ख्या ख्या ख्या काही जुन्या आठवणी जाग्या केल्यात तुम्ही माहितगार राव =))))

ख्या ख्या ख्या काही जुन्या आठवणी जाग्या केल्यात तुम्ही माहितगार राव =))))

उन्मेशराव, या धाग्याबद्दल खूप खूप धन्यवाद! ___/\___ दोन दिवसांपूर्वीच एका जेष्ठ आणि श्रेष्ठ मिपाकरास मी याबद्दल सांगत होतो. आता पर्यंत चार वेळा बघून झाली आहे आणि ही सिरीज पाहिल्यानंतर कुठल्याही क्राईम ड्रामा मध्ये तो थ्रिल येत नाही. डोक्याला मुंग्या येतात तसा. अलिकडेच महाराजा (विजय सेतुपतिचा) बघितल्यावर तसे झाले होते एकदाच! मी या सिरीजचा जबरदस्त फॅन आहे. याच्याबरोबरच बेटर कॉल सॉल हा ब्रेकिंग बॅडचा प्रिक्वेल (पण एका खास पात्रासाठी) आणि अल कमिनो (अ ब्रेकिंग बॅड मूव्ही) हा चित्रपटही जरूर बघावा. ब्रेकिंग बॅडबद्दल बोलावं/लिहावं तितकं कमीच आहे. २०१४ च्या अखेरीस ही पहिल्यांदा ही सिरीज बघून पूर्ण केली होती आणि त्यानंतर एके दिवशी पिंपरीच्या रस्त्यावर एका बुलेटच्या पाठीमागे हाईजनबर्गला रेडियम मध्ये पाहिलं. कसले रोमांच उठले होते तेव्हा, शब्दांत सांगू शकत नाही. एखादा ब्रेकिंग बॅड फॅन क्लब सुरू करावा काय? सं - दी - प

जरुर ! ब्रेकिंग बॅड ट्रिविया ही स्टार्ट करायला हरकत नाही :)

उन्मेष , मिपावर परत लिहिते झालात हे पाहुन छान वाटलं ! ब्रेकिंग बॅड ही माझीही खुप आवडती सीरीयल आहे , पण मला एल कॅमिनो हा चित्रपट जास्त आवडाला . एकुणच उत्कृष्ठ पटकथा, दिग्दर्शन आणि अभिनय ह्या सर्वच बाबतीत यशस्वी असलेली काही मोजकी उदाहरणे आहेत त्यात ब्रेकिंग बॅड चे स्थान खुप उच्च आहे ! बाकी बेटर कॉल सॉल हे देखील तसेच अफलातुन आहे !

बेटर कॉल सॉल पाहीले आहे ! परत बघणार आहे. आता ब्रेकिंग बॅड ४थ्यांदा पाहणे आले :) ! स्कायलर चा इतका राग का येतो मला कळत नाही :) सगळ्यात महत्वाची आणखी एक कॅरॅक्टर ओळख मुद्दामुन लिहिली नाही :) उगाचच स्पॉइलर नकोत म्हणुन.

पहिला सिझन आता रात्री ३:३० वाजता पाहून संपवला, दुपारी पहिला भाग पाहिला नी थांबल्याच गेले नाही, केव्हा सुरू व्हायचा एपिसोड नी केव्हा संपयचा हेही कळले नाही, अतिशय गुंगवून ठेवनारे कथानक! जास्त किचकटपणा नाही, अतिसोपे. खूपच मस्त बनवली आहे सिरीज. पुढचे एपिसोड बघतो. कळवत राहतो.

घरात केबल tv आणि शक्यतो कुठलाही OTT platform एखादा सिनेमा किंवा series पाहण्यासाठीच फक्त तेंव्हा घेतो.. Netflix गणपती मध्ये घेतो आहे, नक्कीच पाहतो.. पण हिंदी मध्ये आहे काय बघावा लागेल.. इंग्रजी पार डोक्यावरून jaate:)

हुश्श! ही सिरीज संपली, काय सांगू? अक्षरशः फॅन झालो आहे मी हायसनबर्ग आणी वाल्टर व्हाईटचा! दिवस रात्र तेच दिस्ताहेत मला, ह्या सिरीज बद्दल फार आधी पासून ऐकत आलेलो होतो, पण इतक्या लांब लांब रेल्वे गाड्यांसारख्या डब्ब्याच्या व्व्हब सिरीज पहायला मला कंटाळवाणे वाटायचे. पण वेब सिरीज फक्त सुरू करायची असते पुढे ती आपोपाप पाहिली जाते, कधीतरी कुठेतरी ह्या सिरीजचा उल्लेख मी वाचत आलेलो होतो, ब्रेकिंग बैड पहायला सुरुवात केली तेव्हा माझ्या अनेक मित्रांना सांगितले, सगळ्यांनी मला “गुड मॉर्निंग” केले! सुरुवातीचे भाग पाहिल्या नंतर एकामागोमाग एक एपिसोड्स नी सीझन संपवत गेलो, पाचवा सीझन तर रात्रि साडेतीन पर्यंत जागून पूर्ण केला, सकाळी सहाला उठायचे होते तरीही! वॉल्टर व्हाईट टू हिंडनबर्ग हा प्रवास अतिशय भावला, “ i am not in danger, i am the danger”, “say माय name” सारखे डायलॉग्स तर निव्वळ अप्रतिम, वॉल्टर व्हाईट केलेल्या प्रमुख अभिनेत्याचा अभिनयाला २१ तोफांची सलामी.I’m

ब्रेकींग बॅड मध्ये जीवनाविषयी चे फार वेगवेगळे दृष्टीकोण दाखवलेले आहेत. त्यातला फिलॉसॉफीकल टच आवडतो. सीझन च्या शेवटाला जेव्हा वॉल्टर स्वतःविषयीच्या सर्वात मोठ्या सत्याला सामोरा जातो. सर्व प्रकारची आत्मवंचना थांववुन जेव्हा प्रांजळपणे स्वीकार करतो "Everything I did, I did for me. I liked it. I was good at it. And I was really — I was alive." ते ऐकतांना फार खोलवर ते पात्रं मनात रुजतं. वॉल्टर चे आयुष्य पुर्वायुष्य हे कमालीचं एकसुरी कंटाळवाणं असचं आहे. एक प्रकारची तीव्र पोकळी त्याला सतत जाणवते जी आपल्या सर्वांनाही नेहमी जाणवते. पण त्या निरर्थकतेला आपण भिऊन स्वतःला कुठे ना कुठे सतत गुंतवत असतो. थ्रिल सीकींग हे यातुनचं येतं. या सीरीजवर अस्तित्ववादी शैलीचा प्रभाव जाणवतो. वॉल्टर ह चारी बाजुने पिचलेला आहे. सर्व प्रकारच्या गुन्हेगारी मध्ये खुनामध्ये सहभागी होऊनही तो त्याचा टीपीकल मध्यमवर्गीय दांभिकपणा जपत असतो पण शेवटी त्याचा फुगा फुटतो. जेसी सारखा आपल्या इम्पल्सेस च्या मागे फरफटत जाणारा तर अगदी आपल्यातलाच वाटतो.

उन्मेशराव, या धाग्याबद्दल खूप खूप धन्यवाद! ___/\___ दोन दिवसांपूर्वीच एका जेष्ठ आणि श्रेष्ठ मिपाकरास मी याबद्दल सांगत होतो. आता पर्यंत चार वेळा बघून झाली आहे आणि ही सिरीज पाहिल्यानंतर कुठल्याही क्राईम ड्रामा मध्ये तो थ्रिल येत नाही. डोक्याला मुंग्या येतात तसा. अलिकडेच महाराजा (विजय सेतुपतिचा) बघितल्यावर तसे झाले होते एकदाच! मी या सिरीजचा जबरदस्त फॅन आहे. याच्याबरोबरच बेटर कॉल सॉल हा ब्रेकिंग बॅडचा प्रिक्वेल (पण एका खास पात्रासाठी) आणि अल कमिनो (अ ब्रेकिंग बॅड मूव्ही) हा चित्रपटही जरूर बघावा. ब्रेकिंग बॅडबद्दल बोलावं/लिहावं तितकं कमीच आहे. २०१४ च्या अखेरीस ही पहिल्यांदा ही सिरीज बघून पूर्ण केली होती आणि त्यानंतर एके दिवशी पिंपरीच्या रस्त्यावर एका बुलेटच्या पाठीमागे हाईजनबर्गला रेडियम मध्ये पाहिलं. कसले रोमांच उठले होते तेव्हा, शब्दांत सांगू शकत नाही. एखादा ब्रेकिंग बॅड फॅन क्लब सुरू करावा काय? सं - दी - प

जरुर ! ब्रेकिंग बॅड ट्रिविया ही स्टार्ट करायला हरकत नाही :)

उन्मेष , मिपावर परत लिहिते झालात हे पाहुन छान वाटलं ! ब्रेकिंग बॅड ही माझीही खुप आवडती सीरीयल आहे , पण मला एल कॅमिनो हा चित्रपट जास्त आवडाला . एकुणच उत्कृष्ठ पटकथा, दिग्दर्शन आणि अभिनय ह्या सर्वच बाबतीत यशस्वी असलेली काही मोजकी उदाहरणे आहेत त्यात ब्रेकिंग बॅड चे स्थान खुप उच्च आहे ! बाकी बेटर कॉल सॉल हे देखील तसेच अफलातुन आहे !

बेटर कॉल सॉल पाहीले आहे ! परत बघणार आहे. आता ब्रेकिंग बॅड ४थ्यांदा पाहणे आले :) ! स्कायलर चा इतका राग का येतो मला कळत नाही :) सगळ्यात महत्वाची आणखी एक कॅरॅक्टर ओळख मुद्दामुन लिहिली नाही :) उगाचच स्पॉइलर नकोत म्हणुन.

पहिला सिझन आता रात्री ३:३० वाजता पाहून संपवला, दुपारी पहिला भाग पाहिला नी थांबल्याच गेले नाही, केव्हा सुरू व्हायचा एपिसोड नी केव्हा संपयचा हेही कळले नाही, अतिशय गुंगवून ठेवनारे कथानक! जास्त किचकटपणा नाही, अतिसोपे. खूपच मस्त बनवली आहे सिरीज. पुढचे एपिसोड बघतो. कळवत राहतो.

