सुरेख वर्णन आणि चित्रे! कशाचे कौतुक करावे ते समजत नाही. वळणांचे रस्ते, हिरवळ, टुमदार घरे असे सगळेच आवडले.

फक्त ते '१८० च्या कोनात वळणारी आणि चढत जाणारी वळणे' नजरेसमोर आणणे जमले नाही. आपल्याला बहुतेक ३६० च्या कोनात म्हणायचे असावे.

सर्वच छान आहे.

अगोदरचे दोन भाग वाचून ज्या अपेक्षा निर्माण झाल्या होत्या त्यापेक्षाही अधिक सुंदर फटु अन वर्णन आहे.

ते घर,रस्ते,निसर्ग सगळंच विलोभनिय!मजा येते आहे सुंदर फोटो पाहात वर्णन वाचायला.पुलेशु.

मस्त....

प्रेमात पडण्यासारखी जागा ! केवळ विलोभनीय.... केवळ विलोभनीय ! सुरेख फोटो आणि वर्णन. येत राहूदे..... लिस्ट करतोय कुठे कुठे जायचं राहिलंय त्याची.

ट्रीट फॉर आईज

फोटो आहेत. फारच सुरेख.

वाचतोय. मस्त फोटो आणि वर्णन...

___/\___ आह्ह्ह्ह्ह! अप्रतिम. शब्द खुंटले. (आपलं काश्मीर असंच आहे काय?)

मस्त लिहिलं आहेस गं. खूप सुरेख. वाचतेय.........

सुरेख फोटो. एकूणात सप्टेंबर मधे गवत तांबूस पिवळे दिसते का ? आपण जे गाव रहायला निवडलेय ते इंटरलाकेन पेक्षा स्वस्त आहे म्हणतात . खरी बात काय ? आयगरची भिंत डोळ्यास भिती घालते काय ? बाकी असला वळणाचा रस्ता मढी ते रोहटांग या मार्गावरही आहे. पण पूर्ण बेभरवशाचा ! ड्रायव्हरची कसोटी पहाणारा ! असाच एक रस्ता इटलीतील कॅप्री येथेही असल्याचे मीना प्रभू यांच्या पुस्तकात दिसते.

नागमोडी घाटरस्ता लैच अवडल्या गेला आहे.. फोटू आणि वर्णनपण लाइकण्यात येत आहे. :)

मधुरा अप्रतिम चालु आहे टुर. खुप छान फोटो. पुढचा भाग लवकर टाक.

अप्रतिम वर्णन आणि फोटो. स्विट्झर्लंडचे सौंदर्य अविस्मरणिय आहेच पण त्यांची स्वच्छता, टापटीप आणि व्यवस्थापनकौशल्यही मनावर खूप प्रभाव पाडते. पुढचे भाग भराभर टाका हेवेसांन :)

झकास!!!!!!

मस्त वर्णन आणि सुरेख फोटो...

अतिशय सुंदर प्रवास वर्णन....तेही ओघवत्या शैलीमध्ये.... पु.भा.शु.

सुरेख वर्णन ! :)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- काश्मीरमध्ये ISISचे झेंडे, सुरक्षा एजेन्सी सतर्क

प्रवास वर्णन आवडले. फोटो चांगले आले आहेत , आमच्या घरातील सज्जातून आकाश निरभ्र असेल तर दूरवरील आल्प ची शिखरे दिसतात, अनेकदा जाणे होते, मात्र माझ्या कुटुंबाला त्यात काय पाहायचे एवढे ,त्यापेक्षा इंडिया पाहूया असे म्हणून तिच्यामुळे माझे समग्र स्विस दर्शन करायचे राहिले. अगदी खरे सांगायचे तर तेथील व ऑस्ट्रिया मधील आल्प भागात फिरतांना सुरवातीला मंत्र मुग्ध करणारी हिरवळ व देहभान हरपून टाकणारे हे देखावे पुढेपुढे मला निरस वाटू लागले, तोच तोच पणा जाणवू लागला, मुंबईत लहानाचा मोठा झालो म्हणून कि काय माझी नजर प्रवास करतांना नेहमी माणसे शोधत असायची, मुंबई .लंडन व अजून कुठेही जेथे माणसे आपल्याच विश्वात दंग होऊन सुसाट पळत असतात तेथे गेल्यावर मन रमते,. का कुणास ठाऊक स्विस चे हे निसर्ग सौंदर्य एका सुंदर तसबिरी कृत्रिम वाटते, त्यातील एकांत आणि विलक्षण शांतता हृदयात उगाचच अनामिक धडधड वाढवते. आयुष्यात एकदा पाहावे व दुसर्‍या पाहण्यास आवर्जून सांगावा असा हा देश. तेथील बहुतांशी लोकांच्या माहितीत नसलेली पर्यटन स्थळे शोधून काढण्यास आल्प्स च्या अनवट वाटा शोधण्यात पण एक गंमत आहे.

पुन्हा सुंदर .. रस्ते ... तळी आणि घरे पण खुप्प देखनी आहेत.. निरव शांतता बस्स.. असे वाटते आहे जावे आणि तासंन तास हा निसर्ग आपल्या डोळ्यात कैद करावा ... कायमचा. अवांतर : इस्पिक एक्का यांच्या लेखाच्या दुव्याबद्दल धन्यवाद.. मध्यंतरी खुप दिवस नसल्याने हे काही काही माहीत नाही. असेच सर्व शोधत आहे... आणि वाचत आहे

सुरेख वर्णन आणि चित्रे! कशाचे कौतुक करावे ते समजत नाही. वळणांचे रस्ते, हिरवळ, टुमदार घरे असे सगळेच आवडले.

फक्त ते '१८० च्या कोनात वळणारी आणि चढत जाणारी वळणे' नजरेसमोर आणणे जमले नाही. आपल्याला बहुतेक ३६० च्या कोनात म्हणायचे असावे.

सर्वच छान आहे.

अगोदरचे दोन भाग वाचून ज्या अपेक्षा निर्माण झाल्या होत्या त्यापेक्षाही अधिक सुंदर फटु अन वर्णन आहे.

ते घर,रस्ते,निसर्ग सगळंच विलोभनिय!मजा येते आहे सुंदर फोटो पाहात वर्णन वाचायला.पुलेशु.

मस्त....

