अरे हो लिहायला विसरलो चित्रपटात कंदील लाउन प्रकाश योजना असणार आहे पडत्या पावसाला पाहुन तुम्ही आतुन भिजला नाहीत तर स्वतःच्या कोरडेपणाची तारीफ करु नका तर हे मान्य करा की तुमच्या आयुष्यात भिजवणारे क्षण आलेच नाहीत

पोल्ट्रीयात्रीच्या पोल्ट्रीत एकदा मोठा पेच निर्माण होतो, त्याचा अंडे विकायचा धंदा एकदम डाउन होतो. का म्हणुन तो कारण शोधायला लागतो. सगळ्या डिलर्स ला जाउन भेटतो, कर्मचार्‍यांना भेटतो. मग त्याला उमगते की आपल्या पोल्ट्रीतली अंडी पोक्कळ निघतात म्हणुन धंदा बसलाय. मग तो प्रचंड मोठी मोहिम राबवतो हे शोधायला की आपल्या कोंबड्यांना असा कोणता रोग झाला की ज्यामुळे अंडी पोक्कळ निघायला लागलीत ? १०-२० व्हेटरनरी डाक्टरांचा थवा अविरत भिडलेला असतो त्यासाठी. काहिच सापडत नाही. तो कंटाळतो, वैतागतो, हताश होतो अन सरतशेवटी डॉन नामक एका भाई ला शरण जातो. मग त्याला टिप मिळते की विजाभाई नामक एका त्याच्या रायव्हल ने कुटुंबनियोजन अधिकार्‍यांना(कंडोम वाटणार्‍या) पैसे खाउ घालुन त्याच्या पोल्ट्रीत त्यांची विजिट रोज संध्याकाळी ऍरेंज केलेली असते. त्या कुटुंबनियोजन अधिकार्‍यांचा अन विजाभाईचा बंदोबस्त करुन पोल्ट्रीयात्री निर्धास्त होतो. =)) =)) =))

>>अन सरतशेवटी डॉन नामक एका भाई ला शरण जातो. मग त्याला टिप मिळते की विजाभाई नामक एका त्याच्या रायव्हल ने कुटुंबनियोजन अधिकार्‍यांना पैसे खाउ घालुन त्याच्या पोल्ट्रीत त्यांची विजिट रोज संध्याकाळी ऍरेंज केलेली असते. लै भारी ... टेन्शन नको हां भाय, आपल्याकडे लै उपाय हायतं ... तात्पुरता उपाय म्हणून सगळ्या कोंबड्यांना सकाळ-सकाळ योगासन करायला लाव, आहार हा "सात्विक " हवा, मी लवकरच "रेसीपी" पाठवतो. त्यासाठी सगळ्या "सुगरणतायांना" संशोधनाला लावले आहे ... पाणी मात्र "पवित्र गंगाजल" वापर .... सध्याच्या वापरातल्या "डबक्याचा" उपयोग "गळ किंवा नांगर" टाकून बसण्यासाठी कर ... "राजें" कडून "टिप" मिळाली आहे, भविष्यात "शाकाहारी कोंबड्यांना व त्यांच्या अंड्यांना" चांगली मागणी येण्याची चिन्हे आहेत. >>आपल्या पोल्ट्रीतली अंडी पोक्कळ निघतात म्हणुन धंदा बसलाय हां, म्हणजे थोडक्यात हे "मिस्ड कॉल" प्रकरण आहे. लक्ष ठेवावे लागेल. भविष्यात मोठ्ठे नुकसान संभवते .... ये विजाभाई का नाम आजकल बहुत सुननेका पड रहा है, कहासे है ये पंटर ? ह्याचा "मोदी नामक मोटाभाई" बरोबर सेटिंग आहे ऐसा ऐक्या है, फिर तो लफडा हुवा ना ... टायरवाला भाई - छोटा डॉन [ अपने अड्डे पे जरूर आना http://chhota-don.blogspot.com/ ] बाकी अपनी किसी "गँग" के साथ सेटिंग नही है .....

पोल्टीयात्री पोकळ अंड्यांचा विचार करत असता तिकडून तात्या येतो. आणि विचारतो "कसला विचार करतो आहेस पोल्ट्रय्या". पोल्टीयात्री: "घरात आणि विकायला कोणती अंडी पाठवावी?" तात्या: " घरची पोल्ट्री असताना तुला का रे अंड्यांची चिंता? त्या धमाल्याने तुझ्या सर्व कोंबड्या तर पळवल्या नाहीत ना?" पोल्टीयात्री: " अरे नाही रे. आज काल कोंबड्या पोकळ अंडी देऊ लागल्या आहेत" तात्या: "तू इनो घालतोस का कोंबड्याना?" पोल्टीयात्री: "हो. पण तुला कसे कळले." तात्या: "हा हा हा. अरे साधे आहे म्हणूनच कोंबड्यांची नुसती पोटंच नाही तर आतली अंडी पण साफ होतात.अरे आजकाल इनोचा खप वाढल्याची बातमी आहे. आणि हे नवीन इनो पोट जरा जास्तच साफ करते." पोल्टीयात्री: "तरीच. आजपासून कोंबड्याना इनो घालणे बंद. बंद म्हणजे बंद " अशाप्रकारे पोल्टीयात्रीने कोंबड्याना(माद्या) इनो घालणे बंद केले आणि कोंबड्या परत पहील्यासारखी भरदार अंडी देऊ लागल्या. आणि लोकांनीही कोंबड्यांच्या(नर) क्षमतेवर संशय घेणे सोडून दिले. डीस्क्लेमरः वरील कथानकातील सर्व पात्रे, घटना काल्पनिक आहेत. त्यातील कशाचाही वास्तविक जीवनाशी संबंध आढळला तर तो निव्वळ योगायोग समजावा. पुण्याचे पेशवे

मग पोल्ट्रीयात्री ने मिपावरुन सर्व सुग्रणींना कोंबड्यांसाठी उत्तमोत्तम रेसिपीज शोधुन द्यायला सांगितल्या.... वरदाची स्वयपाकातली गती यथातथाच पण तिने ठरवलं यावेळी आपण एक रेसिपी शोधून काढायचीच... तिची रेसिपी... घरात आणलेली सगळे धान्य निवडताना खाली गोळा झालेला कचरा फेकू नका...सगळा कोंबड्यांना खाऊ घाला...फुकट आणि होल ग्रेन्सची रेसिपी..करायला सोपी....पटकन होते आणि पौष्टीक असते.... मग सगळ्या तायांनी तिला अनुमोदन दिलं. पि.डा. काकूंनी स्पेश्शल निरोप पाठवला काकांबरोबर ' कित्ती सह्ही रेसिपी गं धान्य निवडायची कशी हे माहीतच नव्हतं आम्हाला' बाकीच्या तायांच्या आणि पेठकर काकांच्या रेसिपीज होत्या त्या अशा.... क्रमशः.....(झालं की नाही पर्फेक्ट विजुभाऊ ष्टाईल)

:)

ए लेको चांगले पिक्चर बघायचे सोडुन तुमी "आमची माती आमची माणसे " आणि "अन्नदाता " कार्यक्रम लिहित सुटला आहात. अजुन दोनतीन छान गाणी टाका ना राव(!) हे घ्या एक गाणे जवा जुनाच पोपट हा लागला ईनो ईनो बोलायला गोष्ट निघाली चांगलीच खाष्ट पोपट म्हणतो मैनाच फाष्ट सांगुन सांगुन थकला हा पोपट लागला डोलायला...... जवा जुनाच पोपट हा लागला ईनो ईनो बोलायला आता तिकडुन हिरवीण येत्ये आन म्हन्त्ये कशी काय च्या काय...तू हिकडं बसलायस व्हयरं आन म्या सम्दं गाव धुंडाळून आल्ये की रे... मंग हीरो म्हंतो कसा सम्दे गाव धुंडाळुन आलीस पर पर माझ्या साठी नौकरी बघायची सुचलं न्हाय तुला तुजा बापुस मला म्हंतो की या हिकडे यायचे तर पोल्ट्रीत प्रॉडक्षन वाढव आता हे म्या कसं सांगु त्याना. ( हा आत्ता आठवलं आपल्या लक्ष्या वर चित्रित केलेलं एक गानं हाय " कोंबड्यानो अंडी द्या नायतर खुराडं सोडा" ) काय राव कै च्या कै.......जर्रा चांगला प्लॉट लिवा की........ लै छन्ना छन्नी हानामारी ठाकुर सरपंच पाटील असलं कायतरी लिवा. कथासुत्र तुमच्या हाता दिल्यालं हाय त्याचा गुत्ता ( सूद्ध मर्‍हाटीत गुंता गैरसमज नकु) करु नका. कता फुडं जाऊ द्या रं बिगीबिगी...... काटी न घोंगडं घिउद्या की रं मला बी पिक्चर पाहु द्या की. :::::::: पिक्चर पाहनारं ईजुभौ... पडत्या पावसाला पाहुन तुम्ही आतुन भिजला नाहीत तर स्वतःच्या कोरडेपणाची तारीफ करु नका तर हे मान्य करा की तुमच्या आयुष्यात भिजवणारे क्षण आलेच नाहीत

हीरो ला नोकरी मिळते रोज कोंबड्याना गाडीतुन फिरवुन आणण्याची. ह्या इथे हीरो आनि हीरवीणीचे स्वित्झर्लंड ला गाणे( हीरोला नोकरी नसते मग स्वित्झर्लंडचे तिकिट कोण देते हे विचारु नका. तो ऑन साईट असाइनमेटवर गेलाय) पडत्या पावसाला पाहुन तुम्ही आतुन भिजला नाहीत तर स्वतःच्या कोरडेपणाची तारीफ करु नका तर हे मान्य करा की तुमच्या आयुष्यात भिजवणारे क्षण आलेच नाहीत

मग तिकडे हिरो गाणं गात आणि नाचत असताना एक कोंबडी पळून जाते. मग हिरोला जेव्हा कळते कि १ कोंबडी गायब आहे तेव्हा तो खाडकन "जमिनीवर" येतो. आणि स्वित्झर्लंड च्या रस्त्यांवर फिरत सर्वांना विचारत असतो-- "कोणी कोंबडी पाहिली का कोंबडी??" असाच तो भटकत बसतो. (क्रमशः) "No matter how hard the life crashes;Like a Phoenix I will rise from my Ashes"

ती कोंबडी पळून जाते हिरॉइनच्या घरी तिचा बाप अनायसे आलेली कोंबडी पाहून खूष होतो...लगेच त्याच्या शेफ ला सांगतो आज चिकन तंदुरी कर्..इथे हिरॉईन त्या कोंबडीला ओळखते आणि तिला वाचवायचे प्रयत्न करायला लागते..... पुढं काही म्हणून सुचत नाही बगा..... ~X(

हिरॉईन त्या कोंबडीला ओळखते आणि तिला वाचवायचे प्रयत्न करायला लागते.....>>>>>>>. वरदा कथा अशी चटकन पुढे नेली तर केकता बाई लेखिकेचा फाउल धरतात बर. :) हे बघ अस लिहाव. त्या कोंबडीला पाहुन क्षणार्धात हिरॉइने तिला ओळखले. (त्यावेळेच्या तिच्या चेहर्‍यावरचे हावभाव कमीत कमी साडेअडतीस वेळा वेगवेगळ्या कोनातुन दाखवावेत. सोबत प्रत्येक वेळी वेगळाच धक्कादायक आवाज मागे असु द्यावा. आणि लग्गेच एक ब्रेक घ्यावा. ;) मग १०० एक जाहिरातीनंतर कॅमेरा तिच्या बापाच्या तोंडावर. त्याचय चेहर्‍यावर एकाच वेळी आश्चर्य, राग व शंका दाखवावी. हे त्या हिऱोइनीच्या लक्षात येताच तिने समजुन न समजल्याचे नाटक करण्याचा प्रयत्न करावा. आणि सारवासारव करावी की नाही ही कोंबडी बघताच तिला बर्डफ्ल्यु ची आठवण झाली अस. (इथे चिकनगुनिया अस लिहिल तरी चालेल) त्या बिनडोक पोरीच्या बापाला आणि प्रेक्षकाना नावात चिकन असल्याने उलट जास्तच पटेल. :) आता पुढे लिहा बॉ. ................ http://picasaweb.google.co.in/zakasrao

खूपच क काकिकी बघता की तुम्ही....अगदी बरोब्बर लिहिलय..... पुढे ती कुठचं गाणं म्हणेल हो विजुभाऊ?

