नेहमीची हसरी बॅटींग केलीत.

आजी तब्येत जपा आणि असेच खुसखुशीत लेख लिहुन आम्हाला हसवा.

दुखण्याच्या उपचारांचाही विनोदी लेख होऊ शकतो याचे प्रमाण.

आरोग्यं धन संपवा!

हे कॅप्शन आवडले! बाकी, तुमच्या लेखातील खुसखुशीतपणा अजून किमान २५ वर्षे वाहत राहो ही ईश्वर चरणी प्रार्थना!

वा.. मस्त... खुसखुशीत... आणि अतिशय ओघावते ही... काही पॅंचेस खासच मजा आली वाचायला तुमच्या समवेत सर्व डॉक्टर आणि हॉस्पिटलची भ्रमंती... अशाच फिट रहा आजी बै आन आम्हाला तुमचं असं सुंदर लेखन अनुभवयला द्या.

झकास लिहिलंय!

अगदी प्रॅक्टिकल लेखन. आजी, सांभाळून रहा हो.

अप्रतिम वर्णनशैली आणि खुसखुशीत लेखन.

अगदी आरोग्य धन संपवा स्थिती तर आहेच.

डॉक्टर आणि पेशंट यांच्यामध्ये एक बाॅंड हवाच. डॉक्टरांनी आपलं नुसतं ऐकून घेतलं एवढ्यानेच पेशंटचं निम्मं दुखणं बरं होतं. असिस्टंट्सनी तयार केलेले रिपोर्ट्स बघून, त्यावरून औषधं लिहून देऊन पेशंटकडे वळूनही न बघता, त्याच्याशी न बोलता निघून जाणाऱ्या डॉक्टरांशी पेशंट रिलेटच होऊ शकत नाही."

त्यासाठीच फॅमिली डॉक्टर, ओळखीचे डॉक्टर पाहिजेत.

आजींचा लेख म्हणजे काय? तर वाचणाऱ्याचा वेळ वाया जाणार नाही ह्याची १००% खात्रीच असते! खुसखुशीत आणि मार्मिक असा हा लेख अतिशय आवडला 👍

ओघवते वर्णन . लेख आवडला

किती खुसखुशीत आणि सुंदर लिहिलात तुम्ही.. खूदूखुदू पासून हाहाहा पर्यन्त हसून प्रसन्न झाले मी. काळजी घ्या तब्येतीची आणि अशाच हसवा आम्हाला. फार आवडलाय लेख

वाह आजी. लेखन नेहमीप्रमाणेच खुसखुशीत. 'आरोग्यधन संपवा' हे लेखन संपवेपर्यंत लक्षात आलंच नव्हतं. आता आरोग्यासाठी इतक्या चाचण्या आणि इतके डॉक्टर तरीही योग्य निदान कोणता करेल याची खातरी नाही. आजी लिहिते राहा. -दिलीप बिरुटे

नेहमीची हसरी बॅटींग केलीत.

आजी तब्येत जपा आणि असेच खुसखुशीत लेख लिहुन आम्हाला हसवा.

दुखण्याच्या उपचारांचाही विनोदी लेख होऊ शकतो याचे प्रमाण.

आरोग्यं धन संपवा!

हे कॅप्शन आवडले! बाकी, तुमच्या लेखातील खुसखुशीतपणा अजून किमान २५ वर्षे वाहत राहो ही ईश्वर चरणी प्रार्थना!

वा.. मस्त... खुसखुशीत... आणि अतिशय ओघावते ही... काही पॅंचेस खासच मजा आली वाचायला तुमच्या समवेत सर्व डॉक्टर आणि हॉस्पिटलची भ्रमंती... अशाच फिट रहा आजी बै आन आम्हाला तुमचं असं सुंदर लेखन अनुभवयला द्या.

झकास लिहिलंय!

अगदी प्रॅक्टिकल लेखन. आजी, सांभाळून रहा हो.

अप्रतिम वर्णनशैली आणि खुसखुशीत लेखन.

अगदी आरोग्य धन संपवा स्थिती तर आहेच.

डॉक्टर आणि पेशंट यांच्यामध्ये एक बाॅंड हवाच. डॉक्टरांनी आपलं नुसतं ऐकून घेतलं एवढ्यानेच पेशंटचं निम्मं दुखणं बरं होतं. असिस्टंट्सनी तयार केलेले रिपोर्ट्स बघून, त्यावरून औषधं लिहून देऊन पेशंटकडे वळूनही न बघता, त्याच्याशी न बोलता निघून जाणाऱ्या डॉक्टरांशी पेशंट रिलेटच होऊ शकत नाही."

त्यासाठीच फॅमिली डॉक्टर, ओळखीचे डॉक्टर पाहिजेत.

आजींचा लेख म्हणजे काय? तर वाचणाऱ्याचा वेळ वाया जाणार नाही ह्याची १००% खात्रीच असते! खुसखुशीत आणि मार्मिक असा हा लेख अतिशय आवडला 👍

ओघवते वर्णन . लेख आवडला

किती खुसखुशीत आणि सुंदर लिहिलात तुम्ही.. खूदूखुदू पासून हाहाहा पर्यन्त हसून प्रसन्न झाले मी. काळजी घ्या तब्येतीची आणि अशाच हसवा आम्हाला. फार आवडलाय लेख

वाह आजी. लेखन नेहमीप्रमाणेच खुसखुशीत. 'आरोग्यधन संपवा' हे लेखन संपवेपर्यंत लक्षात आलंच नव्हतं. आता आरोग्यासाठी इतक्या चाचण्या आणि इतके डॉक्टर तरीही योग्य निदान कोणता करेल याची खातरी नाही. आजी लिहिते राहा. -दिलीप बिरुटे

चटणी छान झालेली दिसते आहे.

झणझणीत.

म्हणजे चव पण चांगलीच असणार. करून बघतो एक दिवस.

अशी चटणी कधी केली नाही. त्यामुळे करुन बघेन.

फोटो जबरा आलाय. पाककृती लै भारी. -दिलीप बिरुटे

चटणी आवडली!

आंबेमोहोर तांदळाचा गुरगुट्या भात, चिंचगुळाची आमटी आणि त्याबरोबर लसणाची चटणी हाही प्रकार अफलातून. पण चिंचगुळाच्या आमटीसाठी कसलेले हात हवेत !!!

चटणी आवडली. मला ही असेच प्रयोग करायची सवय आहे.

सर्वांचे आभार. @किल्लेदार चिंगू (चिंचगुळाच्या) आमटीसाठी चिंगू नव्हे तर चांगले कसलेले हात हवेत

पाच दिवस झाले गोड गोड कंटाळा आला ,तेव्हा बाजरीची भाकरी काळा मसाल्यातलंं वांगे केले. फोडलेला नारळ दिसला की माझा नवरा लगेच चटणी करतो,लसणाची आठवण करून द्यावी लागते पण..

फोटो छानच. करून पाहतो आणि मग सांगतो.

तोंडाला पाणी सुटले असा फोटो आहे तो. छान पाककृती. ज्वारी भाकरी देखील तुम्ही बनवली आहे असे दिसतेय.

तों पा सू चटणी पाकृ .. फोटो लै चिकणे.. चटणी डायरेक तोंडात टाकावी असं वाटतयला लावणारे. ... कांदा चटणी भाकर आपलं आवडतं खाद्य.. मजा येईल.. मस्तच.. धन्यवाद.

चटणी छान झालेली दिसते आहे.

झणझणीत.

म्हणजे चव पण चांगलीच असणार. करून बघतो एक दिवस.

अशी चटणी कधी केली नाही. त्यामुळे करुन बघेन.

फोटो जबरा आलाय. पाककृती लै भारी. -दिलीप बिरुटे

चटणी आवडली!

आंबेमोहोर तांदळाचा गुरगुट्या भात, चिंचगुळाची आमटी आणि त्याबरोबर लसणाची चटणी हाही प्रकार अफलातून. पण चिंचगुळाच्या आमटीसाठी कसलेले हात हवेत !!!

चटणी आवडली. मला ही असेच प्रयोग करायची सवय आहे.

सर्वांचे आभार. @किल्लेदार चिंगू (चिंचगुळाच्या) आमटीसाठी चिंगू नव्हे तर चांगले कसलेले हात हवेत

पाच दिवस झाले गोड गोड कंटाळा आला ,तेव्हा बाजरीची भाकरी काळा मसाल्यातलंं वांगे केले. फोडलेला नारळ दिसला की माझा नवरा लगेच चटणी करतो,लसणाची आठवण करून द्यावी लागते पण..

फोटो छानच. करून पाहतो आणि मग सांगतो.

तोंडाला पाणी सुटले असा फोटो आहे तो. छान पाककृती. ज्वारी भाकरी देखील तुम्ही बनवली आहे असे दिसतेय.

तों पा सू चटणी पाकृ .. फोटो लै चिकणे.. चटणी डायरेक तोंडात टाकावी असं वाटतयला लावणारे. ... कांदा चटणी भाकर आपलं आवडतं खाद्य.. मजा येईल.. मस्तच.. धन्यवाद.

हे तर चक्क स्टेकेशन!? ओह..... म्हणजे वेगळ्या जागी "रात्र ( किंवा दिव शी ) "गेम खेळता" आले म्हणून जी काय खुमारी आली असेल ती होय? बाकी शहरातील पक्षांबद्दल माहिती चांगली मिळाली

सर्वसाक्षी यांचा लेख म्हणजे प्रश्नच नाही. लेखन, फोटो, व्हिडीओ सर्व काही आवडले. वर्णनही सुंदर. विविध पक्ष्यांचे निरीक्षण करणे अतिशय आनंददायक आणि चैतन्यदायी असते.

सर्व फोटो छान आले आहेत. विशेषतः पानांवरच्या जलबिंदूंचे.

माझ्या बाल्कनीतून विविध प्रकारचे पक्षी दिसतात. प्रकाश चित्रे छान आहेत.

पहिल्या फोटोत तर सगळ्या चिमण्या गुलाबीच वाटल्या :) माझ्या पण बाल्कनीत धान्य ठेवते. चिमण्या,पारवा, भारद्वाज, फुलपाखरू येतात.कर्दळीच्या फुलांसाठी वेगवेगळ्या रंगांचे सूर्यपक्षी येतात.यांचा लळा लागला.यांच्याशिवाय करमत नाही ,हे खरंच आहे ‌

व्वा ... एक नंबर पक्षी स्टे-केशन ! मजा आली प्रचि आणी चलचित्रं पाहताना ! किती भाग्यवान आहात असा शेजार मिळालाय !

