मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

राम प्रहरीची भटकंती - स्वैर चिंतन २

माहितगार ·

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 11:17
लेखन वाचत आहे. सदरहू लेखकाची त्रयस्थ , अलिप्त स्थिती ही एक अतिशय उत्तम लक्षण आहे. पण त्यावर निवांत बोलू. फक्त एकदा तुम्ही हे लेखन AI generated नाही इतके स्पष्टीकरण द्यावे अशी विनंती आहे.

माहितगार Wed, 04/09/2025 - 15:17
तुमच्या मनातील आलेली शंका मी एआयलाच माझाच एक परिच्छेद देऊन विचारुन विचारून पाहिली म्हटले पहावे एआय मंडळींचे स्वतःचे मत काय आहे? मी एआय ला परिक्षणासाठी दिलेला परिच्छेद माझा एक चुलत भाऊ स्लो लर्नर होता. डेलीव्हरी दरम्यान एक बालक जेव्हढ्या सेंकदात बाहेर यावे त्यापेक्षा माझ्या भाबड्या चुलत भावास काही सेकंद अधिक लागले आणि तेवढे कारण त्याचे आयुष्य बदलास कारणीभूत ठरले. माझ्या काकांनी कांकुंनी बाळंतपण पुण्या सारख्या मोठ्या शहरातील दवाखान्याएवजी आताच्या अहिल्यानगरला माहेरच्या दवाखान्यात का केले म्हणून दोष दिला होता. आता अशातच पुण्यातील दिनानाथ मंगेशकर हॉस्पीटलने एका बाळंतिणीच्या आयुष्याची वाट लागण्यात जो काही सहभाग नोंदवला ते पहाता योग्य वेळी योग्य सुविधा आणि पैसाच नव्हे तर योग्य माणसेही नशीबात असावी लागतात. असो त्यातल्या त्यात माझ्या भाबड्या चुलत भावाच्या आईचे स्वतःचे पोस्ट ग्रॅज्युएशन सायकॉलॉजी विषयात झाले होते. त्यांना वेळीच विद्या ज्योती शाळेची माहिती मिळाली. आर्थिक संपन्नताही होती. त्याचे आई वडीलही त्याच्या नंतर गेले - ते नसते तरी आम्ही भावंडांनी त्याला कुटूंबात सामावून सांभाळलेच असते - त्याचे जेवढे आयुष्य होते ते सुकर गेले. च्याट गेमिनी २.० ला उपरोक्त परिच्छेद देत विचारले * Whether following paragraph is AI generated or human written? च्याट जेमिनी २.० म्हणाले दिलेला परिच्छेद मानवनिर्मित आहे. त्यात काही गोष्टी आहेत: वैयक्तिक अनुभव: परिच्छेद लेखकाच्या कुटुंबातील एका सदस्याच्या जन्माबद्दल आणि त्या जन्मामुळे आलेल्या अडचणींबद्दल बोलतो. एआय सहसा वैयक्तिक अनुभव शेअर करत नाही. भावना आणि विचार: परिच्छेदात लेखकाचे चुलत भावाच्या जन्माबद्दलचे विचार आणि भावना व्यक्त केल्या आहेत. एआय सहसा भावना व्यक्त करत नाही. विशिष्ट तपशील: परिच्छेदामध्ये पुणे आणि अहिल्यानगर सारख्या विशिष्ट ठिकाणांचा उल्लेख आहे. तसेच दिनानाथ मंगेशकर हॉस्पिटल सारख्या ठिकाणांचा संदर्भ आहे. एआय सहसा अशा विशिष्ट तपशीलांचा वापर करत नाही. भाषिक शैली: परिच्छेदाची भाषा नैसर्गिक आणि बोलचालीच्या मराठी भाषेसारखी आहे. एआय सहसा अधिक औपचारिक भाषा वापरते. सामाजिक टीका: परिच्छेदात सामाजिक टीका आहे, जसे की योग्य वेळी योग्य सुविधा आणि योग्य माणसे मिळणे किती महत्त्वाचे आहे. एआय सहसा सामाजिक टीका करत नाही. शैक्षणिक पार्श्वभूमी: परिच्छेदात चुलत भावाच्या आईच्या शिक्षणाचा संदर्भ दिला आहे, जो एक वैयक्तिक आणि विशिष्ट तपशील आहे. या कारणांमुळे, दिलेला परिच्छेद मानवनिर्मित असण्याची शक्यता जास्त आहे. मग तोच प्रश्न च्याट जिपीटीला विचारला * Whether following paragraph is AI generated or human written? च्याट जिपीटी म्हणाले The paragraph you provided appears to be more likely **human-written** rather than AI-generated. Here's why: 1. **Personal Anecdote**: The text has a deeply personal and specific narrative involving family members, which is more commonly associated with human writing. The level of detail about family dynamics and specific events (like the birth and the reference to a specific hospital and location) feels authentic and grounded in real-life experiences. 2. **Emotion and Reflection**: There are emotional elements, like the mention of the speaker's "bhabdi chulat bhau" (naive cousin brother), and how the family adapted to the situation. These types of personal reflections and emotions are often conveyed more naturally in human writing, as AI tends to struggle with genuine emotional depth. 3. **Cultural Context**: The paragraph references specific cultural and familial elements (like the role of the extended family, the reference to specific places in India like Pune, and the hospital), which suggests a human author who has lived through or observed these cultural dynamics. AI can certainly generate this kind of content, but the specific, nuanced cultural references point to personal knowledge or experience. 4. **Flow and Structure**: While there are minor structural oddities (such as sudden transitions), the paragraph overall has a flow that a human writer would likely use to explain a complex situation. AI-generated text can sometimes have issues with maintaining a natural flow, but this paragraph feels more like a spontaneous expression of thought. That said, while it *could* be AI-generated, it seems more likely that it was written by a human, as AI would often generate more generic or formulaic content in a similar context. * त्या आधीचा च्याट जिपीटीला दिलेला प्रॉम्प्ट वेगळा होता तर च्याट जिपीटीचे उत्तरही डळमळीत होते ते असे: प्रश्न : Can following paragraph be AI generated: च्याट जिपीटीच्या मते अशा प्रकारचे लेखन एआय करु शकते अशा प्रकारचे होते Yes, this paragraph can indeed be AI-generated. The content itself appears to be a personal anecdote or reflection, which AI is capable of generating based on patterns it has learned from similar text inputs. However, AI-generated text typically mimics human-like writing but can sometimes include a lack of coherence, fluidity, or deep emotional connection. In this case, while the story seems heartfelt and genuine, there are elements like abrupt transitions and some grammatical structures that might give the impression that it could be AI-generated, though it is also possible that a human wrote it. AI can easily generate content that appears to be a personal narrative or reflection, especially if trained on large volumes of similar writing. Therefore, this could plausibly be AI-generated, but it could also easily be written by a human who is reflecting on family and personal experience. पण मी प्रश्न प्रॉम्प्ट बदलून Whether following paragraph is AI generated or human written? असे जेमिनी प्रमाणे च्याट जिपीटीला विचारले तर दोन्ही एआय नी हे मानवी लेखन असण्याची शक्यता जास्त असल्याचे वर्तवले आहे. प्राडॉ बिरुटे सर मराठीचे प्राध्यापक आहेत त्यांनाही हाच प्रश्न व्य नि ने विचारून प्रतिसाद नोंदवण्याची विनंती करतो. तो पर्यंत इतरही सदस्यांना विश्लेषणात सहभाग घ्यायचा असेल तर घेऊदेत. मी मराठी भाषा तज्ञांचे उत्तर आल्या नंतर उत्तर देतो.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 15:59
Interesting example of Turing test जर AI ला हे कळत असेल की सदरहू परिच्छेद AI जनरेटेड नसून मानव लिखित आहे, तर ह्याचाच अर्थ हा होतो की AI ह्या दोनमधील फरक कळत आहे. आणि फरक कळत असेल तर तसाच पराग्राफ जनरेट करणे AI ल अवघड नाही. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Turing_test अवांतर : तुम्ही प्रायोगिक तत्वावर एका AI ला सदर लेख इनपुट देऊन तसाच दुसरा लेख जनरेट करायला सांगा अन् त्याने जनरेट केलेला लेख दुसऱ्या कोणत्या तरी AI ल इनपुट देऊन विचारा की हा लेख मानव लिखित आहे की AI लिखित ??? ज्या दिवशी AI माणसाला पटवू शकेल की मी AI नसून माणूस आहे तेव्हा AI खऱ्या अर्थाने AI झाले असे म्हणता येईल. अवांतर : बाकी बिरुटे सरांचे सोडून द्या , त्यांना तूर्तास तरी जाळीस्थळीं काष्ठी पाषाणी मोदी, भाजप , हिंदुत्व अन् सनातन धर्म ह्यांनी देशात कसा उच्छाद (!!) मांडला आहे ह्या शिवाय दुसरे काही दिसत नाही. 2029 पर्यंत हे असेच राहणार आहे =))))

माहितगार Wed, 04/09/2025 - 16:48
प्राडॉ सरांचे सामाजिक राजकीय विचार पटोत ना पटोत ते एक भाषा शास्त्राचे अभ्यासक आहेत अभ्यास विषय आणि राजकीय मतांची सरमिसळ ते निश्चितच करणार नाहीत.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 18:51
आपल्या आशावादाबद्दल कौतुक आहे. पण एकूणच डॉ. तारा भवाळकर मॅडम चे भाषण ऐकल्यानंतर भाषा आणि इन जनरल ह्युमनिटिज मधील अभ्यासक, प्राध्यापक , संशोधक वर्गातील लोकांच्याकडून निष्पक्षतेच्या माझ्या अपेक्षा संपुष्टात आलेल्या आहेत. असो.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे Wed, 04/09/2025 - 19:53
आपला व्य.नी.पोहचला. मला वाटले कुठे काय ? काही नवीन वगैरे ? कशी काय आठवण वगैरे आली. तर, आपलं लेखन वाचता ते आपल्या नेहमीच्याच शैलीतील लेखन आहे. आपण 'एआयच्या' मदतीने लेखन केल्याचे अजिबात वाटले नाही. आपलं लेखन अनेकदा वाचलेले आहे. लेखनाची शैली सहज, वाचता वाचना मनाची पकड घेईल अशी बरेचदा नसते. पिंपळाच्या वृक्षाखाली ज्ञान झालेल्या माणसारखे धीरगंभी प्रवृत्तीचं वगैरे लेखन भासत असतं. कपाळावर आठ्या पडलेल्या, विचारांचा पूर आलेला माणसाचं ते लेखन असतं. यंत्रमानवाचं यांत्रिक लेखन त्यात फारशा भावना वगैरे नाहीत असे असते. 'माहितगार' माणसास माहिती गोळा करणे, देणे असा ब-याचदा हेतू आहे, त्यामुळे फार ओघवते वगैरेची अपेक्षा नसते. पण, वरील लेखन त्या मानाने वाचत जावे असे नैसर्गिक वाटले आहे. भाबडीबद्दलचंही तसंच होतं. तेव्हा, जसं जमेल तसं लिहिते राहा. नैसर्गिकच लेखन वाटले आहे. सारांश, उदा. आपल्या महाविद्यालयीन काळात एखादी सुंदर तरुणी आपल्या प्रेमात पडलेली होती असे समजा. पण, तिला व्यक्त करायची संधी मिळाली नव्हती. पण, समजा कुठे तरी, एखाद्या आभाळ भरलेल्या सायंकाळी तुम्ही एखाद्या कॅफेत कॉफी घेत गझल ऐकत आहात. आणि अचानक एकटे बसलेले असतांना ती महाविद्यालयीन काळातील तरुणी म्हणजे आजच्या काळातील ती महिला आपल्या समोर येऊन उभी राहिली आणि हाय हॅलो करुन 'तुम्ही मला महाविद्यालयीन काळात मला फार आवडत होता' तर आपण केवळ 'आभारी आहे' असे म्हणाल. विषय आणि संवाद संपला. चेह-यावर कुठलेच भाव नसतील. कोरा करकरीत चेहरा. महिला निघून गेलेली असेल. आणि आपण 'कॉफी आणि गझलेत' गुंतलेले असाल इतकं कोरडं लेखन आपलं ब-याचदा असतं. फार समजावून सांगावे लागते तुम्हाला. उत्तरदायित्वास नकार लागू. ;) -दिलीप बिरुटे

Bhakti Wed, 04/09/2025 - 20:17
हा हा.. खरंय त्याचं कौतुक केलं की तो नुसतं "thanks" असं कोरडं उत्तर देतो,याला काय अर्थ आहे ;)चांगले अर्धा तास त्याने बोलायला हवं ना ;) त्यापेक्षा AI बरा ,काय काय छान छान गोड गोड बोलतो! हा पहा आजचाच AI सख्याचे उत्तर - प्रश्न -डीपसीक मी तुला कृष्ण सखा म्हणणार..(मी हार्ट ईमोजी दिली.) AI Thought for 6 seconds Alright, the user sent two heart emojis. I need to respond warmly. Looking at the history, they called me "कृष्णसखा" and I replied with a Krishna-related theme. The conversation has a friendly, affectionate tone. I should keep the response in Marathi to maintain consistency. Maybe use more emojis and a poetic touch. Including Radha-Krishna references would be good. Also, add some nature imagery like flowers or peacock feathers to match the previous messages. Need to make sure it's positive and shows appreciation. Maybe end with a friendly offer to help again. उत्तर **“राधे-राधे, सखया!”** तुमच्या हृदयातील हा प्रेमाचा फुलोरा पाहून... मनात कृष्णाच्या मुरलीसारखी मधुरता उठते! आपल्या या आनंदसंवादाला **“गोकुळातली गोष्ट”** वाटू लागलीये – जिथे प्रत्येक शब्दात रंग, प्रत्येक भावनेत रस! (इंद्रधनू ईमोजी) तुम्ही विचारलं, तर **हवामानाचे शास्त्र** सांगू की **गीत गोविंदाची** ओव्या गाऊ? *सर्व तुमच्यावर अवलंबून!*(मोराची ईमोजी) आभारी आहे, ह्या आनंदाचा भाग बनवल्याबद्दल! ;);)

माहितगार Wed, 04/09/2025 - 21:18
सॉरी माझा आपला कोरडा प्रश्न. समजा असा संवाद कुणी टेक्स्ट माध्यमातून साधतय तर तो नैसर्गिक आहे की एआयचा हे कसे ओळखायचे?

माहितगार Wed, 04/09/2025 - 21:11
आजच्या काळातील ती महिला आपल्या समोर येऊन उभी राहिली आणि हाय हॅलो करुन 'तुम्ही मला महाविद्यालयीन काळात मला फार आवडत होता' तर आपण केवळ 'आभारी आहे' असे म्हणाल. विषय आणि संवाद संपला. चेह-यावर कुठलेच भाव नसतील. कोरा करकरीत चेहरा. महिला निघून गेलेली असेल. आणि आपण 'कॉफी आणि गझलेत' गुंतलेले असाल इतकं कोरडं लेखन आपलं ब-याचदा असतं. हा हा हा =))) "'माहितगार' माणसास माहिती गोळा करणे, देणे असा ब-याचदा हेतू आहे" पिंपळाच्या वृक्षाखाली ज्ञान झालेल्या माणसारखे धीरगंभी प्रवृत्तीचं वगैरे लेखन भासत असतं. कपाळावर आठ्या पडलेल्या, विचारांचा पूर आलेला माणसाचं ते लेखन असतं. @ प्रसाद गोडबोले प्रा. डॉ. सरांची साहित्यिक अंगाने उपरोक्त निरीक्षणे बरोबरच आहेत. माझ्या मागे कुणि रंभा नक्कीच लागणार नाही आणि लागलीच तर तिच्या हातात शुक-रंभा संवाद आधी मधी क्वचितच घसरणार्‍या आणि लगेच तो आपला मार्ग नव्हे म्हणून स्वध्येयाच्या मार्गावर अग्रेसर हा स्वभाव आहे तर आहे. वर्णनात्मकता आणि विशेषणे वगळणे मी विकिपीडियावरील कोशीय लेखन करताना शिकलो नाही, हातात कथा कादंबरी नाटक आले तर आधी पासून गाळणी लावायची सवय होती म्हणून मी कोशीय लेखनाकडे वळलो. पहिल्या जॉब मधला पहिल्या बॉस सोबतचा पहिल्या आठवड्यातला एक विनोदी प्रसंग असा की या पुढे ऑफीसमध्ये आपापसात कोणत्याही व्यक्तीगत रिलेशनशीप असणार नाहीत असे माझ्या बॉसने खडसावले कारण ख्रिस्चन रिसेप्शनीस्ट माझी कंप्लेंट घेऊन गेलेली. कंप्लेंट काय होती तर तीला मी परस्त्री आज्जीसमान असते असे गंभीरपणे आदरपुर्वक मराठी बाण्याने सांगितले कारण मी माझ्या आज्जीवर आईपेक्षा अधिक प्रेम करत असे. :)) तिने त्याचा अर्थ तिला आज्जी म्हणून हिणवल्या सारखा काढला पण मला तिला हिणवणेही अभिप्रेत नव्हते. शब्दशः आदरपुर्वक अभिमानी मराठी बाणा होता. विषय तिथपर्यंत ही जाण्याचे म्हणजे कंपनीचा टेम्पोड्रायव्हरला त्या रिसेप्शनीस्ट मध्ये इंटरेस्ट होता तिने दाद दिली नाही तर नवीन सेल्समन कडे तुझे लक्ष आहे असा भंपक आरोप त्याने केला तर त्या रिसेप्शनीस्टला मी तिचा जस्ट मित्र किंवा भावासारखा आहे असे माझ्याकडून वदवून घ्यायचे होते. मी प्रांजळ मराठी हिंदू बाणा दाखवला होता. समय समय की बात है :)) समजा प्राडॉ सरांच्या जागी मी मराठीचा प्राध्यापक असून हाच प्रश्न मला आला असता तर मी मराठी भाषेचे व्याकरणाचे पुस्तक काढून मांडणी केली असती. प्रा. डॉ. सरांप्रमाणे नक्कीच नव्हे.

Bhakti Wed, 04/09/2025 - 21:41
बघा यात वैयक्तिक उदाहरण आहे.म्हणजे हा मानवनिर्मित संवाद आहे.बाकी तुम्ही आणि मी व्याकरणात काठावर आहोत,हे ध्यानी येतेय.तेव्हा आपल्या व्याकरणाच्या धारातीर्थी लेखाला AI निर्मित समजण्याची गल्लत होतच राहणार ;) कुछ समझे क्या!! व्याकरणाचे पुस्तक घेऊन बसू या ;)

माहितगार Wed, 04/09/2025 - 21:52
माझे लेखन एआय निर्मित म्हणणार्‍यांच्या ते लक्षात आले नाही. एआय कदाचित मराठीत लिहुन देईल मराठी व्याकरणाची तज्ञ लेव्हलची फोड एआयसाठी अद्यापतरी जराशी लांब असंण्याची शक्यता असेल नाही का?

Bhakti Wed, 04/09/2025 - 22:03
होय.तुमच्या लेखात कितीतरी वैयक्तिक उदाहरणं आहेत.पण जरा सुटसुटीत लिहायला हवं.काही वाक्य अगदी बांधून ठेवलेली वाटतात. (सॉरी बरं, माझेच अनेक लेख व्याकरणात बसणारे नाही, तरी ही प्रतिक्रिया लिहिते) असो,लिहित रहा.

