मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

पळ….

अमरेंद्र बाहुबली ·

कंजूस 16/11/2024 - 20:18
जमलंच भन्नाट. असंच काही लिहा. ( शशक वगैरे प्रकार नाही आवडत. उगाचच शब्द मोजून साहित्या........) (शताब्दीची काच कुणी फोडली. हे अवांतर.)

कंजूस 16/11/2024 - 21:32
खरं आहे. वंदे भारत गाड्या चालू झाल्यावर सुरुवातीला खूप दगडफेक झाली होती.

कर्नलतपस्वी 16/11/2024 - 20:44
बरेच प्रश्न अनुत्तरित आहेत. वाटले होते शेवटी उलगडा होईल पण नाही झाला. कदाचित वाचकांवर सोडलेले दिसतयं. उडीद डाळ तांदुळ चे बॅटर, मग इडली करा,डोसा करा नाहीतर अप्पे करा. ए आय ने आपले काम चोख बजावले आहे. कथा प्रकार आवडला. असा काही प्रकार आहे का ? शोधायला हवे. जाणकार मिपाकर यावर प्रकाश टाकू शकतील.

अमरेंद्र बाहुबली 16/11/2024 - 20:59
बरेच प्रश्न अनुत्तरित आहेत. वाटले होते शेवटी उलगडा होईल पण नाही झाला. कदाचित वाचकांवर सोडलेले दिसतयं. बरोबर. पण नंतर उलगडा करेन. ए आय ने आपले काम चोख बजावले आहे. ए आयक ला फक्त व्याकरण सुधारणांसाठी वापरालय. मराठी व्याकरण कधीच विसरलो.

चांदणे संदीप 18/11/2024 - 13:10
कथा वाचून झाल्यावर पुन्हा एकदा वर जाऊन लेखकाच नाव वाचून घेतलं. अमरेंद्र बाहुबली! जव्हेरगंज शैली छान जमलीये. कथा काय समजली नाही पण आवडली. :) सं - दी - प

अमरेंद्र बाहुबली 18/11/2024 - 14:00
कथा अनेकांना समजली नाहीये, पण कथेतच हिंट आहे. ही कथा मला पडलेले स्वप्न आहे. आणी मी जसेच्या तसे उतरवण्याचा प्रयत्न केलाय. स्वप्नात मला पुणे रेल्वे स्टेशनवर एकाच प्लेटफॉर्म दिसला. एरंडवने नावाचा बोर्डही दिसला. कथेत पुढे लाल शर्ट वाल्या मुलाचे डोळे लालबुंद होते, त्याने ज्या सिगारेटी फुंकल्या त्या गांजाने भरलेल्या होत्या, नशेत त्याने काय कृत्य केले हे त्यालाही समजले नाही. स्वतःच मुलीला खाली फेकले. आणी कुत्र्याचा गळा दाबला. त्या फाटक्या माणसाचीच मुलगी असल्याने मुलगी मेल्यावर त्यानेही आत्महत्या केली. मी पळत सुटलो नी मनात खरोखरच असे विचार येत होते.

अमरेंद्र बाहुबली 18/11/2024 - 19:35
धन्यवाद. जव्हेरगंज ह्यांच्या कथांचा माझ्यावर खूप प्रभाव आहे. ही कथा लिहितानाही त्यांची शैली वापरण्याचा प्रयत्न केला.

कंजूस 18/11/2024 - 18:44
थोड्याच दिवसांत AI साहित्यिकांचा बाजार आठवतील, चित्रकारांचा उठवलाच आहे. मग अशा गोष्टींनाच वाव मिळेल.

अमरेंद्र बाहुबली 18/11/2024 - 18:50
अहो ही गोष्ट कृत्रिम बुधिमत्तेची नाही. मी स्वतः लिहिलीय. फक्त व्याकरण शुद्धीकरण नी फोटो साठी ए आय वापरलंय. मी एक तास खपून गोष्ट लिहिली. :( रच्याकाने ह्यापुढे कितीही कलाकारी करा, ए आय लाच क्रेडिट जाईल अस दिसतंय. :(

कंजूस 16/11/2024 - 20:18
जमलंच भन्नाट. असंच काही लिहा. ( शशक वगैरे प्रकार नाही आवडत. उगाचच शब्द मोजून साहित्या........) (शताब्दीची काच कुणी फोडली. हे अवांतर.)

कंजूस 16/11/2024 - 21:32
खरं आहे. वंदे भारत गाड्या चालू झाल्यावर सुरुवातीला खूप दगडफेक झाली होती.

कर्नलतपस्वी 16/11/2024 - 20:44
बरेच प्रश्न अनुत्तरित आहेत. वाटले होते शेवटी उलगडा होईल पण नाही झाला. कदाचित वाचकांवर सोडलेले दिसतयं. उडीद डाळ तांदुळ चे बॅटर, मग इडली करा,डोसा करा नाहीतर अप्पे करा. ए आय ने आपले काम चोख बजावले आहे. कथा प्रकार आवडला. असा काही प्रकार आहे का ? शोधायला हवे. जाणकार मिपाकर यावर प्रकाश टाकू शकतील.

अमरेंद्र बाहुबली 16/11/2024 - 20:59
बरेच प्रश्न अनुत्तरित आहेत. वाटले होते शेवटी उलगडा होईल पण नाही झाला. कदाचित वाचकांवर सोडलेले दिसतयं. बरोबर. पण नंतर उलगडा करेन. ए आय ने आपले काम चोख बजावले आहे. ए आयक ला फक्त व्याकरण सुधारणांसाठी वापरालय. मराठी व्याकरण कधीच विसरलो.

चांदणे संदीप 18/11/2024 - 13:10
कथा वाचून झाल्यावर पुन्हा एकदा वर जाऊन लेखकाच नाव वाचून घेतलं. अमरेंद्र बाहुबली! जव्हेरगंज शैली छान जमलीये. कथा काय समजली नाही पण आवडली. :) सं - दी - प

अमरेंद्र बाहुबली 18/11/2024 - 14:00
कथा अनेकांना समजली नाहीये, पण कथेतच हिंट आहे. ही कथा मला पडलेले स्वप्न आहे. आणी मी जसेच्या तसे उतरवण्याचा प्रयत्न केलाय. स्वप्नात मला पुणे रेल्वे स्टेशनवर एकाच प्लेटफॉर्म दिसला. एरंडवने नावाचा बोर्डही दिसला. कथेत पुढे लाल शर्ट वाल्या मुलाचे डोळे लालबुंद होते, त्याने ज्या सिगारेटी फुंकल्या त्या गांजाने भरलेल्या होत्या, नशेत त्याने काय कृत्य केले हे त्यालाही समजले नाही. स्वतःच मुलीला खाली फेकले. आणी कुत्र्याचा गळा दाबला. त्या फाटक्या माणसाचीच मुलगी असल्याने मुलगी मेल्यावर त्यानेही आत्महत्या केली. मी पळत सुटलो नी मनात खरोखरच असे विचार येत होते.

अमरेंद्र बाहुबली 18/11/2024 - 19:35
धन्यवाद. जव्हेरगंज ह्यांच्या कथांचा माझ्यावर खूप प्रभाव आहे. ही कथा लिहितानाही त्यांची शैली वापरण्याचा प्रयत्न केला.

कंजूस 18/11/2024 - 18:44
थोड्याच दिवसांत AI साहित्यिकांचा बाजार आठवतील, चित्रकारांचा उठवलाच आहे. मग अशा गोष्टींनाच वाव मिळेल.

अमरेंद्र बाहुबली 18/11/2024 - 18:50
अहो ही गोष्ट कृत्रिम बुधिमत्तेची नाही. मी स्वतः लिहिलीय. फक्त व्याकरण शुद्धीकरण नी फोटो साठी ए आय वापरलंय. मी एक तास खपून गोष्ट लिहिली. :( रच्याकाने ह्यापुढे कितीही कलाकारी करा, ए आय लाच क्रेडिट जाईल अस दिसतंय. :(
. मी रेल्वेत चढलो. पुण्यासारख्या ठिकाणी एकच प्लॅटफॉर्म कसा असेल? पण इथे तर एकच प्लॅटफॉर्म दिसतोय. असो. जनरलच्या डब्यात एक चांगलं असतं, कमी पैशात जाता येतं, बुकिंग वगैरेची झंझट नाही. जवळपासच्या गावात उतरणारेच जनरलच्या डब्यात चढतात. जनरलच्या डब्यात असते तशी भरपूर गर्दी ह्या डब्यातही होती. रेल्वे हडपसरला थांबली. हडपसरला रेल्वे स्टेशन आहे? हे माहित नव्हतं. बरेच लोक चढले, काही उतरले, डबा गच्च भरला होता. एक मुलगा दिसला, माझा भाचा शिवम सारखा, तेवढंच वय असावं १९-२०. त्याने लाल फुल टी-शर्ट आणि जीन्स घातली होती.
कथा
प्रकटन

वडोदरा, पावगढ-चंपानेर-५ -लकुलीश मंदिर

कर्नलतपस्वी ·

कर्नलतपस्वी 15/11/2024 - 20:12
मी प्रकाशचित्रे डकवण्यासाठी इमगौर(imgur) हे ॲप वापरतो पण आता ते त्रास देत आहे. एकच रट लावलीय "पुन्हा प्रयत्न करा", देX भौ कडून काही शिकलाय का?....(हलकेच घ्या) असो, जवळपास तीस चित्र डकवायची आहेत. मंदिरातील शिल्पे आहेत. नंतर प्रयत्न करून बघतो नाहीतर निर्वाणीचा पांडुरंग "साहित्य संपादकांना ",शरण जाईन.

कंजूस 16/11/2024 - 09:14
लेख आटोपशीर छान झाला आहे. नवीन जागा कळली. सात दिवस पाहिजेत म्हणजे बरंच काही पाहायला असावं. फोटो दुरुस्ती प्रयत्न . Image width="100%" टाकल्यावर... l7
-१३
पट्टीवर लकुलीश शिल्प
-
l8
-१४

टर्मीनेटर 16/11/2024 - 12:39
हा भागही आवडला!
मी प्रकाशचित्रे डकवण्यासाठी इमगौर(imgur) हे ॲप वापरतो पण आता ते त्रास देत आहे.
वाचकांनाही त्रास देत आहे 😀 हाय स्पीड कनेक्शनवरही लेखातल्या इमेजेस लोड होइपर्यंतचा काळ माझ्या संयमाची कसोटी पहाणारा ठरला! गुगल फोटोज वरुन चित्रे देण्याचे तंत्र आत्मसात करुन घ्या कर्नल साहेब....

कंजूस 16/11/2024 - 15:09
....इमगौर(imgur) हे ॲप वापरतो पण आता ते त्रास देत आहे....... चूक Imgur ची नाही. ज्या साईजचा फोटो imgurवर टाकला तोच शेअर होतो. चार, पाच एमबीचा असेल तर तोच येतो आणि लेखात तीन एमबीएचे तीस फोटो टाकले तर लेख नव्वद एमबीचा होईल. लोड होणार नाही. गूगलफोटोने तीन वर्षांपूर्वी हे बदलले. फुलसाईज फोटो शेअर होत नाही शंभर ते तीनशे केबींचा होतो. गूगल ड्राईवचे फोटो मात्र फुल साईजचे शेअर होतात. शिवाय ते स्टोरेजमध्ये मोजले जातात. या कारणास्तव मी फोटो स्लाईडशो यूट्यूबवर टाकून शेअर करतो. दोन चार फोटो लेखामध्ये फुल साईचे टाकतो.

कर्नलतपस्वी 16/11/2024 - 21:58
मुळ छायाचित्रे साठ ते ऐंशी टक्के काॅम्प्रेस करून टाकली आहेत. साधारण एक ते दिड एम बी एवढीच साईझ आहे प्रत्येक चित्राची.

गोरगावलेकर 03/12/2024 - 16:39
आपण सुचवल्याप्रमाणे मी येत्या वर्षातील माझ्या भटकंतीसाठी एक आठवडा निश्चित राखीव ठेवणार .

प्रचेतस 28/12/2024 - 14:40
हा भाग वाचावयास निवांत असा वेळच मिळत नव्हता, तो आज सवडीने वाचून काढला आणि अर्थातच आवडला. पाशुपत मताची स्थापना लकुलिशाने केलेली नाहीच, ते मत अधिक प्राचीन आहे. त्याचा उद्गाता खुद्द शिव असे शांतिपर्वात सांगितलेले आहे. पशु म्हणजे ब्रह्मापासून स्थावरापर्यंत सर्व सृष्टी आणि त्यांचा पालनकर्ता म्हणजे पशुपति अशी पाशुपत मताची संकल्पना आहे. १८ व्या क्रमांकाचे शिल्प स्कंदाचे वाटते आहे, तर २० व्या क्रमांकाचे शिल्प हे इंद्राचे आहे हे त्याचे वाहन असलेल्या हत्तीमुळे स्पष्ट होते आहे. २१ वे गजेन्द्रमोक्षाचे सुंदर शिल्प आहे तर २२वे शिल्प सरस्वतीचे असावे, तिच्या हातात बहुधा पुस्तक आहे. २३ व्या क्रमांकाची ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश आहेत मात्र ह्यात मधे महेश (तीन मुखांचा) हा सदाशिव रूपात आहे. तर २४ वे शिल्प सूर्याचे आहे, दोन्ही हातात कमळे आहेत. २७ व्या शिल्पात डाव्या जाऊस व्हिसलींग चामुण्डा आहे. ३२ वे अंधकासुरवधाचे तर ३३वे दुर्गेचे आहे. ३४वे नटराजाचे तर ३५ वे शिवाचे शिल्प सर्वाधिक सुंदर आहे. एकंदरीत शिल्पे सुंदर आहेत पण बहुतांषी विदारण झालेली असल्यामुळे लक्षणे सुस्पष्ट नाहीत.

कर्नलतपस्वी 15/11/2024 - 20:12
मी प्रकाशचित्रे डकवण्यासाठी इमगौर(imgur) हे ॲप वापरतो पण आता ते त्रास देत आहे. एकच रट लावलीय "पुन्हा प्रयत्न करा", देX भौ कडून काही शिकलाय का?....(हलकेच घ्या) असो, जवळपास तीस चित्र डकवायची आहेत. मंदिरातील शिल्पे आहेत. नंतर प्रयत्न करून बघतो नाहीतर निर्वाणीचा पांडुरंग "साहित्य संपादकांना ",शरण जाईन.

कंजूस 16/11/2024 - 09:14
लेख आटोपशीर छान झाला आहे. नवीन जागा कळली. सात दिवस पाहिजेत म्हणजे बरंच काही पाहायला असावं. फोटो दुरुस्ती प्रयत्न . Image width="100%" टाकल्यावर... l7
-१३
पट्टीवर लकुलीश शिल्प
-
l8
-१४

टर्मीनेटर 16/11/2024 - 12:39
हा भागही आवडला!
मी प्रकाशचित्रे डकवण्यासाठी इमगौर(imgur) हे ॲप वापरतो पण आता ते त्रास देत आहे.
वाचकांनाही त्रास देत आहे 😀 हाय स्पीड कनेक्शनवरही लेखातल्या इमेजेस लोड होइपर्यंतचा काळ माझ्या संयमाची कसोटी पहाणारा ठरला! गुगल फोटोज वरुन चित्रे देण्याचे तंत्र आत्मसात करुन घ्या कर्नल साहेब....

कंजूस 16/11/2024 - 15:09
....इमगौर(imgur) हे ॲप वापरतो पण आता ते त्रास देत आहे....... चूक Imgur ची नाही. ज्या साईजचा फोटो imgurवर टाकला तोच शेअर होतो. चार, पाच एमबीचा असेल तर तोच येतो आणि लेखात तीन एमबीएचे तीस फोटो टाकले तर लेख नव्वद एमबीचा होईल. लोड होणार नाही. गूगलफोटोने तीन वर्षांपूर्वी हे बदलले. फुलसाईज फोटो शेअर होत नाही शंभर ते तीनशे केबींचा होतो. गूगल ड्राईवचे फोटो मात्र फुल साईजचे शेअर होतात. शिवाय ते स्टोरेजमध्ये मोजले जातात. या कारणास्तव मी फोटो स्लाईडशो यूट्यूबवर टाकून शेअर करतो. दोन चार फोटो लेखामध्ये फुल साईचे टाकतो.

कर्नलतपस्वी 16/11/2024 - 21:58
मुळ छायाचित्रे साठ ते ऐंशी टक्के काॅम्प्रेस करून टाकली आहेत. साधारण एक ते दिड एम बी एवढीच साईझ आहे प्रत्येक चित्राची.

गोरगावलेकर 03/12/2024 - 16:39
आपण सुचवल्याप्रमाणे मी येत्या वर्षातील माझ्या भटकंतीसाठी एक आठवडा निश्चित राखीव ठेवणार .

प्रचेतस 28/12/2024 - 14:40
हा भाग वाचावयास निवांत असा वेळच मिळत नव्हता, तो आज सवडीने वाचून काढला आणि अर्थातच आवडला. पाशुपत मताची स्थापना लकुलिशाने केलेली नाहीच, ते मत अधिक प्राचीन आहे. त्याचा उद्गाता खुद्द शिव असे शांतिपर्वात सांगितलेले आहे. पशु म्हणजे ब्रह्मापासून स्थावरापर्यंत सर्व सृष्टी आणि त्यांचा पालनकर्ता म्हणजे पशुपति अशी पाशुपत मताची संकल्पना आहे. १८ व्या क्रमांकाचे शिल्प स्कंदाचे वाटते आहे, तर २० व्या क्रमांकाचे शिल्प हे इंद्राचे आहे हे त्याचे वाहन असलेल्या हत्तीमुळे स्पष्ट होते आहे. २१ वे गजेन्द्रमोक्षाचे सुंदर शिल्प आहे तर २२वे शिल्प सरस्वतीचे असावे, तिच्या हातात बहुधा पुस्तक आहे. २३ व्या क्रमांकाची ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश आहेत मात्र ह्यात मधे महेश (तीन मुखांचा) हा सदाशिव रूपात आहे. तर २४ वे शिल्प सूर्याचे आहे, दोन्ही हातात कमळे आहेत. २७ व्या शिल्पात डाव्या जाऊस व्हिसलींग चामुण्डा आहे. ३२ वे अंधकासुरवधाचे तर ३३वे दुर्गेचे आहे. ३४वे नटराजाचे तर ३५ वे शिवाचे शिल्प सर्वाधिक सुंदर आहे. एकंदरीत शिल्पे सुंदर आहेत पण बहुतांषी विदारण झालेली असल्यामुळे लक्षणे सुस्पष्ट नाहीत.
पावागढ पावागड। १ वडोदरा, पावगढ-चंपानेर-१ वडोदरा, पावगढ-चंपानेर-२ वडोदरा, पावगढ-चंपानेर-3 वडोदरा, पावगढ-चंपानेर-४ अनुभवांती- पावागढ-चंपानेर बघण्यासाठी कमीत कमी तीन दिवस आणी जास्तीत जास्त सात दिवस तरी हवेत.

प्रसिद्ध झाले आहे!

युयुत्सु ·

गवि 14/11/2024 - 09:24
उत्तम. अभिनंदन. जाता जाता.. पुस्तकाबद्दल थोडी माहिती, परिचय इथे लिहीला असता तर बरे झाले असते. अजूनही विचार करावा. नुसती अमेझॉन लिंक दिलेली दिसत आहे.

युयुत्सु 14/11/2024 - 14:34
दहा पंधरा मिनिटे श्वास रोखून ठेवता येतो का मनुष्याला?> https://www.guinnessworldrecords.com/news/2021/5/freediver-holds-breath-for-almost-25-minutes-breaking-record-660285?form=MG0AV3

सोत्रि 18/11/2024 - 10:38
किंडल व्हर्जन उपलब्ध आहे, डाउनलोड करायाला ठेवले आहे. वाचून झल्यावर अभिप्राय कळवतो किंवा काही शंका असल्यास त्याही कळवतो. - (इ-रीडरींगला सरावलेला) सोकाजी

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 18/11/2024 - 12:30
ब्लॉक केले असते तर, कोणताच प्रतिसाद लेखन प्रतिसाद करता येत नाही, मिपावर अधुन मधून असे तांत्रिक एरर वगैरे येत असतात. पुन्हा प्रयत्न करुन बघा. -दिलीप बिरुटे

प्रशांत 18/11/2024 - 12:31
नवीन लेख टाकण्यापासून ब्लॉक केले आहे
, नाहि. लॉगिन करता येते /प्रतिसाद देता येतात म्हणजेच ब्लॉक केलेले नाहि. emoji काढुन लेख प्रकाशित करायचा प्रयत्न करा.

सोत्रि 01/12/2024 - 07:12
प्राणायाम म्हणजे अल्पकाळ केलेले जाणीवपूर्ण संथ श्वसन! ही व्याख्या परिपूर्ण वाटून प्रचंड आवडली आहे. पुस्तक त्यातल्या न रूळलेल्या मराठी शब्दांमुळे जरा क्लिष्ट झाले आहे असं मला वाटलं. एकंदरीत स्तुत्य उपक्रम आहे! - (प्राणायामी) सोकाजी

युयुत्सु 02/12/2024 - 15:54
पुस्तक त्यातल्या न रूळलेल्या मराठी शब्दांमुळे जरा क्लिष्ट झाले आहे असं मला वाटलं. पुस्तक लिहीताना शास्त्रीय संकल्पनांसाठी योग्य परिभाषेचे आह्वान खूप मोठे होते. फिजिओलॉजीवरील आयुर्वेदाची मराठी पुस्तके जर बघितलीत तर तुम्हाला या भाषेला मराठी का म्हणायचे असा प्रश्न पडेल. तरीही आम्ही इंग्रजीत सारांश दिला आहे, त्याचा लाभ घ्यावा. शंका असतील तर अवश्य विचाराव्यात...

