वयाच्या ४० वर्षापर्यंत, नवीन गोष्टीतील प्रलोभन निर्णयाला ड्राईव्ह करते.. आणि नंतर ....नकारात्मक अनुभव !

ऐसे वाटिते

सर्व जग हे एक म्याट्रिक्ष असून मशीनांनी चालविलेले मायाजाल आहे आपण निर्णय घेत नाही. ते आपल्याकडून घेववले जातात.

हमी घाटी लोगांचे दुकानमंदी जात नई. माल जुना असते किंवा सर्विस भेटत नई किंवा आटवड्यात चारच दिवस दुकान उगडते किंवा उद्दटासारका बोलते किंवा सगल्यात म्हत्वाचा मंजे तेला माल इकायला इंट्रेस्ट्च नस्ते. मग जाते हमी मारवाड्यांच्या दुकानात. आणि काय सांगायचं ते म्हंतो मी..

वयाच्या ४० वर्षापर्यंत, नवीन गोष्टीतील प्रलोभन निर्णयाला ड्राईव्ह करते.. आणि नंतर ....नकारात्मक अनुभव !

ऐसे वाटिते

सर्व जग हे एक म्याट्रिक्ष असून मशीनांनी चालविलेले मायाजाल आहे आपण निर्णय घेत नाही. ते आपल्याकडून घेववले जातात.

हमी घाटी लोगांचे दुकानमंदी जात नई. माल जुना असते किंवा सर्विस भेटत नई किंवा आटवड्यात चारच दिवस दुकान उगडते किंवा उद्दटासारका बोलते किंवा सगल्यात म्हत्वाचा मंजे तेला माल इकायला इंट्रेस्ट्च नस्ते. मग जाते हमी मारवाड्यांच्या दुकानात. आणि काय सांगायचं ते म्हंतो मी..

सगळं खरय. त्यामुळेच आपल्याकडे टीव्ही नाही. बाकी जग आपल्या गतीने चालतच रहाते आनी समाजही.

एकच वेळेस १० प्रकरणे समर्थपणे हाताळणारे हेच १६ वर्षीय तरुण तरुणी मी स्वतः बघितले आहेत

हे फक्त आत्ताच गेल्या ७०-८० वर्षांत सुरु झाले???

ओक्के, ते असं आहे तर.. हम्म्म.