प्रेमात पडण्यासारखी जागा ! केवळ विलोभनीय.... केवळ विलोभनीय ! सुरेख फोटो आणि वर्णन. येत राहूदे..... लिस्ट करतोय कुठे कुठे जायचं राहिलंय त्याची.

ट्रीट फॉर आईज

फोटो आहेत. फारच सुरेख.

वाचतोय. मस्त फोटो आणि वर्णन...

___/\___ आह्ह्ह्ह्ह! अप्रतिम. शब्द खुंटले. (आपलं काश्मीर असंच आहे काय?)

मस्त लिहिलं आहेस गं. खूप सुरेख. वाचतेय.........

सुरेख फोटो. एकूणात सप्टेंबर मधे गवत तांबूस पिवळे दिसते का ? आपण जे गाव रहायला निवडलेय ते इंटरलाकेन पेक्षा स्वस्त आहे म्हणतात . खरी बात काय ? आयगरची भिंत डोळ्यास भिती घालते काय ? बाकी असला वळणाचा रस्ता मढी ते रोहटांग या मार्गावरही आहे. पण पूर्ण बेभरवशाचा ! ड्रायव्हरची कसोटी पहाणारा ! असाच एक रस्ता इटलीतील कॅप्री येथेही असल्याचे मीना प्रभू यांच्या पुस्तकात दिसते.

नागमोडी घाटरस्ता लैच अवडल्या गेला आहे.. फोटू आणि वर्णनपण लाइकण्यात येत आहे. :)

मधुरा अप्रतिम चालु आहे टुर. खुप छान फोटो. पुढचा भाग लवकर टाक.

अप्रतिम वर्णन आणि फोटो. स्विट्झर्लंडचे सौंदर्य अविस्मरणिय आहेच पण त्यांची स्वच्छता, टापटीप आणि व्यवस्थापनकौशल्यही मनावर खूप प्रभाव पाडते. पुढचे भाग भराभर टाका हेवेसांन :)

झकास!!!!!!

मस्त वर्णन आणि सुरेख फोटो...

अतिशय सुंदर प्रवास वर्णन....तेही ओघवत्या शैलीमध्ये.... पु.भा.शु.

सुरेख वर्णन ! :)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- काश्मीरमध्ये ISISचे झेंडे, सुरक्षा एजेन्सी सतर्क

प्रवास वर्णन आवडले. फोटो चांगले आले आहेत , आमच्या घरातील सज्जातून आकाश निरभ्र असेल तर दूरवरील आल्प ची शिखरे दिसतात, अनेकदा जाणे होते, मात्र माझ्या कुटुंबाला त्यात काय पाहायचे एवढे ,त्यापेक्षा इंडिया पाहूया असे म्हणून तिच्यामुळे माझे समग्र स्विस दर्शन करायचे राहिले. अगदी खरे सांगायचे तर तेथील व ऑस्ट्रिया मधील आल्प भागात फिरतांना सुरवातीला मंत्र मुग्ध करणारी हिरवळ व देहभान हरपून टाकणारे हे देखावे पुढेपुढे मला निरस वाटू लागले, तोच तोच पणा जाणवू लागला, मुंबईत लहानाचा मोठा झालो म्हणून कि काय माझी नजर प्रवास करतांना नेहमी माणसे शोधत असायची, मुंबई .लंडन व अजून कुठेही जेथे माणसे आपल्याच विश्वात दंग होऊन सुसाट पळत असतात तेथे गेल्यावर मन रमते,. का कुणास ठाऊक स्विस चे हे निसर्ग सौंदर्य एका सुंदर तसबिरी कृत्रिम वाटते, त्यातील एकांत आणि विलक्षण शांतता हृदयात उगाचच अनामिक धडधड वाढवते. आयुष्यात एकदा पाहावे व दुसर्‍या पाहण्यास आवर्जून सांगावा असा हा देश. तेथील बहुतांशी लोकांच्या माहितीत नसलेली पर्यटन स्थळे शोधून काढण्यास आल्प्स च्या अनवट वाटा शोधण्यात पण एक गंमत आहे.

पुन्हा सुंदर .. रस्ते ... तळी आणि घरे पण खुप्प देखनी आहेत.. निरव शांतता बस्स.. असे वाटते आहे जावे आणि तासंन तास हा निसर्ग आपल्या डोळ्यात कैद करावा ... कायमचा. अवांतर : इस्पिक एक्का यांच्या लेखाच्या दुव्याबद्दल धन्यवाद.. मध्यंतरी खुप दिवस नसल्याने हे काही काही माहीत नाही. असेच सर्व शोधत आहे... आणि वाचत आहे

नेहमीप्रमाणेच माहितीपूर्ण लेख. धन्स...! शेवटी धन्याचे हालच केले म्हणायचे. आज रविवारची भटकंती केली असती तर मी नक्की आलो असतो नगर तर मला जवळच. -दिलीप बिरुटे

काय हा स्टडी आणि निरिक्षण!

अप्रतिम वाचनखूण साठवतो.

मस्त, आवडला वृत्तांत. दिपमाळेलाच ट्युबलाईट चे फिटींग केलेले पाहुन मजा वाटली. त्या लवणस्तंभांजवळ डबे कशासाठी ठेवले आहेत? पैजारबुवा

नेहेमीप्रमाणेच वाचनिय,माहितीपूर्ण!

गेल्या रविवारी गेलेलाय ते टाकळी ढोकेश्वर हेच ना?

मस्त. याभागात कुठेच गेलो नाही त्यामुळे लक्षपूर्वक वाचले. फारच उद्भोदक नेहमीप्रमाणेच.

आता लेण्याच्या कालखंडाविषयी :भरलेला कलश, सेविकेचा चेहरा, गंगा यमुनाच्या शरीराची ठेवण /बांधा इत्यादी लेण्या दुसऱ्या शतकापासून आहेत हे स्पष्ट होते. नंतर सप्तमातृका आणि विरगळ आठव्या अथवा दहाव्या शतकांत खोदले असावेत. खंडोबा आणि शिललिंग तीनशे वर्षाँपेक्षा जुनी वाटत नाहीत.कुलदैवताचा आदर राखून विचारतो वल्ली तुमचे मत काय?