गवि 14/11/2024 - 09:24
उत्तम. अभिनंदन. जाता जाता.. पुस्तकाबद्दल थोडी माहिती, परिचय इथे लिहीला असता तर बरे झाले असते. अजूनही विचार करावा. नुसती अमेझॉन लिंक दिलेली दिसत आहे.

युयुत्सु 14/11/2024 - 14:34
दहा पंधरा मिनिटे श्वास रोखून ठेवता येतो का मनुष्याला?> https://www.guinnessworldrecords.com/news/2021/5/freediver-holds-breath-for-almost-25-minutes-breaking-record-660285?form=MG0AV3

सोत्रि 18/11/2024 - 10:38
किंडल व्हर्जन उपलब्ध आहे, डाउनलोड करायाला ठेवले आहे. वाचून झल्यावर अभिप्राय कळवतो किंवा काही शंका असल्यास त्याही कळवतो. - (इ-रीडरींगला सरावलेला) सोकाजी

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 18/11/2024 - 12:30
ब्लॉक केले असते तर, कोणताच प्रतिसाद लेखन प्रतिसाद करता येत नाही, मिपावर अधुन मधून असे तांत्रिक एरर वगैरे येत असतात. पुन्हा प्रयत्न करुन बघा. -दिलीप बिरुटे

प्रशांत 18/11/2024 - 12:31
नवीन लेख टाकण्यापासून ब्लॉक केले आहे
, नाहि. लॉगिन करता येते /प्रतिसाद देता येतात म्हणजेच ब्लॉक केलेले नाहि. emoji काढुन लेख प्रकाशित करायचा प्रयत्न करा.

सोत्रि 01/12/2024 - 07:12
प्राणायाम म्हणजे अल्पकाळ केलेले जाणीवपूर्ण संथ श्वसन! ही व्याख्या परिपूर्ण वाटून प्रचंड आवडली आहे. पुस्तक त्यातल्या न रूळलेल्या मराठी शब्दांमुळे जरा क्लिष्ट झाले आहे असं मला वाटलं. एकंदरीत स्तुत्य उपक्रम आहे! - (प्राणायामी) सोकाजी

युयुत्सु 02/12/2024 - 15:54
पुस्तक त्यातल्या न रूळलेल्या मराठी शब्दांमुळे जरा क्लिष्ट झाले आहे असं मला वाटलं. पुस्तक लिहीताना शास्त्रीय संकल्पनांसाठी योग्य परिभाषेचे आह्वान खूप मोठे होते. फिजिओलॉजीवरील आयुर्वेदाची मराठी पुस्तके जर बघितलीत तर तुम्हाला या भाषेला मराठी का म्हणायचे असा प्रश्न पडेल. तरीही आम्ही इंग्रजीत सारांश दिला आहे, त्याचा लाभ घ्यावा. शंका असतील तर अवश्य विचाराव्यात...
प्रसिद्ध झाले आहे! प्रसिद्ध झाले आहे!
जीवनमान
शिफारस

लाडका नातू..

आजी ·

सौंदाळा 13/11/2024 - 14:15
छानच आहे गोष्ट, पहिल्यांदाच ऐकली. मुलीला सांगतो. लेखाचे नाव वाचून आजीनी राजकारणावर काही लिहिले की काय असे वाटले :)

गवि 16/11/2024 - 12:13
खूप काळाने साधी सरळ बोधकथा वाचून बरे वाटले. मार्मिक आहे. ही कथा नेमकी आत्ताच का आठवली यावर मात्र विचार आणि मौन.. हे वाक्य सूचक असावे. :-))

सौंदाळा 13/11/2024 - 14:15
छानच आहे गोष्ट, पहिल्यांदाच ऐकली. मुलीला सांगतो. लेखाचे नाव वाचून आजीनी राजकारणावर काही लिहिले की काय असे वाटले :)

गवि 16/11/2024 - 12:13
खूप काळाने साधी सरळ बोधकथा वाचून बरे वाटले. मार्मिक आहे. ही कथा नेमकी आत्ताच का आठवली यावर मात्र विचार आणि मौन.. हे वाक्य सूचक असावे. :-))
मी आज तुम्हाला माझ्या आईने मला माझ्या लहानपणी सांगितलेली एक गोष्ट सांगणार आहे. म्हणजे मला ती अचानक आठवली. ती का आठवली यावर अजून माझा विचार आणि मौन चालू आहे. ही कथा म्हणजे काहीशी प्रचलित बोधकथाच आहे. त्यामुळे नवीन कथा म्हणून त्यात किती मूल्य आहे कोण जाणे. पण "मूल्य" या गोष्टीबद्दल मात्र ही कथा नक्की बोलते. एका गावात एक म्हातारे गृहस्थ राहत होते. त्यांचं वय असेल सत्तरच्या आसपास. त्यांना सगळे आबा म्हणून हाक मारायचे. आबा सत्तर वर्षांचे असले तरी काटक होते. व्यायाम करायचे. दिवसभर काबाडकष्ट करायचे. त्यांना बायको मुलं नव्हती. बायको पूर्वीच मरण पावली होती.
कथा
मुक्तक
प्रकटन
विचार

महाराष्ट्र माझा

नीलकंठ देशमुख ·
महाराष्ट्र माझा..' आहाहा!ज्या दिवसांची या महान राकट कणखर महाराष्ट्र देशातील कमीजास्त अंदाजे नवू कोटी जनता (सगळे लाडके लहान थोर धरुन) आतुरतेने वाट पाहत होती तो दिवस आता उजाडला च नाही तर चक्क भरदुपार झाली आहे.आता भर दुपार म्हणलं की चटके बसणारच! आणखीही बसतील,पण फिकीर कुणाला अन् कशाला?आता एवढे सगळे छान छान होत आहे,होणार आहे तर अशा किरकोळ गोष्टींकडे लक्ष या राकट कणखर महाराष्ट्रातील न.को.ज.(स.ला.ल.थो.ध.)कशाला देईल?
विनोद
लेख

इकडचं-तिकडचं

युयुत्सु ·

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 12/11/2024 - 22:13
>>>> डेन्मार्क या छोट्या देशातील शेतकर्‍यानी गाईंच्या ढेकरातून होणार्‍या मिथेन वायूच्या प्रदूषणासाठी कर देणे मान्य केले आहे. भारतामध्ये ही कल्पना रूजेल का? हे राम..! असे काहीही भारत देशात शक्य नाही. गोबर संप्रदायीं सॉरी गाईबद्दल इकडे मान्यता अशी आहे की, आपल्याकडे गाईला देवाचे स्थान देण्यात आले आहे. कामधेनु गोमातेचे पूजन केले जाते. गायीच्या पोटात तेहेतीस कोटी देवतांचा वास असल्याची समजूत अगदी प्राचीन काळापासून प्रचलित असल्याचे दिसून येते, त्यामुळे तिच्यातून जे जे बाहेर पड़ते ते पवित्र मानल्या जाते. कोणत्याही प्रकारचा वास ढेकर अथवा, गोबर, गोमुत्र वगैरे यावर कर लागणार नाही असे वाटते. उलट वरील गोष्टी नाकारणा-यांवर देशात अशीच परिस्थिती राहिली तर, कर लागू शकतो असे आमचे आमचे मत आहे. >>>भारतात कधी पर्यावरण, प्रदूषण यावर मोठी जन-आंदोलने होताना दिसत नाहीत. पर्यावरण,प्रदूषण याविषयी न सरकार न जनता जागृत आहे, सरकारच स्वत:च्या हितचिंतकांचे हीत जपण्यासाठी पूर्वीच्या सरकारांनी केलेले कायदे जसे, वन्यजीव संरक्षण कायदा, प्रदूषणविषयक सरकारने केलेले संरक्षण कायदे, इको सिस्टिम झोन यांना उद्योगपतीच्या सोयीसाठी प्रतिबंधित अशा अनेक कायद्यांची मोडतोड़ करुन आधुनिकीकरणाच्या नावाखाली खासगी उद्योगपतींना राखीव जागा त्यांना ख़िरापती वाटाव्यात तशा वाटत आहेत. अनेक प्रकल्पांवर सामाजिक चळवळींनी संस्थांनी आक्षेप घेऊन अनेक प्रकल्पांना न्यायालयात नेले आहे. सरकार नियम बनवते आणि कायदे त्याची अंमलबजावणी करतात पण ही सर्व राखीव् क्षेत्रे, नैसर्गिक जी क्षेत्रे आहेत तिथे ती सर्व क्षेत्रे उद्योगपतींना दिल्या जातात प्रदूषण वाढते, वाट लागते. मोठा विषय आहे. आपल्याला सरकार फक्त झाडे लावा झाडे जगवा असा सन्देश देऊन नादी लावत असते. -दिलीप बिरुटे ( इकडचा तिकडचा )

युयुत्सु 13/11/2024 - 10:45
आपल्याला सरकार फक्त झाडे लावा झाडे जगवा असा सन्देश देऊन नादी लावत असते. बरोबर आहे, नंतर आपण लावलेल्या झाडांनी सोडलेला प्राणवायू सगळ्याना उपभोगायचा असतो पण वेळवेळच्या वेळी पालापाचोळा उचलायची जबाबदारी पण सरकारला घ्यायची नसते. ५ ट्रिलीअन इकॉनॉमीची पर्यावरणीय किंमत काय याचा विचार करायची क्षमता कुणामध्येच नाहीये.

चंद्रसूर्यकुमार 13/11/2024 - 12:31
डेन्मार्क या छोट्या देशातील शेतकर्‍यानी गाईंच्या ढेकरातून होणार्‍या मिथेन वायूच्या प्रदूषणासाठी कर देणे मान्य केले आहे.
तो युट्यूब व्हिडिओ मी बघितलेला नाही आणि बघायची इच्छाही नाही. तरीही नैसर्गिक प्रक्रीयेवर कर आकारणे आणि तो कर द्यायला तयार होणे हे दोन्ही पराकोटीचा मूर्खपणा झाला. असले खुळचट प्रकार युरोपिअन लोकांनाच सुचावेत. गाई (खरं तर मनुष्य वगळता इतर सगळे प्राणी) निसर्गाने त्यांना जसे बनवले आहे तसेच ते राहतात आणि त्याच गोष्टी करतात. त्यामुळे गाई चारा खाणार आणि गाईच्या शरीरातील पचनसंस्थेतील प्रक्रीयेमुळे गाईला ढेकर येणार. त्यात कर आकारायचा संबंध येतोच कुठे? माणूस कारखाने वगैरे काढून त्यात कोणत्या कोणत्या प्रक्रीया करून कृत्रिमपणे असा मिथेन किंवा अन्य हानीकारक वायू बनवू शकतो आणि बनवितोही. ती गोष्ट वेगळी. त्यावर कर जरूर लावावा. पण केवळ आणि केवळ नैसर्गिक उर्मीने राहणार्‍या प्राण्याच्या बाबतीत असले कर लावणे हे अजब तर्कट झाले. दुसरे म्हणजे मिथेन हा वायू कार्बनच्या एक आणि हायड्रोजनच्या चार अणुंपासून बनतो ना? तो अणुंचा संयोग गाईच्या पोटातच होतो का? म्हणजे गाईने जो चारा खाल्ला तो खाल्ला नसता आणि तो जमिनीवर तसाच राहिला असता तर त्यातून मिथेन वायू बनणे अशक्य होते का? मग त्या परिस्थितीत कोणाकडून कर वसूल करणार? तिसरी गोष्ट म्हणजे चारा खाणारा प्राणी गाय हा एकच नाही. इतरही शाकाहारी प्राणी आहेत. त्यात हरणांपासून इतर अनेकांचा समावेश होतो. ते पण सस्तन प्राणीच असल्याने त्यांची पचनसंस्थाही गाईप्रमाणेच असणार आणि त्यांच्या ढेकरेतूनही मिथेनच बाहेर येणार. बहुदा ते प्राणी जंगलातच असतात आणि ते कोणी पाळत असेल असे वाटत नाही. मग त्यांच्या ढेकरेमधून आलेल्या मिथेन वायूवर कोणाकडून कर वसूल करणार? चौथी म्हणजे गाय आपल्या मालकाना हंबरून 'मी ढेकर देते आहे रे' असे सांगते का? मग गाय नक्की किती वेळा ढेकर देते आणि नक्की किती मिथेन वायू बाहेर पडतो याचे ऑब्जेक्टिव्ह मेजर कोणते? की मालकाने कामधंदा सोडून आपली गाय (खरं तर गायी कारण डेन्मार्कसारख्या दुग्धजन्य पदार्थात आघाडीच्या देशात शेतकर्‍यांकडे एकापेक्षा जास्त गायी असणे अस्वाभाविक अजिबात नाही) किती वेळा ढेकर देते यावर लक्ष ठेवायचे? पाचवी गोष्ट म्हणजे जी गोष्ट ढेकर देणे या नैसर्गिक प्रक्रीयेविषयी ज्या गोष्टी लागू आहेत त्याच इतरही काही नैसर्गिक प्रक्रीयांविषयी लागू होतील. उदाहरणार्थ पादणे. त्या प्रक्रीयेतून कदाचित मिथेन वायू बाहेर पडत नसेल पण दुसरा वायू बाहेर पड्त असेल. मग त्यावरही कर लावणार का? बरं गायीच का? माणसेही पादू शकतात. मग दरवर्षी इनकम टॅक्स भरताना 'मागच्या वर्षी तुम्ही किती वेळा पादलात' या प्रश्नाचे उत्तर देणे बंधनकारक करायचे का? सांगायचा मुद्दा म्हणजे खुळेपणा करत राहिल्यास त्याला अंत नसतो.
मग मिथेन वाय़ू आणि हवामानबदल यात भारत कुठे आहे हे शोधण्यासाठी नासाचे हे कल्पनाचित्र बघितले आणि भारताचं गोवंशाकडून होणारं योगदान लक्षणीय आहे असे कळले.
नासाच्या नावावर वाटेल त्या गोष्टी पूर्वी केवळ संस्कृतीरक्षक खपवायचे. त्याला आता इतरही स्पर्धा करत आहेत का? प्रदूषण करायला कारणीभूत घटकांमध्ये मोठे कारखाने, वाहने, पंजाब-हरियाणात होते त्याप्रमाणे शेतात पालापाचोळा जाळणे आणि तत्सम गोष्टींपुढे गायींचे ढेकर देणे लक्षणीय असेल हे कल्पनाशक्ती कितीही ताणली तरी मला तरी शक्य नाही. इतर मिपाकरांचे माहित नाही.

गवि 13/11/2024 - 13:00
तुमच्या प्रश्नांत आणखी भर. येणेप्रमाणें: कर आकारल्यास खालीलपैकी काय होईल? (एकाहून अधिक पर्याय निवडण्यास मुभा). अ. गायीच्या ढेकरा कमी होतील. ब. प्रति ढेकरेतील मिथेनचे प्रमाण कमी होईल. क. गायीच कमी होतील ड. मिथेन सौम्य होऊन त्याची हरितगृह परिणाम क्षमता कमी होईल. ई. दूध महाग होईल. फ. करसंकलन झाल्यावर त्यातून खर्च करून काही फवारे हवेत मारल्यास हवेतील मिथेन नष्ट पावेल. (शेवटी समस्या सुटली पाहिजे)

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 13:19
ह्यापैकी 'ई. दूध महाग होईल.' आणि वर नसलेला एक पर्याय म्हणजे बीफ, पोर्क आणि मेंढ्याचे मांस महाग होईल कारण हा कर गाई, डुकरे आणि मेंढी पालकांवरही लागू होण्याचे प्रस्तावित आहे 😀 हा भंपक कर भरणाऱ्या शेतकऱ्यांना 60% आयकर सवलतही देण्याचे प्रस्तावित आहे म्हणे... भारतात शेतकऱ्यांना 100% आयकर माफी आहे हा भाग वेगळा 😂 अवांतर: महाराष्ट्रातले काही शेतकरी एखाद दोन एकरात वांगी पिकावून पण कोट्यावधी कमावतात असेही ऐकून आहे!

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 13:30
"बीफ, पोर्क आणि मेंढ्याचे मांसही महाग होईल" पण लेखकाचा उद्देश काही विविक्षित हेतू मनात बाळगून फक्त 'गोवंश' टार्गेट करण्या पुरता मर्यादित असावा असे वाटते... हा भाग वेगळा 😀 असो...

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 12:53
तो युट्यूब व्हिडिओ मी बघितलेला नाही आणि बघायची इच्छाही नाही.
बघू पण नका! जून महिन्यातल्या शिळ्या बातमीवर त्यांच्या आवडत्या DW-TV वर नोव्हेंबर मध्ये 'एक बातमी येऊन थडकली' असेल तर ती दाखवणारे एक धन्य आणि त्यावर धागा काढणारे दुसरे धन्य! मुळात 2030 मध्ये लागू करण्याचा जो खुळचट विचार/विधेयक मांडले गेले आहे ते अजून संसदेत पास झलेले नाही. त्याला तिथल्या शेतकरी संघटनेने विरोधही केला आहे अशाही बातम्या आहेत. पण साक्षात प्रा. डॉ. ह्यांनी दखल घेतली असल्याने 'नक्कीच काहीतरी शेतकरी विरोधी डाव असावा' असे वाटल्याने ह्या धाग्यावर फिरकलो आणि हे ब्राम्हज्ञान वाचायला मिळाले 😀

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 14/11/2024 - 08:41
>>> पण साक्षात प्रा. डॉ. ह्यांनी दखल घेतली असल्याने... गाय आणि मीथेन वायु याचा जो कार्यकारण भाव आहे, त्या कड़े धागा लेखक वाचकांचे लक्ष वेधु इच्छितो आणि वाचकांचे दुर्लक्ष होत आहे असे वाटले तसंही आपल्या देशात आपले सर्वांचे लाडके विश्वगुरु यांनी यापूर्वीच गटारीतून गॅसचं संशोधन केलेले आहे. आपल्या देशात गाई सांभाळण्याची प्राचीन परंपरा आहे. गोकुळात गाई राखणा-या गवळ्याचं पोर ते आजच्या काळातील सरकार पुरस्कृत गो शाळा आहेत. तसंही आपल्याकडे आता कोणत्याच गोष्टीवर tax लावायचा बाकी राहिलेला नाही. अशा वेळी गाईच्या ढेकरातून निघणा- वायुरूपातील मिथेनचा उपयोग वस्त्रोद्योग,कागदनिर्मिती,अन्नप्रक्रिया उद्योग,पेट्रोल उद्योगांमध्ये होतो. घरगुती वापरामध्ये इंधन म्हणून वापर होतो. इथेनॉल,मेथाईल क्लोराईड ई.च्या निर्मितीमध्ये मिथेनचा उपयोग होतो. तेव्हा कल्पनेला गोबरभक्तांनी आणि भारतीयांनी पाठिंबा द्यायला हरकत नाही, असे वाटले म्हणून प्रतिसाद प्रपंच. -दिलीप बिरुटे

युयुत्सु 13/11/2024 - 16:22
गायी आणि मिथेन यांच्यातील कार्यकारणभावाला जो काहीसा भावनिक विरोध होत आहे, त्याचे फारसे आश्चर्य वाटले नाही. गेल्या काही वर्षात पश्चिमेतील ज्ञानाबद्दल जे विष पसरवले गेले आहे, ते बघता नवल वाटत नाही. या विषयाचा शोध घ्यायला सुरुवात केल्यावर ए०आय० कदून पुढील माहिती मिळाली (ए० आय० चे मराठीचे ज्ञान अचंबित करते) - "गायींमुळे निर्माण होणारा मिथेन हा गंभीर चिंतेचा विषय आहे: हरितगृह वायू: मिथेन हा एक प्रबळ हरितगृह वायू आहे. 100 वर्षांच्या कालावधीत त्याची ग्लोबल वॉर्मिंगची क्षमता कार्बन डायऑक्साइडपेक्षा (CO2) सुमारे 28 पट जास्त आहे. याचा अर्थ, कमी प्रमाणातील मिथेनसुद्धा ग्लोबल वॉर्मिंगवर मोठा प्रभाव करू शकतो. थोडा पण तीव्र प्रभाव: मिथेनचा वायुमंडळातील जीवनकाळ (सुमारे 12 वर्षे) CO2 पेक्षा कमी आहे, परंतु त्याचा अल्पकालीन प्रभाव खूप तीव्र आहे. वायुमंडळात असताना मिथेन उष्णता फार प्रभावीपणे पकडतो, ज्यामुळे हवामान बदल घडतो. बायोजेनिक कार्बन सायकल: गायींमुळे निर्माण होणारा मिथेन हा बायोजेनिक कार्बन सायकलचा भाग आहे. हा वायुमंडलीय कार्बन (जसे CO2) पासून निर्माण होतो आणि ऑक्सिडाईज झाल्यावर पुन्हा वायुमंडलात CO2 म्हणून परत जातो. तथापि, पाळीव प्राण्यांमधून मिथेनची सततची वाढ ही संतुलन बिघडवू शकते आणि अधिक तापमान वाढवू शकते. कृषी स्त्रोत: गायी हा जगभरातील हरितगृह वायूंचा नंबर 1 कृषी स्त्रोत आहे. प्रत्येक गाय दरवर्षी सुमारे 220 पाउंड मिथेन निर्माण करू शकते, हा त्यांच्या पाचन प्रक्रियेचा नैसर्गिक भाग आहे. हवामान बदलाचा प्रभाव: पाळीव प्राण्यांमधून निर्माण होणारा मिथेन हा हवामान बदलास कारणीभूत ठरतो, ज्यामुळे समुद्राची पातळी वाढणे, अधिक तीव्र हवामान घटना, आणि वनस्पती व प्राण्यांच्या लोकसंख्येत बदल होणे असे परिणाम होतात. गायींमधून मिथेन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी आहार व्यवस्थापन, खाद्य व्यवस्थापन सुधारणा, आणि आनुवंशिक निवड यांसारख्या उपाययोजना केल्या जात आहेत. हा विषय हाताळणे हवामान बदल कमी करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय टिकाऊपणासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे." यात CO2 आणि मिथेन यांचे पर्यावरणाच्या हानीच्या दृष्टीने महत्त्व कळते. मग प्रश्न उरतो तो भारतीयांच्या शेपटीवर पाय देणारा हा "जावईशोध" कुणी लावला. तेव्हा ए०आय० पुढे टाकलेल्या लिंका तपासल्या. त्यात प्रतिष्ठित विद्यापिठाचे नाव पुढे आल्याने माझे तरी समाधान झाले आहे. कारण सूर्यावर थूंकायची हिंमत माझ्यात तरी नाही- ० https://www.ucdavis.edu/food/news/making-cattle-more-sustainable?form=MG0AV3 ० https://clear.ucdavis.edu/explainers/why-do-cattle-produce-methane-and-what-can-we-do-about-it?form=MG0AV3 ० https://link.springer.com/article/10.1007/s10668-024-04939-1?form=MG0AV3 हे संशोधन नाकारणारे आणि कोपर्निकसला जाळून मारणारे यांच्या मनोवृत्तीमध्ये मूलत: फरक नाही, असेच म्हणावे लागते. चंद्रसूर्यकुमार यांचा पुढील युक्तीवाद मला अतिशय बालीश वाटतो - "दुसरे म्हणजे मिथेन हा वायू कार्बनच्या एक आणि हायड्रोजनच्या चार अणुंपासून बनतो ना? तो अणुंचा संयोग गाईच्या पोटातच होतो का? म्हणजे गाईने जो चारा खाल्ला, तो खाल्ला नसता आणि तो जमिनीवर तसाच राहिला असता तर त्यातून मिथेन वायू बनणे अशक्य होते का? मग त्या परिस्थितीत कोणाकडून कर वसूल करणार?" गाईच्या पोटातले वितंचक आणी संप्रेरक (एन्झाईम्स आणि हॉर्मोन्स) ज्या कार्यक्षमतेने मिथेनची निर्मिती करतात त्याच कार्यक्षमतेने जमिनीवर पडलेल्या गवतावर प्रक्रिया होते का?

