसाळी आभाळात एखादाच तारा तर निव्व्ळ पागल करणारी गाणी आहेत. इतकी श्रेष्ठ निर्मीती एका कविच्या साहीत्यावर आधारीत आजपर्यंत मराठीत तरी झालेली नसावी. २- त्यानंतर चर्चबेल ललितलेख संग्रह यातील सर्केस इनोसंट एलीस तांदुळ मोजणार्या मुलींचा लेख अति सुंदर ३- त्यानंतर मितवा ललितलेख संग्रह ( वरील उतारा त्यातीलच अतिशय विलक्षण पुस्तक ह्र्दयनाथ मंगेशकर म्हणतात कोणी गीता कोणी बायबल उशाशी घेउन झोपतो मी मितवा उशाशी घेउन झोपतो. ४- त्यानंतर संध्यामग्न पुरुषाची लक्षणे हा ललित लेख संग्रह वाचावा हा थोडा अलीकडच्या काळातील यात ग्रेस त्यांची निर्मीती प्रक्रीया विस्ताराने उलगडुन सांगतात. ५- त्यानंतर डॉ, नंदकुमार मुलमुले यांचे रचनेच्या खोल तळाशी समीक्षा वाचावी अतिशय आशयगर्भ समीक्षा मानसशास्त्रा च्या व आस्वादाच्या ही अंगाने केलेली अतिशय सुगम. ६- त्यानंतर सामना च्या रविवार च्या उत्सव पुरवणीत येणारा ग्रेस चा स्तंभ मिळवुन वाचावा माझ्याकडे कात्रणे आहेत पण ती स्कॆन वगैरे करणे फ़ार कीचकट आहे यार. ( त्यांचे इतर स्तंभ लेखन अलीकडच्या काळातील नाही ते टाळावे त्याने सुरुवात करु नये असे म्हणायचे आहे) ७- नेट वरुन त्यांच्या जाहीर सभेतील मुलाखती व्याख्याने एकावीत. त्याचे व्हीडीओ बघावेत. ८- संध्यासुक्तांचा यात्रिक हा व्हीडीओ बघावा यात एका भागात शुभा गोखले मुलाखत घेतात ग्रेस यांची त्यांचे घर ग्रेस च्या घराच्या भिंतीवरील भन्नाट पेंटींग्ज अनेक वस्तु आदि ही दाखवलेले आहेत. दुसर्या भागात ग्रेस वरील कवितेवर अगदी डीटेल मध्ये ( ती गेली तेव्हा रीमझीम पाउस निनादत होता वर बोलतात) असा व्हीडीओ आहे. अतिशय सुंदर ग्रेस ला त्यांच्या स्वत:च्या तोंडुन एकण्या सारखा अनुभव नाही भावना सरळ पोचतात. ९- चित्रकर्ती शुभा गोखलेंची साइट त्यांची ग्रेस च्या कवितेवर आधारीत चित्रे बघावीत त्यांचा लेख वाचावा १०- त्यानंतर जी.ए. आणि ग्रेस यामधील पत्रे वाचावीत व जी.ए. च्या कवि ग्रेस वर केलेले विवेचन वाचावे. हे मौजेने प्रकाशित केलेल्या जी.ए. च्या चार खंडाच्या पत्रसंग्रहात मिळेल. हा पत्र संग्रह अतिशय वाचनीय आहे. ११- ग्रेस यांच्या मृत्यु पश्चात अनेक मान्यवरांनी लिहीलेले उत्तम लेख जमवुन वाचावेत यात महेश एलकुंचवार,आदिंचे खास करुन १२- हा बेस तयार झाल्यानंतर ग्रेस यांचे म्रुगजळाचे बांधकाम हे पुस्तक वाचावे. ( हा ग्रेसचा अलीकडच्या वर्तमान पत्रातील स्तंभाचा लेखसंग्रह आहे पण थोडा कठीण आहे.) १३- आता या तयारी नंतर कवि ग्रेस यांचा पहीला कवितासंग्र ह हाती घ्यावा तो म्हणजे संध्याकाळच्या कविता १४- नंतर राजपुत्र आणि डार्लिंग १५- नंतर चंद्रमाधवी चे प्रदेश १६- नंतर सांध्यपर्वातील वैष्णवी माना के सफ़र काफ़ी लंबा है दोस्त मगर फ़िर जन्नत यु ही तो नही मिलती ! तर शरदराव सध्या शुभारंभ म्हणुन मितवा या ललितलेख संग्रहातील स्वत:च्या राजपुत्र आणि डार्लिंग या कवितासंग्रहातील एका कवितेवर केलेले ग्रेस यांचे हे सुगम भाष्य वाचुन पहावे ही नम्र विनंती ! .लहानपणी आमच्या शेजारी जुई नावाची एक झुळझुळ हसणारी मुलगी राहत असे. संध्याकाळ झाली की ती एका उंच लाकडी स्टुलावर उभी राहुन जाईजुईच्या मांडवावरच्या टपोरलेल्या कळ्या खुडायची. जुईच्या स्वत:च्या वेणीत कधीही फ़ुले माळलेली नसत; पण स्वत:च्या हातांनी फ़ुलांच्या वेण्या गुंफ़ुन शेजारीपाजारी वाटण्याचा तिला फ़ार छंद होता. कुशलतेने गुंफ़लेल्या वेण्या मैत्रीणींच्या केसांवर फ़ुलतांना बघुन जुई फ़ुलुन येत असे. घरात फ़ार त्रास होता त्या पोरीला.कुठली, कुणाची काहीच माहीत नव्हते तिच्यावीषयी. एका निपुत्रीक विधवेने वात्सल्याच्या पुर्तीसाठी तिला अनाथ आश्रमातुन उचलुन आणले आणि या विधवा आईच्या मृत्युनंतर जुई आईच्या कुटुंबातील एक निराधार मुलगी म्हणुन वाढु लागली. घरातली हक्काची दासीच होउन गेली. एक दिवस उंच स्टुलावर उभी राहुन कळ्या तोडत असतांनाच, तिच्या काकुने कर्कश हाक मारुन चुलीवर टाकलेल्या भाताखालचा जाळ कमी करण्यास सांगितले.सांगितल्या बरोबर काम करणे हा जुईचा स्वभावच नव्हे, कर्तव्य धर्मही होता. परकराच्या ओच्यात जमवलेल्या कळ्यांची पुरचुंडी मुठीत धरुन जुईने स्टुलावरुन उडी मारली आणि ती जाळ सारखा करायला धावली. चुलीत एकावर एक तिरपी ठेवलेली दोन लाकडे असत. ती थोडी बाहेर ओढायची, बाहेरपर्यंत जळत आलेल्या लाकडांवर पाण्याचा एक हबका मारायचा, म्हणजे चुलीतील उरलेल्या निखार्यांच्या मंद आचेवर भात फ़ुलायला लागेल इतकीच माफ़क उष्णता राहते. पण या घडामोडींमध्ये जळक्या लाकडांवरुन राख आणि धुर यांचे जे विचीत्र मिश्रण उडते, ते डोळ्यात गेले की डोळे चुरचुरु लागतात. जुईने लाकडांवर पाणी शिंपडले आणि डोळ्यांतला चुरचुरणारा धुर चोळुन काढण्यासाठी दोन्ही हातांच्या मुठी डोळ्यावंर धरल्या. परकराची पुरचुंडी बाळमुठीतुन निसटून गेली, आणि ओच्यातल्या कळ्या थेट निखार्यांवर पडल्या, चरचरु लागल्या. डोळ्यांवर मुठी चोळुन झाल्यानंतर जुईने बघितले तर कळ्या करपुन जात होत्या. मग मात्र द्युराशिवाय ही जुईचे डोळे खळखळ पाझरु लागले. ओच्यातल्या कळ्या फ़ुफ़ाट्यात उधळण्यासाठी आपली प्रारब्धे प्रासंगिक निमीत्ते शोधत असतात. तेवढे साधले की, प्रारब्ध स्वत:चे तांडव घालायला पुन्हा मोकळे होते. पण कळ्या मात्र नेहमीच फ़ुफ़ाट्यात करपुन जातात ! पुढे लवकरच जुईच्या काकांनी ते घर सोडल्यामुळे नंतर तिचे काय झाले ते कळले नाही. पण अजुनही जुईची आठवण आली की मला फ़ुफ़ाट्यात धुरकटत जाणार्या कळ्याच दिसु लागतात. तिच्या ओच्यातील हौस अन डोळ्यातील करुणा मी फ़क्त धगधगणारया निखार्यांच्या पार्श्वभुमीवर च बघु शकतो. आग म्हणजे फ़क्त लाकडांचा जाळ नव्हे; फ़ुलांची, अंकुरांची, मातीची, पौषाच्या रात्री बरसणारया बर्फ़ांची, चंद्रचांदण्यांची आग असु शकते. म्हणुन तर माझ्या स्वगतात अशा ओळी येतात- डार्लिंग ! वाळवंटे फ़क्त वाळुचीच नसतात ! फ़ुलांची असतात, झाडांची असतात, घरांची असतात शहरांची असतात आणि अनाथ अंतरिक्ष तर नव्या सौंदर्यजटिल, साक्षात्कारी वाळवंटाचा एक साधा प्रारंभ असतो. मितवा- कवि ग्रेस