हळूहळू घराचं काम संपत आलं होतं. पुन्हा आवराआवर, बांधाबांध. परत घरी जायची ओढ होती, ..... पण चिमण्यांचा दंगा असा पाहायला मिळणार नाही, याची चुटपुट लागून राहिली होती.

कातरवाक्य !

सर्व फोटो दिसत नाहीयेत... पण दिसतात तेही सुंदर आहेत. (चिमणी-पंखा) स्नेहा

मस्त...

किती नितांतसुंदर आहे हे निरीक्षण. फोटो आणि लेख दोन्हीही फार फार गोड

हे तर चक्क स्टेकेशन!? ओह..... म्हणजे वेगळ्या जागी "रात्र ( किंवा दिव शी ) "गेम खेळता" आले म्हणून जी काय खुमारी आली असेल ती होय? बाकी शहरातील पक्षांबद्दल माहिती चांगली मिळाली

सर्वसाक्षी यांचा लेख म्हणजे प्रश्नच नाही. लेखन, फोटो, व्हिडीओ सर्व काही आवडले. वर्णनही सुंदर. विविध पक्ष्यांचे निरीक्षण करणे अतिशय आनंददायक आणि चैतन्यदायी असते.

सर्व फोटो छान आले आहेत. विशेषतः पानांवरच्या जलबिंदूंचे.

माझ्या बाल्कनीतून विविध प्रकारचे पक्षी दिसतात. प्रकाश चित्रे छान आहेत.

पहिल्या फोटोत तर सगळ्या चिमण्या गुलाबीच वाटल्या :) माझ्या पण बाल्कनीत धान्य ठेवते. चिमण्या,पारवा, भारद्वाज, फुलपाखरू येतात.कर्दळीच्या फुलांसाठी वेगवेगळ्या रंगांचे सूर्यपक्षी येतात.यांचा लळा लागला.यांच्याशिवाय करमत नाही ,हे खरंच आहे ‌

व्वा ... एक नंबर पक्षी स्टे-केशन ! मजा आली प्रचि आणी चलचित्रं पाहताना ! किती भाग्यवान आहात असा शेजार मिळालाय !

हळूहळू घराचं काम संपत आलं होतं. पुन्हा आवराआवर, बांधाबांध. परत घरी जायची ओढ होती, ..... पण चिमण्यांचा दंगा असा पाहायला मिळणार नाही, याची चुटपुट लागून राहिली होती.

कातरवाक्य !

सर्व फोटो दिसत नाहीयेत... पण दिसतात तेही सुंदर आहेत. (चिमणी-पंखा) स्नेहा

मस्त...

किती नितांतसुंदर आहे हे निरीक्षण. फोटो आणि लेख दोन्हीही फार फार गोड

चांगली ओळख करून दिलीत. शिल्पकला छानच आहे.

तुम्ही असं वर्णन केला आहे की वाचक प्रत्यक्ष तिथे नसला तरी तुमच्या लिखाणाच्या द्वारे तिथेच सर्व काही पाहत आहे . पहिले शाळू मातीचे गोळे पाहून मला असे वाटले की आता यातून कसे काय शिल्प होईल बरे? त्यातही श्री प्रफुल्ल सरांचे शिल्प करणे सोपे नाही. कारण दाढीचा आकार इत्यादी. पण तुम्ही टप्प्याटप्प्याने जी काही फोटो टाकले आहेत ते पाहता आता पुढे काय होईल याची उत्सुकता होती आणि शेवटचा फोटो बघताच बाप रे!! असे वाटले. ते हुबेहुब शिल्प बघून इतका आनंद झाला म्हणून सांगू? वा!! मजा आली!!! श्री. चंदू जोशी सरांबद्दल माहित नव्हते .अशा अष्टपैलू कलाकाराची ओळख करून दिल्याबद्दल धन्यवाद!!!

एकदम शॉल्लेट चौफेर फटकेबाजी आहे. सृजनशील हाताची व त्यामागील माणसाची ओळख करवून दिलेला लेख आवडला. -नाठाळ नठ्या

मस्त लेख आहे!

ऋषितुल्य कलाकार मा. चंदू जोशी यांना मानवंदना देण्यासाठी कितीही शब्द लिहीले तरी कमीच. दिव्यत्वाची जेथ प्रचिती तेथे कर माझे जुळती. कडक मानवंदना.

एका महान कलातपस्वीची सुंदर ओळख. ते नामवंत क्रिकेटपट्टू पण होते हे तुमच्या या लेखामुळेच माहित पडले. तुमची समर्पक वर्णन शैली आणि त्यासोबत अनुरुप छायाचित्रे यामुळे लेखाला चार चांद लागले आहेत. अजुनही माहित नसलेली अशी काही अज्ञात रत्ने तुम्ही तुमच्या सिद्ध हस्त लेखणीने ज्ञात करुन द्याल हि अपेक्षा. गावस्कर, संदीप पाटिल, नाना पाटेकर या नामवंतांबरोबरची चंदु कुलकर्णी यांची छायाचित्रे खासच !! धन्यवाद चौको.

करून दिल्याबद्दल खूप खूप धन्यवाद. लेख वाचनीय झाला आहे.

वाचनखूण साठवूनच ठेवली आहे .या तपस्व्याला प्रणाम

आज वयाच्या ९२ व्या वर्षी इतक्या कमी वेळेत अशी कलाकृती साकार करतात केवढी तपस्या असेल त्यांची !

🙏 अतिशय सुरेख पद्धतीने ओळख करुन दिली आहे तुम्ही ह्या कलंदर व्यक्तीमत्वाची! लेख खुप आवडला 👍

काय अशक्य प्रकार आहे हा..लेख मस्त जुळून आहे..काय vrushitulya व्यक्तिमत्त्व आहे...अप्रतिम

मनापासून आभार

चांगली ओळख करून दिलीत. शिल्पकला छानच आहे.

तुम्ही असं वर्णन केला आहे की वाचक प्रत्यक्ष तिथे नसला तरी तुमच्या लिखाणाच्या द्वारे तिथेच सर्व काही पाहत आहे . पहिले शाळू मातीचे गोळे पाहून मला असे वाटले की आता यातून कसे काय शिल्प होईल बरे? त्यातही श्री प्रफुल्ल सरांचे शिल्प करणे सोपे नाही. कारण दाढीचा आकार इत्यादी. पण तुम्ही टप्प्याटप्प्याने जी काही फोटो टाकले आहेत ते पाहता आता पुढे काय होईल याची उत्सुकता होती आणि शेवटचा फोटो बघताच बाप रे!! असे वाटले. ते हुबेहुब शिल्प बघून इतका आनंद झाला म्हणून सांगू? वा!! मजा आली!!! श्री. चंदू जोशी सरांबद्दल माहित नव्हते .अशा अष्टपैलू कलाकाराची ओळख करून दिल्याबद्दल धन्यवाद!!!

एकदम शॉल्लेट चौफेर फटकेबाजी आहे. सृजनशील हाताची व त्यामागील माणसाची ओळख करवून दिलेला लेख आवडला. -नाठाळ नठ्या

मस्त लेख आहे!

ऋषितुल्य कलाकार मा. चंदू जोशी यांना मानवंदना देण्यासाठी कितीही शब्द लिहीले तरी कमीच. दिव्यत्वाची जेथ प्रचिती तेथे कर माझे जुळती. कडक मानवंदना.

एका महान कलातपस्वीची सुंदर ओळख. ते नामवंत क्रिकेटपट्टू पण होते हे तुमच्या या लेखामुळेच माहित पडले. तुमची समर्पक वर्णन शैली आणि त्यासोबत अनुरुप छायाचित्रे यामुळे लेखाला चार चांद लागले आहेत. अजुनही माहित नसलेली अशी काही अज्ञात रत्ने तुम्ही तुमच्या सिद्ध हस्त लेखणीने ज्ञात करुन द्याल हि अपेक्षा. गावस्कर, संदीप पाटिल, नाना पाटेकर या नामवंतांबरोबरची चंदु कुलकर्णी यांची छायाचित्रे खासच !! धन्यवाद चौको.

करून दिल्याबद्दल खूप खूप धन्यवाद. लेख वाचनीय झाला आहे.

वाचनखूण साठवूनच ठेवली आहे .या तपस्व्याला प्रणाम

आज वयाच्या ९२ व्या वर्षी इतक्या कमी वेळेत अशी कलाकृती साकार करतात केवढी तपस्या असेल त्यांची !

🙏 अतिशय सुरेख पद्धतीने ओळख करुन दिली आहे तुम्ही ह्या कलंदर व्यक्तीमत्वाची! लेख खुप आवडला 👍

काय अशक्य प्रकार आहे हा..लेख मस्त जुळून आहे..काय vrushitulya व्यक्तिमत्त्व आहे...अप्रतिम

मनापासून आभार

शेवट अनपेक्षीत केलात.

दणकून गुलीगत कथा झालीय.

हाहाहा.

पाव्हणे लैच दिवसांनी लिहिते झाले... कथा आवडली 👍 लिहिते राहा!

गण्याने चवताळलेली वळवळणारी धामीण पटकन सॅकमधे टाकली... रंगतदार ग्रामीण भागाचे दर्शन करवणारी कथा आवडली. बालपणी ‍वडिलांच्या खांद्यावर बसून शिराळ्यात साप गळ्यात घालून घेतला होता,,,

सतरा,आठरा एकोणीस मधे असचं असतयं. कुठं काय दाखवायचं ते कळतच नाही.नाही त्या ठिकाणी नाही ते दाखवलं जातं आणी असा घोळ होतो. आमचा पण असाच काहीसा घोळ झाला अन धामणं हातातून निसटली. कथे मुळे आठवण झाली. कुठं असलं बरं ,आता ठावं नाय. कथा आवडली.

मीही कन्फेशन देतो. माझ्याकडून असा झालंय. :(

दैव देते आणि कर्म नेते. विनाशकाले विपरीत बुद्धी गीदड की जब मौत आती है तब.. अति शहाणा त्याचा.. इतरही अनेक म्हणी लागू होतील. कथा भारी. वाक्यरचना तर क्या केहने.. !!

शेवटी जाम हसले....