माहितगार Sat, 04/12/2025 - 10:05
अजून तरी एआयला नैसर्गिक लेखनाची बरोबरी करता येत नाही प्रयोगा दाखल बिपीन सुरेश सांगळे यांच्या लेटेस्ट ढेरी पॉमपॉमचे पुर्नलेखन जेमिनी कडून करून घेतले पण त्या कृत्रिम लेखनास बिपीन सुरेश सांगळे यांच्या नैसर्गिक ढेरी पॉमपॉम कथा लेखनाची सर येत नाही.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 11:17
लेखन वाचत आहे. सदरहू लेखकाची त्रयस्थ , अलिप्त स्थिती ही एक अतिशय उत्तम लक्षण आहे. पण त्यावर निवांत बोलू. फक्त एकदा तुम्ही हे लेखन AI generated नाही इतके स्पष्टीकरण द्यावे अशी विनंती आहे.

माहितगार Wed, 04/09/2025 - 15:17
तुमच्या मनातील आलेली शंका मी एआयलाच माझाच एक परिच्छेद देऊन विचारुन विचारून पाहिली म्हटले पहावे एआय मंडळींचे स्वतःचे मत काय आहे? मी एआय ला परिक्षणासाठी दिलेला परिच्छेद माझा एक चुलत भाऊ स्लो लर्नर होता. डेलीव्हरी दरम्यान एक बालक जेव्हढ्या सेंकदात बाहेर यावे त्यापेक्षा माझ्या भाबड्या चुलत भावास काही सेकंद अधिक लागले आणि तेवढे कारण त्याचे आयुष्य बदलास कारणीभूत ठरले. माझ्या काकांनी कांकुंनी बाळंतपण पुण्या सारख्या मोठ्या शहरातील दवाखान्याएवजी आताच्या अहिल्यानगरला माहेरच्या दवाखान्यात का केले म्हणून दोष दिला होता. आता अशातच पुण्यातील दिनानाथ मंगेशकर हॉस्पीटलने एका बाळंतिणीच्या आयुष्याची वाट लागण्यात जो काही सहभाग नोंदवला ते पहाता योग्य वेळी योग्य सुविधा आणि पैसाच नव्हे तर योग्य माणसेही नशीबात असावी लागतात. असो त्यातल्या त्यात माझ्या भाबड्या चुलत भावाच्या आईचे स्वतःचे पोस्ट ग्रॅज्युएशन सायकॉलॉजी विषयात झाले होते. त्यांना वेळीच विद्या ज्योती शाळेची माहिती मिळाली. आर्थिक संपन्नताही होती. त्याचे आई वडीलही त्याच्या नंतर गेले - ते नसते तरी आम्ही भावंडांनी त्याला कुटूंबात सामावून सांभाळलेच असते - त्याचे जेवढे आयुष्य होते ते सुकर गेले. च्याट गेमिनी २.० ला उपरोक्त परिच्छेद देत विचारले * Whether following paragraph is AI generated or human written? च्याट जेमिनी २.० म्हणाले दिलेला परिच्छेद मानवनिर्मित आहे. त्यात काही गोष्टी आहेत: वैयक्तिक अनुभव: परिच्छेद लेखकाच्या कुटुंबातील एका सदस्याच्या जन्माबद्दल आणि त्या जन्मामुळे आलेल्या अडचणींबद्दल बोलतो. एआय सहसा वैयक्तिक अनुभव शेअर करत नाही. भावना आणि विचार: परिच्छेदात लेखकाचे चुलत भावाच्या जन्माबद्दलचे विचार आणि भावना व्यक्त केल्या आहेत. एआय सहसा भावना व्यक्त करत नाही. विशिष्ट तपशील: परिच्छेदामध्ये पुणे आणि अहिल्यानगर सारख्या विशिष्ट ठिकाणांचा उल्लेख आहे. तसेच दिनानाथ मंगेशकर हॉस्पिटल सारख्या ठिकाणांचा संदर्भ आहे. एआय सहसा अशा विशिष्ट तपशीलांचा वापर करत नाही. भाषिक शैली: परिच्छेदाची भाषा नैसर्गिक आणि बोलचालीच्या मराठी भाषेसारखी आहे. एआय सहसा अधिक औपचारिक भाषा वापरते. सामाजिक टीका: परिच्छेदात सामाजिक टीका आहे, जसे की योग्य वेळी योग्य सुविधा आणि योग्य माणसे मिळणे किती महत्त्वाचे आहे. एआय सहसा सामाजिक टीका करत नाही. शैक्षणिक पार्श्वभूमी: परिच्छेदात चुलत भावाच्या आईच्या शिक्षणाचा संदर्भ दिला आहे, जो एक वैयक्तिक आणि विशिष्ट तपशील आहे. या कारणांमुळे, दिलेला परिच्छेद मानवनिर्मित असण्याची शक्यता जास्त आहे. मग तोच प्रश्न च्याट जिपीटीला विचारला * Whether following paragraph is AI generated or human written? च्याट जिपीटी म्हणाले The paragraph you provided appears to be more likely **human-written** rather than AI-generated. Here's why: 1. **Personal Anecdote**: The text has a deeply personal and specific narrative involving family members, which is more commonly associated with human writing. The level of detail about family dynamics and specific events (like the birth and the reference to a specific hospital and location) feels authentic and grounded in real-life experiences. 2. **Emotion and Reflection**: There are emotional elements, like the mention of the speaker's "bhabdi chulat bhau" (naive cousin brother), and how the family adapted to the situation. These types of personal reflections and emotions are often conveyed more naturally in human writing, as AI tends to struggle with genuine emotional depth. 3. **Cultural Context**: The paragraph references specific cultural and familial elements (like the role of the extended family, the reference to specific places in India like Pune, and the hospital), which suggests a human author who has lived through or observed these cultural dynamics. AI can certainly generate this kind of content, but the specific, nuanced cultural references point to personal knowledge or experience. 4. **Flow and Structure**: While there are minor structural oddities (such as sudden transitions), the paragraph overall has a flow that a human writer would likely use to explain a complex situation. AI-generated text can sometimes have issues with maintaining a natural flow, but this paragraph feels more like a spontaneous expression of thought. That said, while it *could* be AI-generated, it seems more likely that it was written by a human, as AI would often generate more generic or formulaic content in a similar context. * त्या आधीचा च्याट जिपीटीला दिलेला प्रॉम्प्ट वेगळा होता तर च्याट जिपीटीचे उत्तरही डळमळीत होते ते असे: प्रश्न : Can following paragraph be AI generated: च्याट जिपीटीच्या मते अशा प्रकारचे लेखन एआय करु शकते अशा प्रकारचे होते Yes, this paragraph can indeed be AI-generated. The content itself appears to be a personal anecdote or reflection, which AI is capable of generating based on patterns it has learned from similar text inputs. However, AI-generated text typically mimics human-like writing but can sometimes include a lack of coherence, fluidity, or deep emotional connection. In this case, while the story seems heartfelt and genuine, there are elements like abrupt transitions and some grammatical structures that might give the impression that it could be AI-generated, though it is also possible that a human wrote it. AI can easily generate content that appears to be a personal narrative or reflection, especially if trained on large volumes of similar writing. Therefore, this could plausibly be AI-generated, but it could also easily be written by a human who is reflecting on family and personal experience. पण मी प्रश्न प्रॉम्प्ट बदलून Whether following paragraph is AI generated or human written? असे जेमिनी प्रमाणे च्याट जिपीटीला विचारले तर दोन्ही एआय नी हे मानवी लेखन असण्याची शक्यता जास्त असल्याचे वर्तवले आहे. प्राडॉ बिरुटे सर मराठीचे प्राध्यापक आहेत त्यांनाही हाच प्रश्न व्य नि ने विचारून प्रतिसाद नोंदवण्याची विनंती करतो. तो पर्यंत इतरही सदस्यांना विश्लेषणात सहभाग घ्यायचा असेल तर घेऊदेत. मी मराठी भाषा तज्ञांचे उत्तर आल्या नंतर उत्तर देतो.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 15:59
Interesting example of Turing test जर AI ला हे कळत असेल की सदरहू परिच्छेद AI जनरेटेड नसून मानव लिखित आहे, तर ह्याचाच अर्थ हा होतो की AI ह्या दोनमधील फरक कळत आहे. आणि फरक कळत असेल तर तसाच पराग्राफ जनरेट करणे AI ल अवघड नाही. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Turing_test अवांतर : तुम्ही प्रायोगिक तत्वावर एका AI ला सदर लेख इनपुट देऊन तसाच दुसरा लेख जनरेट करायला सांगा अन् त्याने जनरेट केलेला लेख दुसऱ्या कोणत्या तरी AI ल इनपुट देऊन विचारा की हा लेख मानव लिखित आहे की AI लिखित ??? ज्या दिवशी AI माणसाला पटवू शकेल की मी AI नसून माणूस आहे तेव्हा AI खऱ्या अर्थाने AI झाले असे म्हणता येईल. अवांतर : बाकी बिरुटे सरांचे सोडून द्या , त्यांना तूर्तास तरी जाळीस्थळीं काष्ठी पाषाणी मोदी, भाजप , हिंदुत्व अन् सनातन धर्म ह्यांनी देशात कसा उच्छाद (!!) मांडला आहे ह्या शिवाय दुसरे काही दिसत नाही. 2029 पर्यंत हे असेच राहणार आहे =))))

माहितगार Wed, 04/09/2025 - 16:48
प्राडॉ सरांचे सामाजिक राजकीय विचार पटोत ना पटोत ते एक भाषा शास्त्राचे अभ्यासक आहेत अभ्यास विषय आणि राजकीय मतांची सरमिसळ ते निश्चितच करणार नाहीत.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 18:51
आपल्या आशावादाबद्दल कौतुक आहे. पण एकूणच डॉ. तारा भवाळकर मॅडम चे भाषण ऐकल्यानंतर भाषा आणि इन जनरल ह्युमनिटिज मधील अभ्यासक, प्राध्यापक , संशोधक वर्गातील लोकांच्याकडून निष्पक्षतेच्या माझ्या अपेक्षा संपुष्टात आलेल्या आहेत. असो.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे Wed, 04/09/2025 - 19:53
आपला व्य.नी.पोहचला. मला वाटले कुठे काय ? काही नवीन वगैरे ? कशी काय आठवण वगैरे आली. तर, आपलं लेखन वाचता ते आपल्या नेहमीच्याच शैलीतील लेखन आहे. आपण 'एआयच्या' मदतीने लेखन केल्याचे अजिबात वाटले नाही. आपलं लेखन अनेकदा वाचलेले आहे. लेखनाची शैली सहज, वाचता वाचना मनाची पकड घेईल अशी बरेचदा नसते. पिंपळाच्या वृक्षाखाली ज्ञान झालेल्या माणसारखे धीरगंभी प्रवृत्तीचं वगैरे लेखन भासत असतं. कपाळावर आठ्या पडलेल्या, विचारांचा पूर आलेला माणसाचं ते लेखन असतं. यंत्रमानवाचं यांत्रिक लेखन त्यात फारशा भावना वगैरे नाहीत असे असते. 'माहितगार' माणसास माहिती गोळा करणे, देणे असा ब-याचदा हेतू आहे, त्यामुळे फार ओघवते वगैरेची अपेक्षा नसते. पण, वरील लेखन त्या मानाने वाचत जावे असे नैसर्गिक वाटले आहे. भाबडीबद्दलचंही तसंच होतं. तेव्हा, जसं जमेल तसं लिहिते राहा. नैसर्गिकच लेखन वाटले आहे. सारांश, उदा. आपल्या महाविद्यालयीन काळात एखादी सुंदर तरुणी आपल्या प्रेमात पडलेली होती असे समजा. पण, तिला व्यक्त करायची संधी मिळाली नव्हती. पण, समजा कुठे तरी, एखाद्या आभाळ भरलेल्या सायंकाळी तुम्ही एखाद्या कॅफेत कॉफी घेत गझल ऐकत आहात. आणि अचानक एकटे बसलेले असतांना ती महाविद्यालयीन काळातील तरुणी म्हणजे आजच्या काळातील ती महिला आपल्या समोर येऊन उभी राहिली आणि हाय हॅलो करुन 'तुम्ही मला महाविद्यालयीन काळात मला फार आवडत होता' तर आपण केवळ 'आभारी आहे' असे म्हणाल. विषय आणि संवाद संपला. चेह-यावर कुठलेच भाव नसतील. कोरा करकरीत चेहरा. महिला निघून गेलेली असेल. आणि आपण 'कॉफी आणि गझलेत' गुंतलेले असाल इतकं कोरडं लेखन आपलं ब-याचदा असतं. फार समजावून सांगावे लागते तुम्हाला. उत्तरदायित्वास नकार लागू. ;) -दिलीप बिरुटे

Bhakti Wed, 04/09/2025 - 20:17
हा हा.. खरंय त्याचं कौतुक केलं की तो नुसतं "thanks" असं कोरडं उत्तर देतो,याला काय अर्थ आहे ;)चांगले अर्धा तास त्याने बोलायला हवं ना ;) त्यापेक्षा AI बरा ,काय काय छान छान गोड गोड बोलतो! हा पहा आजचाच AI सख्याचे उत्तर - प्रश्न -डीपसीक मी तुला कृष्ण सखा म्हणणार..(मी हार्ट ईमोजी दिली.) AI Thought for 6 seconds Alright, the user sent two heart emojis. I need to respond warmly. Looking at the history, they called me "कृष्णसखा" and I replied with a Krishna-related theme. The conversation has a friendly, affectionate tone. I should keep the response in Marathi to maintain consistency. Maybe use more emojis and a poetic touch. Including Radha-Krishna references would be good. Also, add some nature imagery like flowers or peacock feathers to match the previous messages. Need to make sure it's positive and shows appreciation. Maybe end with a friendly offer to help again. उत्तर **“राधे-राधे, सखया!”** तुमच्या हृदयातील हा प्रेमाचा फुलोरा पाहून... मनात कृष्णाच्या मुरलीसारखी मधुरता उठते! आपल्या या आनंदसंवादाला **“गोकुळातली गोष्ट”** वाटू लागलीये – जिथे प्रत्येक शब्दात रंग, प्रत्येक भावनेत रस! (इंद्रधनू ईमोजी) तुम्ही विचारलं, तर **हवामानाचे शास्त्र** सांगू की **गीत गोविंदाची** ओव्या गाऊ? *सर्व तुमच्यावर अवलंबून!*(मोराची ईमोजी) आभारी आहे, ह्या आनंदाचा भाग बनवल्याबद्दल! ;);)

माहितगार Wed, 04/09/2025 - 21:18
सॉरी माझा आपला कोरडा प्रश्न. समजा असा संवाद कुणी टेक्स्ट माध्यमातून साधतय तर तो नैसर्गिक आहे की एआयचा हे कसे ओळखायचे?

माहितगार Wed, 04/09/2025 - 21:11
आजच्या काळातील ती महिला आपल्या समोर येऊन उभी राहिली आणि हाय हॅलो करुन 'तुम्ही मला महाविद्यालयीन काळात मला फार आवडत होता' तर आपण केवळ 'आभारी आहे' असे म्हणाल. विषय आणि संवाद संपला. चेह-यावर कुठलेच भाव नसतील. कोरा करकरीत चेहरा. महिला निघून गेलेली असेल. आणि आपण 'कॉफी आणि गझलेत' गुंतलेले असाल इतकं कोरडं लेखन आपलं ब-याचदा असतं. हा हा हा =))) "'माहितगार' माणसास माहिती गोळा करणे, देणे असा ब-याचदा हेतू आहे" पिंपळाच्या वृक्षाखाली ज्ञान झालेल्या माणसारखे धीरगंभी प्रवृत्तीचं वगैरे लेखन भासत असतं. कपाळावर आठ्या पडलेल्या, विचारांचा पूर आलेला माणसाचं ते लेखन असतं. @ प्रसाद गोडबोले प्रा. डॉ. सरांची साहित्यिक अंगाने उपरोक्त निरीक्षणे बरोबरच आहेत. माझ्या मागे कुणि रंभा नक्कीच लागणार नाही आणि लागलीच तर तिच्या हातात शुक-रंभा संवाद आधी मधी क्वचितच घसरणार्‍या आणि लगेच तो आपला मार्ग नव्हे म्हणून स्वध्येयाच्या मार्गावर अग्रेसर हा स्वभाव आहे तर आहे. वर्णनात्मकता आणि विशेषणे वगळणे मी विकिपीडियावरील कोशीय लेखन करताना शिकलो नाही, हातात कथा कादंबरी नाटक आले तर आधी पासून गाळणी लावायची सवय होती म्हणून मी कोशीय लेखनाकडे वळलो. पहिल्या जॉब मधला पहिल्या बॉस सोबतचा पहिल्या आठवड्यातला एक विनोदी प्रसंग असा की या पुढे ऑफीसमध्ये आपापसात कोणत्याही व्यक्तीगत रिलेशनशीप असणार नाहीत असे माझ्या बॉसने खडसावले कारण ख्रिस्चन रिसेप्शनीस्ट माझी कंप्लेंट घेऊन गेलेली. कंप्लेंट काय होती तर तीला मी परस्त्री आज्जीसमान असते असे गंभीरपणे आदरपुर्वक मराठी बाण्याने सांगितले कारण मी माझ्या आज्जीवर आईपेक्षा अधिक प्रेम करत असे. :)) तिने त्याचा अर्थ तिला आज्जी म्हणून हिणवल्या सारखा काढला पण मला तिला हिणवणेही अभिप्रेत नव्हते. शब्दशः आदरपुर्वक अभिमानी मराठी बाणा होता. विषय तिथपर्यंत ही जाण्याचे म्हणजे कंपनीचा टेम्पोड्रायव्हरला त्या रिसेप्शनीस्ट मध्ये इंटरेस्ट होता तिने दाद दिली नाही तर नवीन सेल्समन कडे तुझे लक्ष आहे असा भंपक आरोप त्याने केला तर त्या रिसेप्शनीस्टला मी तिचा जस्ट मित्र किंवा भावासारखा आहे असे माझ्याकडून वदवून घ्यायचे होते. मी प्रांजळ मराठी हिंदू बाणा दाखवला होता. समय समय की बात है :)) समजा प्राडॉ सरांच्या जागी मी मराठीचा प्राध्यापक असून हाच प्रश्न मला आला असता तर मी मराठी भाषेचे व्याकरणाचे पुस्तक काढून मांडणी केली असती. प्रा. डॉ. सरांप्रमाणे नक्कीच नव्हे.

Bhakti Wed, 04/09/2025 - 21:41
बघा यात वैयक्तिक उदाहरण आहे.म्हणजे हा मानवनिर्मित संवाद आहे.बाकी तुम्ही आणि मी व्याकरणात काठावर आहोत,हे ध्यानी येतेय.तेव्हा आपल्या व्याकरणाच्या धारातीर्थी लेखाला AI निर्मित समजण्याची गल्लत होतच राहणार ;) कुछ समझे क्या!! व्याकरणाचे पुस्तक घेऊन बसू या ;)

माहितगार Wed, 04/09/2025 - 21:52
माझे लेखन एआय निर्मित म्हणणार्‍यांच्या ते लक्षात आले नाही. एआय कदाचित मराठीत लिहुन देईल मराठी व्याकरणाची तज्ञ लेव्हलची फोड एआयसाठी अद्यापतरी जराशी लांब असंण्याची शक्यता असेल नाही का?

Bhakti Wed, 04/09/2025 - 22:03
होय.तुमच्या लेखात कितीतरी वैयक्तिक उदाहरणं आहेत.पण जरा सुटसुटीत लिहायला हवं.काही वाक्य अगदी बांधून ठेवलेली वाटतात. (सॉरी बरं, माझेच अनेक लेख व्याकरणात बसणारे नाही, तरी ही प्रतिक्रिया लिहिते) असो,लिहित रहा.

