मस्तच !या प्रकाराबद्दल नवीन माहिती मिळाली. महाविद्यालयीन काळात गझल लिहिण्याचा सराव करत होते.सुरेश भट यांच्या गझल ऐकायचे."गंजल्या ओठास माझ्या.."आणि "भोगिले जे दुःख त्याला सुख म्हणावे लागले,एव्हढे मी भोगिले की..." बापरे कधीही कुठेही ऐकायचे ;) एका समारंभात गेले होते.कंटाळा आला होता तेव्हा "भोगिले जे" लावले.तो आवाज ताई पर्यंत गेला.इतकी ओरडली . प्रसंग काय गाणं काय लावतेस ;)(खरच अवघडच होते मी) नंतर जन्मात कधी गझल नाही ऐकली.पण गझल कुठेही लागली नुसतं गझल शब्द जरी म्हटलं की कानभुंगा त्रस्त करतो. कानात ती गझल आणि प्रसंग उभा राहत़ो. बाकी कानसेन आहे.वर्क आऊटची गाणी आवडती कानभुंगा आहेत, अजुन तरी त्यांनी त्रस्त न करता आनंदच दिला आहे.

उत्तम विवेचन. वेगळ्याच आणि महत्वाच्या विषयावरला हा लेख खूपच आवडला. आवडती जुनी गाणी बरेचदा मनात चालत असतात तो अनुभव सुखद असतो. याउलट कुठेतरी लाऊडस्पीकरवर वगैरे आपल्याला न आवडणारे, नकोसे वाटणारे एकादे जरी गाणी ऐकावे लागले, तर त्या नंतर ते डोक्यात घुमत राहून जीव नकोसा होतो. --- पण याहीपेक्षा एका वेगळ्याच समस्येने मी अनेक वर्षांपासून ग्रस्त आहे. माझ्या कानात/डोक्यात अहोरात्र एक वेगळाच संमिश्र कोलाहल घुमत असतो. एकाद्या जंगलात रात्रीचे वेळी विविध पक्षी, किडे, बेडके वगैरेंचा जो एक संमिश्र ध्वनि कानावर पडतो, तसा हा आवाज असतो. चार-पाच सेकदांच्या या आवजाच्या लडीची असंख्य आवर्तने वर्षानुवर्षे कानात घुमत आहेत. काही मेहनतीच्या कामात मग्न असताना त्याची जाणीव तात्पुरती होत नाही, परंतु लिहायला-वाचायला शांतपणे बसल्यावर मात्र ते लगेच सुरु होते. आत्ता याक्षणी कळफलकावर लिहीतानाही ते चालू आहे. मागे कोविडग्रस्त होऊन अनेक दिवस अर्धवट गुंगीत पडून असताना तर त्या आवाजाने कान वा डोके फाटून जाईल, असे वाटण्याएवढा तो कोलाहल वाढलेला होता. हा काय प्रकार आहे ? ही काही गंभीर व्याधी आहे का ? याचे कारण काय आहे आणि यावर काही उपाय आहे का, हे कृपया सांगावे. मला अनेक प्रकारचे घरगुती आवाज, लहान मुलांची विविध खेळणी असतात त्यांचे आवाज, मोठ्याने बोलणारांचे आवाज, टीव्हीवरील कार्यक्रमांचा आवाज वगैरे अजिबात सहन होत नाही, त्यामुळे मला माझ्या खोलीत स्वतःला बंद करून बसावे लागते, ते घरातल्या लोकांना फार विचित्र वाटते. हल्ली तर मला जिथे लहान मुले असतात त्यांच्या घरी जायला नकोसे वाटते कारण तिथली मुले हमखास टीव्हीवर कार्टून वगैरे जोरात आवाज करून बघत बसलेली असतात, आणि त्यांच्या पालकांना त्याचे काहीच वाटत नसते. एक-दोनदा मी त्यांना आवाज कमी करावा वा बंद करावा, असे सुचवून बघितले, पण काही उपयोग झाला नाही त्यापेक्षा तिथे न जाणेच बरे. याशिवाय आणखी एक मला सतावणारी गोष्ट म्हणजे हल्ली घरा-घरात जिथे तिथे असणारे भरमसाठ एलईडी दिवे. आपण कुणाकडे जावे तर ते लगेच भसाभसा बटणे दाबत सगळे दिवे चालू करतात, किंवा ते मुळातच चालू असतात. अमेरिकेत वगैरे बाथरूम मधे जाऊन बटण दाबले ही एकदम चार दिवे, हॉलमधे एकदम नऊ दिवे, कीचनमधले बटन दाबले की सहा प्रखर दिवे जळू लागतात. घरात फक्त आम्ही दोघे असतो तेंव्हा फक्त एक दिवा चालू ठेवतो, परंतु मुलांकडे गेलो की सारखे उठून इकडले तिकडले दिवे बंद करणे हे माझे एक कामच होऊन बसते. मुला-सुनांना तसे केलेले आवडत नाही, ते वेगळेच.... (आणखी कशाने नाही, तरी या कारणांमुळे कधी कधी "उचल रे देवा आता" असे वाटते)

संगीताची धून त्याच्या नकळत त्याच्यावर गारुड करते आणि मनाला सतत छळत राहते. आता ही सुखद गुणगुण राहिलेली नसून ती नको असलेली भुणभुण ठरते. हाच कानभुंगा कधी कधी मददगार साबीत होतो. वडील गेले तेव्हां.... जगी ज्यास कोणी नाही त्यास देव आहे .... बरेच दिवस मनात घोळत होते. आई गेली तेव्हां.... ती गेली तेव्हां पाऊस निनादत होता, ती आई होती म्हणूनी घनव्याकुळ मी ही रडलो. ती भेटली तेव्हां..... हमे तुमसे प्यार कितना... चांदी जैसा रंग है तेरा... तुम्ही मेरी मंझील... आणी बरीच कर्णमधुर गाणी. तीने नकार दिल्यावर... तुम अगर मुझको न चाहो तो कोई बात नही.... सैन्यात असताना रात्रीच्या अंधारात विषेशतः हिमालयातील फिल्ड एरीयात,राजस्थानात वाळवंटात काम करत असताना याच कानभुंग्याने एकटे पणा दुर केला. बरेच काही लिहीता येईल. संगीत कधीच त्रासदायक नसते फक्त जेव्हा ते डिजे डाॅल्बी,लाऊड स्पीकर वर जबरदस्ती ऐकावे लागते तेव्हांच नकोसे वाटते. कोजागरी पौर्णीमेला पं मालिनी राजुरकर यांची यमन रागातली बंदिश जरूर ऐकतो. नभ नित चरयो चंद्रमा सकाळी चालताना सुफी संगीत ऐकायला फार आवडते. अबिदा परवीन,कुमार गंधर्व, वडाळी बंधू आणी इतर दिग्गज. आजकाल श्रीधर फडके यांचा काही बोलायचे आहे हा अल्बम कानात रूंजी घालत असतो. विषेशता, वा रा कांत यांची झुळूक आणखी एक आणी सुधीर मोघे यांची मन मनास उमगत नाही.

सुंदर सुरेख लेख ! रेडियोवर किंवा टीव्ही, म्युझिक सिस्टीम वर लागणारी विविध गाणी ठराविक प्रसंगांची आठवण करून देतात, सुदैवाने दु:खी किंवा त्रासदायक आठवण नाही. या गाण्यांचा भुंगा रुंजी घालायला लागला की मिळतं ते निव्वळ सुखच ! सध्या लुटेरे मधलं "सवाँर लू", कला मधलं "सैंय्या क्यू घोडेपे सवॉंर हैं, बिखरनेका शौक हैं" ही गाणी रुंजी घालत आहेत !

मस्त विषय!! दर थोडे दिवसांनी एक नवीन गाणे डोक्यात घोळत असते. त्या त्या वेळच्या मूड नुसार. मग दिवस भर तेच डोक्यात राहते. १. तबल्याच्या क्लासमध्ये ढोलकीवाले एक जण धुमाळी तालातले "राजसा जवळी जरा बसा" मधील तुकडे वाजवुन दाखवत होते, कुठे पिक अप, कुठे तिहाई, कुठे मुखडा टाकु शकतो वगैरे. मग दोन दिवस तूनळीवर आणि डोक्यात तेच तुकडे घोळत राहीले. २.वर दिलेले उदाहरण--गणपतीच्या दिवसात गणराज रंगी, ओंकार स्वरुपा, अष्टविनायकांची गाणी, शिवजयंतीला शिवकल्याण राजा ची गीते, वगैरे वगैरे ३. मधे काही वर्षे गझल ने खाल्ली-मग जगजीत् सिंग,पंकज उधास, मेहदी हसन नी काय काय ऐकत होतो, जाता येता डोक्यात तेच चालु ४. नुसरत फतेह अली खान, किशोर कुमार, शान्,सोनु निगम,लकी अली ह्यानी मधे अधे काही महिने डोके खाल्ले ५.तबल्याची ओळख झाल्यापासुन कुमार गंधर्व(निर्गुणी भजने), भीमसेन जोशी(भाग्यदा लक्ष्मी बारम्मा आणि काय काय), मराठी भावगीते(श्रावणात घननीळा,तिन्हीसांजा सखे मिळाल्या, सावर रे, भय ईथले संपत नाही,केतकीच्या बनी तिथे) ह्यांनी डोक्यात ठाण मांडले जाता जाता--भोर भये पनघट पे, "बघण्यासाठी" नाही बरे का? ऐकण्यासाठी :) https://www.youtube.com/watch?v=mdEHgmS2o5E

आतापर्यंतचे प्रतिसाद अनेक उत्कृष्ट सुरावटींनी ओसंडून वाहत आहेत त्याबद्दल सर्वांना धन्यवाद !! १.

दु:खी किंवा त्रासदायक आठवण नाही.

>>> हे सुंदरच ! असाच आनंद कायम मिळो . २.

भोर भये पनघट पे, "बघण्यासाठी" नाही बरे का? ऐकण्यासाठी

>> छानच ! लगेच तिकडे जाऊन ऐकलेच. आता ‘सत्यम शिवम सुंदरम’ संपूर्ण ऐकावी लागणार हो ! 🙂 “राधा मोहन शरणम” सारख्या अनेक ओळी अक्षरशः वेड लावतात….