झकास ! गण्याचं गणित चुकलंच म्हणा की.

सुरेख विनोदी कथा . आवाज दिवाळी अंकांमधील कथांची आठवण झाली .

कथा आवडली!

खतरी रंगवलीय कथा ! मस्त, आवडली.. गुलाबी तडका पण झकास दिलाय ! लिहित रहा ... यात पुढील भागचा स्कोप दिसतोय : उदा: असंच एक दिड वर्षे गेली .. गण्याला स्नेहाची जाम आठवण येत रहायची. आक्का नं दोन चार पोरी दाखवल्या .. पण गण्याचं मन स्नेहातच अडकलं होतं ..... त्याला कळून चुकलं होतंं की "धामण सरप्राइझ. प्रपोझ" हा टोट्ल बावळटपणा झाला.... प्रौढ शिक्षण वर्गाला आता सुप्रिया ताई खुळे शिक्षिका म्हणून आल्या होत्या. मध्यमवयीन मायाळू .. विद्यार्थ्यांना जीव लावणार्‍या .. त्यांना कळलं गण्यानं शाळा सोडलीय.. त्या गण्याच्या घरी गेल्या अन त्याची समजुत काढली .. अन गण्या परत शाळेत जाऊण सिन्सिअरपणे शिकायला लागला .... जीव तोडून अभ्यास केला अन इंगलिश फुल्ल आत्मसात केली... गण्या आता व्हीलॉगर झाला होता .. आजूबाजूचा निसर्ग , प्राणी, पक्षी किटक यावर व्हिडिओ बनवु लगला ... मोठा रीलस्टार झाला ... ... अन एक दिवस अचानक त्याला स्नेहा भेटली ...कुठं भेटली ? कशी भेटली ? कधी भेटली ? दोघांचं प्रेम परत जुळलं का ? जाणुन घेण्यासाठी वाचा : मिपा दिवाळी अंक २०२५ ????

शेवट अनपेक्षीत केलात.

दणकून गुलीगत कथा झालीय.

हाहाहा.

पाव्हणे लैच दिवसांनी लिहिते झाले... कथा आवडली 👍 लिहिते राहा!

गण्याने चवताळलेली वळवळणारी धामीण पटकन सॅकमधे टाकली... रंगतदार ग्रामीण भागाचे दर्शन करवणारी कथा आवडली. बालपणी ‍वडिलांच्या खांद्यावर बसून शिराळ्यात साप गळ्यात घालून घेतला होता,,,

सतरा,आठरा एकोणीस मधे असचं असतयं. कुठं काय दाखवायचं ते कळतच नाही.नाही त्या ठिकाणी नाही ते दाखवलं जातं आणी असा घोळ होतो. आमचा पण असाच काहीसा घोळ झाला अन धामणं हातातून निसटली. कथे मुळे आठवण झाली. कुठं असलं बरं ,आता ठावं नाय. कथा आवडली.

मीही कन्फेशन देतो. माझ्याकडून असा झालंय. :(

दैव देते आणि कर्म नेते. विनाशकाले विपरीत बुद्धी गीदड की जब मौत आती है तब.. अति शहाणा त्याचा.. इतरही अनेक म्हणी लागू होतील. कथा भारी. वाक्यरचना तर क्या केहने.. !!

शेवटी जाम हसले....

झकास ! गण्याचं गणित चुकलंच म्हणा की.

सुरेख विनोदी कथा . आवाज दिवाळी अंकांमधील कथांची आठवण झाली .

कथा आवडली!

खतरी रंगवलीय कथा ! मस्त, आवडली.. गुलाबी तडका पण झकास दिलाय ! लिहित रहा ... यात पुढील भागचा स्कोप दिसतोय : उदा: असंच एक दिड वर्षे गेली .. गण्याला स्नेहाची जाम आठवण येत रहायची. आक्का नं दोन चार पोरी दाखवल्या .. पण गण्याचं मन स्नेहातच अडकलं होतं ..... त्याला कळून चुकलं होतंं की "धामण सरप्राइझ. प्रपोझ" हा टोट्ल बावळटपणा झाला.... प्रौढ शिक्षण वर्गाला आता सुप्रिया ताई खुळे शिक्षिका म्हणून आल्या होत्या. मध्यमवयीन मायाळू .. विद्यार्थ्यांना जीव लावणार्‍या .. त्यांना कळलं गण्यानं शाळा सोडलीय.. त्या गण्याच्या घरी गेल्या अन त्याची समजुत काढली .. अन गण्या परत शाळेत जाऊण सिन्सिअरपणे शिकायला लागला .... जीव तोडून अभ्यास केला अन इंगलिश फुल्ल आत्मसात केली... गण्या आता व्हीलॉगर झाला होता .. आजूबाजूचा निसर्ग , प्राणी, पक्षी किटक यावर व्हिडिओ बनवु लगला ... मोठा रीलस्टार झाला ... ... अन एक दिवस अचानक त्याला स्नेहा भेटली ...कुठं भेटली ? कशी भेटली ? कधी भेटली ? दोघांचं प्रेम परत जुळलं का ? जाणुन घेण्यासाठी वाचा : मिपा दिवाळी अंक २०२५ ????

कमलताईं आजच्या मावळत्या पिढीचे प्रतिनिधित्व करतात. थोड्याफार प्रमाणात सर्वांची अशी अवस्था. तरूण पिढीची ओढाताण. वृद्धपकाळाचे आपले गाणे कुणी रडगाणे म्हणतील. कोणाचाच दोष नाही. एकट्याने जगता यायला हवे. संदर व्यथा मांडली आहे. धन्यवाद.

म्हातारपण बरोबर मांडलं आहे.

कथा लिहीण्याचा पहिलाच प्रयत्न आहे माझा. तुमच्यासारख्या ज्येष्ठ मिपाकरांनी दाद दिल्याबद्दल धन्यवाद!

सुंदर कथा आहे. अनेक वृद्ध लोक यात स्वतःला पाहू शकतील. शिवाय कधी काळी भेट दिलेली वाडी, तिथली नदी, घाट हे सर्व डोळ्यासमोर येऊन छान वाटले. अगदी पेढ्याची चव जिभेवर आली. धन्यवाद.

मनाला भिडणारी कथा आहे!

हरवत चाललेल्या श्रद्धेचं दर्शन घडवणारी सकारात्मक कथा.

आपणास कथा आवडली हे वाचून आनंद झाला. प्रतिसादासाठी मनःपूर्वक धन्यवाद...

वाडीतल्या एका दिवसाचे छान वर्णन! आवडले!! "शाश्वत अशी कोणतीच गोष्ट या संसारात नाही" हे पटण्यासाठी आयुष्यात बरेच अनुभव मिळावे लागतात, एरवी ते भगवद्गीतेतले काहीतरी लाम्बलचक तत्वज्ञानच वाटते.

"शाश्वत अशी कोणतीच गोष्ट या संसारात नाही" हे पटण्यासाठी आयुष्यात बरेच अनुभव मिळावे लागतात, 100% खरं आहे... प्रतिसादाबद्दल मनःपूर्वक धन्यवाद.

साधीसरळ , निर्मळ श्रद्धायुक्त कथा. नीटनेटकी मांडली आहे. आवडली. वाडीला महिना दोन महिन्यातून एकदा जाणे होते. उजळ वाटते. पण अशी सखोल श्रद्धा नाही मजकडे. _/\_

ओघवत्या वर्णनामुळे कथा आवडली.

आपल्याला कथा आवडली हे वाचून आनंद झाला. प्रतिसादाबद्दल मनःपूर्वक धन्यवाद.

भक्तीभावाने ओतप्रोत अशी मार्मिक कथा आहे.वार्ध्यकाची करुण किनारही आहे पण त्यातही मार्ग दाखवत गेला हे छान लिहिले आहे. पण एक सांगू का..‌.तो 'देऊळबंद' सिनेमा आठवला!त्याची अशीच कथा आहे होती.

देऊळबंद सिनेमा पाहिलेला नाही. पण तुम्ही म्हणताय तर नक्की पाहीन. प्रतिसादाबद्दल धन्यवाद.

अतिशय सुरेख कथा. वाडी आणि औदुंबर दोन्ही तीर्थक्षेत्र डोळ्यासमोर उभी राहिलीत.

प्रतिसादाबद्दल मनःपूर्वक धन्यवाद

नरसोबाची वाडी अगदी आवडती आहे म्हणून सगळेच संदर्भ कळले, पटले. वृद्धत्त्वात मनाची स्थिती किती हळवी होते ते चित्रण फार सुंदर केलं आहे

प्रतिसादाबद्दल मनःपूर्वक धन्यवाद!!

खूप सुंदर कथा. आवडली. वृद्धावस्थेत एकाकी पडलेल्या कमलताईंचे भावविश्व सुरेख उभे केले आहे.

आपल्याला कथा आवडली हे वाचून आनंद झाला.. प्रतिक्रियेसाठी मनःपूर्वक धन्यवाद.!!

कथा आवडली आहे 👍 कुटुंबातल्या दत्तोपासक मंडळींनाही वाचायला दिली होती, त्यांनाही कथा आवडली आहे!

कुटुंबातल्या दत्तोपासक मंडळींनाही वाचायला दिली होती, त्यांनाही कथा आवडली आहे! व्वा!! हे वाचून मला खरंच खूप आनंद झाला. आपले खूप खूप आभार!!

अप्रतिम सुंदर कथा ! नरसोबच्या वाडीची बोट धरुन फिरवत गुंतवून ठेवणारी कथा .. ओघवत्या शैलीमुळे कमलताईंसारखंच कृतज्ञत व्ह्यायला झालं ! लिहित रहा श्वेता२४ !

प्रतिक्रियेसाठी मनःपूर्वक धन्यवाद.!!

सुंदर कथा आहे !

कमलताईं आजच्या मावळत्या पिढीचे प्रतिनिधित्व करतात. थोड्याफार प्रमाणात सर्वांची अशी अवस्था. तरूण पिढीची ओढाताण. वृद्धपकाळाचे आपले गाणे कुणी रडगाणे म्हणतील. कोणाचाच दोष नाही. एकट्याने जगता यायला हवे. संदर व्यथा मांडली आहे. धन्यवाद.

म्हातारपण बरोबर मांडलं आहे.

