मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

पाकोळी

चांदणे संदीप ·

In reply to by सिरुसेरि

चांदणे संदीप Wed, 10/10/2018 - 23:30
ती मोठी मुलगी ही तिची धाकटी बहीण! :) ही एकच गोष्ट त्या दोघीत कॉमन आहे. दोघींना माझ्या ऑफिसला जाण्यावर खूपच प्रॉब्लेम आहे. =)) Sandy

In reply to by सिरुसेरि

चांदणे संदीप Wed, 10/10/2018 - 23:30
ती मोठी मुलगी ही तिची धाकटी बहीण! :) ही एकच गोष्ट त्या दोघीत कॉमन आहे. दोघींना माझ्या ऑफिसला जाण्यावर खूपच प्रॉब्लेम आहे. =)) Sandy
निळ्या-जांभळ्या आभाळाखाली, हिरव्यागार कुरणाच्या लुसलुशीत गवतावर निवांतपणे पहुडलेला असताना, पलीकडच्या, ताटव्यातल्या फुलांवरून एक नाजूकशी पाकोळी उडतउडत माझ्याकडे आली आणि मला म्हणाली… "बाबा, तू आज आपिशला ज्यावू नको, आपण गार्डनमध्ये खेळायला ज्यावू"
- संदीप चांदणे (१०/०९/२०१८)

गर्भार सातव्या महिन्याची

चांदणे संदीप ·

खिलजि Wed, 08/01/2018 - 16:35
हाय रे कर्मा असं कसं झालं भ्रमर होऊनि जिथे पिंगा घातला त्याच फुलाने गळा कापला मिटुनी घेतल्या साऱ्या पाकळ्या शोधत आहे नवनवीन कळ्या बाग फुलांनी जरी आली बहरून तिला बघुनी आले गहिवरून

तुषार काळभोर Wed, 08/01/2018 - 21:33
कविताप्रेमकाव्यविनोदमौजमजाeggsmiss you!अनर्थशास्त्रअविश्वसनीयआता मला वाटते भितीकविता माझीकाहीच्या काही कविताकोडाईकनालगरम पाण्याचे कुंडगाणेजिलबीनागपुरी तडकाप्रेम कविताफ्री स्टाइलभूछत्रीमाझी कवितारतीबाच्या कविताभयानकहास्यकरुणशांतरस हे सर्व ठीक. गरम पाण्याचे कुंड आणि अंडी???!!!!!

In reply to by तुषार काळभोर

चांदणे संदीप Wed, 08/01/2018 - 21:54
हिंदकेसरी, लैच्च विचार केला... ठीकाय... संदर्भासहीत स्पष्टीकरण नाही पण लॉजिकचा लाडू देतो. कवितेचा नायक आपली नायिका 'त्या' अवस्थेत बघेपर्यंत नक्कीच अंडी घालत होता म्हणून मीही काव्यरसात ती तश्शीच उचलून घातली. आणि गरम पाण्याच्या कुंडाला मला बाहेर ठेववेना म्हणून तेही उचलून घेतले. ;) लोल! Sandy

नाखु गुरुवार, 08/02/2018 - 07:52
माणसं आणि आपलीच माती दूरून दर्शन नाखु

खिलजि Wed, 08/01/2018 - 16:35
हाय रे कर्मा असं कसं झालं भ्रमर होऊनि जिथे पिंगा घातला त्याच फुलाने गळा कापला मिटुनी घेतल्या साऱ्या पाकळ्या शोधत आहे नवनवीन कळ्या बाग फुलांनी जरी आली बहरून तिला बघुनी आले गहिवरून

तुषार काळभोर Wed, 08/01/2018 - 21:33
कविताप्रेमकाव्यविनोदमौजमजाeggsmiss you!अनर्थशास्त्रअविश्वसनीयआता मला वाटते भितीकविता माझीकाहीच्या काही कविताकोडाईकनालगरम पाण्याचे कुंडगाणेजिलबीनागपुरी तडकाप्रेम कविताफ्री स्टाइलभूछत्रीमाझी कवितारतीबाच्या कविताभयानकहास्यकरुणशांतरस हे सर्व ठीक. गरम पाण्याचे कुंड आणि अंडी???!!!!!

In reply to by तुषार काळभोर

चांदणे संदीप Wed, 08/01/2018 - 21:54
हिंदकेसरी, लैच्च विचार केला... ठीकाय... संदर्भासहीत स्पष्टीकरण नाही पण लॉजिकचा लाडू देतो. कवितेचा नायक आपली नायिका 'त्या' अवस्थेत बघेपर्यंत नक्कीच अंडी घालत होता म्हणून मीही काव्यरसात ती तश्शीच उचलून घातली. आणि गरम पाण्याच्या कुंडाला मला बाहेर ठेववेना म्हणून तेही उचलून घेतले. ;) लोल! Sandy

नाखु गुरुवार, 08/02/2018 - 07:52
माणसं आणि आपलीच माती दूरून दर्शन नाखु
जिच्यासाठी झटून दिनरात दिली परीक्षा प्रीतीची आज भेटली ती, होऊन गर्भार सातव्या महिन्याची! मावळला ध्यास, गळाली आस गळ्यापाशी कोंडला श्वास म्हणतील मामा, तिची लेकुरे भीती मला त्या नात्याची! क्षण पदोपदी झुरण्याचे नकळत मागे फिरण्याचे आता आठवती ते खर्च आणि उसनवार मित्रांची! आता काय, शोधू दुसरी तीही नसेल तर तिसरी करणार काय, मुळातच आहे, बागेत गर्दी फुलांची! - संदीप चांदणे

'व्हेअर द माईंड इज विदाऊट फिअर' कवितेचे अनुवाद

माहितगार ·

पण कविता खुप आवडली म्हणून तिचा स्वैरानुवाद करण्याचे धाडस केले. पसायदानः- असिम निर्भयता नांदते जेथे, जेथे झुकलेली नसेल एकही मान, खळाळणारे ज्ञानाचे सागर, आसूससले भागवण्यास तहान, जेथे गरज नसेल एका विशिष्ठ झुंडी मधे रहाण्याची , विचारांवरही नसेल सक्ती, काही विशिष्ठ चश्मे लावण्याची, जेथे अंतरात्म्याचा, घुसमटत नसेल श्वास, असेल जेथे प्रत्येकाला, केवळ परीपूर्णतेचा ध्यास, न्यायालयांच्या इमारतींवर, जमतिल जेथे धुळीचे थर च्या थर, व्यक्ती स्वातंत्र्याचा जेथे, राखला जाईल परमोच्च आदर, विशाल ह्रुदयाचा असेल, इथला प्रत्येक नागरीक, जो असेल सत्याच्या मार्गाचा, निष्ठावंत पाईक, हे परमेश्वरा, माझ्या देश असा असावा, जेथे मुंगीचाही आवाज, ऐकला जावा...... पैजारबुवा,

In reply to by ज्ञानोबाचे पैजार

माहितगार Sat, 06/23/2018 - 11:55
शीर्षकाचा अनुवाद पसायदान करणे भावले. टागोरांचे पसायदानच आहे ते. स्वैर अनुवाद ही आवडला. इतर मिपाकरांकडून अनुवादाच्या अजून काही आवृत्ती येतील अशी आशा करतो आहे. बाकी तुम्ही स्वतःला परंपरावादी मानले नाहीतरी परमेश्वर , फादर असे उल्लेख केले कि नास्तिक मंडळी तुम्हाला परंपरावादीच म्हणतील , त्यांची तशी श्रद्धा असते. आमचे नास्तिकांवर एवढे प्रेम आहे की नास्तिकांचे "पसायदान'' कसे लिहाल ? नावाचा आम्ही धागा काढला पण पसायदान शब्दाचा अर्थ प्रसाद असतो प्रसाद फक्त देवच देतो तर मग आम्ही प्रसाद कसा मागायचा म्हणून नास्तिक फिरकले नाहीत आणि आणि नास्तिकांसाठी असल्याने आस्तीकही खट्टू झाले. त्यामुळे त्यावेळी आम्हाला आपला प्र.के. अत्रे झाला असे वाटले होते :) आपण अनुवादात सक्रीय मनमोकळा सहभाग दिल्या बद्दल अनेक आभार.

प्रार्थना जेथे निर्भय आहे मन आणि ताठ आहे मान जेथे निर्बंध आहे ज्ञान जेथे कोत्या स्वार्थी विचारांनी नाही भंगलेले जग जेथे सत्याच्या गहन खोलीतून जन्मतात शब्द जेथे परिपूर्णतेला गवसणी घालतात अथक प्रयत्न जेथे सन्मार्ग सोडून जळमटलेल्या जुनाट रुढींच्या वाळवंटात भरकटत नाहीत विचार जेथे विचारांचे आणि करणींचे सतत वर्धिष्णू गुंते सोडवायला हजर असतोस तू हे जन्मदात्या, असे मुक्त नंदनवन माझ्या मायभूमीवर अवतरू दे.