झकासपाव तुमचे बरोबर आहे. वरदा तै हीरोईन आता गाणे म्हणते. या कोम्बड्यानो ...परत फिरा रे पोल्ट्री कडे परतुन तिन्ही सांजा जाहल्या....येइल आता अंधाराला पूर जाऊ नका तुम्ही पोल्ट्री पासुन दूर. या कोम्बड्यानो ...परत फिरा रे... पडत्या पावसाला पाहुन तुम्ही आतुन भिजला नाहीत तर स्वतःच्या कोरडेपणाची तारीफ करु नका तर हे मान्य करा की तुमच्या आयुष्यात भिजवणारे क्षण आलेच नाहीत

अरे हो लिहायला विसरलो चित्रपटात कंदील लाउन प्रकाश योजना असणार आहे पडत्या पावसाला पाहुन तुम्ही आतुन भिजला नाहीत तर स्वतःच्या कोरडेपणाची तारीफ करु नका तर हे मान्य करा की तुमच्या आयुष्यात भिजवणारे क्षण आलेच नाहीत

पोल्ट्रीयात्रीच्या पोल्ट्रीत एकदा मोठा पेच निर्माण होतो, त्याचा अंडे विकायचा धंदा एकदम डाउन होतो. का म्हणुन तो कारण शोधायला लागतो. सगळ्या डिलर्स ला जाउन भेटतो, कर्मचार्‍यांना भेटतो. मग त्याला उमगते की आपल्या पोल्ट्रीतली अंडी पोक्कळ निघतात म्हणुन धंदा बसलाय. मग तो प्रचंड मोठी मोहिम राबवतो हे शोधायला की आपल्या कोंबड्यांना असा कोणता रोग झाला की ज्यामुळे अंडी पोक्कळ निघायला लागलीत ? १०-२० व्हेटरनरी डाक्टरांचा थवा अविरत भिडलेला असतो त्यासाठी. काहिच सापडत नाही. तो कंटाळतो, वैतागतो, हताश होतो अन सरतशेवटी डॉन नामक एका भाई ला शरण जातो. मग त्याला टिप मिळते की विजाभाई नामक एका त्याच्या रायव्हल ने कुटुंबनियोजन अधिकार्‍यांना(कंडोम वाटणार्‍या) पैसे खाउ घालुन त्याच्या पोल्ट्रीत त्यांची विजिट रोज संध्याकाळी ऍरेंज केलेली असते. त्या कुटुंबनियोजन अधिकार्‍यांचा अन विजाभाईचा बंदोबस्त करुन पोल्ट्रीयात्री निर्धास्त होतो. =)) =)) =))

>>अन सरतशेवटी डॉन नामक एका भाई ला शरण जातो. मग त्याला टिप मिळते की विजाभाई नामक एका त्याच्या रायव्हल ने कुटुंबनियोजन अधिकार्‍यांना पैसे खाउ घालुन त्याच्या पोल्ट्रीत त्यांची विजिट रोज संध्याकाळी ऍरेंज केलेली असते. लै भारी ... टेन्शन नको हां भाय, आपल्याकडे लै उपाय हायतं ... तात्पुरता उपाय म्हणून सगळ्या कोंबड्यांना सकाळ-सकाळ योगासन करायला लाव, आहार हा "सात्विक " हवा, मी लवकरच "रेसीपी" पाठवतो. त्यासाठी सगळ्या "सुगरणतायांना" संशोधनाला लावले आहे ... पाणी मात्र "पवित्र गंगाजल" वापर .... सध्याच्या वापरातल्या "डबक्याचा" उपयोग "गळ किंवा नांगर" टाकून बसण्यासाठी कर ... "राजें" कडून "टिप" मिळाली आहे, भविष्यात "शाकाहारी कोंबड्यांना व त्यांच्या अंड्यांना" चांगली मागणी येण्याची चिन्हे आहेत. >>आपल्या पोल्ट्रीतली अंडी पोक्कळ निघतात म्हणुन धंदा बसलाय हां, म्हणजे थोडक्यात हे "मिस्ड कॉल" प्रकरण आहे. लक्ष ठेवावे लागेल. भविष्यात मोठ्ठे नुकसान संभवते .... ये विजाभाई का नाम आजकल बहुत सुननेका पड रहा है, कहासे है ये पंटर ? ह्याचा "मोदी नामक मोटाभाई" बरोबर सेटिंग आहे ऐसा ऐक्या है, फिर तो लफडा हुवा ना ... टायरवाला भाई - छोटा डॉन [ अपने अड्डे पे जरूर आना http://chhota-don.blogspot.com/ ] बाकी अपनी किसी "गँग" के साथ सेटिंग नही है .....

पोल्टीयात्री पोकळ अंड्यांचा विचार करत असता तिकडून तात्या येतो. आणि विचारतो "कसला विचार करतो आहेस पोल्ट्रय्या". पोल्टीयात्री: "घरात आणि विकायला कोणती अंडी पाठवावी?" तात्या: " घरची पोल्ट्री असताना तुला का रे अंड्यांची चिंता? त्या धमाल्याने तुझ्या सर्व कोंबड्या तर पळवल्या नाहीत ना?" पोल्टीयात्री: " अरे नाही रे. आज काल कोंबड्या पोकळ अंडी देऊ लागल्या आहेत" तात्या: "तू इनो घालतोस का कोंबड्याना?" पोल्टीयात्री: "हो. पण तुला कसे कळले." तात्या: "हा हा हा. अरे साधे आहे म्हणूनच कोंबड्यांची नुसती पोटंच नाही तर आतली अंडी पण साफ होतात.अरे आजकाल इनोचा खप वाढल्याची बातमी आहे. आणि हे नवीन इनो पोट जरा जास्तच साफ करते." पोल्टीयात्री: "तरीच. आजपासून कोंबड्याना इनो घालणे बंद. बंद म्हणजे बंद " अशाप्रकारे पोल्टीयात्रीने कोंबड्याना(माद्या) इनो घालणे बंद केले आणि कोंबड्या परत पहील्यासारखी भरदार अंडी देऊ लागल्या. आणि लोकांनीही कोंबड्यांच्या(नर) क्षमतेवर संशय घेणे सोडून दिले. डीस्क्लेमरः वरील कथानकातील सर्व पात्रे, घटना काल्पनिक आहेत. त्यातील कशाचाही वास्तविक जीवनाशी संबंध आढळला तर तो निव्वळ योगायोग समजावा. पुण्याचे पेशवे

मग पोल्ट्रीयात्री ने मिपावरुन सर्व सुग्रणींना कोंबड्यांसाठी उत्तमोत्तम रेसिपीज शोधुन द्यायला सांगितल्या.... वरदाची स्वयपाकातली गती यथातथाच पण तिने ठरवलं यावेळी आपण एक रेसिपी शोधून काढायचीच... तिची रेसिपी... घरात आणलेली सगळे धान्य निवडताना खाली गोळा झालेला कचरा फेकू नका...सगळा कोंबड्यांना खाऊ घाला...फुकट आणि होल ग्रेन्सची रेसिपी..करायला सोपी....पटकन होते आणि पौष्टीक असते.... मग सगळ्या तायांनी तिला अनुमोदन दिलं. पि.डा. काकूंनी स्पेश्शल निरोप पाठवला काकांबरोबर ' कित्ती सह्ही रेसिपी गं धान्य निवडायची कशी हे माहीतच नव्हतं आम्हाला' बाकीच्या तायांच्या आणि पेठकर काकांच्या रेसिपीज होत्या त्या अशा.... क्रमशः.....(झालं की नाही पर्फेक्ट विजुभाऊ ष्टाईल)

:)

ए लेको चांगले पिक्चर बघायचे सोडुन तुमी "आमची माती आमची माणसे " आणि "अन्नदाता " कार्यक्रम लिहित सुटला आहात. अजुन दोनतीन छान गाणी टाका ना राव(!) हे घ्या एक गाणे जवा जुनाच पोपट हा लागला ईनो ईनो बोलायला गोष्ट निघाली चांगलीच खाष्ट पोपट म्हणतो मैनाच फाष्ट सांगुन सांगुन थकला हा पोपट लागला डोलायला...... जवा जुनाच पोपट हा लागला ईनो ईनो बोलायला आता तिकडुन हिरवीण येत्ये आन म्हन्त्ये कशी काय च्या काय...तू हिकडं बसलायस व्हयरं आन म्या सम्दं गाव धुंडाळून आल्ये की रे... मंग हीरो म्हंतो कसा सम्दे गाव धुंडाळुन आलीस पर पर माझ्या साठी नौकरी बघायची सुचलं न्हाय तुला तुजा बापुस मला म्हंतो की या हिकडे यायचे तर पोल्ट्रीत प्रॉडक्षन वाढव आता हे म्या कसं सांगु त्याना. ( हा आत्ता आठवलं आपल्या लक्ष्या वर चित्रित केलेलं एक गानं हाय " कोंबड्यानो अंडी द्या नायतर खुराडं सोडा" ) काय राव कै च्या कै.......जर्रा चांगला प्लॉट लिवा की........ लै छन्ना छन्नी हानामारी ठाकुर सरपंच पाटील असलं कायतरी लिवा. कथासुत्र तुमच्या हाता दिल्यालं हाय त्याचा गुत्ता ( सूद्ध मर्‍हाटीत गुंता गैरसमज नकु) करु नका. कता फुडं जाऊ द्या रं बिगीबिगी...... काटी न घोंगडं घिउद्या की रं मला बी पिक्चर पाहु द्या की. :::::::: पिक्चर पाहनारं ईजुभौ... पडत्या पावसाला पाहुन तुम्ही आतुन भिजला नाहीत तर स्वतःच्या कोरडेपणाची तारीफ करु नका तर हे मान्य करा की तुमच्या आयुष्यात भिजवणारे क्षण आलेच नाहीत

हीरो ला नोकरी मिळते रोज कोंबड्याना गाडीतुन फिरवुन आणण्याची. ह्या इथे हीरो आनि हीरवीणीचे स्वित्झर्लंड ला गाणे( हीरोला नोकरी नसते मग स्वित्झर्लंडचे तिकिट कोण देते हे विचारु नका. तो ऑन साईट असाइनमेटवर गेलाय) पडत्या पावसाला पाहुन तुम्ही आतुन भिजला नाहीत तर स्वतःच्या कोरडेपणाची तारीफ करु नका तर हे मान्य करा की तुमच्या आयुष्यात भिजवणारे क्षण आलेच नाहीत

मग तिकडे हिरो गाणं गात आणि नाचत असताना एक कोंबडी पळून जाते. मग हिरोला जेव्हा कळते कि १ कोंबडी गायब आहे तेव्हा तो खाडकन "जमिनीवर" येतो. आणि स्वित्झर्लंड च्या रस्त्यांवर फिरत सर्वांना विचारत असतो-- "कोणी कोंबडी पाहिली का कोंबडी??" असाच तो भटकत बसतो. (क्रमशः) "No matter how hard the life crashes;Like a Phoenix I will rise from my Ashes"

ती कोंबडी पळून जाते हिरॉइनच्या घरी तिचा बाप अनायसे आलेली कोंबडी पाहून खूष होतो...लगेच त्याच्या शेफ ला सांगतो आज चिकन तंदुरी कर्..इथे हिरॉईन त्या कोंबडीला ओळखते आणि तिला वाचवायचे प्रयत्न करायला लागते..... पुढं काही म्हणून सुचत नाही बगा..... ~X(

हिरॉईन त्या कोंबडीला ओळखते आणि तिला वाचवायचे प्रयत्न करायला लागते.....>>>>>>>. वरदा कथा अशी चटकन पुढे नेली तर केकता बाई लेखिकेचा फाउल धरतात बर. :) हे बघ अस लिहाव. त्या कोंबडीला पाहुन क्षणार्धात हिरॉइने तिला ओळखले. (त्यावेळेच्या तिच्या चेहर्‍यावरचे हावभाव कमीत कमी साडेअडतीस वेळा वेगवेगळ्या कोनातुन दाखवावेत. सोबत प्रत्येक वेळी वेगळाच धक्कादायक आवाज मागे असु द्यावा. आणि लग्गेच एक ब्रेक घ्यावा. ;) मग १०० एक जाहिरातीनंतर कॅमेरा तिच्या बापाच्या तोंडावर. त्याचय चेहर्‍यावर एकाच वेळी आश्चर्य, राग व शंका दाखवावी. हे त्या हिऱोइनीच्या लक्षात येताच तिने समजुन न समजल्याचे नाटक करण्याचा प्रयत्न करावा. आणि सारवासारव करावी की नाही ही कोंबडी बघताच तिला बर्डफ्ल्यु ची आठवण झाली अस. (इथे चिकनगुनिया अस लिहिल तरी चालेल) त्या बिनडोक पोरीच्या बापाला आणि प्रेक्षकाना नावात चिकन असल्याने उलट जास्तच पटेल. :) आता पुढे लिहा बॉ. ................ http://picasaweb.google.co.in/zakasrao

खूपच क काकिकी बघता की तुम्ही....अगदी बरोब्बर लिहिलय..... पुढे ती कुठचं गाणं म्हणेल हो विजुभाऊ?