गवि 13/11/2024 - 16:38
कर लावण्याच्या उपायामुळे गंभीर समस्येत काय सुधारणा होईल यावर काय मत आहे? मी तरी तेवढाच मुद्दा उपस्थित केला. व्यावसायिक लोक गायींची पैदास कमी करतील की दूध महाग करतील?

युयुत्सु 13/11/2024 - 16:48
नुसता कर लावून कायम स्वरूपी उपाय सापडेल असे वाटत नाही. पण कर वाढवत नेला की गाईंची पैदास करणे कमी होऊ शकते. वर दिलेल्या एका दुव्यात बिफ चे उत्पादन कमी होणे आवश्यक आहे असे म्हटले आहे. ते कर लादल्याने नक्कीच साध्य होईल.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 11:33
ण कर वाढवत नेला की गाईंची पैदास करणे कमी होऊ शकते. वर दिलेल्या एका दुव्यात बिफ चे उत्पादन कमी होणे आवश्यक आहे असे म्हटले आहे. ते कर लादल्याने नक्कीच साध्य होईल. खालील उद्धृत काही वेगळेच सांगते आहे Cattle and other ruminant animals account for about 4% of U.S. greenhouse gas emissions, according to the U.S. Environment Protection Agency (EPA). In comparison, our transportation system — including cars, planes and more — accounts for more than 25.3 percent of U.S. greenhouse gas emissions. Even extreme dietary changes — such as switching to a vegan, all-plant diet — won’t have much impact on climate change and global temperatures, Place explains. Research shows that removing all livestock and poultry from the U.S. food system would only reduce global greenhouse gas emissions by 0.36%, she notes.

चंद्रसूर्यकुमार 13/11/2024 - 20:50
गाईच्या पोटातले वितंचक आणी संप्रेरक (एन्झाईम्स आणि हॉर्मोन्स) ज्या कार्यक्षमतेने मिथेनची निर्मिती करतात त्याच कार्यक्षमतेने जमिनीवर पडलेल्या गवतावर प्रक्रिया होते का?
गाईच्या पचनसंस्थेचा माझा अभ्यास नाही आणि तो करायची इच्छाही नाही. तरीही माझ्यातील कॉमन सेन्स सांगतो की गायीची ढेकर जितके प्रदूषण करेल (जर का केलेच तर) ते प्रदूषणाची इतर महत्वाची कारणे आहेत- वाहने, कारखाने वगैरेंपेक्षा कमी असेल. २०२२ मध्ये नितीन गडकरी म्हणाले होते की भारतात एकूण ७ कोटी चारचाकी आणि त्यावरील (म्हणजे बहुदा ट्रक, टेंपो, बस वगैरे असतील) वाहने आहेत. तसेच २१ कोटी दुचाकी आहेत. दुचाकी सुध्दा प्रदूषण करतात. https://economictimes.indiatimes.com/industry/auto/two-wheelers-three-wheelers/over-21-crore-two-wheelers-7-crore-four-wheelers-and-above-category-of-vehicles-registered-in-india/articleshow/93351004.cms?from=mdr. भारतात सात कोटी गायी आहेत असे धरले तरी सगळ्या गायी बारा महिने बत्तीस काळ सतत ढेकराच देत असतात का? कारण ढेकरांमधून मिथेन वायू निघतो असा दावा आहे. मला स्वतःला दोन चार महिन्यांतून आली तर एखादी ढेकर येते. गाय हा माणसापासून वेगळा प्राणी आहे त्यामुळे गायीला अगदी दर तासाला (म्हणजे माणसाच्या कित्येक शे पटींनी जास्त) ढेकर येत असेल असे धरले तरी एका गायीच्या एका ढेकरेपासून होईल त्यापेक्षा जास्त प्रदूषण अगदी दुचाकी एक तास तरी चालली तरी अधिक प्रदूषण करेल असे मला पामराला तरी वाटते. अगदी दुचाकीमधून आलेला धूर आपल्याला दिसतो. तितका मिथेन प्रत्येक गाय सतत बाहेर टाकत असते का?
मिथेन हा एक प्रबळ हरितगृह वायू आहे. 100 वर्षांच्या कालावधीत त्याची ग्लोबल वॉर्मिंगची क्षमता कार्बन डायऑक्साइडपेक्षा (CO2) सुमारे 28 पट जास्त आहे. प्रत्येक गाय दरवर्षी सुमारे 220 पाउंड मिथेन निर्माण करू शकते, हा त्यांच्या पाचन प्रक्रियेचा नैसर्गिक भाग आहे.
काय सांगता? तुम्ही माझ्याच म्हणण्याला समर्थन देत आहात की एक चारचाकी गायीपेक्षा जास्त प्रदूषण करते. अमेरिकेच्याच पर्यावरणाच्या एजन्सीने (ईपीए) म्हटले आहे की प्रत्येक प्रवासी वाहन सरासरी ४.६ मेट्रीक टन कार्बन डायऑक्साईड बाहेर टाकते. https://www.epa.gov/greenvehicles/greenhouse-gas-emissions-typical-passenger-vehicle ४.६ मेट्रीक टन म्हणजे ४६०० किलो. त्याला २८ ने भागले तर उत्तर येते १६४ किलो. म्हणजे प्रत्येक गाडी वर्षात १६४ किलो मिथेन इक्विव्हॅलंट प्रदूषण करते तर गाय २२० पाऊंड म्हणजे १०० किलो.
त्यात प्रतिष्ठित विद्यापिठाचे नाव पुढे आल्याने माझे तरी समाधान झाले आहे. कारण सूर्यावर थूंकायची हिंमत माझ्यात तरी नाही-
कोविडमुळे भारतात कोट्यावधी लोक मरतील अशी भाकिते प्रतिष्ठित विद्यापीठांमध्येच केली गेली होती ना?

सुबोध खरे 14/11/2024 - 10:15
About 40% of methane emissions come from natural sources, such as wetlands and termites. Wetlands account for about 20–30% of atmospheric methane emissions. Here are some other sources of methane: Agriculture The largest anthropogenic source of methane, responsible for about one quarter of emissions. This includes emissions from livestock rearing, animal manure, and rice production. Fossil fuels Responsible for about 35% of methane emissions, including leakage from natural gas and oil production and distribution systems, and coal mines. Waste Responsible for about 20% of methane emissions, from food and other organic materials left in landfills, open dumps, and wastewater.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 10:19
In the US, livestock is the second-largest source of methane emissions, after the combined energy sector that relies on fossil fuels प्रतिष्ठित विद्यापीठांना सांगा कि अमेरिकेत बीफला बंदी करावी यासाठी एक जागतिक चळवळ उभारा म्हणून

युयुत्सु 14/11/2024 - 10:19
हे भात बिर्याणी पुलाव खाणे ताबडतोब बंद करा -- इति सर्वज्ञ मी असं म्हटलेले नाही पण बंद करायला हरकत नाही! नाहीतरी भारतीय कर्बोदके अवाजवी खातात...

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 16:51
गायी आणि मिथेन यांच्यातील कार्यकारणभावाला जो काहीसा भावनिक विरोध होत आहे, त्याचे फारसे आश्चर्य वाटले नाही. गेल्या काही वर्षात पश्चिमेतील ज्ञानाबद्दल जे विष पसरवले गेले आहे, ते बघता नवल वाटत नाही. या विषयाचा शोध घ्यायला सुरुवात केल्यावर ए०आय० कदून पुढील माहिती मिळाली (ए० आय० चे मराठीचे ज्ञान अचंबित करते) -
ते ज्ञान तुम्हाला किती अचंबित करते?
संशोधन नाकारणारे आणि कोपर्निकसला जाळून मारणारे यांच्या मनोवृत्तीमध्ये मूलत: फरक नाही, असेच म्हणावे लागते.
तुम्ही असले भंपक धागे काढण्यातून स्वतःला 'कोपर्निकस' वगैरे समजत आहात का? फालतुगिरी सोडा आणि तथ्यावर काही बोलता आले तर बघा...

युयुत्सु 13/11/2024 - 17:03
गायी आणि मिथेन यांचा संबंध मी लावलेला नाही ("मी शेंगा खाल्ल्या नाहीत" या चालीवर) त्यामुळे मी स्वत:ला कोपर्निकस समजायचा प्रश्न येत नाही. :)

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 17:16
गायी आणि मिथेन यांचा संबंध मी लावलेला नाही ("मी शेंगा खाल्ल्या नाहीत" या चालीवर) त्यामुळे मी स्वत:ला कोपर्निकस समजायचा प्रश्न येत नाही. :)
मग असला भंपक धागा काढण्या मागचे प्रयोजन काय? हा प्रश्न उरतोच की... कारण जे झालेले नाही, आणि होण्याची शक्यता नाही अशा गोष्टीचा हवाला देऊन उगाच असला धागा काढण्याचे नक्की प्रयोजन काय?

युयुत्सु 13/11/2024 - 17:25
तुमच्या दृष्टीने हा धागा "भंपक" असला तरी माझ्यासाठी नाही. जागतिक तापमान १ अंशाने जरी वाढले तरी भारतात काय हाहाकार उडेल हे जाणून घ्यायची क्षमता माझ्यात आहे. त्यामुळे जागतिक तापमान वाढीला हातभार लावणारे सर्व घटक (त्यात गाय़ी आणि मिथेन आलेच) माझ्यासाठी महत्त्वाचे आहे. अशा धाग्याच्या प्रतिसादातून सामान्य जनतेचे या विषयांचे आकलन किती आहे ते समजते.

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 17:31
अशा धाग्याच्या प्रतिसादातून सामान्य जनतेचे या विषयांचे आकलन किती आहे ते समजते.
आणि अशा धाग्यांच्या माध्यमातून लेखकाचे एखाद्या विषयाचे आकलन किती आहे ते समजते.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 09:41
काही लोक सर्वज्ञ असतात. त्यांच्याशी कोणत्याही विषयात वाद घालणे हे चूक आहे. कारण त्यांनी कोणती पदवी कोणत्या संस्थेतून मिळवली हे जास्त महत्त्वाचे असते. मग ती दिलेल्या विषयाशी संबंधित असलीच पाहिजे असे नाही. जोवर तुम्ही अशा संस्थेतून पदवी प्राप्त करत नाही तोवर असा वाद घालण्याचा आपल्याला अधिकार नाही हे आपण जाणून असावे.

युयुत्सु 14/11/2024 - 10:01
हा हा हा हा! चीडचीड आणि सात्विक संताप समजला... मानवी आयुष्य़ एकदाच आहे. जितके शक्य असेल तितके भरभरून जगावे. असते कुणाकुणाची प्रतिभा बहुगामी, बहुआयामी. अशा लोकांचा तिरस्कार करण्यात काय हशील आहे? मागे काही वर्षापूर्वी मी स्वत:च्या इसीजीचे स्वत: निदान करून वेळीच हॉस्पिटल गाठले आणि स्वत:ला पुढील गुंतागुतीपासून वाचवले, तेव्हा काही डॉ० नी नाक मुरडले आणि काही डॉ० नी माझे कौतूक केले. नाक मुरडणारे बहुतेक भारतीय डॉ० होते, ज्याना सहसा हुशार पेशंट आवडत नाहीत. कौतूक करणारे बहुतेक परदेशी डॉ० होते. सांगायचे तात्पर्य अनेक विषयात गती असणं यात वावगं, अनैतिक किंवा बेकायदेशीर काहीही नाही.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 10:08
भारतीय डॉक्टरांनी नाक का मुरडले हे समजले ते म्हणाले असतील कि स्वत:च्या इसीजीचे स्वत: निदान करून वेळीच हॉस्पिटल गाठले त्यापेक्षा स्वतःच घरी इलाज करायचा आणि पैसे हि वाचवायचे हा का ना का उगाच डोक्याला ताप कशाला अनेक विषयात गती असणं यात वावगं, अनैतिक किंवा बेकायदेशीर काहीही नाही. पण आपल्यालाच गती आहे आणि इतरांना नाही हे समजणे यात काही वावगं नाही असेही काही लोकांना वाटते. असो ताण घेउ नका. हृदयासाठी चांगला नसतो. ( आता तुमचा इ सी जी बरोबर नाही असे तुम्हीच लिहिलंय म्हणून काळजीमुळे सांगतो)

युयुत्सु 14/11/2024 - 10:13
"आता तुमचा इ सी जी बरोबर नाही असे तुम्हीच लिहिलंय म्हणून काळजीमुळे सांगतो" माझा इसीजी ठणठणीत आहे! कारण प्रो-अ‍ॅक्टीव्ह उपाय वेळच्यावेळी योजले आहेत. "इ सी जी बरोबर नाही " हा खोडसाळपणा तुमचा आहे, त्यात मला आता नवीन काही नाही. जे लिहीलेले नाही ते वाचायचे आणि धूळ उडवत बसायचे आणि स्वतःचे हसे करून घ्यायची तुमची घाणेरडी सवय कधी जाणार?

सुबोध खरे 14/11/2024 - 10:28
हायला मी स्वत:च्या इसीजीचे स्वत: निदान करून वेळीच हॉस्पिटल गाठले. मग हॉस्पिटल कशाला गाठले? भारतीय डॉक्टरांची अक्कल तपासायला कि परदेशी डॉक्टरांना सर्टिफिकेट द्यायला माझा इसीजी ठणठणीत आहे. हे वाचून बरं वाटलं. पण हो हृदय ठणठणीत आहे ना? the PPV (positive predictive value) of an exercise ECG for patients with stable chest pain and a low pre-test probability of significant coronary artery disease was 28.6%

युयुत्सु 14/11/2024 - 10:37
"भारतीय डॉक्टरांची अक्कल तपासायला कि परदेशी डॉक्टरांना सर्टिफिकेट द्यायला" विकृत विचार करायची यांची सवय कधी जाणार?

सुबोध खरे 14/11/2024 - 10:43
मी स्वत:च्या इसीजीचे स्वत: निदान करून वेळीच हॉस्पिटल गाठले. माझा इसीजी ठणठणीत आहे. यात सत्य काय? इ सी जी ठणठणीत आहे मग हॉस्पिटल कशाला गाठले? याचं उत्तर द्याल का?

युयुत्सु 14/11/2024 - 10:47
याचं उत्तर द्याल का?> तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 11:08
हॅ हॅ हॅ तुमची तब्येत तुम्हीच स्वतः लक्ष घालताय म्हणजे सर्वात उत्तमच असणारच आम्ही पामर कोण त्यात लक्ष घालणार? पण तुम्ही हॉस्पिटल मध्ये का गेलात ते समजलं नाही. म्हणजे नक्की उत्तर नसेल तर राहू द्या.

युयुत्सु 14/11/2024 - 11:18
पण तुम्ही हॉस्पिटल मध्ये का गेलात ते समजलं नाही. विकृत विचार करणा-या व्यक्तीकडे कॉमन्सेन्स नसणे स्वाभाविक आहे. त्यामुळे या प्रश्नाचे उत्तर देऊन तुम्हाला आणखी वैरण टाकू इच्छित नाही. जे झालं त्याला ९-१० वर्षे होऊन गेली आहेत आणि मी स्वतःची काळजी "सर्वज्ञ" रितीने घेतल्याने ठणठणीत आहे.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 11:27

मी स्वत:च्या इसीजीचे स्वत: निदान करून वेळीच हॉस्पिटल गाठले.

जर इ सी जी व्यवस्थित होता तर "निदान" केले म्हणजे काय? आणि व्यवस्थित नव्हता तर ठणठणीत कसा?

युयुत्सु 14/11/2024 - 11:33
तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 14/11/2024 - 09:53
आपण सर्वसामान्य लेखक वाचकांनी आपण सर्वज्ञ नसलो आणि इतरांसारखे उच्च कोटीचं आकलन वगैरे आणि सर्वज्ञ नसलो तरी, आपण आपल्या सामान्य वकुबाप्रमाणे लिहिते-बोलते राहिले पाहिजे. तेव्हा,बिंधास्त लिहिते राहा. -दिलीप बिरुटे

वामन देशमुख 13/11/2024 - 21:56
टर्मी भौ, मी ते contentबद्धल लिहिलंय; writerबद्धल नाही. अर्थात, धाग्याच्या आशयाशी मी सहमत नाहीच; पण युयुत्सु हे डाव्या विचारसरणीचे आहेत असे मला तरी वाटत नाही. --- युयुत्सु यांची आणि माझी विशेषतः शेअर बाजाराबद्धलची मते खूप बऱ्याच अंशी जुळतात. किमान त्यावरुन तरी ते डावे वाटत नाहीत. ते काय ते स्पष्टीकरण देतील अशी अपेक्षा.

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 22:22
मी ते contentबद्धल लिहिलंय; writerबद्धल नाही.
नाही हो... मी थेट त्यांना डावे म्हंटलय, त्यात तुमच्या परसेप्शनचा संबंध नाही... कारण असले मुद्दे कोण काढत असतात आणि का काढत असतात हे आता अजिबात लपुन राहिलेले नाही 😀 ईश्वर कृपेने मला थोडा फावला वेळ मिळो असल्या शेंडा ना बुडखा छाप धागे काढणाऱ्या लोकांना पेलायला...

चंद्रसूर्यकुमार 13/11/2024 - 22:30
युयुत्सु यांची आणि माझी विशेषतः शेअर बाजाराबद्धलची मते खूप बऱ्याच अंशी जुळतात. किमान त्यावरुन तरी ते डावे वाटत नाहीत.
धागालेखक डावे आहेत का हे मला माहित नाही आणि ते माहित करण्यात अजिबात रस मला नाही. तरीही शेअर बाजारात ट्रेड/इन्व्हेस्ट करत असणारा मनुष्य डावा असू शकत नाही हे गृहितक असेल तर ते चुकीचे आहे. मोठ्या बी-स्कूलच्या कॅम्पसवर अनेक विद्यार्थी डावे असतात. जिथे प्रोफेसरच डावे असतील तिथे विद्यार्थी डावे असले तर आश्चर्य वाटायला नको. सगळे नाही- पण किमान काही तरी. असे विद्यार्थी इन्व्हेस्टमेंट बँकांमध्ये जाऊन क्लाएंटला भांडवल (हो तेच भांडवल ज्याला सगळ्या समस्यांचे मूळ त्या लोकांची विचारसरणी मानते) उभे करायला मदतही करतात. आणि तरीही विचारांनी डावे राहतात. लठ्ठ पगाराचे पॅकेज दिसले की मग विचारसरणी वगैरे जाते तेल लावत. त्यामुळे शेअर बाजारात कोणी असेल तर ती व्यक्ती डावी नाही हे म्हणण्यासाठी गरजेची आणि पुरेशी अट नाही.

चंद्रसूर्यकुमार 13/11/2024 - 20:25
काहीतरी अजबच!
पूर्वीचे मिपा असते तर तुमच्या एका अजब शब्दामुळे हा धागा पूर्ण हायजॅक झाला असता. इतके सामर्थ्य त्या शब्दात आहे. उदाहरणार्थ अजब हा शब्द ऐकला की मला लगेच दोन गोष्टी आठवतात- उद्धवा अजब तुझे सरकार हे गाणे आणि ओम शांती ओम या दिपीकाच्या पहिल्या चित्रपटातील- आखोंमे तेरी अजब सी अजब सी... हे गाणे. पूर्वीचे मिपा असते तर कोणीतरी 'युयुत्सु अजब तुझे सरकार' असे काहीतरी विडंबन करून टाकले असते किंवा दिपीकाच्या गाण्यावरून काहीतरी टवाळी केली असती. खरं तर हा धागा तसा हायजॅक व्हावा असे मटेरिअल राखून आहे पण हायजॅक करणारे लोक नाहीत. आता पूर्वीचे मिपा राहिले नाही असेच उसासे टाकत म्हणावेसे वाटते :)

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 20:43
खरं तर हा धागा तसा हायजॅक व्हावा असे मटेरिअल राखून आहे पण हायजॅक करणारे लोक नाहीत. आता पूर्वीचे मिपा राहिले नाही असेच उसासे टाकत म्हणावेसे वाटते :)
पूर्वीचे मिपा राहिले नाही तेच बरे आहे.. तेव्हा मी जर (कल्पना विलास बरं का) जर इथे असतो तर... जाऊदेत चार लोकांत बोलण्या सारखे नाही ते 😀

वामन देशमुख 13/11/2024 - 21:56
आता पूर्वीचे मिपा राहिले नाही असेच उसासे टाकत म्हणावेसे वाटते :)
पूर्वीचे मिपा राहिले नाही तेच बरे आहे..
पूर्वीचे मिपाचे दिवस परत आलेत असे काही अंशी तरी वाटावे म्हणून मी एक धागा काढलाय. बघूया, थोडीफार तरी टवाळकी, मौजमजा मिपाखरे करतीलच. बाकी, धागे हायजॅक करणे हा पूर्वीपासून चालत आलेला प्रकार काही बंद पडलेला नाहीय.