घरात केबल tv आणि शक्यतो कुठलाही OTT platform एखादा सिनेमा किंवा series पाहण्यासाठीच फक्त तेंव्हा घेतो.. Netflix गणपती मध्ये घेतो आहे, नक्कीच पाहतो.. पण हिंदी मध्ये आहे काय बघावा लागेल.. इंग्रजी पार डोक्यावरून jaate:)

हुश्श! ही सिरीज संपली, काय सांगू? अक्षरशः फॅन झालो आहे मी हायसनबर्ग आणी वाल्टर व्हाईटचा! दिवस रात्र तेच दिस्ताहेत मला, ह्या सिरीज बद्दल फार आधी पासून ऐकत आलेलो होतो, पण इतक्या लांब लांब रेल्वे गाड्यांसारख्या डब्ब्याच्या व्व्हब सिरीज पहायला मला कंटाळवाणे वाटायचे. पण वेब सिरीज फक्त सुरू करायची असते पुढे ती आपोपाप पाहिली जाते, कधीतरी कुठेतरी ह्या सिरीजचा उल्लेख मी वाचत आलेलो होतो, ब्रेकिंग बैड पहायला सुरुवात केली तेव्हा माझ्या अनेक मित्रांना सांगितले, सगळ्यांनी मला “गुड मॉर्निंग” केले! सुरुवातीचे भाग पाहिल्या नंतर एकामागोमाग एक एपिसोड्स नी सीझन संपवत गेलो, पाचवा सीझन तर रात्रि साडेतीन पर्यंत जागून पूर्ण केला, सकाळी सहाला उठायचे होते तरीही! वॉल्टर व्हाईट टू हिंडनबर्ग हा प्रवास अतिशय भावला, “ i am not in danger, i am the danger”, “say माय name” सारखे डायलॉग्स तर निव्वळ अप्रतिम, वॉल्टर व्हाईट केलेल्या प्रमुख अभिनेत्याचा अभिनयाला २१ तोफांची सलामी.I’m

ब्रेकींग बॅड मध्ये जीवनाविषयी चे फार वेगवेगळे दृष्टीकोण दाखवलेले आहेत. त्यातला फिलॉसॉफीकल टच आवडतो. सीझन च्या शेवटाला जेव्हा वॉल्टर स्वतःविषयीच्या सर्वात मोठ्या सत्याला सामोरा जातो. सर्व प्रकारची आत्मवंचना थांववुन जेव्हा प्रांजळपणे स्वीकार करतो "Everything I did, I did for me. I liked it. I was good at it. And I was really — I was alive." ते ऐकतांना फार खोलवर ते पात्रं मनात रुजतं. वॉल्टर चे आयुष्य पुर्वायुष्य हे कमालीचं एकसुरी कंटाळवाणं असचं आहे. एक प्रकारची तीव्र पोकळी त्याला सतत जाणवते जी आपल्या सर्वांनाही नेहमी जाणवते. पण त्या निरर्थकतेला आपण भिऊन स्वतःला कुठे ना कुठे सतत गुंतवत असतो. थ्रिल सीकींग हे यातुनचं येतं. या सीरीजवर अस्तित्ववादी शैलीचा प्रभाव जाणवतो. वॉल्टर ह चारी बाजुने पिचलेला आहे. सर्व प्रकारच्या गुन्हेगारी मध्ये खुनामध्ये सहभागी होऊनही तो त्याचा टीपीकल मध्यमवर्गीय दांभिकपणा जपत असतो पण शेवटी त्याचा फुगा फुटतो. जेसी सारखा आपल्या इम्पल्सेस च्या मागे फरफटत जाणारा तर अगदी आपल्यातलाच वाटतो.

आवडली.

कथा लोभस आणि अप्रतिम झाली आहे. हिच कथा जेमिनी एआयला देऊन जेमिनी एआय काय बदल देऊ शकते हे पाहिले जेमिनीने दोन व्हर्शन्स दिल्या १ लहानगी राधा: राधा, नाकात छोटीशी नथ, केसात मोगऱ्याचा गजरा, आणि रंगीबेरंगी फ्रॉक घालून अंगणात खेळत होती. तिचे गोल मटार डोळे आणि खळी पडलेले गाल खूपच गोंडस दिसत होते. "आई, बघ ना बाबांची ढेरी किती गोलू मोलू आहे!" राधा हसत म्हणाली. राधाचे बाबा, विनायकराव, धोतर आणि सदरा घालून पेपर वाचत बसले होते. तिला हसून म्हणाले, "अगं, माझी ढेरी नाही, माझं पोट आहे." राधाची आई, जानकी, नऊवारी साडी नेसून स्वयंपाकघरात काम करत होती. ती हसत म्हणाली, "विनायकराव, तुमची ढेरी गोलू मोलूच आहे." राधाला नवीन बाळ येणार आहे, हे ऐकून खूप आनंद झाला. ती म्हणाली, "आई, मला एक छोटी बहीण हवी आहे, जिची ढेरी माझ्यासारखी गोलू मोलू असेल." २ माझी आई मला ना 'गोलू मोलू' म्हणते. असं म्हणतात का एखाद्याला? आता आहे माझी गोलू मोलू! थोडीशी मोठी. थोडीशी गोलगोल. मला नाही आवडत असं. ती ना थोडीशी खोडकर आहे. पण काय करणार? आईसाहेब आहेत ना. हा शब्द मी कुठून घेतला? तर - बाबा तिला 'राणीसाहेब' असं म्हणतात. अन गंमत सांगू? - खरं तर बाबांची ढेरी तर जाम गोलू मोलू आहे. मग ती त्यांना असं म्हणत नाही ते. पण मी म्हणते बरं का बाबांना - ए ढेरी -ए गोलू मोलू! पण ते ना माझ्यावर रागवत नाहीत. पण एकदा गंमत झाली. आई त्यांनाही म्हणाली - ढेरी गोलू मोलू! बाबा फक्त हसले. म्हणाले - असं आहे काय? आता मी व्यायाम करतो. आणि जादू - पोट आत! ते असं म्हणतात. करत काहीच नाहीत. मला माहितीये ना. पण एक गोष्ट आहे. आई त्यांना असं म्हणाली, ते मला नाही आवडलं. पण देवाला सगळं कळतं. दुसऱ्यांना त्रास दिला की तो... बरोबर शिक्षा करतो! आणि मला असं लक्षात आलं की आईची ढेरीपण गोलू मोलू झाली आहे. पण मी काही बोलले नाही. आणि बापरे! ती ढेरी गोलू मोलू झाली आणि आणि - ती गोलू मोलू मोलू झाली! तेव्हा मला राहवलं नाही. मी चिडवलं तिला तसं. तेव्हा ती हसली. तिने मला जवळ घेतलं. माझा मुका घेतला. मला असं आवडतं, बरं का? मग काय म्हणाली ती, माहितीये? म्हणाली - आता आपल्याकडे एक नवीन बाळ येणार आहे. तुझ्याशी खेळायला. अच्छा! अस्सं होतं. आईच्या पोटात बाळोबा बसले होते. आणि म्हणून तिची ढेरी गोलू मोलू झाली होती तर. हे मला नवीनच कळलं. मला तर एकदम मज्जा वाटली. खूप आनंद झाला. मग मी पळत बाहेर गेले. मला काय करावं तेच कळेना. मग मी गोलगोल फिरले. उड्या मारल्या. मग दमले, तेव्हा एका जागी बसले. छान छान कविता म्हणल्या. मग मी विचारात पडले. मला त्या बाळाशी खेळावं लागणार. पण ते काही लगेच खेळणार नाही. मग आधी त्याला गाणीबिणी म्हणून दाखवावी लागणार. त्याच्याशी बोबडं बोबडं बोलावं लागणार. पण काय झालं माहितीये? माझ्या मनात आणखी एक विचार आला - त्या नवीन बाळाची ढेरी गोलू मोलू असली तर? ... हुय्या! माझ्या जोडीला आणखी एक गोलू मोलू! जेमिनीच्या पुर्नलेखनाला काही झाले यरी बिपीन सुरेश सांगळे यांच्या मूळ लेखनासारखा फिल येत नाही. ढेरी पॉमपॉम मधला फिल नुसतेच गोलूमोलू शब्दाला येत नाही. म्हणजे अजून तरी कृत्रिम लेखन नैसर्गिक लेखनाची बरोबरी करू शकत नाही. या प्रतिसादातील जेमिनी पुर्नलेखनाचे प्रताधिकार सुद्धा श्री बिपीन सुरेश सांगळे यांचे स्वाधिन करत आहे.

ढेरी पॉमपॉम बडबड गीत प्रेर्ना अर्थातच बिपीन सुरेश सांगळेंच्या उपरोक्त कथेची

ही कथा बालकथा या ऐवजी "बाळ" होण्याची कथा म्हणता येईल

लहानांचं मन बरोबर पकडलंय. शीर्षकही आवडेल असं नाद असलेलं.

मुलांच्या गोष्टीला इतका प्रतिसाद . आनंद आहे मंडळी खूप आभार पण ज्यांच्याकडे बच्चे कंपनी आहे , त्यांना ही गोष्ट ऐकायला मिळावी ही अपेक्षा मोठ्या मंडळींना पुन्हा धन्यवाद

सर्व वाचक मंडळींचे खूप आभार विशेषतः माहितगार खूप छान , मजा वाटली . तुम्ही घेतलेल्या ए आय गंमतीसाठी आणि दीर्घ प्रतिसादासाठी . तसेच नोंदवलेल्या निरीक्षणांसाठी सलाम .

आवडली.