मारवा 13/10/2014 - 13:26
संध्यासुक्तांचा यात्रिक मध्ये कुठल्या कवितेवर भाष्य आहे या विषयी मी जरा कन्फ्युज्ड झालेलो आहे. कदाचित दुसर्या कवितेवर भाष्य आहे. पण आई या विषयावर नक्कीच भाष्य त्यात आहे. खालील लिंका बघा काही अपुर्ण आहेत 1-http://shubhagokhale.com/Inner/Paintings.asp?pcId=4 2-http://shubhagokhale.com/Inner/Article.asp 3-http://www.youtube.com/watch?v=xEn3JcKiytw 4-http://www.youtube.com/watch?v=WswCCdGJodM
मी, ग्रेस आणि दहा रुपये काय ? ग्रेसच्या कवितेसारखेच दुर्बोध वाटते की नाही ? आता ग्रेस म्हटले की दुर्बोधता आलीच. म्हणजे ग्रेसच्या आधीही मर्ढेकरांनी आपला क्लेम लावला होता पण त्यांचे "पिंपातले ओले उंदीर" आम्ही समीक्षकांच्या मदतीने केंव्हाच समजावून घेतले होते (पचविले म्हणणार होतो पण ओले उंदीर व पचवणे एकत्र आणण्याइतके सत्यकथेचे लेखक नव्हतो ना ! ते जावू दे, सांगत काय होतो ४५ वर्षांपूर्वीची गोष्ट आहे. एका कंपनीत नोकरीला होतो व कंपनीच्या गाडीतून फॅक्टरीत जात येत होतो. दिवाळीच्या आधी प्रत्येक जण एकेक दिवाळी अंक खरेदी करावयाचा व मग गाडीत त्याची अदलाबदल व्हावयाची. मी सत्यकथा घेत असे.
वाङ्मय
समीक्षा

स्वप्न - सत्य की मनाचे अद्भुत खेळ ?