कथा लिहीण्याचा पहिलाच प्रयत्न आहे माझा. तुमच्यासारख्या ज्येष्ठ मिपाकरांनी दाद दिल्याबद्दल धन्यवाद!

सुंदर कथा आहे. अनेक वृद्ध लोक यात स्वतःला पाहू शकतील. शिवाय कधी काळी भेट दिलेली वाडी, तिथली नदी, घाट हे सर्व डोळ्यासमोर येऊन छान वाटले. अगदी पेढ्याची चव जिभेवर आली. धन्यवाद.

मनाला भिडणारी कथा आहे!

हरवत चाललेल्या श्रद्धेचं दर्शन घडवणारी सकारात्मक कथा.

आपणास कथा आवडली हे वाचून आनंद झाला. प्रतिसादासाठी मनःपूर्वक धन्यवाद...

वाडीतल्या एका दिवसाचे छान वर्णन! आवडले!! "शाश्वत अशी कोणतीच गोष्ट या संसारात नाही" हे पटण्यासाठी आयुष्यात बरेच अनुभव मिळावे लागतात, एरवी ते भगवद्गीतेतले काहीतरी लाम्बलचक तत्वज्ञानच वाटते.

"शाश्वत अशी कोणतीच गोष्ट या संसारात नाही" हे पटण्यासाठी आयुष्यात बरेच अनुभव मिळावे लागतात, 100% खरं आहे... प्रतिसादाबद्दल मनःपूर्वक धन्यवाद.

साधीसरळ , निर्मळ श्रद्धायुक्त कथा. नीटनेटकी मांडली आहे. आवडली. वाडीला महिना दोन महिन्यातून एकदा जाणे होते. उजळ वाटते. पण अशी सखोल श्रद्धा नाही मजकडे. _/\_

ओघवत्या वर्णनामुळे कथा आवडली.

आपल्याला कथा आवडली हे वाचून आनंद झाला. प्रतिसादाबद्दल मनःपूर्वक धन्यवाद.

भक्तीभावाने ओतप्रोत अशी मार्मिक कथा आहे.वार्ध्यकाची करुण किनारही आहे पण त्यातही मार्ग दाखवत गेला हे छान लिहिले आहे. पण एक सांगू का..‌.तो 'देऊळबंद' सिनेमा आठवला!त्याची अशीच कथा आहे होती.

देऊळबंद सिनेमा पाहिलेला नाही. पण तुम्ही म्हणताय तर नक्की पाहीन. प्रतिसादाबद्दल धन्यवाद.

अतिशय सुरेख कथा. वाडी आणि औदुंबर दोन्ही तीर्थक्षेत्र डोळ्यासमोर उभी राहिलीत.

प्रतिसादाबद्दल मनःपूर्वक धन्यवाद

नरसोबाची वाडी अगदी आवडती आहे म्हणून सगळेच संदर्भ कळले, पटले. वृद्धत्त्वात मनाची स्थिती किती हळवी होते ते चित्रण फार सुंदर केलं आहे

प्रतिसादाबद्दल मनःपूर्वक धन्यवाद!!

खूप सुंदर कथा. आवडली. वृद्धावस्थेत एकाकी पडलेल्या कमलताईंचे भावविश्व सुरेख उभे केले आहे.

आपल्याला कथा आवडली हे वाचून आनंद झाला.. प्रतिक्रियेसाठी मनःपूर्वक धन्यवाद.!!

कथा आवडली आहे 👍 कुटुंबातल्या दत्तोपासक मंडळींनाही वाचायला दिली होती, त्यांनाही कथा आवडली आहे!

कुटुंबातल्या दत्तोपासक मंडळींनाही वाचायला दिली होती, त्यांनाही कथा आवडली आहे! व्वा!! हे वाचून मला खरंच खूप आनंद झाला. आपले खूप खूप आभार!!

अप्रतिम सुंदर कथा ! नरसोबच्या वाडीची बोट धरुन फिरवत गुंतवून ठेवणारी कथा .. ओघवत्या शैलीमुळे कमलताईंसारखंच कृतज्ञत व्ह्यायला झालं ! लिहित रहा श्वेता२४ !

प्रतिक्रियेसाठी मनःपूर्वक धन्यवाद.!!

सुंदर कथा आहे !

यात शंकाच नाही. जनमानसात आगोदरच अभिजात आहे. मातृभाषा ही अभिजातच असते. फक्त सरकारी अनुमोदन मिळाले की बरोबर अनुदान मिळते.बाकी सरकारी मोहोर लागली की ती सरकार दरबारी अभिजात झाली.. ग्रंथालये समृद्ध व्हायला हवी,पुस्तक प्रकाशन व्यवसायाचे पुनरूज्जीवन व्हायला हवे,वाचकांना पुस्तके माफक दरात तर लेखकांना योग्यतेनुसार मोबदला मिळायला हवा. छान आढावा घेतला आहे. लेखकाच्या मताशी पुर्ण सहमत.

लेख खुप आवडला!

लेखातून अत्यंत योग्य मुद्दा मांडला गेला आहे .तो म्हणजे पाश्चिमात्य ज्ञान हे त्या त्या देशांनी आपल्या भाषेमध्ये लोकांना उपलब्ध करून दिले गेले. नेमकी हीच दूरदृष्टी महाराष्ट्राच्या राज्यकर्त्यांनी आजवर दाखवलेली नाही. महाराष्ट्रामध्ये जे कोणी मराठीचे प्राध्यापक आहेत त्यांना अनेक पाश्चिमात्य संदर्भ ग्रंथ भाषांतरित करून घेण्याच्या कामे वापरले गेले पाहिजे. जेणेकरून महाविद्यालयीन शिक्षण सुद्धा मातृभाषित घेणे शक्य होईल. मी माझा स्वतःचा एक सोपा अनुभव सांगते. ज्यावेळी मी यूपीएससी करत होते त्यावेळी संपूर्ण वर्गामध्ये मराठी भाषेतून यूपीएससी देणारी माझ्यासारखी फक्त दोन विद्यार्थी होते आणि इतर काही विद्यार्थी लाजेने हात सुद्धा वर करत नव्हते.तेथील शिक्षकांनी आम्हाला सांगितले होते की मराठीतून जर यूपीएससी करणार असाल तर चांगल्या दर्जाचे संदर्भ ग्रंथ मराठीतून उपलब्ध नाही. त्यामुळे इंग्रजीत वाचनाची सवय लावा आणि खरंच त्यावेळी याचा पुरेपूर अनुभव आला. की बरेचसे उत्तम साहित्य हे हिंदीमध्ये उपलब्ध असायचे परंतु मराठी मध्ये मात्र उपलब्ध नसायचे .बर जे मराठी मध्ये उत्तम दर्जाचे प्राध्यापक वगैरे मंडळींनी लिहिलेले पुस्तके जी असायची ती इंग्रजी पुस्तकांच्या तोडीची अजिबात नसायची. त्याचवेळी हा मनात विचार आला की ही प्रस्थापित असलेली अनेक पुस्तके आजवर मराठीमध्ये का बरं भाषांतरित झाली नसावीत? त्यामुळे मराठी भाषा ही प्रवाही ठेवायची असेल दीर्घकालीन टिकवून ठेवायची असेल तर त्याचा व्यवहारात जास्तीत जास्त वापर होणे आवश्यक आहे आणि त्यामुळे विद्यार्थ्यांना चांगल्या दर्जाचे शिक्षण जर मातृभाषेतून द्यायचे असेल तर सगळ्या चांगल्या संदर्भ ग्रंथांचे मराठी मध्ये भाषांतर करून घेण्याचा कालबद्ध कार्यक्रम सरकारने राबवला पाहिजे. त्यामुळे जे काही मराठीचे शिक्षक, प्राध्यापक असतील त्यांच्या ज्ञानाचा उपयोग होईल आणि मराठी ही भाषा बिनकामाची नसून उपयोजित भाषा आहे हे सर्व जनमानसात रूढ होईल. दुसरे म्हणजे अनेक नवनवीन इंग्रजी शब्द व्यवहारात असतात त्यांच्यासाठी पर्यायी मराठी शब्द शोधून काढले पाहिजेत व ते रुळले पाहिजेत. काही वर्षांपूर्वी भाषा संचलनालयाने कार्यालयामध्ये वापरायचे प्रचलित नवीन इंग्रजी शब्द व त्यासाठी मराठी पर्यायी शब्द सुचवण्यासाठी एक परिपत्रक सर्व विभागांमध्ये फिरवले. त्याला प्रतिसाद देणारी व निरनिराळे पर्यायी मराठी शब्द सुचवणारी मी एकमेव अधिकारी होते. त्यामुळे नवनवीन इंग्रजी शब्दांना मराठी पर्यायी शब्द शोधणे व ते जनमानसात रुढ करणे हे एक मोठे काम आहे. तिसरे म्हणजे जिथे जिथे शक्य आहे तेव्हा केवळ आणि केवळ पूर्णतः मराठी भाषेमध्ये बोलण्याचा प्रयत्न करणे व कमीत कमी इंग्रजी शब्दांचा वापर करणे. जेणेकरून ऐकून ऐकून समोरचा माणूस ते मराठी शब्द संवादात वापरायला लागेल. माझे एक निरीक्षण आहे की आपण जाणीवपूर्वक एखादा मराठी शब्द सारखा सारखा म्हणला तर समोरचा माणूस देखील त्याची पुनरावृत्ती करतो. जसे की मी माझ्या कार्यालयांमध्ये कधीही कॉम्प्युटर म्हणत नाही तर संगणक संगणक असे सतत संवादात म्हणत राहते. मग माझे वरिष्ठ व सहकारी देखील कॉम्प्युटर या शब्दावरून संगणक वरती येतात. :D असो. लेखक महोदयांनी अतिशय अभ्यासपूर्ण लेख लिहिला आहे व महत्त्वाचे मुद्दे उपस्थित केले आहेत त्याबद्दल धन्यवाद!! टीप: मी इंग्रजी भाषेची विरोधक नाही. इंग्रजी व्यवहारात महत्त्वाचे नाही असे कोणतेही मत व्यक्त केलेले नाही. माझ्या बोलण्यात देखील हल्ली बरेच इंग्रजी शब्द येत असतात. त्यामुळे उगाच कोणी मराठी इंग्रजी , मराठी - हिंदी असा वाद उकरून काढू नये ही नम्र विनंती. मराठीचा व्यवहारात वापर वाढला पाहिजे असे माझे प्रांजळ मत आहे.