कथा लोभस आणि अप्रतिम झाली आहे. हिच कथा जेमिनी एआयला देऊन जेमिनी एआय काय बदल देऊ शकते हे पाहिले जेमिनीने दोन व्हर्शन्स दिल्या १ लहानगी राधा: राधा, नाकात छोटीशी नथ, केसात मोगऱ्याचा गजरा, आणि रंगीबेरंगी फ्रॉक घालून अंगणात खेळत होती. तिचे गोल मटार डोळे आणि खळी पडलेले गाल खूपच गोंडस दिसत होते. "आई, बघ ना बाबांची ढेरी किती गोलू मोलू आहे!" राधा हसत म्हणाली. राधाचे बाबा, विनायकराव, धोतर आणि सदरा घालून पेपर वाचत बसले होते. तिला हसून म्हणाले, "अगं, माझी ढेरी नाही, माझं पोट आहे." राधाची आई, जानकी, नऊवारी साडी नेसून स्वयंपाकघरात काम करत होती. ती हसत म्हणाली, "विनायकराव, तुमची ढेरी गोलू मोलूच आहे." राधाला नवीन बाळ येणार आहे, हे ऐकून खूप आनंद झाला. ती म्हणाली, "आई, मला एक छोटी बहीण हवी आहे, जिची ढेरी माझ्यासारखी गोलू मोलू असेल." २ माझी आई मला ना 'गोलू मोलू' म्हणते. असं म्हणतात का एखाद्याला? आता आहे माझी गोलू मोलू! थोडीशी मोठी. थोडीशी गोलगोल. मला नाही आवडत असं. ती ना थोडीशी खोडकर आहे. पण काय करणार? आईसाहेब आहेत ना. हा शब्द मी कुठून घेतला? तर - बाबा तिला 'राणीसाहेब' असं म्हणतात. अन गंमत सांगू? - खरं तर बाबांची ढेरी तर जाम गोलू मोलू आहे. मग ती त्यांना असं म्हणत नाही ते. पण मी म्हणते बरं का बाबांना - ए ढेरी -ए गोलू मोलू! पण ते ना माझ्यावर रागवत नाहीत. पण एकदा गंमत झाली. आई त्यांनाही म्हणाली - ढेरी गोलू मोलू! बाबा फक्त हसले. म्हणाले - असं आहे काय? आता मी व्यायाम करतो. आणि जादू - पोट आत! ते असं म्हणतात. करत काहीच नाहीत. मला माहितीये ना. पण एक गोष्ट आहे. आई त्यांना असं म्हणाली, ते मला नाही आवडलं. पण देवाला सगळं कळतं. दुसऱ्यांना त्रास दिला की तो... बरोबर शिक्षा करतो! आणि मला असं लक्षात आलं की आईची ढेरीपण गोलू मोलू झाली आहे. पण मी काही बोलले नाही. आणि बापरे! ती ढेरी गोलू मोलू झाली आणि आणि - ती गोलू मोलू मोलू झाली! तेव्हा मला राहवलं नाही. मी चिडवलं तिला तसं. तेव्हा ती हसली. तिने मला जवळ घेतलं. माझा मुका घेतला. मला असं आवडतं, बरं का? मग काय म्हणाली ती, माहितीये? म्हणाली - आता आपल्याकडे एक नवीन बाळ येणार आहे. तुझ्याशी खेळायला. अच्छा! अस्सं होतं. आईच्या पोटात बाळोबा बसले होते. आणि म्हणून तिची ढेरी गोलू मोलू झाली होती तर. हे मला नवीनच कळलं. मला तर एकदम मज्जा वाटली. खूप आनंद झाला. मग मी पळत बाहेर गेले. मला काय करावं तेच कळेना. मग मी गोलगोल फिरले. उड्या मारल्या. मग दमले, तेव्हा एका जागी बसले. छान छान कविता म्हणल्या. मग मी विचारात पडले. मला त्या बाळाशी खेळावं लागणार. पण ते काही लगेच खेळणार नाही. मग आधी त्याला गाणीबिणी म्हणून दाखवावी लागणार. त्याच्याशी बोबडं बोबडं बोलावं लागणार. पण काय झालं माहितीये? माझ्या मनात आणखी एक विचार आला - त्या नवीन बाळाची ढेरी गोलू मोलू असली तर? ... हुय्या! माझ्या जोडीला आणखी एक गोलू मोलू! जेमिनीच्या पुर्नलेखनाला काही झाले यरी बिपीन सुरेश सांगळे यांच्या मूळ लेखनासारखा फिल येत नाही. ढेरी पॉमपॉम मधला फिल नुसतेच गोलूमोलू शब्दाला येत नाही. म्हणजे अजून तरी कृत्रिम लेखन नैसर्गिक लेखनाची बरोबरी करू शकत नाही. या प्रतिसादातील जेमिनी पुर्नलेखनाचे प्रताधिकार सुद्धा श्री बिपीन सुरेश सांगळे यांचे स्वाधिन करत आहे.

ढेरी पॉमपॉम बडबड गीत प्रेर्ना अर्थातच बिपीन सुरेश सांगळेंच्या उपरोक्त कथेची

ही कथा बालकथा या ऐवजी "बाळ" होण्याची कथा म्हणता येईल

लहानांचं मन बरोबर पकडलंय. शीर्षकही आवडेल असं नाद असलेलं.

मुलांच्या गोष्टीला इतका प्रतिसाद . आनंद आहे मंडळी खूप आभार पण ज्यांच्याकडे बच्चे कंपनी आहे , त्यांना ही गोष्ट ऐकायला मिळावी ही अपेक्षा मोठ्या मंडळींना पुन्हा धन्यवाद

सर्व वाचक मंडळींचे खूप आभार विशेषतः माहितगार खूप छान , मजा वाटली . तुम्ही घेतलेल्या ए आय गंमतीसाठी आणि दीर्घ प्रतिसादासाठी . तसेच नोंदवलेल्या निरीक्षणांसाठी सलाम .

लेखन वाचत आहे. सदरहू लेखकाची त्रयस्थ , अलिप्त स्थिती ही एक अतिशय उत्तम लक्षण आहे. पण त्यावर निवांत बोलू. फक्त एकदा तुम्ही हे लेखन AI generated नाही इतके स्पष्टीकरण द्यावे अशी विनंती आहे.

आपला व्य.नी.पोहचला. मला वाटले कुठे काय ? काही नवीन वगैरे ? कशी काय आठवण वगैरे आली. तर, आपलं लेखन वाचता ते आपल्या नेहमीच्याच शैलीतील लेखन आहे. आपण 'एआयच्या' मदतीने लेखन केल्याचे अजिबात वाटले नाही. आपलं लेखन अनेकदा वाचलेले आहे. लेखनाची शैली सहज, वाचता वाचना मनाची पकड घेईल अशी बरेचदा नसते. पिंपळाच्या वृक्षाखाली ज्ञान झालेल्या माणसारखे धीरगंभी प्रवृत्तीचं वगैरे लेखन भासत असतं. कपाळावर आठ्या पडलेल्या, विचारांचा पूर आलेला माणसाचं ते लेखन असतं. यंत्रमानवाचं यांत्रिक लेखन त्यात फारशा भावना वगैरे नाहीत असे असते. 'माहितगार' माणसास माहिती गोळा करणे, देणे असा ब-याचदा हेतू आहे, त्यामुळे फार ओघवते वगैरेची अपेक्षा नसते. पण, वरील लेखन त्या मानाने वाचत जावे असे नैसर्गिक वाटले आहे. भाबडीबद्दलचंही तसंच होतं. तेव्हा, जसं जमेल तसं लिहिते राहा. नैसर्गिकच लेखन वाटले आहे. सारांश, उदा. आपल्या महाविद्यालयीन काळात एखादी सुंदर तरुणी आपल्या प्रेमात पडलेली होती असे समजा. पण, तिला व्यक्त करायची संधी मिळाली नव्हती. पण, समजा कुठे तरी, एखाद्या आभाळ भरलेल्या सायंकाळी तुम्ही एखाद्या कॅफेत कॉफी घेत गझल ऐकत आहात. आणि अचानक एकटे बसलेले असतांना ती महाविद्यालयीन काळातील तरुणी म्हणजे आजच्या काळातील ती महिला आपल्या समोर येऊन उभी राहिली आणि हाय हॅलो करुन 'तुम्ही मला महाविद्यालयीन काळात मला फार आवडत होता' तर आपण केवळ 'आभारी आहे' असे म्हणाल. विषय आणि संवाद संपला. चेह-यावर कुठलेच भाव नसतील. कोरा करकरीत चेहरा. महिला निघून गेलेली असेल. आणि आपण 'कॉफी आणि गझलेत' गुंतलेले असाल इतकं कोरडं लेखन आपलं ब-याचदा असतं. फार समजावून सांगावे लागते तुम्हाला. उत्तरदायित्वास नकार लागू. ;) -दिलीप बिरुटे

I told you. =))))

आजच्या काळातील ती महिला आपल्या समोर येऊन उभी राहिली आणि हाय हॅलो करुन 'तुम्ही मला महाविद्यालयीन काळात मला फार आवडत होता' तर आपण केवळ 'आभारी आहे' असे म्हणाल. विषय आणि संवाद संपला. चेह-यावर कुठलेच भाव नसतील. कोरा करकरीत चेहरा. महिला निघून गेलेली असेल. आणि आपण 'कॉफी आणि गझलेत' गुंतलेले असाल इतकं कोरडं लेखन आपलं ब-याचदा असतं. हा हा हा =))) "'माहितगार' माणसास माहिती गोळा करणे, देणे असा ब-याचदा हेतू आहे" पिंपळाच्या वृक्षाखाली ज्ञान झालेल्या माणसारखे धीरगंभी प्रवृत्तीचं वगैरे लेखन भासत असतं. कपाळावर आठ्या पडलेल्या, विचारांचा पूर आलेला माणसाचं ते लेखन असतं. @ प्रसाद गोडबोले प्रा. डॉ. सरांची साहित्यिक अंगाने उपरोक्त निरीक्षणे बरोबरच आहेत. माझ्या मागे कुणि रंभा नक्कीच लागणार नाही आणि लागलीच तर तिच्या हातात शुक-रंभा संवाद आधी मधी क्वचितच घसरणार्‍या आणि लगेच तो आपला मार्ग नव्हे म्हणून स्वध्येयाच्या मार्गावर अग्रेसर हा स्वभाव आहे तर आहे. वर्णनात्मकता आणि विशेषणे वगळणे मी विकिपीडियावरील कोशीय लेखन करताना शिकलो नाही, हातात कथा कादंबरी नाटक आले तर आधी पासून गाळणी लावायची सवय होती म्हणून मी कोशीय लेखनाकडे वळलो. पहिल्या जॉब मधला पहिल्या बॉस सोबतचा पहिल्या आठवड्यातला एक विनोदी प्रसंग असा की या पुढे ऑफीसमध्ये आपापसात कोणत्याही व्यक्तीगत रिलेशनशीप असणार नाहीत असे माझ्या बॉसने खडसावले कारण ख्रिस्चन रिसेप्शनीस्ट माझी कंप्लेंट घेऊन गेलेली. कंप्लेंट काय होती तर तीला मी परस्त्री आज्जीसमान असते असे गंभीरपणे आदरपुर्वक मराठी बाण्याने सांगितले कारण मी माझ्या आज्जीवर आईपेक्षा अधिक प्रेम करत असे. :)) तिने त्याचा अर्थ तिला आज्जी म्हणून हिणवल्या सारखा काढला पण मला तिला हिणवणेही अभिप्रेत नव्हते. शब्दशः आदरपुर्वक अभिमानी मराठी बाणा होता. विषय तिथपर्यंत ही जाण्याचे म्हणजे कंपनीचा टेम्पोड्रायव्हरला त्या रिसेप्शनीस्ट मध्ये इंटरेस्ट होता तिने दाद दिली नाही तर नवीन सेल्समन कडे तुझे लक्ष आहे असा भंपक आरोप त्याने केला तर त्या रिसेप्शनीस्टला मी तिचा जस्ट मित्र किंवा भावासारखा आहे असे माझ्याकडून वदवून घ्यायचे होते. मी प्रांजळ मराठी हिंदू बाणा दाखवला होता. समय समय की बात है :)) समजा प्राडॉ सरांच्या जागी मी मराठीचा प्राध्यापक असून हाच प्रश्न मला आला असता तर मी मराठी भाषेचे व्याकरणाचे पुस्तक काढून मांडणी केली असती. प्रा. डॉ. सरांप्रमाणे नक्कीच नव्हे.