नेहमीप्रमाणेच. बाकी स्थानिक लोकांचे चेहरे बघण्याची दाट इच्छा झाली. :)

नेहमीप्रमाणेच रोचक माहितीने भरलेला आणि सुंदर चित्रांसह वल्ली स्टाईलमधला लेख !!! *OK*

भटकंतीला नव्या जागा कळल्या.

मस्त!

मी आपलं फोटो पाहुन समाधान मानले.

मस्त लेख आहे. यातील काही जागांचे दर्शन प्र के घाणेकर यांच्या बरोबर घेण्याचा यत्न केला होता. पण असा योग जुळून आला नाही. हे लवण स्तंभ व निघोज बहुदा २०१५ मधे होणार !

घारापुरी लेण्या समाजावुन सांगत होते तेव्हा सुद्धा धन्या एका जागी शांत बसुन होता असं अधुंकसं आठवतयं...

गुळूंचवाडीचा नैसर्गिक शिलासेतू याबद्दल आजच ऐकले पहील्यांदा. पण बाकी ढोकोबाच्या यात्रेला शाळेत असताना एकदा गेलो होतो. निघोजचे कुंड, वडगाव दर्याबाई आणी कोरठणचे खंडोबा हे तर बर्याचदा पाहिलेले आहेत. माझे गाव बुगेवाडी आहे ते कान्हुरपठारपासुन पारनेरकडे ६ किमी आहे. तुम्ही आमच्या जन्मभुमीत मुशाफिरी करुन आलात. तसेच पारनेरवरुन शिरुरमार्गे आला असतात तर राळेगण सिद्धीही झाले असते जाता-जाता. आनी मला फोन केला असतात तर शिरुरला आईकडे नाष्टापाणीही झाले असते आपल्या घरी.

अजून फोटो हवे होते . वडगाव दर्याला अजून माकडांचा त्रास आहे का ? ( वानरसेनेशी युद्ध झालेला जखमी योद्धा ;) )

मस्त.... आता पुढचा कट्टा वेरूळला करू या का?

अतिशय सुंदर माहिती दिल्याबद्दल आभार. लवणस्तंभ निर्मिती होणाऱ्या जागेवर मंदिर तसेच लेण्यांभोवतीचा तट बांधून ते कसे पिढ्यान पिढ्या जपता येईल याचाच विचार दिसतो. ज्ञानेश्वर माऊलींनी रेड्याच्या तोंडून वेद वदवले ही दंतकथा आहे? अमृतानुभव, भावार्थदीपिका किंवा चांगदेव पासष्टी यात या घटनेचा उल्लेख आला आहे काय? जाणकार काय म्हणतात?

नेहमीचा प्रतिसाद दिला आहे असे समजावे. बाकी ते आत्मूबुवांचे खेचर?? बुवा, वाचताय ना? एक हत्ती खेचरावर घालून कसा नेलात?

खुसखुशीत , नवीन माहितीने आणि उत्तम फोतोंनी खचाखच भरलेला वृतांत अवांतर : ते धन्या काहून वैतागले ?

ते लवण खायला वापरतात का ? आय मीन ते काळे मीठ जे असते ते हेच काय

जबर्‍या. हिकडं जाणारच आता.

कळायला लागल्यापासून पैठणच्या ब्रम्हवृंदासमोर ज्ञानदेवांच्या आज्ञेने वेद बोलणारा* रेडा मनात घर करुन राहीला होता. या भटकंतीच्या निमित्ताने त्या रेडयाची समाधी पाहता आली. * दंतकथेनुसार.

वल्लीचा लेख म्हणजे माहिती आणि सुरेख फोटोंची लयलुट ! :) वेळ मिळताच शांतपणे वाचीन म्हणतो...

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- मराठीचे सोयीस्कर अस्मिताकारण