कर्नलतपस्वी 13/11/2024 - 21:52
काही दिवसांपूर्वीच सामंत मनोरंजन करून गेले. आणी आता..... सध्याच्या तणावपूर्ण जिवनात मनोरंजन फार महत्वाचे.

महिरावण 13/11/2024 - 21:57
मनुष्य दिवसाला अर्धा लिटर पादतो असे संशोधन सांगते. म्हणजे वर्षाला 180 लिटर इतका पाद एक मनुष्य उत्सर्जित करतो. आता जगाची लोकसंख्या 8 अब्ज यापेक्षा अधिक इतकी आहे, तरी आपण ती सध्या 8 अब्जच मानू. गणित करून बघितल्यास जगाची सर्व लोकसंख्या दरवर्षी1440 अब्ज लिटर इतका वायू केवळ पादून बाहेर टाकत असेल हे पाहून शरमेने आमचे मन भरून गेले आहे. ग्रीनहाऊस गॅसेस वाढवल्याबद्दल मनुष्यावर प्रचंड कर लागला पाहिजे असे आता वाटत आहे.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 09:45
त्यांना आपल्या लाडक्या भुऱ्या म्हशीबद्दल प्रेम आहे त्यातून त्यांनी हा प्रश्न उपस्थित केलाय. यावर तुमचे असे वाकडे प्रश्न? तुम्ही स्वतःला सर्वज्ञ समजताय का ?

सुबोध खरे 14/11/2024 - 09:52
What can be done to reduce methane emissions? Researchers are developing ways to reduce methane emissions from cows, including: Blocking microbes: Researchers are developing tools to block the microbes in a cow's gut from creating methane. Feed additives and probiotics: Japanese researchers are developing feed additives and probiotics to reduce methane emissions. Changing diet: Changing a cow's diet might help it release less methane. Improving productivity: Improving productivity could reduce emissions by 10% to 15% or more. हे कृत्रिम बुद्धिमत्तेने मिथेन कमी करण्याचे उपाय सुचवलेले आहेत. पण मुळात मानव हा दांभिक आहे. आम्ही हवे तितके इंधन जाळून उष्णता, कार्बन मोनॉक्साईड, कार्बन डायॉकसाईड, सल्फर डायॉक्साईड निर्माण करणार आणि गायीच्या आहारात बदली करणार तिच्या पोटातील जिवाणू रचना बदलण्याचा प्रयत्न करणार. हे म्हणजे आम्ही बटर चिकन आणि शाही पनीर माखनी खायचा आणि कॅलरी कमी करण्यासाठी डाएट कोक पिण्यासारखेच आहे. म्हणतात ना कृत्रिम बुद्धिमत्ता ही नैसर्गिक मूर्खपणा पुढे किस झाड कि पत्ती आहे.

गवि 14/11/2024 - 10:19
पण मुळात मानव हा दांभिक आहे. आम्ही हवे तितके इंधन जाळून उष्णता, कार्बन मोनॉक्साईड, कार्बन डायॉकसाईड, सल्फर डायॉक्साईड निर्माण करणार आणि गायीच्या आहारात बदली करणार तिच्या पोटातील जिवाणू रचना बदलण्याचा प्रयत्न करणार.
अजून एक उदाहरण. एटीएम मध्ये पैसे काढताना.. त्या खोलीत भरमसाठ वीज वापरून आणि बाहेर उष्णता फेकत असणारे तिथे बसवलेले एक किंवा दोन एसी. खुद्द ATM यंत्राला लागणारी वीज, हे सर्व मुख्यतः औष्णिक विद्युत प्रकल्पाद्वारे, म्हणजे कोळसा जाळून प्रदूषण. बाहेर बँकेचा ब्रँड ठळक उजळ व्हावा म्हणून लखलखणारा साईन बोर्ड. दिवसरात्र आत दिवे चालू, कॅश आणून त्यात भरण्यासाठी डिझेलच्या गाड्या रोज धूर ओकत रस्त्यांवर फिरवणे अशी सर्व पर्यावरणीय उधळपट्टी करताना तिथेच ग्राहकाकडून काय अपेक्षा असते??.. टीचभर रिसीट मात्र मागू नका, कागदाचा वापर टाळा, त्याद्वारे झाडे वाचवा आणि पर्यावरणाचे रक्षण करा असा डोस पाजतात स्क्रीनवर.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 10:21
तुमची डिग्री प्रतिष्ठित विद्यापीठातून आहे का? नसल्यास असे प्रतिसाद टाकण्याचा तुम्हाला हक्क नाही. (असल्यास माझा प्रतिसाद मागे घेऊन मी बिनशर्त माफी मागतो)

सुबोध खरे 14/11/2024 - 10:03
CO2 accounts for about 76 percent of total greenhouse gas emissions. Methane, primarily from agriculture, contributes 16 percent of greenhouse gas emissions and nitrous oxide, mostly from industry and agriculture, contributes 6 percent to global emissions. During 2019, about 60% (360 million tons) of methane released globally was from human activities, while natural sources contributed about 40% (230 million tons) Since the Industrial Revolution, concentrations of methane in the atmosphere have more than doubled, and about 20 percent of the warming the planet has experienced can be attributed to the gas.[36] About one-third (33%) of anthropogenic emissions are from gas release during the extraction and delivery of fossil fuels; mostly due to gas venting and gas leaks from both active fossil fuel infrastructure and orphan wells Aquatic ecosystems, including lakes, rivers, streams, wetlands, and reservoirs, are estimated to contribute between 41% and 53% of the world's methane emissions: Animal agriculture is a similarly large source (30%); primarily because of enteric fermentation by ruminant livestock such as cattle and sheep. हे हि वाचून घ्या. हा विषय इतका प्रचंड आणि विस्तृत आहे. समुद्रकिनाऱ्यावर एक सुंदर शिंपला मिळाल्यावर एखाद्या मुलाला असा वाटतं कि जगातील सर्वात सुंदर भेटवस्तू आपल्याकडेच आहे ती कुणाकडेच नाही.

कंजूस 14/11/2024 - 11:14
गोठ्यामध्ये गायींना डांबून, गवत आणि त्याज्य पदार्थ ( अभक्षण मांसाहारसुद्धा खायला घालतात अमैरिकेत असं वाचलं आहे) खायला घालून, शिवाय दूध वाढवायची इंजेक्शने देऊन त्यांचं एक यंत्र करून मिथेन वाढवत असतील. मग रानात फिरून चरणाऱ्या गायीचं दूध चौपट महाग विकतात. हे मात्र सांगता नाहीत.

कंजूस 14/11/2024 - 11:08
Us च्या गायींना अपचन होते असेल आणि गॅसेस फार होत असतील. आता पुराणात शोध घ्यायचा तर गाय मुखाकडून अपवित्र आणि पुच्छाडून पवित्र समजतात. म्हणजे तिथपर्यंत मिथेन पोहोचत नसावा.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 11:12
Cattle and other ruminant animals account for about 4% of U.S. greenhouse gas emissions, according to the U.S. Environment Protection Agency (EPA). In comparison, our transportation system — including cars, planes and more — accounts for more than 25.3 percent of U.S. greenhouse gas emissions. Even extreme dietary changes — such as switching to a vegan, all-plant diet — won’t have much impact on climate change and global temperatures, Place explains. Research shows that removing all livestock and poultry from the U.S. food system would only reduce global greenhouse gas emissions by 0.36%, she notes.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 12/11/2024 - 22:13
>>>> डेन्मार्क या छोट्या देशातील शेतकर्‍यानी गाईंच्या ढेकरातून होणार्‍या मिथेन वायूच्या प्रदूषणासाठी कर देणे मान्य केले आहे. भारतामध्ये ही कल्पना रूजेल का? हे राम..! असे काहीही भारत देशात शक्य नाही. गोबर संप्रदायीं सॉरी गाईबद्दल इकडे मान्यता अशी आहे की, आपल्याकडे गाईला देवाचे स्थान देण्यात आले आहे. कामधेनु गोमातेचे पूजन केले जाते. गायीच्या पोटात तेहेतीस कोटी देवतांचा वास असल्याची समजूत अगदी प्राचीन काळापासून प्रचलित असल्याचे दिसून येते, त्यामुळे तिच्यातून जे जे बाहेर पड़ते ते पवित्र मानल्या जाते. कोणत्याही प्रकारचा वास ढेकर अथवा, गोबर, गोमुत्र वगैरे यावर कर लागणार नाही असे वाटते. उलट वरील गोष्टी नाकारणा-यांवर देशात अशीच परिस्थिती राहिली तर, कर लागू शकतो असे आमचे आमचे मत आहे. >>>भारतात कधी पर्यावरण, प्रदूषण यावर मोठी जन-आंदोलने होताना दिसत नाहीत. पर्यावरण,प्रदूषण याविषयी न सरकार न जनता जागृत आहे, सरकारच स्वत:च्या हितचिंतकांचे हीत जपण्यासाठी पूर्वीच्या सरकारांनी केलेले कायदे जसे, वन्यजीव संरक्षण कायदा, प्रदूषणविषयक सरकारने केलेले संरक्षण कायदे, इको सिस्टिम झोन यांना उद्योगपतीच्या सोयीसाठी प्रतिबंधित अशा अनेक कायद्यांची मोडतोड़ करुन आधुनिकीकरणाच्या नावाखाली खासगी उद्योगपतींना राखीव जागा त्यांना ख़िरापती वाटाव्यात तशा वाटत आहेत. अनेक प्रकल्पांवर सामाजिक चळवळींनी संस्थांनी आक्षेप घेऊन अनेक प्रकल्पांना न्यायालयात नेले आहे. सरकार नियम बनवते आणि कायदे त्याची अंमलबजावणी करतात पण ही सर्व राखीव् क्षेत्रे, नैसर्गिक जी क्षेत्रे आहेत तिथे ती सर्व क्षेत्रे उद्योगपतींना दिल्या जातात प्रदूषण वाढते, वाट लागते. मोठा विषय आहे. आपल्याला सरकार फक्त झाडे लावा झाडे जगवा असा सन्देश देऊन नादी लावत असते. -दिलीप बिरुटे ( इकडचा तिकडचा )

युयुत्सु 13/11/2024 - 10:45
आपल्याला सरकार फक्त झाडे लावा झाडे जगवा असा सन्देश देऊन नादी लावत असते. बरोबर आहे, नंतर आपण लावलेल्या झाडांनी सोडलेला प्राणवायू सगळ्याना उपभोगायचा असतो पण वेळवेळच्या वेळी पालापाचोळा उचलायची जबाबदारी पण सरकारला घ्यायची नसते. ५ ट्रिलीअन इकॉनॉमीची पर्यावरणीय किंमत काय याचा विचार करायची क्षमता कुणामध्येच नाहीये.

चंद्रसूर्यकुमार 13/11/2024 - 12:31
डेन्मार्क या छोट्या देशातील शेतकर्‍यानी गाईंच्या ढेकरातून होणार्‍या मिथेन वायूच्या प्रदूषणासाठी कर देणे मान्य केले आहे.
तो युट्यूब व्हिडिओ मी बघितलेला नाही आणि बघायची इच्छाही नाही. तरीही नैसर्गिक प्रक्रीयेवर कर आकारणे आणि तो कर द्यायला तयार होणे हे दोन्ही पराकोटीचा मूर्खपणा झाला. असले खुळचट प्रकार युरोपिअन लोकांनाच सुचावेत. गाई (खरं तर मनुष्य वगळता इतर सगळे प्राणी) निसर्गाने त्यांना जसे बनवले आहे तसेच ते राहतात आणि त्याच गोष्टी करतात. त्यामुळे गाई चारा खाणार आणि गाईच्या शरीरातील पचनसंस्थेतील प्रक्रीयेमुळे गाईला ढेकर येणार. त्यात कर आकारायचा संबंध येतोच कुठे? माणूस कारखाने वगैरे काढून त्यात कोणत्या कोणत्या प्रक्रीया करून कृत्रिमपणे असा मिथेन किंवा अन्य हानीकारक वायू बनवू शकतो आणि बनवितोही. ती गोष्ट वेगळी. त्यावर कर जरूर लावावा. पण केवळ आणि केवळ नैसर्गिक उर्मीने राहणार्‍या प्राण्याच्या बाबतीत असले कर लावणे हे अजब तर्कट झाले. दुसरे म्हणजे मिथेन हा वायू कार्बनच्या एक आणि हायड्रोजनच्या चार अणुंपासून बनतो ना? तो अणुंचा संयोग गाईच्या पोटातच होतो का? म्हणजे गाईने जो चारा खाल्ला तो खाल्ला नसता आणि तो जमिनीवर तसाच राहिला असता तर त्यातून मिथेन वायू बनणे अशक्य होते का? मग त्या परिस्थितीत कोणाकडून कर वसूल करणार? तिसरी गोष्ट म्हणजे चारा खाणारा प्राणी गाय हा एकच नाही. इतरही शाकाहारी प्राणी आहेत. त्यात हरणांपासून इतर अनेकांचा समावेश होतो. ते पण सस्तन प्राणीच असल्याने त्यांची पचनसंस्थाही गाईप्रमाणेच असणार आणि त्यांच्या ढेकरेतूनही मिथेनच बाहेर येणार. बहुदा ते प्राणी जंगलातच असतात आणि ते कोणी पाळत असेल असे वाटत नाही. मग त्यांच्या ढेकरेमधून आलेल्या मिथेन वायूवर कोणाकडून कर वसूल करणार? चौथी म्हणजे गाय आपल्या मालकाना हंबरून 'मी ढेकर देते आहे रे' असे सांगते का? मग गाय नक्की किती वेळा ढेकर देते आणि नक्की किती मिथेन वायू बाहेर पडतो याचे ऑब्जेक्टिव्ह मेजर कोणते? की मालकाने कामधंदा सोडून आपली गाय (खरं तर गायी कारण डेन्मार्कसारख्या दुग्धजन्य पदार्थात आघाडीच्या देशात शेतकर्‍यांकडे एकापेक्षा जास्त गायी असणे अस्वाभाविक अजिबात नाही) किती वेळा ढेकर देते यावर लक्ष ठेवायचे? पाचवी गोष्ट म्हणजे जी गोष्ट ढेकर देणे या नैसर्गिक प्रक्रीयेविषयी ज्या गोष्टी लागू आहेत त्याच इतरही काही नैसर्गिक प्रक्रीयांविषयी लागू होतील. उदाहरणार्थ पादणे. त्या प्रक्रीयेतून कदाचित मिथेन वायू बाहेर पडत नसेल पण दुसरा वायू बाहेर पड्त असेल. मग त्यावरही कर लावणार का? बरं गायीच का? माणसेही पादू शकतात. मग दरवर्षी इनकम टॅक्स भरताना 'मागच्या वर्षी तुम्ही किती वेळा पादलात' या प्रश्नाचे उत्तर देणे बंधनकारक करायचे का? सांगायचा मुद्दा म्हणजे खुळेपणा करत राहिल्यास त्याला अंत नसतो.
मग मिथेन वाय़ू आणि हवामानबदल यात भारत कुठे आहे हे शोधण्यासाठी नासाचे हे कल्पनाचित्र बघितले आणि भारताचं गोवंशाकडून होणारं योगदान लक्षणीय आहे असे कळले.
नासाच्या नावावर वाटेल त्या गोष्टी पूर्वी केवळ संस्कृतीरक्षक खपवायचे. त्याला आता इतरही स्पर्धा करत आहेत का? प्रदूषण करायला कारणीभूत घटकांमध्ये मोठे कारखाने, वाहने, पंजाब-हरियाणात होते त्याप्रमाणे शेतात पालापाचोळा जाळणे आणि तत्सम गोष्टींपुढे गायींचे ढेकर देणे लक्षणीय असेल हे कल्पनाशक्ती कितीही ताणली तरी मला तरी शक्य नाही. इतर मिपाकरांचे माहित नाही.

गवि 13/11/2024 - 13:00
तुमच्या प्रश्नांत आणखी भर. येणेप्रमाणें: कर आकारल्यास खालीलपैकी काय होईल? (एकाहून अधिक पर्याय निवडण्यास मुभा). अ. गायीच्या ढेकरा कमी होतील. ब. प्रति ढेकरेतील मिथेनचे प्रमाण कमी होईल. क. गायीच कमी होतील ड. मिथेन सौम्य होऊन त्याची हरितगृह परिणाम क्षमता कमी होईल. ई. दूध महाग होईल. फ. करसंकलन झाल्यावर त्यातून खर्च करून काही फवारे हवेत मारल्यास हवेतील मिथेन नष्ट पावेल. (शेवटी समस्या सुटली पाहिजे)

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 13:19
ह्यापैकी 'ई. दूध महाग होईल.' आणि वर नसलेला एक पर्याय म्हणजे बीफ, पोर्क आणि मेंढ्याचे मांस महाग होईल कारण हा कर गाई, डुकरे आणि मेंढी पालकांवरही लागू होण्याचे प्रस्तावित आहे 😀 हा भंपक कर भरणाऱ्या शेतकऱ्यांना 60% आयकर सवलतही देण्याचे प्रस्तावित आहे म्हणे... भारतात शेतकऱ्यांना 100% आयकर माफी आहे हा भाग वेगळा 😂 अवांतर: महाराष्ट्रातले काही शेतकरी एखाद दोन एकरात वांगी पिकावून पण कोट्यावधी कमावतात असेही ऐकून आहे!

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 13:30
"बीफ, पोर्क आणि मेंढ्याचे मांसही महाग होईल" पण लेखकाचा उद्देश काही विविक्षित हेतू मनात बाळगून फक्त 'गोवंश' टार्गेट करण्या पुरता मर्यादित असावा असे वाटते... हा भाग वेगळा 😀 असो...

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 12:53
तो युट्यूब व्हिडिओ मी बघितलेला नाही आणि बघायची इच्छाही नाही.
बघू पण नका! जून महिन्यातल्या शिळ्या बातमीवर त्यांच्या आवडत्या DW-TV वर नोव्हेंबर मध्ये 'एक बातमी येऊन थडकली' असेल तर ती दाखवणारे एक धन्य आणि त्यावर धागा काढणारे दुसरे धन्य! मुळात 2030 मध्ये लागू करण्याचा जो खुळचट विचार/विधेयक मांडले गेले आहे ते अजून संसदेत पास झलेले नाही. त्याला तिथल्या शेतकरी संघटनेने विरोधही केला आहे अशाही बातम्या आहेत. पण साक्षात प्रा. डॉ. ह्यांनी दखल घेतली असल्याने 'नक्कीच काहीतरी शेतकरी विरोधी डाव असावा' असे वाटल्याने ह्या धाग्यावर फिरकलो आणि हे ब्राम्हज्ञान वाचायला मिळाले 😀

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 14/11/2024 - 08:41
>>> पण साक्षात प्रा. डॉ. ह्यांनी दखल घेतली असल्याने... गाय आणि मीथेन वायु याचा जो कार्यकारण भाव आहे, त्या कड़े धागा लेखक वाचकांचे लक्ष वेधु इच्छितो आणि वाचकांचे दुर्लक्ष होत आहे असे वाटले तसंही आपल्या देशात आपले सर्वांचे लाडके विश्वगुरु यांनी यापूर्वीच गटारीतून गॅसचं संशोधन केलेले आहे. आपल्या देशात गाई सांभाळण्याची प्राचीन परंपरा आहे. गोकुळात गाई राखणा-या गवळ्याचं पोर ते आजच्या काळातील सरकार पुरस्कृत गो शाळा आहेत. तसंही आपल्याकडे आता कोणत्याच गोष्टीवर tax लावायचा बाकी राहिलेला नाही. अशा वेळी गाईच्या ढेकरातून निघणा- वायुरूपातील मिथेनचा उपयोग वस्त्रोद्योग,कागदनिर्मिती,अन्नप्रक्रिया उद्योग,पेट्रोल उद्योगांमध्ये होतो. घरगुती वापरामध्ये इंधन म्हणून वापर होतो. इथेनॉल,मेथाईल क्लोराईड ई.च्या निर्मितीमध्ये मिथेनचा उपयोग होतो. तेव्हा कल्पनेला गोबरभक्तांनी आणि भारतीयांनी पाठिंबा द्यायला हरकत नाही, असे वाटले म्हणून प्रतिसाद प्रपंच. -दिलीप बिरुटे