प्रतिसादाबद्दल आभार. मराठीला अभिजात दर्जा मिळल्याबद्दल महाराष्ट्रामध्ये जो आनन्द व्यक्त केला गेला त्यात पुन्हा "भूतकालातील घटना आणि रचना" यातील स्वारस्य दिसले पण भविष्याची तयारी किन्वा किमान त्याबद्दल विचार वा कष्ट करण्याची तयारी अजिबात दिसली नाही. काही काळापूर्वी मराठीतून अभियान्त्रिकी, वैद्यकशास्त्र इ. इ. मधील उच्च शिक्षण सुरू करण्याची इच्छा जाहीर करताना (फक्त) २०-३० (आता पक्का आकडा लक्षात नाही, पण एकूणच मोजकीच) पुस्तके (क्रमिक? संदर्भ ग्रंथ ?) विद्यार्थ्यान्साठी "तयार" असल्याचे आणि म्हणून आणखी काही फारशी तयारी करण्याची जरूर नसल्याचे सूर होते. भूतकाळातच रमायचे आहे की भविष्याची जरूर ती तयारी करण्याची जिद्द, आस आणि कुवत जोपासायची आहे हेच आधी अनिश्चित असताना जर अभिजातपणाचा पाठपुरावा होत असेल तर तो फक्त आणखी एक बिरुद मिरवण्याचा सोस आहे असे नाइलाजाने म्हणावे लागेल.

महत्वाचा प्रश्न आहे. अ ति शय योग्य पद्धतीने मांडले आहे ! जपानमधील १९व्या शतकातिळ Meiji Restoration चा संदर्भ महत्वाचा आहे ! शेवटी शेवटी तर " मराठीला अभिजात भाषेचा दर्जा" ही चळवळ फक्त साहित्यिक आणी ठराविक मंडळींपुरतीच उरली होती ! राजकिय लोकांनी निवडणुकीच्या पार्श्वभुमीवर बाजी मारली ... आणी आम्ही काही तरी मोठं मिळवलं अशी काही काळ बढाई मिरवली. पुढं काय ........ ? एक ही राजकिय नेता या बद्द्ल बोलायला तयार नाही ... काही योजना मांडल्या ... धन आणलं असं ही कोणी बोलत नाहिय. ते लोक मुग गिळून बसले म्हटल्यावर साहित्यिक आणि मराठी प्रेमी काय बोलणार ? मराठी भाषेला मायबोलीप्रेमी सामाजिक आणि सांस्कृतिक बांधिलकी असलेला राजिकिय खरोखरचा "जाणता राजा" मिळालयाशिवाय पुढं काही होइल असं वाटत नाही !

जो पर्यन्त भाषा रोजगारशी जोडली जात नाही. अभिजात घोषित करण्याचा काहीही उपयोग नाही. राज्य सरकारने आधुनिक वैद्यक शास्त्र , वास्तु शास्त्र, अभियांत्रिकी इत्यादि विषय मराठीत शिकविणे सुरू केले पाहिजे. तरच काही लाभ होईल.

खुप महत्वाचे प्रश्न मांडले.इंग्रजी मावशीला इतकं प्रेम देताना,माय मराठीची लाज वाटेल, इतक्या टोकापर्यंत अनेक ठिकाणी वातावरण असते. मी सुचवेल, मराठी ग्रंथालय आणि मराठी परिसंवाद जास्तीत जास्त घडावेत. +१

किमान सध्या अनेक मराठी भाषकांना मराठी बोलण्यात वाटत असलेला कमीपणा आणि एकमेकांतसुद्धा मराठीऐवजी मोडक्यातोडक्या का होईना, पण इंग्लिशमध्ये बोलण्याचा अट्टाहास जर सामूहिक प्रयत्नातून कमी झाला, तर मराठी भाषेला नक्कीच बरे दिवस येतील.

मराठी वाहिन्यांवर थोडीफार बंधने घातली पाहिजेत. आजकालच्या कुठल्याही (सह्याद्री अपवाद) कार्यक्रमात कलाकाराचे कलादर्शन झाल्यावर, ''एक्सलंट परफॉरमन्स'' किंवा ''माईंण्ड ब्लोईंग'' अश्या अभिप्राय सारख्या गोष्टींचा सतत मारा होत असेल तर हळू हळू तेच तोंडवळणी पडत जाते. एका वेळेला तर हे ही मराठीच आहे इथपर्यंत आलेलं आहे. आणि जर ख्यातनाम व्यक्ती जर असे बोलत असेल तर त्यांचा कित्ता गिरवणं आलंच. याला एकेका पायरीने आवर घातला पाहिजे. मध्येच असाच एक तेलुगु कार्यक्रम पाहण्यात आला. तिथेही तेच आहे. ते इतकं ईंग्रजाळलेलं तेलुगु बोलत होते कि तेलुगुचा गंध नसलेल्यालाही सगळे कळत होते.

"अकिलिज" आणि भक्तिताई, धन्यवाद.

आमच्या इथे वसाहत मोठी असल्याने अनेक मराठी कुटुंबे राहतात, साधारण ५० ते १०० असावेत. आमच्या कायप्पा समूहाचं नाव "मराठी कट्टा" ठेवलं आहे. पण बहुतेक सर्व संवाद इंग्रजीतूनच. किंवा फारतर रोमन लिपी वापरून. मोबाईलवर देवनागरी लिपीतील लिखाण एवढं सोपं झालं असताना, स्वतःच्या मातृभाषेत, देवनागरी लिपीत लिहिण्याचा एवढा कंटाळा का असावा?

लेख आवडला. निराशावादी वाटेल, पण कटू सत्य हेच आहे की, आपली मातृभाषा रोजगाराशी जोडण्याची संधी आपण कधीच गमावली आहे, असं मला वाटतं.

प्रतिसादाबद्दल आभार. आपली मातृभाषा रोजगाराशी जोडण्याची संधी मिळण्यासाठी रोजचे सर्व तर्‍हेचे व्यवहार मातृभाषेतून (मराठीतून) होणे गरजेचे आहे. ते तर महाराष्ट्रातही मराठीतून होत नाहीत - जे काही थोडेबहुत होतात त्यासाठी ही इन्ग्रजी किन्वा हिन्दीचा पर्याय असतोच. अशी वस्तुस्थिती असतानाही, ती बदलण्याचा काहीच प्रयत्न न करता राज्यकर्ते वैद्यकीय आणि अभियान्त्रिकी शिक्षण आणि म्हणून त्याच्याशी निगडित व्यवहार मराठी भाषेतून होतील अशी आशा बाळगतात आणि दाखवतात. मराठी भाषेतून शिकलेल्याना महाराष्ट्राबाहेर व्यावसायिक किन्वा इतर कुठल्याच तर्‍हेच्या सन्धी उपलब्ध नसतील ही देखील लक्षात ठेवणे जरूर आहे.

वाखुसा

प्रतिसादाबद्दल आभारी

मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा दिल्याचा शासकीय अध्यादेश अर्थात जी आर अजूनही संबंधित संस्थांकडे पोहोचला नाही असे आज सांगितले. पण माननीय मुख्यमंत्र्यांनी सर्व कागदपत्रे केंद्र शासनाकडे सुपूर्द केलेली आहेत आणि लोक जी चर्चा करत आहेत तिकडे दुर्लक्ष करावे असे सांगितले आहे. आता काय खरे समजायचे ? अभिजात भाषेचा दर्जा देता देता दहा वर्ष अशीच मोदी सरकारने काढली. ऐन निवडणुकीच्या तोंडावर भाषेचा दर्जा दिला दिल्याची घोषणा केली. आता प्रत्यक्ष जीआर काढायला किती दशकं लावणार ?

यात शंकाच नाही. जनमानसात आगोदरच अभिजात आहे. मातृभाषा ही अभिजातच असते. फक्त सरकारी अनुमोदन मिळाले की बरोबर अनुदान मिळते.बाकी सरकारी मोहोर लागली की ती सरकार दरबारी अभिजात झाली.. ग्रंथालये समृद्ध व्हायला हवी,पुस्तक प्रकाशन व्यवसायाचे पुनरूज्जीवन व्हायला हवे,वाचकांना पुस्तके माफक दरात तर लेखकांना योग्यतेनुसार मोबदला मिळायला हवा. छान आढावा घेतला आहे. लेखकाच्या मताशी पुर्ण सहमत.

लेख खुप आवडला!