अगदी दिड वर्ष लांबलेली ही सफर पर्वा अचानक झाली.आणि अचानक जमलेल्या पोह्यांसारखीच मजा देऊन गेली. आणि दर्याबाई'ची जोड पोह्यांना पापड(पोह्याचेच बरं का! ;) ) लोणच्याची जोड मिळावी तशी त्यात-मिळून आली. मी ही सिझन संपून फ्रेश व्हायच्या मूडनीच निघालो होतो. ठरल्या प्रमाणे सतिशशेट गावडे उर्फ धनाजीपंत वाकडे यांना पहाटे ५ला फोन लाऊन जागवले* आणि शिवाय मागून ६:३० वाजता इमारतीखालून अजुन एक कॉल टाकून (त्यांची*) काकड आरती केली. काहिवेळातच महाराज सर्व आवरुन आले.आणि आंम्ही पिंपरीला जाऊन वल्लीना खेचर-भरती करवून निघालो. वाटेत झालेला पहिला मस्त चा आणि त्यावर (मी) लावलेल्या कडक बारनी गार हवेवर माझं cngखेचर सुसाट धडधडत सुटलं.. लवकरच गाडित वल्लीचा आगोबा झाला..आणि मग वायफळ आणि इतर* बडबडीला अगदी ऊत आला.( * च्या अर्थ आणि आशयप्राप्तीसाठी स्वतंत्र व्य.नि.धाडावा! :D ) ह्या सगळ्यात राजगुरुनगरला मिसळ स्पॉट्ला कधी आलो ते देखिल कळ्ळं नै! ही मिसळ..,ही बरी या क्याटॅग्रीत मोडणारी आहे! म्हणजे मिसळीच्या आद्य तत्वातला तिखटपणा तिच्यात बेतानी का होइ ना..? आहे! पण आमचा त्यो हवा त्यो करंट नै ओ...तिच्यात! :-/ पण असो.. करंट देणारी नसली तरी करंट काढुन घेणारीही नाहिये! ;) हेही नसे थोडके. मिसळ झाल्यावर छा..वगैरे होऊन मग आंम्ही सुंगाट निघालो..आणि पोहोचलो ते ढोकेश्वरला. लांबुनच तो डोंगर पाहून मी गाडीतच गुडघे मनातल्या मनात धरलेवते! आणि असंही मनात आलं की बहुतेक आगोबानी आपल्याला (आदल्या दिवशी - "कुठे ही उंच चढाई नैय्ये" असं सांगून) फशिवलं! :-/ पण जवळ जाऊन खेचर हवेला-सोडलं आणि वर पाहिलं तर अगदी तिन/पाच मजले..एव्हढीच चढाई होती. (पण तिनी सुद्धा उन्हात माझा घाम काढला! :-/ ) आणि अर्थातच वर गेल्यावर पहिलं पाण्याचं टाकं शोधुन मस्त फ्रेस्स्स्स्स्स्स्स्स झालो! हासहुस्स करत बसलो..तर लागलीच आगोबा त्या गंगा/यमुना क्यामेर्‍याच्या लेन्सनी डोळ्यात उभ्या आडव्या करायला गेलेला पण! मग लगेचच आंम्ही आत शिरलो. मी सवईप्रमाणे शंकराची पिंडी दिस्ताच गाभार्‍यात घुसलो. आणि पहिला अंदाज घेतला आवाजी परिणामाचा. पण एकंदर तिथली रचना आणि दगडाची जातकुळी पहाता फारसा काहि विंट्रेस वाटला नाही. मी फक्त टेस्ट राइड घ्यायची म्हणून शुद्धस्फटिक संकाशं त्रिनेत्रं पंचवक्त्रकं ही शंकरवर्णनस्तुती म्हणून पाहिली. शंकरस्तुती पण तेव्हढ्यानीही माहौल बदलला. बाहेर आलेली एक खेडवळ फ्यामिली आणी तिथला तो राखणदार माझ्याकडे मी ऑफड्युटी ड्रेसवर असतानाही,जन्मोजन्मीच्या परि-चीत नजरेनी पाहू लागले. आणि थोड्याच वेळात वल्ली, सप्तमातृकापट समजवायला लागल्यावर मी एक व्हिडिओ(जिल्बी) कडेनी तळायला जशी घेतली..तशी त्यांची खात्रीच पटली..की मी ..बामन/द्येवबाप्पा/भटजी इत्यादी-आहे म्हणून! कारण मी त्या शूटमधेही शेवटी सोय म्हणून मातृकांचा एक श्लोक-टाकलावता! सप्तमातृकापट-वल्लीच्या माहितीसह (आत्मूज् tv मधून नुस्ताच'भार! ;) ) (याचं चित्रण करताना मी सगळं कव्हर व्हायला मोबल्या आडवा धराला...आणि व्हिडू उभा आला..! :( तेव्हढं सांभाळून घ्या प्लीज. ) तो श्लोक ऐकून, म्हातारी आणि तो बरोबरचा माणूस अजुनच भावविभोर कि कै तरी म्हणतात तसे झाले. मग काय? एकदा मला आणि एकदा आगोबाला त्यांनी चेंडू टाकायला सुरवात केली. वल्ली (फक्त इथेच बिचारा बरं का! :D ) त्यांना अगदी शास्त्रशुद्ध माहिती देत होता. आणि मी तीच माहिती फक्त कथेत घालून त्यांना परत प्रसाद देऊन...वल्लीपासून - लांब करु पहात होतो. शेवटी मी वल्लीला एका बाजुच्या कडीकुलपात टाकलेल्या वीरगळ/मूर्त्यांच्या दिशेनी-सोडला..आणि त्या माणसाला त्या म्हातारीसह.." आहो आपल्या ह्या मातृका मंजे की नै..त्ये द्येवकात नै का पूजत..आणि चंडी होमाला पाण्याला नारळ सोडत सातीआसरेला..." असं करून अंगावर घेतलं =)) शेवट त्या म्हातारीचा भक्तिभाव इतका उचं-बळून आला की तिनी मला..मातृकांपाशी नेऊन "हां...सांग आता-ही कोन?" , ''सांग आता-ती कोन?" असं करत करत.. मी नाव सांगितलं की ओल्याकुंकवानी (मातृकेचा!) मळवट भरायला लागली.. हे चालू झालं. आणि मग मात्र मला वाइट वाटलं... :( मनात म्हटलं-"आज कुंकू लागलं,की इतकी वर्ष ओस पडलेल्या त्या मातृकांना उद्यापासून हळद-लागायला सुरवात होइल.आणि मग जेव्हढ्या टीकून आहेत,त्याही झिजून्/विटून खलास होतील! पण हे होईस्तोवर वल्ली फटाफट फोटू मारून परत मैदानात आला. मग वरच्या पट्टिकेच्या देवतांचा तपशिल,छताचा गिलावा,त्या आतला दिलेला नैसर्गिक रंग ,आयुधपुरुष इत्यादी Live ऐकायला मिळालं. आणि आता, "चला बाहेर.." असं एकमेकांना म्हणत बाहेर येऊन पहातो..तर तिथे मला एक अगदी परिचीत शिल्प निद्रीस्त असलेलं दिसलं! आणि फार जुनं ही नव्हे .. अगदी आपल्याच-काळातलं...

कोण बरं...हे!?

कोण बरं...हे!?

कोण बरं...हे!?

म्हणतो...तर तो निघाला चक्क आमचा...आपला....

हा

धन्या......