युयुत्सु 13/11/2024 - 16:22
गायी आणि मिथेन यांच्यातील कार्यकारणभावाला जो काहीसा भावनिक विरोध होत आहे, त्याचे फारसे आश्चर्य वाटले नाही. गेल्या काही वर्षात पश्चिमेतील ज्ञानाबद्दल जे विष पसरवले गेले आहे, ते बघता नवल वाटत नाही. या विषयाचा शोध घ्यायला सुरुवात केल्यावर ए०आय० कदून पुढील माहिती मिळाली (ए० आय० चे मराठीचे ज्ञान अचंबित करते) - "गायींमुळे निर्माण होणारा मिथेन हा गंभीर चिंतेचा विषय आहे: हरितगृह वायू: मिथेन हा एक प्रबळ हरितगृह वायू आहे. 100 वर्षांच्या कालावधीत त्याची ग्लोबल वॉर्मिंगची क्षमता कार्बन डायऑक्साइडपेक्षा (CO2) सुमारे 28 पट जास्त आहे. याचा अर्थ, कमी प्रमाणातील मिथेनसुद्धा ग्लोबल वॉर्मिंगवर मोठा प्रभाव करू शकतो. थोडा पण तीव्र प्रभाव: मिथेनचा वायुमंडळातील जीवनकाळ (सुमारे 12 वर्षे) CO2 पेक्षा कमी आहे, परंतु त्याचा अल्पकालीन प्रभाव खूप तीव्र आहे. वायुमंडळात असताना मिथेन उष्णता फार प्रभावीपणे पकडतो, ज्यामुळे हवामान बदल घडतो. बायोजेनिक कार्बन सायकल: गायींमुळे निर्माण होणारा मिथेन हा बायोजेनिक कार्बन सायकलचा भाग आहे. हा वायुमंडलीय कार्बन (जसे CO2) पासून निर्माण होतो आणि ऑक्सिडाईज झाल्यावर पुन्हा वायुमंडलात CO2 म्हणून परत जातो. तथापि, पाळीव प्राण्यांमधून मिथेनची सततची वाढ ही संतुलन बिघडवू शकते आणि अधिक तापमान वाढवू शकते. कृषी स्त्रोत: गायी हा जगभरातील हरितगृह वायूंचा नंबर 1 कृषी स्त्रोत आहे. प्रत्येक गाय दरवर्षी सुमारे 220 पाउंड मिथेन निर्माण करू शकते, हा त्यांच्या पाचन प्रक्रियेचा नैसर्गिक भाग आहे. हवामान बदलाचा प्रभाव: पाळीव प्राण्यांमधून निर्माण होणारा मिथेन हा हवामान बदलास कारणीभूत ठरतो, ज्यामुळे समुद्राची पातळी वाढणे, अधिक तीव्र हवामान घटना, आणि वनस्पती व प्राण्यांच्या लोकसंख्येत बदल होणे असे परिणाम होतात. गायींमधून मिथेन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी आहार व्यवस्थापन, खाद्य व्यवस्थापन सुधारणा, आणि आनुवंशिक निवड यांसारख्या उपाययोजना केल्या जात आहेत. हा विषय हाताळणे हवामान बदल कमी करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय टिकाऊपणासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे." यात CO2 आणि मिथेन यांचे पर्यावरणाच्या हानीच्या दृष्टीने महत्त्व कळते. मग प्रश्न उरतो तो भारतीयांच्या शेपटीवर पाय देणारा हा "जावईशोध" कुणी लावला. तेव्हा ए०आय० पुढे टाकलेल्या लिंका तपासल्या. त्यात प्रतिष्ठित विद्यापिठाचे नाव पुढे आल्याने माझे तरी समाधान झाले आहे. कारण सूर्यावर थूंकायची हिंमत माझ्यात तरी नाही- ० https://www.ucdavis.edu/food/news/making-cattle-more-sustainable?form=MG0AV3 ० https://clear.ucdavis.edu/explainers/why-do-cattle-produce-methane-and-what-can-we-do-about-it?form=MG0AV3 ० https://link.springer.com/article/10.1007/s10668-024-04939-1?form=MG0AV3 हे संशोधन नाकारणारे आणि कोपर्निकसला जाळून मारणारे यांच्या मनोवृत्तीमध्ये मूलत: फरक नाही, असेच म्हणावे लागते. चंद्रसूर्यकुमार यांचा पुढील युक्तीवाद मला अतिशय बालीश वाटतो - "दुसरे म्हणजे मिथेन हा वायू कार्बनच्या एक आणि हायड्रोजनच्या चार अणुंपासून बनतो ना? तो अणुंचा संयोग गाईच्या पोटातच होतो का? म्हणजे गाईने जो चारा खाल्ला, तो खाल्ला नसता आणि तो जमिनीवर तसाच राहिला असता तर त्यातून मिथेन वायू बनणे अशक्य होते का? मग त्या परिस्थितीत कोणाकडून कर वसूल करणार?" गाईच्या पोटातले वितंचक आणी संप्रेरक (एन्झाईम्स आणि हॉर्मोन्स) ज्या कार्यक्षमतेने मिथेनची निर्मिती करतात त्याच कार्यक्षमतेने जमिनीवर पडलेल्या गवतावर प्रक्रिया होते का?

गवि 13/11/2024 - 16:38
कर लावण्याच्या उपायामुळे गंभीर समस्येत काय सुधारणा होईल यावर काय मत आहे? मी तरी तेवढाच मुद्दा उपस्थित केला. व्यावसायिक लोक गायींची पैदास कमी करतील की दूध महाग करतील?

युयुत्सु 13/11/2024 - 16:48
नुसता कर लावून कायम स्वरूपी उपाय सापडेल असे वाटत नाही. पण कर वाढवत नेला की गाईंची पैदास करणे कमी होऊ शकते. वर दिलेल्या एका दुव्यात बिफ चे उत्पादन कमी होणे आवश्यक आहे असे म्हटले आहे. ते कर लादल्याने नक्कीच साध्य होईल.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 11:33
ण कर वाढवत नेला की गाईंची पैदास करणे कमी होऊ शकते. वर दिलेल्या एका दुव्यात बिफ चे उत्पादन कमी होणे आवश्यक आहे असे म्हटले आहे. ते कर लादल्याने नक्कीच साध्य होईल. खालील उद्धृत काही वेगळेच सांगते आहे Cattle and other ruminant animals account for about 4% of U.S. greenhouse gas emissions, according to the U.S. Environment Protection Agency (EPA). In comparison, our transportation system — including cars, planes and more — accounts for more than 25.3 percent of U.S. greenhouse gas emissions. Even extreme dietary changes — such as switching to a vegan, all-plant diet — won’t have much impact on climate change and global temperatures, Place explains. Research shows that removing all livestock and poultry from the U.S. food system would only reduce global greenhouse gas emissions by 0.36%, she notes.

चंद्रसूर्यकुमार 13/11/2024 - 20:50
गाईच्या पोटातले वितंचक आणी संप्रेरक (एन्झाईम्स आणि हॉर्मोन्स) ज्या कार्यक्षमतेने मिथेनची निर्मिती करतात त्याच कार्यक्षमतेने जमिनीवर पडलेल्या गवतावर प्रक्रिया होते का?
गाईच्या पचनसंस्थेचा माझा अभ्यास नाही आणि तो करायची इच्छाही नाही. तरीही माझ्यातील कॉमन सेन्स सांगतो की गायीची ढेकर जितके प्रदूषण करेल (जर का केलेच तर) ते प्रदूषणाची इतर महत्वाची कारणे आहेत- वाहने, कारखाने वगैरेंपेक्षा कमी असेल. २०२२ मध्ये नितीन गडकरी म्हणाले होते की भारतात एकूण ७ कोटी चारचाकी आणि त्यावरील (म्हणजे बहुदा ट्रक, टेंपो, बस वगैरे असतील) वाहने आहेत. तसेच २१ कोटी दुचाकी आहेत. दुचाकी सुध्दा प्रदूषण करतात. https://economictimes.indiatimes.com/industry/auto/two-wheelers-three-wheelers/over-21-crore-two-wheelers-7-crore-four-wheelers-and-above-category-of-vehicles-registered-in-india/articleshow/93351004.cms?from=mdr. भारतात सात कोटी गायी आहेत असे धरले तरी सगळ्या गायी बारा महिने बत्तीस काळ सतत ढेकराच देत असतात का? कारण ढेकरांमधून मिथेन वायू निघतो असा दावा आहे. मला स्वतःला दोन चार महिन्यांतून आली तर एखादी ढेकर येते. गाय हा माणसापासून वेगळा प्राणी आहे त्यामुळे गायीला अगदी दर तासाला (म्हणजे माणसाच्या कित्येक शे पटींनी जास्त) ढेकर येत असेल असे धरले तरी एका गायीच्या एका ढेकरेपासून होईल त्यापेक्षा जास्त प्रदूषण अगदी दुचाकी एक तास तरी चालली तरी अधिक प्रदूषण करेल असे मला पामराला तरी वाटते. अगदी दुचाकीमधून आलेला धूर आपल्याला दिसतो. तितका मिथेन प्रत्येक गाय सतत बाहेर टाकत असते का?
मिथेन हा एक प्रबळ हरितगृह वायू आहे. 100 वर्षांच्या कालावधीत त्याची ग्लोबल वॉर्मिंगची क्षमता कार्बन डायऑक्साइडपेक्षा (CO2) सुमारे 28 पट जास्त आहे. प्रत्येक गाय दरवर्षी सुमारे 220 पाउंड मिथेन निर्माण करू शकते, हा त्यांच्या पाचन प्रक्रियेचा नैसर्गिक भाग आहे.
काय सांगता? तुम्ही माझ्याच म्हणण्याला समर्थन देत आहात की एक चारचाकी गायीपेक्षा जास्त प्रदूषण करते. अमेरिकेच्याच पर्यावरणाच्या एजन्सीने (ईपीए) म्हटले आहे की प्रत्येक प्रवासी वाहन सरासरी ४.६ मेट्रीक टन कार्बन डायऑक्साईड बाहेर टाकते. https://www.epa.gov/greenvehicles/greenhouse-gas-emissions-typical-passenger-vehicle ४.६ मेट्रीक टन म्हणजे ४६०० किलो. त्याला २८ ने भागले तर उत्तर येते १६४ किलो. म्हणजे प्रत्येक गाडी वर्षात १६४ किलो मिथेन इक्विव्हॅलंट प्रदूषण करते तर गाय २२० पाऊंड म्हणजे १०० किलो.
त्यात प्रतिष्ठित विद्यापिठाचे नाव पुढे आल्याने माझे तरी समाधान झाले आहे. कारण सूर्यावर थूंकायची हिंमत माझ्यात तरी नाही-
कोविडमुळे भारतात कोट्यावधी लोक मरतील अशी भाकिते प्रतिष्ठित विद्यापीठांमध्येच केली गेली होती ना?

सुबोध खरे 14/11/2024 - 10:15
About 40% of methane emissions come from natural sources, such as wetlands and termites. Wetlands account for about 20–30% of atmospheric methane emissions. Here are some other sources of methane: Agriculture The largest anthropogenic source of methane, responsible for about one quarter of emissions. This includes emissions from livestock rearing, animal manure, and rice production. Fossil fuels Responsible for about 35% of methane emissions, including leakage from natural gas and oil production and distribution systems, and coal mines. Waste Responsible for about 20% of methane emissions, from food and other organic materials left in landfills, open dumps, and wastewater.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 10:19
In the US, livestock is the second-largest source of methane emissions, after the combined energy sector that relies on fossil fuels प्रतिष्ठित विद्यापीठांना सांगा कि अमेरिकेत बीफला बंदी करावी यासाठी एक जागतिक चळवळ उभारा म्हणून

युयुत्सु 14/11/2024 - 10:19
हे भात बिर्याणी पुलाव खाणे ताबडतोब बंद करा -- इति सर्वज्ञ मी असं म्हटलेले नाही पण बंद करायला हरकत नाही! नाहीतरी भारतीय कर्बोदके अवाजवी खातात...

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 16:51
गायी आणि मिथेन यांच्यातील कार्यकारणभावाला जो काहीसा भावनिक विरोध होत आहे, त्याचे फारसे आश्चर्य वाटले नाही. गेल्या काही वर्षात पश्चिमेतील ज्ञानाबद्दल जे विष पसरवले गेले आहे, ते बघता नवल वाटत नाही. या विषयाचा शोध घ्यायला सुरुवात केल्यावर ए०आय० कदून पुढील माहिती मिळाली (ए० आय० चे मराठीचे ज्ञान अचंबित करते) -
ते ज्ञान तुम्हाला किती अचंबित करते?
संशोधन नाकारणारे आणि कोपर्निकसला जाळून मारणारे यांच्या मनोवृत्तीमध्ये मूलत: फरक नाही, असेच म्हणावे लागते.
तुम्ही असले भंपक धागे काढण्यातून स्वतःला 'कोपर्निकस' वगैरे समजत आहात का? फालतुगिरी सोडा आणि तथ्यावर काही बोलता आले तर बघा...

युयुत्सु 13/11/2024 - 17:03
गायी आणि मिथेन यांचा संबंध मी लावलेला नाही ("मी शेंगा खाल्ल्या नाहीत" या चालीवर) त्यामुळे मी स्वत:ला कोपर्निकस समजायचा प्रश्न येत नाही. :)

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 17:16
गायी आणि मिथेन यांचा संबंध मी लावलेला नाही ("मी शेंगा खाल्ल्या नाहीत" या चालीवर) त्यामुळे मी स्वत:ला कोपर्निकस समजायचा प्रश्न येत नाही. :)
मग असला भंपक धागा काढण्या मागचे प्रयोजन काय? हा प्रश्न उरतोच की... कारण जे झालेले नाही, आणि होण्याची शक्यता नाही अशा गोष्टीचा हवाला देऊन उगाच असला धागा काढण्याचे नक्की प्रयोजन काय?

युयुत्सु 13/11/2024 - 17:25
तुमच्या दृष्टीने हा धागा "भंपक" असला तरी माझ्यासाठी नाही. जागतिक तापमान १ अंशाने जरी वाढले तरी भारतात काय हाहाकार उडेल हे जाणून घ्यायची क्षमता माझ्यात आहे. त्यामुळे जागतिक तापमान वाढीला हातभार लावणारे सर्व घटक (त्यात गाय़ी आणि मिथेन आलेच) माझ्यासाठी महत्त्वाचे आहे. अशा धाग्याच्या प्रतिसादातून सामान्य जनतेचे या विषयांचे आकलन किती आहे ते समजते.

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 17:31
अशा धाग्याच्या प्रतिसादातून सामान्य जनतेचे या विषयांचे आकलन किती आहे ते समजते.
आणि अशा धाग्यांच्या माध्यमातून लेखकाचे एखाद्या विषयाचे आकलन किती आहे ते समजते.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 09:41
काही लोक सर्वज्ञ असतात. त्यांच्याशी कोणत्याही विषयात वाद घालणे हे चूक आहे. कारण त्यांनी कोणती पदवी कोणत्या संस्थेतून मिळवली हे जास्त महत्त्वाचे असते. मग ती दिलेल्या विषयाशी संबंधित असलीच पाहिजे असे नाही. जोवर तुम्ही अशा संस्थेतून पदवी प्राप्त करत नाही तोवर असा वाद घालण्याचा आपल्याला अधिकार नाही हे आपण जाणून असावे.

युयुत्सु 14/11/2024 - 10:01
हा हा हा हा! चीडचीड आणि सात्विक संताप समजला... मानवी आयुष्य़ एकदाच आहे. जितके शक्य असेल तितके भरभरून जगावे. असते कुणाकुणाची प्रतिभा बहुगामी, बहुआयामी. अशा लोकांचा तिरस्कार करण्यात काय हशील आहे? मागे काही वर्षापूर्वी मी स्वत:च्या इसीजीचे स्वत: निदान करून वेळीच हॉस्पिटल गाठले आणि स्वत:ला पुढील गुंतागुतीपासून वाचवले, तेव्हा काही डॉ० नी नाक मुरडले आणि काही डॉ० नी माझे कौतूक केले. नाक मुरडणारे बहुतेक भारतीय डॉ० होते, ज्याना सहसा हुशार पेशंट आवडत नाहीत. कौतूक करणारे बहुतेक परदेशी डॉ० होते. सांगायचे तात्पर्य अनेक विषयात गती असणं यात वावगं, अनैतिक किंवा बेकायदेशीर काहीही नाही.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 10:08
भारतीय डॉक्टरांनी नाक का मुरडले हे समजले ते म्हणाले असतील कि स्वत:च्या इसीजीचे स्वत: निदान करून वेळीच हॉस्पिटल गाठले त्यापेक्षा स्वतःच घरी इलाज करायचा आणि पैसे हि वाचवायचे हा का ना का उगाच डोक्याला ताप कशाला अनेक विषयात गती असणं यात वावगं, अनैतिक किंवा बेकायदेशीर काहीही नाही. पण आपल्यालाच गती आहे आणि इतरांना नाही हे समजणे यात काही वावगं नाही असेही काही लोकांना वाटते. असो ताण घेउ नका. हृदयासाठी चांगला नसतो. ( आता तुमचा इ सी जी बरोबर नाही असे तुम्हीच लिहिलंय म्हणून काळजीमुळे सांगतो)

युयुत्सु 14/11/2024 - 10:13
"आता तुमचा इ सी जी बरोबर नाही असे तुम्हीच लिहिलंय म्हणून काळजीमुळे सांगतो" माझा इसीजी ठणठणीत आहे! कारण प्रो-अ‍ॅक्टीव्ह उपाय वेळच्यावेळी योजले आहेत. "इ सी जी बरोबर नाही " हा खोडसाळपणा तुमचा आहे, त्यात मला आता नवीन काही नाही. जे लिहीलेले नाही ते वाचायचे आणि धूळ उडवत बसायचे आणि स्वतःचे हसे करून घ्यायची तुमची घाणेरडी सवय कधी जाणार?

सुबोध खरे 14/11/2024 - 10:28
हायला मी स्वत:च्या इसीजीचे स्वत: निदान करून वेळीच हॉस्पिटल गाठले. मग हॉस्पिटल कशाला गाठले? भारतीय डॉक्टरांची अक्कल तपासायला कि परदेशी डॉक्टरांना सर्टिफिकेट द्यायला माझा इसीजी ठणठणीत आहे. हे वाचून बरं वाटलं. पण हो हृदय ठणठणीत आहे ना? the PPV (positive predictive value) of an exercise ECG for patients with stable chest pain and a low pre-test probability of significant coronary artery disease was 28.6%

युयुत्सु 14/11/2024 - 10:37
"भारतीय डॉक्टरांची अक्कल तपासायला कि परदेशी डॉक्टरांना सर्टिफिकेट द्यायला" विकृत विचार करायची यांची सवय कधी जाणार?

सुबोध खरे 14/11/2024 - 10:43
मी स्वत:च्या इसीजीचे स्वत: निदान करून वेळीच हॉस्पिटल गाठले. माझा इसीजी ठणठणीत आहे. यात सत्य काय? इ सी जी ठणठणीत आहे मग हॉस्पिटल कशाला गाठले? याचं उत्तर द्याल का?

युयुत्सु 14/11/2024 - 10:47
याचं उत्तर द्याल का?> तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 11:08
हॅ हॅ हॅ तुमची तब्येत तुम्हीच स्वतः लक्ष घालताय म्हणजे सर्वात उत्तमच असणारच आम्ही पामर कोण त्यात लक्ष घालणार? पण तुम्ही हॉस्पिटल मध्ये का गेलात ते समजलं नाही. म्हणजे नक्की उत्तर नसेल तर राहू द्या.

युयुत्सु 14/11/2024 - 11:18
पण तुम्ही हॉस्पिटल मध्ये का गेलात ते समजलं नाही. विकृत विचार करणा-या व्यक्तीकडे कॉमन्सेन्स नसणे स्वाभाविक आहे. त्यामुळे या प्रश्नाचे उत्तर देऊन तुम्हाला आणखी वैरण टाकू इच्छित नाही. जे झालं त्याला ९-१० वर्षे होऊन गेली आहेत आणि मी स्वतःची काळजी "सर्वज्ञ" रितीने घेतल्याने ठणठणीत आहे.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 11:27

मी स्वत:च्या इसीजीचे स्वत: निदान करून वेळीच हॉस्पिटल गाठले.

जर इ सी जी व्यवस्थित होता तर "निदान" केले म्हणजे काय? आणि व्यवस्थित नव्हता तर ठणठणीत कसा?

युयुत्सु 14/11/2024 - 11:33
तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही. तुमच्या सारख्या खोडसाळ आणि विकृत विचार करणार्या व्यक्तीबरोबर माझ्या तब्येतीची चर्चा करू इच्छित नाही.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 14/11/2024 - 09:53
आपण सर्वसामान्य लेखक वाचकांनी आपण सर्वज्ञ नसलो आणि इतरांसारखे उच्च कोटीचं आकलन वगैरे आणि सर्वज्ञ नसलो तरी, आपण आपल्या सामान्य वकुबाप्रमाणे लिहिते-बोलते राहिले पाहिजे. तेव्हा,बिंधास्त लिहिते राहा. -दिलीप बिरुटे

वामन देशमुख 13/11/2024 - 21:56
टर्मी भौ, मी ते contentबद्धल लिहिलंय; writerबद्धल नाही. अर्थात, धाग्याच्या आशयाशी मी सहमत नाहीच; पण युयुत्सु हे डाव्या विचारसरणीचे आहेत असे मला तरी वाटत नाही. --- युयुत्सु यांची आणि माझी विशेषतः शेअर बाजाराबद्धलची मते खूप बऱ्याच अंशी जुळतात. किमान त्यावरुन तरी ते डावे वाटत नाहीत. ते काय ते स्पष्टीकरण देतील अशी अपेक्षा.

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 22:22
मी ते contentबद्धल लिहिलंय; writerबद्धल नाही.
नाही हो... मी थेट त्यांना डावे म्हंटलय, त्यात तुमच्या परसेप्शनचा संबंध नाही... कारण असले मुद्दे कोण काढत असतात आणि का काढत असतात हे आता अजिबात लपुन राहिलेले नाही 😀 ईश्वर कृपेने मला थोडा फावला वेळ मिळो असल्या शेंडा ना बुडखा छाप धागे काढणाऱ्या लोकांना पेलायला...