लेखातून अत्यंत योग्य मुद्दा मांडला गेला आहे .तो म्हणजे पाश्चिमात्य ज्ञान हे त्या त्या देशांनी आपल्या भाषेमध्ये लोकांना उपलब्ध करून दिले गेले. नेमकी हीच दूरदृष्टी महाराष्ट्राच्या राज्यकर्त्यांनी आजवर दाखवलेली नाही. महाराष्ट्रामध्ये जे कोणी मराठीचे प्राध्यापक आहेत त्यांना अनेक पाश्चिमात्य संदर्भ ग्रंथ भाषांतरित करून घेण्याच्या कामे वापरले गेले पाहिजे. जेणेकरून महाविद्यालयीन शिक्षण सुद्धा मातृभाषित घेणे शक्य होईल. मी माझा स्वतःचा एक सोपा अनुभव सांगते. ज्यावेळी मी यूपीएससी करत होते त्यावेळी संपूर्ण वर्गामध्ये मराठी भाषेतून यूपीएससी देणारी माझ्यासारखी फक्त दोन विद्यार्थी होते आणि इतर काही विद्यार्थी लाजेने हात सुद्धा वर करत नव्हते.तेथील शिक्षकांनी आम्हाला सांगितले होते की मराठीतून जर यूपीएससी करणार असाल तर चांगल्या दर्जाचे संदर्भ ग्रंथ मराठीतून उपलब्ध नाही. त्यामुळे इंग्रजीत वाचनाची सवय लावा आणि खरंच त्यावेळी याचा पुरेपूर अनुभव आला. की बरेचसे उत्तम साहित्य हे हिंदीमध्ये उपलब्ध असायचे परंतु मराठी मध्ये मात्र उपलब्ध नसायचे .बर जे मराठी मध्ये उत्तम दर्जाचे प्राध्यापक वगैरे मंडळींनी लिहिलेले पुस्तके जी असायची ती इंग्रजी पुस्तकांच्या तोडीची अजिबात नसायची. त्याचवेळी हा मनात विचार आला की ही प्रस्थापित असलेली अनेक पुस्तके आजवर मराठीमध्ये का बरं भाषांतरित झाली नसावीत? त्यामुळे मराठी भाषा ही प्रवाही ठेवायची असेल दीर्घकालीन टिकवून ठेवायची असेल तर त्याचा व्यवहारात जास्तीत जास्त वापर होणे आवश्यक आहे आणि त्यामुळे विद्यार्थ्यांना चांगल्या दर्जाचे शिक्षण जर मातृभाषेतून द्यायचे असेल तर सगळ्या चांगल्या संदर्भ ग्रंथांचे मराठी मध्ये भाषांतर करून घेण्याचा कालबद्ध कार्यक्रम सरकारने राबवला पाहिजे. त्यामुळे जे काही मराठीचे शिक्षक, प्राध्यापक असतील त्यांच्या ज्ञानाचा उपयोग होईल आणि मराठी ही भाषा बिनकामाची नसून उपयोजित भाषा आहे हे सर्व जनमानसात रूढ होईल. दुसरे म्हणजे अनेक नवनवीन इंग्रजी शब्द व्यवहारात असतात त्यांच्यासाठी पर्यायी मराठी शब्द शोधून काढले पाहिजेत व ते रुळले पाहिजेत. काही वर्षांपूर्वी भाषा संचलनालयाने कार्यालयामध्ये वापरायचे प्रचलित नवीन इंग्रजी शब्द व त्यासाठी मराठी पर्यायी शब्द सुचवण्यासाठी एक परिपत्रक सर्व विभागांमध्ये फिरवले. त्याला प्रतिसाद देणारी व निरनिराळे पर्यायी मराठी शब्द सुचवणारी मी एकमेव अधिकारी होते. त्यामुळे नवनवीन इंग्रजी शब्दांना मराठी पर्यायी शब्द शोधणे व ते जनमानसात रुढ करणे हे एक मोठे काम आहे. तिसरे म्हणजे जिथे जिथे शक्य आहे तेव्हा केवळ आणि केवळ पूर्णतः मराठी भाषेमध्ये बोलण्याचा प्रयत्न करणे व कमीत कमी इंग्रजी शब्दांचा वापर करणे. जेणेकरून ऐकून ऐकून समोरचा माणूस ते मराठी शब्द संवादात वापरायला लागेल. माझे एक निरीक्षण आहे की आपण जाणीवपूर्वक एखादा मराठी शब्द सारखा सारखा म्हणला तर समोरचा माणूस देखील त्याची पुनरावृत्ती करतो. जसे की मी माझ्या कार्यालयांमध्ये कधीही कॉम्प्युटर म्हणत नाही तर संगणक संगणक असे सतत संवादात म्हणत राहते. मग माझे वरिष्ठ व सहकारी देखील कॉम्प्युटर या शब्दावरून संगणक वरती येतात. :D असो. लेखक महोदयांनी अतिशय अभ्यासपूर्ण लेख लिहिला आहे व महत्त्वाचे मुद्दे उपस्थित केले आहेत त्याबद्दल धन्यवाद!! टीप: मी इंग्रजी भाषेची विरोधक नाही. इंग्रजी व्यवहारात महत्त्वाचे नाही असे कोणतेही मत व्यक्त केलेले नाही. माझ्या बोलण्यात देखील हल्ली बरेच इंग्रजी शब्द येत असतात. त्यामुळे उगाच कोणी मराठी इंग्रजी , मराठी - हिंदी असा वाद उकरून काढू नये ही नम्र विनंती. मराठीचा व्यवहारात वापर वाढला पाहिजे असे माझे प्रांजळ मत आहे.

प्रतिसादाबद्दल आभार. मराठीला अभिजात दर्जा मिळल्याबद्दल महाराष्ट्रामध्ये जो आनन्द व्यक्त केला गेला त्यात पुन्हा "भूतकालातील घटना आणि रचना" यातील स्वारस्य दिसले पण भविष्याची तयारी किन्वा किमान त्याबद्दल विचार वा कष्ट करण्याची तयारी अजिबात दिसली नाही. काही काळापूर्वी मराठीतून अभियान्त्रिकी, वैद्यकशास्त्र इ. इ. मधील उच्च शिक्षण सुरू करण्याची इच्छा जाहीर करताना (फक्त) २०-३० (आता पक्का आकडा लक्षात नाही, पण एकूणच मोजकीच) पुस्तके (क्रमिक? संदर्भ ग्रंथ ?) विद्यार्थ्यान्साठी "तयार" असल्याचे आणि म्हणून आणखी काही फारशी तयारी करण्याची जरूर नसल्याचे सूर होते. भूतकाळातच रमायचे आहे की भविष्याची जरूर ती तयारी करण्याची जिद्द, आस आणि कुवत जोपासायची आहे हेच आधी अनिश्चित असताना जर अभिजातपणाचा पाठपुरावा होत असेल तर तो फक्त आणखी एक बिरुद मिरवण्याचा सोस आहे असे नाइलाजाने म्हणावे लागेल.

महत्वाचा प्रश्न आहे. अ ति शय योग्य पद्धतीने मांडले आहे ! जपानमधील १९व्या शतकातिळ Meiji Restoration चा संदर्भ महत्वाचा आहे ! शेवटी शेवटी तर " मराठीला अभिजात भाषेचा दर्जा" ही चळवळ फक्त साहित्यिक आणी ठराविक मंडळींपुरतीच उरली होती ! राजकिय लोकांनी निवडणुकीच्या पार्श्वभुमीवर बाजी मारली ... आणी आम्ही काही तरी मोठं मिळवलं अशी काही काळ बढाई मिरवली. पुढं काय ........ ? एक ही राजकिय नेता या बद्द्ल बोलायला तयार नाही ... काही योजना मांडल्या ... धन आणलं असं ही कोणी बोलत नाहिय. ते लोक मुग गिळून बसले म्हटल्यावर साहित्यिक आणि मराठी प्रेमी काय बोलणार ? मराठी भाषेला मायबोलीप्रेमी सामाजिक आणि सांस्कृतिक बांधिलकी असलेला राजिकिय खरोखरचा "जाणता राजा" मिळालयाशिवाय पुढं काही होइल असं वाटत नाही !

जो पर्यन्त भाषा रोजगारशी जोडली जात नाही. अभिजात घोषित करण्याचा काहीही उपयोग नाही. राज्य सरकारने आधुनिक वैद्यक शास्त्र , वास्तु शास्त्र, अभियांत्रिकी इत्यादि विषय मराठीत शिकविणे सुरू केले पाहिजे. तरच काही लाभ होईल.

खुप महत्वाचे प्रश्न मांडले.इंग्रजी मावशीला इतकं प्रेम देताना,माय मराठीची लाज वाटेल, इतक्या टोकापर्यंत अनेक ठिकाणी वातावरण असते. मी सुचवेल, मराठी ग्रंथालय आणि मराठी परिसंवाद जास्तीत जास्त घडावेत. +१

किमान सध्या अनेक मराठी भाषकांना मराठी बोलण्यात वाटत असलेला कमीपणा आणि एकमेकांतसुद्धा मराठीऐवजी मोडक्यातोडक्या का होईना, पण इंग्लिशमध्ये बोलण्याचा अट्टाहास जर सामूहिक प्रयत्नातून कमी झाला, तर मराठी भाषेला नक्कीच बरे दिवस येतील.

मराठी वाहिन्यांवर थोडीफार बंधने घातली पाहिजेत. आजकालच्या कुठल्याही (सह्याद्री अपवाद) कार्यक्रमात कलाकाराचे कलादर्शन झाल्यावर, ''एक्सलंट परफॉरमन्स'' किंवा ''माईंण्ड ब्लोईंग'' अश्या अभिप्राय सारख्या गोष्टींचा सतत मारा होत असेल तर हळू हळू तेच तोंडवळणी पडत जाते. एका वेळेला तर हे ही मराठीच आहे इथपर्यंत आलेलं आहे. आणि जर ख्यातनाम व्यक्ती जर असे बोलत असेल तर त्यांचा कित्ता गिरवणं आलंच. याला एकेका पायरीने आवर घातला पाहिजे. मध्येच असाच एक तेलुगु कार्यक्रम पाहण्यात आला. तिथेही तेच आहे. ते इतकं ईंग्रजाळलेलं तेलुगु बोलत होते कि तेलुगुचा गंध नसलेल्यालाही सगळे कळत होते.

"अकिलिज" आणि भक्तिताई, धन्यवाद.

आमच्या इथे वसाहत मोठी असल्याने अनेक मराठी कुटुंबे राहतात, साधारण ५० ते १०० असावेत. आमच्या कायप्पा समूहाचं नाव "मराठी कट्टा" ठेवलं आहे. पण बहुतेक सर्व संवाद इंग्रजीतूनच. किंवा फारतर रोमन लिपी वापरून. मोबाईलवर देवनागरी लिपीतील लिखाण एवढं सोपं झालं असताना, स्वतःच्या मातृभाषेत, देवनागरी लिपीत लिहिण्याचा एवढा कंटाळा का असावा?

लेख आवडला. निराशावादी वाटेल, पण कटू सत्य हेच आहे की, आपली मातृभाषा रोजगाराशी जोडण्याची संधी आपण कधीच गमावली आहे, असं मला वाटतं.

प्रतिसादाबद्दल आभार. आपली मातृभाषा रोजगाराशी जोडण्याची संधी मिळण्यासाठी रोजचे सर्व तर्‍हेचे व्यवहार मातृभाषेतून (मराठीतून) होणे गरजेचे आहे. ते तर महाराष्ट्रातही मराठीतून होत नाहीत - जे काही थोडेबहुत होतात त्यासाठी ही इन्ग्रजी किन्वा हिन्दीचा पर्याय असतोच. अशी वस्तुस्थिती असतानाही, ती बदलण्याचा काहीच प्रयत्न न करता राज्यकर्ते वैद्यकीय आणि अभियान्त्रिकी शिक्षण आणि म्हणून त्याच्याशी निगडित व्यवहार मराठी भाषेतून होतील अशी आशा बाळगतात आणि दाखवतात. मराठी भाषेतून शिकलेल्याना महाराष्ट्राबाहेर व्यावसायिक किन्वा इतर कुठल्याच तर्‍हेच्या सन्धी उपलब्ध नसतील ही देखील लक्षात ठेवणे जरूर आहे.