=)) .. =)) .. =)) आंम्ही (कुठेही) लेणी/मंदीर सफरीला गेलो..की पहिल्या १५/२० मिनिटानंतर निघे पर्यंत एकदा तरी हे शिल्प वेगवेगळ्या स्व'रुपात पाहायला मिळतच! :D कारण आंम्ही जे काही पहातो.. ते "कशाला पाहायचं दरवेळी (सगळीकडे) तेच..तेच!? (दगडधोंडे??? )" ... असा या माणसाचा अत्यंत साधा आणि सरळ हिशेब असतो. त्यामुळे धन्या आंम्हाला नेहमीच भूत-काळात सोडून स्वतः वर्तमानावर असा बिनधास्त पहुडलेला असतो/दिसतो. :) तर एकदाचे वल्लीने या मानवास जागे करून बळनी आतनं-काढून आणले.आणि मग बाहेर परत टाक्याचं पाणि काढून आंम्ही फ्रेस्स झालो. त्याच लेण्याच्या डोक्यावर एक जी गाभारासदृश खोली खोदलेली आहे..आणि तिच्यात एक भूयार आहे.. हे ऐकून ते बघायला मात्र धन्या पहिला वरती गेला..मागून मी ही माझी १ जिना उंचीची गिर्यारोहणाची हौस भागवून घेतली पण वरती फारसं काहिच नसल्यानी पाचच मिनिटं टैमपास करून आंम्ही खाली यायला निघालो..तर कातळ उन्हानी असं तापलवतं .. की मला उतरताना खाली उडी मारू? की परत वर जाऊ? असं झालं. मग तिथुन निघालो..ते मग मात्र थेट त्या खंडोबाला...आणि नंतर दर्याबाईला. मुद्दाम या दोनही देवस्थानांना भेटी देण्याइतके आम्ही तिघेही धार्मिक नाही. पण खंडोबा हे वल्ली म्हणतात,त्याप्रमाणे कुलदैवत वगैरे असलं..तरी त्यात - घरच्यांना फोटू दाखवून..."मी जाऊन आलो बरं का देवीला!" असं दाखवून मातोश्रींचा - दिपावलीपूर्व-गृह-श्रम-विभागात सणावाराची घरात कामं न करता,भटकायला गेलेल्याचा राग कमी करण्याचा वाटा होता. :D (शिवाय,आगोबानी जाताना वाटेत मंचरला खव्याच्या भट्टीवर खव्यासह एव्हढं पनीरंही पार्सल का घेतलं? ते अता कळलं! :D ) तर खंडोबा झाला..आणि आमची गाडी निघाली दर्याबाईला... हे दर्याबाई हे नाव मी आता घेतोय. पण मूळ गंम्मत वेगळीच आहे. वल्लीनी फक्त वडगाव दर्याचे लवण स्तंभ पाहू म्हणून सांगितलं..आणि मी वाटेत कान्हुरपठार अशी अक्षर पाहिली आणि एकदम २०/२२ वर्ष मागे गेलो.(मी माझ्या बाबांबरोबर या देवीला शेवटचा आलेलो ते सातवीत असताना!) माझे खापरपणजोबा हे रायगडातल्या श्रीवर्धन या गावाहून पेशव्यांनी घाटावर आणून वसविलेल्या लोकांपैकी एक... तेंव्हा ते या भागात आले,तिथ पासून ते अगदी माझ्या आजोबांपर्यंत आणि वडिलांच्या जन्मापर्यंत ह्याच भागात आमचे समस्त दिवेकर वसत गेलेले. त्यामुळे आमची मूळकुलदेवी जरी कोल्हापुरची अंबाबाई असली,तरी ही पण इतक्या वर्षांच्या सहवासानी झालेली मानसंकुलंदेवीच! मग जसे आंम्ही मंदिराच्या जवळ जवळ जायला लागलो, तसे मला एकदम मी लहानपणीची सगळी फिल्म दिसायला लागली. तो निसर्गरम्य परिसर (पायर्‍या/बांधकाम नविन असलं तरी), ती माकडं..आणि त्यांच्या दिव्य लीला! :D त्यांचा (चांगलाच असलेला ;) ) माणसाळलेपणा..अगदी आपल्या हातातून वस्तू घेऊन(किंवा दिल्या न दिल्यासारखं कुणी केलच तर...हिसकावूनही! =)) .. ) त्या अगदी आपल्यासारखच करून खाण्याचे प्रकार. लहानपणीच्या माझ्या २ ट्रिपांच्या अठवणींप्रमाणे तेंव्हा कांदे आणि फुटाणे हे खास त्यांना तिथे द्यायचे नैवेद्य होते. पण त्यात एकदा एका काळ्या हुप्प्यानी मी दिलेले फुटाणे खाल्लेवते,आणि त्याला अवडत नसताना एक माणूस..सारखा कांदा द्यायला जात होता,त्याच्या खप्पकन कानाखाली मारलेली पण अठवली!!! अर्थात हे ही आपल्या मनुष्य व्यवहाराला जवळच असच होतं. पण या पलिकडे इथली माकडं तेंव्हाही आणि अगदी आजही हिंसक वगैरे कधीच वाटली नाहीत. उलट पक्षी ती अत्यंत खट्याळ आणि त्यांच्या सर्व लीला आपल्याला तिथे दाखवतात... कसं म्हणताय??? मग पहाच ह्या व्हिडिओत! सदर चित्रिकरण करताना मला जाम मंजे जाम हसू येत होतं...शेवटी आगोबानी एक सूचक दगड मारून :-/ ह्या चित्रिकरणाला थंबिवले... :-/ आणि आंम्ही तिथून त्याच धम्माल मूडमधे... एका सुंदर ट्रीपची सांगता करत करत परतीच्या वाटेनी निघालो! :)

वल्ली म्हणजे वल्ली!! पण जसे चुंबकाचे विरोधी ध्रुव एकत्र यावेत तसे हे आत्मुस, अन वल्ली अन त्या चुंबकाचा मधला समतोल म्हणजे वाकडे साहेब.

कान्हूरपठार माझे गाव आहे

अप्रतिम! Stalactite आणि Stalagmite ह्या संज्ञांचा अर्थ एकदम सोप्या पद्धतीने समजावून सांगितला. ही नावं अशी पडण्यामागे काही शास्त्रीय कारण आहे का?

जबराट भौ !! तुमच्याबरोबर एकदा यायला पाहीजे !!

छानच वृत्तांत . एवढे सगळे तपशील कुठून बरं मिळतात तुम्हाला ?

वृत्तांत भारीच.. बुवा, खेचरावर अजुन एक शिट अ‍ॅडजस्ट करत जा की राव.

अतिशय सुंदर वृतांत ! मजा आली वाचून ! वल्ली म्हणजे काय, या बाबतीत मास्टर माणूस ! अत्रुप्त आत्माचा उप-वृतांत ही धमाल आहे. आत्ता पर्यंत फक्त निघोज रांजण खळगे व दावडीचा खंडोबा पाहिलाय. आता इकडे पण सहल काढली पाहिजे.

अप्रतिम .. आणि फोटॉ हि दिसले .. कारण आता आमच्याकडे उशिरा का होईना इंटरनेट आले आहे :)

ज्या अपेक्षेने हा लेख वाचायला आलो ती (अर्थातच) पुर्ण झाली. आत्मुबुवांचा उपवृत्तांतही झकास! वरती एस ह्यांनी म्हंटल्या प्रमाणे प्रचेतसजी “तुमच्यामुळे आम्हांला जराजरा लेणी आणि मूर्त्या कशा पहाव्यात हे समजू लागले आहे.” धन्यवाद.