टर्मीनेटर Sun, 06/24/2018 - 11:20
मूळ बंगाली भाषेतील कवितेचं भाषांतर वर दिलेल्या इंग्रजी कवितेच्या स्वरुपात स्वतः रवीन्द्रनाथांनी केलंय, कि ईतर कोणी स्वैर भाषांतर केलंय? कारण मूळ बंगालीतले शब्द जर आपण भाषांतरित करून बघितले तर त्यांचा जो अर्थ निघतो तो इंग्रजीतल्या कवितेच्या अर्थापेक्षा भिन्न वाटतो. अर्थात मला फार काही बंगाली भाषेचं ज्ञान नाही, पण एक उत्सुकता म्हणून अर्थ समजून घ्यायचा प्रयत्न केला तेव्हा असं जाणवलं कि हि सरळ सोपी अर्थबोध होणारी कविता नसून तिचा गर्भितार्थ काहीतरी वेगळा असावा. (जर स्वतः रवीन्द्रनाथांनी भाषांतर केलं असेल तर प्रश्नच मिटला.)

In reply to by टर्मीनेटर

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 15:30
मला रोमन लिपीतली बंगाली आवृत्ती एका ब्लॉगवर मिळाली, ते बरोबर आहे का मला कळत नाही चुभूदेघे Chitto jetha voi shunno , Uccho jetha shir gyan jetha mukto , jetha griher prachir apon prangon tole dibos shorbori bosudhare rakhe nai khondo khudro kori jetha bakko ridoyer utsomukh hote ucchosia uthe, jetha nirbarito srote deshe deshe dishe dishe kormodhara dhai ojosro sohosro bidho choritarthotai , jetha tuccho acharer morubalu rashi bicharer sroto poth fele nai grasi pourushere kore ni shotodha , nitto jetha tumi sorbo kormo chinta anonder neta , nij hoste nirdoi aghat kori pita Bharotere sei sorge koro jagorito बंगाली युट्यूब

In reply to by टर्मीनेटर

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 15:55
कमीत कमी बदलाने मराठी रुपंतर करुन बघूया, हे बरोबर असेल असे नाही. चित्त जिथे भयशुन्य, उंच जिथे शीर ग्यान जिथे मुक्त , जिथे गृह प्राची - अपना प्रांगणतळी दिवस शर्वरी या तीन ओळी करुन पाहील्या ' जिथे गृहप्राची आपल्या प्रांगणतळी दिवस शर्वरी' आता हे शर्वरी म्हणजे काय ? आपण म्हणता तसे एक्झॅक्ट मॅच नसण्याची शक्यता वाटते. अजून काही ओळी करुन बघतो. आपल्या माहितीपूर्ण प्रतिसादासाठी आभार

In reply to by टर्मीनेटर

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 16:11
@ टर्मीनेटर या दुव्यावर विस्तृत विश्लेषणच मिळाले. आपण म्हणतात तशी शक्यता शक्य आहे ( अनुवाद टागोरांनीच केला असला तरी अदमासे दहा वर्षांनी केला आहे आणि स्वैर अनुवाद असावा त्यामुळे फरक आहेत.) आपण म्हणता तसा काही वेगळा सखोल अर्थ आहे का पहावे लागेल.

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 18:10
या दुव्यावरील मूळ बंगाली कविता आणि टागोरांनी स्वतःच केलेला अनुवाद यातील नेमक्या फरकांबद्दल या दुव्यावर बंगाली साहित्याचे दिल्ली विद्यापीठातील प्राध्यापक शिशिर कुमार दास यांनी विश्लेषण आणि मूळ बंगाली काव्याचा स्वतःचा अनुवाद देण्याचा प्रयत्न केला आहे. पण तो अनुवादही बर्‍यापैकी टागोराचंया अनुवादाच्या जवळ जाणारा असावा. टागोरांनी बंगाली ते इंग्रजी असा अनुवाद करताना काही शब्द बदलून वापरले जसे हृदयातून एवजी फ्रॉमद देप्थ ऑफ ट्रूथ असे बदल केले तर शेवटच्या ओळीतील पौरुषत्वाचा उल्लेख स्वतःच वगळला असे दिसते. शिशिर कुमार दास यांचाही अनुवाद मूळ बंगालीच्या पूर्णपणे जवळ नसण्याची अंशतः शक्यता वाटते पण ते बंगाली आहेत आणि आपण नाही असा फरक आहेच . आपल्याला बंगाली लिपी आणि काही शब्दांच्या अर्थांचे अंदाज येण्यात अडचण येते पण अंदाजा येतो. जे शब्द सरळ समजले ते तसे घेऊन अर्थाचा अंदाजा येण्या इतपत थोडेसे बदल करून आणि शिशिर कुमार दास यांच्या अनुवादाचा जरासा आधार घबंगा; जमतील तेवढे बंगाली जसेच्या तसे ठेऊन खालील अनुवादाचा प्रयत्न केला आहे. (जो अंशतः किंवा पूर्ण चुकीचा असू शकतो चुभूदेघे) चित्त जिथे भयशुन्य, उंच जिथे शीर ग्यान जिथे मुक्त , जिथे घराच्याप्रांगण तळी-भींती दिवसभर वसुंधरेस खंडित करीत नाहीत जिथे वाक्य हृदयातून उत्समुख होते, उत्सासिये उठे जिथे अनिर्बंध स्त्रोताने अजस्त्र सहस्त्र कर्माधारा चरितार्था देशे देशे दिशे दिशे धावतात जिथे पौरुषत्वाच्या शतधा (शंभर घड्या /तुकडे ) केलेल्या नाहीत विचारेर (विवेक ) स्रोतपथ तुच्छ आचरणांनी मरूवाळूराशीत गिळले गेले नाही जिथे , तुम्ही सर्व कर्म चिंता आनंदे नित्य नेता (हे) पित्या निज हस्ते निर्दय आघात करुन, त्या स्वर्गात भारतास जागा कर ओळवार विश्लेषण १ चित्त जिथे भयशुन्य, उंच जिथे शीर २ ग्यान जिथे मुक्त , ३ जिथे गृहाच्या प्राची आपल्या प्रांगण तळी दिवसभरी वसुंधरा रखे नाही खंड-क्षुद्र करी जिथे घराच्याप्रांगण तळी-भींती दिवसभर वसुंधरेस खंडित करीत नाहीत A more accurate rendering might go: शिशिर कुमार दास अनुवाद Where, day and night, walls within our homes haven't compartmentalized our world but tagore's version captures the essence. Where the world has not been broken up into fragments by narrow domestic walls ४ जिथे वाक्य हृदयातून उत्समुख होते उत्सासिये उठे ५ जिथे निर्भारीत स्रोते देशे देशे दिशे दिशे कर्माधारा धाय अजस्त्र सहस्त्र चरितार्था शिशिर कुमार दास Where, in unabated flow the stream of work flows in all directions in countless purposefulnesses Where tireless striving stretches its arms towards perfection टागोर अनुवाद जिथे अनिर्बंध स्त्रोताने अजस्त्र सहस्त्र कर्माधारा चरितार्था देशे देशे दिशे दिशे धावतात ६ जिथे तुच्छ आचरण मरूवाळूराशी विचारेर (विवेक ) स्रोतपथ फेले (पडले) नाही ग्रासी पौरुषत्वाच्या केल्या नाही शतधा (शंभर घड्या /तुकडे ) शिशिर कुमार दास Where the clear stream of reason has not lost its way into the dreary desert sand of dead habit; where it has not belittled one's manhood. Where the clear stream of reason has not lost its way into the dreary desert sand of dead habit; टागोर अनुवाद जिथे पौरुषत्वाच्या शतधा (शंभर घड्या /तुकडे ) केलेल्या नाहीत विचारेर (विवेक ) स्रोतपथ तुच्छ आचरणांनी मरूवाळूराशीत गिळलेले नाही ७ - नित्य जिथे , तुम्ही सर्व कर्म चिंता आनंदे नेता Where one is ever led forward by thee into ever-widening thought and action and joy शिशिर कुमार दास Where the mind is led forward by thee into ever-widening thought and action टागोर ८ - (हे) पित्या निज हस्ते निर्दय आघात करुन, त्या स्वर्गात भारतास जागा कर

टर्मीनेटर Sun, 06/24/2018 - 18:58
मला पहिल्या दोन ओळींचा अर्थ भलताच वाटला होता, दोन विरुद्ध परिस्थितींची तुलना असल्या सारखे वाटले होते. मी काढलेला अर्थ काहीसा असा काहीसा होता: कुठे चित्त निर्भय... कुठे गर्वाने गर्दन ताठ... कुठे ज्ञानाची खुली कवाडे.... कुठे बंदिस्त कुंपणात...