चंद्रसूर्यकुमार 13/11/2024 - 22:30
युयुत्सु यांची आणि माझी विशेषतः शेअर बाजाराबद्धलची मते खूप बऱ्याच अंशी जुळतात. किमान त्यावरुन तरी ते डावे वाटत नाहीत.
धागालेखक डावे आहेत का हे मला माहित नाही आणि ते माहित करण्यात अजिबात रस मला नाही. तरीही शेअर बाजारात ट्रेड/इन्व्हेस्ट करत असणारा मनुष्य डावा असू शकत नाही हे गृहितक असेल तर ते चुकीचे आहे. मोठ्या बी-स्कूलच्या कॅम्पसवर अनेक विद्यार्थी डावे असतात. जिथे प्रोफेसरच डावे असतील तिथे विद्यार्थी डावे असले तर आश्चर्य वाटायला नको. सगळे नाही- पण किमान काही तरी. असे विद्यार्थी इन्व्हेस्टमेंट बँकांमध्ये जाऊन क्लाएंटला भांडवल (हो तेच भांडवल ज्याला सगळ्या समस्यांचे मूळ त्या लोकांची विचारसरणी मानते) उभे करायला मदतही करतात. आणि तरीही विचारांनी डावे राहतात. लठ्ठ पगाराचे पॅकेज दिसले की मग विचारसरणी वगैरे जाते तेल लावत. त्यामुळे शेअर बाजारात कोणी असेल तर ती व्यक्ती डावी नाही हे म्हणण्यासाठी गरजेची आणि पुरेशी अट नाही.

चंद्रसूर्यकुमार 13/11/2024 - 20:25
काहीतरी अजबच!
पूर्वीचे मिपा असते तर तुमच्या एका अजब शब्दामुळे हा धागा पूर्ण हायजॅक झाला असता. इतके सामर्थ्य त्या शब्दात आहे. उदाहरणार्थ अजब हा शब्द ऐकला की मला लगेच दोन गोष्टी आठवतात- उद्धवा अजब तुझे सरकार हे गाणे आणि ओम शांती ओम या दिपीकाच्या पहिल्या चित्रपटातील- आखोंमे तेरी अजब सी अजब सी... हे गाणे. पूर्वीचे मिपा असते तर कोणीतरी 'युयुत्सु अजब तुझे सरकार' असे काहीतरी विडंबन करून टाकले असते किंवा दिपीकाच्या गाण्यावरून काहीतरी टवाळी केली असती. खरं तर हा धागा तसा हायजॅक व्हावा असे मटेरिअल राखून आहे पण हायजॅक करणारे लोक नाहीत. आता पूर्वीचे मिपा राहिले नाही असेच उसासे टाकत म्हणावेसे वाटते :)

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 20:43
खरं तर हा धागा तसा हायजॅक व्हावा असे मटेरिअल राखून आहे पण हायजॅक करणारे लोक नाहीत. आता पूर्वीचे मिपा राहिले नाही असेच उसासे टाकत म्हणावेसे वाटते :)
पूर्वीचे मिपा राहिले नाही तेच बरे आहे.. तेव्हा मी जर (कल्पना विलास बरं का) जर इथे असतो तर... जाऊदेत चार लोकांत बोलण्या सारखे नाही ते 😀

वामन देशमुख 13/11/2024 - 21:56
आता पूर्वीचे मिपा राहिले नाही असेच उसासे टाकत म्हणावेसे वाटते :)
पूर्वीचे मिपा राहिले नाही तेच बरे आहे..
पूर्वीचे मिपाचे दिवस परत आलेत असे काही अंशी तरी वाटावे म्हणून मी एक धागा काढलाय. बघूया, थोडीफार तरी टवाळकी, मौजमजा मिपाखरे करतीलच. बाकी, धागे हायजॅक करणे हा पूर्वीपासून चालत आलेला प्रकार काही बंद पडलेला नाहीय.

कर्नलतपस्वी 13/11/2024 - 21:52
काही दिवसांपूर्वीच सामंत मनोरंजन करून गेले. आणी आता..... सध्याच्या तणावपूर्ण जिवनात मनोरंजन फार महत्वाचे.

महिरावण 13/11/2024 - 21:57
मनुष्य दिवसाला अर्धा लिटर पादतो असे संशोधन सांगते. म्हणजे वर्षाला 180 लिटर इतका पाद एक मनुष्य उत्सर्जित करतो. आता जगाची लोकसंख्या 8 अब्ज यापेक्षा अधिक इतकी आहे, तरी आपण ती सध्या 8 अब्जच मानू. गणित करून बघितल्यास जगाची सर्व लोकसंख्या दरवर्षी1440 अब्ज लिटर इतका वायू केवळ पादून बाहेर टाकत असेल हे पाहून शरमेने आमचे मन भरून गेले आहे. ग्रीनहाऊस गॅसेस वाढवल्याबद्दल मनुष्यावर प्रचंड कर लागला पाहिजे असे आता वाटत आहे.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 09:45
त्यांना आपल्या लाडक्या भुऱ्या म्हशीबद्दल प्रेम आहे त्यातून त्यांनी हा प्रश्न उपस्थित केलाय. यावर तुमचे असे वाकडे प्रश्न? तुम्ही स्वतःला सर्वज्ञ समजताय का ?

सुबोध खरे 14/11/2024 - 09:52
What can be done to reduce methane emissions? Researchers are developing ways to reduce methane emissions from cows, including: Blocking microbes: Researchers are developing tools to block the microbes in a cow's gut from creating methane. Feed additives and probiotics: Japanese researchers are developing feed additives and probiotics to reduce methane emissions. Changing diet: Changing a cow's diet might help it release less methane. Improving productivity: Improving productivity could reduce emissions by 10% to 15% or more. हे कृत्रिम बुद्धिमत्तेने मिथेन कमी करण्याचे उपाय सुचवलेले आहेत. पण मुळात मानव हा दांभिक आहे. आम्ही हवे तितके इंधन जाळून उष्णता, कार्बन मोनॉक्साईड, कार्बन डायॉकसाईड, सल्फर डायॉक्साईड निर्माण करणार आणि गायीच्या आहारात बदली करणार तिच्या पोटातील जिवाणू रचना बदलण्याचा प्रयत्न करणार. हे म्हणजे आम्ही बटर चिकन आणि शाही पनीर माखनी खायचा आणि कॅलरी कमी करण्यासाठी डाएट कोक पिण्यासारखेच आहे. म्हणतात ना कृत्रिम बुद्धिमत्ता ही नैसर्गिक मूर्खपणा पुढे किस झाड कि पत्ती आहे.

गवि 14/11/2024 - 10:19
पण मुळात मानव हा दांभिक आहे. आम्ही हवे तितके इंधन जाळून उष्णता, कार्बन मोनॉक्साईड, कार्बन डायॉकसाईड, सल्फर डायॉक्साईड निर्माण करणार आणि गायीच्या आहारात बदली करणार तिच्या पोटातील जिवाणू रचना बदलण्याचा प्रयत्न करणार.
अजून एक उदाहरण. एटीएम मध्ये पैसे काढताना.. त्या खोलीत भरमसाठ वीज वापरून आणि बाहेर उष्णता फेकत असणारे तिथे बसवलेले एक किंवा दोन एसी. खुद्द ATM यंत्राला लागणारी वीज, हे सर्व मुख्यतः औष्णिक विद्युत प्रकल्पाद्वारे, म्हणजे कोळसा जाळून प्रदूषण. बाहेर बँकेचा ब्रँड ठळक उजळ व्हावा म्हणून लखलखणारा साईन बोर्ड. दिवसरात्र आत दिवे चालू, कॅश आणून त्यात भरण्यासाठी डिझेलच्या गाड्या रोज धूर ओकत रस्त्यांवर फिरवणे अशी सर्व पर्यावरणीय उधळपट्टी करताना तिथेच ग्राहकाकडून काय अपेक्षा असते??.. टीचभर रिसीट मात्र मागू नका, कागदाचा वापर टाळा, त्याद्वारे झाडे वाचवा आणि पर्यावरणाचे रक्षण करा असा डोस पाजतात स्क्रीनवर.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 10:21
तुमची डिग्री प्रतिष्ठित विद्यापीठातून आहे का? नसल्यास असे प्रतिसाद टाकण्याचा तुम्हाला हक्क नाही. (असल्यास माझा प्रतिसाद मागे घेऊन मी बिनशर्त माफी मागतो)

सुबोध खरे 14/11/2024 - 10:03
CO2 accounts for about 76 percent of total greenhouse gas emissions. Methane, primarily from agriculture, contributes 16 percent of greenhouse gas emissions and nitrous oxide, mostly from industry and agriculture, contributes 6 percent to global emissions. During 2019, about 60% (360 million tons) of methane released globally was from human activities, while natural sources contributed about 40% (230 million tons) Since the Industrial Revolution, concentrations of methane in the atmosphere have more than doubled, and about 20 percent of the warming the planet has experienced can be attributed to the gas.[36] About one-third (33%) of anthropogenic emissions are from gas release during the extraction and delivery of fossil fuels; mostly due to gas venting and gas leaks from both active fossil fuel infrastructure and orphan wells Aquatic ecosystems, including lakes, rivers, streams, wetlands, and reservoirs, are estimated to contribute between 41% and 53% of the world's methane emissions: Animal agriculture is a similarly large source (30%); primarily because of enteric fermentation by ruminant livestock such as cattle and sheep. हे हि वाचून घ्या. हा विषय इतका प्रचंड आणि विस्तृत आहे. समुद्रकिनाऱ्यावर एक सुंदर शिंपला मिळाल्यावर एखाद्या मुलाला असा वाटतं कि जगातील सर्वात सुंदर भेटवस्तू आपल्याकडेच आहे ती कुणाकडेच नाही.

कंजूस 14/11/2024 - 11:14
गोठ्यामध्ये गायींना डांबून, गवत आणि त्याज्य पदार्थ ( अभक्षण मांसाहारसुद्धा खायला घालतात अमैरिकेत असं वाचलं आहे) खायला घालून, शिवाय दूध वाढवायची इंजेक्शने देऊन त्यांचं एक यंत्र करून मिथेन वाढवत असतील. मग रानात फिरून चरणाऱ्या गायीचं दूध चौपट महाग विकतात. हे मात्र सांगता नाहीत.

कंजूस 14/11/2024 - 11:08
Us च्या गायींना अपचन होते असेल आणि गॅसेस फार होत असतील. आता पुराणात शोध घ्यायचा तर गाय मुखाकडून अपवित्र आणि पुच्छाडून पवित्र समजतात. म्हणजे तिथपर्यंत मिथेन पोहोचत नसावा.

सुबोध खरे 14/11/2024 - 11:12
Cattle and other ruminant animals account for about 4% of U.S. greenhouse gas emissions, according to the U.S. Environment Protection Agency (EPA). In comparison, our transportation system — including cars, planes and more — accounts for more than 25.3 percent of U.S. greenhouse gas emissions. Even extreme dietary changes — such as switching to a vegan, all-plant diet — won’t have much impact on climate change and global temperatures, Place explains. Research shows that removing all livestock and poultry from the U.S. food system would only reduce global greenhouse gas emissions by 0.36%, she notes.
इकडचं-तिकडचं भारतात गोरक्षण हा सध्या कळीचा आणि संवेदनशील मुद्दा आहे. या पार्श्वभूमीवर आत्ताच माझ्या आवडत्या DW-TV वर एक बातमी येऊन थडकली आहे.
जीवनमान
विचार

दहीभात...

किल्लेदार ·

Bhakti 12/11/2024 - 12:46
सुंदर लिहिलंय! लहानपणी मोठ्यांच्या पंगती बसायच्या तीनदा भात वाढायचे असतं एवढ सांगितले जायचे.शेवटचा भात दहीभात घेण्याचा आग्रह व्हायचा.

टर्मीनेटर 12/11/2024 - 16:20
दही-बुत्ती हे मूळचे दाक्षिणात्य अपत्य असले तरी पुण्यातल्या घरी वास्तव्यास आल्यामुळे साहजिकच "गोssड" झाले होते. पण “यजमान-दाक्षिण्य” दाखवून मी तो भात गोड (न) मानून कसातरी गिळला.
लेख वाचायला सुरुवात केल्यावर आलेल्या ह्या दुसऱ्याच वाक्याला जाम हसलो 😀 मी भातप्रेमी नाही आणि नुसता ताक भात किंवा दही भात अजिबात आवडत नाही. पण दाक्षिणात्य पद्धतीची दही-बुत्ती खायला आवडते, विशेषतः उडदाच्या डाळीमुळे आणि लाल मिरचीमुळे तीला जो स्वाद प्राप्त होतो तो फार आवडतो!

सरनौबत 12/11/2024 - 16:45
माझा देखील अतिशय आवडता पदार्थ आहे. दहीपोह्यात मला दाण्याचा कूट आणि किंचित साखर आवडते. ज्ञानोबांनी देखील दहिभाताची उंडी लाविन तुझिये तोंडी । जीवा पढिये त्याची गोडी सांगे वेगी ॥ म्हणलं आहे. खूप छान माहितीपूर्ण लेख.

Bhakti 12/11/2024 - 19:06
हे घ्या मोरमिलगाई मिरची,केरळी खाद्य पदार्थ दुकानातून घेतलेली.मी तर रोज कोशिंबीरला याच मिरचीची फोडणी देते. https://www.misalpav.com/node/52379

किल्लेदार 13/11/2024 - 23:02
कर्नलतपस्वी, Bhakti, कंजूस, अथांग आकाश - प्रतिक्रियांबद्दल आभार टर्मीनेटर - पोळ्या करायचा कंटाळा आणि पचायला हलका असल्यामुळे मी भातप्रेमी झालो आहे. विशेषतः दर वेळी वेगवेगळा तांदूळ अजमावून बघायला मजा येते. एखादी लेखमाला तांदळावरही लिहून काढा. सरनौबत - मास्तरांच्या बासनातले दही पोहे खाल्लेत कि काय ?

नचिकेत जवखेडकर 14/11/2024 - 11:43
मस्स्स्त लेख. दहीभात अत्यंत आवडता प्रकार. जपानात शिकायला असताना एकदा बरोबरीच्या जपानी मुलांना सांगितलं दहिभाताबद्दल. तेव्हा सगळ्यांचे चेहरे पाहण्यासारखे झाले होते. एकानी विचारलं की मळमळत नाही का हे कॉम्बिनेशन बघूनच. म्हटलं की अरे बाबा, आम्ही पहिल्यापासून खातोय ते आणि मुळात सगळं जेवण झालं की छान शांत होतं पोट. तरीदेखील दहीभाताला दोष देणं थांबवलं नाही. तेव्हा मी देखील त्यांना म्हटलं की तुम्हीसुद्धा ऑक्टॉपस खाताना दिसलात की मला मळमळतं! तेव्हा थांबले.

Bhakti 12/11/2024 - 12:46
सुंदर लिहिलंय! लहानपणी मोठ्यांच्या पंगती बसायच्या तीनदा भात वाढायचे असतं एवढ सांगितले जायचे.शेवटचा भात दहीभात घेण्याचा आग्रह व्हायचा.

टर्मीनेटर 12/11/2024 - 16:20
दही-बुत्ती हे मूळचे दाक्षिणात्य अपत्य असले तरी पुण्यातल्या घरी वास्तव्यास आल्यामुळे साहजिकच "गोssड" झाले होते. पण “यजमान-दाक्षिण्य” दाखवून मी तो भात गोड (न) मानून कसातरी गिळला.
लेख वाचायला सुरुवात केल्यावर आलेल्या ह्या दुसऱ्याच वाक्याला जाम हसलो 😀 मी भातप्रेमी नाही आणि नुसता ताक भात किंवा दही भात अजिबात आवडत नाही. पण दाक्षिणात्य पद्धतीची दही-बुत्ती खायला आवडते, विशेषतः उडदाच्या डाळीमुळे आणि लाल मिरचीमुळे तीला जो स्वाद प्राप्त होतो तो फार आवडतो!

सरनौबत 12/11/2024 - 16:45
माझा देखील अतिशय आवडता पदार्थ आहे. दहीपोह्यात मला दाण्याचा कूट आणि किंचित साखर आवडते. ज्ञानोबांनी देखील दहिभाताची उंडी लाविन तुझिये तोंडी । जीवा पढिये त्याची गोडी सांगे वेगी ॥ म्हणलं आहे. खूप छान माहितीपूर्ण लेख.

Bhakti 12/11/2024 - 19:06
हे घ्या मोरमिलगाई मिरची,केरळी खाद्य पदार्थ दुकानातून घेतलेली.मी तर रोज कोशिंबीरला याच मिरचीची फोडणी देते. https://www.misalpav.com/node/52379

किल्लेदार 13/11/2024 - 23:02
कर्नलतपस्वी, Bhakti, कंजूस, अथांग आकाश - प्रतिक्रियांबद्दल आभार टर्मीनेटर - पोळ्या करायचा कंटाळा आणि पचायला हलका असल्यामुळे मी भातप्रेमी झालो आहे. विशेषतः दर वेळी वेगवेगळा तांदूळ अजमावून बघायला मजा येते. एखादी लेखमाला तांदळावरही लिहून काढा. सरनौबत - मास्तरांच्या बासनातले दही पोहे खाल्लेत कि काय ?

नचिकेत जवखेडकर 14/11/2024 - 11:43
मस्स्स्त लेख. दहीभात अत्यंत आवडता प्रकार. जपानात शिकायला असताना एकदा बरोबरीच्या जपानी मुलांना सांगितलं दहिभाताबद्दल. तेव्हा सगळ्यांचे चेहरे पाहण्यासारखे झाले होते. एकानी विचारलं की मळमळत नाही का हे कॉम्बिनेशन बघूनच. म्हटलं की अरे बाबा, आम्ही पहिल्यापासून खातोय ते आणि मुळात सगळं जेवण झालं की छान शांत होतं पोट. तरीदेखील दहीभाताला दोष देणं थांबवलं नाही. तेव्हा मी देखील त्यांना म्हटलं की तुम्हीसुद्धा ऑक्टॉपस खाताना दिसलात की मला मळमळतं! तेव्हा थांबले.
पुण्यात कुणाकडे कधीतरी दही-बुत्ती हा दहीभाताचा प्रकार ताटात पडला. दही-बुत्ती हे मूळचे दाक्षिणात्य अपत्य असले तरी पुण्यातल्या घरी वास्तव्यास आल्यामुळे साहजिकच "गोssड" झाले होते. पण “यजमान-दाक्षिण्य” दाखवून मी तो भात गोड (न) मानून कसातरी गिळला. एरवी पित्तशामक असणारा दहीभात, पित्त खवळायलाही कारणीभूत ठरू शकतो हे तो साखर परलेला दहीभात खाऊन त्या दिवशी नव्याने उमगले. हिंदुस्तानात भाषावार प्रांतरचना स्वातंत्र्यप्राप्तिनंतर झाली असली तरी "भाता-वार” प्रांतरचना जिथल्या तिथल्या खाद्यसंस्कृतीनुसार फार पूर्वीच झालेली आहे.
पाकक्रिया
विनोद
साहित्यिक
जीवनमान
उपहाराचे पदार्थ
उपाहार
वन डिश मील
प्रकटन
आस्वाद
समीक्षा
लेख
अनुभव
माहिती
संदर्भ
विरंगुळा

भोरगिरी ते भीमाशंकर

Bhakti ·

कंजूस 12/11/2024 - 08:39
एक महिन्यात वाटा वाळलेल्या दिसताहेत. भीमाशंकरला गर्दी शनिवार रविवारी असते बहुतेक. भोरगिरीला गाडी ठेवल्याने परत तिकडेच आलात का ट्रेक करत? जुन्नरच्या मोठा बाजार रविवारी असतो. पुढच्या वेळेस तिकडून या. पूर्वी डाळी स्वस्त मिळत असतं.

Bhakti 12/11/2024 - 10:37
हो सर्व वाटा,ओढे कोरडे होते.एक दोन ठिकाणीच पाणी होते. नाही गाडी भीमाशंकरला बोलावली.मग तिकडून डिंभेला गेलो.खुप उशीर झाला होता आणि नारायणगावला मावशीकडे जायचं होतं म्हणून ओझर , जुन्नर केलं नाही. इंद्रायणी ६५ / किलो ठीक मिळाला का ? का महाग मिळाला?

प्रचेतस 13/11/2024 - 09:06
५० ते ५५ रुपयात मिळायला हवा. डिंभ्यातून वरती गेलं तर तासा भरात आहुपेसारख्या नितांत सुंदर ठिकाणी जाता येतं.

कर्नलतपस्वी 12/11/2024 - 11:42
खेड,राजगुरुनगर येथे रहात असल्यामुळे दर शिवरात्रीला भोभी ट्रेक जरूर व्हायचा. त्यावेळेस या पेक्षा घनदाट जंगल होते. वाड्याला, अर्थात जुने वाडा येथे संघाच्या दिवाळी शिबीरासाठी जायचो. पुढे दुष्काळ पडला व मॅट्रिक पास असल्याने कळमोडी येथे मिस्त्री म्हणून काही दिवस राज्य शासना करता सेवा दिली. तेव्हां पाझर तलावाचे काम होते पुढे त्याचे कळमोडी धरणात रूपांतर झाले. आता हा जल साठा बर्‍याच लोकांसाठी जीवनदायी ठरत आहे. एका मोठ्या धरणाच्या पायाभरणीचे श्रेय चित्रगुप्ताने माझ्या खात्यावर नक्कीच नोंदवले असेल. स्वर्गात जागा पक्की केली असावी. या भागात बरेच वर्षात गेलो नाही. पुढे ३१ ऑक्टोबर १९८५ ला मंचर,घोडेगाव मार्गे डिंभे धरणाच्या परिसरातील सार्वजनिक बांधकाम विभागाच्या तात्पुरत्या नोकरांच्या वसाहतीत गेलो होतो. धरणाचा पायाभरणी व इतर बांधकाम चालू होते. आमचे काका तीथे हिशोबनवीस होते. तारीख पक्की लक्षात कारण इंदिरा गांधी यांचा खून झाला व क्रिकेट मॅच बंद पडली होती. आपल्या भटकंतीने जुन्या आठवणींचे मोहळ फुटले. लेख छान आहे पण घाई घाईत त्रोटक लिहील्या सारखा वाटतो.फोटो छान आहेत.आमच्या लहानपणी म्हणजे १९६५-६६ मधे पायवाटा होत्या. डेहणे गावापर्यंत लालपरी व नंतर आकरा नंबरची एक्स्प्रेस.