माहितगार Sat, 04/12/2025 - 10:05
अजून तरी एआयला नैसर्गिक लेखनाची बरोबरी करता येत नाही प्रयोगा दाखल बिपीन सुरेश सांगळे यांच्या लेटेस्ट ढेरी पॉमपॉमचे पुर्नलेखन जेमिनी कडून करून घेतले पण त्या कृत्रिम लेखनास बिपीन सुरेश सांगळे यांच्या नैसर्गिक ढेरी पॉमपॉम कथा लेखनाची सर येत नाही.
लेखनविषय:
समाज
जीवनमान
थंड पेय
लेखनप्रकार
लेख
अनुभव
हे एक स्वान्त: सुखाय* स्वैर चिंतन आहे आणि वेग वेगळ्या दिशांनी भरकटणार आहे. परवा भाबडीची आई देवा घरी गेली. खरे म्हणजे पुण्यात स्लो लर्नर भाबड्या मुलांसाठी विद्याज्योती नावाची एक विशेष शाळा आहे, तिथे त्यांना समाजात सामावून घेण्यासाठी साजेसे शिक्षण सॉफ्ट स्कील व व्होकेशनल शिक्षण उपलब्ध आहे. विद्याज्योती शाळेबद्दलच्या या युट्यूब डोक्युमेंटरीनुसार दर शंभरातील पाच व्यक्ती स्लोलर्नर असू शकतात.

कल्पकतेची ऐशीतैशी

युयुत्सु ·

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 09:53
मी किंवा माझ्या कुटुंबातील कोणी अखेरच्या घटका मोजत असताना कोणीही फोटो काढत असेल तर मी विरोधच करेन. असा फोटो काढणे म्हणजे कल्पकता, सर्जनशीलता इ. समजूत असणाऱ्यांना _/\_. कल्पकता दहशतीखाली विकसित होत नाही. सिंगापूर, चीन वगैरे देश भरपूर विकसित आहेत. बाकी नेहमीच्याच दुगाण्या झाडणे सुरू राहू दे.

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 10:41
असा फोटो काढणे म्हणजे कल्पकता, सर्जनशीलता इ. समजूत असणाऱ्यांना _/\_.> कॅमेरा (कल्पकता, सर्जनशीलताच्या पलिकडे) एक डॉक्युमेंटेशनचे साधन आहे, हे आपल्याला माहित नाही, याचे आश्चर्य वाटले नाही.

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 11:59
कोणी अखेरच्या घटका मोजत असताना कोणीही फोटो काढत असेल तर मी विरोधच करेन.> रंगभूमीवर मृत्यु दाखवला म्हणून भवभूतीला वाळीत टाकणा-यांचे तुम्ही नक्की वंशज असणार याची खात्री आहे.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 13:25
रंगभूमीवर दिसते ते सत्य नसून अभिनय आहे हे अभिनेत्यांना तसेच प्रेक्षकांनाही माहित असते. आपल्याला माहिती नाही की कांगावा करताय?

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 10:03
या निमित्ताने अत्यंत कल्पक प्रकाशचित्रकार केविन कार्टरचे स्मरण झाले. आपल्याकडे कल्पकतेचा विकास करण्यासाठी कोणतेही प्रयत्न केले जात नसताना, लोकांनी यंव करावे आणि त्यंव करावे म्हणून उंटावरून शेळ्या हाकणार्‍या राजकीय नेत्यांची कमी नाही. तेव्हा माझ्या दोन बथ्थड डोक्याच्या मावशांनी आजीचा फोटो काढण्यास आक्षेप घेतला आणि मला अक्कल शिकवायला सुरुवातीला केली की . . . बथ्थड डोक्याच्या अश्याच काही ढुढ्ढाचार्यांमुळे अत्यंत कल्पक प्रकाशचित्रकार असलेल्या केविन कार्टरला आत्महत्या करावी लागली होती.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 11:13
अज्ञानात च सुख आहे, भक्ती हेच परम सुख आहे ! भक्तांना ज्ञान नकोच असते. एकदम सत्य आहे , पण हे सांगायला कोणा विदेशी तत्त्वज्ञ माणसाचा क्वॉट शोधायची गरज नाही. आपल्या तुकोबांनीच म्हणून ठेवले आहे नको ब्रह्मज्ञान आत्मस्थिती भाव , मी भक्त तू देव अशी करी ॥१॥ समाधीचें सुख सांडा ओवाळून । ऐसें हें कीर्तन ब्रम्हरस ॥१॥ ज्ञान हे साधन आहे, साध्य हे भक्तीच आहे . राम

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 10:46
Creativity is a crime in India. https://www.msn.com/en-in/news/opinion/creativity-is-a-crime-in-india-let-s-accept-vegan-ice-cream-as-the-only-honest-innovation/ar-AA1Cvkc1?ocid=msedgdhp&pc=U531&cvid=e707aa01017a4eecac307074b3c732e4&ei=21

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 11:04
काळजी नसावी. 2029 पर्यंत मिसळपाव वर "असे" लेख लिहिण्याच्या तुमच्या कल्पकतेला पुरेसा वाव आहे . अवांतर : आज एक नवीन म्हण सुचली : म्हातारी मेल्याचे दुःख नाही पण फोटोग्राफर सोकावतो =))))

सुबोध खरे Wed, 04/09/2025 - 11:15
सर्वच लोक सर्वज्ञ असतात असे नव्हे. पण भारतरत्न लता मंगेशकर यांचा शेवटच्या दिवसांतील गलितगात्र व्हिडीओ प्रसारित झाल्यावर अनेक लोकांनाही त्यावर आक्षेप घेतला होता. श्रीमती लता मंगेशकर यांना असे "गलितगात्र" पाहून लोकांच्या मनात असलेल्या त्यांच्या प्रसन्न हसत्या प्रतिमेस धक्का पोहोचला होता. आपल्या घरातील स्त्रिया सुद्धा घरच्या कपड्यात फोटो काढण्यास नकार का देतात? तर आपली अशी प्रतिमा निर्माण होऊ नये म्हणून. याला तुम्ही त्यांचे डोके बत्थड आहे असे म्हणाल का? आपल्या दृष्टीने सर्व जग हे वस्तुनिष्ठ असायला पाहिजे. म्हणू लग्नाला जाताना तुम्ही घरच्या कपड्यात जाल का? (तुम्ही एखादे वेळेस जाल हि) पण आपल्या मातोश्री किंवा घरातील इतर स्त्रिया जातील का? आपली समाजातील एक प्रतिमा असते त्याला धक्का लागलेला सामान्यपणे कोणालाही पटत नाही. याच कारणासाठी आपल्या मावशानी ज्यांनी आपल्यावर आत्यंतिक प्रेम केले असेल त्यांना आपल्या आजीचा फोटो काढण्यास नकार दिला त्याबद्दल दोष देताय? आपल्या आईचा असा गलितगात्र फोटो लोकंना दाखवावा असे त्यांना वाटत नसेल तर त्यात त्यांची काय चूक आहे? आपण आपल्याच मावश्याना बत्थड ठरवून सार्वजनिक न्यासावर त्यांना दूषणे सुद्धा देता? इतकी हृदयशून्यता पाहायला मिळणे हे विरळाच

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 11:25
बऱ्याच वर्षांपूर्वी इंडिया टुडेने वर्षातील सर्वोत्तम प्रकाशचित्र असा एका प्रकाशचित्राचा गौरव केला होता. दिल्लीतील एका तरूण मुलीने गळफास लावून आत्महत्या केली होती. तेव्हा खोलीच्या काचेच्या खिडकीतून रडत रडत आत बघणारा तिचा भाछ व तिचा पंख्याला लटकलेला मृतदेह त्या प्रकाशचित्रात होते. मला ती प्रकाशचित्रकाराची व्यावसायिक विकृती वाटली होती. त्या कुटुंबाच्या खाजगीपणाचाही त्याने भंग केला होता. केविन कार्टर काय, हा प्रकाशचित्रकार काय किंवा अखेरच्या घटका मोजणाऱ्याचे प्रकाशचित्र काढणाऱ्याचा हट्ट धरणारा काय . . . प्रेताच्या टाळूवरील लोणी ओरपणे म्हणजेच कल्पकता. विरोध केला तर तुम्ही बथ्थड. केविन कार्टरला जनाची नसली तरी मनाची तरी शिल्लक होती.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 11:31
अहो ते त्यांच्या सोयीने कल्पकता , कला वगैरेची व्याख्या अन् परिमाणे बदलत असतात. मागे मी इथे मिसळपावर वर फ्रान्सिको डे गोया ह्याचे Saturn devouring his son नावाचे अत्यंत प्रसिद्ध चित्र मिपावर टाकले होते ते मिसळपाव संपादकांनी काहीही कारण न दाखवता संपादित केले होते. आता मात्र हा अभिजात कल्पकतेचा धागा प्रशासन संपादित करणार नाही ह्याची खात्री आहे. G

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 11:49
कल्पकता , कला वगैरेची व्याख्या अन् परिमाणे बदलत असतात.> कला प्रवाही असल्यामुळे व्याख्या आणि परिमाणे बदलतच राहणार. प्रस्थापित निकषांना ओलांडायचे, धक्के देणे, विचार करायला लावणे हे नवनिर्मितीमध्ये अभिप्रेत असते. The Rape of Proserpina हे बर्निनीचे शिल्प मग फोडून का टाकले जात नाही?

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 13:13
ह्या शिल्पात रापे चे जसेच्या तसे चित्रीकरण केलेले आहे का ? तुम्हाला कळत नाही की तुम्ही कळून न कळल्यासारखं करता ? तुम्ही तुमच्या मरणासन्न आजीचा फोटो काढण्या ऐवजी तिच्या आजुबाजूचा , औषधांचा, वापरातून गेलेल्या काठीचा, जपमाळेचा , किंवा आजीने जपून ठेवलेल्या मुलांच्या लहानपणीच्या आठवणीचा असा काहीसा फोटो काढला असता तर मी पैज लाऊन सांगतो की तुम्हाला तुमच्या कोणत्या मावशीने अडवले नसते. पण सोडा. तुम्हाला नाही पटणार. तुमचा हा लेख लिहिण्याचा उद्देश देखील कलात्मकता वगैरे वर काही लिहावे हा नसून काहीतरी निमित्त काढून मोदी , भाजप, आणि सनातन हिंदू धर्माविषयी गरळ ओकने हा आहे हे काय न कळायला मिपाकर दुधखुळे आहेत का ? आणि फक्त तुम्ही एकटे नाही आहात, इथे अनेक आयडी आहे जे कोणत्याही विषयात ओढून ताणून हिंदुद्वेष आणतात , ही वस्तुस्थिती आहे. असो. तुका म्हणे उगी राहावे जे जे होईल ते ते पाहावे.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 13:22
तुमचा हा लेख लिहिण्याचा उद्देश देखील कलात्मकता वगैरे वर काही लिहावे हा नसून काहीतरी निमित्त काढून मोदी , भाजप, आणि सनातन हिंदू धर्माविषयी गरळ ओकने हा आहे हे काय न कळायला मिपाकर दुधखुळे आहेत का ? अगदी बरोबर. कल्पकता हे फक्त अवगुंठन आहे, मूळ उद्देश मोदी, भाजप, हिंदू इ. विषयी गरळ ओकणे हाच आहे.

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 14:20
श्री० प्रसाद गोडबोले, माझ्या मावशांनी जी चूक केली तीच तुम्ही परत करत आहात - कलाकाराने काय कलाकृती निर्माण करायची हे त्याच्या ऊर्मीवर ठरतं. ते समाजाने नाही. एका वॅसिली शुल्झेन्को नावाच्या रशियन पेंटरचे आणखी एक चित्र उदा० म्हणून देत आहे. त्याची विक्रीची किंमत २००००-३०००० डॉलर इतकी आहे.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 14:39
कलाकाराने काय कलाकृती निर्माण करायची हे त्याच्या ऊर्मीवर ठरतं. ते समाजाने नाही. अर्धसत्य. एखाद्या अस्तित्वात असलेल्या व्यक्तीचे प्रकाशचित्र/चित्र त्या व्यक्तीच्या अनुमतीविना निर्माण करणे अयोग्य आहे. एखादी युवती स्नान करीत असताना तिचे प्रकाशचित्र टिपणे व कलाकाराची उर्मी, इतरांनी यात पडू नये असे सांगून त्याचे समर्थन करणे हे निव्वळ चूक नाही तर गुन्हा सुद्धा आहे. कलाकार असो वा अजून कोणी सोम्या गोम्या . . . समाजबंधने, वैधानिक बंधने पाळणे बंधनकारक आहे.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 16:06
तुमच्या कल्पकतेची , कलाकृतीची "ही उर्मी " , "हे प्रेशर" पाहून तुमच्या मावशींनी तुम्हाला मरणासन्न आज्जीच्या फोटोसेशन करण्यापासून का रोखले हे मला सुस्पष्ट कळले आहे. खरेच तुमच्या ह्या असल्या कल्पकतेची ऐशीतैशी =)))) बाकी, तुमच्या दोन्हीही बथथड डोक्याच्या मावशीना माझा नमस्कार कळवा . माझी सहानुभूती आहे त्यांच्याप्रत _/\_

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 16:22
गोडबोले आणि गुरुजी आणि इतर सोवळ्या मानसिकतेच्या वर्ल्डप्रेस फोटो या मानाच्या जागतिक स्पर्धेत दुसरा क्रमांक मिळवलेला फोटो- https://www.worldpressphoto.org/collection/photo-contest/2013/s%C3%B8ren-bidstrup/1

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 16:50
तुमच्या कल्पकतेची , कलाकृतीची "ही उर्मी " , "हे प्रेशर" पाहून तुमच्या मावशींनी तुम्हाला मरणासन्न आज्जीच्या फोटोसेशन करण्यापासून का रोखले हे मला सुस्पष्ट कळले आहे. परफेक्ट

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 14:37
तुमचा हा लेख लिहिण्याचा उद्देश देखील कलात्मकता वगैरे वर काही लिहावे हा नसून काहीतरी निमित्त काढून मोदी , भाजप, आणि सनातन हिंदू धर्माविषयी गरळ ओकने हा आहे हे काय न कळायला मिपाकर दुधखुळे आहेत का ? आणि फक्त तुम्ही एकटे नाही आहात, इथे अनेक आयडी आहे जे कोणत्याही विषयात ओढून ताणून हिंदुद्वेष आणतात , ही वस्तुस्थिती आहे.> मोदी , भाजप, आणि सनातन हिंदू हे तीन ही शब्द माझ्या मूळ लेखात मी कुठेही वापरले नाहीत. पण कल्पकतेवर चर्चा करायची सोडून मला गरज नसताना नको ते शहाण्पण तुम्ही शिकवत आहात. बरं फोटोग्राफीतले कुणी जाणकार असता तर गोष्ट निराळी होती.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 14:43
मोदी , भाजप, आणि सनातन हिंदू हे तीन ही शब्द माझ्या मूळ लेखात मी कुठेही वापरले नाहीत. पण कल्पकतेवर चर्चा करायची सोडून मला गरज नसताना नको ते शहाण्पण तुम्ही शिकवत आहात. संस्कृतीरक्षक, गाईचे शेण हे शब्द आपणच आपल्या लेखात आणले आहेत. कल्पकता हा विषय असता तर त्या विषयाला चिकटून लिहिले असते. पण मुळात या लेखाचा कल्पकता हा विषयच नाही. केवळ भाजप, सनातन हिंदू इ. विषयी गरळ ओकणे हा आणि केवळ हाच लेखाचा विषय आहे.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 16:15
तुम्ही स्वतः तरी तुमचे लेखन वाचता का हो ? पीयूष गोयल ह्यांच्या भाषणाचा उल्लेख तुम्ही केलेला आहे तुमच्या लेखात. जो की संपूर्ण पणे गंडलेला आहे. पीयूष गोयल बोलले ते 100% वस्तुस्थिती आहे. त्यावर स्वतंत्रपणे बोलता आले असते पण लेखात पुढे संस्कृती रक्षक , गाय गोबर शेण वगैरे मुद्दे घालून तुम्हीच तुमचा बुरखा फाडला आहे. तुमचा मूळ उद्देश पीयूष गोयल बोलले ते कसे चुकीचे आहे हे दाखवून देणे हा नसून इन जनरल भाजप, अन् हिंदुत्ववादी कसे चुकीचे आहेत हे दाखवून देणे हाच आहे. सोडा आता, उगाच सारवासारव करू नका. बुंद से गयी वो हौद से नहीं आती.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 16:55
स्वत:हून शेण घेऊन आले, मग सारवासारव करणारच. मारे मोठा आव आणला होता कल्पकतेचा. पण उर्मी होती हिंदू, भाजप इ. ला शिव्या द्यायची आणि एक त्या प्रेशरखाली एक बनावट कथा रचून आपला कार्यभाग साधला. पण तो न समजायला सगळेच मिपाकर काही वडापाव खाणारे बथ्थड शेणिक नसतात.

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 16:59
गुरूजी एकाही विद्वानाने देशात कल्पकता वाढावी या करता काय करावे यावर न बोलता माझ्याशी वाद घातला यात सगळं आलं. निदान जपजाप्याने कल्पकता वाढते का यावर गोडबोल्यांनी काही प्रकाश टाकावा ही अपेक्षा होती. ती पण निष्फळ ठरली.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 17:05
प्रारंभ तुम्हीच केलात आणि तुम्हाला तुमच्याच शब्दात उत्तर मिळाले. कल्पकता हा तुमचा हेतू नव्हताच. असता तर इतर पूर्ण अनावश्यक मुद्दे आणलेच नसते. चित्रगुप्त व अनेक कलाप्रेमी येथे कला या विषयावर लिहितात व त्यांचे मिपावर कौतुकच करतात कारण त्यांचा हेतू कला, कलाप्रेम,.कलाविष्कार हाच असतो व त्याचे प्रकटीकरण करताना ते हळूच आपल्या मनातील अनावश्यक असंबद्ध मुद्दे पुढे रेटत नाहीत.

वामन देशमुख Wed, 04/09/2025 - 13:22
अच्च झालं हो युयु बाला. काइ ओत नाइ माऊ, आपन नं त्या केंद्लिय मंत्ली पीयूचं घल उनात बांदू. --- अनेक जाणकार मिपाखरं या वाळवीजन्य धाग्यावर खूपच गांभीर्याने प्रतिसाद देत आहेत म्हणून...

वामन देशमुख Wed, 04/09/2025 - 13:25
बाकी, मिपावर शेणात वळवळणारे गोबरवादी दोन किडे सर्वज्ञात आहेत त्यात अजून एकाची भर हेच मागच्या दोन-तीन कल्पक धाग्यांचे फलित - गिलिश कुबेल

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 13:28
दोन तीन नाही, सहा सात आहेत. त्यातील एक तर आपले गलिच्छ किळसवाणे प्रतिसाद वेगवेगळ्या ठिकाणीपुन्हा पुन्हा टाकतात. परंतु सूज्ञ मिपाकर कणभरही लक्ष देत नाहीत.