अजून तरी एआयला नैसर्गिक लेखनाची बरोबरी करता येत नाही प्रयोगा दाखल बिपीन सुरेश सांगळे यांच्या लेटेस्ट ढेरी पॉमपॉमचे पुर्नलेखन जेमिनी कडून करून घेतले पण त्या कृत्रिम लेखनास बिपीन सुरेश सांगळे यांच्या नैसर्गिक ढेरी पॉमपॉम कथा लेखनाची सर येत नाही.

लेखन वाचत आहे. सदरहू लेखकाची त्रयस्थ , अलिप्त स्थिती ही एक अतिशय उत्तम लक्षण आहे. पण त्यावर निवांत बोलू. फक्त एकदा तुम्ही हे लेखन AI generated नाही इतके स्पष्टीकरण द्यावे अशी विनंती आहे.

आपला व्य.नी.पोहचला. मला वाटले कुठे काय ? काही नवीन वगैरे ? कशी काय आठवण वगैरे आली. तर, आपलं लेखन वाचता ते आपल्या नेहमीच्याच शैलीतील लेखन आहे. आपण 'एआयच्या' मदतीने लेखन केल्याचे अजिबात वाटले नाही. आपलं लेखन अनेकदा वाचलेले आहे. लेखनाची शैली सहज, वाचता वाचना मनाची पकड घेईल अशी बरेचदा नसते. पिंपळाच्या वृक्षाखाली ज्ञान झालेल्या माणसारखे धीरगंभी प्रवृत्तीचं वगैरे लेखन भासत असतं. कपाळावर आठ्या पडलेल्या, विचारांचा पूर आलेला माणसाचं ते लेखन असतं. यंत्रमानवाचं यांत्रिक लेखन त्यात फारशा भावना वगैरे नाहीत असे असते. 'माहितगार' माणसास माहिती गोळा करणे, देणे असा ब-याचदा हेतू आहे, त्यामुळे फार ओघवते वगैरेची अपेक्षा नसते. पण, वरील लेखन त्या मानाने वाचत जावे असे नैसर्गिक वाटले आहे. भाबडीबद्दलचंही तसंच होतं. तेव्हा, जसं जमेल तसं लिहिते राहा. नैसर्गिकच लेखन वाटले आहे. सारांश, उदा. आपल्या महाविद्यालयीन काळात एखादी सुंदर तरुणी आपल्या प्रेमात पडलेली होती असे समजा. पण, तिला व्यक्त करायची संधी मिळाली नव्हती. पण, समजा कुठे तरी, एखाद्या आभाळ भरलेल्या सायंकाळी तुम्ही एखाद्या कॅफेत कॉफी घेत गझल ऐकत आहात. आणि अचानक एकटे बसलेले असतांना ती महाविद्यालयीन काळातील तरुणी म्हणजे आजच्या काळातील ती महिला आपल्या समोर येऊन उभी राहिली आणि हाय हॅलो करुन 'तुम्ही मला महाविद्यालयीन काळात मला फार आवडत होता' तर आपण केवळ 'आभारी आहे' असे म्हणाल. विषय आणि संवाद संपला. चेह-यावर कुठलेच भाव नसतील. कोरा करकरीत चेहरा. महिला निघून गेलेली असेल. आणि आपण 'कॉफी आणि गझलेत' गुंतलेले असाल इतकं कोरडं लेखन आपलं ब-याचदा असतं. फार समजावून सांगावे लागते तुम्हाला. उत्तरदायित्वास नकार लागू. ;) -दिलीप बिरुटे

I told you. =))))

आजच्या काळातील ती महिला आपल्या समोर येऊन उभी राहिली आणि हाय हॅलो करुन 'तुम्ही मला महाविद्यालयीन काळात मला फार आवडत होता' तर आपण केवळ 'आभारी आहे' असे म्हणाल. विषय आणि संवाद संपला. चेह-यावर कुठलेच भाव नसतील. कोरा करकरीत चेहरा. महिला निघून गेलेली असेल. आणि आपण 'कॉफी आणि गझलेत' गुंतलेले असाल इतकं कोरडं लेखन आपलं ब-याचदा असतं. हा हा हा =))) "'माहितगार' माणसास माहिती गोळा करणे, देणे असा ब-याचदा हेतू आहे" पिंपळाच्या वृक्षाखाली ज्ञान झालेल्या माणसारखे धीरगंभी प्रवृत्तीचं वगैरे लेखन भासत असतं. कपाळावर आठ्या पडलेल्या, विचारांचा पूर आलेला माणसाचं ते लेखन असतं. @ प्रसाद गोडबोले प्रा. डॉ. सरांची साहित्यिक अंगाने उपरोक्त निरीक्षणे बरोबरच आहेत. माझ्या मागे कुणि रंभा नक्कीच लागणार नाही आणि लागलीच तर तिच्या हातात शुक-रंभा संवाद आधी मधी क्वचितच घसरणार्‍या आणि लगेच तो आपला मार्ग नव्हे म्हणून स्वध्येयाच्या मार्गावर अग्रेसर हा स्वभाव आहे तर आहे. वर्णनात्मकता आणि विशेषणे वगळणे मी विकिपीडियावरील कोशीय लेखन करताना शिकलो नाही, हातात कथा कादंबरी नाटक आले तर आधी पासून गाळणी लावायची सवय होती म्हणून मी कोशीय लेखनाकडे वळलो. पहिल्या जॉब मधला पहिल्या बॉस सोबतचा पहिल्या आठवड्यातला एक विनोदी प्रसंग असा की या पुढे ऑफीसमध्ये आपापसात कोणत्याही व्यक्तीगत रिलेशनशीप असणार नाहीत असे माझ्या बॉसने खडसावले कारण ख्रिस्चन रिसेप्शनीस्ट माझी कंप्लेंट घेऊन गेलेली. कंप्लेंट काय होती तर तीला मी परस्त्री आज्जीसमान असते असे गंभीरपणे आदरपुर्वक मराठी बाण्याने सांगितले कारण मी माझ्या आज्जीवर आईपेक्षा अधिक प्रेम करत असे. :)) तिने त्याचा अर्थ तिला आज्जी म्हणून हिणवल्या सारखा काढला पण मला तिला हिणवणेही अभिप्रेत नव्हते. शब्दशः आदरपुर्वक अभिमानी मराठी बाणा होता. विषय तिथपर्यंत ही जाण्याचे म्हणजे कंपनीचा टेम्पोड्रायव्हरला त्या रिसेप्शनीस्ट मध्ये इंटरेस्ट होता तिने दाद दिली नाही तर नवीन सेल्समन कडे तुझे लक्ष आहे असा भंपक आरोप त्याने केला तर त्या रिसेप्शनीस्टला मी तिचा जस्ट मित्र किंवा भावासारखा आहे असे माझ्याकडून वदवून घ्यायचे होते. मी प्रांजळ मराठी हिंदू बाणा दाखवला होता. समय समय की बात है :)) समजा प्राडॉ सरांच्या जागी मी मराठीचा प्राध्यापक असून हाच प्रश्न मला आला असता तर मी मराठी भाषेचे व्याकरणाचे पुस्तक काढून मांडणी केली असती. प्रा. डॉ. सरांप्रमाणे नक्कीच नव्हे.

अजून तरी एआयला नैसर्गिक लेखनाची बरोबरी करता येत नाही प्रयोगा दाखल बिपीन सुरेश सांगळे यांच्या लेटेस्ट ढेरी पॉमपॉमचे पुर्नलेखन जेमिनी कडून करून घेतले पण त्या कृत्रिम लेखनास बिपीन सुरेश सांगळे यांच्या नैसर्गिक ढेरी पॉमपॉम कथा लेखनाची सर येत नाही.

मी किंवा माझ्या कुटुंबातील कोणी अखेरच्या घटका मोजत असताना कोणीही फोटो काढत असेल तर मी विरोधच करेन. असा फोटो काढणे म्हणजे कल्पकता, सर्जनशीलता इ. समजूत असणाऱ्यांना _/\_. कल्पकता दहशतीखाली विकसित होत नाही. सिंगापूर, चीन वगैरे देश भरपूर विकसित आहेत. बाकी नेहमीच्याच दुगाण्या झाडणे सुरू राहू दे.

या निमित्ताने अत्यंत कल्पक प्रकाशचित्रकार केविन कार्टरचे स्मरण झाले. आपल्याकडे कल्पकतेचा विकास करण्यासाठी कोणतेही प्रयत्न केले जात नसताना, लोकांनी यंव करावे आणि त्यंव करावे म्हणून उंटावरून शेळ्या हाकणार्‍या राजकीय नेत्यांची कमी नाही. तेव्हा माझ्या दोन बथ्थड डोक्याच्या मावशांनी आजीचा फोटो काढण्यास आक्षेप घेतला आणि मला अक्कल शिकवायला सुरुवातीला केली की . . . बथ्थड डोक्याच्या अश्याच काही ढुढ्ढाचार्यांमुळे अत्यंत कल्पक प्रकाशचित्रकार असलेल्या केविन कार्टरला आत्महत्या करावी लागली होती.

अज्ञानात सुखं असताना .. इथल्या भक्तांना, "ज्ञान" नकोय ...