Bhakti 12/11/2024 - 12:04
खुप छान आठवणी आहेत. मला अजूनही डिंभे धरणाच्या बांधकामाच्या आठवणी सांगणारे मंचरमधले लोकं भेटतात.

चौथा कोनाडा 12/11/2024 - 14:34
व्वा.. सुंदर भटकंती.... फोटो छानच... वर्णन मात्र आणखी विस्तृत चालले असते .. हा परिसर निसर्गरम्य..सुंदर आहे.. ट्रेकिंग ला बेस्ट, फॅमिली ट्रेकिंगला ही उत्तम मे-जून महिन्याच्या आसपास इथं करवंद फुलते.. काळी मैना करवंदाची मोठी मेजवानी मिळते.. काय टपोरी असतात फळं..

नठ्यारा 12/11/2024 - 19:15
भक्तीताई, पदभ्रमण ( ट्रेक ) आटोपशीर दिसतंय. आमच्यासारख्या कोकणातनं चढून येणाऱ्यांच्या नशिबी हे सुख वा दु:ख नाही. :-) ते साड्यांचं कुंपण घालून रानडुकरं, माकडं वगैरे पासून पिकांचं रक्षण कसं होत असेल याविषयी उत्सुकता आहे. शेवटी, तुम्ही खरोखरीच ताई आहात हे पाहून आनंद झाला. मी तुम्हांस स्त्रीनामधरी पुरुष समजून चाललो होतो. आपला नम्र, -नाठाळ नठ्या

Bhakti 12/11/2024 - 20:27
ते साड्यांचं कुंपण घालून रानडुकरं, माकडं वगैरे पासून पिकांचं रक्षण कसं होत असेल याविषयी उत्सुकता आहे.
ते मलापण समजलं नाही,पण घरचे सांगत होते, त्यासाठीच हे कुंपण असेल.
शेवटी, तुम्ही खरोखरीच ताई आहात हे पाहून आनंद झाला. मी तुम्हांस स्त्रीनामधरी पुरुष समजून चाललो होतो.
हो ,अनेकदा माझ्या थेट बोलण्यामुळे नवरा म्हणतो तू चुकून मुलगी झाली आहेस ;) आणि अहो, मी ताई आहे हे केव्हाच सिद्ध झालंय.

प्रचेतस 13/11/2024 - 09:05
छोटेखानी वृत्तांत आवडला. भीमाशंकर जंगलांचं वैशिष्ट्य म्हणजे प्रचंड मोठमोठे उंच वृक्ष, शेकरूंना घरटी करण्यास आदर्श असे. गुप्त भीमशंकर वाट सुंदर आहे, मात्र मंदिराच्या मागच्या बाजूला खूप कचरा आहे.

कंजूस 12/11/2024 - 08:39
एक महिन्यात वाटा वाळलेल्या दिसताहेत. भीमाशंकरला गर्दी शनिवार रविवारी असते बहुतेक. भोरगिरीला गाडी ठेवल्याने परत तिकडेच आलात का ट्रेक करत? जुन्नरच्या मोठा बाजार रविवारी असतो. पुढच्या वेळेस तिकडून या. पूर्वी डाळी स्वस्त मिळत असतं.

Bhakti 12/11/2024 - 10:37
हो सर्व वाटा,ओढे कोरडे होते.एक दोन ठिकाणीच पाणी होते. नाही गाडी भीमाशंकरला बोलावली.मग तिकडून डिंभेला गेलो.खुप उशीर झाला होता आणि नारायणगावला मावशीकडे जायचं होतं म्हणून ओझर , जुन्नर केलं नाही. इंद्रायणी ६५ / किलो ठीक मिळाला का ? का महाग मिळाला?

प्रचेतस 13/11/2024 - 09:06
५० ते ५५ रुपयात मिळायला हवा. डिंभ्यातून वरती गेलं तर तासा भरात आहुपेसारख्या नितांत सुंदर ठिकाणी जाता येतं.

कर्नलतपस्वी 12/11/2024 - 11:42
खेड,राजगुरुनगर येथे रहात असल्यामुळे दर शिवरात्रीला भोभी ट्रेक जरूर व्हायचा. त्यावेळेस या पेक्षा घनदाट जंगल होते. वाड्याला, अर्थात जुने वाडा येथे संघाच्या दिवाळी शिबीरासाठी जायचो. पुढे दुष्काळ पडला व मॅट्रिक पास असल्याने कळमोडी येथे मिस्त्री म्हणून काही दिवस राज्य शासना करता सेवा दिली. तेव्हां पाझर तलावाचे काम होते पुढे त्याचे कळमोडी धरणात रूपांतर झाले. आता हा जल साठा बर्‍याच लोकांसाठी जीवनदायी ठरत आहे. एका मोठ्या धरणाच्या पायाभरणीचे श्रेय चित्रगुप्ताने माझ्या खात्यावर नक्कीच नोंदवले असेल. स्वर्गात जागा पक्की केली असावी. या भागात बरेच वर्षात गेलो नाही. पुढे ३१ ऑक्टोबर १९८५ ला मंचर,घोडेगाव मार्गे डिंभे धरणाच्या परिसरातील सार्वजनिक बांधकाम विभागाच्या तात्पुरत्या नोकरांच्या वसाहतीत गेलो होतो. धरणाचा पायाभरणी व इतर बांधकाम चालू होते. आमचे काका तीथे हिशोबनवीस होते. तारीख पक्की लक्षात कारण इंदिरा गांधी यांचा खून झाला व क्रिकेट मॅच बंद पडली होती. आपल्या भटकंतीने जुन्या आठवणींचे मोहळ फुटले. लेख छान आहे पण घाई घाईत त्रोटक लिहील्या सारखा वाटतो.फोटो छान आहेत.आमच्या लहानपणी म्हणजे १९६५-६६ मधे पायवाटा होत्या. डेहणे गावापर्यंत लालपरी व नंतर आकरा नंबरची एक्स्प्रेस.

Bhakti 12/11/2024 - 12:04
खुप छान आठवणी आहेत. मला अजूनही डिंभे धरणाच्या बांधकामाच्या आठवणी सांगणारे मंचरमधले लोकं भेटतात.

चौथा कोनाडा 12/11/2024 - 14:34
व्वा.. सुंदर भटकंती.... फोटो छानच... वर्णन मात्र आणखी विस्तृत चालले असते .. हा परिसर निसर्गरम्य..सुंदर आहे.. ट्रेकिंग ला बेस्ट, फॅमिली ट्रेकिंगला ही उत्तम मे-जून महिन्याच्या आसपास इथं करवंद फुलते.. काळी मैना करवंदाची मोठी मेजवानी मिळते.. काय टपोरी असतात फळं..

नठ्यारा 12/11/2024 - 19:15
भक्तीताई, पदभ्रमण ( ट्रेक ) आटोपशीर दिसतंय. आमच्यासारख्या कोकणातनं चढून येणाऱ्यांच्या नशिबी हे सुख वा दु:ख नाही. :-) ते साड्यांचं कुंपण घालून रानडुकरं, माकडं वगैरे पासून पिकांचं रक्षण कसं होत असेल याविषयी उत्सुकता आहे. शेवटी, तुम्ही खरोखरीच ताई आहात हे पाहून आनंद झाला. मी तुम्हांस स्त्रीनामधरी पुरुष समजून चाललो होतो. आपला नम्र, -नाठाळ नठ्या

Bhakti 12/11/2024 - 20:27
ते साड्यांचं कुंपण घालून रानडुकरं, माकडं वगैरे पासून पिकांचं रक्षण कसं होत असेल याविषयी उत्सुकता आहे.
ते मलापण समजलं नाही,पण घरचे सांगत होते, त्यासाठीच हे कुंपण असेल.
शेवटी, तुम्ही खरोखरीच ताई आहात हे पाहून आनंद झाला. मी तुम्हांस स्त्रीनामधरी पुरुष समजून चाललो होतो.
हो ,अनेकदा माझ्या थेट बोलण्यामुळे नवरा म्हणतो तू चुकून मुलगी झाली आहेस ;) आणि अहो, मी ताई आहे हे केव्हाच सिद्ध झालंय.

प्रचेतस 13/11/2024 - 09:05
छोटेखानी वृत्तांत आवडला. भीमाशंकर जंगलांचं वैशिष्ट्य म्हणजे प्रचंड मोठमोठे उंच वृक्ष, शेकरूंना घरटी करण्यास आदर्श असे. गुप्त भीमशंकर वाट सुंदर आहे, मात्र मंदिराच्या मागच्या बाजूला खूप कचरा आहे.
अ भीमाशंकर हे भीमा नदीचे उगमस्थान आहे.अशा नदीच्या उगम स्थानी सतत पाण्याची खळखळ वातावरणात नादमयता ठेवत असते.सह्याद्रीच्या निसर्ग कुशीत भीमाशंकर ट्रेक हा खरं तर पावसाळ्यात करायला पाहिजे.यंदा पावसाळाही चांगला चार महिने होता पण मला तेव्हा जमलच नाही.तरीही जवळपासचा त्यातही सोपा "भोभी" जंगल ट्रेक काल करायचा ठर
प्रवास
आस्वाद
अनुभव
माहिती
विरंगुळा

केशर : गाथा आणि दंतकथा - ४ (मोरोक्को)

टर्मीनेटर ·

कंजूस 11/11/2024 - 04:40
एकूण ही लेखमालिका चांगलीच झाली आहे. खाण्याच्या पदार्थाला रंग देणे याबरोबरच औषधी उपयोग या दोन कारणांमुळे केशर महत्त्वाचे झाले. काही विशेष हवामानाच्या देशांतच केशराचे झाड चांगले वाढते आणि ते देश फारच थोडे आहेत. महाग होण्याचं हे कारण. पुढील विषय - मोती.

आंद्रे वडापाव 11/11/2024 - 07:35
नेहेमीप्रमाणेच छान माहिीपूर्ण लेखं... पुण्यात म्हणे एका तरुणाने ट्रक चा हवाबंद वातानुकूलित कंटेनर घेऊन त्यात केशराचे रोपटी तयार केलियेत... केशर लागवडीमध्ये हे रोपटे तयार करणे किचकट असते म्हणे, तुलनेने मग रोपट्यापासून पुढील शेती करणे कमी किचकट... आता ही छोटी रोपटी काश्मिरी शेतकरी त्याच्याकडून घेवून शेती करू शकतात.. खरे खोटे सोशल मीडिया जाणे...

टर्मीनेटर 12/11/2024 - 15:12
कंकाका | आंद्रे वडापाव प्रतिसादासाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏
आता ही छोटी रोपटी काश्मिरी शेतकरी त्याच्याकडून घेवून शेती करू शकतात..
व्यावहारीकदृष्ट्या ते शक्य नाही. काश्मिरमधले केशर उत्पादन सातत्याने घटत चालल्याने २०१०-२०११ मध्ये केंद्र सरकारने The National Saffron Mission (NSM) सुरु केले. त्या अंतर्गत तिथल्या केशराची लगवड करणाऱ्या शेतकऱ्यांना केशराचे कंद, लागवडीशी संबंधीत सोयी-सुविधा, सरकारी अनुदाने वगैरे मिळतात त्यामुळे त्यांना बाहेरुन अशी रोपे खरेदी करणे परवडणारे नाही, आणि अशा रोपांचे पुनर्रोपण यशस्वी होण्याची शक्यताही नाही. (भारताविषयीच्या भागात त्यबद्दलची माहिती येइलच...)
खरे खोटे सोशल मीडिया जाणे...
ते सोशल मीडिया वरचे महापंडीत परवडले एकवेळ, पण मुख्यप्रवाहातली माध्यमे म्हणवल्या जाणाऱ्यांनी 'Digital Content Creator' अशा हुद्द्याखाली जे महाभाग पोसायला घेतले आहेत ते जास्त वात आणतात 😀 ही मंडळी सोशल मीडियावरच्या पोस्ट्स, व्हिडिओज वाचुन/पाहुन त्या प्रयोगांची व्यावसायीक व्यवहार्यता वगैरे काहीही न तपासता बेधडकपणे "अमुक एक ठिकाणचा/ची तमुक एक तरुण/तरुणी ढमुक एक करुन महिन्याला कमावतेय इतके-तितके लाख रुपये" अशा मथळ्याखाली काय वाट्टेल त्या जिलब्या पाडत असतात.

वामन देशमुख 11/11/2024 - 09:28
टर्मी भौ, केशरी लेखमालेतील हे फूल देखील नेहमीप्रमाणेच छान फुललंय! --- मोत्यासाठी कंकाकांना अनुमोदन देतो. - केशरप्रेमी द्येस्मुकराव

Bhakti 12/11/2024 - 12:53
अगदी सुंदर, भौगोलिक जिज्ञासा पिकांच्या उत्पादन अभ्यासाने पूर्ण होते.इराण,ग्रीस इथे मुबलक मिळते त्यामुळे भरभरून जेवणात वापर होतो,तेवढंच काय ते केशरी सुख ;) पुढील पिकं पिस्ता,सर्व सुकामेवा पिकांवरही छान लेखमालिका होईल.काजू तर भारताचाच प्रसिद्ध सुकामेवा आहे.

टर्मीनेटर 12/11/2024 - 15:26
केशरप्रेमी द्येस्मुकराव। श्वेता२४ । कर्नल साहेब । भक्ती प्रतिसादांसाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏
काजू तर भारताचाच प्रसिद्ध सुकामेवा आहे.
काजू भारतातला प्रसिद्ध सुकामेवा असला तरी तो ही मुळचा 'भारतीय' नाही. काजुला ब्राझिलमधुन भारतात आणण्याचे श्रेयही पोर्तुगीजांना जाते... मोती आणि पिस्त्याची नोंद घेतली आहे, त्याला मुहुर्त कधी सापडतो ते बघावे लागेल 😀

वामन देशमुख 12/11/2024 - 23:33
कृबु चित्रे लेखाशी इतकी एकरुप झाली आहेत की ती काही विशिष्ट prompts देऊन कृबु वेगळी तयार करून घेतली आहेत असे वाटत नाहीच. झाडांवर फुलं दिसणं जसं स्वाभाविक वाटतं तशीच स्वाभावीक या लेखमालेतील चित्रे वाटतात. --- बाकी, केशर गाथा सुरु आहे पण "दाने दाने में केसर का दम" चा उल्लेख नाही ये बात कुछ हजम नहीं हुई! ;-) - (रजनीगंधा प्रेमी) द्येस्मुक राव --- साँस तेरी मदिर-मदिर जैसे रजनीगंधा प्यार तेरा मधुर-मधुर चाँदनी की गंगा

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 11:51
बाकी, केशर गाथा सुरु आहे पण "दाने दाने में केसर का दम" चा उल्लेख नाही ये बात कुछ हजम नहीं हुई! ;-)
भारता विषयीच्या भागात 'भारतात होणारा केशराचा वैविध्यपूर्ण वापर' मध्ये त्याचा उल्लेख करतो 😀

वामन देशमुख 01/05/2025 - 12:48
भारता विषयीच्या भागात 'भारतात होणारा केशराचा वैविध्यपूर्ण वापर' मध्ये त्याचा उल्लेख करतो 😀
पुढच्या भागाच्या प्रतीक्षेत... - (केशरप्रेमी) द्येस्मुक् राव्

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 12:03
अथांग आकाश | प्रचेतस प्रतिसादांसाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏 कृबु चित्रे बनवायला अजूनही शिकतोच आहे... परंतु लेखातल्या चित्रांची आपण दखल घेतलीत आणि ती आवडल्याचे कळवलेत त्यासाठी अथांग आकाश आणि (रजनीगंधा प्रेमी) द्येस्मुक राव आपले विशेष आभार!

सौंदाळा 13/11/2024 - 15:29
हा भागही छानच. नविन माहिती मिळत आहे. मध्य आशिया आणि दक्षिण अमेरीकेतून बरीच पिके, पदार्थ जगात पसरली हे ढोबळ मानाने बरोबर आहे का?

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 16:18
मध्य आशिया आणि दक्षिण अमेरीकेतून बरीच पिके, पदार्थ जगात पसरली हे ढोबळ मानाने बरोबर आहे का?
हो! फक्त पिकेच नाहीत तर, गुरा-ढोरांची आणि अनेक आजारांचीचीही देवाणघेवाण त्या काळात जगभरात झाली.

चंद्रसूर्यकुमार 13/11/2024 - 15:50
मोरोक्कोमध्येही केशर होते हे माहीत नव्हते. एक गोष्ट कळत नाही. काश्मीरसारख्या थंड हवामान असलेल्या ठिकाणी केशर होते त्यावरून केशरासाठी थंड हवामान गरजेचे आहे असे वाटत होते. पण मोरोक्कोसारख्या वाळवंटी प्रदेशातही केशर होते? म्हणजे केशराला थंड हवामान असलेच पाहिजे असे नसते का?

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 16:26
पण मोरोक्कोसारख्या वाळवंटी प्रदेशातही केशर होते? म्हणजे केशराला थंड हवामान असलेच पाहिजे असे नसते का?
मोरक्कोलाही भारतlप्रमाणेच सर्व प्रकारचे हवामान लाभले आहे. तिथे समुद्रही आहे, वाळवंटही आहे आणि हिमाच्छादित पर्वतशिखरेही आहेत!

कंजूस 11/11/2024 - 04:40
एकूण ही लेखमालिका चांगलीच झाली आहे. खाण्याच्या पदार्थाला रंग देणे याबरोबरच औषधी उपयोग या दोन कारणांमुळे केशर महत्त्वाचे झाले. काही विशेष हवामानाच्या देशांतच केशराचे झाड चांगले वाढते आणि ते देश फारच थोडे आहेत. महाग होण्याचं हे कारण. पुढील विषय - मोती.

आंद्रे वडापाव 11/11/2024 - 07:35
नेहेमीप्रमाणेच छान माहिीपूर्ण लेखं... पुण्यात म्हणे एका तरुणाने ट्रक चा हवाबंद वातानुकूलित कंटेनर घेऊन त्यात केशराचे रोपटी तयार केलियेत... केशर लागवडीमध्ये हे रोपटे तयार करणे किचकट असते म्हणे, तुलनेने मग रोपट्यापासून पुढील शेती करणे कमी किचकट... आता ही छोटी रोपटी काश्मिरी शेतकरी त्याच्याकडून घेवून शेती करू शकतात.. खरे खोटे सोशल मीडिया जाणे...

टर्मीनेटर 12/11/2024 - 15:12
कंकाका | आंद्रे वडापाव प्रतिसादासाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏
आता ही छोटी रोपटी काश्मिरी शेतकरी त्याच्याकडून घेवून शेती करू शकतात..
व्यावहारीकदृष्ट्या ते शक्य नाही. काश्मिरमधले केशर उत्पादन सातत्याने घटत चालल्याने २०१०-२०११ मध्ये केंद्र सरकारने The National Saffron Mission (NSM) सुरु केले. त्या अंतर्गत तिथल्या केशराची लगवड करणाऱ्या शेतकऱ्यांना केशराचे कंद, लागवडीशी संबंधीत सोयी-सुविधा, सरकारी अनुदाने वगैरे मिळतात त्यामुळे त्यांना बाहेरुन अशी रोपे खरेदी करणे परवडणारे नाही, आणि अशा रोपांचे पुनर्रोपण यशस्वी होण्याची शक्यताही नाही. (भारताविषयीच्या भागात त्यबद्दलची माहिती येइलच...)
खरे खोटे सोशल मीडिया जाणे...
ते सोशल मीडिया वरचे महापंडीत परवडले एकवेळ, पण मुख्यप्रवाहातली माध्यमे म्हणवल्या जाणाऱ्यांनी 'Digital Content Creator' अशा हुद्द्याखाली जे महाभाग पोसायला घेतले आहेत ते जास्त वात आणतात 😀 ही मंडळी सोशल मीडियावरच्या पोस्ट्स, व्हिडिओज वाचुन/पाहुन त्या प्रयोगांची व्यावसायीक व्यवहार्यता वगैरे काहीही न तपासता बेधडकपणे "अमुक एक ठिकाणचा/ची तमुक एक तरुण/तरुणी ढमुक एक करुन महिन्याला कमावतेय इतके-तितके लाख रुपये" अशा मथळ्याखाली काय वाट्टेल त्या जिलब्या पाडत असतात.

वामन देशमुख 11/11/2024 - 09:28
टर्मी भौ, केशरी लेखमालेतील हे फूल देखील नेहमीप्रमाणेच छान फुललंय! --- मोत्यासाठी कंकाकांना अनुमोदन देतो. - केशरप्रेमी द्येस्मुकराव

Bhakti 12/11/2024 - 12:53
अगदी सुंदर, भौगोलिक जिज्ञासा पिकांच्या उत्पादन अभ्यासाने पूर्ण होते.इराण,ग्रीस इथे मुबलक मिळते त्यामुळे भरभरून जेवणात वापर होतो,तेवढंच काय ते केशरी सुख ;) पुढील पिकं पिस्ता,सर्व सुकामेवा पिकांवरही छान लेखमालिका होईल.काजू तर भारताचाच प्रसिद्ध सुकामेवा आहे.