घरबसल्या भटकंती झाली( दिड वर्ष घरात बसायचं दु:ख काय सांगु?) लगेच प्र.के घाणेकरांचे "सहली एक दिवसाच्या परीसरात पुण्याच्या" काढुन वाचायला घेतले. तेव्ह्ढेच समाधान.

नेहमीप्रमाणेच माहितीपूर्ण लेख. धन्स...! शेवटी धन्याचे हालच केले म्हणायचे. आज रविवारची भटकंती केली असती तर मी नक्की आलो असतो नगर तर मला जवळच. -दिलीप बिरुटे

काय हा स्टडी आणि निरिक्षण!

अप्रतिम वाचनखूण साठवतो.

मस्त, आवडला वृत्तांत. दिपमाळेलाच ट्युबलाईट चे फिटींग केलेले पाहुन मजा वाटली. त्या लवणस्तंभांजवळ डबे कशासाठी ठेवले आहेत? पैजारबुवा

नेहेमीप्रमाणेच वाचनिय,माहितीपूर्ण!

गेल्या रविवारी गेलेलाय ते टाकळी ढोकेश्वर हेच ना?

मस्त. याभागात कुठेच गेलो नाही त्यामुळे लक्षपूर्वक वाचले. फारच उद्भोदक नेहमीप्रमाणेच.

आता लेण्याच्या कालखंडाविषयी :भरलेला कलश, सेविकेचा चेहरा, गंगा यमुनाच्या शरीराची ठेवण /बांधा इत्यादी लेण्या दुसऱ्या शतकापासून आहेत हे स्पष्ट होते. नंतर सप्तमातृका आणि विरगळ आठव्या अथवा दहाव्या शतकांत खोदले असावेत. खंडोबा आणि शिललिंग तीनशे वर्षाँपेक्षा जुनी वाटत नाहीत.कुलदैवताचा आदर राखून विचारतो वल्ली तुमचे मत काय?

नेहमीप्रमाणेच. बाकी स्थानिक लोकांचे चेहरे बघण्याची दाट इच्छा झाली. :)

नेहमीप्रमाणेच रोचक माहितीने भरलेला आणि सुंदर चित्रांसह वल्ली स्टाईलमधला लेख !!! *OK*

भटकंतीला नव्या जागा कळल्या.

मस्त!

मी आपलं फोटो पाहुन समाधान मानले.

मस्त लेख आहे. यातील काही जागांचे दर्शन प्र के घाणेकर यांच्या बरोबर घेण्याचा यत्न केला होता. पण असा योग जुळून आला नाही. हे लवण स्तंभ व निघोज बहुदा २०१५ मधे होणार !

घारापुरी लेण्या समाजावुन सांगत होते तेव्हा सुद्धा धन्या एका जागी शांत बसुन होता असं अधुंकसं आठवतयं...

गुळूंचवाडीचा नैसर्गिक शिलासेतू याबद्दल आजच ऐकले पहील्यांदा. पण बाकी ढोकोबाच्या यात्रेला शाळेत असताना एकदा गेलो होतो. निघोजचे कुंड, वडगाव दर्याबाई आणी कोरठणचे खंडोबा हे तर बर्याचदा पाहिलेले आहेत. माझे गाव बुगेवाडी आहे ते कान्हुरपठारपासुन पारनेरकडे ६ किमी आहे. तुम्ही आमच्या जन्मभुमीत मुशाफिरी करुन आलात. तसेच पारनेरवरुन शिरुरमार्गे आला असतात तर राळेगण सिद्धीही झाले असते जाता-जाता. आनी मला फोन केला असतात तर शिरुरला आईकडे नाष्टापाणीही झाले असते आपल्या घरी.

अजून फोटो हवे होते . वडगाव दर्याला अजून माकडांचा त्रास आहे का ? ( वानरसेनेशी युद्ध झालेला जखमी योद्धा ;) )

मस्त.... आता पुढचा कट्टा वेरूळला करू या का?

अतिशय सुंदर माहिती दिल्याबद्दल आभार. लवणस्तंभ निर्मिती होणाऱ्या जागेवर मंदिर तसेच लेण्यांभोवतीचा तट बांधून ते कसे पिढ्यान पिढ्या जपता येईल याचाच विचार दिसतो. ज्ञानेश्वर माऊलींनी रेड्याच्या तोंडून वेद वदवले ही दंतकथा आहे? अमृतानुभव, भावार्थदीपिका किंवा चांगदेव पासष्टी यात या घटनेचा उल्लेख आला आहे काय? जाणकार काय म्हणतात?

नेहमीचा प्रतिसाद दिला आहे असे समजावे. बाकी ते आत्मूबुवांचे खेचर?? बुवा, वाचताय ना? एक हत्ती खेचरावर घालून कसा नेलात?

खुसखुशीत , नवीन माहितीने आणि उत्तम फोतोंनी खचाखच भरलेला वृतांत अवांतर : ते धन्या काहून वैतागले ?

ते लवण खायला वापरतात का ? आय मीन ते काळे मीठ जे असते ते हेच काय

जबर्‍या. हिकडं जाणारच आता.

कळायला लागल्यापासून पैठणच्या ब्रम्हवृंदासमोर ज्ञानदेवांच्या आज्ञेने वेद बोलणारा* रेडा मनात घर करुन राहीला होता. या भटकंतीच्या निमित्ताने त्या रेडयाची समाधी पाहता आली. * दंतकथेनुसार.

वल्लीचा लेख म्हणजे माहिती आणि सुरेख फोटोंची लयलुट ! :) वेळ मिळताच शांतपणे वाचीन म्हणतो...