'संगीत' ह्या जिव्हाळ्याच्या विषयावरील हा वेगळाच लेख खूप आवडला 👍

"व्यक्तीगणिक संगीताची आवड वेगवेगळी असते, परंतु कुठलेच संगीत न आवडणारा माणूस मात्र विरळाच."

+१००० "आ आ आ ... उ उ उ ..." वालया आलाप (कि विलाप 😀) असलेलया शास्त्रीय संगीताचा मला प्रचंड तिटकारा आहे, तसलं काही ऐकलं कि माझं डोकंच फिरतं! बाकी सर्व प्रकारचे संगीत मला सुसह्य वाटते. त्यातले अनेक संगीत प्रकार मनाला रिझवतात मग ते शुद्ध वाद्यसंगीत असो नाहीतर गीत आणि संगीताचा सुरेख संयोग. भाषेचाही त्यात अडसर येत नाही, गीत रचनेतला एक शब्दही समजला नाही तरी काही फरक पडत नाही पण जर ते गीत-संगीत (माझ्यासाठी) श्रवणीय असेल तर मस्त मूड बनवते! बाकी लेखात म्हंटल्या प्रमाणे एखादे संगीत काही तासांसाठी किंवा फारतर एखाद दिवसासाठी डोक्यात रुतून बसण्याचा अनुभव आत्तापर्यंत अगणित वेळा घेऊन झाला आहे. गेल्या काही दिवस, आठवडे महिन्यांतले सांगायचे तर महाशिवरात्रीला ऐकण्यात आलेले ''हर हर शंभू... शिव महादेवा शंभू' असो किंवा आठवड्यापूर्वी होऊन गेलेल्या हनुमान जयंतीला ऐकलेले 'मेरे भारत का बच्चा बच्चा... जय श्रीराम बोलेगा' हे गाणे असो, पण त्या दोन्ही गाण्यांनी त्या त्या दिवसापुरते माझ्या मनावर पूर्ण गारुड केले होते 😀 आणि आता विषय निघालाच आहे तर नुकताच घडलेला एक किस्सा सांगायचा मोह आवरत नाहीये... हौस अजिबात नव्हती पण दशकभराहून अधिक काळ असलेले चांगले व्यावसायिक संबंध जपण्याचा भाग म्हणून एका व्हेंडरच्या मुलाच्या पाचव्या वाढदिवसानिमित्त आयोजित कार्यक्रमाला गेल्या शनिवारी संध्याकाळी गेलो होतो. 'मॅरेज लॉन' वर साग्रसंगीत साजऱ्या झालेल्या ह्या समारंभाच्या यजमानांनी 'वाढदिवस', 'हळदी समारंभ', 'महापुरुषांच्या जयंत्या' तसेच 'गणेश विसर्जन' आणि अन्य कुठल्या ना कुठल्या निमित्ताने निघणाऱ्या मिरवणुका अशा सर्व प्रसंगी "कर्णकर्कश्य संगीत वाजवावे । ते इतरांसी बळे ऐकवावे । बहिरे करून सोडावे । सकल जन ।" अशी शिकवण देणाऱ्या 'महान' धर्माची दीक्षा घेतली असल्याने त्या 'पवित्र' विधीसाठी आवश्यक असलेले कंट्रोलर, मिक्सर, टर्नटेबल्स, मोठमोठे स्पिकर्स, सब-वूफर्स, ट्विटर्स आणि हेडफोन, केबल्स वगैरे वगैरे किरकोळ ऍक्सेसरीज अशा साहित्यासह 'डिजे' नामक पुरोहिताला भरघोस दक्षिणा देऊन पाचारण केले होते. अशा डिजे सिस्टिम्स वर वाजणाऱ्या संगीतामुळे होणारे ध्वनीप्रदूषण, त्यामुळे लहान मुले आणि वृद्ध व्यक्तींना होणारा त्रास किंवा उद्भवणाऱ्या शारीरिक, मानसिक समस्या वगैरे गोष्टी मान्यच, त्यात दुमत असण्याचे कारणच नाही आणि कुठलीही सुज्ञ व्यक्ती सार्वजनिक ठिकाणी चालणाऱ्या असल्या प्रकारांचे समर्थनही करणार नाही, पण चावून-चघळून चोथा झालेल्या ह्या मुद्द्यांवर भाष्य करण्याचा ह्या प्रतिसादाचा उद्देशही नाही 😀 सांगायचं मुद्दा काय तर परवा त्या ठिकाणीही दणक्यात गाणी सुरु होती. सुदैवाने खुल्या जागी कार्यक्रम असल्याने शहरांतील रस्त्यावर आणि सोसायटीच्या गच्चीवर किंवा आवारात, पार्किंग मध्ये वगैरे असा ढणढणाट चालू असल्यावर जसा जीव नकोस होतो तसा प्रकार नव्हता त्यामुळे आवाज त्यातल्यात्यात सुसह्य वाटत होता आणि (वेळ घालवण्यासाठी दुसरा काही ऑप्शनच नसल्याने) त्या गाण्यांवर चालू असलेला चिल्ल्यापिल्यांचा आणि पोराटोरांचा 'डान्स' बघायलाही मजा येत होती. पण अचानक 'डिजे'ने लावलेलया एका गाण्याचे बोल ऐकून मात्र मी अक्षरशः उडालोच! ते गाणे त्याआधी कधी माझ्या ऐकण्यात आले नव्हते म्हणून फोनवर अशा अनोळखी गाण्यांची ओळख पटवण्यासाठी गेल्या काही वर्षांपासून भरवश्याचा मदतनीस बनलेल्या 'Shazam' ह्या ॲप कडे मदतीची याचना केली आणि त्याने सेकंदाच्या कितव्यांतरी भागात "Gadi Wala Aaya Ghar Se Kachra Nikal - Shyam Bairagi" असा निकाल दिला! देख देख देख तु यहा वहा न फेक... देख देख देख तु यहा वहा न फेक... देख फैले गी बिमारी होगा सबका बूरा हाल... तो का करे भैया? गाडी वाला आया घर से कचरा निकाल... गाडी वाला आया घर से कचरा निकाल... गाडी वाला आया घर से कचरा निकाल... गाडी वाला आया घर से कचरा निकाल... त्या डिजेने चक्क 'स्वच्छ भारत अभियानातंर्गत' (सध्या महाराष्ट्रासहित) देशातील अनेक राज्यांत रोज सकाळी ओला-सुका कचरा कचरा गोळा करण्यासाठी फिरणाऱ्या ग्रामपंचायत आणि नगर परिषद / नगरपालिकांचे घंटागाडी वाले लावतात त्या "गाडी वाला आया घर से कचरा निकाल" ह्या गाण्याचे रिमिक्स व्हर्जन लावले होते आणि गंमत म्हणजे त्या गाण्यावर नाचायला त्या लहानग्यांच्या साथीला अनेक मोठी माणसेही मोठ्या उत्साहात सामील झाली होती. चांगल्या साउंड सिस्टीम्सवर अनेक सुमार गाणीही पहिल्यांदाच ऐकताना मजा येत असली तरी कुतूहल चाळवले गेल्याने नंतर गुगलवर त्या गाण्याविषयी थोडा शोध घेतला असता त्या गाण्या आणि गायक 'श्याम बैरागी' ह्यांच्याबद्दल भरपूर विलक्षण माहिती मिळाली. ती माहिती एका स्वतंत्र लेखाचा विषय ठरू शकेल त्यामुळे अधिक तपशिलात जात नाही 😀 पण ते गाणे किती लोकप्रिय झाले आहे ह्याची कल्पना येण्यासाठी त्याच्या तीन व्हर्जन्सचे युट्युब वरील व्हिडिओ लिंक्स खाली देत आहे... गाडी वाला आया घर से कचरा निकाल. https://www.youtube.com/embed/5cucNSAmSKQ झुंबा डान्स व्हर्जन https://www.youtube.com/embed/Wx8GomMjbSM? तारक मेहता का उल्टा चश्मा https://www.youtube.com/embed/coQVgyp50Zg अर्थात संगीतात शब्दांना तितके महत्व नसते हे कित्येक प्रसंगातून अनुभवले आहे. "भगवे अमुचे रक्त तळपते तप्त हिंदवी बाणा" हे शिवसेना गीत महाराष्ट्राबाहेरही अनेक राज्यांत कुठल्याही कार्यक्रमांत वाजताना आणि त्यावर लोकांना नाचताना पाहिले आहे तसेच आमच्या डोंबिवलीला लागून असलेल्या कल्याण ग्रामीण ह्या विधानसभेच्या मतदार संघाचे मनसेचे एकमेव आमदार श्री. राजू पाटील ह्यांच्या निवडणूक प्रचारासाठी तयार केलेले 'एकंच वादा... राजू दादा' हे गाणे मागच्या वर्षी मराठवाड्याच्या दौऱ्यावर असताना परळी येथे 'डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती' निमित्त निघालेल्या मिरवणुकीत डीजे साउंड सिस्टीमवर वाजताना आणि रिपब्लिकन पक्षाचे झेंडे हाती घेऊन त्यावर बेभान होऊन नाचणाऱ्या कार्यकर्त्यांना बघितल्यावर संगीत हे धर्म, भाषा आणि जाती-पातिच्या पलीकडे जाऊन ते ऐकणाऱ्या आणि त्यावर नृत्य करणाऱ्यांना आनंदाची एक विलक्षण अनुभूती देते हे आधीच लक्षात आलेले असल्याने 'घंटागाडीचे' गाणे त्या दिवशी वाढदिवस प्रसंगी वाजणे हि काही तेवढी नवलाईची गोष्ट नसली तरी त्या गाण्याने मला एक दिवस पछाडले होते हे नक्की 😂

मला गाणी ऐकायला प्रचंड आवडतात, त्यातल्या त्यात हिंदी व मराठी. इंग्लिश गाण्यातले ओ की ठो कळत नाही. नाही म्हणायला ७०-८०च्या दशकात आबा, बॉनीएम वगैरे गाणी ऐकायला आवडायची. सध्या स्मार्टफोनवर 'जिओसावन' ह्या संकेतस्थळावर भरपूर जुनी नवी हिंदी सिनेमातली गाणी ऐकतो. बाथरूम सिंगर तर मी आहेच, त्याचाही आनंद घेतो. सतत गाणी ऐकत असल्यामुळे एक नवीनच अनुभव मी घेतोय - सकाळी उठल्या उठल्या अचानक मनात एक गाणे रुंजी घालायला लागते व संपूर्ण दिवस पिच्छा सोडत नाही. त्याचा अजून त्रास असा काही नाही, तरी देखील जे गाणे कदाचित वर्षाआधी ऐकले असेल किंवा नसेलही, ते गाणे असे अचानक का आठवावे ? खूप प्रयत्न करून देखील त्यामागचा कार्यकारण भाव अजून तरी कळला नाही, शक्य असल्यास समजवा.