बाजाराच्या क्लूप्त्यांना किती बळी पडायचे? अंग प्रदर्शन किती करायचे? (आमच्या काळी मुलांनाही शर्टाचे वरचे बटन उघडे टाकायला मनाई होती.) पाश्चात्यांचे कसले अनुकरण करायचे? मॉल मध्ये जाऊन काय खरेदी करायचे? वगैरे वगैरे वरील लेखात उपस्थित केलेल्या प्रश्नांचे उत्तर प्रत्येकाच्या हातात असते. काय चांगलं आहे काय वाईट आहे, बाहेरच्या प्रभावाचा आपल्यावर किती परिणाम होऊ द्यायचा हे सर्वथा आपल्याच हाती असतं. पूर्वीच्या काळापेक्षा हल्ली प्रलोभनं वाढली असली तरी संस्कारांचे महत्त्व कमी झालेले नाही. त्यामुळे घरचे संस्कार व्यवस्थित असतील तर किंचित काळ मुले भरकटली तरी स्वतःच विचार करून योग्य मार्गावर पुन्हा येतातच. आमच्या काळीही चरस, गांजा, सिगरेट, दारू, वेश्या हि प्रलोभनं होतीच पण घरचे संस्कार बळकट होते. असो. लेखन बरेच एकतर्फी वाटले. मार्केट, तरूण पिढी ह्यांनाच आरोपीच्या पिंजर्‍यात उभे करण्याऐवजी मागच्या पिढीचीही जबाबदारी आहे ती त्यांनी नीट पार पाडलेली जाणवत नाही. माझ्या एक पिढी पुढच्या पालकांना (आत्ता चाळीशीत असणारे) संस्कारांचे महत्व कळले आहे का? ते आपल्या मुलांसमोर कसे वागतात? ऐहिकतेला किती महत्त्व देतात? ह्याचा अभ्यास केला तर फार थोडे पालक संस्कारी दिसतात. (निदान मराठी समाजात दिसतात तरी). बाकी जी हौस मला लहानपणी करायची होती पण पैशा अभावी (किंवा घरच्यांच्या विरोधामुळे) करायला मिळाली नाही ती हौस मी माझ्या मुलांवर भागवते/भागवतो. असेच चित्र जास्त दिसते. त्यामुळे मुलांना ही 'ऐहिकता म्हणजेच आयुष्य' असा चुकीचा संदेश फार लहान वयातच पोहोचवला जातो आहे. लाड करावेत पण लाडाने मुलं बिघडत तर नाही नं ह्यावर ही बारीक लक्ष असावे. तिसरी गोष्ट, जे जे पैसे फेकून आयतं मिळतं आहे ते ते अंगिकारील्याने 'इझी लाईफ' चा पुरस्कार होतो आहे. घरी कांही करण्याऐवजी तयार प्रोसेस्डफुडचा वाढता वापर. अगदी इडल्या, ढोकळे, लोणची, उपमा ह्यांची तयार पाकिटं, तयार पंजाबी डिशेशची पाकिटं, एव्हढेच काय अनारशाचं पीठ, मोड आलेली कडधान्य, चिरून ठेवलेल्या भाज्या, चायनिझसाठी मिश्र भाज्या, चिझ आणि ब्रेडचा वाढता वापर ह्या चुकीच्या वातावरणात आपण पुढच्या पिढीला वाढवितो आहोत. त्यांना ह्याचीच सवय लागली तर जबाबदार कोण? मुळात आपणच ह्या प्रलोभनांना बळी का पडतो? असो. विश्लेषण करत गेलं तर जाणवतं फक्त मार्केट आणि तरूण पिढी नाही तर आपणही दोषी आहोत. तरूण पिढीच्या भरकटण्यातही आपला सहभाग आहे. कारण, दोन पिढ्यांमधला संवाद आटला आहे. घरी आलं की टिव्ही लावून बसायचं. नवरा-बायकोत संवाद नाही, आई-वडील मुलांमध्ये संवाद नाही. अशा अनेक प्रभावांमध्ये सापडलेली तरूण पिढी बाहेरच्या प्रभावांना सहज बळी पडताना दिसते.

आमची पिढी चान चान तुमची पिढी घाण घाण असे निक्षून सांगणारे अजून एक perception . चालू द्या

असो. विश्लेषण करत गेलं तर जाणवतं फक्त मार्केट आणि तरूण पिढी नाही तर आपणही दोषी आहोत. तरूण पिढीच्या भरकटण्यातही आपला सहभाग आहे. कारण, दोन पिढ्यांमधला संवाद आटला आहे. घरी आलं की टिव्ही लावून बसायचं. नवरा-बायकोत संवाद नाही, आई-वडील मुलांमध्ये संवाद नाही. अशा अनेक प्रभावांमध्ये सापडलेली तरूण पिढी बाहेरच्या प्रभावांना सहज बळी पडताना दिसते. हे तर सत्य आहेच याबद्दल शंकाच नाही. तरीही या कंपन्यांच्या जाहीरातींना बळी पडणारा फार मोठा सुशिक्षीत वर्ग आहे. याचे कारण त्या जाहीराती आपल्या अंतर्मनावर छाप टाकतात, जिथे बहुतेकांचे काही चालत नाही. जवळ-जवळ ते आपल्याला ती वस्तु घ्यायला भाग पाडतात. मि स्वतः अशा जाहीरातीना कधीही भुललो नसलो तरीही आजुबाजुला, मित्रमैत्रीनींच्या अनुभावावरुन हे मत मांडत आहे.

आपण नमूद केलेले सगळेच मुद्दे विचार करण्यासारखे आहेत. १००% सहमत नसलो तरी ८०% नक्कीच सहमत आहे . डोळ्यात झणझणीत अंजन घातल्याबद्दल आभार !!