माम्लेदारचा पन्खा ·

विलासराव 08/10/2014 - 15:32
आपले सूक्ष्म शरीर जड देह सोडून त्याच्या जगात विहार करायला निघून जाते पण ते त्या जड देहाशी बांधलेले असते खरतर अनंत अशा काळाचा विचार केला तर आपण आपले जे जिवन जगतो तेच स्वप्न आहे असे मला वाट्ते आनी मृत्यु आपल्याला स्वप्नातुन जागं करतो तेंव्हा आपण आपल्या खर्‍या जगात असतो. अवांतर: मी पयला!!!!!

मदनबाण 08/10/2014 - 15:39
सध्या जे स्वप्नात पाहतो तेच प्रत्यक्षात घडावे अशी माझी लई म्हणजे लई इच्छा आहे बाँ... काय स्वप्न पडले ? तर सध्या निवडुकीच्या काळात लक्ष्मी-दर्शन घडवले जात आहे, या काळात म्हणे पोतीच्या पोती पैसे आणले-नेले आणि वाटले जातात ! त्यातलेच एक पोते चुकुन मला मिळते ! आणि त्याचा वापर मी मनसोक्त ऑनलाईन शॉपिंग करण्यासाठी करतो ! ;) प्लीज प्लीज प्लीज... माझे हे स्वप्न खरं होण्यासाठी प्रार्थना करा बरं का... ;)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Hiring records 14% growth; IT/Telecom sector shines again: TimesJobs RecruiteX

मदनबाण 09/10/2014 - 13:34
नशीब सनी लिओने नाही येत स्वप्नात नको नको ! *LOL* { दोनदा नको नको हे उच्चारण पाखरांकडुन सध्या उधार घेतले आहे,एकदा नको म्हणणारा पाखरु जीव दुर्मीळ ;) }

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

मदनबाण 09/10/2014 - 16:15
जीनके दिन खराब चल रहे होते है, उनके सपनेमें सनी लियॉनभी साडी पहन कर आती है। *LOL*

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

टवाळ कार्टा 09/10/2014 - 18:26
आजकाल सन्नी लिओनी स्वताचे कपडे घालून पिच्चर करायला लागली...आरं कुटं नेऊन ठिवलाय महाराश्ट्र माजा :(

आनन्दा 08/10/2014 - 18:08
मला देखील आपण ईंजिनिअरिंगच्या व्हायवाला निघालोय आणि आपण जर्नल लिहिलेच नाहियेत असे एक स्वप्न नेहमी पडते..

रेवती 08/10/2014 - 18:26
क्लासट्रोफोबिआ असल्याने मलाही काय काय स्वप्ने पडत असतात. पूर आल्याची स्वप्ने खूप वर्षांपासून पडत आहेत. खरा पूर येऊन गेला तरी ती बंद झाली नाहीत.

काउबॉय 09/10/2014 - 00:31
बाळगणार्या व्यक्तीना गढूळ पाणी दिसणारी स्वप्ने जास्त पडतात असे माझे विविध व्यक्ति बाबत निरिक्षण आहे. आपण क्लासट्रोफोबिआ आहे असे आधीच सांगितले आहे म्हणून मी हे लिहित नाहिये. Its a generic statement.

काउबॉय 09/10/2014 - 00:35
सगळ्याच गोष्टी मेंदुतील इलेक्ट्रोकेमिकल प्रक्रियेमुळेच घडताना /अनुभवताना दिसतात. ती थांबली तर.... विलासराव म्हणतात तसे स्वप्नातून कायमचे जागे व्हायची पाळी येइल.

नानासाहेब नेफळे 09/10/2014 - 13:23
स्वप्नांना अर्थ नसतो, परंतु स्वप्नांच्या हेतुविषयी माहिती सापडली .थ्रीट सिम्युलेशन थेअरी असे त्याचे नाव आहे. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/m/pubmed/15766897/

जेपी 08/10/2014 - 19:07
रोचक धागा. मला माझ्या आयुष्यात घडणार्या शुभाशुभ घटनेबद्दल बर्याच वेळेस पुर्वसुचना मिळतात. अर्थात जे घडणार आहे ते टाळता आल नाही. सविस्तर प्रतिसाद उदाहरणासकट देईन.

सूड 08/10/2014 - 19:11
स्वप्नात सापासारखे विषारी प्राणी सतत दिसत असतात. विहीरी, अंधार, एखादं जुनं घर, मूर्ती उध्वस्त करुन ठेवलेलं देऊळ...हे व्हेरी कॉमन!! आताशा अर्थ लावणं पण सोडून दिलंय. ;)

vikramaditya 08/10/2014 - 23:05
ज्या अपेक्षेने हा धागा लिहिलात, त्या अंगाने प्रतिसाद / अनुभव / वैज्ञानीक माहीती आली तर माहितीत खुपच भर पडेल.

भृशुंडी 08/10/2014 - 23:32
जवळपास १-२ वर्षं स्वप्न जशी आठवतात तशी लिहून ठेवायचा प्रयत्न केला- एक चाळा म्हणून. काही स्वप्न लख्ख आठवतात, काही अंधुक. पण कधीही भविष्यदर्शक स्वप्न पडल्याचं स्मरत नाही. गाडी वगैरे चालवायला स्वप्नात शिकणं दूरच राहिलं.