वाखुसा

प्रतिसादाबद्दल आभारी

मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा दिल्याचा शासकीय अध्यादेश अर्थात जी आर अजूनही संबंधित संस्थांकडे पोहोचला नाही असे आज सांगितले. पण माननीय मुख्यमंत्र्यांनी सर्व कागदपत्रे केंद्र शासनाकडे सुपूर्द केलेली आहेत आणि लोक जी चर्चा करत आहेत तिकडे दुर्लक्ष करावे असे सांगितले आहे. आता काय खरे समजायचे ? अभिजात भाषेचा दर्जा देता देता दहा वर्ष अशीच मोदी सरकारने काढली. ऐन निवडणुकीच्या तोंडावर भाषेचा दर्जा दिला दिल्याची घोषणा केली. आता प्रत्यक्ष जीआर काढायला किती दशकं लावणार ?

उत्तम लिहीले आहे, आवडली कथा.

कथा अतीशय आवडली. आमची पहिली दिवाळी आठवली :))

म्हणजे, नवीन आज चंद्रमा नवीन आज यामिनी मनी नवीन भावना नवेच स्वप्न लोचनी -गदिमा नंतर काही वर्षांनी, तोच चंद्रमा नभात तीच चैत्र यामीनी -शांताबाई कथा चांगली फुलवली आहे.

छान कथा.

असो. चालायचंच.

हॅपी दीपावली. छान लिहिते राहा. -दिलीप बिरुटे

छान लिहिले आहे

मस्त कथा. सगळ्यांना (माझ्यासह) आपापली पहिली दिवाळी नक्की आठवली असणार

चला... अखेर सुमेधचं घोडं गंगेत न्हायलं म्हणायचं 😀 कथा आवडली आहे!

अलवार भावनांचे अलवार कथन आवडले.

आवडली कथा. हलकीफुलकी.

एकदम गुलाबी...

रोमॅणण्टिक दिवाळी, सुंदर दिवाळी, हॅप्पी दिवाळी .. हळुवार गुलाबी वर्णन आणि लेखन शैली आवडली .. व्वा, भक्ति व्वा !

उत्तम लिहीले आहे, आवडली कथा.

कथा अतीशय आवडली. आमची पहिली दिवाळी आठवली :))

म्हणजे, नवीन आज चंद्रमा नवीन आज यामिनी मनी नवीन भावना नवेच स्वप्न लोचनी -गदिमा नंतर काही वर्षांनी, तोच चंद्रमा नभात तीच चैत्र यामीनी -शांताबाई कथा चांगली फुलवली आहे.

छान कथा.

असो. चालायचंच.

हॅपी दीपावली. छान लिहिते राहा. -दिलीप बिरुटे

छान लिहिले आहे

मस्त कथा. सगळ्यांना (माझ्यासह) आपापली पहिली दिवाळी नक्की आठवली असणार

चला... अखेर सुमेधचं घोडं गंगेत न्हायलं म्हणायचं 😀 कथा आवडली आहे!

अलवार भावनांचे अलवार कथन आवडले.

आवडली कथा. हलकीफुलकी.

एकदम गुलाबी...

रोमॅणण्टिक दिवाळी, सुंदर दिवाळी, हॅप्पी दिवाळी .. हळुवार गुलाबी वर्णन आणि लेखन शैली आवडली .. व्वा, भक्ति व्वा !

थीमला साजेश्या कथेची केलेली निवड आवडली 👍 भावानुवाद नेहमीप्रमाणेच छान झालाय...! धन्यवाद.

मस्त कथा.

प्रतिसादाबद्दल आभार

साहेब, बायकांनी एखादी गोष्ट एकदा डोक्यात घेतली की.. ब्रह्मदेवसुद्धा काही करू शकत नाही!" ३७ वर्षाच्या प्रदीर्घ अनुभवा नंतर १००% टक्के सहमत. अनुवाद अतीशय सुंदर, समर्पक. डिस्क्लेमर नसते दिले व जागा आणी पात्रांची नावे भारतीय परिप्रेक्षातून दिली असती तर ओरिजिनल कथा तुमचीच वाटली असती. या आगोदरच्या आपल्या अनुवादित कथा वाचल्या आहेत. आपल्या अनुवादित कथांचा पंखा..

सविस्तर प्रतिसादाबद्दल मनापासून आभार.

मोपासा च्या कथा मला नेहेमीच आवडतात. मानवी वर्तनाचे अत्यंत वास्तवदर्शी असे निरनिराळे पैलू त्यात मांडलेले असतात. आपला अनुवाद नेहमीप्रमाणेच अतिशय वाचनीय झाला आहे.

कथा आवडली. "इथे आल्यावर मला वीस वर्षांनी तरुण झाल्यासारखं वाटलं" असा अनुभव देणारी जागा आपणा सर्वाना वारन्वार मिळो.

छान आहे कथा!

हळुवार अर्थवाही कथा... आवडली !

वाचताना हा अनुवाद आहे हे जाणवले, पण ते काही लेखनाचे अपयश मानता येणार नाही. ( हा अनुवाद न करता हे स्वैर भाषांतर केले असते तर कसे झाले असते? उदा. एखादे वसंतराव आणि एखाद्या शांताबाई एखाद्या ठिकाणी एकांतात सापडल्या असत्या तर? पण हे विषयांतर झाले) मिसळपाव दिवाळी अंकाचीची यंदाची मध्यवर्ती कल्पना बाजूला ठेवली तरी वाचावी वाटावी अशी कथा आहे.

प्रतिसादाबद्दल आभार. स्वैर अनुवाद करण्याचं धाडस अजून झालं नाही. बघू, प्रयत्न करु.

सुंदर कथा. आवडली

कथा आवडली. पण कथेसारख्या सविस्तर लिखाणाचा अनुवाद करताना आणि वाचताना, कृत्रिमतेची हुरहूर बऱ्याचदा जाणवते.

प्रतिसादाबद्दल आभार .

मस्त

प्रतिसादाबद्दल आभार

एक नम्बर ! कथेनं गुंतवून ठेवलं ! भावानुवाद आवडला ! आणखी अश्या वाचायला आवडतील ! लिहित रहा !

प्रतिसाद आणि प्रोत्साहनाबद्दल आभार

थीमला साजेश्या कथेची केलेली निवड आवडली 👍 भावानुवाद नेहमीप्रमाणेच छान झालाय...! धन्यवाद.

मस्त कथा.

प्रतिसादाबद्दल आभार

साहेब, बायकांनी एखादी गोष्ट एकदा डोक्यात घेतली की.. ब्रह्मदेवसुद्धा काही करू शकत नाही!" ३७ वर्षाच्या प्रदीर्घ अनुभवा नंतर १००% टक्के सहमत. अनुवाद अतीशय सुंदर, समर्पक. डिस्क्लेमर नसते दिले व जागा आणी पात्रांची नावे भारतीय परिप्रेक्षातून दिली असती तर ओरिजिनल कथा तुमचीच वाटली असती. या आगोदरच्या आपल्या अनुवादित कथा वाचल्या आहेत. आपल्या अनुवादित कथांचा पंखा..

सविस्तर प्रतिसादाबद्दल मनापासून आभार.

मोपासा च्या कथा मला नेहेमीच आवडतात. मानवी वर्तनाचे अत्यंत वास्तवदर्शी असे निरनिराळे पैलू त्यात मांडलेले असतात. आपला अनुवाद नेहमीप्रमाणेच अतिशय वाचनीय झाला आहे.

कथा आवडली. "इथे आल्यावर मला वीस वर्षांनी तरुण झाल्यासारखं वाटलं" असा अनुभव देणारी जागा आपणा सर्वाना वारन्वार मिळो.

छान आहे कथा!

हळुवार अर्थवाही कथा... आवडली !

वाचताना हा अनुवाद आहे हे जाणवले, पण ते काही लेखनाचे अपयश मानता येणार नाही. ( हा अनुवाद न करता हे स्वैर भाषांतर केले असते तर कसे झाले असते? उदा. एखादे वसंतराव आणि एखाद्या शांताबाई एखाद्या ठिकाणी एकांतात सापडल्या असत्या तर? पण हे विषयांतर झाले) मिसळपाव दिवाळी अंकाचीची यंदाची मध्यवर्ती कल्पना बाजूला ठेवली तरी वाचावी वाटावी अशी कथा आहे.

प्रतिसादाबद्दल आभार. स्वैर अनुवाद करण्याचं धाडस अजून झालं नाही. बघू, प्रयत्न करु.

सुंदर कथा. आवडली

कथा आवडली. पण कथेसारख्या सविस्तर लिखाणाचा अनुवाद करताना आणि वाचताना, कृत्रिमतेची हुरहूर बऱ्याचदा जाणवते.

प्रतिसादाबद्दल आभार .

मस्त

प्रतिसादाबद्दल आभार

एक नम्बर ! कथेनं गुंतवून ठेवलं ! भावानुवाद आवडला ! आणखी अश्या वाचायला आवडतील ! लिहित रहा !

प्रतिसाद आणि प्रोत्साहनाबद्दल आभार

जरा नीरस झालाय. थोडी उदाहरणे दिली असती तर आणखी रोचक झाला असता लेख. बाकी, साहित्यावर बंदी हे तर अमान्यच आहे पण त्या साहित्याची टीका त्यासोबत प्रकाशित करावी हे बंधन सुद्धा अमान्य आहे. असे केल्यास सेन्सरशिप फोफावण्यास वेळ लागणार नाही.

शृंगार साहित्यात माफक रंगवणं थोडं अवघडच. कधी अती होतं तर कधी सपक. सर्व लेखकांना सर्व रस सहज पिता येत नाहीत. काहींच्या मानगुटीवर अगोदरच सेन्सॉरचे भूत बसवून घेतलेलं असतं.

कसलं बाष्कळ आणि भंपक लिहिलं आहे हे . श्या .

आपल्याला आवडलेल्या स्त्रीच्या आनंदात आनंद आणि तिचा नकारही तिचा आनंद म्हणून पचवण्याचे सामर्थ्य असलेला समर्थ पुरुष साहित्याने उभा केल्यास मानवी जीवन दिवाळीच्या दिव्याप्रमाणे उजळून जाऊ शकते.