खूप छान लेख आहे. सध्या एका संगीताचा त्रास होत आहे. पण तो कानभुंगा आहे का ते माहिती नाही. नेटफ्लिक्सवर "कला" चित्रपट आला होता, बरेच दिवस फक्त गाणीच ऐकली. गाणी खूपच आवडली, दिवसातून एकदा तर नक्कीच ऐकत होते. मग बऱ्याच दिवसांनी चित्रपट पाहिला. खूप डिस्टर्ब् झालं चित्रपट पाहून, काहीतरी नकारात्मक भाव भरून राहिला. विशेष करून "जाने बलमा घोडेपे क्यूँ सवार है" हे गाणं आधी खूप आवडलं होतं, पण नंतर ऐकताना नायिकेवर ते गाणं गाण्यासाठी काय प्रसंग ओढवला हे विसरता येईना. तो प्रसंग आणि गाण्याचे शब्द यातला विरोधाभास चित्रपटात परिणामकारकरीत्या गुंफला आहे. आधी खूप वेळा गाणी ऐकल्याने चित्रपट पाहिल्यानंतरही गाणी सतत डोक्यात येतच होती. पण त्यानंतर ते संगीत डोक्यात आलं की त्रास व्हायला लागला. त्रास त्या संगीताचा नव्हता, त्यामुळे चित्रपटाची जी नकारात्मकता आठवत होती त्याचा होता. आता वाटतं चित्रपट पाहून मी चांगल्या संगीताला मुकले. कदाचित चित्रपटाचा मनावरचा परिणाम कालपरत्वे कमी झाला की गाणी पुन्हा आवडतील.

ही काही माझी रोजची इथे यायची वेळ नाही परंतु एका कानभुंग्याने त्रस्त केल्यामुळे यावे लागले ! रात्रीचा प्रवास चालू होता. प्रवास संपायला 15 मिनिटे असताना अचानक ध्यानीमनी नसताना किंवा गेल्या कित्येक महिन्यात ऐकले नसतानाही, " भेट तुझी माझी स्मरते" हे गाणे डोक्यात प्रचंड भुंगा घालू लागले. अजूनही ते थांबत नाही आहे. धृपद किमान शंभर वेळा म्हणून झाल्यानंतर त्यातली "सुखालाही भोवळ आली" अर्धवट सुरू झालीये. समजा हे गाणे सीडीवर असते आणि "आली"च्या ली वर सीडी अडकल्यावर कसे लिलीलीली….. होते, तसेच सुरू झालेले आहे. मेंदूचा कारभारच अजब आहे ... :)

मस्तच !या प्रकाराबद्दल नवीन माहिती मिळाली. महाविद्यालयीन काळात गझल लिहिण्याचा सराव करत होते.सुरेश भट यांच्या गझल ऐकायचे."गंजल्या ओठास माझ्या.."आणि "भोगिले जे दुःख त्याला सुख म्हणावे लागले,एव्हढे मी भोगिले की..." बापरे कधीही कुठेही ऐकायचे ;) एका समारंभात गेले होते.कंटाळा आला होता तेव्हा "भोगिले जे" लावले.तो आवाज ताई पर्यंत गेला.इतकी ओरडली . प्रसंग काय गाणं काय लावतेस ;)(खरच अवघडच होते मी) नंतर जन्मात कधी गझल नाही ऐकली.पण गझल कुठेही लागली नुसतं गझल शब्द जरी म्हटलं की कानभुंगा त्रस्त करतो. कानात ती गझल आणि प्रसंग उभा राहत़ो. बाकी कानसेन आहे.वर्क आऊटची गाणी आवडती कानभुंगा आहेत, अजुन तरी त्यांनी त्रस्त न करता आनंदच दिला आहे.

उत्तम विवेचन. वेगळ्याच आणि महत्वाच्या विषयावरला हा लेख खूपच आवडला. आवडती जुनी गाणी बरेचदा मनात चालत असतात तो अनुभव सुखद असतो. याउलट कुठेतरी लाऊडस्पीकरवर वगैरे आपल्याला न आवडणारे, नकोसे वाटणारे एकादे जरी गाणी ऐकावे लागले, तर त्या नंतर ते डोक्यात घुमत राहून जीव नकोसा होतो. --- पण याहीपेक्षा एका वेगळ्याच समस्येने मी अनेक वर्षांपासून ग्रस्त आहे. माझ्या कानात/डोक्यात अहोरात्र एक वेगळाच संमिश्र कोलाहल घुमत असतो. एकाद्या जंगलात रात्रीचे वेळी विविध पक्षी, किडे, बेडके वगैरेंचा जो एक संमिश्र ध्वनि कानावर पडतो, तसा हा आवाज असतो. चार-पाच सेकदांच्या या आवजाच्या लडीची असंख्य आवर्तने वर्षानुवर्षे कानात घुमत आहेत. काही मेहनतीच्या कामात मग्न असताना त्याची जाणीव तात्पुरती होत नाही, परंतु लिहायला-वाचायला शांतपणे बसल्यावर मात्र ते लगेच सुरु होते. आत्ता याक्षणी कळफलकावर लिहीतानाही ते चालू आहे. मागे कोविडग्रस्त होऊन अनेक दिवस अर्धवट गुंगीत पडून असताना तर त्या आवाजाने कान वा डोके फाटून जाईल, असे वाटण्याएवढा तो कोलाहल वाढलेला होता. हा काय प्रकार आहे ? ही काही गंभीर व्याधी आहे का ? याचे कारण काय आहे आणि यावर काही उपाय आहे का, हे कृपया सांगावे. मला अनेक प्रकारचे घरगुती आवाज, लहान मुलांची विविध खेळणी असतात त्यांचे आवाज, मोठ्याने बोलणारांचे आवाज, टीव्हीवरील कार्यक्रमांचा आवाज वगैरे अजिबात सहन होत नाही, त्यामुळे मला माझ्या खोलीत स्वतःला बंद करून बसावे लागते, ते घरातल्या लोकांना फार विचित्र वाटते. हल्ली तर मला जिथे लहान मुले असतात त्यांच्या घरी जायला नकोसे वाटते कारण तिथली मुले हमखास टीव्हीवर कार्टून वगैरे जोरात आवाज करून बघत बसलेली असतात, आणि त्यांच्या पालकांना त्याचे काहीच वाटत नसते. एक-दोनदा मी त्यांना आवाज कमी करावा वा बंद करावा, असे सुचवून बघितले, पण काही उपयोग झाला नाही त्यापेक्षा तिथे न जाणेच बरे. याशिवाय आणखी एक मला सतावणारी गोष्ट म्हणजे हल्ली घरा-घरात जिथे तिथे असणारे भरमसाठ एलईडी दिवे. आपण कुणाकडे जावे तर ते लगेच भसाभसा बटणे दाबत सगळे दिवे चालू करतात, किंवा ते मुळातच चालू असतात. अमेरिकेत वगैरे बाथरूम मधे जाऊन बटण दाबले ही एकदम चार दिवे, हॉलमधे एकदम नऊ दिवे, कीचनमधले बटन दाबले की सहा प्रखर दिवे जळू लागतात. घरात फक्त आम्ही दोघे असतो तेंव्हा फक्त एक दिवा चालू ठेवतो, परंतु मुलांकडे गेलो की सारखे उठून इकडले तिकडले दिवे बंद करणे हे माझे एक कामच होऊन बसते. मुला-सुनांना तसे केलेले आवडत नाही, ते वेगळेच.... (आणखी कशाने नाही, तरी या कारणांमुळे कधी कधी "उचल रे देवा आता" असे वाटते)

संगीताची धून त्याच्या नकळत त्याच्यावर गारुड करते आणि मनाला सतत छळत राहते. आता ही सुखद गुणगुण राहिलेली नसून ती नको असलेली भुणभुण ठरते. हाच कानभुंगा कधी कधी मददगार साबीत होतो. वडील गेले तेव्हां.... जगी ज्यास कोणी नाही त्यास देव आहे .... बरेच दिवस मनात घोळत होते. आई गेली तेव्हां.... ती गेली तेव्हां पाऊस निनादत होता, ती आई होती म्हणूनी घनव्याकुळ मी ही रडलो. ती भेटली तेव्हां..... हमे तुमसे प्यार कितना... चांदी जैसा रंग है तेरा... तुम्ही मेरी मंझील... आणी बरीच कर्णमधुर गाणी. तीने नकार दिल्यावर... तुम अगर मुझको न चाहो तो कोई बात नही.... सैन्यात असताना रात्रीच्या अंधारात विषेशतः हिमालयातील फिल्ड एरीयात,राजस्थानात वाळवंटात काम करत असताना याच कानभुंग्याने एकटे पणा दुर केला. बरेच काही लिहीता येईल. संगीत कधीच त्रासदायक नसते फक्त जेव्हा ते डिजे डाॅल्बी,लाऊड स्पीकर वर जबरदस्ती ऐकावे लागते तेव्हांच नकोसे वाटते. कोजागरी पौर्णीमेला पं मालिनी राजुरकर यांची यमन रागातली बंदिश जरूर ऐकतो. नभ नित चरयो चंद्रमा सकाळी चालताना सुफी संगीत ऐकायला फार आवडते. अबिदा परवीन,कुमार गंधर्व, वडाळी बंधू आणी इतर दिग्गज. आजकाल श्रीधर फडके यांचा काही बोलायचे आहे हा अल्बम कानात रूंजी घालत असतो. विषेशता, वा रा कांत यांची झुळूक आणखी एक आणी सुधीर मोघे यांची मन मनास उमगत नाही.