हल्लीची पिढी पाश्चात्यांच्या अंधानुकरणाने पुरती नासली आहे. व्हॅलेंटाईन डे , पिझ्झाबर्गर, mall culture ही सर्वच या नव्या पिढीची विषारी फळे. कीड लागलीय समाजाला. स्वातंत्र्यासाठी उसळणारं रक्त गोठलंय आणि त्यात अल्कोहोल आणि ड्रग्ज मिसळलेत. आमच्यावेळी असं नव्हतं.. हल्ली.. आजकाल कली शिरलाय पश्चिमेकडून. सर्वात आधी malls बंद केले पाहिजेत आणि मग डिश टीव्ही , हिंसा अन सेक्सने भरलेले सिनेमे, जीन्स टीशर्टची फॅडे.. तरच या नव्या बेफाम झालेल्या पिढीलातरणोपाय आहे. पण ही सर्व स्वप्नेच आहेत. पुढे काळोख आहे. प्रत्येकाने आपल्या स्वत: पासून सुरुवात करावी.. किमान जीन टीशर्ट, तंग कपडे, जंक फूड , एसी गाड्या उडवणे इतके तरी सोडावे.

व्हॅलेंटाईन डे आणि त्याचे मार्केटिंग यावर बर्‍याच उलट सुलट चर्चा झाल्या. हेच काय, आता सगळ्याचेच बाजारीकरण झाले आहे आणि स्वतःला किती वाचवू म्हटले तरी ते कठीण आहे. सगळ्याच बाबतीत आपले डोके खांद्यावर असू द्यावे हे खरे.

हे नव्याजुन्याचे वाद अनादी आणि अनंत आहेत. जोपर्यंत प्रचलित चाली-रिती-विचार-कृतींना लोकंना जास्त सोईचा आणि / अथवा पसंत असणारा पर्याय निर्माण केला जात नाही, तोपर्यंत त्याविरुद्धचा ओरडा म्हणजे अरण्यरुदनच ठरते. तेव्हा बदल हवा असेल तर तसा पर्याय निर्माण करायची आणि तो लोकांना समजावून द्यायची तयारी ठेवा. अन्यथा, "सिस्टिम कशी खराब आहे" या प्रकारच्या दिवाणखान्यात केलेल्या चर्चा रूढ झालेल्या आहेतच ! :)

पण खरच आजच्या सारखी मुजोरी, बेफिकिरी, भडकपणा, बेमुवर्तपणा, कुठल्या काळात होती?

़ कुठल्या काळात नव्हती? अनादी -अनंत कळापासून माणूस असाच आहे. उगीच काळाला दोष देण्यात काहीच अर्थं नाही . मॉल संस्कृतीत मला काहीच वावगं नाही . सध्याच्या जीवनशैली मधे ती एक सुखकर सोयच आहे . आणि फसण्यासाठी मॉल मधेच जायची आवश्यकता नाही . फसणारा कुठेही फसतोच . सीतामाई नाही का फसली सुवर्णमृगाला ? ती कुठे मॉल मधे गेली होती ?

अच्चा, असं झालं तर

बाजारावर बाजार उठलाय ! मिपा तुम धन्य हो ! =))

इतका नितांतसुंदर लेख वाचुन आम्हाला शेवटी हे गाण आठवलच वरची लिंक दिसली नाही तर इकडे क्लिकावे

बाकी या लेखावर जाणकार अजुन उजेड पाडतिलच.

महाप्रचंड उणिवा असलेला लेख ...आणि त्यावरुन टरारुन फुगलेल्या संधीसाधु वयस्कारांना नव्या पिढीला झोडण्याची इच्चा प्रबळ केल्याबद्दल अभिनंदन ;) २० % तथ्य आहे मान्य करतो, पण पुर्ण नव्या पिढीला जनरायलज्ड करायचं काही समजल नाही , या वर्षीचा कोल्हापुरात ला प्रेमदिन कसा साजरा झाला माहीत नसावे लेखकाला ( लेख २०११ चा आहे...नाही का ? ) ..कॉलेजच्या तरुण - तरुणींनी ते गुलाब ई. बाजुला ठेवुन एक महाप्रचंड मोर्चा नेला होता महानगरपालिकेवर, टोल विरोधात , तंग कपडे आणि तोकडे कपडे यामुळे लक्ष जाते हे मान्य ...पण मग तिकडेच लक्ष जाते , दुसर्‍यांनी म्हणजे ज्यांनी तसे केले नाही तिकडे लक्ष ( अगदी लेखकाचे ही ) गेलेले दिसत नाही .....दुसरी बाब जी लोक नाव ठेवतात ...त्या पिढीवर जबाबदारी होती आम्हाल घडवायची ...हे म्हणजे पालक म्हणुन " अरे , हा दिवसभर मोबाईल वर गेम्स खेळत असतो , आत्ताशी १२ वर्षांचा आहे " अरे बाबा , १२ वर्षांचा असताना मोबाईल दिला कोणी रे त्याचया हातात ..बर दुसरीकडे नाही दिला तर अरे यार पोरगं लयच बॅकवर्ड आहे रे तुझ ( आमच्या बंधुराजांना आमच्य समोर एकवलय गेलय ) आता बोला ...अश्याच बर्‍याच उणीवा आहेत लेखात ...एककल्ली झालाय .. डांगेशेठ लेखन शैली चांगली आहे, थोडा एककल्ली पणा जाणवतोय ईतकचं !!