प्रभाकर पेठकर 09/10/2014 - 02:39
आपण जेंव्हा झोपतो तेंव्हा शरीर कमीत कमी उर्जा वापरत असते. शरीराची अंतर्गत साफसफाई, झीज भरून काढणे वगैरे कामांना जोर आलेला असतो. मेंदू सुद्धा झोपत नाही. दिवसभर पाहिलेले, ऐकलेले, जाणवलेले, न जाणवलेले (पण मेंदूने नोंद घेतलेले) प्रसंग मेंदूच्या आधीच असलेल्या स्मरणदालनात साठविले जातात. ते साठविताना विषयवार आणि प्रसंगानुरुप फायलींग केले जाते तेंव्हा त्या त्या जुन्या फायली उघडल्याजाऊन त्यातील काही दृश्य, व्यक्ती, प्रसंग आपल्याला दृष्य स्वरुपात दिसतात. ह्यातले, आपल्या मेंदूने पूर्वी कधी नोंद घेतलेले प्रसंग चाळवले जाऊन असंबद्ध दृश्य दिसतात. आपल्या झोपेची आंदोलने ही जागृतावस्था ते खोल निद्रावस्था ह्या दोन स्थितींमध्ये होत असतात. खोल निद्रितावस्थेत एक REM (Rapid Eye Movement) अवस्था असते. म्हणजे बंद डोळ्यांची बुबुळे इथे-तिथे वेगाने हलत असतात. त्या वेळी प्रत्यक्षात आपण स्वप्न पाहात असतो. खोल निद्रितावस्थेत पडणारी स्वप्ने झोपेतून जागे झाल्यावर आठवत नाहीत पण निद्रा आंदोलनाच्या जागृतावस्थेकडील स्थितीत पडलेली स्वप्ने जागे झाल्यावरही आठवतात. सामान्यपणे एका स्वप्नांचा काळ हा वीस सेकंदांइतका असतो. ही सर्व ऐकीव आणि वाचीव माहिती आहे.

भिंगरी 09/10/2014 - 08:56
. मेंदू सुद्धा झोपत नाही. दिवसभर पाहिलेले, ऐकलेले, जाणवलेले, न जाणवलेले (पण मेंदूने नोंद घेतलेले) प्रसंग मेंदूच्या आधीच असलेल्या स्मरणदालनात साठविले जातात. ते साठविताना विषयवार आणि प्रसंगानुरुप फायलींग केले जाते तेंव्हा त्या त्या जुन्या फायली उघडल्याजाऊन त्यातील काही दृश्य, व्यक्ती, प्रसंग आपल्याला दृष्य स्वरुपात दिसतात. ह्यातले, आपल्या मेंदूने पूर्वी कधी नोंद घेतलेले प्रसंग चाळवले जाऊन असंबद्ध दृश्य दिसतात म्हणूनच आपण त्यादिवशी विचारही न केलेल्या गोष्टी स्वप्नात दिसतात.आत्ता संपर्कात असलेल्या व्यक्ती आपल्या जुन्या घरात असलेल्या दिसतात.मात्र ते घर आता आपले नसते.किंवा लहाणपणीचे असते.

चौकटराजा 09/10/2014 - 09:10
मी स्वप्न पडण्याच्या बाबतीत खंदा खेळाडू आहे.काही वेळेस मला पाच पाच स्वप्नेही आठवल्याचे घडले आहे. व मी त्याची रफ स्केचेसही काढली होती ! ( नाय थापा नाय बा !). मला तीन विषयांवरची स्वप्ने पूर्वी वारंवार पडली आहेत. प्रचंड पूर पाणी फोफावते पण मी एका अशा उंच जागी जाउ शकतो हिथे मी बुडत नाही. ही गोष्ट घडलेली ठिकाणे म्हणजे वाईजवळील धोम तसेच शिरवळ जवळील सारोळा पूल तसेच खंडाळ्याची अमृत्ता़जन ची पाटी. ( याचे मी कल्पलेले कारण - मला पोहता येत नाही याची मनाशी असलेली खंत व पोहायची हौस यात पडलेली दरी) .दुसरे स्वप्न असे की माझे एक एक करून सर्व दात ९ रिष्टर स्केल वर पडणे. ( मी कल्पलेले कारण- मी लहानपणी नीट दात घासले सते तर ? ची मनाला लागलेली टोचणी) तिसरे असे की मला पंखाशिवाय उडता येते. असे स्वप्न . त्यामुळे मी अगदी मनसोक्त उड्डाणे केली आहेत.स्वर्गसे मी उपर. ( मी क्ल्पलेले कारण - मला फिरायची फार तहान आहे. पण माझ्याकडे एक दुचाकी शिवाय काहीही नाही याची अंतर्मनाला असलेली जाणीव) बाकी कसबा पेठेत फूटपाथ वर उभा राहून मदनमोहन लता या कॉम्बोची गाणी एका जुन्या जमान्याच्या खिडकीत कुणीतरी शौकिन ऐकतो आहे व मी ही श्रवणास्वाद घेत आहे . शिवाजीनगर सोडल्यानंतर शेती महाविध्यालयाचे एक शेत आहे. त्या शेतात चाललेला ओ पी नय्यर यांच्या गीतांचा कार्यक्रम मी बांधावर फतकल मारून ऐकला आहे. विशेष अनुभव असा की या दोन्ही वेळेस जी फायडेलिटी मी अनुभवली आहे तशी बोस च्या स्पीकरमधुनही येणे अशक्य आहे. बाकी दिवंगत वडिलांशी गप्पा मारणे, सचिनचा वाढदिवस शारदाश्रम शाळेत चालू असताना मी तिथे असणे. सचिनशी गप्पा करणे . मोहन जोशी ( नट),राज ठाकरे यांच्या बरोबर गप्पा असे भन्नाट अनुभव घेतलेत. तसेच आपल्या उरावर बसून कोणीतरी आपला गळा दाबून आपल्या ठार करते आहे. बायको प्रवासात हरवली. मोटार सायकलवरून फिरता कधीही वाट न सापडणार्या चक्रात अडकलो. असे अनुभव आहेत. निष्कर्ष - अनोळखी व्यक्ती सहसा स्वपनात भॅटत नाहीत. काही वेळेस आपल्याला हवी असलेली पण न मिळणारी गोष्ट किंवा आपल्या मनातील टोचणी याचे बीज स्वप्नात आकार घेते. बहुदा आपल्याला माहित असलेलीच ठिकाणे नव्या संरचनेसह अवतरतात. उदा सारोळा पूल, शारदाश्रम शाळा ही मी पाहिलेलीच ठिकाणे आहेत. प्रत्यक्षात पाहिलेल्या काश्मीर पेक्षाही स्वर्गीय काश्मीर मी स्वप्नात पाहिलेय. आमच्या कंपनीतील सर्वीस म्यानेजर व मार्केटिंग म्यानेजर यांचे जोरदार भांडणही स्वप्नात पाहिलेले आहे. अशी आहे स्वप्नसृष्टी.