अमर विश्वास Wed, 04/09/2025 - 14:38
मग मला प्रश्न पडतो की कमी दुर्गंधीयुक्त शेण देणार्‍या गाईंवर संशोधन होणे ही आजची गरज आहे का?>>>>>> बरोब्बर मिपा वर असले दुर्गंधीयुक्त धागे टाकणाऱ्यांची मानसिकता ... यावर जे संशोधन व्हावे अध्यक्षमहोदय

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 16:54
आणि हा माझ्या आजीचा (मावशांना झुगारून त्यांच्या नकळत काढलेला) फोटो. गडबडीत लाढला असल्याने त्याला कलामूल्यनाही, पण डॉक्युमेंटेशन असल्याने भावनिक मूल्य नक्कीच आहे. यात "आक्षेप घेण्यासारखे काय होते" हे मला कोणीही आजतागायत सांगू शकलेले नाही.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 17:00
तुमच्या बथ्थड डोक्याच्या संस्कृतीरक्षक मावशींना दाखवा. यातील कल्पकता, डॉक्युमेंटेशन इ. सुद्धा समजावून सांगा.

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 17:04
गुरु़जी, तुम्ही इतका वेळ मुक्ताफळ उधळ्त होता, तेव्हा तुमची पण जबाबदारी तितकीच आहे! चीन आणि सिंगापुरच्या नकाशाकडे बघत राहून कल्पकता विकसित होत असेल तर तसंही सांगा.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 17:07
धागानिर्माता मी नाही, आपण आहात आणि धाग्याच्या गाभ्यातच कलेच्या अवगुंठनाखाली भरपूर मुक्ताफळे उधळली आहेत व प्रतिसादातूनही उधळत आहात.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 18:20
ह्यात काहीही आक्षेप घेण्यासारखे नाहीये हो. आक्षेप तुमच्या शब्दांच्या निवडीवर आहे. माणूस जन्माला आला आहे तर म्हातारा होणार त्यात काय विशेष ! तुम्ही त्याला उगाचच कल्पकता, कलात्मकता , पीयूष गोयल, संस्कृती रक्षक आणि शेण वगैरे मध्ये मिसळून मिसळ करू नका. बाकी वर कुठेतरी तुम्ही जपजाप्य वगैरे परत काहीतरी व्यक्तिगत अवांतर टिप्पणी केली आहे म्हणून सांगतो, माझ्या अत्यंत जवळची एक व्यक्ती मरणासन्न अवस्थेत आहे , मी त्यांना भेटायला गेल्यावर मात्र त्यांचा चेहरा उजळून निघतो, मनस्वी हास्य येते. तेव्हा मी त्यांचे फोटो काढतो अन् त्यांना दाखवतो, नातवंडांच्या सोबत त्यांचे फोटो काढतो अन् तेही दाखवतो. माझ्या बालपणीच्या, नातवंडांच्या बालपणीच्या गप्पा मारतो. इतकेच नव्हे तर आजुबाजूच्या इतरही जर्जर वृद्धांसोबत बोलतो गप्पा मारतो. उगाच त्याला कलात्मकता अन् डॉक्युमेंटशन वगैरे लेबल लावत बसत नाही. आणि त्यांच्या सहवासात असताना नुसतं राम ह्या शब्दात किती आनंद आहे ह्याची प्रचिती मलाही येते अन् त्यांनाही येते. It's all perfect . It's all Ram. He is beautiful. पण तुम्हाला ते कळणार नाही. बालपणापासून लाडावून ठेवलेले पूर्वग्रह अन् अभिनिवेश हे गळून पडायला वार्धक्यासारखा दुसरा मित्र नाही.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 18:30
माणूस जन्माला आला आहे तर म्हातारा होणार त्यात काय विशेष ! तुम्ही त्याला उगाचच कल्पकता, कलात्मकता , पीयूष गोयल, संस्कृती रक्षक आणि शेण वगैरे मध्ये मिसळून मिसळ करू नका. यांनी आपल्या "याचा बंदोबस्त कोण करणार" या चीनच्या नकाशाच्या धाग्यातही संपूर्ण अनावश्यक असलेले शेण, गोमूत्र इ. आणून आपला मूळ हेतू प्रकट केला होता. एकंदरीत यांना शेण, गोमूत्र इ. ची अतोनात आवड दिसते. काहीतरी विषय पकडायचा आणि त्यात पूर्णपणे अनावश्यक, असंबंधित असे शेण, गोमूत्र, हिंदू संस्कृती, भाजप इ. मुद्दे घुसडून शेणाने तोंड माखून घ्यायचे हे यांचे व्यवच्छेदक लक्षण असावे.

चित्रगुप्त Wed, 04/09/2025 - 21:01
माझ्यासारख्या तिर्‍हाइताला आजीचा फोटो चांगला वाटत असला, तरी मावश्यांवर जे काही संस्कार झालेले असतील, आणि त्यातून ज्या काही समजुती त्यांच्या मनात घर करून असतील, त्याबद्दल आपण काय बोलणार ? मी जेंव्हाही एकाद्या अंत्ययात्रेला जातो, तेंव्हा जळणार्‍या चितेचे, शोकमग्न लोकांचे, त्या परिसराचे उत्तम फोटो काढले जाऊ शकतात हे जाणवते, पण ते मृत व्यक्तीच्या परिवारातील लोकांना अशिष्टपणाचे वाटेल, या विचाराने ते मी टाळत आलेलो आहे. बाकी कलात्मकता वगैरे विषय वेगळा आहे. कलात्मकता ही फार जटिल, काहीशी गूढ आणि सातत्याने बदलत रहाणारी संकल्पना असल्याने तिची काटेकोर व्याख्या कुणालाच करता येणार नाही, कुणाला कशात ती जाणवेल, तर कुणाला आणखी कश्यात. असो. रच्याकने, आजच सकाळी "याद न जाये, बीते दिनों की' हे 'दिल एक मंदिर' मधले गाणे ऐकत असताना काही जुन्या आठवणी जागृत होऊन मी अतिशय भावविव्हल झालो होतो. तेवढ्यात सुचले की आपण आपला या अवस्थेतला फोटो काढावा. मग मोबाईल जुळवून सेल्फी काढायला घेतली, पण त्या प्रयत्नात ती भावविव्हलता ओसरून गेलेली होती. ('फोटो काढावा असे सुचणे' यातच ती संपली, असे म्हणता येईल) असे क्षण टिपणे - तेही स्वतःबद्दलचे, हे फारच अवघड काम असल्याचे जाणवले. याद ना जाये, बीते दिनों की.... रफी/शैलेन्द्र/ शंकर जयकिशनः https://youtu.be/CYodWERGaro?si=UZtFXtzjUVeCXjp1

चित्रगुप्त Wed, 04/09/2025 - 21:20
एकाद्या कलावंताची 'कलात्मक ऊर्मी' केंव्हा,कश्याने जागृत होईल, हे सांगता येत नाही. हल्ली मोबाईलमुळे समोरचे दृश्य तात्काळ टिपून घेणे शक्य झालेले असले, तरी विविध कारणांमुळे ते जमेलच, असे नाही. माझा आजचा अनुभव आणि युयुत्सु यांनी वर्णिलेला प्रसंग, ही दोन्ही याचीच उदाहरणे आहेत. बाकी,
भारतात कल्पकता रूजणं शक्य नाही याची कारणे वरील (प्रातिनिधिक) प्रसंगात द्डलेली आहेत. समाजातले अडाणी आणि निर्बुद्ध लोक (विशेषत: संस्कृतीरक्षक) जेव्हा कला, सर्जनशीलता यांची व्याख्या करायला लागतात तेव्हा त्या समाजात कल्पकता कधीच विकसित नाही. फक्त भारतात विडंबन हा गुन्हा ठरू शकतो. कुठेतरी असे वाचले आहे की ख्रिश्चन धर्म सर्वात टिंगलटवाळी झालेला धर्म आहे. कल्पकता दहशतीखाली विकसित होत नाही. मग मला प्रश्न पडतो की कमी दुर्गंधीयुक्त शेण देणार्‍या गाईंवर संशोधन होणे ही आजची गरज आहे का?
-- हे इथे लिहीण्याची खरेतर काहीच गरज नव्हती. -- एकाद्या घटनेकडे निर्लिप्त- त्रयस्थतेने बघून ती शब्दात/चित्रात्/फोटोत मांडणे, ही कलावंताची भूमिका असावी.

युयुत्सु गुरुवार, 04/10/2025 - 07:48
हे इथे लिहीण्याची खरेतर काहीच गरज नव्हती. "पोपट मेला आहे" हे सांगायला बंदी आहे का?

माहितगार Wed, 04/09/2025 - 21:44
"पर्सनल बाऊण्ड्री" अर्थात वैयक्तिक सीमारेषा या लेखात कंसेंट पर्सनल बाऊण्ड्री" इत्यादीचे महत्व वर्णन केले आहे. हा लेख आणि आज्जीची आणि मावशांची कंसेंट नसलेल्या आज्जीचा फोटोचा आग्रह या परस्पर विरोधी दृष्टीकोणांना युयुत्सु कसे reconciliate करु इछितात ते जाणून घेणे आवडेल.

युयुत्सु गुरुवार, 04/10/2025 - 07:47
आज्जीची आणि मावशांची कंसेंट नसलेल्या श्री० माहितगार, आजीची परवानगी नव्हती असे मी कुठे लिहीले आहे? आ़जीला अल्झायमर झाला होता, त्यामुळे ती स्वतःला व्यक्त करू शकत नव्हती. ती चांगली होती तेव्हा ती आम्हाला भरपुर फोटो काढू द्यायची. ती माझी आणि आजीची शेवटची भेट ठरली. मी जास्त लिहीत नाही...

माहितगार गुरुवार, 04/10/2025 - 08:45
".. आ़जीला अल्झायमर झाला होता, त्यामुळे ती स्वतःला व्यक्त करू शकत नव्हती. .." अशा स्थितीत तिच्या बद्दलच्या निर्णयांचा पहिला अधिकार तिच्या मुला मुलींना की नातवंडांना ?

युयुत्सु गुरुवार, 04/10/2025 - 08:57
तुमच्या प्रश्नाचे उत्तर माझ्याकडे असूनही मी देणार नाही, कारण ते अनेकांसाठी गैरसोईचे असेल. शिवाय घरातील अनेक गोष्टी चव्हाट्यावर येतील, जे मलाही नको आहे. आजी--आजोबा मुलांपेक्षा नातवंडांवर जास्त प्रेम करतात, तेव्हा नातवंडाच्या आणि त्यांच्या नात्याचा आदर ठेवणे हे देखील तितकेच महत्त्वाचे ठरते. सदर फोटोमुळे कुणाचीही गैरसोय होणार नव्हती (जे फोटोमुळे पुरेसे सिद्ध झाले आहे), ते कृपया निरर्थक मुद्दे काढू नयेत, ही विनंती...

माहितगार गुरुवार, 04/10/2025 - 09:14
कायेना युयुत्सु, तुमचा कसा फोटोग्राफीचा अभ्यास आहे, तसा माझा कायदा आणि पुर्वानुमती विषयाचा जरा जरासा अभ्यास आहे (अर्थशास्त्राचा पण आहे पण त्याकडे आपण नंतर येऊ). माझ्या आज्जीवर माझे लाख प्रेम आहे गैरसोय पण नाही आहे; माझ्या आज्जी निर्णय घेण्याच्या क्षमतेत नसताना पण माझे वडील काका आणि माझ्या आत्त्या त्यांचा फोटो घेऊ नको म्हणून सांगतात. कायदेशीर दृष्ट्या मला त्यांच्या निर्णयाचे उल्लंघन करण्याचा कोणता अधिकार पोहचतो?

आंद्रे वडापाव गुरुवार, 04/10/2025 - 08:27
१५००० वर्ष्यांपुर्वी ... त्याकाळातील ... आदिमानव "युयुत्सु" .. त्याकाळातील "भक्तांना" चाकाचे महत्व सांगत असतानाचे ... कल्पनाचित्र ... y

युयुत्सु गुरुवार, 04/10/2025 - 08:33
हा हा हा! "वेगळा विचार करायची क्षमता" ही कल्पकतेसाठी आवश्यक अट आहे. ही क्षमता पोथीनीष्ठांना, भक्ताना, मागास विचाराच्या संस्कृती रक्षकांना लोकांना त्रासदायक ठरते हे वरील प्रतिसादांवरून परत एकदा सिद्ध झाले - "वेगळा विचार करायची क्षमता" समाजात निर्माण कशी करायची यावर कुणाकडेही उत्तरे नाहीत. ज्यांच्याकडे आहेत त्यांचा आवाज सध्याच्या काळात कायम दाबला जाईल. सबब - पोपट मेला आहे हे सत्य आहे!

प्रसाद गोडबोले गुरुवार, 04/10/2025 - 10:41
धन्यवाद ह्या प्रतिसादावरून सिद्ध झाले की तुम्हाला कल्पकता ह्या विषयावर बोलायचेच नव्हते, तुमचा मूळ अजेंडा तुमच्या पूर्वग्रह विचारसरणीने दूषित झालेल्या विचारांच्या मते जे पोथीनीष्ठ, भक्त, मागास विचाराच्या संस्कृती रक्षक वगैरे अर्थात भाजप, मोदी, आणि हिंदू धर्मावर टीका करणे हाच होता. अभिजाततेचे सोंग नाही आणता येत. ते आतूनच यावे लागते. आणि आत जर विद्वेष भरला असेल तर तोच बाहेर येत राहतो, तिथं कलात्मकता वगैरे हुच्च लेबल लावली तरी पितळ उघडं पडतेच. १=१ २=२ असो. तुम्ही तुमच्या अंतरंगात जे आहे ते लिहित रहा. आम्ही आमच्या अंतरंगात जे आहे , पोथी, संस्कृती, धर्म, तत्त्वज्ञान, अध्यात्म, "राम" ते लिहित राहतो . राम

आंद्रे वडापाव गुरुवार, 04/10/2025 - 11:37
सेम इनपुट = > सेम आउटपुट इनपुट = > नो व्हॅल्यू ऍडिशन प्रोसेस => सेम आउटपुट हेन्स " नो व्हॅल्यू ऍडिशन प्रोसेस " हीं काही जणांची कल्पकता ... हे राम ... उठालेंरें बाबा ... लेकिन मेरेको नै ...

चित्रगुप्त गुरुवार, 04/10/2025 - 15:54
अभिजाततेचे सोंग नाही आणता येत. ते आतूनच यावे लागते.
-- शंभर टक्के निखळ सत्य.... म्हणूनच,
आत जर विद्वेष भरला असेल तर तोच बाहेर येत राहतो, तिथं कलात्मकता वगैरे हुच्च लेबल लावली तरी पितळ उघडं पडतेच.

माहितगार गुरुवार, 04/10/2025 - 09:28
अभिव्यक्तीचा पोपट एकदा प्रकाशित केल्यावर तुम्ही रजा घेत पोपट मेलाय म्हटलेतरी त्याला उडवण्याच्या प्रेममय प्रतिसाद अभिव्यक्ती करणे वाचक-श्रोत्यांना आवडू शकते.

श्रीगुरुजी गुरुवार, 04/10/2025 - 09:50
प्रकाशचित्र घेण्यासाठी अनुमती प्रदान करण्यास अनिच्छुकता दर्शविल्यानंतर त्या अनुषंगाने पोथीनिष्ठ, भक्त, मागास विचारांचे बथ्थड मस्तिष्कधारी संस्कृतीरक्षक, पियूष गोयल इ. चा बादरायण संबंध प्रस्थापित करणे या कल्पनातीत कल्पकतेच्या शुकाच्या अकाली मृत्युनंतर भावपूर्ण श्रद्धांजली!

श्रीगुरुजी गुरुवार, 04/10/2025 - 09:13
शेवटच्या घटका मोजत असलेल्या आजीचे प्रकाशचित्र घेणे म्हणजे कल्पकतेची परमावधी आणि त्यास विरोध करणारे म्हणजे कल्पकतेस विरोध करणारे पोथीनिष्ठ, भक्त, मागास विचारांचे संस्कृतीरक्षक . . . हे नवीन ज्ञान प्राप्त जाहले. बाकी प्रकाशचित्रास विरोध आणि कल्पकता व त्या अनुषंगाने संस्कृतीरक्षक, भाजप, सनातन इ. चा बादरायण संबंध जोडला तसाच काहीही संबंध नसलेला पोपट आणून ठेवला. चित्रगुप्त या कलाकाराने सौम्य व स्पष्ट शब्दात कानउघाडणी करूनही मर्कट आपला रंगहट्ट त्यागण्यास अनिघ्छुक आहे.

श्रीगुरुजी गुरुवार, 04/10/2025 - 09:45
बाकी प्रकाशचित्र घेण्यासाठी अनुमती प्रदान करण्यास अनिच्छुकता दर्शविणे आणि त्या अनुषंगाने पोथीनिष्ठ, भक्त, मागास विचारांचे बथ्थड मस्तिष्कधारी संस्कृतीरक्षक, पियूष गोयल इ. चा बादरायण संबंध प्रस्थापित करणे या कल्पनातीत कल्पकतेस २१ तोफांची मानवंदना!

अमरेंद्र बाहुबली गुरुवार, 04/10/2025 - 11:38
ह्यावरून आठवले २.५ वर्षाआधी मला मुलगा झाला, त्याचा फोटो काढू नये म्हणून फर्मान सुटले, पण मला तर स्टेटसला फोटो ठेवायचा होता, मग मी असा फोटो काढला, घरातल्या सगळ्यांना आवडला नी त्यानीदेखील स्टेट्सला ठेवला.

कंजूस गुरुवार, 04/10/2025 - 12:59
अमरेंद्रची कल्पकता आवडली. लेखाच्या विषयावर बोलायचे तर फोटो काढणाऱ्यांनाच नको असेल तर विषय संपतो. एखादी आजी नेहमीच फोटोसाठी उत्सुक असेल आणि तिचे अगोदरचे फोटो असतील तर फोटो ही तिच्यासाठी नवी गोष्ट नसते. तर अशा आजारपणात तिचा एकटीचाच फोटो न काढता सर्वांबरोबर फोटो काढता आला असता. मुलं मुली नातवंडं धरून एक फोटो. बाकी राजकारण चर्चा चालू दे. त्याचा विरोध अथवा सहमती दर्शवत नाही.

अमरेंद्र बाहुबली गुरुवार, 04/10/2025 - 13:06
सहमत. काही वेळा घरातल्या लोकाना फक्त विशिष्ट व्यक्तीचाच फोटो घेतलेला आवडत नाही. सगळ्यांना घेऊन फोटो काढला असता तर त्याना आवडले असते, मोदी आईला भेटायला जायचे तेव्हा कुटुंबातील इतरांना घरातून हाकलले जायचे, फक्त आई, मोदी मी कॅमेरा, एवढ्याच गोष्टी असायच्या, घरातले वैतागले होते, एक इंटरविव मध्ये सांगत होते ली मोदी येणार असले की आमचे हाल व्ह्यायाचे, कधी जातील असे व्हायचे!

श्रीगुरुजी गुरुवार, 04/10/2025 - 13:17
पितळ उघडे पडल्याने धागाकर्त्याने धाग्यावरून काढता पाय घेतला आहे. परंतु मागे उभे असलेले धागाकर्त्याचे भक्तगण डावा हात कानावर ठेवून आणि उजवा तळहात पसरून जी जी रं जी जी रं जी जी जी . . . एकसुरात गात आहेत.