झकासपाव तुमचे बरोबर आहे. वरदा तै हीरोईन आता गाणे म्हणते. या कोम्बड्यानो ...परत फिरा रे पोल्ट्री कडे परतुन तिन्ही सांजा जाहल्या....येइल आता अंधाराला पूर जाऊ नका तुम्ही पोल्ट्री पासुन दूर. या कोम्बड्यानो ...परत फिरा रे... पडत्या पावसाला पाहुन तुम्ही आतुन भिजला नाहीत तर स्वतःच्या कोरडेपणाची तारीफ करु नका तर हे मान्य करा की तुमच्या आयुष्यात भिजवणारे क्षण आलेच नाहीत

आपल्या ना नक्की उत्तम, ना एकदम भुक्कड अशा मध्यम प्रतीच्या निर्मितीक्षमतेचं करायचं काय?".. निस्ती एका वाक्यात आमच्यासारख्यांची गोची कुठं होते ते सांगुन टाकलं ना राव. सहिच. (कुठं मिळालं तर पाह्य्ला नक्की आवडेल.) आपलाच, मनोबा

गेल्या वर्षी 'एकांकिका' स्पर्धा झाल्या होत्या त्यात शिकागो ला झालेल्या उपांत्य फेरीत हे नाटक सॅन होजे च्या मराठी मंडळाने केल होत. (नंतर ती एकांकिका अंतिम फेरीत दुसरी आली. ) त्यांच्याकडे त्याचे रेकॉर्डिंग असेल - विचारुन बघितलेत तर मिळू शकेल.

साठेचं काय करायचं हे बघायला आवडेल...ती अमृता सुभाष मात्र बर्‍याच वेळा तिच्या बालिश/पोरकट अभिनयाने डोक्यात जाते. (आठवा श्वास) मधे मकरंद देशपांडे, सोनाली कुलकर्णी आणि ह्या दोघांचे (निखिल रत्नपारखी, अमृता सुभाष) एक नाटक पाहिले होते (मला वाटते संदेश कुलकर्णीच दिग्दर्शक होता...), ते वेगळे पण बकवास होते...आता नाव आठवत नाही!

हा ऑर्कुटवर सापडलाय समन्वयचा विडीओ... http://www.youtube.com/watch?v=ltvNU-CxtEw त्यात तिसर्‍या मिनिटाला या नाटकाची माहिती आहे... नाटकातले कलाकार निखिल रत्नपारखी आणि अमृता सुभाष ______________________________ ही आमची अनुदिनी ... http://bhadkamkar.blogspot.com/

"आपली मीडिऒक्रिटी , सुमारपणा ओळखून, पत्करून, तो पचवणं हा एक भयावह, क्लेशकारक आणि होरपळवून टाकणारा प्रकार आहे..आता अभयची समस्या तीच माझीही समस्या आहे. आपल्या ना नक्की उत्तम, ना एकदम भुक्कड अशा मध्यम प्रतीच्या निर्मितीक्षमतेचं करायचं काय?"

ह्या ओळी खरच विचार करायला लावणार्‍या आहेत...कित्येक कलाकार ह्या विचारांनी उध्वस्त झालेत किंवा नुसत्याच पाट्या टाकायला लागलेत, हे पचवायला खरच अवघड. राजीव नाईक ह्यांचे इतरही लिखाण वाचायला आवडेल.

मास्तर तुमचा व्यासंग अफाट आहे हो.... अशीच चांगली चांगली नाटकांची/पुस्तकांची परिक्षणे देत चला.... त्यानिमित्ताने आमचेही वाचन वाढेल....

भडकमकर यांनी या नाटकाचा इथे आवर्जून उल्लेख केला याबद्दल त्यांचे मनःपूर्वक आभार. चार वर्षांपूर्वी या नाटकाचे स्क्रिप्ट मी वाचले होते. आणि वाचतानाच असे वाटले होते की हे नाटक म्हणजे आपल्याकरता एक आरसा आहे. ज्या कलाकृती असा अनुभव देतात त्या अर्थातच फार मार्मिक , आणि प्रसंगी वेदनादायक असतात. अभयचा दृष्टिकोन हा (POV) , नेमाड्यांच्या भाषेत सांगायचे तर , "शंभरापैकी नव्व्याण्णवांचा" आहे. प्रज्ञा आणि जुळारीपणा यांच्यातला फरक , कलेच्या निर्मितीचा विमर्श, आपल्या समकालीनांबद्दलची असूया, हेवेदावे , आणि यातून दिसणार्‍या माणसातल्या क्षुद्रपणाच्या छटा ....कधीतरी घडलेले कठोर आत्मपरीक्षण , असूयेपोटी केलेल्या पापांचा वाचलेला पाढा ... दहा प्रवेशांच्यामधे माणसाचे आरपार दर्शन आहे यात. जत्रेमधे आरसे असतात पहा. त्यांच्यासमोर उभे रहायचे नि आपले वेडेविद्रे रूप पहायचे असा तो गमतीचा प्रकार असतो. "साठे" वाचताना असे काहीसे झाले. आणि गम्मत वाटत नव्हती ! पण "पहा , तुझ्यातसुद्धा हे आहे ! " असे कुणीतरी सतत सांगते आहे अशी एक भावना होत होती. या नाटकाचा कॅलीफोर्नियाच्या एका संस्थेने केलेला प्रयोग मी डीवीडीवर पाहिला. प्रयोग उत्तम झाला आहे. मला केवळ एकच उणीव जाणवली. भडकमकरानी ज्या प्रदीर्घ स्वगताचा उल्लेख वर केला आहे ते स्वगतच प्रयोगात गाळले आहे ! हा एक मोठाच दोष मानायला हवा. कदाचित त्यांच्यासमोर वेळेचा प्रश्न असेल ; पण ते स्वगत फार महत्त्वाचे आहे असे मला वाटते.

हे नाटक मी एन्.सी. पी.ए. ला पाहिले आहे. अतिशय उत्तम सादरीकरण व सहजसुंदर अभिनय असे या नाटकाचे वर्णन करता येईल. निखिल इतकाच अमृतानेही सुरेख अभिनय केला आहे. कुठेही पहायला मिळाले तर सोडू नका.

परीक्षण आवडले.

हे नाटक पुनरावृत्तीचं आहे, मध्ये मध्ये इतर सूर लागतातच पण मुख्य भावना परत परत येत राहतात.. पण संवाद अत्यंत छान, खटकेबाज...नाटक कुठे सुरू होतं आणि कुठे संपतं असं फ़ारसं नाहीच...

स्वगत : पण काही प्रमाणात पात्रांचे वेगवेगळे पैलू खुलत असावेत - नाहीतर मास्तरांना ते इतके भावले नसते...

या नाटकाची ऑडिशन पास होवू शकलो नाही ..त्याची खूप खंत लागली.. पण ज्यांनी तो प्रयोग केला त्यांनी माझ्यापेक्षा निश्चीतच छान न्याय दिला.. उत्तम नाटक..

आपल्या परिक्षणामुळे नाटकांचा परिचय होत आहे. आणखी नाटकांची परिक्षणे येऊ द्या.

मास्तर, सुंदर परिक्षण. पाहिलं पाहिजे हे नाटक.... आपला, (नाट्यप्रेमी) तात्या.

छान परिक्षण.. नाव खूप ऐकले होते या नाटकाचे.. पण विषय माहीत नव्हता.. असेच अजुन नाटकांबद्दल येऊद्या..

"साठेचं काय करायचं?" हे ज्यावेळी रंगभूमीवर आलं त्यावेळी त्याबद्दल चांगले ऐकू आले, ते बघायचे असे ठरवलेले पण ते अचानकच गायब झालेले आठवते. आता पुन्हा नव्याने त्याचे परीक्षण वाचून निदान संहिता तरी वाचायला मिळावी असे तीव्रतेने वाटते. (स्वगत - ह्या संहितेचं काय करायचं? :? ) चतुरंग

मास्तर, अगदी नेमके परीक्षण. आणि प्रास्ताविकातल्याही काय अचूक ओळी उचलल्या आहात हो तुम्ही! 'आताची नाटके'प्रमाणे 'सततची नाटके' आणि 'पूर्वीची नाटके' (नावाबद्दल खात्री नाही बुवा)बद्दल पण लिहा ना काहीतरी. त्यातले ते महाभारताबद्दलचे नाटक आणि स्त्री-पुरुषांतील काही प्रकृतीभेदांबद्दलचे नाटक.. मजा येईल. राजीव नाईक यांचेच 'नाटकः एक पडदा तीन घंटा' वाचलेच असेल तुम्ही. का कोण जाणे, इतके सुंदर पुस्तक असून त्याबद्दल कुणीच कुठेच बोलताना दिसत नाही. नाटकातला काळ आणि नाटकातला अवकाश याबद्दलचे विवेचन (मान्य आहे, हे जरा किचकट विषयासारखे वाटते!) आहे त्यात. पण किती सहज-सोपे आणि रंजक केले आहे त्यांनी ते. सगळेच विषय सोपे करता येत नाहीत आणि तसे करूही नयेत. पण हा काहीसा तांत्रिक विषय त्यांनी उदाहरणे घेऊन इतका छान लिहिला आहे, की त्या पुस्तकाला जवळ जवळ एखाद्या कादंबरीइतके पकडमूल्य आले आहे. मी बर्‍याच वाचणार्‍या मंडळींना हौसेहौसेनं हे पुस्तक सुचवले. पण कुणाकडूनच काहीच प्रतिसाद आला नाही. नकारात्मकही नाही आणि होकारात्मकही. तुम्ही लिहाल का त्याबद्दल?

या ज्योतिषाच काय करायचं? हा साप्ताहिक सकाळ १७ मे २००८ चा डॉ एन सी एडल यांचा लेख वाचला. त्या शिर्षका वरुन मला " साठेचं काय करायचं? " हे आठवलं . मास्तर लई भारी लिहिता बर का? त्याच्या मुळे आम्हाला नाटक जरा नीट पहाता येतात. हे नाटक आले कि पाहू. तुम्हि लिहिल्या मुळे ज्याच त्याच अभयारण्य पाहिल होतं आवडलं. प्रकाश घाटपांडे

" आपली मीडिऒक्रिटी , सुमारपणा ओळखून, पत्करून, तो पचवणं हा एक भयावह, क्लेशकारक आणि होरपळवून टाकणारा प्रकार आहे..आता अभयची समस्या तीच माझीही समस्या आहे. आपल्या ना नक्की उत्तम, ना एकदम भुक्कड अशा मध्यम प्रतीच्या निर्मितीक्षमतेचं करायचं काय?".. हे वाचुन तर ते नाटक पहाव असे वाटते.

जरा (अती) सविस्तर प्रतिक्रिया ह्या नाटकाच्या निमित्ताने... http://www.misalpav.com/node/2010

आपले हे परीक्षण वाचायचे राहूनच गेले होते. पण त्यातून उगम पावलेली मनीषची चर्चा वाचली होती. परीक्षण चांगले आहे सर.

उद्या, पुण्यात - सुदर्शनला आहे हे नाटक; संध्याकाळी ७ वाजता. मी जमले तर नक्की येतो!

गेल्या महिन्यात विनोद दोशी महोत्सवात राजीव नाईकांचेच नवीन नाटक 'बंदिश' पाहिले. खूप अ‍ॅब्स्ट्रॅक्ट, अ‍ॅब्सर्ड असे वाटले. प्रायोगिक नाटकांचे वावडे नाही, पण काहिही करावे का? कोणी पाहिले का? कसे वाटले? नाट्य अभ्यास वर्गात (Understanding Theatre) ह्या नाटकाविषयी चर्चा झाली म्हणे, तर तिथली मंडळी (ररा इ.) काही प्रकाश टाकतील का?