In reply to by टर्मीनेटर

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 19:29
:) नाही बहुधा तसे काही दिसत नाही ; मी बंगाली उतारा ईग्रजी विकिपीडियातून घेतला , विकीपिडियात काही वेळा खोडसाळ पणा झालेला असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही . बंगाली उतारा चुकीचा असल्यास कल्पना देणे , तुमच्या प्रतिसादामुळे अधिक अभ्यासण्यास चालना मिळाली. चर्चा सहभागाबद्दल अनेक आभार

In reply to by टर्मीनेटर

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 19:54
...गर्भितार्थ काहीतरी वेगळा असावा.
टागोरांनी स्वतःच अनुवाद करताना शेवतच्या दोन ओळीतील गर्भितार्थात महत्वपूर्ण बदल केले आहेत का असे वाटते . खालील दोन ओळी तशा मूळ बंगाली शब्दांच्या जवळ आहेत . यात तुम्ही सर्व कर्म चिंता आनंदे नित्य नेता हि ओळ परमेश्वराची विशेषणे असावीत असे वाटते. जी नंतरच्या इंग्रजी अनुवदात दृगोच्चर होत नाहीत. प्रा. दास यांनी त्या ओळींचा अनुवाद टागोरांच्या अनुवादाच्या जवळ कसा नेला ते निटसे उमगले नाही. निज हस्ते निर्दय आघात करुन, जागा कर असे का म्हणतात कळत नाही, मूळ बंगाली ओळीत केवळ स्वर्गाचा उल्लेख आहे पण दहा अकरा वर्षांनी पुन्हा अनुवादीत करताना त्यांनी स्वांतत्र्य शब्द जोडला आणि खुबीने भारत शब्द टाळला . त्या वेळे पावेतो स्वातंत्र्याची उर्मी जागवली असेल आणि ब्रिटीशांच्या लक्षात येऊ नये म्हणून भारत शब्द माय कंट्रीने बदलला असेल. जिथे , तुम्ही सर्व कर्म चिंता आनंदे नित्य नेता (हे) पित्या निज हस्ते निर्दय आघात करुन, त्या स्वर्गात भारतास जागा कर Where the mind is led forward by thee; :Into ever-widening thought and action; :Into that heaven of freedom, My Father, let my country awake.

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 19:24
टागोरकृत ईंग्रजी अनुवादाचा , बंगाली भावार्थाच्या जवळ जाण्याचा प्रयास करत माझा स्वतःचा स्वैर अनुवाद. काही शब्द ओळी डॉ. सुहास म्हात्रेंच्या अनुवादातील ओळींवर बेतल्या आहेत. मन जिथे भयशुन्य, उंच असेल मान ज्ञान जिथे मुक्त , जिथे संकुचित लोभामुळे वसुधा होत नाही लहान जिथे सत्यवचनांचे हृदयाच्या तळातून होते उत्साहाने प्रकटन जिथे परिपूर्णतेला गवसणी घालतात अथक प्रयत्न जिथे कतृत्वास बंधने पडत नाहीत जिथे विवेक सोडून जुनाट रुढींच्या वाळवंटात भरकटत नाहीत विचार जिथे सतत विस्तारणाऱ्या विचार आणि कृतीं करताना सर्व चिंताहरण करून मनास आनंद प्रेरणा देतोस तू (हे) पित्या, त्या स्वातंत्र्याच्या नंदनवनात भारतास तू जागे कर

In reply to by माहितगार

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 19:57
मूळ बंगाली भावार्थाशी जवळ जाण्यासाठी कठोरतेने जागा कर असे हवे त्या बदला सहित. टागोरकृत ईंग्रजी अनुवादाचा , बंगाली भावार्थाच्या जवळ जाण्याचा प्रयास करत माझा स्वतःचा स्वैर अनुवाद. काही शब्द ओळी डॉ. सुहास म्हात्रेंच्या अनुवादातील ओळींवर बेतल्या आहेत. मन जिथे भयशुन्य, उंच असेल मान ज्ञान जिथे मुक्त , जिथे संकुचित लोभामुळे वसुधा होत नाही लहान जिथे सत्यवचनांचे हृदयाच्या तळातून होते उत्साहाने प्रकटन जिथे परिपूर्णतेला गवसणी घालतात अथक प्रयत्न जिथे कतृत्वास बंधने पडत नाहीत जिथे विवेक सोडून जुनाट रुढींच्या वाळवंटात भरकटत नाहीत विचार जिथे सतत विस्तारणाऱ्या विचार आणि कृतीं करताना सर्व चिंताहरण करून मनास आनंद प्रेरणा देतोस तू (हे) पित्या, त्या स्वातंत्र्याच्या नंदनवनात, भारतास तू कठोरतेने जागे कर

In reply to by माहितगार

मनिष Mon, 06/25/2018 - 13:26
ते पुस्तक इथे बघता येईल, कविता ऑनलाईन मिळत नाही. कुठेतरी हे पुस्तक चाळतांना वाचल्याची आठवते, पण सापडत नाहिये... http://www.bookganga.com/eBooks/Books/details/4988752758793350895?BookName=Bhayshunya-Chitta-Jeth...

In reply to by मनिष

माहितगार Mon, 06/25/2018 - 14:14
धन्यवाद, कवितेचे नाव मिळाल्यामुळे शोधण्यास सोपे गेले आणि यु ट्यूबवर संगीतबद्ध गीत स्वरुपात उपलब्ध असल्याचे दिसते त्या खाली गीताचा टेक्स्टपण आहे. जमल्यास मूळ टागोरांच्या अनुवादाशी जराशी तुलना करुया.

In reply to by माहितगार

माहितगार Mon, 06/25/2018 - 15:01
खाली नंरेंद्र जाधवांच्या गीत स्वरुपातील अनुवादाची प्रति ओळ तुलना केली आहे. आधी टागोर ईंग्रजी, मग बंगाली टागोरांच्या अगदी निकट शब्दशः आणि मग नरेंद्र जाधव असा अनुवाद दिला आहे. मूळ आठ ओळी तील कवितेची दुसरी आणि तिसरी ओळ एकत्र केल्यामुळे नरेंद्र जाधवांचा अनुवाद अवघ्या सात ओळीत बसला आहे. प्रत्येक ओळी नंतर शेवटची ओळ वाचलीतर गीताचा नरेंद्र जाधव रचित अनुवाद गेय वाटतो. नरेंद्र जाधवांचाही अनुवाद बहुधा मूळ बंगाली आणि इंग्रजी दोन्ही लक्षात घेऊन बनवला असावा अथवा टागोरांव्यतरीक्त इतर कुणाच्या इंग्रजी अनुवादाचा आधार घेतला असेल असे वाटले. खूप कमी शब्द वापरुन टागोरांच्या काव्यातील भाव इसेन्स बरोबर पकडण्यात नरेंद्र जाधवांना बर्‍या पैकी यश आले आहे असे वाटते. डॉ. सुहास म्हात्रेंप्रमाणेच मीही डेड हॅबीट्स साठी रुढी हाच शब्द वापरला आणि नरेंद्र जाधवांनी ही रुढी शब्दच वापरलाय. मूळ बंगाली मधला भाव त्यात येऊन जातो पण इंग्रजी मधील desert sand of dead habit; ने येणारा इंपॅक्ट कुठेतरी राहून जातोय असे वाटत रहाते. Into ever-widening thought and action; चा अनुवाद नरेंद्र जाधवांनी 'नवउन्मेषी व्यापकता ' नी केलाय बराच जवळ जातो , हि गेय कविता तर ऐकावीच पण इंग्रजी अनुवादही वाचकां ना माहित असावा असे वाटून जाते. नरेंद्र जाधवांच्या ओळी ठळक केल्या आहेत. 1 Where the mind is without fear and the head is held high; चित्त जिथे भयशुन्य, उंच जिथे शीर भयशून्य चित्त जेथ, उन्नत सदैव माथा 2 Where knowledge is free; ग्यान जिथे मुक्त , हो अनिर्बंध हे ज्ञान ना संकुचिताची व्यथा Where the world has not been broken up into fragments;:By narrow domestic walls; जिथे घराच्याप्रांगण तळी-भींती दिवसभर वसुंधरेस खंडित करीत नाहीत 3 Where words come out from the depth of truth; जिथे वाक्य हृदयातून उत्समुख होते, उत्सासिये उठे गर्भातुनी सत्याच्या ये शब्दांना ही सुंदरता 4 Where tireless striving stretches its arms towards perfection; जिथे अनिर्बंध स्त्रोताने अजस्त्र सहस्त्र कर्माधारा चरितार्था देशे देशे दिशे दिशे धावतात अविरत परिश्रमांनी परिपूर्ण ती कुशलता 5 Where the clear stream of reason has not lost its way;Into the dreary desert sand of dead habit; जिथे पौरुषत्वाच्या शतधा (शंभर घड्या /तुकडे ) केलेल्या नाहीत विचारेर (विवेक ) स्रोतपथ तुच्छ आचरणांनी मरूवाळूराशीत गिळले गेले नाही रूढींना नाही थारा, विचारी अखंड निर्मलता 6 Where the mind is led forward by thee;:Into ever-widening thought and action; जिथे , तुम्ही सर्व कर्म चिंता आनंदे नित्य नेता तव प्रेरणेमुळेही नवउन्मेषी व्यापकता 7 Into that heaven of freedom, My Father, let my country awake. (हे) पित्या निज हस्ते निर्दय आघात करुन, त्या स्वर्गात भारतास जागा कर मम देशही जागृत होवो, या मुक्त स्वर्गी आता

In reply to by प्राची अश्विनी

माहितगार Mon, 06/25/2018 - 15:05
__/\__ प्रतिसादांसाठी अनेक आभार , खरे म्हणजे तुमचाही एखादा अनुवाद किंवा यावरुन स्वैर काव्य यावयास हवे असे वाटते.