Creativity is a crime in India. https://www.msn.com/en-in/news/opinion/creativity-is-a-crime-in-india-let-s-accept-vegan-ice-cream-as-the-only-honest-innovation/ar-AA1Cvkc1?ocid=msedgdhp&pc=U531&cvid=e707aa01017a4eecac307074b3c732e4&ei=21

काळजी नसावी. 2029 पर्यंत मिसळपाव वर "असे" लेख लिहिण्याच्या तुमच्या कल्पकतेला पुरेसा वाव आहे . अवांतर : आज एक नवीन म्हण सुचली : म्हातारी मेल्याचे दुःख नाही पण फोटोग्राफर सोकावतो =))))

सर्वच लोक सर्वज्ञ असतात असे नव्हे. पण भारतरत्न लता मंगेशकर यांचा शेवटच्या दिवसांतील गलितगात्र व्हिडीओ प्रसारित झाल्यावर अनेक लोकांनाही त्यावर आक्षेप घेतला होता. श्रीमती लता मंगेशकर यांना असे "गलितगात्र" पाहून लोकांच्या मनात असलेल्या त्यांच्या प्रसन्न हसत्या प्रतिमेस धक्का पोहोचला होता. आपल्या घरातील स्त्रिया सुद्धा घरच्या कपड्यात फोटो काढण्यास नकार का देतात? तर आपली अशी प्रतिमा निर्माण होऊ नये म्हणून. याला तुम्ही त्यांचे डोके बत्थड आहे असे म्हणाल का? आपल्या दृष्टीने सर्व जग हे वस्तुनिष्ठ असायला पाहिजे. म्हणू लग्नाला जाताना तुम्ही घरच्या कपड्यात जाल का? (तुम्ही एखादे वेळेस जाल हि) पण आपल्या मातोश्री किंवा घरातील इतर स्त्रिया जातील का? आपली समाजातील एक प्रतिमा असते त्याला धक्का लागलेला सामान्यपणे कोणालाही पटत नाही. याच कारणासाठी आपल्या मावशानी ज्यांनी आपल्यावर आत्यंतिक प्रेम केले असेल त्यांना आपल्या आजीचा फोटो काढण्यास नकार दिला त्याबद्दल दोष देताय? आपल्या आईचा असा गलितगात्र फोटो लोकंना दाखवावा असे त्यांना वाटत नसेल तर त्यात त्यांची काय चूक आहे? आपण आपल्याच मावश्याना बत्थड ठरवून सार्वजनिक न्यासावर त्यांना दूषणे सुद्धा देता? इतकी हृदयशून्यता पाहायला मिळणे हे विरळाच

बऱ्याच वर्षांपूर्वी इंडिया टुडेने वर्षातील सर्वोत्तम प्रकाशचित्र असा एका प्रकाशचित्राचा गौरव केला होता. दिल्लीतील एका तरूण मुलीने गळफास लावून आत्महत्या केली होती. तेव्हा खोलीच्या काचेच्या खिडकीतून रडत रडत आत बघणारा तिचा भाछ व तिचा पंख्याला लटकलेला मृतदेह त्या प्रकाशचित्रात होते. मला ती प्रकाशचित्रकाराची व्यावसायिक विकृती वाटली होती. त्या कुटुंबाच्या खाजगीपणाचाही त्याने भंग केला होता. केविन कार्टर काय, हा प्रकाशचित्रकार काय किंवा अखेरच्या घटका मोजणाऱ्याचे प्रकाशचित्र काढणाऱ्याचा हट्ट धरणारा काय . . . प्रेताच्या टाळूवरील लोणी ओरपणे म्हणजेच कल्पकता. विरोध केला तर तुम्ही बथ्थड. केविन कार्टरला जनाची नसली तरी मनाची तरी शिल्लक होती.

कल्पकता , कला वगैरेची व्याख्या अन् परिमाणे बदलत असतात.> कला प्रवाही असल्यामुळे व्याख्या आणि परिमाणे बदलतच राहणार. प्रस्थापित निकषांना ओलांडायचे, धक्के देणे, विचार करायला लावणे हे नवनिर्मितीमध्ये अभिप्रेत असते. The Rape of Proserpina हे बर्निनीचे शिल्प मग फोडून का टाकले जात नाही?

अच्च झालं हो युयु बाला. काइ ओत नाइ माऊ, आपन नं त्या केंद्लिय मंत्ली पीयूचं घल उनात बांदू. --- अनेक जाणकार मिपाखरं या वाळवीजन्य धाग्यावर खूपच गांभीर्याने प्रतिसाद देत आहेत म्हणून...

बाकी, मिपावर शेणात वळवळणारे गोबरवादी दोन किडे सर्वज्ञात आहेत त्यात अजून एकाची भर हेच मागच्या दोन-तीन कल्पक धाग्यांचे फलित - गिलिश कुबेल

मग मला प्रश्न पडतो की कमी दुर्गंधीयुक्त शेण देणार्‍या गाईंवर संशोधन होणे ही आजची गरज आहे का?>>>>>> बरोब्बर मिपा वर असले दुर्गंधीयुक्त धागे टाकणाऱ्यांची मानसिकता ... यावर जे संशोधन व्हावे अध्यक्षमहोदय

आणि हा माझ्या आजीचा (मावशांना झुगारून त्यांच्या नकळत काढलेला) फोटो. गडबडीत लाढला असल्याने त्याला कलामूल्यनाही, पण डॉक्युमेंटेशन असल्याने भावनिक मूल्य नक्कीच आहे. यात "आक्षेप घेण्यासारखे काय होते" हे मला कोणीही आजतागायत सांगू शकलेले नाही.

एकाद्या कलावंताची 'कलात्मक ऊर्मी' केंव्हा,कश्याने जागृत होईल, हे सांगता येत नाही. हल्ली मोबाईलमुळे समोरचे दृश्य तात्काळ टिपून घेणे शक्य झालेले असले, तरी विविध कारणांमुळे ते जमेलच, असे नाही. माझा आजचा अनुभव आणि युयुत्सु यांनी वर्णिलेला प्रसंग, ही दोन्ही याचीच उदाहरणे आहेत. बाकी,

भारतात कल्पकता रूजणं शक्य नाही याची कारणे वरील (प्रातिनिधिक) प्रसंगात द्डलेली आहेत. समाजातले अडाणी आणि निर्बुद्ध लोक (विशेषत: संस्कृतीरक्षक) जेव्हा कला, सर्जनशीलता यांची व्याख्या करायला लागतात तेव्हा त्या समाजात कल्पकता कधीच विकसित नाही. फक्त भारतात विडंबन हा गुन्हा ठरू शकतो. कुठेतरी असे वाचले आहे की ख्रिश्चन धर्म सर्वात टिंगलटवाळी झालेला धर्म आहे. कल्पकता दहशतीखाली विकसित होत नाही. मग मला प्रश्न पडतो की कमी दुर्गंधीयुक्त शेण देणार्‍या गाईंवर संशोधन होणे ही आजची गरज आहे का?

-- हे इथे लिहीण्याची खरेतर काहीच गरज नव्हती. -- एकाद्या घटनेकडे निर्लिप्त- त्रयस्थतेने बघून ती शब्दात/चित्रात्/फोटोत मांडणे, ही कलावंताची भूमिका असावी.

"पर्सनल बाऊण्ड्री" अर्थात वैयक्तिक सीमारेषा या लेखात कंसेंट पर्सनल बाऊण्ड्री" इत्यादीचे महत्व वर्णन केले आहे. हा लेख आणि आज्जीची आणि मावशांची कंसेंट नसलेल्या आज्जीचा फोटोचा आग्रह या परस्पर विरोधी दृष्टीकोणांना युयुत्सु कसे reconciliate करु इछितात ते जाणून घेणे आवडेल.

आज्जीची आणि मावशांची कंसेंट नसलेल्या श्री० माहितगार, आजीची परवानगी नव्हती असे मी कुठे लिहीले आहे? आ़जीला अल्झायमर झाला होता, त्यामुळे ती स्वतःला व्यक्त करू शकत नव्हती. ती चांगली होती तेव्हा ती आम्हाला भरपुर फोटो काढू द्यायची. ती माझी आणि आजीची शेवटची भेट ठरली. मी जास्त लिहीत नाही...

१५००० वर्ष्यांपुर्वी ... त्याकाळातील ... आदिमानव "युयुत्सु" .. त्याकाळातील "भक्तांना" चाकाचे महत्व सांगत असतानाचे ... कल्पनाचित्र ...

या धाग्यावर मी आता अधिक प्रतिसाद देऊ इच्छित नाही.

शेवटच्या घटका मोजत असलेल्या आजीचे प्रकाशचित्र घेणे म्हणजे कल्पकतेची परमावधी आणि त्यास विरोध करणारे म्हणजे कल्पकतेस विरोध करणारे पोथीनिष्ठ, भक्त, मागास विचारांचे संस्कृतीरक्षक . . . हे नवीन ज्ञान प्राप्त जाहले. बाकी प्रकाशचित्रास विरोध आणि कल्पकता व त्या अनुषंगाने संस्कृतीरक्षक, भाजप, सनातन इ. चा बादरायण संबंध जोडला तसाच काहीही संबंध नसलेला पोपट आणून ठेवला. चित्रगुप्त या कलाकाराने सौम्य व स्पष्ट शब्दात कानउघाडणी करूनही मर्कट आपला रंगहट्ट त्यागण्यास अनिघ्छुक आहे.

बाकी प्रकाशचित्र घेण्यासाठी अनुमती प्रदान करण्यास अनिच्छुकता दर्शविणे आणि त्या अनुषंगाने पोथीनिष्ठ, भक्त, मागास विचारांचे बथ्थड मस्तिष्कधारी संस्कृतीरक्षक, पियूष गोयल इ. चा बादरायण संबंध प्रस्थापित करणे या कल्पनातीत कल्पकतेस २१ तोफांची मानवंदना!

ह्यावरून आठवले २.५ वर्षाआधी मला मुलगा झाला, त्याचा फोटो काढू नये म्हणून फर्मान सुटले, पण मला तर स्टेटसला फोटो ठेवायचा होता, मग मी असा फोटो काढला, घरातल्या सगळ्यांना आवडला नी त्यानीदेखील स्टेट्सला ठेवला.