सुंदर सुरेख लेख ! रेडियोवर किंवा टीव्ही, म्युझिक सिस्टीम वर लागणारी विविध गाणी ठराविक प्रसंगांची आठवण करून देतात, सुदैवाने दु:खी किंवा त्रासदायक आठवण नाही. या गाण्यांचा भुंगा रुंजी घालायला लागला की मिळतं ते निव्वळ सुखच ! सध्या लुटेरे मधलं "सवाँर लू", कला मधलं "सैंय्या क्यू घोडेपे सवॉंर हैं, बिखरनेका शौक हैं" ही गाणी रुंजी घालत आहेत !

मस्त विषय!! दर थोडे दिवसांनी एक नवीन गाणे डोक्यात घोळत असते. त्या त्या वेळच्या मूड नुसार. मग दिवस भर तेच डोक्यात राहते. १. तबल्याच्या क्लासमध्ये ढोलकीवाले एक जण धुमाळी तालातले "राजसा जवळी जरा बसा" मधील तुकडे वाजवुन दाखवत होते, कुठे पिक अप, कुठे तिहाई, कुठे मुखडा टाकु शकतो वगैरे. मग दोन दिवस तूनळीवर आणि डोक्यात तेच तुकडे घोळत राहीले. २.वर दिलेले उदाहरण--गणपतीच्या दिवसात गणराज रंगी, ओंकार स्वरुपा, अष्टविनायकांची गाणी, शिवजयंतीला शिवकल्याण राजा ची गीते, वगैरे वगैरे ३. मधे काही वर्षे गझल ने खाल्ली-मग जगजीत् सिंग,पंकज उधास, मेहदी हसन नी काय काय ऐकत होतो, जाता येता डोक्यात तेच चालु ४. नुसरत फतेह अली खान, किशोर कुमार, शान्,सोनु निगम,लकी अली ह्यानी मधे अधे काही महिने डोके खाल्ले ५.तबल्याची ओळख झाल्यापासुन कुमार गंधर्व(निर्गुणी भजने), भीमसेन जोशी(भाग्यदा लक्ष्मी बारम्मा आणि काय काय), मराठी भावगीते(श्रावणात घननीळा,तिन्हीसांजा सखे मिळाल्या, सावर रे, भय ईथले संपत नाही,केतकीच्या बनी तिथे) ह्यांनी डोक्यात ठाण मांडले जाता जाता--भोर भये पनघट पे, "बघण्यासाठी" नाही बरे का? ऐकण्यासाठी :) https://www.youtube.com/watch?v=mdEHgmS2o5E

आतापर्यंतचे प्रतिसाद अनेक उत्कृष्ट सुरावटींनी ओसंडून वाहत आहेत त्याबद्दल सर्वांना धन्यवाद !! १.

दु:खी किंवा त्रासदायक आठवण नाही.

>>> हे सुंदरच ! असाच आनंद कायम मिळो . २.

भोर भये पनघट पे, "बघण्यासाठी" नाही बरे का? ऐकण्यासाठी

>> छानच ! लगेच तिकडे जाऊन ऐकलेच. आता ‘सत्यम शिवम सुंदरम’ संपूर्ण ऐकावी लागणार हो ! 🙂 “राधा मोहन शरणम” सारख्या अनेक ओळी अक्षरशः वेड लावतात….

'संगीत' ह्या जिव्हाळ्याच्या विषयावरील हा वेगळाच लेख खूप आवडला 👍

"व्यक्तीगणिक संगीताची आवड वेगवेगळी असते, परंतु कुठलेच संगीत न आवडणारा माणूस मात्र विरळाच."

+१००० "आ आ आ ... उ उ उ ..." वालया आलाप (कि विलाप 😀) असलेलया शास्त्रीय संगीताचा मला प्रचंड तिटकारा आहे, तसलं काही ऐकलं कि माझं डोकंच फिरतं! बाकी सर्व प्रकारचे संगीत मला सुसह्य वाटते. त्यातले अनेक संगीत प्रकार मनाला रिझवतात मग ते शुद्ध वाद्यसंगीत असो नाहीतर गीत आणि संगीताचा सुरेख संयोग. भाषेचाही त्यात अडसर येत नाही, गीत रचनेतला एक शब्दही समजला नाही तरी काही फरक पडत नाही पण जर ते गीत-संगीत (माझ्यासाठी) श्रवणीय असेल तर मस्त मूड बनवते! बाकी लेखात म्हंटल्या प्रमाणे एखादे संगीत काही तासांसाठी किंवा फारतर एखाद दिवसासाठी डोक्यात रुतून बसण्याचा अनुभव आत्तापर्यंत अगणित वेळा घेऊन झाला आहे. गेल्या काही दिवस, आठवडे महिन्यांतले सांगायचे तर महाशिवरात्रीला ऐकण्यात आलेले ''हर हर शंभू... शिव महादेवा शंभू' असो किंवा आठवड्यापूर्वी होऊन गेलेल्या हनुमान जयंतीला ऐकलेले 'मेरे भारत का बच्चा बच्चा... जय श्रीराम बोलेगा' हे गाणे असो, पण त्या दोन्ही गाण्यांनी त्या त्या दिवसापुरते माझ्या मनावर पूर्ण गारुड केले होते 😀 आणि आता विषय निघालाच आहे तर नुकताच घडलेला एक किस्सा सांगायचा मोह आवरत नाहीये... हौस अजिबात नव्हती पण दशकभराहून अधिक काळ असलेले चांगले व्यावसायिक संबंध जपण्याचा भाग म्हणून एका व्हेंडरच्या मुलाच्या पाचव्या वाढदिवसानिमित्त आयोजित कार्यक्रमाला गेल्या शनिवारी संध्याकाळी गेलो होतो. 'मॅरेज लॉन' वर साग्रसंगीत साजऱ्या झालेल्या ह्या समारंभाच्या यजमानांनी 'वाढदिवस', 'हळदी समारंभ', 'महापुरुषांच्या जयंत्या' तसेच 'गणेश विसर्जन' आणि अन्य कुठल्या ना कुठल्या निमित्ताने निघणाऱ्या मिरवणुका अशा सर्व प्रसंगी "कर्णकर्कश्य संगीत वाजवावे । ते इतरांसी बळे ऐकवावे । बहिरे करून सोडावे । सकल जन ।" अशी शिकवण देणाऱ्या 'महान' धर्माची दीक्षा घेतली असल्याने त्या 'पवित्र' विधीसाठी आवश्यक असलेले कंट्रोलर, मिक्सर, टर्नटेबल्स, मोठमोठे स्पिकर्स, सब-वूफर्स, ट्विटर्स आणि हेडफोन, केबल्स वगैरे वगैरे किरकोळ ऍक्सेसरीज अशा साहित्यासह 'डिजे' नामक पुरोहिताला भरघोस दक्षिणा देऊन पाचारण केले होते. अशा डिजे सिस्टिम्स वर वाजणाऱ्या संगीतामुळे होणारे ध्वनीप्रदूषण, त्यामुळे लहान मुले आणि वृद्ध व्यक्तींना होणारा त्रास किंवा उद्भवणाऱ्या शारीरिक, मानसिक समस्या वगैरे गोष्टी मान्यच, त्यात दुमत असण्याचे कारणच नाही आणि कुठलीही सुज्ञ व्यक्ती सार्वजनिक ठिकाणी चालणाऱ्या असल्या प्रकारांचे समर्थनही करणार नाही, पण चावून-चघळून चोथा झालेल्या ह्या मुद्द्यांवर भाष्य करण्याचा ह्या प्रतिसादाचा उद्देशही नाही 😀 सांगायचं मुद्दा काय तर परवा त्या ठिकाणीही दणक्यात गाणी सुरु होती. सुदैवाने खुल्या जागी कार्यक्रम असल्याने शहरांतील रस्त्यावर आणि सोसायटीच्या गच्चीवर किंवा आवारात, पार्किंग मध्ये वगैरे असा ढणढणाट चालू असल्यावर जसा जीव नकोस होतो तसा प्रकार नव्हता त्यामुळे आवाज त्यातल्यात्यात सुसह्य वाटत होता आणि (वेळ घालवण्यासाठी दुसरा काही ऑप्शनच नसल्याने) त्या गाण्यांवर चालू असलेला चिल्ल्यापिल्यांचा आणि पोराटोरांचा 'डान्स' बघायलाही मजा येत होती. पण अचानक 'डिजे'ने लावलेलया एका गाण्याचे बोल ऐकून मात्र मी अक्षरशः उडालोच! ते गाणे त्याआधी कधी माझ्या ऐकण्यात आले नव्हते म्हणून फोनवर अशा अनोळखी गाण्यांची ओळख पटवण्यासाठी गेल्या काही वर्षांपासून भरवश्याचा मदतनीस बनलेल्या 'Shazam' ह्या ॲप कडे मदतीची याचना केली आणि त्याने सेकंदाच्या कितव्यांतरी भागात "Gadi Wala Aaya Ghar Se Kachra Nikal - Shyam Bairagi" असा निकाल दिला! देख देख देख तु यहा वहा न फेक... देख देख देख तु यहा वहा न फेक... देख फैले गी बिमारी होगा सबका बूरा हाल... तो का करे भैया? गाडी वाला आया घर से कचरा निकाल... गाडी वाला आया घर से कचरा निकाल... गाडी वाला आया घर से कचरा निकाल... गाडी वाला आया घर से कचरा निकाल... त्या डिजेने चक्क 'स्वच्छ भारत अभियानातंर्गत' (सध्या महाराष्ट्रासहित) देशातील अनेक राज्यांत रोज सकाळी ओला-सुका कचरा कचरा गोळा करण्यासाठी फिरणाऱ्या ग्रामपंचायत आणि नगर परिषद / नगरपालिकांचे घंटागाडी वाले लावतात त्या "गाडी वाला आया घर से कचरा निकाल" ह्या गाण्याचे रिमिक्स व्हर्जन लावले होते आणि गंमत म्हणजे त्या गाण्यावर नाचायला त्या लहानग्यांच्या साथीला अनेक मोठी माणसेही मोठ्या उत्साहात सामील झाली होती. चांगल्या साउंड सिस्टीम्सवर अनेक सुमार गाणीही पहिल्यांदाच ऐकताना मजा येत असली तरी कुतूहल चाळवले गेल्याने नंतर गुगलवर त्या गाण्याविषयी थोडा शोध घेतला असता त्या गाण्या आणि गायक 'श्याम बैरागी' ह्यांच्याबद्दल भरपूर विलक्षण माहिती मिळाली. ती माहिती एका स्वतंत्र लेखाचा विषय ठरू शकेल त्यामुळे अधिक तपशिलात जात नाही 😀 पण ते गाणे किती लोकप्रिय झाले आहे ह्याची कल्पना येण्यासाठी त्याच्या तीन व्हर्जन्सचे युट्युब वरील व्हिडिओ लिंक्स खाली देत आहे... गाडी वाला आया घर से कचरा निकाल. https://www.youtube.com/embed/5cucNSAmSKQ झुंबा डान्स व्हर्जन https://www.youtube.com/embed/Wx8GomMjbSM? तारक मेहता का उल्टा चश्मा https://www.youtube.com/embed/coQVgyp50Zg अर्थात संगीतात शब्दांना तितके महत्व नसते हे कित्येक प्रसंगातून अनुभवले आहे. "भगवे अमुचे रक्त तळपते तप्त हिंदवी बाणा" हे शिवसेना गीत महाराष्ट्राबाहेरही अनेक राज्यांत कुठल्याही कार्यक्रमांत वाजताना आणि त्यावर लोकांना नाचताना पाहिले आहे तसेच आमच्या डोंबिवलीला लागून असलेल्या कल्याण ग्रामीण ह्या विधानसभेच्या मतदार संघाचे मनसेचे एकमेव आमदार श्री. राजू पाटील ह्यांच्या निवडणूक प्रचारासाठी तयार केलेले 'एकंच वादा... राजू दादा' हे गाणे मागच्या वर्षी मराठवाड्याच्या दौऱ्यावर असताना परळी येथे 'डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती' निमित्त निघालेल्या मिरवणुकीत डीजे साउंड सिस्टीमवर वाजताना आणि रिपब्लिकन पक्षाचे झेंडे हाती घेऊन त्यावर बेभान होऊन नाचणाऱ्या कार्यकर्त्यांना बघितल्यावर संगीत हे धर्म, भाषा आणि जाती-पातिच्या पलीकडे जाऊन ते ऐकणाऱ्या आणि त्यावर नृत्य करणाऱ्यांना आनंदाची एक विलक्षण अनुभूती देते हे आधीच लक्षात आलेले असल्याने 'घंटागाडीचे' गाणे त्या दिवशी वाढदिवस प्रसंगी वाजणे हि काही तेवढी नवलाईची गोष्ट नसली तरी त्या गाण्याने मला एक दिवस पछाडले होते हे नक्की 😂