सुधीरन Sat, 08/18/2018 - 09:48
अनुवाद भयशून्य चित्त जिथे, ताठ सदा मान ज्ञान जिथे मुक्त आणि सर्वांस हो प्रदान दिवसरात्र या विशाल धरतीस करून विखंडीत नसेल कोणी स्वतःसाठी छोटे छोटे अंगण बनवीत जिथे प्रत्येक वाक्य हृदयापासून निघत असेल दशदिशांमध्ये जिथे कष्टाचे अजस्त्र स्रोत असतील निरंतर अनिर्बंध वाहत असेल जिथे विचारसरीता जी जुनाट रुढींच्या वाळवंटात हरवून जात नसेल जिथे पुरुषार्थाची शेकडो शकले न झाली असतील जिथे कर्म, आनंद आणि दुःखे तुमच्या अधीन असतील हे विधात्या तुझ्या हातांनी कठोर प्रहार करावे त्या स्वातंत्र्य-स्वर्गात तू या भारतास जागवावे भावानुवाद भयशून्य चित्त जिथे, ताठ सदा मान ज्ञान जिथे मुक्त आणि सर्वांस हो प्रदान तुकड्यांत न वाटलेले ना भिंती असलेले असे जग जेथे भेदभावांस नसेल स्थान हृदयापासून सारे शब्द जिथे उमटतील पूर्णत्वाकडे प्रयत्न सारिखे धाव घेतील अनेक मार्गांनी जिथे सत्य शोधिले जाईल जुनाट रूढी परंपरांतून ज्ञान बंधमुक्त होईल आचार विचारांवर नसतील जिथे काही बंधने जिथे सत्याच्या मार्गावरी अखंडित चालणे हे विधात्या तव प्रेरणेने हा भारत जागा व्हावा मुक्त आणि स्वतंत्र स्वर्ग इथे निर्माण व्हावा

पण कविता खुप आवडली म्हणून तिचा स्वैरानुवाद करण्याचे धाडस केले. पसायदानः- असिम निर्भयता नांदते जेथे, जेथे झुकलेली नसेल एकही मान, खळाळणारे ज्ञानाचे सागर, आसूससले भागवण्यास तहान, जेथे गरज नसेल एका विशिष्ठ झुंडी मधे रहाण्याची , विचारांवरही नसेल सक्ती, काही विशिष्ठ चश्मे लावण्याची, जेथे अंतरात्म्याचा, घुसमटत नसेल श्वास, असेल जेथे प्रत्येकाला, केवळ परीपूर्णतेचा ध्यास, न्यायालयांच्या इमारतींवर, जमतिल जेथे धुळीचे थर च्या थर, व्यक्ती स्वातंत्र्याचा जेथे, राखला जाईल परमोच्च आदर, विशाल ह्रुदयाचा असेल, इथला प्रत्येक नागरीक, जो असेल सत्याच्या मार्गाचा, निष्ठावंत पाईक, हे परमेश्वरा, माझ्या देश असा असावा, जेथे मुंगीचाही आवाज, ऐकला जावा...... पैजारबुवा,

In reply to by ज्ञानोबाचे पैजार

माहितगार Sat, 06/23/2018 - 11:55
शीर्षकाचा अनुवाद पसायदान करणे भावले. टागोरांचे पसायदानच आहे ते. स्वैर अनुवाद ही आवडला. इतर मिपाकरांकडून अनुवादाच्या अजून काही आवृत्ती येतील अशी आशा करतो आहे. बाकी तुम्ही स्वतःला परंपरावादी मानले नाहीतरी परमेश्वर , फादर असे उल्लेख केले कि नास्तिक मंडळी तुम्हाला परंपरावादीच म्हणतील , त्यांची तशी श्रद्धा असते. आमचे नास्तिकांवर एवढे प्रेम आहे की नास्तिकांचे "पसायदान'' कसे लिहाल ? नावाचा आम्ही धागा काढला पण पसायदान शब्दाचा अर्थ प्रसाद असतो प्रसाद फक्त देवच देतो तर मग आम्ही प्रसाद कसा मागायचा म्हणून नास्तिक फिरकले नाहीत आणि आणि नास्तिकांसाठी असल्याने आस्तीकही खट्टू झाले. त्यामुळे त्यावेळी आम्हाला आपला प्र.के. अत्रे झाला असे वाटले होते :) आपण अनुवादात सक्रीय मनमोकळा सहभाग दिल्या बद्दल अनेक आभार.

प्रार्थना जेथे निर्भय आहे मन आणि ताठ आहे मान जेथे निर्बंध आहे ज्ञान जेथे कोत्या स्वार्थी विचारांनी नाही भंगलेले जग जेथे सत्याच्या गहन खोलीतून जन्मतात शब्द जेथे परिपूर्णतेला गवसणी घालतात अथक प्रयत्न जेथे सन्मार्ग सोडून जळमटलेल्या जुनाट रुढींच्या वाळवंटात भरकटत नाहीत विचार जेथे विचारांचे आणि करणींचे सतत वर्धिष्णू गुंते सोडवायला हजर असतोस तू हे जन्मदात्या, असे मुक्त नंदनवन माझ्या मायभूमीवर अवतरू दे.

टर्मीनेटर Sun, 06/24/2018 - 11:20
मूळ बंगाली भाषेतील कवितेचं भाषांतर वर दिलेल्या इंग्रजी कवितेच्या स्वरुपात स्वतः रवीन्द्रनाथांनी केलंय, कि ईतर कोणी स्वैर भाषांतर केलंय? कारण मूळ बंगालीतले शब्द जर आपण भाषांतरित करून बघितले तर त्यांचा जो अर्थ निघतो तो इंग्रजीतल्या कवितेच्या अर्थापेक्षा भिन्न वाटतो. अर्थात मला फार काही बंगाली भाषेचं ज्ञान नाही, पण एक उत्सुकता म्हणून अर्थ समजून घ्यायचा प्रयत्न केला तेव्हा असं जाणवलं कि हि सरळ सोपी अर्थबोध होणारी कविता नसून तिचा गर्भितार्थ काहीतरी वेगळा असावा. (जर स्वतः रवीन्द्रनाथांनी भाषांतर केलं असेल तर प्रश्नच मिटला.)

In reply to by टर्मीनेटर

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 15:30
मला रोमन लिपीतली बंगाली आवृत्ती एका ब्लॉगवर मिळाली, ते बरोबर आहे का मला कळत नाही चुभूदेघे Chitto jetha voi shunno , Uccho jetha shir gyan jetha mukto , jetha griher prachir apon prangon tole dibos shorbori bosudhare rakhe nai khondo khudro kori jetha bakko ridoyer utsomukh hote ucchosia uthe, jetha nirbarito srote deshe deshe dishe dishe kormodhara dhai ojosro sohosro bidho choritarthotai , jetha tuccho acharer morubalu rashi bicharer sroto poth fele nai grasi pourushere kore ni shotodha , nitto jetha tumi sorbo kormo chinta anonder neta , nij hoste nirdoi aghat kori pita Bharotere sei sorge koro jagorito बंगाली युट्यूब

In reply to by टर्मीनेटर

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 15:55
कमीत कमी बदलाने मराठी रुपंतर करुन बघूया, हे बरोबर असेल असे नाही. चित्त जिथे भयशुन्य, उंच जिथे शीर ग्यान जिथे मुक्त , जिथे गृह प्राची - अपना प्रांगणतळी दिवस शर्वरी या तीन ओळी करुन पाहील्या ' जिथे गृहप्राची आपल्या प्रांगणतळी दिवस शर्वरी' आता हे शर्वरी म्हणजे काय ? आपण म्हणता तसे एक्झॅक्ट मॅच नसण्याची शक्यता वाटते. अजून काही ओळी करुन बघतो. आपल्या माहितीपूर्ण प्रतिसादासाठी आभार

In reply to by टर्मीनेटर

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 16:11
@ टर्मीनेटर या दुव्यावर विस्तृत विश्लेषणच मिळाले. आपण म्हणतात तशी शक्यता शक्य आहे ( अनुवाद टागोरांनीच केला असला तरी अदमासे दहा वर्षांनी केला आहे आणि स्वैर अनुवाद असावा त्यामुळे फरक आहेत.) आपण म्हणता तसा काही वेगळा सखोल अर्थ आहे का पहावे लागेल.