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- मराठीचे सोयीस्कर अस्मिताकारण

अगदी दिड वर्ष लांबलेली ही सफर पर्वा अचानक झाली.आणि अचानक जमलेल्या पोह्यांसारखीच मजा देऊन गेली. आणि दर्याबाई'ची जोड पोह्यांना पापड(पोह्याचेच बरं का! ;) ) लोणच्याची जोड मिळावी तशी त्यात-मिळून आली. मी ही सिझन संपून फ्रेश व्हायच्या मूडनीच निघालो होतो. ठरल्या प्रमाणे सतिशशेट गावडे उर्फ धनाजीपंत वाकडे यांना पहाटे ५ला फोन लाऊन जागवले* आणि शिवाय मागून ६:३० वाजता इमारतीखालून अजुन एक कॉल टाकून (त्यांची*) काकड आरती केली. काहिवेळातच महाराज सर्व आवरुन आले.आणि आंम्ही पिंपरीला जाऊन वल्लीना खेचर-भरती करवून निघालो. वाटेत झालेला पहिला मस्त चा आणि त्यावर (मी) लावलेल्या कडक बारनी गार हवेवर माझं cngखेचर सुसाट धडधडत सुटलं.. लवकरच गाडित वल्लीचा आगोबा झाला..आणि मग वायफळ आणि इतर* बडबडीला अगदी ऊत आला.( * च्या अर्थ आणि आशयप्राप्तीसाठी स्वतंत्र व्य.नि.धाडावा! :D ) ह्या सगळ्यात राजगुरुनगरला मिसळ स्पॉट्ला कधी आलो ते देखिल कळ्ळं नै! ही मिसळ..,ही बरी या क्याटॅग्रीत मोडणारी आहे! म्हणजे मिसळीच्या आद्य तत्वातला तिखटपणा तिच्यात बेतानी का होइ ना..? आहे! पण आमचा त्यो हवा त्यो करंट नै ओ...तिच्यात! :-/ पण असो.. करंट देणारी नसली तरी करंट काढुन घेणारीही नाहिये! ;) हेही नसे थोडके. मिसळ झाल्यावर छा..वगैरे होऊन मग आंम्ही सुंगाट निघालो..आणि पोहोचलो ते ढोकेश्वरला. लांबुनच तो डोंगर पाहून मी गाडीतच गुडघे मनातल्या मनात धरलेवते! आणि असंही मनात आलं की बहुतेक आगोबानी आपल्याला (आदल्या दिवशी - "कुठे ही उंच चढाई नैय्ये" असं सांगून) फशिवलं! :-/ पण जवळ जाऊन खेचर हवेला-सोडलं आणि वर पाहिलं तर अगदी तिन/पाच मजले..एव्हढीच चढाई होती. (पण तिनी सुद्धा उन्हात माझा घाम काढला! :-/ ) आणि अर्थातच वर गेल्यावर पहिलं पाण्याचं टाकं शोधुन मस्त फ्रेस्स्स्स्स्स्स्स्स झालो! हासहुस्स करत बसलो..तर लागलीच आगोबा त्या गंगा/यमुना क्यामेर्‍याच्या लेन्सनी डोळ्यात उभ्या आडव्या करायला गेलेला पण! मग लगेचच आंम्ही आत शिरलो. मी सवईप्रमाणे शंकराची पिंडी दिस्ताच गाभार्‍यात घुसलो. आणि पहिला अंदाज घेतला आवाजी परिणामाचा. पण एकंदर तिथली रचना आणि दगडाची जातकुळी पहाता फारसा काहि विंट्रेस वाटला नाही. मी फक्त टेस्ट राइड घ्यायची म्हणून शुद्धस्फटिक संकाशं त्रिनेत्रं पंचवक्त्रकं ही शंकरवर्णनस्तुती म्हणून पाहिली. शंकरस्तुती पण तेव्हढ्यानीही माहौल बदलला. बाहेर आलेली एक खेडवळ फ्यामिली आणी तिथला तो राखणदार माझ्याकडे मी ऑफड्युटी ड्रेसवर असतानाही,जन्मोजन्मीच्या परि-चीत नजरेनी पाहू लागले. आणि थोड्याच वेळात वल्ली, सप्तमातृकापट समजवायला लागल्यावर मी एक व्हिडिओ(जिल्बी) कडेनी तळायला जशी घेतली..तशी त्यांची खात्रीच पटली..की मी ..बामन/द्येवबाप्पा/भटजी इत्यादी-आहे म्हणून! कारण मी त्या शूटमधेही शेवटी सोय म्हणून मातृकांचा एक श्लोक-टाकलावता! सप्तमातृकापट-वल्लीच्या माहितीसह (आत्मूज् tv मधून नुस्ताच'भार! ;) ) (याचं चित्रण करताना मी सगळं कव्हर व्हायला मोबल्या आडवा धराला...आणि व्हिडू उभा आला..! :( तेव्हढं सांभाळून घ्या प्लीज. ) तो श्लोक ऐकून, म्हातारी आणि तो बरोबरचा माणूस अजुनच भावविभोर कि कै तरी म्हणतात तसे झाले. मग काय? एकदा मला आणि एकदा आगोबाला त्यांनी चेंडू टाकायला सुरवात केली. वल्ली (फक्त इथेच बिचारा बरं का! :D ) त्यांना अगदी शास्त्रशुद्ध माहिती देत होता. आणि मी तीच माहिती फक्त कथेत घालून त्यांना परत प्रसाद देऊन...वल्लीपासून - लांब करु पहात होतो. शेवटी मी वल्लीला एका बाजुच्या कडीकुलपात टाकलेल्या वीरगळ/मूर्त्यांच्या दिशेनी-सोडला..आणि त्या माणसाला त्या म्हातारीसह.." आहो आपल्या ह्या मातृका मंजे की नै..त्ये द्येवकात नै का पूजत..आणि चंडी होमाला पाण्याला नारळ सोडत सातीआसरेला..." असं करून अंगावर घेतलं =)) शेवट त्या म्हातारीचा भक्तिभाव इतका उचं-बळून आला की तिनी मला..मातृकांपाशी नेऊन "हां...सांग आता-ही कोन?" , ''सांग आता-ती कोन?" असं करत करत.. मी नाव सांगितलं की ओल्याकुंकवानी (मातृकेचा!) मळवट भरायला लागली.. हे चालू झालं. आणि मग मात्र मला वाइट वाटलं... :( मनात म्हटलं-"आज कुंकू लागलं,की इतकी वर्ष ओस पडलेल्या त्या मातृकांना उद्यापासून हळद-लागायला सुरवात होइल.आणि मग जेव्हढ्या टीकून आहेत,त्याही झिजून्/विटून खलास होतील! पण हे होईस्तोवर वल्ली फटाफट फोटू मारून परत मैदानात आला. मग वरच्या पट्टिकेच्या देवतांचा तपशिल,छताचा गिलावा,त्या आतला दिलेला नैसर्गिक रंग ,आयुधपुरुष इत्यादी Live ऐकायला मिळालं. आणि आता, "चला बाहेर.." असं एकमेकांना म्हणत बाहेर येऊन पहातो..तर तिथे मला एक अगदी परिचीत शिल्प निद्रीस्त असलेलं दिसलं! आणि फार जुनं ही नव्हे .. अगदी आपल्याच-काळातलं...