स्पंदना 09/10/2014 - 10:48
परवा सकाळी ऊठायला उशिर झाला, माझी कन्या खवळली म्हणाली का नाही उठलात? मी अगदी प्रांजळपणे सांगितल, स्वप्नात गाडी हरवली होती. उठले असते तर सापडणार नाही म्हणुन उठले नाही.

जिन्क्स 09/10/2014 - 13:01
थोडसं विचित्र आहे पण तरी सांगतो... मला बर्याच वेळेला मी नग्न अवस्थेत मोठ्या पार्टी/ समारंभाला गेलो आहे अशी स्वप्नं पडतात. त्या पार्टी/ समारंभाला सगळे माझे ओळखिचे लोक असतात (मित्र/नातेवाइक वगैरे). जेंव्हा कळते की हे एक स्वप्न होतं तेंव्हा खूप खूप बरं वाटतं. पण तरी मी दुसर्या दिवशी काही काळ खजील होउन वावरत असतो. काय कारण असेल अशा विचित्र स्वप्नाचे??

विलासराव 09/10/2014 - 13:06
कदाचीत ज्या जन्मात मनुष्यजात नग्न अवस्थेत वावरत होती त्या जन्मातील संस्कार मेंदुतुन(खोल अंतर्मनातुन ) वर येत असतील.

काउबॉय 09/10/2014 - 14:06
आपण नोकरी शोधत आहात काय ? अथवा तीव्रतेने जॉब शिफ्टिंगचा प्रयत्न चालु आहे काय ? अथवा आपले कौशल्य/कल जे आहे त्याच्या संबंध नसलेला जॉब आपण करत आहात काय ? एका वाक्यात जॉब सटिसफेक्षन आहे की बदल हवाय ?

_मनश्री_ 09/10/2014 - 18:21
माझे आजोबा एकोणीस वर्षांपूर्वी गेले . पण अजूनही ते रोज माझ्या स्वप्नात येतात . अस स्वप्न पडत कि ते जिवंतच होते हरवले होते स्मृती गेल्यामुळे घरी येऊ शकले नव्हते आणि मला आणखी एक स्वप्न नेहमी पडत कि मी दोन भिंतींच्या मध्ये उभी आहे आणि त्या दोन्ही भिंती वेगाने माझ्याजवळ येत आहेत आणि मी त्या भिंतींच्या मध्ये अडकणार पण तेवढ्यात जाग येते

पैसा 13/10/2014 - 00:06
वाचायला मजा आली. खूप लहान मुलं दिवसभर जे खेळतात तेच स्वप्न पडल्याचं सांगतात. अगदी लहान बाळं झोपेत दूध पीत असल्यासारखे ओठ करतात. म्हणजे आपले जेवढे अनुभव असतात त्याच्याशी संबंधित अशीच स्वप्नं बरेचदा असतात. मला स्वप्नात लहानपणीचं घर आणि आताची माणसं असं खूपदा दिसतं.कधी कधी अत्यंत वाईट घटनांची पूर्वसूचना म्हणावी अशी स्वप्नं पडलेली आहेत. कार्यकारणभाव मात्र माहित नाही.

चौकटराजा 13/10/2014 - 09:49
स्वप्ने ही जास्त विचार करणार्‍याना पडतात. स्वप्ने ही अगदी गाढ झोप येणार्‍याना पडत नाहीत.कित्येक वेळा मला असा अनुभव आलेला आहे की मंगल प्रभात कार्यक्रमात वाजणारे भक्तीगीत ज्यावेळी चालू असते त्यावेळी तेच गायक स्वप्नात गाणे गाताना दिसतात. उदा बाबुजींचे समाधी साधन संजीवन नाम हे गीत चालू असताना ते कोठेतरी पिंपळाच्या पारावर बसून गाताहेत असे स्वप्नात दिसू शकते. यावेळी आपल्याला जाग येण्याची प्रक्रिया सुरू झाली असल्याने अशी वास्तव व कल्पना यांची सरमिसळ होत असावी. " आणि मी जागा झालो !!!! " असा स्वप्नांचा बर्‍याच वेळा शेवट असतो.

प्रभाकर पेठकर 14/10/2014 - 02:04
गाढ निद्रावस्था आणि जागृतावस्था ह्यांच्या आंदोलनात गाढ झोपेतील स्वप्ने आठवत नाहीत. जागृतावस्थेजवळील स्थितीतील स्वप्ने आठवतात.

विलासराव 08/10/2014 - 15:32
आपले सूक्ष्म शरीर जड देह सोडून त्याच्या जगात विहार करायला निघून जाते पण ते त्या जड देहाशी बांधलेले असते खरतर अनंत अशा काळाचा विचार केला तर आपण आपले जे जिवन जगतो तेच स्वप्न आहे असे मला वाट्ते आनी मृत्यु आपल्याला स्वप्नातुन जागं करतो तेंव्हा आपण आपल्या खर्‍या जगात असतो. अवांतर: मी पयला!!!!!