मला गाणी ऐकायला प्रचंड आवडतात, त्यातल्या त्यात हिंदी व मराठी. इंग्लिश गाण्यातले ओ की ठो कळत नाही. नाही म्हणायला ७०-८०च्या दशकात आबा, बॉनीएम वगैरे गाणी ऐकायला आवडायची. सध्या स्मार्टफोनवर 'जिओसावन' ह्या संकेतस्थळावर भरपूर जुनी नवी हिंदी सिनेमातली गाणी ऐकतो. बाथरूम सिंगर तर मी आहेच, त्याचाही आनंद घेतो. सतत गाणी ऐकत असल्यामुळे एक नवीनच अनुभव मी घेतोय - सकाळी उठल्या उठल्या अचानक मनात एक गाणे रुंजी घालायला लागते व संपूर्ण दिवस पिच्छा सोडत नाही. त्याचा अजून त्रास असा काही नाही, तरी देखील जे गाणे कदाचित वर्षाआधी ऐकले असेल किंवा नसेलही, ते गाणे असे अचानक का आठवावे ? खूप प्रयत्न करून देखील त्यामागचा कार्यकारण भाव अजून तरी कळला नाही, शक्य असल्यास समजवा.

खूप छान लेख आहे. सध्या एका संगीताचा त्रास होत आहे. पण तो कानभुंगा आहे का ते माहिती नाही. नेटफ्लिक्सवर "कला" चित्रपट आला होता, बरेच दिवस फक्त गाणीच ऐकली. गाणी खूपच आवडली, दिवसातून एकदा तर नक्कीच ऐकत होते. मग बऱ्याच दिवसांनी चित्रपट पाहिला. खूप डिस्टर्ब् झालं चित्रपट पाहून, काहीतरी नकारात्मक भाव भरून राहिला. विशेष करून "जाने बलमा घोडेपे क्यूँ सवार है" हे गाणं आधी खूप आवडलं होतं, पण नंतर ऐकताना नायिकेवर ते गाणं गाण्यासाठी काय प्रसंग ओढवला हे विसरता येईना. तो प्रसंग आणि गाण्याचे शब्द यातला विरोधाभास चित्रपटात परिणामकारकरीत्या गुंफला आहे. आधी खूप वेळा गाणी ऐकल्याने चित्रपट पाहिल्यानंतरही गाणी सतत डोक्यात येतच होती. पण त्यानंतर ते संगीत डोक्यात आलं की त्रास व्हायला लागला. त्रास त्या संगीताचा नव्हता, त्यामुळे चित्रपटाची जी नकारात्मकता आठवत होती त्याचा होता. आता वाटतं चित्रपट पाहून मी चांगल्या संगीताला मुकले. कदाचित चित्रपटाचा मनावरचा परिणाम कालपरत्वे कमी झाला की गाणी पुन्हा आवडतील.

ही काही माझी रोजची इथे यायची वेळ नाही परंतु एका कानभुंग्याने त्रस्त केल्यामुळे यावे लागले ! रात्रीचा प्रवास चालू होता. प्रवास संपायला 15 मिनिटे असताना अचानक ध्यानीमनी नसताना किंवा गेल्या कित्येक महिन्यात ऐकले नसतानाही, " भेट तुझी माझी स्मरते" हे गाणे डोक्यात प्रचंड भुंगा घालू लागले. अजूनही ते थांबत नाही आहे. धृपद किमान शंभर वेळा म्हणून झाल्यानंतर त्यातली "सुखालाही भोवळ आली" अर्धवट सुरू झालीये. समजा हे गाणे सीडीवर असते आणि "आली"च्या ली वर सीडी अडकल्यावर कसे लिलीलीली….. होते, तसेच सुरू झालेले आहे. मेंदूचा कारभारच अजब आहे ... :)

छान... कुठे झाला कार्यक्रम?

व्हिडिओ नाही पाहिलेत अजून मात्र तुम्ही एकदम बहारदार वर्णन केले आहे.

लेख आवडला. पद्म्श्री विजय घाटेंचा सोलो तबला एकदा ऐकला आहे आणि अजून विसरु शकत नाही. बाकी तबलजी ऐकायचा योग अजून आला नाही.

आसपास सिल्क साड्या,गजरे दरवळत होते.झब्बे ,लेंगे ,नमस्कार चमत्कार ,पाय लागू, कानाच्या पाळीला हात लावून बोलणे , वाढवलेली झुल्पे, दाढ्या, मोठमोठे टिळे वगैरे सगळे साग्र संगीत होते. मी मात्र बावळटासारखा टी शर्ट आणि जीन्स घालून गेल्याने चुकून शेवटच्या रांगेतील विद्यार्थी पहिल्या रांगेत बसल्यावर शिक्षकांना काय वाटेल?

हे वर्णन मात्र खासच

पण कुठे झाला कार्यक्रम? कुणी आयोजित केलेला?

कार्यक्रम "बाल शिक्षण म्ण्दीर, मयुर कॉलनी, कोथरुड्,पुणॅ" येथे होता. तालायन आणि पंचम निषाद या दोन संस्थानी मिळुन आयोजन केले होते.

कधी प्रयत्न केला होता.त्रिताल, रूपक व एकताल गुरूजींनी शिकवले पण लग्न झाल्यामुळे बेताला झालो. शिकवणी सोडावी लागली. आयुष्यात बरेच काही करायचे होते पण काही मी करू शकलो नाही काही नोकरीमुळे करता आले नाही. संगीतातले कळत नाही पण आवडते. तुनळीवरील दिग्गज गायकांना जरूर ऐकतो. लेख वाचून हे समजले आपल्याला तबलावादन आवडते व शास्त्रोक्त पद्धतीने शिक्षण घेतले असावे.

कार्यक्रम छान झाला असणारच. तुम्ही अतिशय छान वर्णन केलंय. व्हिडिओ पाहिले. पहिला पाहताना खाली सुचवण्यातून आणखी पाहिले. पुढे तासभर वेगवेगळे तबला, बिस्मिल्ला खाँ यांचे शहनाई वादन ऐकत महेश काळे यांच्या 'कानडा राजा पंढरीचा' नंतर पुन्हा लेखाकडे आलो. :) सगळ्या व्हिडिओमधून एक गोष्ट लक्षात आली, हे कलाकार लोक खूप विनम्र आणि अदबशीर असतात. एखादा विक्षिप्तपणाचा अपवादात्मक किस्सा ऐकू येतो, पण सामान्यतः त्यांच्या वागण्यात विनय जाणवतो. मनःपूर्वक आभार!

तीनही वादन ऐकले. सुरेल. पहिल्या रांगेतून एवढं छान रेकॉर्डींग कसं काय केलंत?

@कर्नलकाका-- शिकायला वय नसते. आवड असेल तर चालु करा पुन्हा शिकायला @तुषार--पुढे तासभर वेगवेगळे तबला, बिस्मिल्ला खाँ यांचे शहनाई वादन ऐकत धन्यवाद. असे असेल तर लेखाचा उद्देश साध्य झाला म्हणायचा. @कंजूसकाका--जन्मजात आगाऊपणाच्या जोरावर रेकॉर्डिंग केले :)

श्री. ओजस आधिया@ कर्नाट्क हायस्कुल, पुणे https://youtube.com/shorts/OoOnQBSzfDM?feature=share https://youtu.be/93FIXojKI1s

बर्‍याच काळानंतर संगीताबद्दल हरवून जावे असे सुरेख कांहीं वाचले. पहिल्या दुव्यावरची किशन महाराजांची परण सुप्रसिध आहे आणि बहुतेक मैफिलीत या परणीची फर्माईश होई असे ऐकून आहे. शुभ महाराज त्यांचे नातू हे प्रथमच कळले. तरुण वयात शुभ महाराज उत्साही आणि आक्रमक वादन करीत त्यामानाने या दोन्ही दुव्यातले वादन छान मुरलेले, सर्जनशील वाटले. तिसर्‍या दुव्यातले ते मध्येच झोका देत शिवाशिवी खेळणे, झकासच. सारे खरेच शीर्षकाला साजेसे अलौकिक. शानदार लेखाबद्दल अनेक अनेक धन्यवाद.