आपल्या ना नक्की उत्तम, ना एकदम भुक्कड अशा मध्यम प्रतीच्या निर्मितीक्षमतेचं करायचं काय?".. निस्ती एका वाक्यात आमच्यासारख्यांची गोची कुठं होते ते सांगुन टाकलं ना राव. सहिच. (कुठं मिळालं तर पाह्य्ला नक्की आवडेल.) आपलाच, मनोबा

गेल्या वर्षी 'एकांकिका' स्पर्धा झाल्या होत्या त्यात शिकागो ला झालेल्या उपांत्य फेरीत हे नाटक सॅन होजे च्या मराठी मंडळाने केल होत. (नंतर ती एकांकिका अंतिम फेरीत दुसरी आली. ) त्यांच्याकडे त्याचे रेकॉर्डिंग असेल - विचारुन बघितलेत तर मिळू शकेल.

साठेचं काय करायचं हे बघायला आवडेल...ती अमृता सुभाष मात्र बर्‍याच वेळा तिच्या बालिश/पोरकट अभिनयाने डोक्यात जाते. (आठवा श्वास) मधे मकरंद देशपांडे, सोनाली कुलकर्णी आणि ह्या दोघांचे (निखिल रत्नपारखी, अमृता सुभाष) एक नाटक पाहिले होते (मला वाटते संदेश कुलकर्णीच दिग्दर्शक होता...), ते वेगळे पण बकवास होते...आता नाव आठवत नाही!

हा ऑर्कुटवर सापडलाय समन्वयचा विडीओ... http://www.youtube.com/watch?v=ltvNU-CxtEw त्यात तिसर्‍या मिनिटाला या नाटकाची माहिती आहे... नाटकातले कलाकार निखिल रत्नपारखी आणि अमृता सुभाष ______________________________ ही आमची अनुदिनी ... http://bhadkamkar.blogspot.com/

"आपली मीडिऒक्रिटी , सुमारपणा ओळखून, पत्करून, तो पचवणं हा एक भयावह, क्लेशकारक आणि होरपळवून टाकणारा प्रकार आहे..आता अभयची समस्या तीच माझीही समस्या आहे. आपल्या ना नक्की उत्तम, ना एकदम भुक्कड अशा मध्यम प्रतीच्या निर्मितीक्षमतेचं करायचं काय?"

ह्या ओळी खरच विचार करायला लावणार्‍या आहेत...कित्येक कलाकार ह्या विचारांनी उध्वस्त झालेत किंवा नुसत्याच पाट्या टाकायला लागलेत, हे पचवायला खरच अवघड. राजीव नाईक ह्यांचे इतरही लिखाण वाचायला आवडेल.

मास्तर तुमचा व्यासंग अफाट आहे हो.... अशीच चांगली चांगली नाटकांची/पुस्तकांची परिक्षणे देत चला.... त्यानिमित्ताने आमचेही वाचन वाढेल....

भडकमकर यांनी या नाटकाचा इथे आवर्जून उल्लेख केला याबद्दल त्यांचे मनःपूर्वक आभार. चार वर्षांपूर्वी या नाटकाचे स्क्रिप्ट मी वाचले होते. आणि वाचतानाच असे वाटले होते की हे नाटक म्हणजे आपल्याकरता एक आरसा आहे. ज्या कलाकृती असा अनुभव देतात त्या अर्थातच फार मार्मिक , आणि प्रसंगी वेदनादायक असतात. अभयचा दृष्टिकोन हा (POV) , नेमाड्यांच्या भाषेत सांगायचे तर , "शंभरापैकी नव्व्याण्णवांचा" आहे. प्रज्ञा आणि जुळारीपणा यांच्यातला फरक , कलेच्या निर्मितीचा विमर्श, आपल्या समकालीनांबद्दलची असूया, हेवेदावे , आणि यातून दिसणार्‍या माणसातल्या क्षुद्रपणाच्या छटा ....कधीतरी घडलेले कठोर आत्मपरीक्षण , असूयेपोटी केलेल्या पापांचा वाचलेला पाढा ... दहा प्रवेशांच्यामधे माणसाचे आरपार दर्शन आहे यात. जत्रेमधे आरसे असतात पहा. त्यांच्यासमोर उभे रहायचे नि आपले वेडेविद्रे रूप पहायचे असा तो गमतीचा प्रकार असतो. "साठे" वाचताना असे काहीसे झाले. आणि गम्मत वाटत नव्हती ! पण "पहा , तुझ्यातसुद्धा हे आहे ! " असे कुणीतरी सतत सांगते आहे अशी एक भावना होत होती. या नाटकाचा कॅलीफोर्नियाच्या एका संस्थेने केलेला प्रयोग मी डीवीडीवर पाहिला. प्रयोग उत्तम झाला आहे. मला केवळ एकच उणीव जाणवली. भडकमकरानी ज्या प्रदीर्घ स्वगताचा उल्लेख वर केला आहे ते स्वगतच प्रयोगात गाळले आहे ! हा एक मोठाच दोष मानायला हवा. कदाचित त्यांच्यासमोर वेळेचा प्रश्न असेल ; पण ते स्वगत फार महत्त्वाचे आहे असे मला वाटते.

हे नाटक मी एन्.सी. पी.ए. ला पाहिले आहे. अतिशय उत्तम सादरीकरण व सहजसुंदर अभिनय असे या नाटकाचे वर्णन करता येईल. निखिल इतकाच अमृतानेही सुरेख अभिनय केला आहे. कुठेही पहायला मिळाले तर सोडू नका.

परीक्षण आवडले.

हे नाटक पुनरावृत्तीचं आहे, मध्ये मध्ये इतर सूर लागतातच पण मुख्य भावना परत परत येत राहतात.. पण संवाद अत्यंत छान, खटकेबाज...नाटक कुठे सुरू होतं आणि कुठे संपतं असं फ़ारसं नाहीच...

स्वगत : पण काही प्रमाणात पात्रांचे वेगवेगळे पैलू खुलत असावेत - नाहीतर मास्तरांना ते इतके भावले नसते...

या नाटकाची ऑडिशन पास होवू शकलो नाही ..त्याची खूप खंत लागली.. पण ज्यांनी तो प्रयोग केला त्यांनी माझ्यापेक्षा निश्चीतच छान न्याय दिला.. उत्तम नाटक..

आपल्या परिक्षणामुळे नाटकांचा परिचय होत आहे. आणखी नाटकांची परिक्षणे येऊ द्या.

मास्तर, सुंदर परिक्षण. पाहिलं पाहिजे हे नाटक.... आपला, (नाट्यप्रेमी) तात्या.

छान परिक्षण.. नाव खूप ऐकले होते या नाटकाचे.. पण विषय माहीत नव्हता.. असेच अजुन नाटकांबद्दल येऊद्या..

"साठेचं काय करायचं?" हे ज्यावेळी रंगभूमीवर आलं त्यावेळी त्याबद्दल चांगले ऐकू आले, ते बघायचे असे ठरवलेले पण ते अचानकच गायब झालेले आठवते. आता पुन्हा नव्याने त्याचे परीक्षण वाचून निदान संहिता तरी वाचायला मिळावी असे तीव्रतेने वाटते. (स्वगत - ह्या संहितेचं काय करायचं? :? ) चतुरंग

मास्तर, अगदी नेमके परीक्षण. आणि प्रास्ताविकातल्याही काय अचूक ओळी उचलल्या आहात हो तुम्ही! 'आताची नाटके'प्रमाणे 'सततची नाटके' आणि 'पूर्वीची नाटके' (नावाबद्दल खात्री नाही बुवा)बद्दल पण लिहा ना काहीतरी. त्यातले ते महाभारताबद्दलचे नाटक आणि स्त्री-पुरुषांतील काही प्रकृतीभेदांबद्दलचे नाटक.. मजा येईल. राजीव नाईक यांचेच 'नाटकः एक पडदा तीन घंटा' वाचलेच असेल तुम्ही. का कोण जाणे, इतके सुंदर पुस्तक असून त्याबद्दल कुणीच कुठेच बोलताना दिसत नाही. नाटकातला काळ आणि नाटकातला अवकाश याबद्दलचे विवेचन (मान्य आहे, हे जरा किचकट विषयासारखे वाटते!) आहे त्यात. पण किती सहज-सोपे आणि रंजक केले आहे त्यांनी ते. सगळेच विषय सोपे करता येत नाहीत आणि तसे करूही नयेत. पण हा काहीसा तांत्रिक विषय त्यांनी उदाहरणे घेऊन इतका छान लिहिला आहे, की त्या पुस्तकाला जवळ जवळ एखाद्या कादंबरीइतके पकडमूल्य आले आहे. मी बर्‍याच वाचणार्‍या मंडळींना हौसेहौसेनं हे पुस्तक सुचवले. पण कुणाकडूनच काहीच प्रतिसाद आला नाही. नकारात्मकही नाही आणि होकारात्मकही. तुम्ही लिहाल का त्याबद्दल?

या ज्योतिषाच काय करायचं? हा साप्ताहिक सकाळ १७ मे २००८ चा डॉ एन सी एडल यांचा लेख वाचला. त्या शिर्षका वरुन मला " साठेचं काय करायचं? " हे आठवलं . मास्तर लई भारी लिहिता बर का? त्याच्या मुळे आम्हाला नाटक जरा नीट पहाता येतात. हे नाटक आले कि पाहू. तुम्हि लिहिल्या मुळे ज्याच त्याच अभयारण्य पाहिल होतं आवडलं. प्रकाश घाटपांडे

" आपली मीडिऒक्रिटी , सुमारपणा ओळखून, पत्करून, तो पचवणं हा एक भयावह, क्लेशकारक आणि होरपळवून टाकणारा प्रकार आहे..आता अभयची समस्या तीच माझीही समस्या आहे. आपल्या ना नक्की उत्तम, ना एकदम भुक्कड अशा मध्यम प्रतीच्या निर्मितीक्षमतेचं करायचं काय?".. हे वाचुन तर ते नाटक पहाव असे वाटते.

जरा (अती) सविस्तर प्रतिक्रिया ह्या नाटकाच्या निमित्ताने... http://www.misalpav.com/node/2010

आपले हे परीक्षण वाचायचे राहूनच गेले होते. पण त्यातून उगम पावलेली मनीषची चर्चा वाचली होती. परीक्षण चांगले आहे सर.

उद्या, पुण्यात - सुदर्शनला आहे हे नाटक; संध्याकाळी ७ वाजता. मी जमले तर नक्की येतो!

गेल्या महिन्यात विनोद दोशी महोत्सवात राजीव नाईकांचेच नवीन नाटक 'बंदिश' पाहिले. खूप अ‍ॅब्स्ट्रॅक्ट, अ‍ॅब्सर्ड असे वाटले. प्रायोगिक नाटकांचे वावडे नाही, पण काहिही करावे का? कोणी पाहिले का? कसे वाटले? नाट्य अभ्यास वर्गात (Understanding Theatre) ह्या नाटकाविषयी चर्चा झाली म्हणे, तर तिथली मंडळी (ररा इ.) काही प्रकाश टाकतील का?

पण माझ्या बाबांनी, जराही का कू न करता ते पाणी भातावर घेऊन खाल्लं. तो स्वयंपाक कसा झालाय यापेक्षासुद्धा तो मी केला होता म्हणजे त्यांच्या लाडक्या लेकीने... ही भावना जास्ती होती. क्या बात है! जियो...! प्राजू, छोटेखानी परंतु सुंदर लेख. अगदी मनापासनं लिहिलेला वाटतो आहे! कविताही छान आणि बोलकी आहे...! आपला, (मातृभक्त) तात्या.