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 18:10
या दुव्यावरील मूळ बंगाली कविता आणि टागोरांनी स्वतःच केलेला अनुवाद यातील नेमक्या फरकांबद्दल या दुव्यावर बंगाली साहित्याचे दिल्ली विद्यापीठातील प्राध्यापक शिशिर कुमार दास यांनी विश्लेषण आणि मूळ बंगाली काव्याचा स्वतःचा अनुवाद देण्याचा प्रयत्न केला आहे. पण तो अनुवादही बर्‍यापैकी टागोराचंया अनुवादाच्या जवळ जाणारा असावा. टागोरांनी बंगाली ते इंग्रजी असा अनुवाद करताना काही शब्द बदलून वापरले जसे हृदयातून एवजी फ्रॉमद देप्थ ऑफ ट्रूथ असे बदल केले तर शेवटच्या ओळीतील पौरुषत्वाचा उल्लेख स्वतःच वगळला असे दिसते. शिशिर कुमार दास यांचाही अनुवाद मूळ बंगालीच्या पूर्णपणे जवळ नसण्याची अंशतः शक्यता वाटते पण ते बंगाली आहेत आणि आपण नाही असा फरक आहेच . आपल्याला बंगाली लिपी आणि काही शब्दांच्या अर्थांचे अंदाज येण्यात अडचण येते पण अंदाजा येतो. जे शब्द सरळ समजले ते तसे घेऊन अर्थाचा अंदाजा येण्या इतपत थोडेसे बदल करून आणि शिशिर कुमार दास यांच्या अनुवादाचा जरासा आधार घबंगा; जमतील तेवढे बंगाली जसेच्या तसे ठेऊन खालील अनुवादाचा प्रयत्न केला आहे. (जो अंशतः किंवा पूर्ण चुकीचा असू शकतो चुभूदेघे) चित्त जिथे भयशुन्य, उंच जिथे शीर ग्यान जिथे मुक्त , जिथे घराच्याप्रांगण तळी-भींती दिवसभर वसुंधरेस खंडित करीत नाहीत जिथे वाक्य हृदयातून उत्समुख होते, उत्सासिये उठे जिथे अनिर्बंध स्त्रोताने अजस्त्र सहस्त्र कर्माधारा चरितार्था देशे देशे दिशे दिशे धावतात जिथे पौरुषत्वाच्या शतधा (शंभर घड्या /तुकडे ) केलेल्या नाहीत विचारेर (विवेक ) स्रोतपथ तुच्छ आचरणांनी मरूवाळूराशीत गिळले गेले नाही जिथे , तुम्ही सर्व कर्म चिंता आनंदे नित्य नेता (हे) पित्या निज हस्ते निर्दय आघात करुन, त्या स्वर्गात भारतास जागा कर ओळवार विश्लेषण १ चित्त जिथे भयशुन्य, उंच जिथे शीर २ ग्यान जिथे मुक्त , ३ जिथे गृहाच्या प्राची आपल्या प्रांगण तळी दिवसभरी वसुंधरा रखे नाही खंड-क्षुद्र करी जिथे घराच्याप्रांगण तळी-भींती दिवसभर वसुंधरेस खंडित करीत नाहीत A more accurate rendering might go: शिशिर कुमार दास अनुवाद Where, day and night, walls within our homes haven't compartmentalized our world but tagore's version captures the essence. Where the world has not been broken up into fragments by narrow domestic walls ४ जिथे वाक्य हृदयातून उत्समुख होते उत्सासिये उठे ५ जिथे निर्भारीत स्रोते देशे देशे दिशे दिशे कर्माधारा धाय अजस्त्र सहस्त्र चरितार्था शिशिर कुमार दास Where, in unabated flow the stream of work flows in all directions in countless purposefulnesses Where tireless striving stretches its arms towards perfection टागोर अनुवाद जिथे अनिर्बंध स्त्रोताने अजस्त्र सहस्त्र कर्माधारा चरितार्था देशे देशे दिशे दिशे धावतात ६ जिथे तुच्छ आचरण मरूवाळूराशी विचारेर (विवेक ) स्रोतपथ फेले (पडले) नाही ग्रासी पौरुषत्वाच्या केल्या नाही शतधा (शंभर घड्या /तुकडे ) शिशिर कुमार दास Where the clear stream of reason has not lost its way into the dreary desert sand of dead habit; where it has not belittled one's manhood. Where the clear stream of reason has not lost its way into the dreary desert sand of dead habit; टागोर अनुवाद जिथे पौरुषत्वाच्या शतधा (शंभर घड्या /तुकडे ) केलेल्या नाहीत विचारेर (विवेक ) स्रोतपथ तुच्छ आचरणांनी मरूवाळूराशीत गिळलेले नाही ७ - नित्य जिथे , तुम्ही सर्व कर्म चिंता आनंदे नेता Where one is ever led forward by thee into ever-widening thought and action and joy शिशिर कुमार दास Where the mind is led forward by thee into ever-widening thought and action टागोर ८ - (हे) पित्या निज हस्ते निर्दय आघात करुन, त्या स्वर्गात भारतास जागा कर

टर्मीनेटर Sun, 06/24/2018 - 18:58
मला पहिल्या दोन ओळींचा अर्थ भलताच वाटला होता, दोन विरुद्ध परिस्थितींची तुलना असल्या सारखे वाटले होते. मी काढलेला अर्थ काहीसा असा काहीसा होता: कुठे चित्त निर्भय... कुठे गर्वाने गर्दन ताठ... कुठे ज्ञानाची खुली कवाडे.... कुठे बंदिस्त कुंपणात...

In reply to by टर्मीनेटर

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 19:29
:) नाही बहुधा तसे काही दिसत नाही ; मी बंगाली उतारा ईग्रजी विकिपीडियातून घेतला , विकीपिडियात काही वेळा खोडसाळ पणा झालेला असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही . बंगाली उतारा चुकीचा असल्यास कल्पना देणे , तुमच्या प्रतिसादामुळे अधिक अभ्यासण्यास चालना मिळाली. चर्चा सहभागाबद्दल अनेक आभार

In reply to by टर्मीनेटर

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 19:54
...गर्भितार्थ काहीतरी वेगळा असावा.
टागोरांनी स्वतःच अनुवाद करताना शेवतच्या दोन ओळीतील गर्भितार्थात महत्वपूर्ण बदल केले आहेत का असे वाटते . खालील दोन ओळी तशा मूळ बंगाली शब्दांच्या जवळ आहेत . यात तुम्ही सर्व कर्म चिंता आनंदे नित्य नेता हि ओळ परमेश्वराची विशेषणे असावीत असे वाटते. जी नंतरच्या इंग्रजी अनुवदात दृगोच्चर होत नाहीत. प्रा. दास यांनी त्या ओळींचा अनुवाद टागोरांच्या अनुवादाच्या जवळ कसा नेला ते निटसे उमगले नाही. निज हस्ते निर्दय आघात करुन, जागा कर असे का म्हणतात कळत नाही, मूळ बंगाली ओळीत केवळ स्वर्गाचा उल्लेख आहे पण दहा अकरा वर्षांनी पुन्हा अनुवादीत करताना त्यांनी स्वांतत्र्य शब्द जोडला आणि खुबीने भारत शब्द टाळला . त्या वेळे पावेतो स्वातंत्र्याची उर्मी जागवली असेल आणि ब्रिटीशांच्या लक्षात येऊ नये म्हणून भारत शब्द माय कंट्रीने बदलला असेल. जिथे , तुम्ही सर्व कर्म चिंता आनंदे नित्य नेता (हे) पित्या निज हस्ते निर्दय आघात करुन, त्या स्वर्गात भारतास जागा कर Where the mind is led forward by thee; :Into ever-widening thought and action; :Into that heaven of freedom, My Father, let my country awake.

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 19:24
टागोरकृत ईंग्रजी अनुवादाचा , बंगाली भावार्थाच्या जवळ जाण्याचा प्रयास करत माझा स्वतःचा स्वैर अनुवाद. काही शब्द ओळी डॉ. सुहास म्हात्रेंच्या अनुवादातील ओळींवर बेतल्या आहेत. मन जिथे भयशुन्य, उंच असेल मान ज्ञान जिथे मुक्त , जिथे संकुचित लोभामुळे वसुधा होत नाही लहान जिथे सत्यवचनांचे हृदयाच्या तळातून होते उत्साहाने प्रकटन जिथे परिपूर्णतेला गवसणी घालतात अथक प्रयत्न जिथे कतृत्वास बंधने पडत नाहीत जिथे विवेक सोडून जुनाट रुढींच्या वाळवंटात भरकटत नाहीत विचार जिथे सतत विस्तारणाऱ्या विचार आणि कृतीं करताना सर्व चिंताहरण करून मनास आनंद प्रेरणा देतोस तू (हे) पित्या, त्या स्वातंत्र्याच्या नंदनवनात भारतास तू जागे कर

In reply to by माहितगार

माहितगार Sun, 06/24/2018 - 19:57
मूळ बंगाली भावार्थाशी जवळ जाण्यासाठी कठोरतेने जागा कर असे हवे त्या बदला सहित. टागोरकृत ईंग्रजी अनुवादाचा , बंगाली भावार्थाच्या जवळ जाण्याचा प्रयास करत माझा स्वतःचा स्वैर अनुवाद. काही शब्द ओळी डॉ. सुहास म्हात्रेंच्या अनुवादातील ओळींवर बेतल्या आहेत. मन जिथे भयशुन्य, उंच असेल मान ज्ञान जिथे मुक्त , जिथे संकुचित लोभामुळे वसुधा होत नाही लहान जिथे सत्यवचनांचे हृदयाच्या तळातून होते उत्साहाने प्रकटन जिथे परिपूर्णतेला गवसणी घालतात अथक प्रयत्न जिथे कतृत्वास बंधने पडत नाहीत जिथे विवेक सोडून जुनाट रुढींच्या वाळवंटात भरकटत नाहीत विचार जिथे सतत विस्तारणाऱ्या विचार आणि कृतीं करताना सर्व चिंताहरण करून मनास आनंद प्रेरणा देतोस तू (हे) पित्या, त्या स्वातंत्र्याच्या नंदनवनात, भारतास तू कठोरतेने जागे कर

In reply to by माहितगार

मनिष Mon, 06/25/2018 - 13:26
ते पुस्तक इथे बघता येईल, कविता ऑनलाईन मिळत नाही. कुठेतरी हे पुस्तक चाळतांना वाचल्याची आठवते, पण सापडत नाहिये... http://www.bookganga.com/eBooks/Books/details/4988752758793350895?BookName=Bhayshunya-Chitta-Jeth...