टर्मीनेटर 12/11/2024 - 15:26
केशरप्रेमी द्येस्मुकराव। श्वेता२४ । कर्नल साहेब । भक्ती प्रतिसादांसाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏
काजू तर भारताचाच प्रसिद्ध सुकामेवा आहे.
काजू भारतातला प्रसिद्ध सुकामेवा असला तरी तो ही मुळचा 'भारतीय' नाही. काजुला ब्राझिलमधुन भारतात आणण्याचे श्रेयही पोर्तुगीजांना जाते... मोती आणि पिस्त्याची नोंद घेतली आहे, त्याला मुहुर्त कधी सापडतो ते बघावे लागेल 😀

वामन देशमुख 12/11/2024 - 23:33
कृबु चित्रे लेखाशी इतकी एकरुप झाली आहेत की ती काही विशिष्ट prompts देऊन कृबु वेगळी तयार करून घेतली आहेत असे वाटत नाहीच. झाडांवर फुलं दिसणं जसं स्वाभाविक वाटतं तशीच स्वाभावीक या लेखमालेतील चित्रे वाटतात. --- बाकी, केशर गाथा सुरु आहे पण "दाने दाने में केसर का दम" चा उल्लेख नाही ये बात कुछ हजम नहीं हुई! ;-) - (रजनीगंधा प्रेमी) द्येस्मुक राव --- साँस तेरी मदिर-मदिर जैसे रजनीगंधा प्यार तेरा मधुर-मधुर चाँदनी की गंगा

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 11:51
बाकी, केशर गाथा सुरु आहे पण "दाने दाने में केसर का दम" चा उल्लेख नाही ये बात कुछ हजम नहीं हुई! ;-)
भारता विषयीच्या भागात 'भारतात होणारा केशराचा वैविध्यपूर्ण वापर' मध्ये त्याचा उल्लेख करतो 😀

वामन देशमुख 01/05/2025 - 12:48
भारता विषयीच्या भागात 'भारतात होणारा केशराचा वैविध्यपूर्ण वापर' मध्ये त्याचा उल्लेख करतो 😀
पुढच्या भागाच्या प्रतीक्षेत... - (केशरप्रेमी) द्येस्मुक् राव्

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 12:03
अथांग आकाश | प्रचेतस प्रतिसादांसाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏 कृबु चित्रे बनवायला अजूनही शिकतोच आहे... परंतु लेखातल्या चित्रांची आपण दखल घेतलीत आणि ती आवडल्याचे कळवलेत त्यासाठी अथांग आकाश आणि (रजनीगंधा प्रेमी) द्येस्मुक राव आपले विशेष आभार!

सौंदाळा 13/11/2024 - 15:29
हा भागही छानच. नविन माहिती मिळत आहे. मध्य आशिया आणि दक्षिण अमेरीकेतून बरीच पिके, पदार्थ जगात पसरली हे ढोबळ मानाने बरोबर आहे का?

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 16:18
मध्य आशिया आणि दक्षिण अमेरीकेतून बरीच पिके, पदार्थ जगात पसरली हे ढोबळ मानाने बरोबर आहे का?
हो! फक्त पिकेच नाहीत तर, गुरा-ढोरांची आणि अनेक आजारांचीचीही देवाणघेवाण त्या काळात जगभरात झाली.

चंद्रसूर्यकुमार 13/11/2024 - 15:50
मोरोक्कोमध्येही केशर होते हे माहीत नव्हते. एक गोष्ट कळत नाही. काश्मीरसारख्या थंड हवामान असलेल्या ठिकाणी केशर होते त्यावरून केशरासाठी थंड हवामान गरजेचे आहे असे वाटत होते. पण मोरोक्कोसारख्या वाळवंटी प्रदेशातही केशर होते? म्हणजे केशराला थंड हवामान असलेच पाहिजे असे नसते का?

टर्मीनेटर 13/11/2024 - 16:26
पण मोरोक्कोसारख्या वाळवंटी प्रदेशातही केशर होते? म्हणजे केशराला थंड हवामान असलेच पाहिजे असे नसते का?
मोरक्कोलाही भारतlप्रमाणेच सर्व प्रकारचे हवामान लाभले आहे. तिथे समुद्रही आहे, वाळवंटही आहे आणि हिमाच्छादित पर्वतशिखरेही आहेत!

The Wise Woman of the Atlas ह्या मोरोक्कन दंतकथेचे मराठीत शब्दांकनः

इतिहास
लेख

समोसे आणि व्हीआयपी समोसा

विवेकपटाईत ·

कंजूस 09/11/2024 - 13:56
समोसा विआइपी नसतो. ... विशेष पाहुण्यांच्यासाठी बनवलेले ,आणलेले पदार्थ हे विआइपी फराळात मोडतात, संबोधतात. ते पदार्थ कितीही क्षुल्लक असले तरीही त्याला विआइपी टॅग लागतो. यजमानांच्या घरच्या नोकरांनी ते खायचे नसतात. विआइपी पाहुण्यांनी पदार्थ खाल्ले नाही आणि यजमान ते टाकून देणार असले तरी ते खायचे नसतात.

धर्मराजमुटके 09/11/2024 - 17:37
मस्तच ! समोसा सारखाच खुसखुशीत लेख ! मात्र समोसा फक्त कार्बोहायड्रेटस, कोलेस्ट्रॉलच वाढवतो, त्याचा जीभेला फायदा आहे मात्र शरीराला फायदा काहीच नाही.

कंजूस 09/11/2024 - 18:56
नाही पटत. समोसा गरीबांचं पूर्णान्न आहे. कष्ट करून एक समोसा पाव खाऊन त्यांचं पोट भरतं. ....पोषक आहे. पण कुणी दिवसभर बसून चरत असतात त्यांनी आणखी तळलेले पदार्थ खाऊन काय होणार? क्यालरीचा हिशोब करतात.

धर्मराजमुटके 09/11/2024 - 19:42
नाही पटत. हरकत नाही. बहुसंख्यांना आपला प्रतिसाद पटावा असे लिहावे एवढा विवेक माझ्याठायी आहे पण त्यात मी अजून पटाईत झालेलो नाही.

विवेकपटाईत 10/11/2024 - 17:41
सौ ने कालच ठणकावून संगितले किती ही समोसा पुराण लिहा मी काही तुम्हाला समोसा खाऊ देणार नाही. आधीच दिवाळीचा भरपूर फराळ खाल्ला आहे. काही दिवस जिभेवर नियंत्रण ठेवा. काल रात्री स्वप्नात ही समोसे येत होते.

जुइ 13/11/2024 - 23:07
परदेशात भारतीय उपहारगृहातील मेन्यू कार्डही समोसाशिवाय कधी छापले गेलेले आजवर पाहिले नाही. लेख अगदी झक्कासं झाला आहे, आवडला!

गवि 13/11/2024 - 23:59
परदेशातही सर्वाधिक लोकप्रिय भारतीय पदार्थ समोसाच असावा.
तसे असेलच. पण सामोसा हा मूळ भारतीय पदार्थ नसून त्याचा उगम मध्य पूर्वेतील आहे. अगदी नावापासून सर्व. असे बऱ्याच ठिकाणी वाचले होते.

कंजूस 09/11/2024 - 21:19
नवी दिल्ली महाराष्ट्र सदनजवळच्याच मौर्य हॉटेलमध्ये राहिलो होतो थंडीमध्ये ते आठवलं.( गिजरे यांनी बुक करून दिलं होतं) तिथे समोसे छोले खाल्ले होते. छोल्यांमध्ये टामाटो घालून चांगला रंग आणत नाहीत. आमचूर घातल्याने काळपट रंग येतो परंतू चविष्ट लागतात. समोश्यात उगाचच काजू बेदाणे घालून महाग करत नाहीत, वाटाणे आणि काळी मिरीचा तिखटपणा असतो. पोट चांगलं भरतं.

नठ्यारा 10/11/2024 - 00:23
सामोसा दुकानात तर मिळतोच. पण आजून एक ठिकाण आहे. ते म्हणजे तुमचा फोन. अगदी स्मार्ट नव्हता तेव्हाही सामोसा मिळायचा फोनवर. फक्त चालू असलेलं सिमकार्ड आंत पाहिजे. मग तुम्ही एक रुपयांत कुठेही सामोसा पाठवू शकता. हल्ली मासिक चवड असेल तर त्यात दोनपाचशे सामोसेही अंतर्भूतही असतात म्हणे. -नाठाळ नठ्या

टर्मीनेटर 10/11/2024 - 09:55
मस्त लेख! हा माझा आवडता पदार्थ आहे. वर चित्रगुप्त काकांनी म्हंटल्याप्रमाणे 'समोसा-पुराण' आवडले. सायनच्या 'गुरुकृपा' मधला समोसा विषेश आवडीचा आणि तिथला समोसा-रगडा तर लै भारी! हिमाचल प्रदेशातल्या दोन ठिकाणचे समोसे चांगलेच लक्षात राहिले आहेत त्यापैकी एक कुलुचा आणि दुसरा शिमल्याचा. कुलुच्या बाजारपेठेत तुम्ही उल्लेख केलाय तसा प्लेट मध्ये समोसा तोडून त्यात दही आणि हिरवी चटणी टाकून देतात, छान लागतो तो पण. आणि दुसरा सिमला करार झाला होता त्या बार्नेस कोर्ट (आताचे राज भवन) जवळच्या एका धाबा टाईप 'छपरुट' हॉटेल मधला. ते हॉटेल तिथल्या उत्तम चवीच्या समोश्यामुळे जेवढं लक्षात राहिलंय त्यापेक्षा त्या ठिकाणी मिळणाऱ्या 'अजीबोगरीब' आलु पराठ्यामुळे जास्त लक्षात राहिलंय. आधी तव्यावर व्यवस्थित बनवुन झालेला चांगला १०-१२ इंच व्यासाचा आलु पराठा अक्खाच्या अक्खा भल्या मोठ्या कढईत तळुन लिंबाचं लोणचं आणि हिरव्या चटणी बरोबर सर्व्ह करतात. सकाळी साडे आठ-नऊच्या सुमारास नाश्ता म्हणुन तेलाने थबथबलेला तो 'आलु पराठा' खाणाऱ्यांची त्या दुकानातली गर्दी बघुन थक्क व्हायला होते 😀

कंजूस 10/11/2024 - 11:17
सायनच्या 'गुरुकृपा' मधला समोसा.... विषेश आवडीचा आणि तिथला समोसा-रगडा तर लै भारी! पण हे कधीचं ? आता तसा मिळत नाही. आमचं शिक्षण बाजूच्याच शाळेत झालं १९७० साली त्याचा प्रसार झाला. रूपं सिनेमात इंटरवलला मिळायचा.

टर्मीनेटर 10/11/2024 - 11:41
पण हे कधीचं ?
तिथे बसुन समोसा-रगडा खाल्याला आता एखाद वर्ष तरी उलटले असेल, पण कोणी तिकडुन येणार असेल तर अजुनही समोसा पार्सल घेउन येत असतात.
आमचं शिक्षण बाजूच्याच शाळेत झालं १९७० साली त्याचा प्रसार झाला.
ही अस्मादिकांच्या जन्माच्याही लै आधीची गोष्ट म्हणायची 😀
रूपं सिनेमात इंटरवलला मिळायचा.
आता बऱ्याच टॉकिज/मल्टीप्लेक्स मधे मिळतो, आपल्या पुजा, मधुबन आणि गोपी मध्येही पाटी वाचली आहे.

नचिकेत जवखेडकर 11/11/2024 - 13:27
खुसखुशीत लेख. सामोसा हा अत्यंत आवडीचा पदार्थ आहे. सामोसा जिथे असेल तिथे ट्राय करून बघायला आवडतो. अजूनपर्यंत माझ्या आठवणीत खाल्लेला उत्तम सामोसा म्हणजे २००९ मध्ये चंदिगढमध्ये. केवळ १० रुपयांना सामोसा आणि छोले. व्वा! मजा आली होती एकदम.

nutanm 12/11/2024 - 08:04
परळच्या गौरीशंकरचाही समोसा छान असतो .समोरच आमचे प्रसिद्ध कार्या लय असल्याने कधीही कोणाचयाही पार्टीत तोच तो गौरीशंकरचा केशरी पेढाव,समोसा व,जालीवाला वेफर्स असायचेच.किंवा दिवाळीत आफिसचया सर्वांनी काढलेलयि व दिलेल्या वर्गणी त हटकून समोसा वेफर्स व केशरी पेढा असायचेच. क्वचीत तसे परळ टी.टीला खाणयाची मजा असे पेढाचया ऐवजी काजूकतली किंवा पांढरी बर्फी ,छान वाटे. किरतीमहालचे कटलेट, जनताचे फरसाण, ठककरचे अनेक पण महागडे पदार्थ, रुची नविन हाटेलात जेवण छान वाटे. सर्व जण जाऊन एक दिवस एकत्र जेवायला.कोणी पार्टी दिल्यावर.मस्तच वाटे.

कंजूस 09/11/2024 - 13:56
समोसा विआइपी नसतो. ... विशेष पाहुण्यांच्यासाठी बनवलेले ,आणलेले पदार्थ हे विआइपी फराळात मोडतात, संबोधतात. ते पदार्थ कितीही क्षुल्लक असले तरीही त्याला विआइपी टॅग लागतो. यजमानांच्या घरच्या नोकरांनी ते खायचे नसतात. विआइपी पाहुण्यांनी पदार्थ खाल्ले नाही आणि यजमान ते टाकून देणार असले तरी ते खायचे नसतात.

धर्मराजमुटके 09/11/2024 - 17:37
मस्तच ! समोसा सारखाच खुसखुशीत लेख ! मात्र समोसा फक्त कार्बोहायड्रेटस, कोलेस्ट्रॉलच वाढवतो, त्याचा जीभेला फायदा आहे मात्र शरीराला फायदा काहीच नाही.

कंजूस 09/11/2024 - 18:56
नाही पटत. समोसा गरीबांचं पूर्णान्न आहे. कष्ट करून एक समोसा पाव खाऊन त्यांचं पोट भरतं. ....पोषक आहे. पण कुणी दिवसभर बसून चरत असतात त्यांनी आणखी तळलेले पदार्थ खाऊन काय होणार? क्यालरीचा हिशोब करतात.

धर्मराजमुटके 09/11/2024 - 19:42
नाही पटत. हरकत नाही. बहुसंख्यांना आपला प्रतिसाद पटावा असे लिहावे एवढा विवेक माझ्याठायी आहे पण त्यात मी अजून पटाईत झालेलो नाही.

विवेकपटाईत 10/11/2024 - 17:41
सौ ने कालच ठणकावून संगितले किती ही समोसा पुराण लिहा मी काही तुम्हाला समोसा खाऊ देणार नाही. आधीच दिवाळीचा भरपूर फराळ खाल्ला आहे. काही दिवस जिभेवर नियंत्रण ठेवा. काल रात्री स्वप्नात ही समोसे येत होते.

जुइ 13/11/2024 - 23:07
परदेशात भारतीय उपहारगृहातील मेन्यू कार्डही समोसाशिवाय कधी छापले गेलेले आजवर पाहिले नाही. लेख अगदी झक्कासं झाला आहे, आवडला!

गवि 13/11/2024 - 23:59
परदेशातही सर्वाधिक लोकप्रिय भारतीय पदार्थ समोसाच असावा.
तसे असेलच. पण सामोसा हा मूळ भारतीय पदार्थ नसून त्याचा उगम मध्य पूर्वेतील आहे. अगदी नावापासून सर्व. असे बऱ्याच ठिकाणी वाचले होते.

कंजूस 09/11/2024 - 21:19
नवी दिल्ली महाराष्ट्र सदनजवळच्याच मौर्य हॉटेलमध्ये राहिलो होतो थंडीमध्ये ते आठवलं.( गिजरे यांनी बुक करून दिलं होतं) तिथे समोसे छोले खाल्ले होते. छोल्यांमध्ये टामाटो घालून चांगला रंग आणत नाहीत. आमचूर घातल्याने काळपट रंग येतो परंतू चविष्ट लागतात. समोश्यात उगाचच काजू बेदाणे घालून महाग करत नाहीत, वाटाणे आणि काळी मिरीचा तिखटपणा असतो. पोट चांगलं भरतं.

नठ्यारा 10/11/2024 - 00:23
सामोसा दुकानात तर मिळतोच. पण आजून एक ठिकाण आहे. ते म्हणजे तुमचा फोन. अगदी स्मार्ट नव्हता तेव्हाही सामोसा मिळायचा फोनवर. फक्त चालू असलेलं सिमकार्ड आंत पाहिजे. मग तुम्ही एक रुपयांत कुठेही सामोसा पाठवू शकता. हल्ली मासिक चवड असेल तर त्यात दोनपाचशे सामोसेही अंतर्भूतही असतात म्हणे. -नाठाळ नठ्या

टर्मीनेटर 10/11/2024 - 09:55
मस्त लेख! हा माझा आवडता पदार्थ आहे. वर चित्रगुप्त काकांनी म्हंटल्याप्रमाणे 'समोसा-पुराण' आवडले. सायनच्या 'गुरुकृपा' मधला समोसा विषेश आवडीचा आणि तिथला समोसा-रगडा तर लै भारी! हिमाचल प्रदेशातल्या दोन ठिकाणचे समोसे चांगलेच लक्षात राहिले आहेत त्यापैकी एक कुलुचा आणि दुसरा शिमल्याचा. कुलुच्या बाजारपेठेत तुम्ही उल्लेख केलाय तसा प्लेट मध्ये समोसा तोडून त्यात दही आणि हिरवी चटणी टाकून देतात, छान लागतो तो पण. आणि दुसरा सिमला करार झाला होता त्या बार्नेस कोर्ट (आताचे राज भवन) जवळच्या एका धाबा टाईप 'छपरुट' हॉटेल मधला. ते हॉटेल तिथल्या उत्तम चवीच्या समोश्यामुळे जेवढं लक्षात राहिलंय त्यापेक्षा त्या ठिकाणी मिळणाऱ्या 'अजीबोगरीब' आलु पराठ्यामुळे जास्त लक्षात राहिलंय. आधी तव्यावर व्यवस्थित बनवुन झालेला चांगला १०-१२ इंच व्यासाचा आलु पराठा अक्खाच्या अक्खा भल्या मोठ्या कढईत तळुन लिंबाचं लोणचं आणि हिरव्या चटणी बरोबर सर्व्ह करतात. सकाळी साडे आठ-नऊच्या सुमारास नाश्ता म्हणुन तेलाने थबथबलेला तो 'आलु पराठा' खाणाऱ्यांची त्या दुकानातली गर्दी बघुन थक्क व्हायला होते 😀

कंजूस 10/11/2024 - 11:17
सायनच्या 'गुरुकृपा' मधला समोसा.... विषेश आवडीचा आणि तिथला समोसा-रगडा तर लै भारी! पण हे कधीचं ? आता तसा मिळत नाही. आमचं शिक्षण बाजूच्याच शाळेत झालं १९७० साली त्याचा प्रसार झाला. रूपं सिनेमात इंटरवलला मिळायचा.

टर्मीनेटर 10/11/2024 - 11:41
पण हे कधीचं ?
तिथे बसुन समोसा-रगडा खाल्याला आता एखाद वर्ष तरी उलटले असेल, पण कोणी तिकडुन येणार असेल तर अजुनही समोसा पार्सल घेउन येत असतात.
आमचं शिक्षण बाजूच्याच शाळेत झालं १९७० साली त्याचा प्रसार झाला.
ही अस्मादिकांच्या जन्माच्याही लै आधीची गोष्ट म्हणायची 😀
रूपं सिनेमात इंटरवलला मिळायचा.
आता बऱ्याच टॉकिज/मल्टीप्लेक्स मधे मिळतो, आपल्या पुजा, मधुबन आणि गोपी मध्येही पाटी वाचली आहे.

नचिकेत जवखेडकर 11/11/2024 - 13:27
खुसखुशीत लेख. सामोसा हा अत्यंत आवडीचा पदार्थ आहे. सामोसा जिथे असेल तिथे ट्राय करून बघायला आवडतो. अजूनपर्यंत माझ्या आठवणीत खाल्लेला उत्तम सामोसा म्हणजे २००९ मध्ये चंदिगढमध्ये. केवळ १० रुपयांना सामोसा आणि छोले. व्वा! मजा आली होती एकदम.

nutanm 12/11/2024 - 08:04
परळच्या गौरीशंकरचाही समोसा छान असतो .समोरच आमचे प्रसिद्ध कार्या लय असल्याने कधीही कोणाचयाही पार्टीत तोच तो गौरीशंकरचा केशरी पेढाव,समोसा व,जालीवाला वेफर्स असायचेच.किंवा दिवाळीत आफिसचया सर्वांनी काढलेलयि व दिलेल्या वर्गणी त हटकून समोसा वेफर्स व केशरी पेढा असायचेच. क्वचीत तसे परळ टी.टीला खाणयाची मजा असे पेढाचया ऐवजी काजूकतली किंवा पांढरी बर्फी ,छान वाटे. किरतीमहालचे कटलेट, जनताचे फरसाण, ठककरचे अनेक पण महागडे पदार्थ, रुची नविन हाटेलात जेवण छान वाटे. सर्व जण जाऊन एक दिवस एकत्र जेवायला.कोणी पार्टी दिल्यावर.मस्तच वाटे.
बिहार मध्ये एक म्हण प्रसिद्ध आहे, " जब तक रहेगा समोसे में आलू, बिहार में रहेगा हमारा लालू". ही आहे समोसेची महत्ता. माझ्या आयुष्याचा सुरवातीचा कालखंड जुन्या दिल्लीत गेला. जुन्या दिल्लीत अनेक बाजारांची नावे त्या बाजारात मिळणार्‍या वस्तूंवर आहे. आम्ही गली तेलियान मधून खाण्याचे तेल विकत घ्यायचो. बतासे वाली गल्लीत साखर, बतासे, गुड, मुरब्बा ते चॉकलेट पर्यन्त गोड पदार्थ मिळायचे. तसेच एका गल्लीचे नाव समोसे वाली गल्ली आहे. या गल्लीत विभिन्न प्रकारचे समोसे मिळतात. त्यात मुगाच्या आणि चण्याच्या डाळीचे समोसे सर्वात जास्त प्रसिद्ध आहेत. हे समोसे काही महीने टिकतात.
विडंबन
बातमी
Subscribe to
© 2026 मिसळपाव