अमरेंद्र बाहुबली गुरुवार, 04/10/2025 - 13:22
सत्यं वदन् यदि नरः, न खलु रोचते जनान्धानाम्। वैरिणि ते परिशुद्धे, दोषं सन्ति विचिन्वन्ति॥

कंजूस गुरुवार, 04/10/2025 - 15:01
कुटुंबातील बऱ्याच जणांचा एकत्र फोटो काढल्याने एक फायदा होतो. आताची मोठी माणसं लहानपणी कशी दिसत होती किंवा आताची कच्चीबच्ची पंधरा वर्षांनी कशी दिसतील ते एक रेकाॅर्ड होतं. म्हाताऱ्यांचे फोटो काढण्यासाठी..त्यांना काम द्यावं (सुटीत दोरा ओवणे, कुंडीतील झाडांना पाणी देणे, नातीची वेणी घालणे, नातवाकडून मोबाईल शिकणे वगैरे) किंवा आइस्क्रीम खायला देऊन फोटो काढावा. चांगले हावभाव मिळतात.

चित्रगुप्त गुरुवार, 04/10/2025 - 15:59
रणछोडदासच मैदान सोडून निघून गेल्याने धाग्याचा पोपट मेलाय आता. असो. कंटाळा आला आता. पोपटास श्रद्धांजली.

माहितगार Fri, 04/11/2025 - 08:28
प्रिंट हे भाजपा विरोधी विचारधारेचे माध्यम आहे. त्यात करनजीत कौर यांचा लेख आला आहे. टिकाच असली तरी टिका करण्याची पद्धत जबाबदार वाटते. पियुष गोयल राजकारणी असले तरी त्यांनी उपस्थित केलेला विषय स्वदेशी उच्च तंत्रज्ञान आणि अर्थशास्त्र असा आहे. पॉलीटी़कल र्हेटॉरीक मध्ये न आणता स्वतंत्र चर्चा धागा काढावा एवढा महत्वाचा हा विषय. गोयलांनी टिका सामान्य इंडस्ट्रीअलीस्टवर केली नाही बिलिनियरांची नवी पिढी उच्च तंत्रज्ञाना मध्ये गुंतवणुकीकडे लक्ष देत नाही अशी टिका आहे म्हणजे जेणे करुन भारतीय बिलिनीयरांनी आधुनिक उच्च तंत्रज्ञान विषयक क्रिएटीव्हीटीत गुंतवणूकीस बळ द्यावे अशी अपेक्षा करताहेत ते. टिकाही करा पण उपरोक्त धागा लेखात आणि चर्चेत नेमके काय चालले होते?

युयुत्सु Fri, 04/11/2025 - 09:22
पियुष गोयल राजकारणी असले तरी त्यांनी उपस्थित केलेला विषय स्वदेशी उच्च तंत्रज्ञान आणि अर्थशास्त्र असा आहे. भारतीय बिलिनीयरांनी आधुनिक उच्च तंत्रज्ञान विषयक क्रिएटीव्हीटीत गुंतवणूकीस बळ द्यावे अशी अपेक्षा करताहेत ते तुम्ही जसे कायद्याचे अभ्यासक आहात तसा मी क्रिएटीव्हीटीचा अभ्यासक आहे. माझ्या कुवतीनुसार मी क्रिएटीव्हीटीचा चेताविज्ञान ते सांस्कृतिक या मोठ्यापटावर अभ्यास करायचा प्रयत्न करतो. क्रिएटीव्हीटी मग ती उच्चतंत्रज्ञानातील असो किंवा कलेतील असो - आडात नसेल तर पोह-यात येत नाही या उक्ती प्रमाणे पोषक वातावरण नसेल तर विकसित होत नाही. उच्च तंत्रज्ञान क्षेत्रात क्रिएटीव्हीटी येण्यासाठी अगोदर आजुबाजुच्या समाजाच्या दैनंदिन व्यवहारात ती यावी लागते. तरच ती विशिष्ट क्षेत्रात येऊ शकते. तुमच्या आजुबाजुला जर स्टिम्युलेटींग वातावरण असेल तर तुमच्यावर ते संस्कार होऊन तुम्ही तुमच्या क्षेत्रात स्टिम्युलेटींग करायची शक्यता वाढते... मुक्तपणा हा सर्जनशीलतेच्या विकासासाठी प्राथमिक आवश्यक घटक आहे. हा मुक्तपणा आज देशात आहे का तर त्याचे उत्तर नाही, असे द्यावे लागते. कल्पक उत्तरे शोधायच्या ज्या प्रचलित पद्धती आहेत त्या मांडली गेलेली कल्पना कितीही निरर्थक वाटली तरी ती नोंदविण्याची, तिची दखल घ्यायची पद्धत असते. आपल्याकडे पदाचा, सत्तेचा ताकदीचा वापर करून गप्प बसविण्याकडे (तुला/तुम्हाला काही कळत नाही असे म्हणून) कल असतो. मी जेव्हा मुक्तपणा अभिप्रेत आहे असे म्हटले, तेव्हा वर वानगीदाखल जी उदा० दिली त्यांच्या तोडीचा मुक्तपणा मलाअभिप्रेत आहे. अशा कलाकृती भारतात कुणी निर्माण करू शकेल का? तर नाही. मी आणखी बरीच सोवळ्या मानसिकतेच्या बालबुद्धीच्या लोकांची झोप उडेल अशी उदाहरणे देऊ शकेन. पण त्या कडे तटस्थ आणि प्रगल्भतेने बघायची क्षमता आपल्या समाजात नाही. याचे पुरेसे दर्शन वर घडले आहे.

श्रीगुरुजी Fri, 04/11/2025 - 09:56
मी आणखी बरीच सोवळ्या मानसिकतेच्या बालबुद्धीच्या लोकांची झोप उडेल अशी उदाहरणे देऊ शकेन. पण त्या कडे तटस्थ आणि प्रगल्भतेने बघायची क्षमता आपल्या समाजात नाही. याचे पुरेसे दर्शन वर घडले आहे. स्वत:स कल्पक समजणाऱ्या एका अडाण्यांचे उदाहरण आपल्या लेखाच्या गाभ्यातूनच दिसले. आपला द्वेषी हेतू पुढे रेटण्यासाठी एखादी हास्यास्पद काल्पनिक कथा निर्माण करणे हीच आपल्या कल्पकतेची परमावधी. अश्याच कहाण्या रचून आमचे मनोरंजन करीत रहा.

रामचंद्र Sat, 04/12/2025 - 22:36
कल्पकशील सर्जकतेत मोडत नाही पण नियमातून पळवाटा काढणे आणि भ्रष्टाचाराचे नवनवीन मार्ग यात आपल्या देशातील लोकांनी प्रचंड कल्पकता दाखवली आहे असं नाही का तुम्हाला वाटत?

रात्रीचे चांदणे Fri, 04/11/2025 - 17:19
मी आज्जीला सांभाळतो पण एखादा फोटो आता घेऊद्या अशी विनंती बथ्थड डोक्याच्या मावशांकडे केली असती तर कदाचित काढून दिला असता.पण त्या बथ्थड डोक्याच्या मावशाना वाटलं असेल हा उंटावरून शेळ्या हाकतोय.

अमरेंद्र बाहुबली Fri, 04/11/2025 - 17:25
काल परवाच “अरेबियाचा लॉरेन्स” (lawrence of arabia) हा १९६२ सालचा अतिशय सुंदर सिनेमा पाहिला! त्यात एका टोळीचा प्रमुख अमेरिकन छायाचित्रकाराला नेहमी तलवार दाखवून म्हणतो फोटो नाही फोटो नाही! :)

वामन देशमुख Sun, 04/13/2025 - 16:39
काय ठरलं मग शेवटी? ज्या देशातील स्टॉक मार्केटातून धागाकर्ते पैसे कमावतात तो भारत हा जगातला सर्वाधिक कल्पनादरिद्री देश आहे की नाही? बरं, कल्पनापूर्ण देश कोणता? समाजवादी वेनेझुएला?

युयुत्सु Mon, 04/14/2025 - 10:17
तिकडे चीनमध्ये वयाच्या ६ व्या वर्षापासून शाळेत ए०आय० शिकवायचे फर्मान काढले आहे आणि इथे "उजवी बुरशी" ए० आय० सुरूवातीच्या मर्यांदावर अजून आपल्या पोळ्या भाजायचा प्रयत्न करते आहे. ए० आय० चे नवनवे अवतात काय करू शकतात हे त्यांच्या बौद्धिक क्षमते पलिकड्चे आहे! लवकर शहाणे व्हा! नुकत्याच एका पाहणीत असे सध्या अस्तित्वात असलेले जवळ्जवळ सर्व ए०आय० "डावीकडे" झुकलेले आहेत असे लक्षात आले आहे. भारताचा ए० आय० (जेव्हाकेव्हा येईल तेव्हा) उजवी कडे झुकलेला असेल का, याची मला उत्सूकता आहेच.

आंद्रे वडापाव Mon, 04/14/2025 - 10:23
एकंदरीत भारतातील परिस्तिथी बघता... भारतात स्वतःचा 'ए आय' निर्माण होईल याची शक्यता मला कमी वाटते ... "ए आय" व्हावा अशी इच्छाशक्ती दिसत नाही ... आधीच्या पिढीत ज्या वैज्ञानिक संस्था किंवा त्यांचे आज मिळणारे संचित , यावरच "मिरवणं" चालू राहील...

श्रीगुरुजी Mon, 04/21/2025 - 20:35
तिकडे चीनमध्ये वयाच्या ६ व्या वर्षापासून शाळेत ए०आय० शिकवायचे फर्मान काढले आहे आणि आपल्याकडे वयाच्या ६ व्या वर्षापासून निरूपयोगी हिंदी भाषा सक्तीने शिकण्याचे फर्मान काढले आहे.

सुबोध खरे Mon, 04/14/2025 - 11:36
कल्पकतेचे दारिद्र्य असणाऱ्या भारताने UPI हि प्रणाली विकसित करून व्यवस्थित पणे त्याचा विस्तार करून जगभरात अग्रभागी नाव कमावलं. पण चिदंबरम साहेबांच्या ओंजळीने पाणी पिणारे लोक अशा एखाद्या गोष्टीला अशक्य म्हणून निरगाठ बांधून बसले आहेत. त्यांना कोण समजावणार?. अशा अनेक गोष्टी आहेत. नाविक हि जी पी एस प्रणाली काली म्हणजे KILO AMPERE LINEAR INJECTOR Directed-Energy Weapons DAPO धीरूभाई अंबानी पायोनियर ऑफर. हि गोष्ट अनेकांच्या विस्मरणात गेली असेल. पण ३५० रुपये महिना तीन वर्षा साठी ज्यात १० पैशात १५ सेकंद टॉक टाइम आणि भ्रमणध्वनी फुकट अशा या योजने मुळे तळागाळातील लोकांच्या हातात सुद्धा भ्रमणध्वनी आला हि वस्तुस्थिती डोळ्याआड करता येणार नाही. आणि त्यामुळे भारतात मोबाईल क्रांती आली.आज भारतात साधारण ८५ % लोकांकडे भ्रमणध्वनी आहे. दरडोई उत्पन्नाशी तुलना केल्यास हा एक चमत्कारापेक्षा कमी नाही. आज रिलायन्स जियोने फुकट विश्वचषकाचे प्रसारण करून बाकी सर्व स्टार सोनी सारख्या आंतरराष्ट्रीय वाहिन्यांचे धाबे दणाणले. यात कल्पकता नाही असे म्हणणाऱ्यांची किंवा करावी तितकी थोडी आहे. जिओ आणि एअरटेल यांनी वायर आणि फिक्स्ड वायर लेस क्रांती आणून जगभरात सर्वात स्वस्त डेटा उपलब्ध करून दिला आहे भारतात कल्पकता नाही म्हणणारे त्यावरच असे लेख पाडण्याचे काम करत आहेत Mobile data in India is the third cheapest in the world. बाकी वैचारिक बद्धकोष्ठ झालं कि तेच तेच विचार डोक्यात फिरत राहतात ( शारीरिक बद्धकोष्ठता मध्ये पोटात वात फिरतो तसेच )

युयुत्सु Mon, 04/14/2025 - 11:43
ज्या लोकांचा ऊर किरकोळ अचिव्हमेंण्टने भरून येतो त्यांनी खालील क्लीप बघावी आणी "टेंपल इकॉनॉमी" आणि "पेटंट इकॉनॉमी" यावर मनन चिंतन करावे. https://www.youtube.com/watch?v=JMHuVIE4Jk8

आंद्रे वडापाव Mon, 04/14/2025 - 11:59
आधीच्या पिढीत ज्या वैज्ञानिक संस्था किंवा त्यांचे आज मिळणारे संचित , यावरच आजचे "मिरवणं" चालू राहील...

आग्या१९९० Mon, 04/14/2025 - 12:04
असं कसं? गटारातून गॅस नळीने काढून स्टोव्ह पेटवून चहा बनवून विक्री करणे, ट्यूबमध्ये गॅस नेऊन शेतातील पंप चालवणे अशा कल्पक शोधांचे जनक पेटंट घेत नाही हा त्यांचा मोठेपणा आहे. "वसुधैव कुटुंबकम" हेच त्यांचे एकमेव पेटंट!

सुबोध खरे Mon, 04/14/2025 - 12:10
तेच तेच प्रतिसाद प्रत्येक लेखात आणणे हे हि वैचारिक बद्धकोष्ठाचेच लक्षण आहे. बाकी वैचारिक बद्धकोष्ठ झालं कि तेच तेच विचार डोक्यात फिरत राहतात

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 09:53
मी किंवा माझ्या कुटुंबातील कोणी अखेरच्या घटका मोजत असताना कोणीही फोटो काढत असेल तर मी विरोधच करेन. असा फोटो काढणे म्हणजे कल्पकता, सर्जनशीलता इ. समजूत असणाऱ्यांना _/\_. कल्पकता दहशतीखाली विकसित होत नाही. सिंगापूर, चीन वगैरे देश भरपूर विकसित आहेत. बाकी नेहमीच्याच दुगाण्या झाडणे सुरू राहू दे.

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 10:41
असा फोटो काढणे म्हणजे कल्पकता, सर्जनशीलता इ. समजूत असणाऱ्यांना _/\_.> कॅमेरा (कल्पकता, सर्जनशीलताच्या पलिकडे) एक डॉक्युमेंटेशनचे साधन आहे, हे आपल्याला माहित नाही, याचे आश्चर्य वाटले नाही.

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 11:59
कोणी अखेरच्या घटका मोजत असताना कोणीही फोटो काढत असेल तर मी विरोधच करेन.> रंगभूमीवर मृत्यु दाखवला म्हणून भवभूतीला वाळीत टाकणा-यांचे तुम्ही नक्की वंशज असणार याची खात्री आहे.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 13:25
रंगभूमीवर दिसते ते सत्य नसून अभिनय आहे हे अभिनेत्यांना तसेच प्रेक्षकांनाही माहित असते. आपल्याला माहिती नाही की कांगावा करताय?

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 10:03
या निमित्ताने अत्यंत कल्पक प्रकाशचित्रकार केविन कार्टरचे स्मरण झाले. आपल्याकडे कल्पकतेचा विकास करण्यासाठी कोणतेही प्रयत्न केले जात नसताना, लोकांनी यंव करावे आणि त्यंव करावे म्हणून उंटावरून शेळ्या हाकणार्‍या राजकीय नेत्यांची कमी नाही. तेव्हा माझ्या दोन बथ्थड डोक्याच्या मावशांनी आजीचा फोटो काढण्यास आक्षेप घेतला आणि मला अक्कल शिकवायला सुरुवातीला केली की . . . बथ्थड डोक्याच्या अश्याच काही ढुढ्ढाचार्यांमुळे अत्यंत कल्पक प्रकाशचित्रकार असलेल्या केविन कार्टरला आत्महत्या करावी लागली होती.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 11:13
अज्ञानात च सुख आहे, भक्ती हेच परम सुख आहे ! भक्तांना ज्ञान नकोच असते. एकदम सत्य आहे , पण हे सांगायला कोणा विदेशी तत्त्वज्ञ माणसाचा क्वॉट शोधायची गरज नाही. आपल्या तुकोबांनीच म्हणून ठेवले आहे नको ब्रह्मज्ञान आत्मस्थिती भाव , मी भक्त तू देव अशी करी ॥१॥ समाधीचें सुख सांडा ओवाळून । ऐसें हें कीर्तन ब्रम्हरस ॥१॥ ज्ञान हे साधन आहे, साध्य हे भक्तीच आहे . राम

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 10:46
Creativity is a crime in India. https://www.msn.com/en-in/news/opinion/creativity-is-a-crime-in-india-let-s-accept-vegan-ice-cream-as-the-only-honest-innovation/ar-AA1Cvkc1?ocid=msedgdhp&pc=U531&cvid=e707aa01017a4eecac307074b3c732e4&ei=21

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 11:04
काळजी नसावी. 2029 पर्यंत मिसळपाव वर "असे" लेख लिहिण्याच्या तुमच्या कल्पकतेला पुरेसा वाव आहे . अवांतर : आज एक नवीन म्हण सुचली : म्हातारी मेल्याचे दुःख नाही पण फोटोग्राफर सोकावतो =))))

सुबोध खरे Wed, 04/09/2025 - 11:15
सर्वच लोक सर्वज्ञ असतात असे नव्हे. पण भारतरत्न लता मंगेशकर यांचा शेवटच्या दिवसांतील गलितगात्र व्हिडीओ प्रसारित झाल्यावर अनेक लोकांनाही त्यावर आक्षेप घेतला होता. श्रीमती लता मंगेशकर यांना असे "गलितगात्र" पाहून लोकांच्या मनात असलेल्या त्यांच्या प्रसन्न हसत्या प्रतिमेस धक्का पोहोचला होता. आपल्या घरातील स्त्रिया सुद्धा घरच्या कपड्यात फोटो काढण्यास नकार का देतात? तर आपली अशी प्रतिमा निर्माण होऊ नये म्हणून. याला तुम्ही त्यांचे डोके बत्थड आहे असे म्हणाल का? आपल्या दृष्टीने सर्व जग हे वस्तुनिष्ठ असायला पाहिजे. म्हणू लग्नाला जाताना तुम्ही घरच्या कपड्यात जाल का? (तुम्ही एखादे वेळेस जाल हि) पण आपल्या मातोश्री किंवा घरातील इतर स्त्रिया जातील का? आपली समाजातील एक प्रतिमा असते त्याला धक्का लागलेला सामान्यपणे कोणालाही पटत नाही. याच कारणासाठी आपल्या मावशानी ज्यांनी आपल्यावर आत्यंतिक प्रेम केले असेल त्यांना आपल्या आजीचा फोटो काढण्यास नकार दिला त्याबद्दल दोष देताय? आपल्या आईचा असा गलितगात्र फोटो लोकंना दाखवावा असे त्यांना वाटत नसेल तर त्यात त्यांची काय चूक आहे? आपण आपल्याच मावश्याना बत्थड ठरवून सार्वजनिक न्यासावर त्यांना दूषणे सुद्धा देता? इतकी हृदयशून्यता पाहायला मिळणे हे विरळाच

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 11:25
बऱ्याच वर्षांपूर्वी इंडिया टुडेने वर्षातील सर्वोत्तम प्रकाशचित्र असा एका प्रकाशचित्राचा गौरव केला होता. दिल्लीतील एका तरूण मुलीने गळफास लावून आत्महत्या केली होती. तेव्हा खोलीच्या काचेच्या खिडकीतून रडत रडत आत बघणारा तिचा भाछ व तिचा पंख्याला लटकलेला मृतदेह त्या प्रकाशचित्रात होते. मला ती प्रकाशचित्रकाराची व्यावसायिक विकृती वाटली होती. त्या कुटुंबाच्या खाजगीपणाचाही त्याने भंग केला होता. केविन कार्टर काय, हा प्रकाशचित्रकार काय किंवा अखेरच्या घटका मोजणाऱ्याचे प्रकाशचित्र काढणाऱ्याचा हट्ट धरणारा काय . . . प्रेताच्या टाळूवरील लोणी ओरपणे म्हणजेच कल्पकता. विरोध केला तर तुम्ही बथ्थड. केविन कार्टरला जनाची नसली तरी मनाची तरी शिल्लक होती.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 11:31
अहो ते त्यांच्या सोयीने कल्पकता , कला वगैरेची व्याख्या अन् परिमाणे बदलत असतात. मागे मी इथे मिसळपावर वर फ्रान्सिको डे गोया ह्याचे Saturn devouring his son नावाचे अत्यंत प्रसिद्ध चित्र मिपावर टाकले होते ते मिसळपाव संपादकांनी काहीही कारण न दाखवता संपादित केले होते. आता मात्र हा अभिजात कल्पकतेचा धागा प्रशासन संपादित करणार नाही ह्याची खात्री आहे. G

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 11:49
कल्पकता , कला वगैरेची व्याख्या अन् परिमाणे बदलत असतात.> कला प्रवाही असल्यामुळे व्याख्या आणि परिमाणे बदलतच राहणार. प्रस्थापित निकषांना ओलांडायचे, धक्के देणे, विचार करायला लावणे हे नवनिर्मितीमध्ये अभिप्रेत असते. The Rape of Proserpina हे बर्निनीचे शिल्प मग फोडून का टाकले जात नाही?