In reply to by मनिष

माहितगार Mon, 06/25/2018 - 14:14
धन्यवाद, कवितेचे नाव मिळाल्यामुळे शोधण्यास सोपे गेले आणि यु ट्यूबवर संगीतबद्ध गीत स्वरुपात उपलब्ध असल्याचे दिसते त्या खाली गीताचा टेक्स्टपण आहे. जमल्यास मूळ टागोरांच्या अनुवादाशी जराशी तुलना करुया.

In reply to by माहितगार

माहितगार Mon, 06/25/2018 - 15:01
खाली नंरेंद्र जाधवांच्या गीत स्वरुपातील अनुवादाची प्रति ओळ तुलना केली आहे. आधी टागोर ईंग्रजी, मग बंगाली टागोरांच्या अगदी निकट शब्दशः आणि मग नरेंद्र जाधव असा अनुवाद दिला आहे. मूळ आठ ओळी तील कवितेची दुसरी आणि तिसरी ओळ एकत्र केल्यामुळे नरेंद्र जाधवांचा अनुवाद अवघ्या सात ओळीत बसला आहे. प्रत्येक ओळी नंतर शेवटची ओळ वाचलीतर गीताचा नरेंद्र जाधव रचित अनुवाद गेय वाटतो. नरेंद्र जाधवांचाही अनुवाद बहुधा मूळ बंगाली आणि इंग्रजी दोन्ही लक्षात घेऊन बनवला असावा अथवा टागोरांव्यतरीक्त इतर कुणाच्या इंग्रजी अनुवादाचा आधार घेतला असेल असे वाटले. खूप कमी शब्द वापरुन टागोरांच्या काव्यातील भाव इसेन्स बरोबर पकडण्यात नरेंद्र जाधवांना बर्‍या पैकी यश आले आहे असे वाटते. डॉ. सुहास म्हात्रेंप्रमाणेच मीही डेड हॅबीट्स साठी रुढी हाच शब्द वापरला आणि नरेंद्र जाधवांनी ही रुढी शब्दच वापरलाय. मूळ बंगाली मधला भाव त्यात येऊन जातो पण इंग्रजी मधील desert sand of dead habit; ने येणारा इंपॅक्ट कुठेतरी राहून जातोय असे वाटत रहाते. Into ever-widening thought and action; चा अनुवाद नरेंद्र जाधवांनी 'नवउन्मेषी व्यापकता ' नी केलाय बराच जवळ जातो , हि गेय कविता तर ऐकावीच पण इंग्रजी अनुवादही वाचकां ना माहित असावा असे वाटून जाते. नरेंद्र जाधवांच्या ओळी ठळक केल्या आहेत. 1 Where the mind is without fear and the head is held high; चित्त जिथे भयशुन्य, उंच जिथे शीर भयशून्य चित्त जेथ, उन्नत सदैव माथा 2 Where knowledge is free; ग्यान जिथे मुक्त , हो अनिर्बंध हे ज्ञान ना संकुचिताची व्यथा Where the world has not been broken up into fragments;:By narrow domestic walls; जिथे घराच्याप्रांगण तळी-भींती दिवसभर वसुंधरेस खंडित करीत नाहीत 3 Where words come out from the depth of truth; जिथे वाक्य हृदयातून उत्समुख होते, उत्सासिये उठे गर्भातुनी सत्याच्या ये शब्दांना ही सुंदरता 4 Where tireless striving stretches its arms towards perfection; जिथे अनिर्बंध स्त्रोताने अजस्त्र सहस्त्र कर्माधारा चरितार्था देशे देशे दिशे दिशे धावतात अविरत परिश्रमांनी परिपूर्ण ती कुशलता 5 Where the clear stream of reason has not lost its way;Into the dreary desert sand of dead habit; जिथे पौरुषत्वाच्या शतधा (शंभर घड्या /तुकडे ) केलेल्या नाहीत विचारेर (विवेक ) स्रोतपथ तुच्छ आचरणांनी मरूवाळूराशीत गिळले गेले नाही रूढींना नाही थारा, विचारी अखंड निर्मलता 6 Where the mind is led forward by thee;:Into ever-widening thought and action; जिथे , तुम्ही सर्व कर्म चिंता आनंदे नित्य नेता तव प्रेरणेमुळेही नवउन्मेषी व्यापकता 7 Into that heaven of freedom, My Father, let my country awake. (हे) पित्या निज हस्ते निर्दय आघात करुन, त्या स्वर्गात भारतास जागा कर मम देशही जागृत होवो, या मुक्त स्वर्गी आता

In reply to by प्राची अश्विनी

माहितगार Mon, 06/25/2018 - 15:05
__/\__ प्रतिसादांसाठी अनेक आभार , खरे म्हणजे तुमचाही एखादा अनुवाद किंवा यावरुन स्वैर काव्य यावयास हवे असे वाटते.

सुधीरन Sat, 08/18/2018 - 09:48
अनुवाद भयशून्य चित्त जिथे, ताठ सदा मान ज्ञान जिथे मुक्त आणि सर्वांस हो प्रदान दिवसरात्र या विशाल धरतीस करून विखंडीत नसेल कोणी स्वतःसाठी छोटे छोटे अंगण बनवीत जिथे प्रत्येक वाक्य हृदयापासून निघत असेल दशदिशांमध्ये जिथे कष्टाचे अजस्त्र स्रोत असतील निरंतर अनिर्बंध वाहत असेल जिथे विचारसरीता जी जुनाट रुढींच्या वाळवंटात हरवून जात नसेल जिथे पुरुषार्थाची शेकडो शकले न झाली असतील जिथे कर्म, आनंद आणि दुःखे तुमच्या अधीन असतील हे विधात्या तुझ्या हातांनी कठोर प्रहार करावे त्या स्वातंत्र्य-स्वर्गात तू या भारतास जागवावे भावानुवाद भयशून्य चित्त जिथे, ताठ सदा मान ज्ञान जिथे मुक्त आणि सर्वांस हो प्रदान तुकड्यांत न वाटलेले ना भिंती असलेले असे जग जेथे भेदभावांस नसेल स्थान हृदयापासून सारे शब्द जिथे उमटतील पूर्णत्वाकडे प्रयत्न सारिखे धाव घेतील अनेक मार्गांनी जिथे सत्य शोधिले जाईल जुनाट रूढी परंपरांतून ज्ञान बंधमुक्त होईल आचार विचारांवर नसतील जिथे काही बंधने जिथे सत्याच्या मार्गावरी अखंडित चालणे हे विधात्या तव प्रेरणेने हा भारत जागा व्हावा मुक्त आणि स्वतंत्र स्वर्ग इथे निर्माण व्हावा
लेखनविषय:
काव्यरस
मी अलिकडे मिपावर कितीसा पुरोगामी आहेस ? हि कविता लिहिली. :) (त्या कवितेची प्रेरणा विशीष्ट मिपाकर आहेत असे वाटण्याचा संभव आहे :), तसे खरे असण्यास हरकत नव्हती :) पण त्यांच्या दुर्दैवाने -ते दुर्दैवावर विश्वास ठेवत नसलेतरी आम्ही ठेवतो :) - त्या कवितेची तात्कालीक प्रेरणा अभारतीय आमेरीकन व्यक्तीचे अभारतीय विषयावरचे लेखन आहे :( ) कितीसा पुरोगामी आहेस ? कवितेस तुम्ही पुरोगाम्यांनाच का टार्गेट करता परंपरावाद्यांना का नाही असा एक तरी प्रतिसाद यावा अशी राहून राहून इच्छा होती.

'कविता'

सत्यजित... ·

सुंदर कविता आणि कच्चामाल ! अवांतर : (सविता) असे अतिषय सुंदर विडंबन तत्काळ सुचले ! लिहायला घेतले होते पण लिहायला घेतल्यावर एस्पिशली ' शेवटच्या कडव्यावरील विडंबीत कडवे' लिहिल्यावर लक्षात आले की कविता ( आणि कदाचित आयडी देखील) संपादित होइल. तस्मात प्रकाशित करायचे टाळले आहे ;) बाकी ह्या निमित्ताने परत सविताची आठवण झाली हे ही नसे थोडके !

एस Tue, 05/22/2018 - 12:19
कविता छान आहे. 'ग्रेस' ची आठवण आली. फक्त हे कडवं नीटसं समजलं नाही. कुठलेसे पान तरंगत लहरींना देते व्याज हा व्याज शब्द जरासा विसंगत वाटला एकूण कवितेशी. अर्थात हे माझे वैयक्तिक मत झाले. कवीचा दृष्टिकोन वेगळा असू शकतो.

In reply to by एस

अभ्या.. Tue, 05/22/2018 - 12:31
तो फ्लोटिंग इंटरेस्ट रेट असेल. ;) किंबहुना झाडाने पाणी घेतले कर्जाऊ त्याची परतफेड म्हणून पान दिले असावे. आता ते डुबले तर पाण्याला वाईट वाटेल म्हणून तरंगत राहात व्याज देत असेल.