मस्त आहे लेख!!!!

सगळं खरय. त्यामुळेच आपल्याकडे टीव्ही नाही. बाकी जग आपल्या गतीने चालतच रहाते आनी समाजही.

एकच वेळेस १० प्रकरणे समर्थपणे हाताळणारे हेच १६ वर्षीय तरुण तरुणी मी स्वतः बघितले आहेत

हे फक्त आत्ताच गेल्या ७०-८० वर्षांत सुरु झाले???

ओक्के, ते असं आहे तर.. हम्म्म.

बाजाराच्या क्लूप्त्यांना किती बळी पडायचे? अंग प्रदर्शन किती करायचे? (आमच्या काळी मुलांनाही शर्टाचे वरचे बटन उघडे टाकायला मनाई होती.) पाश्चात्यांचे कसले अनुकरण करायचे? मॉल मध्ये जाऊन काय खरेदी करायचे? वगैरे वगैरे वरील लेखात उपस्थित केलेल्या प्रश्नांचे उत्तर प्रत्येकाच्या हातात असते. काय चांगलं आहे काय वाईट आहे, बाहेरच्या प्रभावाचा आपल्यावर किती परिणाम होऊ द्यायचा हे सर्वथा आपल्याच हाती असतं. पूर्वीच्या काळापेक्षा हल्ली प्रलोभनं वाढली असली तरी संस्कारांचे महत्त्व कमी झालेले नाही. त्यामुळे घरचे संस्कार व्यवस्थित असतील तर किंचित काळ मुले भरकटली तरी स्वतःच विचार करून योग्य मार्गावर पुन्हा येतातच. आमच्या काळीही चरस, गांजा, सिगरेट, दारू, वेश्या हि प्रलोभनं होतीच पण घरचे संस्कार बळकट होते. असो. लेखन बरेच एकतर्फी वाटले. मार्केट, तरूण पिढी ह्यांनाच आरोपीच्या पिंजर्‍यात उभे करण्याऐवजी मागच्या पिढीचीही जबाबदारी आहे ती त्यांनी नीट पार पाडलेली जाणवत नाही. माझ्या एक पिढी पुढच्या पालकांना (आत्ता चाळीशीत असणारे) संस्कारांचे महत्व कळले आहे का? ते आपल्या मुलांसमोर कसे वागतात? ऐहिकतेला किती महत्त्व देतात? ह्याचा अभ्यास केला तर फार थोडे पालक संस्कारी दिसतात. (निदान मराठी समाजात दिसतात तरी). बाकी जी हौस मला लहानपणी करायची होती पण पैशा अभावी (किंवा घरच्यांच्या विरोधामुळे) करायला मिळाली नाही ती हौस मी माझ्या मुलांवर भागवते/भागवतो. असेच चित्र जास्त दिसते. त्यामुळे मुलांना ही 'ऐहिकता म्हणजेच आयुष्य' असा चुकीचा संदेश फार लहान वयातच पोहोचवला जातो आहे. लाड करावेत पण लाडाने मुलं बिघडत तर नाही नं ह्यावर ही बारीक लक्ष असावे. तिसरी गोष्ट, जे जे पैसे फेकून आयतं मिळतं आहे ते ते अंगिकारील्याने 'इझी लाईफ' चा पुरस्कार होतो आहे. घरी कांही करण्याऐवजी तयार प्रोसेस्डफुडचा वाढता वापर. अगदी इडल्या, ढोकळे, लोणची, उपमा ह्यांची तयार पाकिटं, तयार पंजाबी डिशेशची पाकिटं, एव्हढेच काय अनारशाचं पीठ, मोड आलेली कडधान्य, चिरून ठेवलेल्या भाज्या, चायनिझसाठी मिश्र भाज्या, चिझ आणि ब्रेडचा वाढता वापर ह्या चुकीच्या वातावरणात आपण पुढच्या पिढीला वाढवितो आहोत. त्यांना ह्याचीच सवय लागली तर जबाबदार कोण? मुळात आपणच ह्या प्रलोभनांना बळी का पडतो? असो. विश्लेषण करत गेलं तर जाणवतं फक्त मार्केट आणि तरूण पिढी नाही तर आपणही दोषी आहोत. तरूण पिढीच्या भरकटण्यातही आपला सहभाग आहे. कारण, दोन पिढ्यांमधला संवाद आटला आहे. घरी आलं की टिव्ही लावून बसायचं. नवरा-बायकोत संवाद नाही, आई-वडील मुलांमध्ये संवाद नाही. अशा अनेक प्रभावांमध्ये सापडलेली तरूण पिढी बाहेरच्या प्रभावांना सहज बळी पडताना दिसते.