बेकार हसतोय. =)))) तुम्हाला शृंगार प्रणय मधील काहीतरी अ ब क ड तरी कळत असावे का अशी शंका यायला लागली आहे ! असो. बाकी दिवाळीच्या सणाच्या मुहुर्तावर जास्त बोलत नाही. हॅप्पी दिवाली.

प्रत्यक्ष शृंगारा आधी पूर्वानुमती असलीच पाहिजे यात दुमत नाही पण लेखनातून श्रुंगार दाखवताना " पूर्वानुमती " कशी दाखवली जाते किंवा "नाही दाखवलि गेली" याचि काही प्रसिद्ध उदाहरेर्णे दिली असती तर लेख परिपूर्ण झाला असता

स्त्रीचा नकार हा लटका असतो, नकारात होकारच असतो, अशी काहीतरी क्लिशे समजूत करून घ्यायला खूप आवडतं लेखक आणि अन्य निर्मिती करणाऱ्या अनेकांना. ये उसका स्टाईल होयंगा, होटो पे ना दिल में हां होयंगा वगैरे गाणाऱ्या हिंदी सिनेमांनी देखील खूप वाईट काम करून ठेवलं आहे. अगदी शंभर टक्के सहमत आहे. कोणतीही मुलगी पहिल्या पहिल्यांदा नकार देते आणि मग नंतर 'पटते'अशा प्रकारचे साहित्य किंवा चित्रपट यांमधून बऱ्याचदा दाखवले जाते. त्यामुळे 'सुरुवातीला मुली या अशाच वागतात' अशा प्रकारचे सार्वत्रिकरण होण्याचा किंवा मुलांचा समज होण्याचा धोका आहे. माहितगार यांनी लेखाच्या निमित्ताने एका वेगळ्या बाजूवर प्रकाश टाकला आहे. याबाबत त्यांचे अभिनंदन. कदाचित काही जणांना हा मुद्दा पटेल न पटेल.. हा मुद्दा अजून उदाहरणांसहित आला असता तर अजून स्पष्ट झाला असता असेही काही जणांचे मत असेलही..... परंतु या मुद्द्याकडे पूर्णतः दुर्लक्ष मात्र करता येणार नाही.

सांग कधी कळणार तुला भाव माझ्या मनातला स्त्रि ही भगवंताची एक जटिल कलाकृती आहे. तिच्या मनाचा ठाव लागणे मुश्किल ही नही.... म्हणूनच मी याला पासष्टावी कला समजतो. शृंगाराचा स्त्रि ची पुर्वानुमती आहे अथवा नाही हे ओळखण्यासाठी डोळे आणी स्पर्श यांची प्रमुख भुमिका असते. तसेही अनेक लक्षणे पण ओळखणे कठीण. पुर्वानुमती ओळखणे हे पोटदुखीचे निश्चित, सटिक निदान करण्या सारखे आहे. बाकी, लेख गंडला वगैरे नाही म्हणता येणार. विषय मस्त फुलवता आला असता. कदाचित संपादकांचा आगोदरच उगारलेला बडगा,श्लील अश्लीलतेच्या मर्यादा सांभाळण्याची कसरत किंवा अनुभव कमी पडला असावा. तसेही शृंगार ही कला इतकी जटिल आहे की कुणी त्यात मास्टरी आहे म्हणत आसेल तर तो नक्कीच डिंगे ,थापा मारतोय. तीच्या मिठीत सुद्धा एक ॲशुअर्न्स असतो बायको नावाचा वेगळाच इन्शुरन्स असतो वेणी,थोडी साखर पेरणी एव्हढाच हप्ता बसतो पाॅलिसी मॅच्युरिटीचा आनंद ,वेगळाच असतो काय सांगू तुम्हांला आनंदाचे डोही आनंद तरंग जेंव्हा बनतो उडन खटोला, बेतुक्याचा पलंग -अनुभवाचे बोल या उलट स्त्रियांचे आहे. देवाने त्यांचे सहावे ज्ञानेंद्रिय (सिक्थ सेन्स) इतके सशक्त बनवले आहे की त्यांना पुरुषांचे मन ओळखण्यास वेळ लागत नाही. असो लेख आवडला. प्रयत्न चांगला होता.

बहुतांशी प्रतिसादाशी सहमत आहे. लेखन उत्तान आणि बिभित्स होऊ नये याची आटोकाट काळजी घेत विचार मांडलेत असं वाटलं !

सदरहु लेखक माहीतगार आहे , अनुभवगार नाही.

प्रगो यांची ही कोपरखळी आवडून गेली. त्यांचा सगळाच प्रतिसाद बरंच काही सांगून जाणारा आहे ! कर्नल यांची ठसठशीत कविता आवडली.

जरा नीरस झालाय. थोडी उदाहरणे दिली असती तर आणखी रोचक झाला असता लेख. बाकी, साहित्यावर बंदी हे तर अमान्यच आहे पण त्या साहित्याची टीका त्यासोबत प्रकाशित करावी हे बंधन सुद्धा अमान्य आहे. असे केल्यास सेन्सरशिप फोफावण्यास वेळ लागणार नाही.

शृंगार साहित्यात माफक रंगवणं थोडं अवघडच. कधी अती होतं तर कधी सपक. सर्व लेखकांना सर्व रस सहज पिता येत नाहीत. काहींच्या मानगुटीवर अगोदरच सेन्सॉरचे भूत बसवून घेतलेलं असतं.

कसलं बाष्कळ आणि भंपक लिहिलं आहे हे . श्या .

आपल्याला आवडलेल्या स्त्रीच्या आनंदात आनंद आणि तिचा नकारही तिचा आनंद म्हणून पचवण्याचे सामर्थ्य असलेला समर्थ पुरुष साहित्याने उभा केल्यास मानवी जीवन दिवाळीच्या दिव्याप्रमाणे उजळून जाऊ शकते.

बेकार हसतोय. =)))) तुम्हाला शृंगार प्रणय मधील काहीतरी अ ब क ड तरी कळत असावे का अशी शंका यायला लागली आहे ! असो. बाकी दिवाळीच्या सणाच्या मुहुर्तावर जास्त बोलत नाही. हॅप्पी दिवाली.

प्रत्यक्ष शृंगारा आधी पूर्वानुमती असलीच पाहिजे यात दुमत नाही पण लेखनातून श्रुंगार दाखवताना " पूर्वानुमती " कशी दाखवली जाते किंवा "नाही दाखवलि गेली" याचि काही प्रसिद्ध उदाहरेर्णे दिली असती तर लेख परिपूर्ण झाला असता

स्त्रीचा नकार हा लटका असतो, नकारात होकारच असतो, अशी काहीतरी क्लिशे समजूत करून घ्यायला खूप आवडतं लेखक आणि अन्य निर्मिती करणाऱ्या अनेकांना. ये उसका स्टाईल होयंगा, होटो पे ना दिल में हां होयंगा वगैरे गाणाऱ्या हिंदी सिनेमांनी देखील खूप वाईट काम करून ठेवलं आहे. अगदी शंभर टक्के सहमत आहे. कोणतीही मुलगी पहिल्या पहिल्यांदा नकार देते आणि मग नंतर 'पटते'अशा प्रकारचे साहित्य किंवा चित्रपट यांमधून बऱ्याचदा दाखवले जाते. त्यामुळे 'सुरुवातीला मुली या अशाच वागतात' अशा प्रकारचे सार्वत्रिकरण होण्याचा किंवा मुलांचा समज होण्याचा धोका आहे. माहितगार यांनी लेखाच्या निमित्ताने एका वेगळ्या बाजूवर प्रकाश टाकला आहे. याबाबत त्यांचे अभिनंदन. कदाचित काही जणांना हा मुद्दा पटेल न पटेल.. हा मुद्दा अजून उदाहरणांसहित आला असता तर अजून स्पष्ट झाला असता असेही काही जणांचे मत असेलही..... परंतु या मुद्द्याकडे पूर्णतः दुर्लक्ष मात्र करता येणार नाही.

सांग कधी कळणार तुला भाव माझ्या मनातला स्त्रि ही भगवंताची एक जटिल कलाकृती आहे. तिच्या मनाचा ठाव लागणे मुश्किल ही नही.... म्हणूनच मी याला पासष्टावी कला समजतो. शृंगाराचा स्त्रि ची पुर्वानुमती आहे अथवा नाही हे ओळखण्यासाठी डोळे आणी स्पर्श यांची प्रमुख भुमिका असते. तसेही अनेक लक्षणे पण ओळखणे कठीण. पुर्वानुमती ओळखणे हे पोटदुखीचे निश्चित, सटिक निदान करण्या सारखे आहे. बाकी, लेख गंडला वगैरे नाही म्हणता येणार. विषय मस्त फुलवता आला असता. कदाचित संपादकांचा आगोदरच उगारलेला बडगा,श्लील अश्लीलतेच्या मर्यादा सांभाळण्याची कसरत किंवा अनुभव कमी पडला असावा. तसेही शृंगार ही कला इतकी जटिल आहे की कुणी त्यात मास्टरी आहे म्हणत आसेल तर तो नक्कीच डिंगे ,थापा मारतोय. तीच्या मिठीत सुद्धा एक ॲशुअर्न्स असतो बायको नावाचा वेगळाच इन्शुरन्स असतो वेणी,थोडी साखर पेरणी एव्हढाच हप्ता बसतो पाॅलिसी मॅच्युरिटीचा आनंद ,वेगळाच असतो काय सांगू तुम्हांला आनंदाचे डोही आनंद तरंग जेंव्हा बनतो उडन खटोला, बेतुक्याचा पलंग -अनुभवाचे बोल या उलट स्त्रियांचे आहे. देवाने त्यांचे सहावे ज्ञानेंद्रिय (सिक्थ सेन्स) इतके सशक्त बनवले आहे की त्यांना पुरुषांचे मन ओळखण्यास वेळ लागत नाही. असो लेख आवडला. प्रयत्न चांगला होता.

बहुतांशी प्रतिसादाशी सहमत आहे. लेखन उत्तान आणि बिभित्स होऊ नये याची आटोकाट काळजी घेत विचार मांडलेत असं वाटलं !

सदरहु लेखक माहीतगार आहे , अनुभवगार नाही.

प्रगो यांची ही कोपरखळी आवडून गेली. त्यांचा सगळाच प्रतिसाद बरंच काही सांगून जाणारा आहे ! कर्नल यांची ठसठशीत कविता आवडली.