मी पिता पुत्रात भांडणं झालेली खूप पाहिली आहेत. पण मुलगी आणि वडील यांचं भांडण कधीच नाही पाहिलं. जसं आई होणं हे स्त्रीसाठी जगातलं सगळ्यात मोठं सुख असतं तसं एका मुलीचा बाप होणं हे एका पुरूषासाठी जगातलं सगळ्यात मोठं सुख असतं असं मी म्हणेन. आमच्या घरात मी आणि माझी बहीण आहोत माझे बाबा दुप्पट सुखी आहेत . ;;) "No matter how hard the life crashes;Like a Phoenix I will rise from my Ashes"

प्राजु, मस्तच लेख लिहिला आहेस. आता लवकरच माझ्या बाबांबद्दलचे लेखन माझ्या ब्लॉगवर आले तर नवल राहणार नाही.. :) >मला दिलेल्या रूपयांचा बाबांनी कधीही हिशोब मागितला नाही की, पैसे कशाला हवेत असं विचारलं नाही माझ्याहीबद्दल असेच झाले.बाबांनी कधी हिशेब विचारायचीच वेळ आली नाही कारण तो त्यांनी विचारण्यागोदरच त्यांच्याकडे पोहोचलेला असायचा आणि आजही पोहोचतो. मी त्यांच्यापेक्षा हिशेबात पक्की निघाल्याने उलट हिशेबतपासणी मात्र नेहमी झाली...आजही होते .. म्हणजे मी बाबांना हिशेब विचारण्याची आणि ती त्यांनी राजरोसपणे देण्याची ! अर्थव्यवहारातले कळायला लागल्यापासून तो सगळा प्रकारच मला संभाळायला घेतला शेवटी मी बाबांकडून... त्यांना समजवण्यापेक्षा ते तरी सोपे ! त्यांच्याकडून मार्गदर्शन होत असतेच म्हणा वेळोवेळी... :)

सुंदर लिहिले आहेस... एक एक प्रसंग कसे डोळ्यासमोरून जातात. बाबा रिझर्वेशन न मिळाल्यामुळे मुंबईहून माझ्यासाठी गाड्या बदलत.. रात्रभर हेक्टीक प्रवास करत.. इचलकरंजीत पोचले होते. तेव्हा डोळे भरून यण्या इतकी मी मोठी नब्व्हते किंवा बाबांनी आपल्यासाठी वेगळं काहीतरी केलं याचीही जाण नव्हती. खरे आहे त्यावेळी आपल्याला जाणीव नसते, पण त्याची खरी किंमत आता जाणवते... आपण मोठे झाल्यानंतर... कविता छान आहे.. सारे जन्म तुमच्या पोटी घ्यावे.. हेच स्वप्न उराशी आशिर्वाद तुमचे राहोत सदैव माझ्या पाठिशी..

सर्वाच्या नशिबात असे भाग्य नसते प्रत्येक मुलीला असेच वडिलांचे प्रेम लाभो हीच ईश्वर चरणी प्रार्थना मी संदीप..................(विचारात गुंतलेला)

ख-या अर्थाने आज तुम्ही आपल्या वडिलांचे आभार व्यक्त केले आहेत... प्राजु... खरोखर मनापासून आवडले लेखन ! तु खुप भाग्यवान आहेस... राज जैन जेव्हा तुम्ही कर्म करण्यामध्ये कमी पडता तेव्हा नशीबाला दोष देता !

जसं आई होणं हे स्त्रीसाठी जगातलं सगळ्यात मोठं सुख असतं तसं एका मुलीचा बाप होणं हे एका पुरूषासाठी जगातलं सगळ्यात मोठं सुख असतं उत्कृष्ट..... मलाही आवडेल जगातलं सगळ्यात मोठं सुख मिळवायला... :)

प्राजु...... तू तर अगदी डोळ्यात पाणी आणलंस गं.....!! खूप छान चितारले आहेस तुझे बाबा :) बहुतेक सगळ्याच मुलींचा बाबा काहीसा असाच असतो ना गं...!!

मुलीला बाबा इतका जवळचा मित्र नसतोच. पिता आणि बाबा या दोन शब्दांमध्ये हाच तर फरक आहे.. पितृत्व हे नाकारता येतं पण "बाबापण" हे मायेनं वेढलेलं असतं.. - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

प्राजु छानच लिहला आहेस लेख. कविताही छान आहे, आणि शेवटचे वाक्य खूपच समर्पक आहे.

छान लिहिले आहेस प्राजू! आमटीचा किस्सा तू आधी सांगितला होता. तुझे बाबांचे प्रेम छान दिसून येते. :)

मी पिता पुत्रात भांडणं झालेली खूप पाहिली आहेत. पण मुलगी आणि वडील यांचं भांडण कधीच नाही पाहिलं.

मी पाहिली आहेत, जवळच्या नात्यात वितुष्ट आले की खूप कडवटपणा येतो...आरुषी आणि रमेश तलवार हयांचे पण नाते फार चांगले होते असे वाटत नाही....खूप उदाहरणे आहेत अशी. तू भाग्यवान आहेस खरच!

जसं आई होणं हे स्त्रीसाठी जगातलं सगळ्यात मोठं सुख असतं तसं एका मुलीचा बाप होणं हे एका पुरूषासाठी जगातलं सगळ्यात मोठं सुख असतं असं मी म्हणेन.

तुझ्या भावनांचा आदर राखूनही मला वाटते की हे नेहमीच खरे नसते, थोडे ओव्हर-जनरलायझेशन होते आहे. तसे असते तर एवढ्या स्त्री भ्रुण हत्या का झाल्या असत्या? प्रत्येक पुरुषासाठी हे वेग-वेगळे असावे असे वाटते. शिवाय - हे (एका पुरूषासाठी जगातलं सगळ्यात मोठं सुख...) पुरुषानेच सांगितले तर बरे नाही का? :)

प्राजु मस्त लिहिले आहेस तुझ्या बा॑बा बद्दल. माझे लग्न झाल्यावर पाठवणीच्या वेळी माझ्या प॑पाचे रडुन रडुन लाल झालेले डोळे अजुन आठवतात आणि ते आठवुन आज ही माझे डोळे पाणवतात.

अगदी सुरेख.. अस्सेच आहेत माझेही बाबा...खूप आठवण करुन दिलीस गं.... बाबांचं काम सगळं भव्यदिव्यचं असतं. अगदी अगदी ११ खोल्यांच घर होतं माझं...... सगळे प्रयोग बाबांवरच होत असत. हेही १००% खरं बिचार्‍यांना काय काय पदार्थ खावे लागलेत...पिझ्झा केला होता मी पहिल्यांदा इतका जळला होता..पण चांगला लागतोय म्हणून खाल्ला बिचार्‍यांनी.....आई म्हणाली माझी पोळी थोडी जळली की म्हणता आज पोळी बनवताना पोटातले गॅस निघून जावे ह्या उद्देशाने बनली वाट्टं आणि पोरीने कसंही बनवलं तरी चालतं... तर म्हणाले, लाडकी लेक काय असते ते फक्त मलाच माहीत तिने काहीही वाढलं तरी ते किती चविष्ट लागतं हे समजायला मी होऊन पहा...... खूप खूप आठवणी आल्या...इतक्या सुंदर लेखासाठी तुझं अभिनंदन! कविताही खूपच छान!

तुझ्या आणि बाबांमधल्या नातेसंबंधाचा एक हळवा पट अवचित उलगडला आहेस. तो स्वयंपाक कसा झालाय यापेक्षासुद्धा तो मी केला होता म्हणजे त्यांच्या लाडक्या लेकीने... ही भावना जास्ती होती क्या बात है! खरं आहे. हे फक्त बाबाच करु शकतात. तुझी कविताही उत्स्फूर्त आहे, सुंदर आहे! वडील-मुलगी हे नातंच फार वेगळं आहे, खूप गुंतागुंतीचं आणि त्याच वेळी साधं, सोपं आणि सरळ असं मला वाटतं! माझे बाबा मला जे निकष लावत त्यातून माझ्या बहिणीला त्यांनी कित्येकवेळा सूट दिलेली दिसली की मी त्यांच्याशी भांडे पण मोठा झाल्यावर हळूहळू समजू लागले की बाप-लेक नात्यात तर्काचे नियम नव्हे तर भावनांचे गोफ असतात. एकाचवेळी आपल्या मुलीबद्दल, तिच्या कर्तृत्त्वाबद्दल गाढ विश्वास असणारे बाबा मनात कुठेतरी तिच्याबद्दल काळजीने धास्तावलेले असतात. तसं दाखवणं हे त्यांना मनानं मान्य नसतं पण ते न दाखवण्याइतकं राजकारणीही त्यांना होता येत नाही! चतुरंग

छान उभं केलं तुम्ही आमच्या नजरेसमोर!

छान लिहिलं आहेस,वाचता वाचता मी पोहोचलेच की ग आईबाबांकडे, स्वाती

लिहिलेला लेख. फार आवडला.

ए प्राजु मस्तच लेख लिहीलास बघ! ... माझे बाबा पण अस्सेच आहेत!! कधीही हिशोब मागितला नाही, कायम विश्वास दाखव्ला माझ्यावर, अपयशाच्यावेळेला एक मस्त पत्र लिहून एन्करेज केले होते त्यांनी मला.. बाबांचा कायमच आधार वाटतो मला... शितलशी पण सहमत.. कधीही डोळ्यातून पाणी न काढणारे बाबा , त्या दिवशी इतके रडले.. मी बघायचच टाळत होते.. आईची बँगलोर ला बदली झाली होती मी १ वर्षची पण नसेन तेव्हा.. ते १-१.५ वर्ष बाबांनीच सांभाळल मला न दादा ला.. मी म्हणे तेव्हा बाबांनाच आई म्हणायचे ! :)

तुमच्या वडिलांवरून "फादर ऑफ द ब्राईड" सिनेमामधल्या वडिलांची आठवण झाली.. तो सुद्धा अतिशय सुंदर सिनेमा. वडिलांच्या मनाची मुलीच्या लग्नामुळे झालेली अवस्था अतिशय तरल पणे दाखवली आहे. अर्थात एका हिंदी सिनेमाने त्याची कॉपी करून करायच ते कडबोळ केलच.

हृद्य आठवणी जाग्या करणारा लेख आवडला. (वाचक)बेसनलाडू

आवडला. प्रामाणिकपणामुळे , साधेपणामुळे सुंदर झाला आहे. या विषयावरून आठवले. "बापलेकी" या नावाचा लेखसंग्रह अलिकडे प्रकाशित झाला आहे. बाप-मुलीचे नाते हा या सर्व लेखांमधला धागा. अनेक चांगल्या लेखिका, अभिनेत्री आणि इतर क्षेत्रातील मान्यवर स्त्रियांनी आपल्या वडीलांबद्दल लिहीलेले आहे. सर्वच लेख "काँग्रॅचुलेटरी" नाहीत. उदा. ना सी फडक्यांच्या मुलीने लिहिलेला लेख एक बाप आणि पती - आणि पर्यायाने एक व्यक्ती म्हणून फडक्यांची काळीकभिन्न बाजू दाखविणारा आहे. (असे लेख लिहायला प्रचंड धैर्य एकवटावे लागले असणार !) काही लेख वडीलांनीही मुलींबद्दल लिहीलेले आहेत. विजय आणि प्रिया तेंडुलकर या दोघांचेही लेख अत्यंत सुंदर झालेले आहेत ! पद्मजा फाटक, जाई निम्बकर, सई परांजपे सारख्या लोकांनी हजेरी लावलेली आहे. साडेचारशे पानांचा एक उत्तम दस्तावेज.

लाडक्या लेकीने तिच्या बाबांना मस्त रेखाटलंय !!! कविताही मस्तच !!!

सुंदर लेख लिहीला आहेस. कविता पण छान. आमटीचा प्रसंग तर खासच. >>माझे लग्न झाल्यावर पाठवणीच्या वेळी माझ्या प॑पाचे रडुन रडुन लाल झालेले डोळे अजुन आठवतात - शितल माझे ही बाबा पाठवणीच्या वेळी असेच रडले होते. आईपेक्षा ही तेच जास्त रडले. आणि अजूनही जेव्हा केव्हा दिड दोन वर्षानी भारतात जाणं होतं त्या वेळी मी परत निघताना त्यांना रडू आवरत नाही. तिच स्थिती नवर्‍याची. एरवी कधीही डोळ्यात पाणी येणार नाही . पण गमतीत ७ वर्षाच्या मुलीचा लग्नाचा विषय काढला की लगेच त्याचे डोळे पाणावतात. >> १५ जून हा दिवस फादर्स डे म्हणून साजरा केला जातो. कधी पासून ते नाही माहिती. अमेरिका मध्ये पहिला फादर्स डे १९ जून १९१० ला साजरा केला...स्पोकेन, वॉश्गिंटन येथे. अमेरिकेत आणि बर्‍याच इतर देशात दरवर्षी जून च्या ३ र्‍या रविवारी फादर्स डे असतो. या वर्षी ३ रा रविवार १५ जून ला आला आहे. काही देशात जून च्या २ र्‍या रविवारी असतो. ईश्वरी