आमची पिढी चान चान तुमची पिढी घाण घाण असे निक्षून सांगणारे अजून एक perception . चालू द्या

असो. विश्लेषण करत गेलं तर जाणवतं फक्त मार्केट आणि तरूण पिढी नाही तर आपणही दोषी आहोत. तरूण पिढीच्या भरकटण्यातही आपला सहभाग आहे. कारण, दोन पिढ्यांमधला संवाद आटला आहे. घरी आलं की टिव्ही लावून बसायचं. नवरा-बायकोत संवाद नाही, आई-वडील मुलांमध्ये संवाद नाही. अशा अनेक प्रभावांमध्ये सापडलेली तरूण पिढी बाहेरच्या प्रभावांना सहज बळी पडताना दिसते. हे तर सत्य आहेच याबद्दल शंकाच नाही. तरीही या कंपन्यांच्या जाहीरातींना बळी पडणारा फार मोठा सुशिक्षीत वर्ग आहे. याचे कारण त्या जाहीराती आपल्या अंतर्मनावर छाप टाकतात, जिथे बहुतेकांचे काही चालत नाही. जवळ-जवळ ते आपल्याला ती वस्तु घ्यायला भाग पाडतात. मि स्वतः अशा जाहीरातीना कधीही भुललो नसलो तरीही आजुबाजुला, मित्रमैत्रीनींच्या अनुभावावरुन हे मत मांडत आहे.

आपण नमूद केलेले सगळेच मुद्दे विचार करण्यासारखे आहेत. १००% सहमत नसलो तरी ८०% नक्कीच सहमत आहे . डोळ्यात झणझणीत अंजन घातल्याबद्दल आभार !!

हल्लीची पिढी पाश्चात्यांच्या अंधानुकरणाने पुरती नासली आहे. व्हॅलेंटाईन डे , पिझ्झाबर्गर, mall culture ही सर्वच या नव्या पिढीची विषारी फळे. कीड लागलीय समाजाला. स्वातंत्र्यासाठी उसळणारं रक्त गोठलंय आणि त्यात अल्कोहोल आणि ड्रग्ज मिसळलेत. आमच्यावेळी असं नव्हतं.. हल्ली.. आजकाल कली शिरलाय पश्चिमेकडून. सर्वात आधी malls बंद केले पाहिजेत आणि मग डिश टीव्ही , हिंसा अन सेक्सने भरलेले सिनेमे, जीन्स टीशर्टची फॅडे.. तरच या नव्या बेफाम झालेल्या पिढीलातरणोपाय आहे. पण ही सर्व स्वप्नेच आहेत. पुढे काळोख आहे. प्रत्येकाने आपल्या स्वत: पासून सुरुवात करावी.. किमान जीन टीशर्ट, तंग कपडे, जंक फूड , एसी गाड्या उडवणे इतके तरी सोडावे.