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 13:13
ह्या शिल्पात रापे चे जसेच्या तसे चित्रीकरण केलेले आहे का ? तुम्हाला कळत नाही की तुम्ही कळून न कळल्यासारखं करता ? तुम्ही तुमच्या मरणासन्न आजीचा फोटो काढण्या ऐवजी तिच्या आजुबाजूचा , औषधांचा, वापरातून गेलेल्या काठीचा, जपमाळेचा , किंवा आजीने जपून ठेवलेल्या मुलांच्या लहानपणीच्या आठवणीचा असा काहीसा फोटो काढला असता तर मी पैज लाऊन सांगतो की तुम्हाला तुमच्या कोणत्या मावशीने अडवले नसते. पण सोडा. तुम्हाला नाही पटणार. तुमचा हा लेख लिहिण्याचा उद्देश देखील कलात्मकता वगैरे वर काही लिहावे हा नसून काहीतरी निमित्त काढून मोदी , भाजप, आणि सनातन हिंदू धर्माविषयी गरळ ओकने हा आहे हे काय न कळायला मिपाकर दुधखुळे आहेत का ? आणि फक्त तुम्ही एकटे नाही आहात, इथे अनेक आयडी आहे जे कोणत्याही विषयात ओढून ताणून हिंदुद्वेष आणतात , ही वस्तुस्थिती आहे. असो. तुका म्हणे उगी राहावे जे जे होईल ते ते पाहावे.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 13:22
तुमचा हा लेख लिहिण्याचा उद्देश देखील कलात्मकता वगैरे वर काही लिहावे हा नसून काहीतरी निमित्त काढून मोदी , भाजप, आणि सनातन हिंदू धर्माविषयी गरळ ओकने हा आहे हे काय न कळायला मिपाकर दुधखुळे आहेत का ? अगदी बरोबर. कल्पकता हे फक्त अवगुंठन आहे, मूळ उद्देश मोदी, भाजप, हिंदू इ. विषयी गरळ ओकणे हाच आहे.

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 14:20
श्री० प्रसाद गोडबोले, माझ्या मावशांनी जी चूक केली तीच तुम्ही परत करत आहात - कलाकाराने काय कलाकृती निर्माण करायची हे त्याच्या ऊर्मीवर ठरतं. ते समाजाने नाही. एका वॅसिली शुल्झेन्को नावाच्या रशियन पेंटरचे आणखी एक चित्र उदा० म्हणून देत आहे. त्याची विक्रीची किंमत २००००-३०००० डॉलर इतकी आहे.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 14:39
कलाकाराने काय कलाकृती निर्माण करायची हे त्याच्या ऊर्मीवर ठरतं. ते समाजाने नाही. अर्धसत्य. एखाद्या अस्तित्वात असलेल्या व्यक्तीचे प्रकाशचित्र/चित्र त्या व्यक्तीच्या अनुमतीविना निर्माण करणे अयोग्य आहे. एखादी युवती स्नान करीत असताना तिचे प्रकाशचित्र टिपणे व कलाकाराची उर्मी, इतरांनी यात पडू नये असे सांगून त्याचे समर्थन करणे हे निव्वळ चूक नाही तर गुन्हा सुद्धा आहे. कलाकार असो वा अजून कोणी सोम्या गोम्या . . . समाजबंधने, वैधानिक बंधने पाळणे बंधनकारक आहे.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 16:06
तुमच्या कल्पकतेची , कलाकृतीची "ही उर्मी " , "हे प्रेशर" पाहून तुमच्या मावशींनी तुम्हाला मरणासन्न आज्जीच्या फोटोसेशन करण्यापासून का रोखले हे मला सुस्पष्ट कळले आहे. खरेच तुमच्या ह्या असल्या कल्पकतेची ऐशीतैशी =)))) बाकी, तुमच्या दोन्हीही बथथड डोक्याच्या मावशीना माझा नमस्कार कळवा . माझी सहानुभूती आहे त्यांच्याप्रत _/\_

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 16:22
गोडबोले आणि गुरुजी आणि इतर सोवळ्या मानसिकतेच्या वर्ल्डप्रेस फोटो या मानाच्या जागतिक स्पर्धेत दुसरा क्रमांक मिळवलेला फोटो- https://www.worldpressphoto.org/collection/photo-contest/2013/s%C3%B8ren-bidstrup/1

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 16:50
तुमच्या कल्पकतेची , कलाकृतीची "ही उर्मी " , "हे प्रेशर" पाहून तुमच्या मावशींनी तुम्हाला मरणासन्न आज्जीच्या फोटोसेशन करण्यापासून का रोखले हे मला सुस्पष्ट कळले आहे. परफेक्ट

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 14:37
तुमचा हा लेख लिहिण्याचा उद्देश देखील कलात्मकता वगैरे वर काही लिहावे हा नसून काहीतरी निमित्त काढून मोदी , भाजप, आणि सनातन हिंदू धर्माविषयी गरळ ओकने हा आहे हे काय न कळायला मिपाकर दुधखुळे आहेत का ? आणि फक्त तुम्ही एकटे नाही आहात, इथे अनेक आयडी आहे जे कोणत्याही विषयात ओढून ताणून हिंदुद्वेष आणतात , ही वस्तुस्थिती आहे.> मोदी , भाजप, आणि सनातन हिंदू हे तीन ही शब्द माझ्या मूळ लेखात मी कुठेही वापरले नाहीत. पण कल्पकतेवर चर्चा करायची सोडून मला गरज नसताना नको ते शहाण्पण तुम्ही शिकवत आहात. बरं फोटोग्राफीतले कुणी जाणकार असता तर गोष्ट निराळी होती.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 14:43
मोदी , भाजप, आणि सनातन हिंदू हे तीन ही शब्द माझ्या मूळ लेखात मी कुठेही वापरले नाहीत. पण कल्पकतेवर चर्चा करायची सोडून मला गरज नसताना नको ते शहाण्पण तुम्ही शिकवत आहात. संस्कृतीरक्षक, गाईचे शेण हे शब्द आपणच आपल्या लेखात आणले आहेत. कल्पकता हा विषय असता तर त्या विषयाला चिकटून लिहिले असते. पण मुळात या लेखाचा कल्पकता हा विषयच नाही. केवळ भाजप, सनातन हिंदू इ. विषयी गरळ ओकणे हा आणि केवळ हाच लेखाचा विषय आहे.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 16:15
तुम्ही स्वतः तरी तुमचे लेखन वाचता का हो ? पीयूष गोयल ह्यांच्या भाषणाचा उल्लेख तुम्ही केलेला आहे तुमच्या लेखात. जो की संपूर्ण पणे गंडलेला आहे. पीयूष गोयल बोलले ते 100% वस्तुस्थिती आहे. त्यावर स्वतंत्रपणे बोलता आले असते पण लेखात पुढे संस्कृती रक्षक , गाय गोबर शेण वगैरे मुद्दे घालून तुम्हीच तुमचा बुरखा फाडला आहे. तुमचा मूळ उद्देश पीयूष गोयल बोलले ते कसे चुकीचे आहे हे दाखवून देणे हा नसून इन जनरल भाजप, अन् हिंदुत्ववादी कसे चुकीचे आहेत हे दाखवून देणे हाच आहे. सोडा आता, उगाच सारवासारव करू नका. बुंद से गयी वो हौद से नहीं आती.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 16:55
स्वत:हून शेण घेऊन आले, मग सारवासारव करणारच. मारे मोठा आव आणला होता कल्पकतेचा. पण उर्मी होती हिंदू, भाजप इ. ला शिव्या द्यायची आणि एक त्या प्रेशरखाली एक बनावट कथा रचून आपला कार्यभाग साधला. पण तो न समजायला सगळेच मिपाकर काही वडापाव खाणारे बथ्थड शेणिक नसतात.

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 16:59
गुरूजी एकाही विद्वानाने देशात कल्पकता वाढावी या करता काय करावे यावर न बोलता माझ्याशी वाद घातला यात सगळं आलं. निदान जपजाप्याने कल्पकता वाढते का यावर गोडबोल्यांनी काही प्रकाश टाकावा ही अपेक्षा होती. ती पण निष्फळ ठरली.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 17:05
प्रारंभ तुम्हीच केलात आणि तुम्हाला तुमच्याच शब्दात उत्तर मिळाले. कल्पकता हा तुमचा हेतू नव्हताच. असता तर इतर पूर्ण अनावश्यक मुद्दे आणलेच नसते. चित्रगुप्त व अनेक कलाप्रेमी येथे कला या विषयावर लिहितात व त्यांचे मिपावर कौतुकच करतात कारण त्यांचा हेतू कला, कलाप्रेम,.कलाविष्कार हाच असतो व त्याचे प्रकटीकरण करताना ते हळूच आपल्या मनातील अनावश्यक असंबद्ध मुद्दे पुढे रेटत नाहीत.

वामन देशमुख Wed, 04/09/2025 - 13:22
अच्च झालं हो युयु बाला. काइ ओत नाइ माऊ, आपन नं त्या केंद्लिय मंत्ली पीयूचं घल उनात बांदू. --- अनेक जाणकार मिपाखरं या वाळवीजन्य धाग्यावर खूपच गांभीर्याने प्रतिसाद देत आहेत म्हणून...

वामन देशमुख Wed, 04/09/2025 - 13:25
बाकी, मिपावर शेणात वळवळणारे गोबरवादी दोन किडे सर्वज्ञात आहेत त्यात अजून एकाची भर हेच मागच्या दोन-तीन कल्पक धाग्यांचे फलित - गिलिश कुबेल

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 13:28
दोन तीन नाही, सहा सात आहेत. त्यातील एक तर आपले गलिच्छ किळसवाणे प्रतिसाद वेगवेगळ्या ठिकाणीपुन्हा पुन्हा टाकतात. परंतु सूज्ञ मिपाकर कणभरही लक्ष देत नाहीत.

अमर विश्वास Wed, 04/09/2025 - 14:38
मग मला प्रश्न पडतो की कमी दुर्गंधीयुक्त शेण देणार्‍या गाईंवर संशोधन होणे ही आजची गरज आहे का?>>>>>> बरोब्बर मिपा वर असले दुर्गंधीयुक्त धागे टाकणाऱ्यांची मानसिकता ... यावर जे संशोधन व्हावे अध्यक्षमहोदय

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 16:54
आणि हा माझ्या आजीचा (मावशांना झुगारून त्यांच्या नकळत काढलेला) फोटो. गडबडीत लाढला असल्याने त्याला कलामूल्यनाही, पण डॉक्युमेंटेशन असल्याने भावनिक मूल्य नक्कीच आहे. यात "आक्षेप घेण्यासारखे काय होते" हे मला कोणीही आजतागायत सांगू शकलेले नाही.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 17:00
तुमच्या बथ्थड डोक्याच्या संस्कृतीरक्षक मावशींना दाखवा. यातील कल्पकता, डॉक्युमेंटेशन इ. सुद्धा समजावून सांगा.

युयुत्सु Wed, 04/09/2025 - 17:04
गुरु़जी, तुम्ही इतका वेळ मुक्ताफळ उधळ्त होता, तेव्हा तुमची पण जबाबदारी तितकीच आहे! चीन आणि सिंगापुरच्या नकाशाकडे बघत राहून कल्पकता विकसित होत असेल तर तसंही सांगा.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 17:07
धागानिर्माता मी नाही, आपण आहात आणि धाग्याच्या गाभ्यातच कलेच्या अवगुंठनाखाली भरपूर मुक्ताफळे उधळली आहेत व प्रतिसादातूनही उधळत आहात.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/09/2025 - 18:20
ह्यात काहीही आक्षेप घेण्यासारखे नाहीये हो. आक्षेप तुमच्या शब्दांच्या निवडीवर आहे. माणूस जन्माला आला आहे तर म्हातारा होणार त्यात काय विशेष ! तुम्ही त्याला उगाचच कल्पकता, कलात्मकता , पीयूष गोयल, संस्कृती रक्षक आणि शेण वगैरे मध्ये मिसळून मिसळ करू नका. बाकी वर कुठेतरी तुम्ही जपजाप्य वगैरे परत काहीतरी व्यक्तिगत अवांतर टिप्पणी केली आहे म्हणून सांगतो, माझ्या अत्यंत जवळची एक व्यक्ती मरणासन्न अवस्थेत आहे , मी त्यांना भेटायला गेल्यावर मात्र त्यांचा चेहरा उजळून निघतो, मनस्वी हास्य येते. तेव्हा मी त्यांचे फोटो काढतो अन् त्यांना दाखवतो, नातवंडांच्या सोबत त्यांचे फोटो काढतो अन् तेही दाखवतो. माझ्या बालपणीच्या, नातवंडांच्या बालपणीच्या गप्पा मारतो. इतकेच नव्हे तर आजुबाजूच्या इतरही जर्जर वृद्धांसोबत बोलतो गप्पा मारतो. उगाच त्याला कलात्मकता अन् डॉक्युमेंटशन वगैरे लेबल लावत बसत नाही. आणि त्यांच्या सहवासात असताना नुसतं राम ह्या शब्दात किती आनंद आहे ह्याची प्रचिती मलाही येते अन् त्यांनाही येते. It's all perfect . It's all Ram. He is beautiful. पण तुम्हाला ते कळणार नाही. बालपणापासून लाडावून ठेवलेले पूर्वग्रह अन् अभिनिवेश हे गळून पडायला वार्धक्यासारखा दुसरा मित्र नाही.

श्रीगुरुजी Wed, 04/09/2025 - 18:30
माणूस जन्माला आला आहे तर म्हातारा होणार त्यात काय विशेष ! तुम्ही त्याला उगाचच कल्पकता, कलात्मकता , पीयूष गोयल, संस्कृती रक्षक आणि शेण वगैरे मध्ये मिसळून मिसळ करू नका. यांनी आपल्या "याचा बंदोबस्त कोण करणार" या चीनच्या नकाशाच्या धाग्यातही संपूर्ण अनावश्यक असलेले शेण, गोमूत्र इ. आणून आपला मूळ हेतू प्रकट केला होता. एकंदरीत यांना शेण, गोमूत्र इ. ची अतोनात आवड दिसते. काहीतरी विषय पकडायचा आणि त्यात पूर्णपणे अनावश्यक, असंबंधित असे शेण, गोमूत्र, हिंदू संस्कृती, भाजप इ. मुद्दे घुसडून शेणाने तोंड माखून घ्यायचे हे यांचे व्यवच्छेदक लक्षण असावे.

चित्रगुप्त Wed, 04/09/2025 - 21:01
माझ्यासारख्या तिर्‍हाइताला आजीचा फोटो चांगला वाटत असला, तरी मावश्यांवर जे काही संस्कार झालेले असतील, आणि त्यातून ज्या काही समजुती त्यांच्या मनात घर करून असतील, त्याबद्दल आपण काय बोलणार ? मी जेंव्हाही एकाद्या अंत्ययात्रेला जातो, तेंव्हा जळणार्‍या चितेचे, शोकमग्न लोकांचे, त्या परिसराचे उत्तम फोटो काढले जाऊ शकतात हे जाणवते, पण ते मृत व्यक्तीच्या परिवारातील लोकांना अशिष्टपणाचे वाटेल, या विचाराने ते मी टाळत आलेलो आहे. बाकी कलात्मकता वगैरे विषय वेगळा आहे. कलात्मकता ही फार जटिल, काहीशी गूढ आणि सातत्याने बदलत रहाणारी संकल्पना असल्याने तिची काटेकोर व्याख्या कुणालाच करता येणार नाही, कुणाला कशात ती जाणवेल, तर कुणाला आणखी कश्यात. असो. रच्याकने, आजच सकाळी "याद न जाये, बीते दिनों की' हे 'दिल एक मंदिर' मधले गाणे ऐकत असताना काही जुन्या आठवणी जागृत होऊन मी अतिशय भावविव्हल झालो होतो. तेवढ्यात सुचले की आपण आपला या अवस्थेतला फोटो काढावा. मग मोबाईल जुळवून सेल्फी काढायला घेतली, पण त्या प्रयत्नात ती भावविव्हलता ओसरून गेलेली होती. ('फोटो काढावा असे सुचणे' यातच ती संपली, असे म्हणता येईल) असे क्षण टिपणे - तेही स्वतःबद्दलचे, हे फारच अवघड काम असल्याचे जाणवले. याद ना जाये, बीते दिनों की.... रफी/शैलेन्द्र/ शंकर जयकिशनः https://youtu.be/CYodWERGaro?si=UZtFXtzjUVeCXjp1

चित्रगुप्त Wed, 04/09/2025 - 21:20
एकाद्या कलावंताची 'कलात्मक ऊर्मी' केंव्हा,कश्याने जागृत होईल, हे सांगता येत नाही. हल्ली मोबाईलमुळे समोरचे दृश्य तात्काळ टिपून घेणे शक्य झालेले असले, तरी विविध कारणांमुळे ते जमेलच, असे नाही. माझा आजचा अनुभव आणि युयुत्सु यांनी वर्णिलेला प्रसंग, ही दोन्ही याचीच उदाहरणे आहेत. बाकी,
भारतात कल्पकता रूजणं शक्य नाही याची कारणे वरील (प्रातिनिधिक) प्रसंगात द्डलेली आहेत. समाजातले अडाणी आणि निर्बुद्ध लोक (विशेषत: संस्कृतीरक्षक) जेव्हा कला, सर्जनशीलता यांची व्याख्या करायला लागतात तेव्हा त्या समाजात कल्पकता कधीच विकसित नाही. फक्त भारतात विडंबन हा गुन्हा ठरू शकतो. कुठेतरी असे वाचले आहे की ख्रिश्चन धर्म सर्वात टिंगलटवाळी झालेला धर्म आहे. कल्पकता दहशतीखाली विकसित होत नाही. मग मला प्रश्न पडतो की कमी दुर्गंधीयुक्त शेण देणार्‍या गाईंवर संशोधन होणे ही आजची गरज आहे का?
-- हे इथे लिहीण्याची खरेतर काहीच गरज नव्हती. -- एकाद्या घटनेकडे निर्लिप्त- त्रयस्थतेने बघून ती शब्दात/चित्रात्/फोटोत मांडणे, ही कलावंताची भूमिका असावी.