मदनबाण 08/10/2014 - 15:39
सध्या जे स्वप्नात पाहतो तेच प्रत्यक्षात घडावे अशी माझी लई म्हणजे लई इच्छा आहे बाँ... काय स्वप्न पडले ? तर सध्या निवडुकीच्या काळात लक्ष्मी-दर्शन घडवले जात आहे, या काळात म्हणे पोतीच्या पोती पैसे आणले-नेले आणि वाटले जातात ! त्यातलेच एक पोते चुकुन मला मिळते ! आणि त्याचा वापर मी मनसोक्त ऑनलाईन शॉपिंग करण्यासाठी करतो ! ;) प्लीज प्लीज प्लीज... माझे हे स्वप्न खरं होण्यासाठी प्रार्थना करा बरं का... ;)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Hiring records 14% growth; IT/Telecom sector shines again: TimesJobs RecruiteX

मदनबाण 09/10/2014 - 13:34
नशीब सनी लिओने नाही येत स्वप्नात नको नको ! *LOL* { दोनदा नको नको हे उच्चारण पाखरांकडुन सध्या उधार घेतले आहे,एकदा नको म्हणणारा पाखरु जीव दुर्मीळ ;) }

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

मदनबाण 09/10/2014 - 16:15
जीनके दिन खराब चल रहे होते है, उनके सपनेमें सनी लियॉनभी साडी पहन कर आती है। *LOL*

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Google on its way to surpass $1billion in revenue from India in FY15

टवाळ कार्टा 09/10/2014 - 18:26
आजकाल सन्नी लिओनी स्वताचे कपडे घालून पिच्चर करायला लागली...आरं कुटं नेऊन ठिवलाय महाराश्ट्र माजा :(

आनन्दा 08/10/2014 - 18:08
मला देखील आपण ईंजिनिअरिंगच्या व्हायवाला निघालोय आणि आपण जर्नल लिहिलेच नाहियेत असे एक स्वप्न नेहमी पडते..

रेवती 08/10/2014 - 18:26
क्लासट्रोफोबिआ असल्याने मलाही काय काय स्वप्ने पडत असतात. पूर आल्याची स्वप्ने खूप वर्षांपासून पडत आहेत. खरा पूर येऊन गेला तरी ती बंद झाली नाहीत.

काउबॉय 09/10/2014 - 00:31
बाळगणार्या व्यक्तीना गढूळ पाणी दिसणारी स्वप्ने जास्त पडतात असे माझे विविध व्यक्ति बाबत निरिक्षण आहे. आपण क्लासट्रोफोबिआ आहे असे आधीच सांगितले आहे म्हणून मी हे लिहित नाहिये. Its a generic statement.

काउबॉय 09/10/2014 - 00:35
सगळ्याच गोष्टी मेंदुतील इलेक्ट्रोकेमिकल प्रक्रियेमुळेच घडताना /अनुभवताना दिसतात. ती थांबली तर.... विलासराव म्हणतात तसे स्वप्नातून कायमचे जागे व्हायची पाळी येइल.

नानासाहेब नेफळे 09/10/2014 - 13:23
स्वप्नांना अर्थ नसतो, परंतु स्वप्नांच्या हेतुविषयी माहिती सापडली .थ्रीट सिम्युलेशन थेअरी असे त्याचे नाव आहे. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/m/pubmed/15766897/

जेपी 08/10/2014 - 19:07
रोचक धागा. मला माझ्या आयुष्यात घडणार्या शुभाशुभ घटनेबद्दल बर्याच वेळेस पुर्वसुचना मिळतात. अर्थात जे घडणार आहे ते टाळता आल नाही. सविस्तर प्रतिसाद उदाहरणासकट देईन.

सूड 08/10/2014 - 19:11
स्वप्नात सापासारखे विषारी प्राणी सतत दिसत असतात. विहीरी, अंधार, एखादं जुनं घर, मूर्ती उध्वस्त करुन ठेवलेलं देऊळ...हे व्हेरी कॉमन!! आताशा अर्थ लावणं पण सोडून दिलंय. ;)

vikramaditya 08/10/2014 - 23:05
ज्या अपेक्षेने हा धागा लिहिलात, त्या अंगाने प्रतिसाद / अनुभव / वैज्ञानीक माहीती आली तर माहितीत खुपच भर पडेल.

भृशुंडी 08/10/2014 - 23:32
जवळपास १-२ वर्षं स्वप्न जशी आठवतात तशी लिहून ठेवायचा प्रयत्न केला- एक चाळा म्हणून. काही स्वप्न लख्ख आठवतात, काही अंधुक. पण कधीही भविष्यदर्शक स्वप्न पडल्याचं स्मरत नाही. गाडी वगैरे चालवायला स्वप्नात शिकणं दूरच राहिलं.

प्रभाकर पेठकर 09/10/2014 - 02:39
आपण जेंव्हा झोपतो तेंव्हा शरीर कमीत कमी उर्जा वापरत असते. शरीराची अंतर्गत साफसफाई, झीज भरून काढणे वगैरे कामांना जोर आलेला असतो. मेंदू सुद्धा झोपत नाही. दिवसभर पाहिलेले, ऐकलेले, जाणवलेले, न जाणवलेले (पण मेंदूने नोंद घेतलेले) प्रसंग मेंदूच्या आधीच असलेल्या स्मरणदालनात साठविले जातात. ते साठविताना विषयवार आणि प्रसंगानुरुप फायलींग केले जाते तेंव्हा त्या त्या जुन्या फायली उघडल्याजाऊन त्यातील काही दृश्य, व्यक्ती, प्रसंग आपल्याला दृष्य स्वरुपात दिसतात. ह्यातले, आपल्या मेंदूने पूर्वी कधी नोंद घेतलेले प्रसंग चाळवले जाऊन असंबद्ध दृश्य दिसतात. आपल्या झोपेची आंदोलने ही जागृतावस्था ते खोल निद्रावस्था ह्या दोन स्थितींमध्ये होत असतात. खोल निद्रितावस्थेत एक REM (Rapid Eye Movement) अवस्था असते. म्हणजे बंद डोळ्यांची बुबुळे इथे-तिथे वेगाने हलत असतात. त्या वेळी प्रत्यक्षात आपण स्वप्न पाहात असतो. खोल निद्रितावस्थेत पडणारी स्वप्ने झोपेतून जागे झाल्यावर आठवत नाहीत पण निद्रा आंदोलनाच्या जागृतावस्थेकडील स्थितीत पडलेली स्वप्ने जागे झाल्यावरही आठवतात. सामान्यपणे एका स्वप्नांचा काळ हा वीस सेकंदांइतका असतो. ही सर्व ऐकीव आणि वाचीव माहिती आहे.