सस्नेह Fri, 05/25/2018 - 14:21
शेवटच्या चार ओळी खास ! पहिल्या चार ओळी अशा चालतील बहुधा : 'दुःखाच्या दर्यामधुनी करुणेची येते गाज कुठलेसे पान तरंगत लहरींना देते साज'

सत्यजित... Sat, 05/26/2018 - 12:19
सहसा ठरवून कविता लिहून होतंच नाही कधी! ती अशीच अवचित सुचून जाते कधीतरी! सर्व प्रतिसादकांचे मनःपूर्वक खूप-खूप धन्यवाद!

खिलजि गुरुवार, 05/31/2018 - 17:56
मस्तच ,, सुंदर विचारांची सलामी दिलीय काव्यदेवतेला . ह्या अश्या फैरी झडल्या मंचावर , कि सार्थक झाल्यासारखं वाटत . सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

सुंदर कविता आणि कच्चामाल ! अवांतर : (सविता) असे अतिषय सुंदर विडंबन तत्काळ सुचले ! लिहायला घेतले होते पण लिहायला घेतल्यावर एस्पिशली ' शेवटच्या कडव्यावरील विडंबीत कडवे' लिहिल्यावर लक्षात आले की कविता ( आणि कदाचित आयडी देखील) संपादित होइल. तस्मात प्रकाशित करायचे टाळले आहे ;) बाकी ह्या निमित्ताने परत सविताची आठवण झाली हे ही नसे थोडके !

एस Tue, 05/22/2018 - 12:19
कविता छान आहे. 'ग्रेस' ची आठवण आली. फक्त हे कडवं नीटसं समजलं नाही. कुठलेसे पान तरंगत लहरींना देते व्याज हा व्याज शब्द जरासा विसंगत वाटला एकूण कवितेशी. अर्थात हे माझे वैयक्तिक मत झाले. कवीचा दृष्टिकोन वेगळा असू शकतो.

In reply to by एस

अभ्या.. Tue, 05/22/2018 - 12:31
तो फ्लोटिंग इंटरेस्ट रेट असेल. ;) किंबहुना झाडाने पाणी घेतले कर्जाऊ त्याची परतफेड म्हणून पान दिले असावे. आता ते डुबले तर पाण्याला वाईट वाटेल म्हणून तरंगत राहात व्याज देत असेल.

सस्नेह Fri, 05/25/2018 - 14:21
शेवटच्या चार ओळी खास ! पहिल्या चार ओळी अशा चालतील बहुधा : 'दुःखाच्या दर्यामधुनी करुणेची येते गाज कुठलेसे पान तरंगत लहरींना देते साज'

सत्यजित... Sat, 05/26/2018 - 12:19
सहसा ठरवून कविता लिहून होतंच नाही कधी! ती अशीच अवचित सुचून जाते कधीतरी! सर्व प्रतिसादकांचे मनःपूर्वक खूप-खूप धन्यवाद!

खिलजि गुरुवार, 05/31/2018 - 17:56
मस्तच ,, सुंदर विचारांची सलामी दिलीय काव्यदेवतेला . ह्या अश्या फैरी झडल्या मंचावर , कि सार्थक झाल्यासारखं वाटत . सिद्धेश्वर विलास पाटणकर
लेखनविषय:
दुःखाच्या डोहामधुनी करुणेची येते गाज कुठलेसे पान तरंगत लहरींना देते व्याज

सत्वर

शिव कन्या ·
सत्वर ये तू निघोनी आता निबीड अरण्यी कंटक वाटा हे अंतर आता पाश म्हणू कि नाश जीवाचा करिल ऐसा तुझ्या रुपाचा तीर्थघटाचा जन्मजान्हवी, श्वास मिटावा नकोच आता वियोग असा कि दो तीरांचे वा हिमालयाचे बंध तोडूनी पाश टाकूनी माझे उरले संचित आता तुझ्या रुपाशी मिळून जावे जिथून आले हासत खेळत तिथेच माझे असणे नसणे... इतकेच होवो पुण्यसलीले, तुझ्या तटाशी भंजन व्हावे भस्मचिता अन् बंधमोक्षही उरू नये ते काही काही.... सत्वर ये तू निघोनी आता निबीड अरण्यी कंटक वाटा.... शिवकन्या

लेक...

विशाल कुलकर्णी ·

मदनबाण Wed, 04/11/2018 - 20:52

मदनबाण Wed, 04/11/2018 - 20:52
लेखनविषय:
सोनसावळी स्वप्ने सगळी सुखेच लेवुन आली सोनपावले कुणा परीची हळुच उमटली दारी कुणी रेखिल्या त्या गालावर मोरपिसांच्या ओळी गाल गोबरे, गोड गुलाबी राजकुमारी प्यारी नाजुक काया प्राजक्तासम कुरळे कुंतल भाळी अप्सरा कुणी, शापभ्रष्ट ती मदनशराची स्वारी लेक असावी एक गोडशी नको धनाच्या राशी कुशीत घेवुन तिज सांगावी रोज कहाणी न्यारी हातात तिचे बोट कर्दळी जबाबदारी खाशी कोण परी ही? वळता नजरा, सुख वाटावे भारी तिने रुसावे, रुसुन बसावे, कासाविस मी व्हावे डोळ्यात तिच्या मला दिसावी माझी सौख्ये सारी वृत्त : लवंगलता ( मात्रा : 8 8 8 4 ) © विशाल कुलकर्णी

कोवळे काही ऋतू...

सत्यजित... ·

खिलजि Mon, 04/02/2018 - 14:14
आपण मला जो अभिप्राय दिलात त्याबद्दल मी समजू शकतो कि मी शब्दांत/शब्दरचनेत गरीब आहे .. पण सत्यजितरावांसारख्या कसलेल्या कवीला हा अभिप्राय म्हणजे हद्द झाली ... नक्की आपले धोरण काय आहे ? कि भानामती शिकण्याच्या नादात कुठेतरी भोंदूबाबाकडे आपली मती गहाण ठेवून आला आहात ? काय अश्लील आहे पहिल्या कडव्यात ? ऋतू येतात आणि जातात आणि ठरलेल्या ऋतू मध्येच मोहोरसुद्धा येतात . अश्लील या शब्दाची व्याख्या तरी काय आहे नेमकी ? इथे संस्थळावर नको पण व्यनि केला तरी चालेल ,, या गरिबाला ... सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

In reply to by खिलजि

पण सत्यजितरावांसारख्या कसलेल्या कवीला हा अभिप्राय म्हणजे हद्द झाली ... नक्की आपले धोरण काय आहे ?
ख्या ख्या ख्या . आम्ही प्रतिसाद अभिप्राय हा कवितेला देत असतो , कवीला नाही , उद्या सत्यजित म्हणाले की सदर कविता कुसुमाग्रजांची आहे तरीही आमचा प्रतिसाद हाच राहिल. धोरण हेच आहे कि - देतो तीक्ष्ण उत्तरे | पुढे व्हावया बरें || श्रीमंत मार्कस ऑरेलियसराव पेशवे साहेब ... >>> आम्ही खुद्द सीझर असताना तुम्ही आमची सेवक असलेल्या पेशव्यांची तुलना करता .... ह्म्म्म , आता तुमच्यावर विशेष लक्ष द्यायला हवे !

खिलजि Tue, 04/03/2018 - 17:06
नक्की नाव काय आहे आपलं ? सीझर कि शिरमंत मार्कस ऑरेलियसराव ... रोममध्ये अजून असे नमुने आहेत का ? नाही ,,, म्हणजे आम्ही ,, बाई आधीच बघितलीय ,, काय असते ते ? तुमच्यासारखे अजून काही आहेत का ? परत एकदा कुठेतरी मोठा दगड बघून व्यवस्थित डोकं आपटून घ्या आणि मग लिहा .. आधी स्वतःच नाव नीट पक्के करा , ते आम्हाला कळवा मग आपण पुढले बोलू ... काय आहे तुम्ही लिहिता मार्कस ऑरेलियस आणि आज सांगता कि मी सीझर आहे उद्या बोलाल मी गिजर आहे परवा बोलाल मी गाजर आहे तेरवा बोलाल मी रोहित गुजर आहे अस्सं करत करत स्वतःच्या नावाचंच तेरावं घालाल ... त्याच काय आहे या आभासी जगात ,, अभिप्राय द्यावेत पण ते योग्य नावानिशी ... सारखं सारखं बदलू नये .. तेव्हा आधी नाव ठरवा, ते नीट कळवा मगच आपण पुढलं बोलू .. काय ....... सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

In reply to by खिलजि

उगी उगी ! रडुन काही उपेग नाही बाळा ! कोणी काय नाव घ्यायचं अन काय अभिप्राय द्यायचे ते ज्याचं त्याचं बघुन घेईल ! तु चांगल्या कविता पाडण्यावर फोकस कर पाहु , आपण त्यावर बोलु ! उगी उगी =))))

खिलजि Mon, 04/02/2018 - 14:14
आपण मला जो अभिप्राय दिलात त्याबद्दल मी समजू शकतो कि मी शब्दांत/शब्दरचनेत गरीब आहे .. पण सत्यजितरावांसारख्या कसलेल्या कवीला हा अभिप्राय म्हणजे हद्द झाली ... नक्की आपले धोरण काय आहे ? कि भानामती शिकण्याच्या नादात कुठेतरी भोंदूबाबाकडे आपली मती गहाण ठेवून आला आहात ? काय अश्लील आहे पहिल्या कडव्यात ? ऋतू येतात आणि जातात आणि ठरलेल्या ऋतू मध्येच मोहोरसुद्धा येतात . अश्लील या शब्दाची व्याख्या तरी काय आहे नेमकी ? इथे संस्थळावर नको पण व्यनि केला तरी चालेल ,, या गरिबाला ... सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

In reply to by खिलजि

पण सत्यजितरावांसारख्या कसलेल्या कवीला हा अभिप्राय म्हणजे हद्द झाली ... नक्की आपले धोरण काय आहे ?
ख्या ख्या ख्या . आम्ही प्रतिसाद अभिप्राय हा कवितेला देत असतो , कवीला नाही , उद्या सत्यजित म्हणाले की सदर कविता कुसुमाग्रजांची आहे तरीही आमचा प्रतिसाद हाच राहिल. धोरण हेच आहे कि - देतो तीक्ष्ण उत्तरे | पुढे व्हावया बरें || श्रीमंत मार्कस ऑरेलियसराव पेशवे साहेब ... >>> आम्ही खुद्द सीझर असताना तुम्ही आमची सेवक असलेल्या पेशव्यांची तुलना करता .... ह्म्म्म , आता तुमच्यावर विशेष लक्ष द्यायला हवे !