अमरेंद्रची कल्पकता आवडली. लेखाच्या विषयावर बोलायचे तर फोटो काढणाऱ्यांनाच नको असेल तर विषय संपतो. एखादी आजी नेहमीच फोटोसाठी उत्सुक असेल आणि तिचे अगोदरचे फोटो असतील तर फोटो ही तिच्यासाठी नवी गोष्ट नसते. तर अशा आजारपणात तिचा एकटीचाच फोटो न काढता सर्वांबरोबर फोटो काढता आला असता. मुलं मुली नातवंडं धरून एक फोटो. बाकी राजकारण चर्चा चालू दे. त्याचा विरोध अथवा सहमती दर्शवत नाही.

पितळ उघडे पडल्याने धागाकर्त्याने धाग्यावरून काढता पाय घेतला आहे. परंतु मागे उभे असलेले धागाकर्त्याचे भक्तगण डावा हात कानावर ठेवून आणि उजवा तळहात पसरून जी जी रं जी जी रं जी जी जी . . . एकसुरात गात आहेत.

कुटुंबातील बऱ्याच जणांचा एकत्र फोटो काढल्याने एक फायदा होतो. आताची मोठी माणसं लहानपणी कशी दिसत होती किंवा आताची कच्चीबच्ची पंधरा वर्षांनी कशी दिसतील ते एक रेकाॅर्ड होतं. म्हाताऱ्यांचे फोटो काढण्यासाठी..त्यांना काम द्यावं (सुटीत दोरा ओवणे, कुंडीतील झाडांना पाणी देणे, नातीची वेणी घालणे, नातवाकडून मोबाईल शिकणे वगैरे) किंवा आइस्क्रीम खायला देऊन फोटो काढावा. चांगले हावभाव मिळतात.

रणछोडदासच मैदान सोडून निघून गेल्याने धाग्याचा पोपट मेलाय आता. असो. कंटाळा आला आता. पोपटास श्रद्धांजली.

प्रिंट हे भाजपा विरोधी विचारधारेचे माध्यम आहे. त्यात करनजीत कौर यांचा लेख आला आहे. टिकाच असली तरी टिका करण्याची पद्धत जबाबदार वाटते. पियुष गोयल राजकारणी असले तरी त्यांनी उपस्थित केलेला विषय स्वदेशी उच्च तंत्रज्ञान आणि अर्थशास्त्र असा आहे. पॉलीटी़कल र्हेटॉरीक मध्ये न आणता स्वतंत्र चर्चा धागा काढावा एवढा महत्वाचा हा विषय. गोयलांनी टिका सामान्य इंडस्ट्रीअलीस्टवर केली नाही बिलिनियरांची नवी पिढी उच्च तंत्रज्ञाना मध्ये गुंतवणुकीकडे लक्ष देत नाही अशी टिका आहे म्हणजे जेणे करुन भारतीय बिलिनीयरांनी आधुनिक उच्च तंत्रज्ञान विषयक क्रिएटीव्हीटीत गुंतवणूकीस बळ द्यावे अशी अपेक्षा करताहेत ते. टिकाही करा पण उपरोक्त धागा लेखात आणि चर्चेत नेमके काय चालले होते?

पियुष गोयल राजकारणी असले तरी त्यांनी उपस्थित केलेला विषय स्वदेशी उच्च तंत्रज्ञान आणि अर्थशास्त्र असा आहे. भारतीय बिलिनीयरांनी आधुनिक उच्च तंत्रज्ञान विषयक क्रिएटीव्हीटीत गुंतवणूकीस बळ द्यावे अशी अपेक्षा करताहेत ते तुम्ही जसे कायद्याचे अभ्यासक आहात तसा मी क्रिएटीव्हीटीचा अभ्यासक आहे. माझ्या कुवतीनुसार मी क्रिएटीव्हीटीचा चेताविज्ञान ते सांस्कृतिक या मोठ्यापटावर अभ्यास करायचा प्रयत्न करतो. क्रिएटीव्हीटी मग ती उच्चतंत्रज्ञानातील असो किंवा कलेतील असो - आडात नसेल तर पोह-यात येत नाही या उक्ती प्रमाणे पोषक वातावरण नसेल तर विकसित होत नाही. उच्च तंत्रज्ञान क्षेत्रात क्रिएटीव्हीटी येण्यासाठी अगोदर आजुबाजुच्या समाजाच्या दैनंदिन व्यवहारात ती यावी लागते. तरच ती विशिष्ट क्षेत्रात येऊ शकते. तुमच्या आजुबाजुला जर स्टिम्युलेटींग वातावरण असेल तर तुमच्यावर ते संस्कार होऊन तुम्ही तुमच्या क्षेत्रात स्टिम्युलेटींग करायची शक्यता वाढते... मुक्तपणा हा सर्जनशीलतेच्या विकासासाठी प्राथमिक आवश्यक घटक आहे. हा मुक्तपणा आज देशात आहे का तर त्याचे उत्तर नाही, असे द्यावे लागते. कल्पक उत्तरे शोधायच्या ज्या प्रचलित पद्धती आहेत त्या मांडली गेलेली कल्पना कितीही निरर्थक वाटली तरी ती नोंदविण्याची, तिची दखल घ्यायची पद्धत असते. आपल्याकडे पदाचा, सत्तेचा ताकदीचा वापर करून गप्प बसविण्याकडे (तुला/तुम्हाला काही कळत नाही असे म्हणून) कल असतो. मी जेव्हा मुक्तपणा अभिप्रेत आहे असे म्हटले, तेव्हा वर वानगीदाखल जी उदा० दिली त्यांच्या तोडीचा मुक्तपणा मलाअभिप्रेत आहे. अशा कलाकृती भारतात कुणी निर्माण करू शकेल का? तर नाही. मी आणखी बरीच सोवळ्या मानसिकतेच्या बालबुद्धीच्या लोकांची झोप उडेल अशी उदाहरणे देऊ शकेन. पण त्या कडे तटस्थ आणि प्रगल्भतेने बघायची क्षमता आपल्या समाजात नाही. याचे पुरेसे दर्शन वर घडले आहे.

मी आज्जीला सांभाळतो पण एखादा फोटो आता घेऊद्या अशी विनंती बथ्थड डोक्याच्या मावशांकडे केली असती तर कदाचित काढून दिला असता.पण त्या बथ्थड डोक्याच्या मावशाना वाटलं असेल हा उंटावरून शेळ्या हाकतोय.

काल परवाच “अरेबियाचा लॉरेन्स” (lawrence of arabia) हा १९६२ सालचा अतिशय सुंदर सिनेमा पाहिला! त्यात एका टोळीचा प्रमुख अमेरिकन छायाचित्रकाराला नेहमी तलवार दाखवून म्हणतो फोटो नाही फोटो नाही! :)

काय ठरलं मग शेवटी? ज्या देशातील स्टॉक मार्केटातून धागाकर्ते पैसे कमावतात तो भारत हा जगातला सर्वाधिक कल्पनादरिद्री देश आहे की नाही? बरं, कल्पनापूर्ण देश कोणता? समाजवादी वेनेझुएला?

"कल्पकतेचे दारिद्र्य असणाऱ्या" लोकांच्या पोस्टी नियतीला मान्य नसाव्यात... हा हा हा.

कल्पकतेचे दारिद्र्य असणाऱ्या भारताने UPI हि प्रणाली विकसित करून व्यवस्थित पणे त्याचा विस्तार करून जगभरात अग्रभागी नाव कमावलं. पण चिदंबरम साहेबांच्या ओंजळीने पाणी पिणारे लोक अशा एखाद्या गोष्टीला अशक्य म्हणून निरगाठ बांधून बसले आहेत. त्यांना कोण समजावणार?. अशा अनेक गोष्टी आहेत. नाविक हि जी पी एस प्रणाली काली म्हणजे KILO AMPERE LINEAR INJECTOR Directed-Energy Weapons DAPO धीरूभाई अंबानी पायोनियर ऑफर. हि गोष्ट अनेकांच्या विस्मरणात गेली असेल. पण ३५० रुपये महिना तीन वर्षा साठी ज्यात १० पैशात १५ सेकंद टॉक टाइम आणि भ्रमणध्वनी फुकट अशा या योजने मुळे तळागाळातील लोकांच्या हातात सुद्धा भ्रमणध्वनी आला हि वस्तुस्थिती डोळ्याआड करता येणार नाही. आणि त्यामुळे भारतात मोबाईल क्रांती आली.आज भारतात साधारण ८५ % लोकांकडे भ्रमणध्वनी आहे. दरडोई उत्पन्नाशी तुलना केल्यास हा एक चमत्कारापेक्षा कमी नाही. आज रिलायन्स जियोने फुकट विश्वचषकाचे प्रसारण करून बाकी सर्व स्टार सोनी सारख्या आंतरराष्ट्रीय वाहिन्यांचे धाबे दणाणले. यात कल्पकता नाही असे म्हणणाऱ्यांची किंवा करावी तितकी थोडी आहे. जिओ आणि एअरटेल यांनी वायर आणि फिक्स्ड वायर लेस क्रांती आणून जगभरात सर्वात स्वस्त डेटा उपलब्ध करून दिला आहे भारतात कल्पकता नाही म्हणणारे त्यावरच असे लेख पाडण्याचे काम करत आहेत Mobile data in India is the third cheapest in the world. बाकी वैचारिक बद्धकोष्ठ झालं कि तेच तेच विचार डोक्यात फिरत राहतात ( शारीरिक बद्धकोष्ठता मध्ये पोटात वात फिरतो तसेच )

ज्या लोकांचा ऊर किरकोळ अचिव्हमेंण्टने भरून येतो त्यांनी खालील क्लीप बघावी आणी "टेंपल इकॉनॉमी" आणि "पेटंट इकॉनॉमी" यावर मनन चिंतन करावे. https://www.youtube.com/watch?v=JMHuVIE4Jk8

मी किंवा माझ्या कुटुंबातील कोणी अखेरच्या घटका मोजत असताना कोणीही फोटो काढत असेल तर मी विरोधच करेन. असा फोटो काढणे म्हणजे कल्पकता, सर्जनशीलता इ. समजूत असणाऱ्यांना _/\_. कल्पकता दहशतीखाली विकसित होत नाही. सिंगापूर, चीन वगैरे देश भरपूर विकसित आहेत. बाकी नेहमीच्याच दुगाण्या झाडणे सुरू राहू दे.