अतिशय छान वर्णन केलंय. दिलखुश !

सोलो तबलावादनाच्या कार्यक्रमाविषयी येथे सविस्तर लेख लिहील्याबद्दल आभार! दुसर्‍या व तिसर्‍या दुव्यांतील बोल सुंदरच. विशेषतः मला वाटते, तिसर्‍या दुव्यातील बोल, 'सवाल- जवाब' अशा सदरांतील होता. हे बरोबर आहे का? ह्यानिमीत्ताने, बनारस घराण्याच्या वैशिष्ट्यांबद्दल वाचावयास आवडले असते.

व्वा, क्या बात... सुंदर !

छान... कुठे झाला कार्यक्रम?

व्हिडिओ नाही पाहिलेत अजून मात्र तुम्ही एकदम बहारदार वर्णन केले आहे.

लेख आवडला. पद्म्श्री विजय घाटेंचा सोलो तबला एकदा ऐकला आहे आणि अजून विसरु शकत नाही. बाकी तबलजी ऐकायचा योग अजून आला नाही.

आसपास सिल्क साड्या,गजरे दरवळत होते.झब्बे ,लेंगे ,नमस्कार चमत्कार ,पाय लागू, कानाच्या पाळीला हात लावून बोलणे , वाढवलेली झुल्पे, दाढ्या, मोठमोठे टिळे वगैरे सगळे साग्र संगीत होते. मी मात्र बावळटासारखा टी शर्ट आणि जीन्स घालून गेल्याने चुकून शेवटच्या रांगेतील विद्यार्थी पहिल्या रांगेत बसल्यावर शिक्षकांना काय वाटेल?

हे वर्णन मात्र खासच

पण कुठे झाला कार्यक्रम? कुणी आयोजित केलेला?

कार्यक्रम "बाल शिक्षण म्ण्दीर, मयुर कॉलनी, कोथरुड्,पुणॅ" येथे होता. तालायन आणि पंचम निषाद या दोन संस्थानी मिळुन आयोजन केले होते.

कधी प्रयत्न केला होता.त्रिताल, रूपक व एकताल गुरूजींनी शिकवले पण लग्न झाल्यामुळे बेताला झालो. शिकवणी सोडावी लागली. आयुष्यात बरेच काही करायचे होते पण काही मी करू शकलो नाही काही नोकरीमुळे करता आले नाही. संगीतातले कळत नाही पण आवडते. तुनळीवरील दिग्गज गायकांना जरूर ऐकतो. लेख वाचून हे समजले आपल्याला तबलावादन आवडते व शास्त्रोक्त पद्धतीने शिक्षण घेतले असावे.

कार्यक्रम छान झाला असणारच. तुम्ही अतिशय छान वर्णन केलंय. व्हिडिओ पाहिले. पहिला पाहताना खाली सुचवण्यातून आणखी पाहिले. पुढे तासभर वेगवेगळे तबला, बिस्मिल्ला खाँ यांचे शहनाई वादन ऐकत महेश काळे यांच्या 'कानडा राजा पंढरीचा' नंतर पुन्हा लेखाकडे आलो. :) सगळ्या व्हिडिओमधून एक गोष्ट लक्षात आली, हे कलाकार लोक खूप विनम्र आणि अदबशीर असतात. एखादा विक्षिप्तपणाचा अपवादात्मक किस्सा ऐकू येतो, पण सामान्यतः त्यांच्या वागण्यात विनय जाणवतो. मनःपूर्वक आभार!

तीनही वादन ऐकले. सुरेल. पहिल्या रांगेतून एवढं छान रेकॉर्डींग कसं काय केलंत?

@कर्नलकाका-- शिकायला वय नसते. आवड असेल तर चालु करा पुन्हा शिकायला @तुषार--पुढे तासभर वेगवेगळे तबला, बिस्मिल्ला खाँ यांचे शहनाई वादन ऐकत धन्यवाद. असे असेल तर लेखाचा उद्देश साध्य झाला म्हणायचा. @कंजूसकाका--जन्मजात आगाऊपणाच्या जोरावर रेकॉर्डिंग केले :)

श्री. ओजस आधिया@ कर्नाट्क हायस्कुल, पुणे https://youtube.com/shorts/OoOnQBSzfDM?feature=share https://youtu.be/93FIXojKI1s

बर्‍याच काळानंतर संगीताबद्दल हरवून जावे असे सुरेख कांहीं वाचले. पहिल्या दुव्यावरची किशन महाराजांची परण सुप्रसिध आहे आणि बहुतेक मैफिलीत या परणीची फर्माईश होई असे ऐकून आहे. शुभ महाराज त्यांचे नातू हे प्रथमच कळले. तरुण वयात शुभ महाराज उत्साही आणि आक्रमक वादन करीत त्यामानाने या दोन्ही दुव्यातले वादन छान मुरलेले, सर्जनशील वाटले. तिसर्‍या दुव्यातले ते मध्येच झोका देत शिवाशिवी खेळणे, झकासच. सारे खरेच शीर्षकाला साजेसे अलौकिक. शानदार लेखाबद्दल अनेक अनेक धन्यवाद.

अतिशय छान वर्णन केलंय. दिलखुश !

सोलो तबलावादनाच्या कार्यक्रमाविषयी येथे सविस्तर लेख लिहील्याबद्दल आभार! दुसर्‍या व तिसर्‍या दुव्यांतील बोल सुंदरच. विशेषतः मला वाटते, तिसर्‍या दुव्यातील बोल, 'सवाल- जवाब' अशा सदरांतील होता. हे बरोबर आहे का? ह्यानिमीत्ताने, बनारस घराण्याच्या वैशिष्ट्यांबद्दल वाचावयास आवडले असते.

व्वा, क्या बात... सुंदर !

कलासक्त,सौंदर्यासाठी वगैरे फार मोठी विशेषणं आहेत माझ्यासाठी.

@कंजूसः या धाग्यात हळूहळू विविध क्षेत्रातील रसिक, जाणकार मिपाकरांकडून भर पडत जाऊन अनेक प्रेक्षणीय, श्रवणीय गोष्टींचा एक उत्तम संग्रह निर्माण होईल, अशी आशा आहे. प्रतिसादाबद्दल अनेक आभार.

मिपाकरांकडून भर पडत जाऊन . . . पुढे विडिओ प्लेअरस वाढत गेले की धागा लवकर 'load' होणार नाही म्हणून त्यांच्या लिंका द्याव्यात.

भरतनाट्यम या प्रकाराची आवड असल्यास ,हे युट्युब channel सुंदर आहेत. Radhakalpa Dance Academy https://youtu.be/aSorsMy6SxY Dr.Janaki Rangrajan https://youtu.be/xdtPusT-F7Q

तबल्याची आवड असल्यास हे काही चॅनल देतो https://www.youtube.com/@tablaofficial7803 गाण्यासाठी https://www.youtube.com/@darbarfestival अजुन एक https://www.youtube.com/@naamvaibhavfestival9322 दिसायली सोपी पण काढायला कठीण पेंटिंग https://www.youtube.com/@jayleepainting

चित्रे सादर करून रसिकांची वाहवा मिळविली आहेत.

दिलबर आणि पेंटीग्ज आवडली शेवटच्या व्हीडिओ ला "Age-restricted content" काय असावे बरे ह्यात ?

Peter Paul Rubens (१५७७-१६४०) हा तात्कालीन युरोपातील महत्वाचा, प्रभावशाली चित्रकार होता. याच्या बर्‍याच चित्रात नग्नदेहाचे चित्रण उत्तम प्रकारे केलेले आढळते, पाश्चात्त्य देशात वाढणारी मुले अगदी लहानपणापासून विविध संग्रहालयात शाळेकडून जात असतात त्यामुळे त्यांना कलेतील नग्नतेचे वावडे नसले तरी सर्व देशात अशी परिस्थिती नसल्याने यूट्यूबने तसे केलेले असावे. लॉगिन करून हा व्हिडियो बघता येईल. Waldemar Januszczak याचे सर्वच माहितीपट खूपच अभ्यासपूर्ण, रंजक आणि त्या त्या विषयाचे सखोल दर्शन घडवणारे असतात. कलाप्रेमींनी अवश्य बघावेत.

वरकरणी सामान्य वाटणार्‍या एखाद्या शिल्पावर एखाद्या नवीनच, अनोख्या, वेगळ्या कोनातून प्रकाश पडावा आणि ते शिल्प अद्भुत, अलौकिक सुंदर दिसू लागावे तसे कोणतीही रचना मुकुलांच्या कंठातून बाहेर पडतांना अलौकिक, अद्भुत होऊन जाते. विलंबित ख्यालात देखील लयीची प्रत्येक मात्रा खणखणीत मोजून बंदीश पेश करणारा हा शापित गंधर्व माझा सर्वात आवडता रागदारी गायक आहे. दिलबर ध्वनीमुद्रण छान आहे. विंड ब्रासमधली अरबी पद्धतीची लकेर मस्त जमली आहे. ग्रीक पेबल्स चित्र जिवंत हे विशेषण अपुरे पडेल एवढे जिवंत भासते. वार्‍यामुळे मुळे फडकणारी वस्त्रे आत्ता कमीजास्त फडकतील असे वाटते. हे चित्रात उतरवणे कसे काय जमू शकते हे एक आश्चर्यच आहे. दुसर्‍या चित्रातील आरशातून दिसणारा चेहरा ही कल्पना आणि आपल्याला एकूण दृश्य इतक्या वेगळ्या कोनातून दिसणे अनोखेच आहे. रामेंनी दिलेले तबल्याचे आणि भक्तीताईंनी दिलेले भरतनाट्यमचे दुवे ऐकेन आणि पाहीनच. अफलातून धग्याबद्दल अनेक, अनेक धन्यवाद.