'माता देवो भवो' वर अनेकदा भरभरून लिहीले जाते. आणि वडील मात्र बहुतेकवेळा 'अन् संग हिरो'च राहतात. आईचे महत्व असतेच आभाळाएवढे पण त्याच बरोबर वडीलही संपूर्ण संसारावर 'निळी छत्रीवाले' बनून राहतात. डॉक्टरांचे बील नको म्हणून अंगावर आजारपण काढणारे, शर्ट शिवला की एक एक्स्ट्रा कॉलर शिवून घेणारे (कॉलर जूनी झाली, फाटली तर ही जास्तीची कॉलर शर्टाला शीवून तोच शर्ट वापरता येतो. तेवढ्यासाठी नवीन शर्टाचा खर्च नको, हा विचार), कर्तव्यकठोर आणि तरीही मुलांच्या बाबतीत हळवे वडील मलाही लाभले होते. सगळ्याच वडीलांना मुलांपेक्षा मुली जास्त जवळच्या असतात. ह्याला कारण त्या आई-वडीलांना सोडून सासरी जाणार असतात. मुली बर्‍यापैकी संवेदनशील असतात. वडीलांच्या भावना, त्यांच्या मनातील विचार शब्दाविना ओळखतात. मुलांचे तसे नसते, लहानपणी ती हूड असतात, भावना ओळखण्याच्या कोमल संवेदनेपेक्षा व्यवहारातला रोखठोकपणा त्यांना जास्त भावतो. रफ अँड टफपणा त्यांच्या ठायी नैसर्गिकपणे असतो. आणि त्याहूनही भावना ओळखल्या तरी त्या नजरेतून दाखविण्याची, शब्दांतून मांडण्याची आवश्यकता त्यांना भासत नाही/जमत नाही. मुलांकडे बघण्याचा आई-वडीलांचा दृष्टीकोन लहानपणा पासूनच वेगळा असतो. त्याला वेगळ्या पद्धतीने वाढविले जाते. त्यालाही संवेदना असतात. वडीलांची शिस्त आणि आईचे प्रेम त्यालाही दिसते. त्याला वडीलांबद्दल आदर वाटला तरी वडीलांची सक्षमता त्याला जाणवते आणि त्यातल्या त्यात दुर्बल आईकडे तो प्रेमाने आकर्षित होतो. तिचा संरक्षक बनतो. असो. ह्या विपरीतही अनुभव येऊ शकतात ह्याची जाणीव आहे. पण जनरली मुली वडीलांकडे आणि मुलगे आईकडे आकर्षित होतात. प्राजू, लेख मनाला भिडणारा आहे. अभिनंदन. अवांतरः सुदैवाने किंवा दुर्दैवाने मला मुलगी नाही. ह्याची खंत अनेकदा वाटते पण मुलगी नाही ह्याचा आनंदही होतो कारण तिचे 'सासरी' जाणे मला झेपले नसते.

प्राजु, मस्तच लिहिले आहे तुम्ही. माझ्या बाबांनीही आमच्यासाठी खूप काही केले. मी १०वीत असताना माझे बाबा ज्या कंपनीत होते ती बंद पडली. त्या नंतर ते काही दिवस घरी होते. आणि रोज दुपारी घराच्या बाल्कनीत बसून दूरवर काही तरी बघत आपल्याच विचारात असायचे. तेव्हा काय कळणार, आज माझा स्वतःचा संसार उभा राहिल्यावर मला थोडी थोडी कल्पना येत आहे त्यांच्या मनात काय विचार येत असतील तेव्हा, अर्ध्या संसारात असा आघात झाल्यावर. बोट तुझे धरूनी पाऊल माझे स्थिरावले.. मायेच्या वर्षावात माझे बालपण विसावले.. छोटी पोळी , छोटा भात... वरण इवलसं बाहुलीचं घर आपण बांधलं.. ते ही इवलसं.. क्षितिजाच्या पारचे विश्व मला तू दाखवले पंखामध्ये बळ घेऊनी.. मी आभाळाकडे झेपावले सारे जन्म तुमच्या पोटी घ्यावे.. हेच स्वप्न उराशी आशिर्वाद तुमचे राहोत सदैव माझ्या पाठिशी.. प्राजुताई, मला कविता वगैरे करता येत नाहित, तेव्हा तुमच्या परवानगीशिवाय, ह्या ओळी माझ्याही बाबांसाठी, माफ कराल अशी आशा आहे कारण मला वाटते की ह्या ओळी केवळ तुमचेच बाबा नाही तर 'बाबा' ह्या नात्याबद्दल आहेत. बिपिन.

खुप छान लिहिलं आहेस गं... वाचता वाचता भारतात असलेल्या बाबांच्या आठवणीने डोळे भरून आले... आईच्या ममतेबद्दल खुप लिहिलं जातं पण बाबांबद्दल सहसा नाही... पुन्हा, सतीश गावडे आम्ही इथेही उजेड पाडतो -> मी शोधतो किनारा...

सर्वांचे मनापासून धन्यवाद. हा लेख मी खरंच मनापासून लिहिला आहे. माझ्या सगळ्या मिपा परिवाराला फादर्स डे च्या आतापासूनच शुभेच्छा! - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

बाबांवरचा उत्कटतेने लिहीलेला लेख आवडला. ड्रेसची आठवण आवडली. असे कुठेतरी वाचले आहे की वडिलांनी मुलींना प्रेमाने प्रोत्साहन दिले, त्यांच्या वाढीत सक्रिय सहभाग घेतला, सांभाळून घेतले तर मुलींचा जगात वावरण्याचा आत्मविश्वास वाढतो. म्हणजे आईने ते करायची गरज नाही असा नव्हे!

प्राजुताई खरच सुंदर आहे हा लेख..... माझ्या बाबांबद्दलच्या माझ्या भावना:-- माझ्या वडीलांमुळेच मी आज इथ पर्यन्त पोहचु शकलो आहे...आईच प्रेम असतच पण वडीलांच हे प्रेम मात्र मुलासाठी न बोलताही सबकुछ अस असत..... लहानपणी मी व माझे बाबा बर्‍याच वेळी बुद्धीबळ खेळायचो ..मला हा खेळ काही आवडायचा नाही कारण,,, १ नाही तर सलग अनेक खेळ मी हारायचो..सगळी कडुन कोंडी करुन माझे वडील काही चालीतच मला गारद करुन टाकत्...मी मग भरपुर चिडायचो...त्यांना सांगायचो..एकदा तरी तुम्हाला मी हरवणारच !!!!!.....आणि मला जिंकण्याचा आनंद देण्यासाठी ते मग एखादा डाव अगदी सहजपणे हारत. लहानपणी मला सायकल शिकवताना त्या मागे धावणार्‍या माझ्या बाबांनी मला अता पर्यन्त बरच काही शिकवल आहे आणि अजुनही मी त्यांच्या कडुन शिकतच आहे... कधी प्रेमळ तर कधी कठोर होऊन त्यांनी मला नेहमी योग्य तेच कसं कराव आणि वागाव ते समजवल... माझ्या बाबांबद्दल लिहाव तेवढ कमीच आहे... फक्त एवढच म्हणतो... की गेले कित्येक जन्म मी भरपुर पुण्य कमवल असणार म्हणुनच या जन्मी मला असे बाबा आणि आई मिळाले. (पितृछाया प्रेमी) मदनबाण.....

अतिशय हृद्य लेख! फार फार आवडला! -('मिसळ'लेला) ऋषिकेश

म्हणुन तर इथे असं म्हणतात, "माय सन इज माय सन, टिल ही गेटस् हिज वाईफ बट माय डॉटर इज माय डॉटर, फॉर द रेस्ट ऑफ माय लाईफ" हॅपी मदर आणि फादर्स डे!!!

पण माझ्या बाबांनी, जराही का कू न करता ते पाणी भातावर घेऊन खाल्लं. तो स्वयंपाक कसा झालाय यापेक्षासुद्धा तो मी केला होता म्हणजे त्यांच्या लाडक्या लेकीने... ही भावना जास्ती होती. क्या बात है! जियो...! प्राजू, छोटेखानी परंतु सुंदर लेख. अगदी मनापासनं लिहिलेला वाटतो आहे! कविताही छान आणि बोलकी आहे...! आपला, (मातृभक्त) तात्या.

मी पिता पुत्रात भांडणं झालेली खूप पाहिली आहेत. पण मुलगी आणि वडील यांचं भांडण कधीच नाही पाहिलं. जसं आई होणं हे स्त्रीसाठी जगातलं सगळ्यात मोठं सुख असतं तसं एका मुलीचा बाप होणं हे एका पुरूषासाठी जगातलं सगळ्यात मोठं सुख असतं असं मी म्हणेन. आमच्या घरात मी आणि माझी बहीण आहोत माझे बाबा दुप्पट सुखी आहेत . ;;) "No matter how hard the life crashes;Like a Phoenix I will rise from my Ashes"

प्राजु, मस्तच लेख लिहिला आहेस. आता लवकरच माझ्या बाबांबद्दलचे लेखन माझ्या ब्लॉगवर आले तर नवल राहणार नाही.. :) >मला दिलेल्या रूपयांचा बाबांनी कधीही हिशोब मागितला नाही की, पैसे कशाला हवेत असं विचारलं नाही माझ्याहीबद्दल असेच झाले.बाबांनी कधी हिशेब विचारायचीच वेळ आली नाही कारण तो त्यांनी विचारण्यागोदरच त्यांच्याकडे पोहोचलेला असायचा आणि आजही पोहोचतो. मी त्यांच्यापेक्षा हिशेबात पक्की निघाल्याने उलट हिशेबतपासणी मात्र नेहमी झाली...आजही होते .. म्हणजे मी बाबांना हिशेब विचारण्याची आणि ती त्यांनी राजरोसपणे देण्याची ! अर्थव्यवहारातले कळायला लागल्यापासून तो सगळा प्रकारच मला संभाळायला घेतला शेवटी मी बाबांकडून... त्यांना समजवण्यापेक्षा ते तरी सोपे ! त्यांच्याकडून मार्गदर्शन होत असतेच म्हणा वेळोवेळी... :)

सुंदर लिहिले आहेस... एक एक प्रसंग कसे डोळ्यासमोरून जातात. बाबा रिझर्वेशन न मिळाल्यामुळे मुंबईहून माझ्यासाठी गाड्या बदलत.. रात्रभर हेक्टीक प्रवास करत.. इचलकरंजीत पोचले होते. तेव्हा डोळे भरून यण्या इतकी मी मोठी नब्व्हते किंवा बाबांनी आपल्यासाठी वेगळं काहीतरी केलं याचीही जाण नव्हती. खरे आहे त्यावेळी आपल्याला जाणीव नसते, पण त्याची खरी किंमत आता जाणवते... आपण मोठे झाल्यानंतर... कविता छान आहे.. सारे जन्म तुमच्या पोटी घ्यावे.. हेच स्वप्न उराशी आशिर्वाद तुमचे राहोत सदैव माझ्या पाठिशी..

सर्वाच्या नशिबात असे भाग्य नसते प्रत्येक मुलीला असेच वडिलांचे प्रेम लाभो हीच ईश्वर चरणी प्रार्थना मी संदीप..................(विचारात गुंतलेला)

ख-या अर्थाने आज तुम्ही आपल्या वडिलांचे आभार व्यक्त केले आहेत... प्राजु... खरोखर मनापासून आवडले लेखन ! तु खुप भाग्यवान आहेस... राज जैन जेव्हा तुम्ही कर्म करण्यामध्ये कमी पडता तेव्हा नशीबाला दोष देता !

जसं आई होणं हे स्त्रीसाठी जगातलं सगळ्यात मोठं सुख असतं तसं एका मुलीचा बाप होणं हे एका पुरूषासाठी जगातलं सगळ्यात मोठं सुख असतं उत्कृष्ट..... मलाही आवडेल जगातलं सगळ्यात मोठं सुख मिळवायला... :)

प्राजु...... तू तर अगदी डोळ्यात पाणी आणलंस गं.....!! खूप छान चितारले आहेस तुझे बाबा :) बहुतेक सगळ्याच मुलींचा बाबा काहीसा असाच असतो ना गं...!!

मुलीला बाबा इतका जवळचा मित्र नसतोच. पिता आणि बाबा या दोन शब्दांमध्ये हाच तर फरक आहे.. पितृत्व हे नाकारता येतं पण "बाबापण" हे मायेनं वेढलेलं असतं.. - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

प्राजु छानच लिहला आहेस लेख. कविताही छान आहे, आणि शेवटचे वाक्य खूपच समर्पक आहे.

छान लिहिले आहेस प्राजू! आमटीचा किस्सा तू आधी सांगितला होता. तुझे बाबांचे प्रेम छान दिसून येते. :)

मी पिता पुत्रात भांडणं झालेली खूप पाहिली आहेत. पण मुलगी आणि वडील यांचं भांडण कधीच नाही पाहिलं.