या निमित्ताने अत्यंत कल्पक प्रकाशचित्रकार केविन कार्टरचे स्मरण झाले. आपल्याकडे कल्पकतेचा विकास करण्यासाठी कोणतेही प्रयत्न केले जात नसताना, लोकांनी यंव करावे आणि त्यंव करावे म्हणून उंटावरून शेळ्या हाकणार्‍या राजकीय नेत्यांची कमी नाही. तेव्हा माझ्या दोन बथ्थड डोक्याच्या मावशांनी आजीचा फोटो काढण्यास आक्षेप घेतला आणि मला अक्कल शिकवायला सुरुवातीला केली की . . . बथ्थड डोक्याच्या अश्याच काही ढुढ्ढाचार्यांमुळे अत्यंत कल्पक प्रकाशचित्रकार असलेल्या केविन कार्टरला आत्महत्या करावी लागली होती.

अज्ञानात सुखं असताना .. इथल्या भक्तांना, "ज्ञान" नकोय ...

Creativity is a crime in India. https://www.msn.com/en-in/news/opinion/creativity-is-a-crime-in-india-let-s-accept-vegan-ice-cream-as-the-only-honest-innovation/ar-AA1Cvkc1?ocid=msedgdhp&pc=U531&cvid=e707aa01017a4eecac307074b3c732e4&ei=21

काळजी नसावी. 2029 पर्यंत मिसळपाव वर "असे" लेख लिहिण्याच्या तुमच्या कल्पकतेला पुरेसा वाव आहे . अवांतर : आज एक नवीन म्हण सुचली : म्हातारी मेल्याचे दुःख नाही पण फोटोग्राफर सोकावतो =))))

सर्वच लोक सर्वज्ञ असतात असे नव्हे. पण भारतरत्न लता मंगेशकर यांचा शेवटच्या दिवसांतील गलितगात्र व्हिडीओ प्रसारित झाल्यावर अनेक लोकांनाही त्यावर आक्षेप घेतला होता. श्रीमती लता मंगेशकर यांना असे "गलितगात्र" पाहून लोकांच्या मनात असलेल्या त्यांच्या प्रसन्न हसत्या प्रतिमेस धक्का पोहोचला होता. आपल्या घरातील स्त्रिया सुद्धा घरच्या कपड्यात फोटो काढण्यास नकार का देतात? तर आपली अशी प्रतिमा निर्माण होऊ नये म्हणून. याला तुम्ही त्यांचे डोके बत्थड आहे असे म्हणाल का? आपल्या दृष्टीने सर्व जग हे वस्तुनिष्ठ असायला पाहिजे. म्हणू लग्नाला जाताना तुम्ही घरच्या कपड्यात जाल का? (तुम्ही एखादे वेळेस जाल हि) पण आपल्या मातोश्री किंवा घरातील इतर स्त्रिया जातील का? आपली समाजातील एक प्रतिमा असते त्याला धक्का लागलेला सामान्यपणे कोणालाही पटत नाही. याच कारणासाठी आपल्या मावशानी ज्यांनी आपल्यावर आत्यंतिक प्रेम केले असेल त्यांना आपल्या आजीचा फोटो काढण्यास नकार दिला त्याबद्दल दोष देताय? आपल्या आईचा असा गलितगात्र फोटो लोकंना दाखवावा असे त्यांना वाटत नसेल तर त्यात त्यांची काय चूक आहे? आपण आपल्याच मावश्याना बत्थड ठरवून सार्वजनिक न्यासावर त्यांना दूषणे सुद्धा देता? इतकी हृदयशून्यता पाहायला मिळणे हे विरळाच

बऱ्याच वर्षांपूर्वी इंडिया टुडेने वर्षातील सर्वोत्तम प्रकाशचित्र असा एका प्रकाशचित्राचा गौरव केला होता. दिल्लीतील एका तरूण मुलीने गळफास लावून आत्महत्या केली होती. तेव्हा खोलीच्या काचेच्या खिडकीतून रडत रडत आत बघणारा तिचा भाछ व तिचा पंख्याला लटकलेला मृतदेह त्या प्रकाशचित्रात होते. मला ती प्रकाशचित्रकाराची व्यावसायिक विकृती वाटली होती. त्या कुटुंबाच्या खाजगीपणाचाही त्याने भंग केला होता. केविन कार्टर काय, हा प्रकाशचित्रकार काय किंवा अखेरच्या घटका मोजणाऱ्याचे प्रकाशचित्र काढणाऱ्याचा हट्ट धरणारा काय . . . प्रेताच्या टाळूवरील लोणी ओरपणे म्हणजेच कल्पकता. विरोध केला तर तुम्ही बथ्थड. केविन कार्टरला जनाची नसली तरी मनाची तरी शिल्लक होती.

कल्पकता , कला वगैरेची व्याख्या अन् परिमाणे बदलत असतात.> कला प्रवाही असल्यामुळे व्याख्या आणि परिमाणे बदलतच राहणार. प्रस्थापित निकषांना ओलांडायचे, धक्के देणे, विचार करायला लावणे हे नवनिर्मितीमध्ये अभिप्रेत असते. The Rape of Proserpina हे बर्निनीचे शिल्प मग फोडून का टाकले जात नाही?

अच्च झालं हो युयु बाला. काइ ओत नाइ माऊ, आपन नं त्या केंद्लिय मंत्ली पीयूचं घल उनात बांदू. --- अनेक जाणकार मिपाखरं या वाळवीजन्य धाग्यावर खूपच गांभीर्याने प्रतिसाद देत आहेत म्हणून...

बाकी, मिपावर शेणात वळवळणारे गोबरवादी दोन किडे सर्वज्ञात आहेत त्यात अजून एकाची भर हेच मागच्या दोन-तीन कल्पक धाग्यांचे फलित - गिलिश कुबेल

मग मला प्रश्न पडतो की कमी दुर्गंधीयुक्त शेण देणार्‍या गाईंवर संशोधन होणे ही आजची गरज आहे का?>>>>>> बरोब्बर मिपा वर असले दुर्गंधीयुक्त धागे टाकणाऱ्यांची मानसिकता ... यावर जे संशोधन व्हावे अध्यक्षमहोदय

आणि हा माझ्या आजीचा (मावशांना झुगारून त्यांच्या नकळत काढलेला) फोटो. गडबडीत लाढला असल्याने त्याला कलामूल्यनाही, पण डॉक्युमेंटेशन असल्याने भावनिक मूल्य नक्कीच आहे. यात "आक्षेप घेण्यासारखे काय होते" हे मला कोणीही आजतागायत सांगू शकलेले नाही.

एकाद्या कलावंताची 'कलात्मक ऊर्मी' केंव्हा,कश्याने जागृत होईल, हे सांगता येत नाही. हल्ली मोबाईलमुळे समोरचे दृश्य तात्काळ टिपून घेणे शक्य झालेले असले, तरी विविध कारणांमुळे ते जमेलच, असे नाही. माझा आजचा अनुभव आणि युयुत्सु यांनी वर्णिलेला प्रसंग, ही दोन्ही याचीच उदाहरणे आहेत. बाकी,

भारतात कल्पकता रूजणं शक्य नाही याची कारणे वरील (प्रातिनिधिक) प्रसंगात द्डलेली आहेत. समाजातले अडाणी आणि निर्बुद्ध लोक (विशेषत: संस्कृतीरक्षक) जेव्हा कला, सर्जनशीलता यांची व्याख्या करायला लागतात तेव्हा त्या समाजात कल्पकता कधीच विकसित नाही. फक्त भारतात विडंबन हा गुन्हा ठरू शकतो. कुठेतरी असे वाचले आहे की ख्रिश्चन धर्म सर्वात टिंगलटवाळी झालेला धर्म आहे. कल्पकता दहशतीखाली विकसित होत नाही. मग मला प्रश्न पडतो की कमी दुर्गंधीयुक्त शेण देणार्‍या गाईंवर संशोधन होणे ही आजची गरज आहे का?

-- हे इथे लिहीण्याची खरेतर काहीच गरज नव्हती. -- एकाद्या घटनेकडे निर्लिप्त- त्रयस्थतेने बघून ती शब्दात/चित्रात्/फोटोत मांडणे, ही कलावंताची भूमिका असावी.

"पर्सनल बाऊण्ड्री" अर्थात वैयक्तिक सीमारेषा या लेखात कंसेंट पर्सनल बाऊण्ड्री" इत्यादीचे महत्व वर्णन केले आहे. हा लेख आणि आज्जीची आणि मावशांची कंसेंट नसलेल्या आज्जीचा फोटोचा आग्रह या परस्पर विरोधी दृष्टीकोणांना युयुत्सु कसे reconciliate करु इछितात ते जाणून घेणे आवडेल.

आज्जीची आणि मावशांची कंसेंट नसलेल्या श्री० माहितगार, आजीची परवानगी नव्हती असे मी कुठे लिहीले आहे? आ़जीला अल्झायमर झाला होता, त्यामुळे ती स्वतःला व्यक्त करू शकत नव्हती. ती चांगली होती तेव्हा ती आम्हाला भरपुर फोटो काढू द्यायची. ती माझी आणि आजीची शेवटची भेट ठरली. मी जास्त लिहीत नाही...

१५००० वर्ष्यांपुर्वी ... त्याकाळातील ... आदिमानव "युयुत्सु" .. त्याकाळातील "भक्तांना" चाकाचे महत्व सांगत असतानाचे ... कल्पनाचित्र ...

या धाग्यावर मी आता अधिक प्रतिसाद देऊ इच्छित नाही.

शेवटच्या घटका मोजत असलेल्या आजीचे प्रकाशचित्र घेणे म्हणजे कल्पकतेची परमावधी आणि त्यास विरोध करणारे म्हणजे कल्पकतेस विरोध करणारे पोथीनिष्ठ, भक्त, मागास विचारांचे संस्कृतीरक्षक . . . हे नवीन ज्ञान प्राप्त जाहले. बाकी प्रकाशचित्रास विरोध आणि कल्पकता व त्या अनुषंगाने संस्कृतीरक्षक, भाजप, सनातन इ. चा बादरायण संबंध जोडला तसाच काहीही संबंध नसलेला पोपट आणून ठेवला. चित्रगुप्त या कलाकाराने सौम्य व स्पष्ट शब्दात कानउघाडणी करूनही मर्कट आपला रंगहट्ट त्यागण्यास अनिघ्छुक आहे.

बाकी प्रकाशचित्र घेण्यासाठी अनुमती प्रदान करण्यास अनिच्छुकता दर्शविणे आणि त्या अनुषंगाने पोथीनिष्ठ, भक्त, मागास विचारांचे बथ्थड मस्तिष्कधारी संस्कृतीरक्षक, पियूष गोयल इ. चा बादरायण संबंध प्रस्थापित करणे या कल्पनातीत कल्पकतेस २१ तोफांची मानवंदना!