संपदा गोस्वामीने यायलेल्या 'दिलबर' गाण्यात कोंगो वाजवणारे श्री. अनुपम घटक यांची मुलाखत आणि सादरीकरण 'स्मृतिगंध' मधील 'साजतरंग' या कार्यक्रमाच्या भाग-२३ मधे बघता येईल. ही संपूर्ण मालिकाच अद्भुत आहे. https://www.youtube.com/watch?v=KI7gpE6aVC4

मालिकेचे एकूण एक ४२ ही भाग अद्भुत आहेत. अजूनही कोणी खास रसिक भेटल्यास आम्ही या मालिकेबद्दल बोलतो. या मालिकेत नसलेल्या इनॉक डॅनिअल आणि वॉन शिप्ले यांच्याही आठवणी निघतात. पुन्हा एकदा धन्यवाद.

कलासक्त,सौंदर्यासाठी वगैरे फार मोठी विशेषणं आहेत माझ्यासाठी.

@कंजूसः या धाग्यात हळूहळू विविध क्षेत्रातील रसिक, जाणकार मिपाकरांकडून भर पडत जाऊन अनेक प्रेक्षणीय, श्रवणीय गोष्टींचा एक उत्तम संग्रह निर्माण होईल, अशी आशा आहे. प्रतिसादाबद्दल अनेक आभार.

मिपाकरांकडून भर पडत जाऊन . . . पुढे विडिओ प्लेअरस वाढत गेले की धागा लवकर 'load' होणार नाही म्हणून त्यांच्या लिंका द्याव्यात.

भरतनाट्यम या प्रकाराची आवड असल्यास ,हे युट्युब channel सुंदर आहेत. Radhakalpa Dance Academy https://youtu.be/aSorsMy6SxY Dr.Janaki Rangrajan https://youtu.be/xdtPusT-F7Q

तबल्याची आवड असल्यास हे काही चॅनल देतो https://www.youtube.com/@tablaofficial7803 गाण्यासाठी https://www.youtube.com/@darbarfestival अजुन एक https://www.youtube.com/@naamvaibhavfestival9322 दिसायली सोपी पण काढायला कठीण पेंटिंग https://www.youtube.com/@jayleepainting

चित्रे सादर करून रसिकांची वाहवा मिळविली आहेत.

दिलबर आणि पेंटीग्ज आवडली शेवटच्या व्हीडिओ ला "Age-restricted content" काय असावे बरे ह्यात ?

Peter Paul Rubens (१५७७-१६४०) हा तात्कालीन युरोपातील महत्वाचा, प्रभावशाली चित्रकार होता. याच्या बर्‍याच चित्रात नग्नदेहाचे चित्रण उत्तम प्रकारे केलेले आढळते, पाश्चात्त्य देशात वाढणारी मुले अगदी लहानपणापासून विविध संग्रहालयात शाळेकडून जात असतात त्यामुळे त्यांना कलेतील नग्नतेचे वावडे नसले तरी सर्व देशात अशी परिस्थिती नसल्याने यूट्यूबने तसे केलेले असावे. लॉगिन करून हा व्हिडियो बघता येईल. Waldemar Januszczak याचे सर्वच माहितीपट खूपच अभ्यासपूर्ण, रंजक आणि त्या त्या विषयाचे सखोल दर्शन घडवणारे असतात. कलाप्रेमींनी अवश्य बघावेत.

वरकरणी सामान्य वाटणार्‍या एखाद्या शिल्पावर एखाद्या नवीनच, अनोख्या, वेगळ्या कोनातून प्रकाश पडावा आणि ते शिल्प अद्भुत, अलौकिक सुंदर दिसू लागावे तसे कोणतीही रचना मुकुलांच्या कंठातून बाहेर पडतांना अलौकिक, अद्भुत होऊन जाते. विलंबित ख्यालात देखील लयीची प्रत्येक मात्रा खणखणीत मोजून बंदीश पेश करणारा हा शापित गंधर्व माझा सर्वात आवडता रागदारी गायक आहे. दिलबर ध्वनीमुद्रण छान आहे. विंड ब्रासमधली अरबी पद्धतीची लकेर मस्त जमली आहे. ग्रीक पेबल्स चित्र जिवंत हे विशेषण अपुरे पडेल एवढे जिवंत भासते. वार्‍यामुळे मुळे फडकणारी वस्त्रे आत्ता कमीजास्त फडकतील असे वाटते. हे चित्रात उतरवणे कसे काय जमू शकते हे एक आश्चर्यच आहे. दुसर्‍या चित्रातील आरशातून दिसणारा चेहरा ही कल्पना आणि आपल्याला एकूण दृश्य इतक्या वेगळ्या कोनातून दिसणे अनोखेच आहे. रामेंनी दिलेले तबल्याचे आणि भक्तीताईंनी दिलेले भरतनाट्यमचे दुवे ऐकेन आणि पाहीनच. अफलातून धग्याबद्दल अनेक, अनेक धन्यवाद.

संपदा गोस्वामीने यायलेल्या 'दिलबर' गाण्यात कोंगो वाजवणारे श्री. अनुपम घटक यांची मुलाखत आणि सादरीकरण 'स्मृतिगंध' मधील 'साजतरंग' या कार्यक्रमाच्या भाग-२३ मधे बघता येईल. ही संपूर्ण मालिकाच अद्भुत आहे. https://www.youtube.com/watch?v=KI7gpE6aVC4

मालिकेचे एकूण एक ४२ ही भाग अद्भुत आहेत. अजूनही कोणी खास रसिक भेटल्यास आम्ही या मालिकेबद्दल बोलतो. या मालिकेत नसलेल्या इनॉक डॅनिअल आणि वॉन शिप्ले यांच्याही आठवणी निघतात. पुन्हा एकदा धन्यवाद.

खरोखरच स्वप्नपूर्तीचा सुंदर दिवस !

खरोखरच स्वप्नपूर्तीचा सुंदर दिवस !

खुप सुंदर वर्णन. +१ सोहळा तुमच्या बरोबरच पाहत आहोत असं वाटलं वाचताना. तुमच्या भाग्याचा हेवा वाटतो.

आणि वर्णन. लिहिते राहा. -दिलीप बिरुटे

खुप सुंदर वर्णन. +१ सोहळा तुमच्या बरोबरच पाहत आहोत असं वाटलं वाचताना. तुमच्या भाग्याचा हेवा वाटतो.

आणि वर्णन. लिहिते राहा. -दिलीप बिरुटे

झकास झटपट . लाईक करत आहे. सबस्क्राईब केले आहे. . . सिल्वर बटण मिळणार लवकरच. गोल्ड. .. प्लाटिनमही.

जबरदस्त, अगदी असेच होते. आता ऑफीसला जायला लागल्यापासून कमी झाला हा प्रकार आमच्याकडे

घरोघरी मातीच्याच चुली. केव्हातरी पहाटे उलटून रात गेली शारंगधर वटी ने अवचित जाग आली मिटले चुकून डोळे, बसता सुखासनी मी तेवढ्यात हाक कानी आली आटोपले का सर्व तुमचे? व्हा बाहेर झडकरी अन् ठेवा आधण चहाचे ऐकता हुकूम रणरागीणीचा कळले मला न केंव्हा उघडली चिटकणी दाराची उरले पोटात काही, आवाज Xदण्याचे तरी मला ढकलून ती आत गेली

लैच भारी!! प्रत्येक वयानुसार बदलते आवेग :) सकाळी सकाळी ज्याचे पोट साफ होते तो माणुस सुखी.

रणरागीणीचा ऐवजी रणरागिणीचा वाचावे. शुद्धलेखन शिकण्यासाठी शिकवणी लावली आहे.

भारी :=)

मस्तच :)

धुंद , गुलाबी सकाळ तर विनोदी निघाली की :))

खिक् !

=)) भन्नाट एकदम

हा हा हा सुरेख

मस्त! काही वर्षांपूर्वी कॅन्डी क्रश खेळण्याचा प्रचंड नाद लागला होता तेव्हा असा प्रकार माझ्याबाबतीत घडायचा. खरंतर कार्यभाग साधण्यास दोन मिनिटेच पुरेशी असली तरी सर्व लाईफस संपेपर्यंत 'आत'च बसून राहायचो 😀

मस्त, खुसखुशीत! सकाळ लागायच्या आधी मोबाईल लागतो हे आजचं वास्तव, पुर्वी पेपर वर भागून जायचं!

हेहे.. मस्त खुसखुशीत

आवडेश काका.... खुसखुशीत आहे रसाळ होता आले असते, जर अजून लिहिलं असते...

झकास झटपट . लाईक करत आहे. सबस्क्राईब केले आहे. . . सिल्वर बटण मिळणार लवकरच. गोल्ड. .. प्लाटिनमही.

जबरदस्त, अगदी असेच होते. आता ऑफीसला जायला लागल्यापासून कमी झाला हा प्रकार आमच्याकडे

घरोघरी मातीच्याच चुली. केव्हातरी पहाटे उलटून रात गेली शारंगधर वटी ने अवचित जाग आली मिटले चुकून डोळे, बसता सुखासनी मी तेवढ्यात हाक कानी आली आटोपले का सर्व तुमचे? व्हा बाहेर झडकरी अन् ठेवा आधण चहाचे ऐकता हुकूम रणरागीणीचा कळले मला न केंव्हा उघडली चिटकणी दाराची उरले पोटात काही, आवाज Xदण्याचे तरी मला ढकलून ती आत गेली

लैच भारी!! प्रत्येक वयानुसार बदलते आवेग :) सकाळी सकाळी ज्याचे पोट साफ होते तो माणुस सुखी.

रणरागीणीचा ऐवजी रणरागिणीचा वाचावे. शुद्धलेखन शिकण्यासाठी शिकवणी लावली आहे.

भारी :=)

मस्तच :)

धुंद , गुलाबी सकाळ तर विनोदी निघाली की :))

खिक् !