कोण बरं...हे!?

कोण बरं...हे!?

कोण बरं...हे!?

म्हणतो...तर तो निघाला चक्क आमचा...आपला....

हा

धन्या......

=)) .. =)) .. =)) आंम्ही (कुठेही) लेणी/मंदीर सफरीला गेलो..की पहिल्या १५/२० मिनिटानंतर निघे पर्यंत एकदा तरी हे शिल्प वेगवेगळ्या स्व'रुपात पाहायला मिळतच! :D कारण आंम्ही जे काही पहातो.. ते "कशाला पाहायचं दरवेळी (सगळीकडे) तेच..तेच!? (दगडधोंडे??? )" ... असा या माणसाचा अत्यंत साधा आणि सरळ हिशेब असतो. त्यामुळे धन्या आंम्हाला नेहमीच भूत-काळात सोडून स्वतः वर्तमानावर असा बिनधास्त पहुडलेला असतो/दिसतो. :) तर एकदाचे वल्लीने या मानवास जागे करून बळनी आतनं-काढून आणले.आणि मग बाहेर परत टाक्याचं पाणि काढून आंम्ही फ्रेस्स झालो. त्याच लेण्याच्या डोक्यावर एक जी गाभारासदृश खोली खोदलेली आहे..आणि तिच्यात एक भूयार आहे.. हे ऐकून ते बघायला मात्र धन्या पहिला वरती गेला..मागून मी ही माझी १ जिना उंचीची गिर्यारोहणाची हौस भागवून घेतली पण वरती फारसं काहिच नसल्यानी पाचच मिनिटं टैमपास करून आंम्ही खाली यायला निघालो..तर कातळ उन्हानी असं तापलवतं .. की मला उतरताना खाली उडी मारू? की परत वर जाऊ? असं झालं. मग तिथुन निघालो..ते मग मात्र थेट त्या खंडोबाला...आणि नंतर दर्याबाईला. मुद्दाम या दोनही देवस्थानांना भेटी देण्याइतके आम्ही तिघेही धार्मिक नाही. पण खंडोबा हे वल्ली म्हणतात,त्याप्रमाणे कुलदैवत वगैरे असलं..तरी त्यात - घरच्यांना फोटू दाखवून..."मी जाऊन आलो बरं का देवीला!" असं दाखवून मातोश्रींचा - दिपावलीपूर्व-गृह-श्रम-विभागात सणावाराची घरात कामं न करता,भटकायला गेलेल्याचा राग कमी करण्याचा वाटा होता. :D (शिवाय,आगोबानी जाताना वाटेत मंचरला खव्याच्या भट्टीवर खव्यासह एव्हढं पनीरंही पार्सल का घेतलं? ते अता कळलं! :D ) तर खंडोबा झाला..आणि आमची गाडी निघाली दर्याबाईला... हे दर्याबाई हे नाव मी आता घेतोय. पण मूळ गंम्मत वेगळीच आहे. वल्लीनी फक्त वडगाव दर्याचे लवण स्तंभ पाहू म्हणून सांगितलं..आणि मी वाटेत कान्हुरपठार अशी अक्षर पाहिली आणि एकदम २०/२२ वर्ष मागे गेलो.(मी माझ्या बाबांबरोबर या देवीला शेवटचा आलेलो ते सातवीत असताना!) माझे खापरपणजोबा हे रायगडातल्या श्रीवर्धन या गावाहून पेशव्यांनी घाटावर आणून वसविलेल्या लोकांपैकी एक... तेंव्हा ते या भागात आले,तिथ पासून ते अगदी माझ्या आजोबांपर्यंत आणि वडिलांच्या जन्मापर्यंत ह्याच भागात आमचे समस्त दिवेकर वसत गेलेले. त्यामुळे आमची मूळकुलदेवी जरी कोल्हापुरची अंबाबाई असली,तरी ही पण इतक्या वर्षांच्या सहवासानी झालेली मानसंकुलंदेवीच! मग जसे आंम्ही मंदिराच्या जवळ जवळ जायला लागलो, तसे मला एकदम मी लहानपणीची सगळी फिल्म दिसायला लागली. तो निसर्गरम्य परिसर (पायर्‍या/बांधकाम नविन असलं तरी), ती माकडं..आणि त्यांच्या दिव्य लीला! :D त्यांचा (चांगलाच असलेला ;) ) माणसाळलेपणा..अगदी आपल्या हातातून वस्तू घेऊन(किंवा दिल्या न दिल्यासारखं कुणी केलच तर...हिसकावूनही! =)) .. ) त्या अगदी आपल्यासारखच करून खाण्याचे प्रकार. लहानपणीच्या माझ्या २ ट्रिपांच्या अठवणींप्रमाणे तेंव्हा कांदे आणि फुटाणे हे खास त्यांना तिथे द्यायचे नैवेद्य होते. पण त्यात एकदा एका काळ्या हुप्प्यानी मी दिलेले फुटाणे खाल्लेवते,आणि त्याला अवडत नसताना एक माणूस..सारखा कांदा द्यायला जात होता,त्याच्या खप्पकन कानाखाली मारलेली पण अठवली!!! अर्थात हे ही आपल्या मनुष्य व्यवहाराला जवळच असच होतं. पण या पलिकडे इथली माकडं तेंव्हाही आणि अगदी आजही हिंसक वगैरे कधीच वाटली नाहीत. उलट पक्षी ती अत्यंत खट्याळ आणि त्यांच्या सर्व लीला आपल्याला तिथे दाखवतात... कसं म्हणताय??? मग पहाच ह्या व्हिडिओत! सदर चित्रिकरण करताना मला जाम मंजे जाम हसू येत होतं...शेवटी आगोबानी एक सूचक दगड मारून :-/ ह्या चित्रिकरणाला थंबिवले... :-/ आणि आंम्ही तिथून त्याच धम्माल मूडमधे... एका सुंदर ट्रीपची सांगता करत करत परतीच्या वाटेनी निघालो! :)