मी पाहिली आहेत, जवळच्या नात्यात वितुष्ट आले की खूप कडवटपणा येतो...आरुषी आणि रमेश तलवार हयांचे पण नाते फार चांगले होते असे वाटत नाही....खूप उदाहरणे आहेत अशी. तू भाग्यवान आहेस खरच!

जसं आई होणं हे स्त्रीसाठी जगातलं सगळ्यात मोठं सुख असतं तसं एका मुलीचा बाप होणं हे एका पुरूषासाठी जगातलं सगळ्यात मोठं सुख असतं असं मी म्हणेन.

तुझ्या भावनांचा आदर राखूनही मला वाटते की हे नेहमीच खरे नसते, थोडे ओव्हर-जनरलायझेशन होते आहे. तसे असते तर एवढ्या स्त्री भ्रुण हत्या का झाल्या असत्या? प्रत्येक पुरुषासाठी हे वेग-वेगळे असावे असे वाटते. शिवाय - हे (एका पुरूषासाठी जगातलं सगळ्यात मोठं सुख...) पुरुषानेच सांगितले तर बरे नाही का? :)

प्राजु मस्त लिहिले आहेस तुझ्या बा॑बा बद्दल. माझे लग्न झाल्यावर पाठवणीच्या वेळी माझ्या प॑पाचे रडुन रडुन लाल झालेले डोळे अजुन आठवतात आणि ते आठवुन आज ही माझे डोळे पाणवतात.

अगदी सुरेख.. अस्सेच आहेत माझेही बाबा...खूप आठवण करुन दिलीस गं.... बाबांचं काम सगळं भव्यदिव्यचं असतं. अगदी अगदी ११ खोल्यांच घर होतं माझं...... सगळे प्रयोग बाबांवरच होत असत. हेही १००% खरं बिचार्‍यांना काय काय पदार्थ खावे लागलेत...पिझ्झा केला होता मी पहिल्यांदा इतका जळला होता..पण चांगला लागतोय म्हणून खाल्ला बिचार्‍यांनी.....आई म्हणाली माझी पोळी थोडी जळली की म्हणता आज पोळी बनवताना पोटातले गॅस निघून जावे ह्या उद्देशाने बनली वाट्टं आणि पोरीने कसंही बनवलं तरी चालतं... तर म्हणाले, लाडकी लेक काय असते ते फक्त मलाच माहीत तिने काहीही वाढलं तरी ते किती चविष्ट लागतं हे समजायला मी होऊन पहा...... खूप खूप आठवणी आल्या...इतक्या सुंदर लेखासाठी तुझं अभिनंदन! कविताही खूपच छान!

तुझ्या आणि बाबांमधल्या नातेसंबंधाचा एक हळवा पट अवचित उलगडला आहेस. तो स्वयंपाक कसा झालाय यापेक्षासुद्धा तो मी केला होता म्हणजे त्यांच्या लाडक्या लेकीने... ही भावना जास्ती होती क्या बात है! खरं आहे. हे फक्त बाबाच करु शकतात. तुझी कविताही उत्स्फूर्त आहे, सुंदर आहे! वडील-मुलगी हे नातंच फार वेगळं आहे, खूप गुंतागुंतीचं आणि त्याच वेळी साधं, सोपं आणि सरळ असं मला वाटतं! माझे बाबा मला जे निकष लावत त्यातून माझ्या बहिणीला त्यांनी कित्येकवेळा सूट दिलेली दिसली की मी त्यांच्याशी भांडे पण मोठा झाल्यावर हळूहळू समजू लागले की बाप-लेक नात्यात तर्काचे नियम नव्हे तर भावनांचे गोफ असतात. एकाचवेळी आपल्या मुलीबद्दल, तिच्या कर्तृत्त्वाबद्दल गाढ विश्वास असणारे बाबा मनात कुठेतरी तिच्याबद्दल काळजीने धास्तावलेले असतात. तसं दाखवणं हे त्यांना मनानं मान्य नसतं पण ते न दाखवण्याइतकं राजकारणीही त्यांना होता येत नाही! चतुरंग

छान उभं केलं तुम्ही आमच्या नजरेसमोर!

छान लिहिलं आहेस,वाचता वाचता मी पोहोचलेच की ग आईबाबांकडे, स्वाती

लिहिलेला लेख. फार आवडला.

ए प्राजु मस्तच लेख लिहीलास बघ! ... माझे बाबा पण अस्सेच आहेत!! कधीही हिशोब मागितला नाही, कायम विश्वास दाखव्ला माझ्यावर, अपयशाच्यावेळेला एक मस्त पत्र लिहून एन्करेज केले होते त्यांनी मला.. बाबांचा कायमच आधार वाटतो मला... शितलशी पण सहमत.. कधीही डोळ्यातून पाणी न काढणारे बाबा , त्या दिवशी इतके रडले.. मी बघायचच टाळत होते.. आईची बँगलोर ला बदली झाली होती मी १ वर्षची पण नसेन तेव्हा.. ते १-१.५ वर्ष बाबांनीच सांभाळल मला न दादा ला.. मी म्हणे तेव्हा बाबांनाच आई म्हणायचे ! :)

तुमच्या वडिलांवरून "फादर ऑफ द ब्राईड" सिनेमामधल्या वडिलांची आठवण झाली.. तो सुद्धा अतिशय सुंदर सिनेमा. वडिलांच्या मनाची मुलीच्या लग्नामुळे झालेली अवस्था अतिशय तरल पणे दाखवली आहे. अर्थात एका हिंदी सिनेमाने त्याची कॉपी करून करायच ते कडबोळ केलच.

हृद्य आठवणी जाग्या करणारा लेख आवडला. (वाचक)बेसनलाडू

आवडला. प्रामाणिकपणामुळे , साधेपणामुळे सुंदर झाला आहे. या विषयावरून आठवले. "बापलेकी" या नावाचा लेखसंग्रह अलिकडे प्रकाशित झाला आहे. बाप-मुलीचे नाते हा या सर्व लेखांमधला धागा. अनेक चांगल्या लेखिका, अभिनेत्री आणि इतर क्षेत्रातील मान्यवर स्त्रियांनी आपल्या वडीलांबद्दल लिहीलेले आहे. सर्वच लेख "काँग्रॅचुलेटरी" नाहीत. उदा. ना सी फडक्यांच्या मुलीने लिहिलेला लेख एक बाप आणि पती - आणि पर्यायाने एक व्यक्ती म्हणून फडक्यांची काळीकभिन्न बाजू दाखविणारा आहे. (असे लेख लिहायला प्रचंड धैर्य एकवटावे लागले असणार !) काही लेख वडीलांनीही मुलींबद्दल लिहीलेले आहेत. विजय आणि प्रिया तेंडुलकर या दोघांचेही लेख अत्यंत सुंदर झालेले आहेत ! पद्मजा फाटक, जाई निम्बकर, सई परांजपे सारख्या लोकांनी हजेरी लावलेली आहे. साडेचारशे पानांचा एक उत्तम दस्तावेज.

लाडक्या लेकीने तिच्या बाबांना मस्त रेखाटलंय !!! कविताही मस्तच !!!

सुंदर लेख लिहीला आहेस. कविता पण छान. आमटीचा प्रसंग तर खासच. >>माझे लग्न झाल्यावर पाठवणीच्या वेळी माझ्या प॑पाचे रडुन रडुन लाल झालेले डोळे अजुन आठवतात - शितल माझे ही बाबा पाठवणीच्या वेळी असेच रडले होते. आईपेक्षा ही तेच जास्त रडले. आणि अजूनही जेव्हा केव्हा दिड दोन वर्षानी भारतात जाणं होतं त्या वेळी मी परत निघताना त्यांना रडू आवरत नाही. तिच स्थिती नवर्‍याची. एरवी कधीही डोळ्यात पाणी येणार नाही . पण गमतीत ७ वर्षाच्या मुलीचा लग्नाचा विषय काढला की लगेच त्याचे डोळे पाणावतात. >> १५ जून हा दिवस फादर्स डे म्हणून साजरा केला जातो. कधी पासून ते नाही माहिती. अमेरिका मध्ये पहिला फादर्स डे १९ जून १९१० ला साजरा केला...स्पोकेन, वॉश्गिंटन येथे. अमेरिकेत आणि बर्‍याच इतर देशात दरवर्षी जून च्या ३ र्‍या रविवारी फादर्स डे असतो. या वर्षी ३ रा रविवार १५ जून ला आला आहे. काही देशात जून च्या २ र्‍या रविवारी असतो. ईश्वरी

'माता देवो भवो' वर अनेकदा भरभरून लिहीले जाते. आणि वडील मात्र बहुतेकवेळा 'अन् संग हिरो'च राहतात. आईचे महत्व असतेच आभाळाएवढे पण त्याच बरोबर वडीलही संपूर्ण संसारावर 'निळी छत्रीवाले' बनून राहतात. डॉक्टरांचे बील नको म्हणून अंगावर आजारपण काढणारे, शर्ट शिवला की एक एक्स्ट्रा कॉलर शिवून घेणारे (कॉलर जूनी झाली, फाटली तर ही जास्तीची कॉलर शर्टाला शीवून तोच शर्ट वापरता येतो. तेवढ्यासाठी नवीन शर्टाचा खर्च नको, हा विचार), कर्तव्यकठोर आणि तरीही मुलांच्या बाबतीत हळवे वडील मलाही लाभले होते. सगळ्याच वडीलांना मुलांपेक्षा मुली जास्त जवळच्या असतात. ह्याला कारण त्या आई-वडीलांना सोडून सासरी जाणार असतात. मुली बर्‍यापैकी संवेदनशील असतात. वडीलांच्या भावना, त्यांच्या मनातील विचार शब्दाविना ओळखतात. मुलांचे तसे नसते, लहानपणी ती हूड असतात, भावना ओळखण्याच्या कोमल संवेदनेपेक्षा व्यवहारातला रोखठोकपणा त्यांना जास्त भावतो. रफ अँड टफपणा त्यांच्या ठायी नैसर्गिकपणे असतो. आणि त्याहूनही भावना ओळखल्या तरी त्या नजरेतून दाखविण्याची, शब्दांतून मांडण्याची आवश्यकता त्यांना भासत नाही/जमत नाही. मुलांकडे बघण्याचा आई-वडीलांचा दृष्टीकोन लहानपणा पासूनच वेगळा असतो. त्याला वेगळ्या पद्धतीने वाढविले जाते. त्यालाही संवेदना असतात. वडीलांची शिस्त आणि आईचे प्रेम त्यालाही दिसते. त्याला वडीलांबद्दल आदर वाटला तरी वडीलांची सक्षमता त्याला जाणवते आणि त्यातल्या त्यात दुर्बल आईकडे तो प्रेमाने आकर्षित होतो. तिचा संरक्षक बनतो. असो. ह्या विपरीतही अनुभव येऊ शकतात ह्याची जाणीव आहे. पण जनरली मुली वडीलांकडे आणि मुलगे आईकडे आकर्षित होतात. प्राजू, लेख मनाला भिडणारा आहे. अभिनंदन. अवांतरः सुदैवाने किंवा दुर्दैवाने मला मुलगी नाही. ह्याची खंत अनेकदा वाटते पण मुलगी नाही ह्याचा आनंदही होतो कारण तिचे 'सासरी' जाणे मला झेपले नसते.

प्राजु, मस्तच लिहिले आहे तुम्ही. माझ्या बाबांनीही आमच्यासाठी खूप काही केले. मी १०वीत असताना माझे बाबा ज्या कंपनीत होते ती बंद पडली. त्या नंतर ते काही दिवस घरी होते. आणि रोज दुपारी घराच्या बाल्कनीत बसून दूरवर काही तरी बघत आपल्याच विचारात असायचे. तेव्हा काय कळणार, आज माझा स्वतःचा संसार उभा राहिल्यावर मला थोडी थोडी कल्पना येत आहे त्यांच्या मनात काय विचार येत असतील तेव्हा, अर्ध्या संसारात असा आघात झाल्यावर. बोट तुझे धरूनी पाऊल माझे स्थिरावले.. मायेच्या वर्षावात माझे बालपण विसावले.. छोटी पोळी , छोटा भात... वरण इवलसं बाहुलीचं घर आपण बांधलं.. ते ही इवलसं.. क्षितिजाच्या पारचे विश्व मला तू दाखवले पंखामध्ये बळ घेऊनी.. मी आभाळाकडे झेपावले सारे जन्म तुमच्या पोटी घ्यावे.. हेच स्वप्न उराशी आशिर्वाद तुमचे राहोत सदैव माझ्या पाठिशी.. प्राजुताई, मला कविता वगैरे करता येत नाहित, तेव्हा तुमच्या परवानगीशिवाय, ह्या ओळी माझ्याही बाबांसाठी, माफ कराल अशी आशा आहे कारण मला वाटते की ह्या ओळी केवळ तुमचेच बाबा नाही तर 'बाबा' ह्या नात्याबद्दल आहेत. बिपिन.