खिलजि Tue, 04/03/2018 - 17:06
नक्की नाव काय आहे आपलं ? सीझर कि शिरमंत मार्कस ऑरेलियसराव ... रोममध्ये अजून असे नमुने आहेत का ? नाही ,,, म्हणजे आम्ही ,, बाई आधीच बघितलीय ,, काय असते ते ? तुमच्यासारखे अजून काही आहेत का ? परत एकदा कुठेतरी मोठा दगड बघून व्यवस्थित डोकं आपटून घ्या आणि मग लिहा .. आधी स्वतःच नाव नीट पक्के करा , ते आम्हाला कळवा मग आपण पुढले बोलू ... काय आहे तुम्ही लिहिता मार्कस ऑरेलियस आणि आज सांगता कि मी सीझर आहे उद्या बोलाल मी गिजर आहे परवा बोलाल मी गाजर आहे तेरवा बोलाल मी रोहित गुजर आहे अस्सं करत करत स्वतःच्या नावाचंच तेरावं घालाल ... त्याच काय आहे या आभासी जगात ,, अभिप्राय द्यावेत पण ते योग्य नावानिशी ... सारखं सारखं बदलू नये .. तेव्हा आधी नाव ठरवा, ते नीट कळवा मगच आपण पुढलं बोलू .. काय ....... सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

In reply to by खिलजि

उगी उगी ! रडुन काही उपेग नाही बाळा ! कोणी काय नाव घ्यायचं अन काय अभिप्राय द्यायचे ते ज्याचं त्याचं बघुन घेईल ! तु चांगल्या कविता पाडण्यावर फोकस कर पाहु , आपण त्यावर बोलु ! उगी उगी =))))
लेखनविषय:
कोवळे काही ऋतू अंगावरुन गेले... मोहराने रान सारे बावरुन गेले! लालिमा चढला कसा शब्दांस आज माझ्या? गीत माझे कोणत्या ओठावरुन गेले!

(बार हो)

प्रसाद गोडबोले ·

अभ्या.. गुरुवार, 03/22/2018 - 16:00
जब्बरदस्तच. . बादवे हा व्हाटसप कंपू ट्रेड मार्क का आहे म्हणे? कसले ट्रेडिंग करता आपण?

नाखु गुरुवार, 03/22/2018 - 20:09
सांप्रदायिक काव्य दिसते आहे शिलकीतला बाकीचा साक्षीदार नाखु

अभ्या.. गुरुवार, 03/22/2018 - 16:00
जब्बरदस्तच. . बादवे हा व्हाटसप कंपू ट्रेड मार्क का आहे म्हणे? कसले ट्रेडिंग करता आपण?

नाखु गुरुवार, 03/22/2018 - 20:09
सांप्रदायिक काव्य दिसते आहे शिलकीतला बाकीचा साक्षीदार नाखु
लेखनविषय:
प्रेरणा : यारहो ... दादाश्रींची विनम्र माफी मागुन ..... अर्ज़ किया है .... ह्या उन्हाचा जोर आहे वाढलेला यारहो शोधुया नजदीक साधा एक बियर बार हो ड्रॉट ज्या त्या ब्रॅन्ड्ची तिथलीच बॉटल चांगली पण अता चालेल काही फक्त असु दे गार हो मागवा चकली चना अन हाफ चीकन तंदुरी कावळ्यांना भूक आहे लागलेली फार हो ती म्हणाली सोड तू जमणार नाही आपले दावले "जमवून" मग "ठरवून" वारंवार हो एकदा केसांस वेडे मोकळे सोडून बघ नेत्रसुख असती गडे हे झाकले उभार* हो कोण तो चु$@ भिकारी पेग अर्धा सांडतो वाटते होईल ह्याचा आज युनुस वकार हो माँक कुठला? कोण मल्ल्या?

आठवणींचा कप्पा म्हणजे...

सत्यजित... ·

खिलजि Mon, 03/19/2018 - 13:44
सुंदर कविता आहे ... वाचता वाचता अनेक अडगळी समोर आल्या ,, आणि परत नवीन झाल्या ... त्यापैकीच हि एक ..... मी तेव्हाही तसाच होतो जो आज आहे ... माझं मन कधी बदललंच नाही .... तिने मात्र सांगून टाकलं सहज .. तूला भरपूर माज आहे ... छान कविता सत्यजित साहेब .... काही कविता अपरोक्षपणे दुसऱ्याच्या आयुष्याशी जोडलेल्या असतात किंबहुना प्रत्येक वाचक किंवा अभिप्राय देणारा त्या कवितेत कुठेतरी स्वतःला ठेवून पाहतो किंवा जोडून पाहतो .. अशीच हि कविता आहे ... सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

एस Wed, 03/21/2018 - 11:57
आजकाल मुक्तछंदातून गेयता हरवत चालली आहे. या पार्श्वभूमीवर 'घमघम करिती पिवळे लोलक...' सारख्या किंवा 'गडद निळे गडद निळे जलद भरुनी आले...' सारख्या तालात म्हणता येऊ शकणाऱ्या जुन्या कवितांसारखी एक कविता 'भेटली' असं वाटलं. फारच छान!

पुंबा Wed, 03/21/2018 - 13:44
अहाहा!!! जियो.. फार सुरेख कविता. आज आंतरराष्ट्रीय कविता दिनाची सुरेल भेट दिलीत तुम्ही. धन्यवाद!

खिलजि Mon, 03/19/2018 - 13:44
सुंदर कविता आहे ... वाचता वाचता अनेक अडगळी समोर आल्या ,, आणि परत नवीन झाल्या ... त्यापैकीच हि एक ..... मी तेव्हाही तसाच होतो जो आज आहे ... माझं मन कधी बदललंच नाही .... तिने मात्र सांगून टाकलं सहज .. तूला भरपूर माज आहे ... छान कविता सत्यजित साहेब .... काही कविता अपरोक्षपणे दुसऱ्याच्या आयुष्याशी जोडलेल्या असतात किंबहुना प्रत्येक वाचक किंवा अभिप्राय देणारा त्या कवितेत कुठेतरी स्वतःला ठेवून पाहतो किंवा जोडून पाहतो .. अशीच हि कविता आहे ... सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

एस Wed, 03/21/2018 - 11:57
आजकाल मुक्तछंदातून गेयता हरवत चालली आहे. या पार्श्वभूमीवर 'घमघम करिती पिवळे लोलक...' सारख्या किंवा 'गडद निळे गडद निळे जलद भरुनी आले...' सारख्या तालात म्हणता येऊ शकणाऱ्या जुन्या कवितांसारखी एक कविता 'भेटली' असं वाटलं. फारच छान!

पुंबा Wed, 03/21/2018 - 13:44
अहाहा!!! जियो.. फार सुरेख कविता. आज आंतरराष्ट्रीय कविता दिनाची सुरेल भेट दिलीत तुम्ही. धन्यवाद!
लेखनविषय:
पानगळीचा मौसम येतो,उगाच होते सळ-सळ नुसती... आठवणींचा कप्पा म्हणजे,जुनी-जुनेरी अडगळ नुसती! काळ गतीचा वेडा असतो,क्षणात घेतो वळणे नवखी... वाट कुणाची पाहत नाही,जमात त्याची भटकळ नुसती!

तहान..

अत्रुप्त आत्मा ·
"हे राम शिव शंकरा..Sssss" होय मी धार्मिकच आहे. रोज निद्राधीन होताना मनाची कवाडं बंद करण्याआधी ही शब्दफुलं अंतरात्म्याला वहावीच लागतात मला. त्याशिवाय ह्या देव्हाऱ्यात रात्रीचा निरव येत देखील नाही. त्याचे कर्तव्य करायला. देहाची कुडी जन्माला आलो तेंव्हा अमुक एका धर्माचा ठसा घेऊन आली नव्हती.तो धर्मच नव्हे तिचा! हां., पण आधाराची गरज हा मात्र तिचा मूलभूत स्थायीभाव! ती तहान मात्र अत्यन्त नैसर्गिक,शाश्वत, अविनाशी!