=)) भन्नाट एकदम

हा हा हा सुरेख

मस्त! काही वर्षांपूर्वी कॅन्डी क्रश खेळण्याचा प्रचंड नाद लागला होता तेव्हा असा प्रकार माझ्याबाबतीत घडायचा. खरंतर कार्यभाग साधण्यास दोन मिनिटेच पुरेशी असली तरी सर्व लाईफस संपेपर्यंत 'आत'च बसून राहायचो 😀

मस्त, खुसखुशीत! सकाळ लागायच्या आधी मोबाईल लागतो हे आजचं वास्तव, पुर्वी पेपर वर भागून जायचं!

हेहे.. मस्त खुसखुशीत

आवडेश काका.... खुसखुशीत आहे रसाळ होता आले असते, जर अजून लिहिलं असते...

रोचक प्रश्न. गाणं बहुधा ६०-७० च्या दशकातील असावे ... आम्ही नंतर चे, त्यामुळे पास. लक्ष ठेवून वाचत आहे

रोचक प्रश्न. गाणं बहुधा ६०-७० च्या दशकातील असावे ... आम्ही नंतर चे, त्यामुळे पास. लक्ष ठेवून वाचत आहे

काय सुरेख लिहिलं आहेस रे! याची डीव्हीडी उपलब्ध करतात का ही मंडळी नंतर? "

आतडं पिळवटून आलेल्या स्वगताला मिळालेलं अंतर्मुख, नि:शब्द शांततेचं बक्षीस.

" क्या बात!

मस्त लिहीलय, सुदंर लिहीलय.... असे लिहीणे म्हणजे "तुझे सुरज कहू या चंदा " सारखे होईल. ७०ते ७४ रंगभूमी अगदी जवळून म्हणजे विंगेतून, मेकप रूम ते तिकीटाची खिडकी. दुर्वांची जुडी, दिपा डे,जाॅनीबाबू,अझीझ नाझा,आदरक के पंजे ते घाशीराम पर्यंत पुणेकरांनी केलेले प्रेमही बघितले. अभिषेकीबुवा,पं वसंतराव, पणशीकर, दादा कोंडके ,कानिटकर, जयवंत दळवी,शांता जोग,लागू जब्बार,मोहन आगाशे.... अरे किती नावे घेऊ जणू नावाचा लोंढा... यांना सर्वाना जवळून बघीतले, ऐकले,आणी बोललो सुद्धा. निवृत्तीनंतर बालगंधर्व मधे जवळपास तीस पस्तीस वर्षानंतर नाटक बघायला गेलो होतो. वेळ होता पाठीमागे चहा घ्यावा म्हणून कॅन्टीन मधे बसलो होतो. तेवढ्यात नाटकात काम करणारे दोन नावाजलेले कलाकार जवळच्या टेबलावर आले. आंनद झाला . दोन शब्द बोलावे म्हणून उत्साहात जवळ गेलो पण प्रतीसाद बघुन निराशा झाली. त्यावेळेचे कलाकार व आजचे यात फार मोठा फरक जाणवला. आसो काही कारणे असु शकतात. कदाचित रसिकही या करता जबाबदार असतील.

वाह!किती प्रसन्न वाटलं ह वाचून!

काही गोष्टी बदलतात त्या जास्त स्मार्ट होत जातात, ते व्हायलाच पाहिजे हे खरंय. आधीच्या पिढ्यांची जबाबदारी आहे ती ह्या मुलांचा "पाया" भक्कम करण्याची. त्यांच्यात "साधना" "समर्पण" आणि "संयम" बिंबवण्याची. मूल्यं, तत्वं, नैतिकता ह्या गोष्टी भिनवण्याची. आपण त्यांच्यासाठी मार्ग बनवण्याची गरज नाही, त्यांना मार्ग शोधणं शिकवायचं बस. क्या बात है! हो अशी तरुणाई दिसते आणि 'कसं होणार पुढच्या पिढीचं' हे विचार कुठल्या कुठे पळून जातात.

अतिशय सुंदर लिहिलंय. आमच्याकडे नुकताच युवकमहोत्सव झाला. एकांकिका पाहण्यात मजा असते. स्क्रीप्ट नव लेखकाच्या असतात. पण, अभिनय, संवाद मजा असते. आपण लिहिलेलं सगलं पोहोचलं. धन्स. लिहिते राहा. -दिलीप बिरुटे

रंगमंच जवळ करणारी आणि नाट्याविष्कारांना प्रतिसाद देणारी नवी पिढी घडतेय,आनंद वाटला. उत्तम असेल ते / तर नाटक टिकेल... आशावादी राहू यात. दरवर्षी पुण्यातला विनोद दोषी थियेटर फेस्टिवल, त्यातली नव्या-जुन्या विविधभाषी नाटकांची मेजवानी चुकवत नाही. तरुणांचा भरपूर प्रतिसाद दिसतो. आता 'सारंग' नावाने तो जलसा करतात बहुतेक, कोरोनापश्चात जाणे झाले नाही :-( खुंटा, खुंट, खुंटी - भारीच !

विषय बदलत राहतील ...

सुंदर लेख आणि अनुभव नाटक करुन पोट भरणार की नाही हा मुद्दा वादाचा आहे पण नाटक कधी मरणार नाही हे मात्र खरे. मनुष्य जन्माला आला की काही महिन्यातच नाटक करायला शिकतो. नाटक करायला दोनच गोष्टी लागतात नाटक करण्याऱ्यांचा उत्साह, दाद देणाऱ्यांचा जोष.

काय सुरेख लिहिलं आहेस रे! याची डीव्हीडी उपलब्ध करतात का ही मंडळी नंतर? "

आतडं पिळवटून आलेल्या स्वगताला मिळालेलं अंतर्मुख, नि:शब्द शांततेचं बक्षीस.

" क्या बात!

मस्त लिहीलय, सुदंर लिहीलय.... असे लिहीणे म्हणजे "तुझे सुरज कहू या चंदा " सारखे होईल. ७०ते ७४ रंगभूमी अगदी जवळून म्हणजे विंगेतून, मेकप रूम ते तिकीटाची खिडकी. दुर्वांची जुडी, दिपा डे,जाॅनीबाबू,अझीझ नाझा,आदरक के पंजे ते घाशीराम पर्यंत पुणेकरांनी केलेले प्रेमही बघितले. अभिषेकीबुवा,पं वसंतराव, पणशीकर, दादा कोंडके ,कानिटकर, जयवंत दळवी,शांता जोग,लागू जब्बार,मोहन आगाशे.... अरे किती नावे घेऊ जणू नावाचा लोंढा... यांना सर्वाना जवळून बघीतले, ऐकले,आणी बोललो सुद्धा. निवृत्तीनंतर बालगंधर्व मधे जवळपास तीस पस्तीस वर्षानंतर नाटक बघायला गेलो होतो. वेळ होता पाठीमागे चहा घ्यावा म्हणून कॅन्टीन मधे बसलो होतो. तेवढ्यात नाटकात काम करणारे दोन नावाजलेले कलाकार जवळच्या टेबलावर आले. आंनद झाला . दोन शब्द बोलावे म्हणून उत्साहात जवळ गेलो पण प्रतीसाद बघुन निराशा झाली. त्यावेळेचे कलाकार व आजचे यात फार मोठा फरक जाणवला. आसो काही कारणे असु शकतात. कदाचित रसिकही या करता जबाबदार असतील.

वाह!किती प्रसन्न वाटलं ह वाचून!

काही गोष्टी बदलतात त्या जास्त स्मार्ट होत जातात, ते व्हायलाच पाहिजे हे खरंय. आधीच्या पिढ्यांची जबाबदारी आहे ती ह्या मुलांचा "पाया" भक्कम करण्याची. त्यांच्यात "साधना" "समर्पण" आणि "संयम" बिंबवण्याची. मूल्यं, तत्वं, नैतिकता ह्या गोष्टी भिनवण्याची. आपण त्यांच्यासाठी मार्ग बनवण्याची गरज नाही, त्यांना मार्ग शोधणं शिकवायचं बस. क्या बात है! हो अशी तरुणाई दिसते आणि 'कसं होणार पुढच्या पिढीचं' हे विचार कुठल्या कुठे पळून जातात.

अतिशय सुंदर लिहिलंय. आमच्याकडे नुकताच युवकमहोत्सव झाला. एकांकिका पाहण्यात मजा असते. स्क्रीप्ट नव लेखकाच्या असतात. पण, अभिनय, संवाद मजा असते. आपण लिहिलेलं सगलं पोहोचलं. धन्स. लिहिते राहा. -दिलीप बिरुटे

रंगमंच जवळ करणारी आणि नाट्याविष्कारांना प्रतिसाद देणारी नवी पिढी घडतेय,आनंद वाटला. उत्तम असेल ते / तर नाटक टिकेल... आशावादी राहू यात. दरवर्षी पुण्यातला विनोद दोषी थियेटर फेस्टिवल, त्यातली नव्या-जुन्या विविधभाषी नाटकांची मेजवानी चुकवत नाही. तरुणांचा भरपूर प्रतिसाद दिसतो. आता 'सारंग' नावाने तो जलसा करतात बहुतेक, कोरोनापश्चात जाणे झाले नाही :-( खुंटा, खुंट, खुंटी - भारीच !

विषय बदलत राहतील ...

सुंदर लेख आणि अनुभव नाटक करुन पोट भरणार की नाही हा मुद्दा वादाचा आहे पण नाटक कधी मरणार नाही हे मात्र खरे. मनुष्य जन्माला आला की काही महिन्यातच नाटक करायला शिकतो. नाटक करायला दोनच गोष्टी लागतात नाटक करण्याऱ्यांचा उत्साह, दाद देणाऱ्यांचा जोष.

वाखूसा

छान रोचक धागा .. गाणी छानच आहेत .. ऐकत आहे. गंमत : विकीपेडिया ची लिंक दिली आहे ती पौराणिक अनिरुद्ध ची आहे ! संगीतकार अनिरुद्ध : https://en.wikipedia.org/wiki/Anirudh_(composer)

वाखूसा

छान रोचक धागा .. गाणी छानच आहेत .. ऐकत आहे. गंमत : विकीपेडिया ची लिंक दिली आहे ती पौराणिक अनिरुद्ध ची आहे ! संगीतकार अनिरुद्ध : https://en.wikipedia.org/wiki/Anirudh_(composer)