भिंगरी 09/10/2014 - 08:56
. मेंदू सुद्धा झोपत नाही. दिवसभर पाहिलेले, ऐकलेले, जाणवलेले, न जाणवलेले (पण मेंदूने नोंद घेतलेले) प्रसंग मेंदूच्या आधीच असलेल्या स्मरणदालनात साठविले जातात. ते साठविताना विषयवार आणि प्रसंगानुरुप फायलींग केले जाते तेंव्हा त्या त्या जुन्या फायली उघडल्याजाऊन त्यातील काही दृश्य, व्यक्ती, प्रसंग आपल्याला दृष्य स्वरुपात दिसतात. ह्यातले, आपल्या मेंदूने पूर्वी कधी नोंद घेतलेले प्रसंग चाळवले जाऊन असंबद्ध दृश्य दिसतात म्हणूनच आपण त्यादिवशी विचारही न केलेल्या गोष्टी स्वप्नात दिसतात.आत्ता संपर्कात असलेल्या व्यक्ती आपल्या जुन्या घरात असलेल्या दिसतात.मात्र ते घर आता आपले नसते.किंवा लहाणपणीचे असते.

चौकटराजा 09/10/2014 - 09:10
मी स्वप्न पडण्याच्या बाबतीत खंदा खेळाडू आहे.काही वेळेस मला पाच पाच स्वप्नेही आठवल्याचे घडले आहे. व मी त्याची रफ स्केचेसही काढली होती ! ( नाय थापा नाय बा !). मला तीन विषयांवरची स्वप्ने पूर्वी वारंवार पडली आहेत. प्रचंड पूर पाणी फोफावते पण मी एका अशा उंच जागी जाउ शकतो हिथे मी बुडत नाही. ही गोष्ट घडलेली ठिकाणे म्हणजे वाईजवळील धोम तसेच शिरवळ जवळील सारोळा पूल तसेच खंडाळ्याची अमृत्ता़जन ची पाटी. ( याचे मी कल्पलेले कारण - मला पोहता येत नाही याची मनाशी असलेली खंत व पोहायची हौस यात पडलेली दरी) .दुसरे स्वप्न असे की माझे एक एक करून सर्व दात ९ रिष्टर स्केल वर पडणे. ( मी कल्पलेले कारण- मी लहानपणी नीट दात घासले सते तर ? ची मनाला लागलेली टोचणी) तिसरे असे की मला पंखाशिवाय उडता येते. असे स्वप्न . त्यामुळे मी अगदी मनसोक्त उड्डाणे केली आहेत.स्वर्गसे मी उपर. ( मी क्ल्पलेले कारण - मला फिरायची फार तहान आहे. पण माझ्याकडे एक दुचाकी शिवाय काहीही नाही याची अंतर्मनाला असलेली जाणीव) बाकी कसबा पेठेत फूटपाथ वर उभा राहून मदनमोहन लता या कॉम्बोची गाणी एका जुन्या जमान्याच्या खिडकीत कुणीतरी शौकिन ऐकतो आहे व मी ही श्रवणास्वाद घेत आहे . शिवाजीनगर सोडल्यानंतर शेती महाविध्यालयाचे एक शेत आहे. त्या शेतात चाललेला ओ पी नय्यर यांच्या गीतांचा कार्यक्रम मी बांधावर फतकल मारून ऐकला आहे. विशेष अनुभव असा की या दोन्ही वेळेस जी फायडेलिटी मी अनुभवली आहे तशी बोस च्या स्पीकरमधुनही येणे अशक्य आहे. बाकी दिवंगत वडिलांशी गप्पा मारणे, सचिनचा वाढदिवस शारदाश्रम शाळेत चालू असताना मी तिथे असणे. सचिनशी गप्पा करणे . मोहन जोशी ( नट),राज ठाकरे यांच्या बरोबर गप्पा असे भन्नाट अनुभव घेतलेत. तसेच आपल्या उरावर बसून कोणीतरी आपला गळा दाबून आपल्या ठार करते आहे. बायको प्रवासात हरवली. मोटार सायकलवरून फिरता कधीही वाट न सापडणार्या चक्रात अडकलो. असे अनुभव आहेत. निष्कर्ष - अनोळखी व्यक्ती सहसा स्वपनात भॅटत नाहीत. काही वेळेस आपल्याला हवी असलेली पण न मिळणारी गोष्ट किंवा आपल्या मनातील टोचणी याचे बीज स्वप्नात आकार घेते. बहुदा आपल्याला माहित असलेलीच ठिकाणे नव्या संरचनेसह अवतरतात. उदा सारोळा पूल, शारदाश्रम शाळा ही मी पाहिलेलीच ठिकाणे आहेत. प्रत्यक्षात पाहिलेल्या काश्मीर पेक्षाही स्वर्गीय काश्मीर मी स्वप्नात पाहिलेय. आमच्या कंपनीतील सर्वीस म्यानेजर व मार्केटिंग म्यानेजर यांचे जोरदार भांडणही स्वप्नात पाहिलेले आहे. अशी आहे स्वप्नसृष्टी.