युयुत्सु गुरुवार, 04/10/2025 - 07:48
हे इथे लिहीण्याची खरेतर काहीच गरज नव्हती. "पोपट मेला आहे" हे सांगायला बंदी आहे का?

माहितगार Wed, 04/09/2025 - 21:44
"पर्सनल बाऊण्ड्री" अर्थात वैयक्तिक सीमारेषा या लेखात कंसेंट पर्सनल बाऊण्ड्री" इत्यादीचे महत्व वर्णन केले आहे. हा लेख आणि आज्जीची आणि मावशांची कंसेंट नसलेल्या आज्जीचा फोटोचा आग्रह या परस्पर विरोधी दृष्टीकोणांना युयुत्सु कसे reconciliate करु इछितात ते जाणून घेणे आवडेल.

युयुत्सु गुरुवार, 04/10/2025 - 07:47
आज्जीची आणि मावशांची कंसेंट नसलेल्या श्री० माहितगार, आजीची परवानगी नव्हती असे मी कुठे लिहीले आहे? आ़जीला अल्झायमर झाला होता, त्यामुळे ती स्वतःला व्यक्त करू शकत नव्हती. ती चांगली होती तेव्हा ती आम्हाला भरपुर फोटो काढू द्यायची. ती माझी आणि आजीची शेवटची भेट ठरली. मी जास्त लिहीत नाही...

माहितगार गुरुवार, 04/10/2025 - 08:45
".. आ़जीला अल्झायमर झाला होता, त्यामुळे ती स्वतःला व्यक्त करू शकत नव्हती. .." अशा स्थितीत तिच्या बद्दलच्या निर्णयांचा पहिला अधिकार तिच्या मुला मुलींना की नातवंडांना ?

युयुत्सु गुरुवार, 04/10/2025 - 08:57
तुमच्या प्रश्नाचे उत्तर माझ्याकडे असूनही मी देणार नाही, कारण ते अनेकांसाठी गैरसोईचे असेल. शिवाय घरातील अनेक गोष्टी चव्हाट्यावर येतील, जे मलाही नको आहे. आजी--आजोबा मुलांपेक्षा नातवंडांवर जास्त प्रेम करतात, तेव्हा नातवंडाच्या आणि त्यांच्या नात्याचा आदर ठेवणे हे देखील तितकेच महत्त्वाचे ठरते. सदर फोटोमुळे कुणाचीही गैरसोय होणार नव्हती (जे फोटोमुळे पुरेसे सिद्ध झाले आहे), ते कृपया निरर्थक मुद्दे काढू नयेत, ही विनंती...

माहितगार गुरुवार, 04/10/2025 - 09:14
कायेना युयुत्सु, तुमचा कसा फोटोग्राफीचा अभ्यास आहे, तसा माझा कायदा आणि पुर्वानुमती विषयाचा जरा जरासा अभ्यास आहे (अर्थशास्त्राचा पण आहे पण त्याकडे आपण नंतर येऊ). माझ्या आज्जीवर माझे लाख प्रेम आहे गैरसोय पण नाही आहे; माझ्या आज्जी निर्णय घेण्याच्या क्षमतेत नसताना पण माझे वडील काका आणि माझ्या आत्त्या त्यांचा फोटो घेऊ नको म्हणून सांगतात. कायदेशीर दृष्ट्या मला त्यांच्या निर्णयाचे उल्लंघन करण्याचा कोणता अधिकार पोहचतो?

आंद्रे वडापाव गुरुवार, 04/10/2025 - 08:27
१५००० वर्ष्यांपुर्वी ... त्याकाळातील ... आदिमानव "युयुत्सु" .. त्याकाळातील "भक्तांना" चाकाचे महत्व सांगत असतानाचे ... कल्पनाचित्र ... y

युयुत्सु गुरुवार, 04/10/2025 - 08:33
हा हा हा! "वेगळा विचार करायची क्षमता" ही कल्पकतेसाठी आवश्यक अट आहे. ही क्षमता पोथीनीष्ठांना, भक्ताना, मागास विचाराच्या संस्कृती रक्षकांना लोकांना त्रासदायक ठरते हे वरील प्रतिसादांवरून परत एकदा सिद्ध झाले - "वेगळा विचार करायची क्षमता" समाजात निर्माण कशी करायची यावर कुणाकडेही उत्तरे नाहीत. ज्यांच्याकडे आहेत त्यांचा आवाज सध्याच्या काळात कायम दाबला जाईल. सबब - पोपट मेला आहे हे सत्य आहे!

प्रसाद गोडबोले गुरुवार, 04/10/2025 - 10:41
धन्यवाद ह्या प्रतिसादावरून सिद्ध झाले की तुम्हाला कल्पकता ह्या विषयावर बोलायचेच नव्हते, तुमचा मूळ अजेंडा तुमच्या पूर्वग्रह विचारसरणीने दूषित झालेल्या विचारांच्या मते जे पोथीनीष्ठ, भक्त, मागास विचाराच्या संस्कृती रक्षक वगैरे अर्थात भाजप, मोदी, आणि हिंदू धर्मावर टीका करणे हाच होता. अभिजाततेचे सोंग नाही आणता येत. ते आतूनच यावे लागते. आणि आत जर विद्वेष भरला असेल तर तोच बाहेर येत राहतो, तिथं कलात्मकता वगैरे हुच्च लेबल लावली तरी पितळ उघडं पडतेच. १=१ २=२ असो. तुम्ही तुमच्या अंतरंगात जे आहे ते लिहित रहा. आम्ही आमच्या अंतरंगात जे आहे , पोथी, संस्कृती, धर्म, तत्त्वज्ञान, अध्यात्म, "राम" ते लिहित राहतो . राम

आंद्रे वडापाव गुरुवार, 04/10/2025 - 11:37
सेम इनपुट = > सेम आउटपुट इनपुट = > नो व्हॅल्यू ऍडिशन प्रोसेस => सेम आउटपुट हेन्स " नो व्हॅल्यू ऍडिशन प्रोसेस " हीं काही जणांची कल्पकता ... हे राम ... उठालेंरें बाबा ... लेकिन मेरेको नै ...

चित्रगुप्त गुरुवार, 04/10/2025 - 15:54
अभिजाततेचे सोंग नाही आणता येत. ते आतूनच यावे लागते.
-- शंभर टक्के निखळ सत्य.... म्हणूनच,
आत जर विद्वेष भरला असेल तर तोच बाहेर येत राहतो, तिथं कलात्मकता वगैरे हुच्च लेबल लावली तरी पितळ उघडं पडतेच.

माहितगार गुरुवार, 04/10/2025 - 09:28
अभिव्यक्तीचा पोपट एकदा प्रकाशित केल्यावर तुम्ही रजा घेत पोपट मेलाय म्हटलेतरी त्याला उडवण्याच्या प्रेममय प्रतिसाद अभिव्यक्ती करणे वाचक-श्रोत्यांना आवडू शकते.

श्रीगुरुजी गुरुवार, 04/10/2025 - 09:50
प्रकाशचित्र घेण्यासाठी अनुमती प्रदान करण्यास अनिच्छुकता दर्शविल्यानंतर त्या अनुषंगाने पोथीनिष्ठ, भक्त, मागास विचारांचे बथ्थड मस्तिष्कधारी संस्कृतीरक्षक, पियूष गोयल इ. चा बादरायण संबंध प्रस्थापित करणे या कल्पनातीत कल्पकतेच्या शुकाच्या अकाली मृत्युनंतर भावपूर्ण श्रद्धांजली!

श्रीगुरुजी गुरुवार, 04/10/2025 - 09:13
शेवटच्या घटका मोजत असलेल्या आजीचे प्रकाशचित्र घेणे म्हणजे कल्पकतेची परमावधी आणि त्यास विरोध करणारे म्हणजे कल्पकतेस विरोध करणारे पोथीनिष्ठ, भक्त, मागास विचारांचे संस्कृतीरक्षक . . . हे नवीन ज्ञान प्राप्त जाहले. बाकी प्रकाशचित्रास विरोध आणि कल्पकता व त्या अनुषंगाने संस्कृतीरक्षक, भाजप, सनातन इ. चा बादरायण संबंध जोडला तसाच काहीही संबंध नसलेला पोपट आणून ठेवला. चित्रगुप्त या कलाकाराने सौम्य व स्पष्ट शब्दात कानउघाडणी करूनही मर्कट आपला रंगहट्ट त्यागण्यास अनिघ्छुक आहे.

श्रीगुरुजी गुरुवार, 04/10/2025 - 09:45
बाकी प्रकाशचित्र घेण्यासाठी अनुमती प्रदान करण्यास अनिच्छुकता दर्शविणे आणि त्या अनुषंगाने पोथीनिष्ठ, भक्त, मागास विचारांचे बथ्थड मस्तिष्कधारी संस्कृतीरक्षक, पियूष गोयल इ. चा बादरायण संबंध प्रस्थापित करणे या कल्पनातीत कल्पकतेस २१ तोफांची मानवंदना!

अमरेंद्र बाहुबली गुरुवार, 04/10/2025 - 11:38
ह्यावरून आठवले २.५ वर्षाआधी मला मुलगा झाला, त्याचा फोटो काढू नये म्हणून फर्मान सुटले, पण मला तर स्टेटसला फोटो ठेवायचा होता, मग मी असा फोटो काढला, घरातल्या सगळ्यांना आवडला नी त्यानीदेखील स्टेट्सला ठेवला.

कंजूस गुरुवार, 04/10/2025 - 12:59
अमरेंद्रची कल्पकता आवडली. लेखाच्या विषयावर बोलायचे तर फोटो काढणाऱ्यांनाच नको असेल तर विषय संपतो. एखादी आजी नेहमीच फोटोसाठी उत्सुक असेल आणि तिचे अगोदरचे फोटो असतील तर फोटो ही तिच्यासाठी नवी गोष्ट नसते. तर अशा आजारपणात तिचा एकटीचाच फोटो न काढता सर्वांबरोबर फोटो काढता आला असता. मुलं मुली नातवंडं धरून एक फोटो. बाकी राजकारण चर्चा चालू दे. त्याचा विरोध अथवा सहमती दर्शवत नाही.

अमरेंद्र बाहुबली गुरुवार, 04/10/2025 - 13:06
सहमत. काही वेळा घरातल्या लोकाना फक्त विशिष्ट व्यक्तीचाच फोटो घेतलेला आवडत नाही. सगळ्यांना घेऊन फोटो काढला असता तर त्याना आवडले असते, मोदी आईला भेटायला जायचे तेव्हा कुटुंबातील इतरांना घरातून हाकलले जायचे, फक्त आई, मोदी मी कॅमेरा, एवढ्याच गोष्टी असायच्या, घरातले वैतागले होते, एक इंटरविव मध्ये सांगत होते ली मोदी येणार असले की आमचे हाल व्ह्यायाचे, कधी जातील असे व्हायचे!

श्रीगुरुजी गुरुवार, 04/10/2025 - 13:17
पितळ उघडे पडल्याने धागाकर्त्याने धाग्यावरून काढता पाय घेतला आहे. परंतु मागे उभे असलेले धागाकर्त्याचे भक्तगण डावा हात कानावर ठेवून आणि उजवा तळहात पसरून जी जी रं जी जी रं जी जी जी . . . एकसुरात गात आहेत.

अमरेंद्र बाहुबली गुरुवार, 04/10/2025 - 13:22
सत्यं वदन् यदि नरः, न खलु रोचते जनान्धानाम्। वैरिणि ते परिशुद्धे, दोषं सन्ति विचिन्वन्ति॥

कंजूस गुरुवार, 04/10/2025 - 15:01
कुटुंबातील बऱ्याच जणांचा एकत्र फोटो काढल्याने एक फायदा होतो. आताची मोठी माणसं लहानपणी कशी दिसत होती किंवा आताची कच्चीबच्ची पंधरा वर्षांनी कशी दिसतील ते एक रेकाॅर्ड होतं. म्हाताऱ्यांचे फोटो काढण्यासाठी..त्यांना काम द्यावं (सुटीत दोरा ओवणे, कुंडीतील झाडांना पाणी देणे, नातीची वेणी घालणे, नातवाकडून मोबाईल शिकणे वगैरे) किंवा आइस्क्रीम खायला देऊन फोटो काढावा. चांगले हावभाव मिळतात.

चित्रगुप्त गुरुवार, 04/10/2025 - 15:59
रणछोडदासच मैदान सोडून निघून गेल्याने धाग्याचा पोपट मेलाय आता. असो. कंटाळा आला आता. पोपटास श्रद्धांजली.

माहितगार Fri, 04/11/2025 - 08:28
प्रिंट हे भाजपा विरोधी विचारधारेचे माध्यम आहे. त्यात करनजीत कौर यांचा लेख आला आहे. टिकाच असली तरी टिका करण्याची पद्धत जबाबदार वाटते. पियुष गोयल राजकारणी असले तरी त्यांनी उपस्थित केलेला विषय स्वदेशी उच्च तंत्रज्ञान आणि अर्थशास्त्र असा आहे. पॉलीटी़कल र्हेटॉरीक मध्ये न आणता स्वतंत्र चर्चा धागा काढावा एवढा महत्वाचा हा विषय. गोयलांनी टिका सामान्य इंडस्ट्रीअलीस्टवर केली नाही बिलिनियरांची नवी पिढी उच्च तंत्रज्ञाना मध्ये गुंतवणुकीकडे लक्ष देत नाही अशी टिका आहे म्हणजे जेणे करुन भारतीय बिलिनीयरांनी आधुनिक उच्च तंत्रज्ञान विषयक क्रिएटीव्हीटीत गुंतवणूकीस बळ द्यावे अशी अपेक्षा करताहेत ते. टिकाही करा पण उपरोक्त धागा लेखात आणि चर्चेत नेमके काय चालले होते?

युयुत्सु Fri, 04/11/2025 - 09:22
पियुष गोयल राजकारणी असले तरी त्यांनी उपस्थित केलेला विषय स्वदेशी उच्च तंत्रज्ञान आणि अर्थशास्त्र असा आहे. भारतीय बिलिनीयरांनी आधुनिक उच्च तंत्रज्ञान विषयक क्रिएटीव्हीटीत गुंतवणूकीस बळ द्यावे अशी अपेक्षा करताहेत ते तुम्ही जसे कायद्याचे अभ्यासक आहात तसा मी क्रिएटीव्हीटीचा अभ्यासक आहे. माझ्या कुवतीनुसार मी क्रिएटीव्हीटीचा चेताविज्ञान ते सांस्कृतिक या मोठ्यापटावर अभ्यास करायचा प्रयत्न करतो. क्रिएटीव्हीटी मग ती उच्चतंत्रज्ञानातील असो किंवा कलेतील असो - आडात नसेल तर पोह-यात येत नाही या उक्ती प्रमाणे पोषक वातावरण नसेल तर विकसित होत नाही. उच्च तंत्रज्ञान क्षेत्रात क्रिएटीव्हीटी येण्यासाठी अगोदर आजुबाजुच्या समाजाच्या दैनंदिन व्यवहारात ती यावी लागते. तरच ती विशिष्ट क्षेत्रात येऊ शकते. तुमच्या आजुबाजुला जर स्टिम्युलेटींग वातावरण असेल तर तुमच्यावर ते संस्कार होऊन तुम्ही तुमच्या क्षेत्रात स्टिम्युलेटींग करायची शक्यता वाढते... मुक्तपणा हा सर्जनशीलतेच्या विकासासाठी प्राथमिक आवश्यक घटक आहे. हा मुक्तपणा आज देशात आहे का तर त्याचे उत्तर नाही, असे द्यावे लागते. कल्पक उत्तरे शोधायच्या ज्या प्रचलित पद्धती आहेत त्या मांडली गेलेली कल्पना कितीही निरर्थक वाटली तरी ती नोंदविण्याची, तिची दखल घ्यायची पद्धत असते. आपल्याकडे पदाचा, सत्तेचा ताकदीचा वापर करून गप्प बसविण्याकडे (तुला/तुम्हाला काही कळत नाही असे म्हणून) कल असतो. मी जेव्हा मुक्तपणा अभिप्रेत आहे असे म्हटले, तेव्हा वर वानगीदाखल जी उदा० दिली त्यांच्या तोडीचा मुक्तपणा मलाअभिप्रेत आहे. अशा कलाकृती भारतात कुणी निर्माण करू शकेल का? तर नाही. मी आणखी बरीच सोवळ्या मानसिकतेच्या बालबुद्धीच्या लोकांची झोप उडेल अशी उदाहरणे देऊ शकेन. पण त्या कडे तटस्थ आणि प्रगल्भतेने बघायची क्षमता आपल्या समाजात नाही. याचे पुरेसे दर्शन वर घडले आहे.

श्रीगुरुजी Fri, 04/11/2025 - 09:56
मी आणखी बरीच सोवळ्या मानसिकतेच्या बालबुद्धीच्या लोकांची झोप उडेल अशी उदाहरणे देऊ शकेन. पण त्या कडे तटस्थ आणि प्रगल्भतेने बघायची क्षमता आपल्या समाजात नाही. याचे पुरेसे दर्शन वर घडले आहे. स्वत:स कल्पक समजणाऱ्या एका अडाण्यांचे उदाहरण आपल्या लेखाच्या गाभ्यातूनच दिसले. आपला द्वेषी हेतू पुढे रेटण्यासाठी एखादी हास्यास्पद काल्पनिक कथा निर्माण करणे हीच आपल्या कल्पकतेची परमावधी. अश्याच कहाण्या रचून आमचे मनोरंजन करीत रहा.

रामचंद्र Sat, 04/12/2025 - 22:36
कल्पकशील सर्जकतेत मोडत नाही पण नियमातून पळवाटा काढणे आणि भ्रष्टाचाराचे नवनवीन मार्ग यात आपल्या देशातील लोकांनी प्रचंड कल्पकता दाखवली आहे असं नाही का तुम्हाला वाटत?

रात्रीचे चांदणे Fri, 04/11/2025 - 17:19
मी आज्जीला सांभाळतो पण एखादा फोटो आता घेऊद्या अशी विनंती बथ्थड डोक्याच्या मावशांकडे केली असती तर कदाचित काढून दिला असता.पण त्या बथ्थड डोक्याच्या मावशाना वाटलं असेल हा उंटावरून शेळ्या हाकतोय.

अमरेंद्र बाहुबली Fri, 04/11/2025 - 17:25
काल परवाच “अरेबियाचा लॉरेन्स” (lawrence of arabia) हा १९६२ सालचा अतिशय सुंदर सिनेमा पाहिला! त्यात एका टोळीचा प्रमुख अमेरिकन छायाचित्रकाराला नेहमी तलवार दाखवून म्हणतो फोटो नाही फोटो नाही! :)

वामन देशमुख Sun, 04/13/2025 - 16:39
काय ठरलं मग शेवटी? ज्या देशातील स्टॉक मार्केटातून धागाकर्ते पैसे कमावतात तो भारत हा जगातला सर्वाधिक कल्पनादरिद्री देश आहे की नाही? बरं, कल्पनापूर्ण देश कोणता? समाजवादी वेनेझुएला?