खुप छान लिहिलं आहेस गं... वाचता वाचता भारतात असलेल्या बाबांच्या आठवणीने डोळे भरून आले... आईच्या ममतेबद्दल खुप लिहिलं जातं पण बाबांबद्दल सहसा नाही... पुन्हा, सतीश गावडे आम्ही इथेही उजेड पाडतो -> मी शोधतो किनारा...

सर्वांचे मनापासून धन्यवाद. हा लेख मी खरंच मनापासून लिहिला आहे. माझ्या सगळ्या मिपा परिवाराला फादर्स डे च्या आतापासूनच शुभेच्छा! - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

बाबांवरचा उत्कटतेने लिहीलेला लेख आवडला. ड्रेसची आठवण आवडली. असे कुठेतरी वाचले आहे की वडिलांनी मुलींना प्रेमाने प्रोत्साहन दिले, त्यांच्या वाढीत सक्रिय सहभाग घेतला, सांभाळून घेतले तर मुलींचा जगात वावरण्याचा आत्मविश्वास वाढतो. म्हणजे आईने ते करायची गरज नाही असा नव्हे!

प्राजुताई खरच सुंदर आहे हा लेख..... माझ्या बाबांबद्दलच्या माझ्या भावना:-- माझ्या वडीलांमुळेच मी आज इथ पर्यन्त पोहचु शकलो आहे...आईच प्रेम असतच पण वडीलांच हे प्रेम मात्र मुलासाठी न बोलताही सबकुछ अस असत..... लहानपणी मी व माझे बाबा बर्‍याच वेळी बुद्धीबळ खेळायचो ..मला हा खेळ काही आवडायचा नाही कारण,,, १ नाही तर सलग अनेक खेळ मी हारायचो..सगळी कडुन कोंडी करुन माझे वडील काही चालीतच मला गारद करुन टाकत्...मी मग भरपुर चिडायचो...त्यांना सांगायचो..एकदा तरी तुम्हाला मी हरवणारच !!!!!.....आणि मला जिंकण्याचा आनंद देण्यासाठी ते मग एखादा डाव अगदी सहजपणे हारत. लहानपणी मला सायकल शिकवताना त्या मागे धावणार्‍या माझ्या बाबांनी मला अता पर्यन्त बरच काही शिकवल आहे आणि अजुनही मी त्यांच्या कडुन शिकतच आहे... कधी प्रेमळ तर कधी कठोर होऊन त्यांनी मला नेहमी योग्य तेच कसं कराव आणि वागाव ते समजवल... माझ्या बाबांबद्दल लिहाव तेवढ कमीच आहे... फक्त एवढच म्हणतो... की गेले कित्येक जन्म मी भरपुर पुण्य कमवल असणार म्हणुनच या जन्मी मला असे बाबा आणि आई मिळाले. (पितृछाया प्रेमी) मदनबाण.....

अतिशय हृद्य लेख! फार फार आवडला! -('मिसळ'लेला) ऋषिकेश

म्हणुन तर इथे असं म्हणतात, "माय सन इज माय सन, टिल ही गेटस् हिज वाईफ बट माय डॉटर इज माय डॉटर, फॉर द रेस्ट ऑफ माय लाईफ" हॅपी मदर आणि फादर्स डे!!!

भाग्यश्री, चार्ली चॅप्लीन च्या आत्मच्रित्राची छान ओळख करून दिली आहेस. समीक्षा आवडली. मुळ पुस्तकाचे नाव कळू शकेल का? अभिज्ञ.

http://en.wikipedia.org/wiki/My_Autobiography_%28Chaplin%29

चार्ली तर ग्रेट माणूस आहेच.. पण त्याच्याहुन जास्त त्याच्यावर सदैव निस्सीम प्रेम करणारा त्याचा भाऊ सिडने मनात अगदी घरच करुन बसलेला आहे. हसरे दु:ख वाचत होते तेव्हा कितीदातरी उगाच काळजी वाटायची की या भावांमधल्या इतक्या सुरेख प्रेमाला कोणा दुष्टाची नजर तर लागणार नाही ना? पण नाही लागली शेवटपर्यंत तेच त्यांच्या प्रेमाचे यश होते असे वाटले आणि मी मनोमन जबरदस्त सुखावले ! स्वतः इतका अप्रतिम कलाकार आणि त्यातून प्रसिद्ध असुनही माझ्या पोरांना मात्र माझे नाही तर लॉरेलहार्डीचे शो जास्त हसवतात आणि आवडतात हे दिलखुलासपणे सांगणारा त्याच्यातला बाप अत्यंत आवडला. अजुनही भरपुर गोष्टी आहेत पण तुर्तास इतकेच. मी 'हसरे दु:ख' वाचले होते काही वर्षांपुर्वी पण 'मी चार्ली चॅप्लिन' नाही वाचले अजुन. जुन्या आठवणींना उजाळा मिळाला आणि नविन पुस्तकाची खास ओळखही झाली.. धमाल काम केलंयस, भाग्यश्री. धन्यवाद. आता लवकरच मिळवते ओरिजिनल पुस्तक आणि वाचून काढते. अवांतर : ऍमेझॉनवर डेबिट कार्डसुद्धा चालते का पुस्तकांची खरेदी करायला की क्रेडीट कार्डच लागते?

भाग्यश्री, सुंदर परिक्षण! चार्ली या जगावेगळ्या अवलिया कलावंताला माझा सलाम... आपला, (चार्लीप्रेमी) तात्या.

भाग्यश्री,परिक्षण आवडले. पुलंनी लिहिलं आहे,त्यांनी जेव्हा चार्लीला प्रत्यक्ष पाहिलं तेव्हा तो एका उंचावरील गॅलरीतून भक्तांना दर्शन देत होता आणि त्या गर्दीत पुलही होते. त्याला पाहिले आणि पंढरीच्या विठोबाला ज्या भक्तीने वारकरी हात जोडतो तसे हात जोडले गेले आणि डोळ्यात कृतार्थतेचं पाणी! त्याची आठवण झाली. स्वाती

परिक्षण छान दिलं आहेस. मलाही हसरे दु:ख आणि मी चार्ली चाप्लिन हे वाचायचं आहे. तू छान ओळ्ख करून दिली आहेस. - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

सविस्तर हवी होती पण तरिही हरकत नाही प्रयत्न स्तुत्य! (अवांतर - वर डकवलेल्या 'द किड' ह्या प्रसिद्ध चित्रपटातल्या फोटोतला चार्ली बरोबरच बालक हा पुढे प्रसिद्ध झालेला अमेरिकन अभिनेता जॅकी कूगन आहे.) चतुरंग

चांगलं लिहिलयं परिक्षण. आवडलं. मी लहानपणी चार्लीचे बरेच सिनेमे पाहीले होते. तुझा लेख वाचल्यावर ते आठवले. चार्ली खरोखर एक महान कलाकार होता. >>(अवांतर - वर डकवलेल्या 'द किड' ह्या प्रसिद्ध चित्रपटातल्या फोटोतला चार्ली बरोबरच बालक हा पुढे प्रसिद्ध झालेला अमेरिकन अभिनेता जॅकी कूगन आहे.) चतुरंगजी चांगली माहिती दिलीत. धन्यवाद. ईश्वरी

हो अजुन ओळख हवी होती.. पण तेव्हा जेव्हढं लिहीले तेव्हढेच पोस्ट केले.. आता ते पुस्तक पण नाही मिळणार मला.. नाहीतर एखादा प्रसंग , किंवा जनरलच अजुन वाढवता आले असते.. असो.. धन्यवाद सगळ्यांना..! http://bhagyashreee.blogspot.com/

छान सा॑गितलेस आता वाचते ते पुस्तक. असेच चा॑गल्या पुस्तका॑ बद्दल एकमेका॑ना सा॑गु.

भाग्यश्री, चार्ली चॅप्लीन च्या आत्मच्रित्राची छान ओळख करून दिली आहेस. समीक्षा आवडली. मुळ पुस्तकाचे नाव कळू शकेल का? अभिज्ञ.

http://en.wikipedia.org/wiki/My_Autobiography_%28Chaplin%29

चार्ली तर ग्रेट माणूस आहेच.. पण त्याच्याहुन जास्त त्याच्यावर सदैव निस्सीम प्रेम करणारा त्याचा भाऊ सिडने मनात अगदी घरच करुन बसलेला आहे. हसरे दु:ख वाचत होते तेव्हा कितीदातरी उगाच काळजी वाटायची की या भावांमधल्या इतक्या सुरेख प्रेमाला कोणा दुष्टाची नजर तर लागणार नाही ना? पण नाही लागली शेवटपर्यंत तेच त्यांच्या प्रेमाचे यश होते असे वाटले आणि मी मनोमन जबरदस्त सुखावले ! स्वतः इतका अप्रतिम कलाकार आणि त्यातून प्रसिद्ध असुनही माझ्या पोरांना मात्र माझे नाही तर लॉरेलहार्डीचे शो जास्त हसवतात आणि आवडतात हे दिलखुलासपणे सांगणारा त्याच्यातला बाप अत्यंत आवडला. अजुनही भरपुर गोष्टी आहेत पण तुर्तास इतकेच. मी 'हसरे दु:ख' वाचले होते काही वर्षांपुर्वी पण 'मी चार्ली चॅप्लिन' नाही वाचले अजुन. जुन्या आठवणींना उजाळा मिळाला आणि नविन पुस्तकाची खास ओळखही झाली.. धमाल काम केलंयस, भाग्यश्री. धन्यवाद. आता लवकरच मिळवते ओरिजिनल पुस्तक आणि वाचून काढते. अवांतर : ऍमेझॉनवर डेबिट कार्डसुद्धा चालते का पुस्तकांची खरेदी करायला की क्रेडीट कार्डच लागते?

भाग्यश्री, सुंदर परिक्षण! चार्ली या जगावेगळ्या अवलिया कलावंताला माझा सलाम... आपला, (चार्लीप्रेमी) तात्या.

भाग्यश्री,परिक्षण आवडले. पुलंनी लिहिलं आहे,त्यांनी जेव्हा चार्लीला प्रत्यक्ष पाहिलं तेव्हा तो एका उंचावरील गॅलरीतून भक्तांना दर्शन देत होता आणि त्या गर्दीत पुलही होते. त्याला पाहिले आणि पंढरीच्या विठोबाला ज्या भक्तीने वारकरी हात जोडतो तसे हात जोडले गेले आणि डोळ्यात कृतार्थतेचं पाणी! त्याची आठवण झाली. स्वाती

परिक्षण छान दिलं आहेस. मलाही हसरे दु:ख आणि मी चार्ली चाप्लिन हे वाचायचं आहे. तू छान ओळ्ख करून दिली आहेस. - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

सविस्तर हवी होती पण तरिही हरकत नाही प्रयत्न स्तुत्य! (अवांतर - वर डकवलेल्या 'द किड' ह्या प्रसिद्ध चित्रपटातल्या फोटोतला चार्ली बरोबरच बालक हा पुढे प्रसिद्ध झालेला अमेरिकन अभिनेता जॅकी कूगन आहे.) चतुरंग

चांगलं लिहिलयं परिक्षण. आवडलं. मी लहानपणी चार्लीचे बरेच सिनेमे पाहीले होते. तुझा लेख वाचल्यावर ते आठवले. चार्ली खरोखर एक महान कलाकार होता. >>(अवांतर - वर डकवलेल्या 'द किड' ह्या प्रसिद्ध चित्रपटातल्या फोटोतला चार्ली बरोबरच बालक हा पुढे प्रसिद्ध झालेला अमेरिकन अभिनेता जॅकी कूगन आहे.) चतुरंगजी चांगली माहिती दिलीत. धन्यवाद. ईश्वरी

हो अजुन ओळख हवी होती.. पण तेव्हा जेव्हढं लिहीले तेव्हढेच पोस्ट केले.. आता ते पुस्तक पण नाही मिळणार मला.. नाहीतर एखादा प्रसंग , किंवा जनरलच अजुन वाढवता आले असते.. असो.. धन्यवाद सगळ्यांना..! http://bhagyashreee.blogspot.com/

छान सा॑गितलेस आता वाचते ते पुस्तक. असेच चा॑गल्या पुस्तका॑ बद्दल एकमेका॑ना सा॑गु.