स्पंदना 09/10/2014 - 10:48
परवा सकाळी ऊठायला उशिर झाला, माझी कन्या खवळली म्हणाली का नाही उठलात? मी अगदी प्रांजळपणे सांगितल, स्वप्नात गाडी हरवली होती. उठले असते तर सापडणार नाही म्हणुन उठले नाही.

जिन्क्स 09/10/2014 - 13:01
थोडसं विचित्र आहे पण तरी सांगतो... मला बर्याच वेळेला मी नग्न अवस्थेत मोठ्या पार्टी/ समारंभाला गेलो आहे अशी स्वप्नं पडतात. त्या पार्टी/ समारंभाला सगळे माझे ओळखिचे लोक असतात (मित्र/नातेवाइक वगैरे). जेंव्हा कळते की हे एक स्वप्न होतं तेंव्हा खूप खूप बरं वाटतं. पण तरी मी दुसर्या दिवशी काही काळ खजील होउन वावरत असतो. काय कारण असेल अशा विचित्र स्वप्नाचे??

विलासराव 09/10/2014 - 13:06
कदाचीत ज्या जन्मात मनुष्यजात नग्न अवस्थेत वावरत होती त्या जन्मातील संस्कार मेंदुतुन(खोल अंतर्मनातुन ) वर येत असतील.

काउबॉय 09/10/2014 - 14:06
आपण नोकरी शोधत आहात काय ? अथवा तीव्रतेने जॉब शिफ्टिंगचा प्रयत्न चालु आहे काय ? अथवा आपले कौशल्य/कल जे आहे त्याच्या संबंध नसलेला जॉब आपण करत आहात काय ? एका वाक्यात जॉब सटिसफेक्षन आहे की बदल हवाय ?

_मनश्री_ 09/10/2014 - 18:21
माझे आजोबा एकोणीस वर्षांपूर्वी गेले . पण अजूनही ते रोज माझ्या स्वप्नात येतात . अस स्वप्न पडत कि ते जिवंतच होते हरवले होते स्मृती गेल्यामुळे घरी येऊ शकले नव्हते आणि मला आणखी एक स्वप्न नेहमी पडत कि मी दोन भिंतींच्या मध्ये उभी आहे आणि त्या दोन्ही भिंती वेगाने माझ्याजवळ येत आहेत आणि मी त्या भिंतींच्या मध्ये अडकणार पण तेवढ्यात जाग येते

पैसा 13/10/2014 - 00:06
वाचायला मजा आली. खूप लहान मुलं दिवसभर जे खेळतात तेच स्वप्न पडल्याचं सांगतात. अगदी लहान बाळं झोपेत दूध पीत असल्यासारखे ओठ करतात. म्हणजे आपले जेवढे अनुभव असतात त्याच्याशी संबंधित अशीच स्वप्नं बरेचदा असतात. मला स्वप्नात लहानपणीचं घर आणि आताची माणसं असं खूपदा दिसतं.कधी कधी अत्यंत वाईट घटनांची पूर्वसूचना म्हणावी अशी स्वप्नं पडलेली आहेत. कार्यकारणभाव मात्र माहित नाही.

चौकटराजा 13/10/2014 - 09:49
स्वप्ने ही जास्त विचार करणार्‍याना पडतात. स्वप्ने ही अगदी गाढ झोप येणार्‍याना पडत नाहीत.कित्येक वेळा मला असा अनुभव आलेला आहे की मंगल प्रभात कार्यक्रमात वाजणारे भक्तीगीत ज्यावेळी चालू असते त्यावेळी तेच गायक स्वप्नात गाणे गाताना दिसतात. उदा बाबुजींचे समाधी साधन संजीवन नाम हे गीत चालू असताना ते कोठेतरी पिंपळाच्या पारावर बसून गाताहेत असे स्वप्नात दिसू शकते. यावेळी आपल्याला जाग येण्याची प्रक्रिया सुरू झाली असल्याने अशी वास्तव व कल्पना यांची सरमिसळ होत असावी. " आणि मी जागा झालो !!!! " असा स्वप्नांचा बर्‍याच वेळा शेवट असतो.

प्रभाकर पेठकर 14/10/2014 - 02:04
गाढ निद्रावस्था आणि जागृतावस्था ह्यांच्या आंदोलनात गाढ झोपेतील स्वप्ने आठवत नाहीत. जागृतावस्थेजवळील स्थितीतील स्वप्ने आठवतात.
माणसाचं मन हा प्रचंड क्लिष्ट आणि गुंतागुंतीचा प्रकार आहे. मन नक्की कुठं असतं हे सुद्धा अजून स्पष्टपणे कळलेलं नाही. तो शरीराचा अवयव आहे की नुसती कल्पना हेच एक मोठे गौडबंगाल आहे. 'माझ्या मनात विचार आला' म्हणजे नक्की काय झालं ते मलाही सांगता येणार नाही पण माझं अख्खं आयुष्यच त्यावर अवलंबून असतं . मी इतरांशी कसा वागलो,वागतोय आणि इथून पुढे वागणार हे तिथेच ठरतं. मन म्हणजे काहीसं धुक्यात हरवलेला लोहगडाच्या विंचूकाट्यासारखं… ते तिथे आहे हे पक्कं माहित असतं पण धुक्यामुळे कायम अस्पष्ट आणि संदिग्ध…. तसंच त्याला पूरक म्हणून दुसरं एक स्वतःच असं एक जग दिलंय माणसाला निसर्गाने ….
Subscribe to
© 2026 मिसळपाव