ह्यावरून आठवले २.५ वर्षाआधी मला मुलगा झाला, त्याचा फोटो काढू नये म्हणून फर्मान सुटले, पण मला तर स्टेटसला फोटो ठेवायचा होता, मग मी असा फोटो काढला, घरातल्या सगळ्यांना आवडला नी त्यानीदेखील स्टेट्सला ठेवला.

अमरेंद्रची कल्पकता आवडली. लेखाच्या विषयावर बोलायचे तर फोटो काढणाऱ्यांनाच नको असेल तर विषय संपतो. एखादी आजी नेहमीच फोटोसाठी उत्सुक असेल आणि तिचे अगोदरचे फोटो असतील तर फोटो ही तिच्यासाठी नवी गोष्ट नसते. तर अशा आजारपणात तिचा एकटीचाच फोटो न काढता सर्वांबरोबर फोटो काढता आला असता. मुलं मुली नातवंडं धरून एक फोटो. बाकी राजकारण चर्चा चालू दे. त्याचा विरोध अथवा सहमती दर्शवत नाही.

पितळ उघडे पडल्याने धागाकर्त्याने धाग्यावरून काढता पाय घेतला आहे. परंतु मागे उभे असलेले धागाकर्त्याचे भक्तगण डावा हात कानावर ठेवून आणि उजवा तळहात पसरून जी जी रं जी जी रं जी जी जी . . . एकसुरात गात आहेत.

कुटुंबातील बऱ्याच जणांचा एकत्र फोटो काढल्याने एक फायदा होतो. आताची मोठी माणसं लहानपणी कशी दिसत होती किंवा आताची कच्चीबच्ची पंधरा वर्षांनी कशी दिसतील ते एक रेकाॅर्ड होतं. म्हाताऱ्यांचे फोटो काढण्यासाठी..त्यांना काम द्यावं (सुटीत दोरा ओवणे, कुंडीतील झाडांना पाणी देणे, नातीची वेणी घालणे, नातवाकडून मोबाईल शिकणे वगैरे) किंवा आइस्क्रीम खायला देऊन फोटो काढावा. चांगले हावभाव मिळतात.

रणछोडदासच मैदान सोडून निघून गेल्याने धाग्याचा पोपट मेलाय आता. असो. कंटाळा आला आता. पोपटास श्रद्धांजली.

प्रिंट हे भाजपा विरोधी विचारधारेचे माध्यम आहे. त्यात करनजीत कौर यांचा लेख आला आहे. टिकाच असली तरी टिका करण्याची पद्धत जबाबदार वाटते. पियुष गोयल राजकारणी असले तरी त्यांनी उपस्थित केलेला विषय स्वदेशी उच्च तंत्रज्ञान आणि अर्थशास्त्र असा आहे. पॉलीटी़कल र्हेटॉरीक मध्ये न आणता स्वतंत्र चर्चा धागा काढावा एवढा महत्वाचा हा विषय. गोयलांनी टिका सामान्य इंडस्ट्रीअलीस्टवर केली नाही बिलिनियरांची नवी पिढी उच्च तंत्रज्ञाना मध्ये गुंतवणुकीकडे लक्ष देत नाही अशी टिका आहे म्हणजे जेणे करुन भारतीय बिलिनीयरांनी आधुनिक उच्च तंत्रज्ञान विषयक क्रिएटीव्हीटीत गुंतवणूकीस बळ द्यावे अशी अपेक्षा करताहेत ते. टिकाही करा पण उपरोक्त धागा लेखात आणि चर्चेत नेमके काय चालले होते?

पियुष गोयल राजकारणी असले तरी त्यांनी उपस्थित केलेला विषय स्वदेशी उच्च तंत्रज्ञान आणि अर्थशास्त्र असा आहे. भारतीय बिलिनीयरांनी आधुनिक उच्च तंत्रज्ञान विषयक क्रिएटीव्हीटीत गुंतवणूकीस बळ द्यावे अशी अपेक्षा करताहेत ते तुम्ही जसे कायद्याचे अभ्यासक आहात तसा मी क्रिएटीव्हीटीचा अभ्यासक आहे. माझ्या कुवतीनुसार मी क्रिएटीव्हीटीचा चेताविज्ञान ते सांस्कृतिक या मोठ्यापटावर अभ्यास करायचा प्रयत्न करतो. क्रिएटीव्हीटी मग ती उच्चतंत्रज्ञानातील असो किंवा कलेतील असो - आडात नसेल तर पोह-यात येत नाही या उक्ती प्रमाणे पोषक वातावरण नसेल तर विकसित होत नाही. उच्च तंत्रज्ञान क्षेत्रात क्रिएटीव्हीटी येण्यासाठी अगोदर आजुबाजुच्या समाजाच्या दैनंदिन व्यवहारात ती यावी लागते. तरच ती विशिष्ट क्षेत्रात येऊ शकते. तुमच्या आजुबाजुला जर स्टिम्युलेटींग वातावरण असेल तर तुमच्यावर ते संस्कार होऊन तुम्ही तुमच्या क्षेत्रात स्टिम्युलेटींग करायची शक्यता वाढते... मुक्तपणा हा सर्जनशीलतेच्या विकासासाठी प्राथमिक आवश्यक घटक आहे. हा मुक्तपणा आज देशात आहे का तर त्याचे उत्तर नाही, असे द्यावे लागते. कल्पक उत्तरे शोधायच्या ज्या प्रचलित पद्धती आहेत त्या मांडली गेलेली कल्पना कितीही निरर्थक वाटली तरी ती नोंदविण्याची, तिची दखल घ्यायची पद्धत असते. आपल्याकडे पदाचा, सत्तेचा ताकदीचा वापर करून गप्प बसविण्याकडे (तुला/तुम्हाला काही कळत नाही असे म्हणून) कल असतो. मी जेव्हा मुक्तपणा अभिप्रेत आहे असे म्हटले, तेव्हा वर वानगीदाखल जी उदा० दिली त्यांच्या तोडीचा मुक्तपणा मलाअभिप्रेत आहे. अशा कलाकृती भारतात कुणी निर्माण करू शकेल का? तर नाही. मी आणखी बरीच सोवळ्या मानसिकतेच्या बालबुद्धीच्या लोकांची झोप उडेल अशी उदाहरणे देऊ शकेन. पण त्या कडे तटस्थ आणि प्रगल्भतेने बघायची क्षमता आपल्या समाजात नाही. याचे पुरेसे दर्शन वर घडले आहे.

मी आज्जीला सांभाळतो पण एखादा फोटो आता घेऊद्या अशी विनंती बथ्थड डोक्याच्या मावशांकडे केली असती तर कदाचित काढून दिला असता.पण त्या बथ्थड डोक्याच्या मावशाना वाटलं असेल हा उंटावरून शेळ्या हाकतोय.

काल परवाच “अरेबियाचा लॉरेन्स” (lawrence of arabia) हा १९६२ सालचा अतिशय सुंदर सिनेमा पाहिला! त्यात एका टोळीचा प्रमुख अमेरिकन छायाचित्रकाराला नेहमी तलवार दाखवून म्हणतो फोटो नाही फोटो नाही! :)

काय ठरलं मग शेवटी? ज्या देशातील स्टॉक मार्केटातून धागाकर्ते पैसे कमावतात तो भारत हा जगातला सर्वाधिक कल्पनादरिद्री देश आहे की नाही? बरं, कल्पनापूर्ण देश कोणता? समाजवादी वेनेझुएला?

"कल्पकतेचे दारिद्र्य असणाऱ्या" लोकांच्या पोस्टी नियतीला मान्य नसाव्यात... हा हा हा.

कल्पकतेचे दारिद्र्य असणाऱ्या भारताने UPI हि प्रणाली विकसित करून व्यवस्थित पणे त्याचा विस्तार करून जगभरात अग्रभागी नाव कमावलं. पण चिदंबरम साहेबांच्या ओंजळीने पाणी पिणारे लोक अशा एखाद्या गोष्टीला अशक्य म्हणून निरगाठ बांधून बसले आहेत. त्यांना कोण समजावणार?. अशा अनेक गोष्टी आहेत. नाविक हि जी पी एस प्रणाली काली म्हणजे KILO AMPERE LINEAR INJECTOR Directed-Energy Weapons DAPO धीरूभाई अंबानी पायोनियर ऑफर. हि गोष्ट अनेकांच्या विस्मरणात गेली असेल. पण ३५० रुपये महिना तीन वर्षा साठी ज्यात १० पैशात १५ सेकंद टॉक टाइम आणि भ्रमणध्वनी फुकट अशा या योजने मुळे तळागाळातील लोकांच्या हातात सुद्धा भ्रमणध्वनी आला हि वस्तुस्थिती डोळ्याआड करता येणार नाही. आणि त्यामुळे भारतात मोबाईल क्रांती आली.आज भारतात साधारण ८५ % लोकांकडे भ्रमणध्वनी आहे. दरडोई उत्पन्नाशी तुलना केल्यास हा एक चमत्कारापेक्षा कमी नाही. आज रिलायन्स जियोने फुकट विश्वचषकाचे प्रसारण करून बाकी सर्व स्टार सोनी सारख्या आंतरराष्ट्रीय वाहिन्यांचे धाबे दणाणले. यात कल्पकता नाही असे म्हणणाऱ्यांची किंवा करावी तितकी थोडी आहे. जिओ आणि एअरटेल यांनी वायर आणि फिक्स्ड वायर लेस क्रांती आणून जगभरात सर्वात स्वस्त डेटा उपलब्ध करून दिला आहे भारतात कल्पकता नाही म्हणणारे त्यावरच असे लेख पाडण्याचे काम करत आहेत Mobile data in India is the third cheapest in the world. बाकी वैचारिक बद्धकोष्ठ झालं कि तेच तेच विचार डोक्यात फिरत राहतात ( शारीरिक बद्धकोष्ठता मध्ये पोटात वात फिरतो तसेच )

ज्या लोकांचा ऊर किरकोळ अचिव्हमेंण्टने भरून येतो त्यांनी खालील क्लीप बघावी आणी "टेंपल इकॉनॉमी" आणि "पेटंट इकॉनॉमी" यावर मनन चिंतन करावे. https://www.youtube.com/watch?v=JMHuVIE4Jk8