व्हॅलेंटाईन डे आणि त्याचे मार्केटिंग यावर बर्‍याच उलट सुलट चर्चा झाल्या. हेच काय, आता सगळ्याचेच बाजारीकरण झाले आहे आणि स्वतःला किती वाचवू म्हटले तरी ते कठीण आहे. सगळ्याच बाबतीत आपले डोके खांद्यावर असू द्यावे हे खरे.

हे नव्याजुन्याचे वाद अनादी आणि अनंत आहेत. जोपर्यंत प्रचलित चाली-रिती-विचार-कृतींना लोकंना जास्त सोईचा आणि / अथवा पसंत असणारा पर्याय निर्माण केला जात नाही, तोपर्यंत त्याविरुद्धचा ओरडा म्हणजे अरण्यरुदनच ठरते. तेव्हा बदल हवा असेल तर तसा पर्याय निर्माण करायची आणि तो लोकांना समजावून द्यायची तयारी ठेवा. अन्यथा, "सिस्टिम कशी खराब आहे" या प्रकारच्या दिवाणखान्यात केलेल्या चर्चा रूढ झालेल्या आहेतच ! :)

पण खरच आजच्या सारखी मुजोरी, बेफिकिरी, भडकपणा, बेमुवर्तपणा, कुठल्या काळात होती?

़ कुठल्या काळात नव्हती? अनादी -अनंत कळापासून माणूस असाच आहे. उगीच काळाला दोष देण्यात काहीच अर्थं नाही . मॉल संस्कृतीत मला काहीच वावगं नाही . सध्याच्या जीवनशैली मधे ती एक सुखकर सोयच आहे . आणि फसण्यासाठी मॉल मधेच जायची आवश्यकता नाही . फसणारा कुठेही फसतोच . सीतामाई नाही का फसली सुवर्णमृगाला ? ती कुठे मॉल मधे गेली होती ?

अच्चा, असं झालं तर

बाजारावर बाजार उठलाय ! मिपा तुम धन्य हो ! =))

इतका नितांतसुंदर लेख वाचुन आम्हाला शेवटी हे गाण आठवलच वरची लिंक दिसली नाही तर इकडे क्लिकावे

बाकी या लेखावर जाणकार अजुन उजेड पाडतिलच.

महाप्रचंड उणिवा असलेला लेख ...आणि त्यावरुन टरारुन फुगलेल्या संधीसाधु वयस्कारांना नव्या पिढीला झोडण्याची इच्चा प्रबळ केल्याबद्दल अभिनंदन ;) २० % तथ्य आहे मान्य करतो, पण पुर्ण नव्या पिढीला जनरायलज्ड करायचं काही समजल नाही , या वर्षीचा कोल्हापुरात ला प्रेमदिन कसा साजरा झाला माहीत नसावे लेखकाला ( लेख २०११ चा आहे...नाही का ? ) ..कॉलेजच्या तरुण - तरुणींनी ते गुलाब ई. बाजुला ठेवुन एक महाप्रचंड मोर्चा नेला होता महानगरपालिकेवर, टोल विरोधात , तंग कपडे आणि तोकडे कपडे यामुळे लक्ष जाते हे मान्य ...पण मग तिकडेच लक्ष जाते , दुसर्‍यांनी म्हणजे ज्यांनी तसे केले नाही तिकडे लक्ष ( अगदी लेखकाचे ही ) गेलेले दिसत नाही .....दुसरी बाब जी लोक नाव ठेवतात ...त्या पिढीवर जबाबदारी होती आम्हाल घडवायची ...हे म्हणजे पालक म्हणुन " अरे , हा दिवसभर मोबाईल वर गेम्स खेळत असतो , आत्ताशी १२ वर्षांचा आहे " अरे बाबा , १२ वर्षांचा असताना मोबाईल दिला कोणी रे त्याचया हातात ..बर दुसरीकडे नाही दिला तर अरे यार पोरगं लयच बॅकवर्ड आहे रे तुझ ( आमच्या बंधुराजांना आमच्य समोर एकवलय गेलय ) आता बोला ...अश्याच बर्‍याच उणीवा आहेत लेखात ...एककल्ली झालाय .. डांगेशेठ लेखन शैली चांगली आहे, थोडा एककल्ली पणा जाणवतोय ईतकचं !!