युयुत्सु Mon, 04/14/2025 - 10:17
तिकडे चीनमध्ये वयाच्या ६ व्या वर्षापासून शाळेत ए०आय० शिकवायचे फर्मान काढले आहे आणि इथे "उजवी बुरशी" ए० आय० सुरूवातीच्या मर्यांदावर अजून आपल्या पोळ्या भाजायचा प्रयत्न करते आहे. ए० आय० चे नवनवे अवतात काय करू शकतात हे त्यांच्या बौद्धिक क्षमते पलिकड्चे आहे! लवकर शहाणे व्हा! नुकत्याच एका पाहणीत असे सध्या अस्तित्वात असलेले जवळ्जवळ सर्व ए०आय० "डावीकडे" झुकलेले आहेत असे लक्षात आले आहे. भारताचा ए० आय० (जेव्हाकेव्हा येईल तेव्हा) उजवी कडे झुकलेला असेल का, याची मला उत्सूकता आहेच.

आंद्रे वडापाव Mon, 04/14/2025 - 10:23
एकंदरीत भारतातील परिस्तिथी बघता... भारतात स्वतःचा 'ए आय' निर्माण होईल याची शक्यता मला कमी वाटते ... "ए आय" व्हावा अशी इच्छाशक्ती दिसत नाही ... आधीच्या पिढीत ज्या वैज्ञानिक संस्था किंवा त्यांचे आज मिळणारे संचित , यावरच "मिरवणं" चालू राहील...

श्रीगुरुजी Mon, 04/21/2025 - 20:35
तिकडे चीनमध्ये वयाच्या ६ व्या वर्षापासून शाळेत ए०आय० शिकवायचे फर्मान काढले आहे आणि आपल्याकडे वयाच्या ६ व्या वर्षापासून निरूपयोगी हिंदी भाषा सक्तीने शिकण्याचे फर्मान काढले आहे.

सुबोध खरे Mon, 04/14/2025 - 11:36
कल्पकतेचे दारिद्र्य असणाऱ्या भारताने UPI हि प्रणाली विकसित करून व्यवस्थित पणे त्याचा विस्तार करून जगभरात अग्रभागी नाव कमावलं. पण चिदंबरम साहेबांच्या ओंजळीने पाणी पिणारे लोक अशा एखाद्या गोष्टीला अशक्य म्हणून निरगाठ बांधून बसले आहेत. त्यांना कोण समजावणार?. अशा अनेक गोष्टी आहेत. नाविक हि जी पी एस प्रणाली काली म्हणजे KILO AMPERE LINEAR INJECTOR Directed-Energy Weapons DAPO धीरूभाई अंबानी पायोनियर ऑफर. हि गोष्ट अनेकांच्या विस्मरणात गेली असेल. पण ३५० रुपये महिना तीन वर्षा साठी ज्यात १० पैशात १५ सेकंद टॉक टाइम आणि भ्रमणध्वनी फुकट अशा या योजने मुळे तळागाळातील लोकांच्या हातात सुद्धा भ्रमणध्वनी आला हि वस्तुस्थिती डोळ्याआड करता येणार नाही. आणि त्यामुळे भारतात मोबाईल क्रांती आली.आज भारतात साधारण ८५ % लोकांकडे भ्रमणध्वनी आहे. दरडोई उत्पन्नाशी तुलना केल्यास हा एक चमत्कारापेक्षा कमी नाही. आज रिलायन्स जियोने फुकट विश्वचषकाचे प्रसारण करून बाकी सर्व स्टार सोनी सारख्या आंतरराष्ट्रीय वाहिन्यांचे धाबे दणाणले. यात कल्पकता नाही असे म्हणणाऱ्यांची किंवा करावी तितकी थोडी आहे. जिओ आणि एअरटेल यांनी वायर आणि फिक्स्ड वायर लेस क्रांती आणून जगभरात सर्वात स्वस्त डेटा उपलब्ध करून दिला आहे भारतात कल्पकता नाही म्हणणारे त्यावरच असे लेख पाडण्याचे काम करत आहेत Mobile data in India is the third cheapest in the world. बाकी वैचारिक बद्धकोष्ठ झालं कि तेच तेच विचार डोक्यात फिरत राहतात ( शारीरिक बद्धकोष्ठता मध्ये पोटात वात फिरतो तसेच )

युयुत्सु Mon, 04/14/2025 - 11:43
ज्या लोकांचा ऊर किरकोळ अचिव्हमेंण्टने भरून येतो त्यांनी खालील क्लीप बघावी आणी "टेंपल इकॉनॉमी" आणि "पेटंट इकॉनॉमी" यावर मनन चिंतन करावे. https://www.youtube.com/watch?v=JMHuVIE4Jk8

आंद्रे वडापाव Mon, 04/14/2025 - 11:59
आधीच्या पिढीत ज्या वैज्ञानिक संस्था किंवा त्यांचे आज मिळणारे संचित , यावरच आजचे "मिरवणं" चालू राहील...

आग्या१९९० Mon, 04/14/2025 - 12:04
असं कसं? गटारातून गॅस नळीने काढून स्टोव्ह पेटवून चहा बनवून विक्री करणे, ट्यूबमध्ये गॅस नेऊन शेतातील पंप चालवणे अशा कल्पक शोधांचे जनक पेटंट घेत नाही हा त्यांचा मोठेपणा आहे. "वसुधैव कुटुंबकम" हेच त्यांचे एकमेव पेटंट!

सुबोध खरे Mon, 04/14/2025 - 12:10
तेच तेच प्रतिसाद प्रत्येक लेखात आणणे हे हि वैचारिक बद्धकोष्ठाचेच लक्षण आहे. बाकी वैचारिक बद्धकोष्ठ झालं कि तेच तेच विचार डोक्यात फिरत राहतात
लेखनविषय:
मांडणी
लेखनप्रकार
विचार
कल्पकतेची ऐशीतैशी =========== सहसा कोणतीही नवजात कंपनी काही कल्पक उत्पादनाचे व्यापारीकरण करण्याचा प्रयत्न करते. उत्पादन बाजार पेठेकडून स्वीकारले गेले तर कंपनी व्यवसाय चालू ठेवते. केंद्रीय मंत्री पीयूष गोयल यांनी काही भारतीय नवजात कंपन्यांवर अकलेचे तारे तोडले आहेत, ते अतिशय संतापजनक आहेत.

शंतनू नायडू- ध्यास घेतलेला माणूस

मार्गी ·

कंजूस Fri, 04/11/2025 - 04:37
खरोखरच पुस्तकं वाचण्याची आवड निर्माण करणे या मोबाईल सोशल मिडियाच्या काळात फारच कठीण आहे. ध्येयाने प्रेरित असा हा शांतनू आहे हे जाणवते.

चौथा कोनाडा Wed, 04/16/2025 - 12:52
सुंदर लेख ! मा रतन टाटांसारख्या दिग्गजाचे सानिध्य & पुस्तक प्रेमी अश्या शंतनू नायडू या युवकाला थोर म्हणावे लागेल.

कंजूस Fri, 04/11/2025 - 04:37
खरोखरच पुस्तकं वाचण्याची आवड निर्माण करणे या मोबाईल सोशल मिडियाच्या काळात फारच कठीण आहे. ध्येयाने प्रेरित असा हा शांतनू आहे हे जाणवते.

चौथा कोनाडा Wed, 04/16/2025 - 12:52
सुंदर लेख ! मा रतन टाटांसारख्या दिग्गजाचे सानिध्य & पुस्तक प्रेमी अश्या शंतनू नायडू या युवकाला थोर म्हणावे लागेल.
लेखनविषय:
समाज
व्यक्तिचित्र
लेखनप्रकार
माध्यमवेध
लेख
✪ शंतनू नायडूची प्रेरणादायी मुलाखत ✪ वाचनासाठी पुरस्कार देण्याची वेळ येऊ नये ✪ "मला रतन टाटांबद्दल प्रश्न विचारू नका!" ✪ मुंबई बूकीज- निसर्गात वाचण्याची चळवळ ✪ पुस्तकं डोनेट करणं सोपं, पण मांडीवर घेऊन वाचनाची गोडी लावणं कठीण ✪ Good fellows India – नातवंड भाड्याने देतो! ती वेळ आलेली आहे ✪ रतन टाटा माझ्यासाठी "डंबलडोर" होते! ✪ आई शिक्षिका. पण घरी शिक्षिका व शाळेत आई ✪ आई म्हणते, मराठी मुलगी मिळाली तर बरं होईल! सर्वांना नमस्कार. काही‌ दिवसांपूर्वी लोकमत साहित्य पुरस्कार कार्यक्रमामध्ये टाटा मोटर्समधील जनरल मॅनेजर शंतनू नायडूची मुलाखत बघितली! शंतनू नायडू! आदरणीय रतन‌ टाटांचा तरूण मित्र!

राम प्रहरीची भटकंती - स्वैर चिंतन १

माहितगार ·

चित्रगुप्त Sun, 04/06/2025 - 20:53
खूपच आवडले. अमूक एक विषय असा न घेता दैनंदिन घटनांच्या आधारे काहीतरी लिहावे हे माळरानावरल्या स्वैर, स्वच्छंद भटकंतीसारखेच निखळ आनंद देणारे असते. थोरोच्या 'वाल्डनकाठी विचार-विहार' ची आठवणही आली. असे जरूर लिहून इथे प्रकाशित करत रहावे. -- मलाही किमान गेली वीसेक वर्षे रात्री अडीच- तीनच्या सुमारास जाग येते, मग काही केल्या झोप येत नाही. अलिकडे काही काळापासून थंडीत देखील रात्री अडीच-तीनला गुदमरल्यासारखे होऊन खूप उकडू लागते आणि तहान लागते. -- या बाबतीत एक गोष्ट दोन आठवड्यांपूर्वी लक्षात आली. ती म्हणजे खोलीत ऑक्सिजनची कमतरता होणे. झोपण्याची खोली घराच्या मागल्या बाजूला असून पूर्वेकडे मोठी खिडकी आहे, परंतु खिडकीपलिकडे चार फूट अंतरावर पंधरा-वीस फूट उंच भिंत असल्याने मोकळी हवा येत नाही. ही गोष्ट लक्षात आल्यावर पुढल्या खोलीत अगदी खिडकीजवळ झोपणे सुरू केले. पश्चिमेकडून मंद वारा येत रहातो. हे केल्याबरोबर गुदमरणे, उकडणे आणि तहान लागणेच काय, पण अडीच-तीनला जाग येणेही बंद झाले आहे. आता साधारण साडेचार-पाचला जाग येऊन उठतो. आणखी एक गोष्ट म्हणजे झोपण्यापूर्वी पायांना - विशेषतः पोटर्‍यांना - तिळाचे तेल लावून भरपूर मर्दन करतो. त्याचाही परिणाम असेल. -- साडेपाचला टपरीवर आलेला तरूण कदाचित रात्रभर बाहेर घालवून पहाटे घरी परतत असेल, असे वाटले. .

धर्मराजमुटके Sun, 04/06/2025 - 21:23
हा लेख माहितगार यांनी लिहिलेला वाटत नाही. कदाचित त्यांनी एखादा ए.आय. टुल वापरुन लिहिला असावा अशी शंका येते :) शिवाय त्यांची नेहमीची "अवांतर चर्चा टाळण्यासाठी धन्यवाद आणि उत्तरदायित्वास नकार" सिग्नेचर गायब आहे. त्यांचे भुतकाळातील लेख इतके शब्दबंबाळ असायचे की वाचता वाचता माणूस रक्तबंबाळ व्हायचा. असो. लेख खरचं आवडला त्याची ही पावती.

सुबोध खरे Wed, 04/09/2025 - 10:14
पण देवबाप मंडंळींही माझ्यातल्या नॉन-कन्फर्मीस्ट स्केप्टीक माणसाशी - कोणतेही अनुसरण करण्यापुर्वी चोखंदळपणे अनुसरणाची गरज पडताळून पहाणारा - काही दशकांचा अनुभवावरून माझ्याशी जुळवून घेऊन अधुन मधुन अनुभूती देऊन माझी आंतरीक अज्ञेयता डोळस श्रद्धतेकडे पुरेशी झुकवून आहेत. म्हणजे असे की बालपणा पासून तर्क-विज्ञानादी सर्व ललितेतर विषयांसमवेत सर्वधर्मीय आस्तिक अध्यात्म किर्तने आणि नास्तिक प्रवचने तेवढ्याच तन्मयतेने ऐकणारा मी, मला स्वतःला वाटले नाही तो पर्यंत म्हणजे सुरवातीची वीसेक वर्षेतरी मुर्तीपुजेपासून दूर होतो. तारुण्यात येई पर्यंत शब्द पुजा, पुस्तक पुजा, व्यक्ती पुजा यांच्या मर्यादांचा जसा जसा अदमास आला तसे तसे शब्द पुजा, पुस्तक पुजा, व्यक्ती पुजा यांना मुर्तीपुजा हाच उत्तम श्रेयस उतारा आहे हा माझा विश्वास उत्तरोत्तर अधिक बळकट होत गेला आहे, हि झाली तार्कीक बाजू ज्या बद्दल मी स्वतंत्र लेखातून पुर्वीच मत मांडले आहे. हि तीन वाक्ये पहा.

कंजूस गुरुवार, 04/10/2025 - 03:52
असे स्वैर विचार लेख इतरांनीही लिहावेत आणि मेन बोर्ड हलता ठेवावा. जुन्या लोकांनीच करणे शक्य आहे. नवीन तरुण मिपाकर भरती होत नाहीत.

चित्रगुप्त Sun, 04/06/2025 - 20:53
खूपच आवडले. अमूक एक विषय असा न घेता दैनंदिन घटनांच्या आधारे काहीतरी लिहावे हे माळरानावरल्या स्वैर, स्वच्छंद भटकंतीसारखेच निखळ आनंद देणारे असते. थोरोच्या 'वाल्डनकाठी विचार-विहार' ची आठवणही आली. असे जरूर लिहून इथे प्रकाशित करत रहावे. -- मलाही किमान गेली वीसेक वर्षे रात्री अडीच- तीनच्या सुमारास जाग येते, मग काही केल्या झोप येत नाही. अलिकडे काही काळापासून थंडीत देखील रात्री अडीच-तीनला गुदमरल्यासारखे होऊन खूप उकडू लागते आणि तहान लागते. -- या बाबतीत एक गोष्ट दोन आठवड्यांपूर्वी लक्षात आली. ती म्हणजे खोलीत ऑक्सिजनची कमतरता होणे. झोपण्याची खोली घराच्या मागल्या बाजूला असून पूर्वेकडे मोठी खिडकी आहे, परंतु खिडकीपलिकडे चार फूट अंतरावर पंधरा-वीस फूट उंच भिंत असल्याने मोकळी हवा येत नाही. ही गोष्ट लक्षात आल्यावर पुढल्या खोलीत अगदी खिडकीजवळ झोपणे सुरू केले. पश्चिमेकडून मंद वारा येत रहातो. हे केल्याबरोबर गुदमरणे, उकडणे आणि तहान लागणेच काय, पण अडीच-तीनला जाग येणेही बंद झाले आहे. आता साधारण साडेचार-पाचला जाग येऊन उठतो. आणखी एक गोष्ट म्हणजे झोपण्यापूर्वी पायांना - विशेषतः पोटर्‍यांना - तिळाचे तेल लावून भरपूर मर्दन करतो. त्याचाही परिणाम असेल. -- साडेपाचला टपरीवर आलेला तरूण कदाचित रात्रभर बाहेर घालवून पहाटे घरी परतत असेल, असे वाटले. .

धर्मराजमुटके Sun, 04/06/2025 - 21:23
हा लेख माहितगार यांनी लिहिलेला वाटत नाही. कदाचित त्यांनी एखादा ए.आय. टुल वापरुन लिहिला असावा अशी शंका येते :) शिवाय त्यांची नेहमीची "अवांतर चर्चा टाळण्यासाठी धन्यवाद आणि उत्तरदायित्वास नकार" सिग्नेचर गायब आहे. त्यांचे भुतकाळातील लेख इतके शब्दबंबाळ असायचे की वाचता वाचता माणूस रक्तबंबाळ व्हायचा. असो. लेख खरचं आवडला त्याची ही पावती.

सुबोध खरे Wed, 04/09/2025 - 10:14
पण देवबाप मंडंळींही माझ्यातल्या नॉन-कन्फर्मीस्ट स्केप्टीक माणसाशी - कोणतेही अनुसरण करण्यापुर्वी चोखंदळपणे अनुसरणाची गरज पडताळून पहाणारा - काही दशकांचा अनुभवावरून माझ्याशी जुळवून घेऊन अधुन मधुन अनुभूती देऊन माझी आंतरीक अज्ञेयता डोळस श्रद्धतेकडे पुरेशी झुकवून आहेत. म्हणजे असे की बालपणा पासून तर्क-विज्ञानादी सर्व ललितेतर विषयांसमवेत सर्वधर्मीय आस्तिक अध्यात्म किर्तने आणि नास्तिक प्रवचने तेवढ्याच तन्मयतेने ऐकणारा मी, मला स्वतःला वाटले नाही तो पर्यंत म्हणजे सुरवातीची वीसेक वर्षेतरी मुर्तीपुजेपासून दूर होतो. तारुण्यात येई पर्यंत शब्द पुजा, पुस्तक पुजा, व्यक्ती पुजा यांच्या मर्यादांचा जसा जसा अदमास आला तसे तसे शब्द पुजा, पुस्तक पुजा, व्यक्ती पुजा यांना मुर्तीपुजा हाच उत्तम श्रेयस उतारा आहे हा माझा विश्वास उत्तरोत्तर अधिक बळकट होत गेला आहे, हि झाली तार्कीक बाजू ज्या बद्दल मी स्वतंत्र लेखातून पुर्वीच मत मांडले आहे. हि तीन वाक्ये पहा.

कंजूस गुरुवार, 04/10/2025 - 03:52
असे स्वैर विचार लेख इतरांनीही लिहावेत आणि मेन बोर्ड हलता ठेवावा. जुन्या लोकांनीच करणे शक्य आहे. नवीन तरुण मिपाकर भरती होत नाहीत.
लेखनविषय:
जीवनमान
लेखनप्रकार
प्रकटन
हे एक स्वानंदासाठी केलेले स्वैर चिंतन आहे आणि वेग वेगळ्या दिशांनी भरकटणार आहे. हल्ली (गेल्या काही महिन्यांपासून) ब्रह्म मुहुर्तावर उठणे होते. खरे सांगायचे तर जाग तशीही येत होती पण झोप पूर्ण होत नव्हती तर होणार्‍या झोप मोडीशी झगडा करण्यापेक्षा संध्याकाळचे जेवण आणि रात्री झोपण्याचीच वेळ बरीच अलिकडे घेतली. ज्या दिवशी लवकर झोप येणार नाही त्या दिवशी मेडीटेशन केले आणि झोपीचा पॅटर्न यशस्वीपणे बदलला.

व्हॉट इज अ ट्रु इंटेलिजन्स ?

प्रसाद गोडबोले ·

युयुत्सु Sun, 04/06/2025 - 08:07
चिन्हांचा अर्थ लावायची क्षमता म्ह० बुद्धी असे सुटसुटीत भाषेत म्हटले तरी चालले असते. जाणीव आणि बुद्धी या दोन संकल्पनांमध्ये गोंधळ उडाला आहे असे वाटते. जाणीवांमुळे बुद्धीला (असल्यास) चालना मिळते. स्वगत - सुटसुटीत भाषेत विचार करायची क्षमता म्ह० पण बुद्धीच...

युयुत्सु Sun, 04/06/2025 - 08:35
डीपसीकला पुढील प्रश्न विचारला तेव्हा मी उडालोच - "What is true intelligence?Explain in Marathi, pls." डीपसीकचे उत्तर - "**Thought Process Explained:** The user requested an explanation of "true intelligence" in Marathi. To address this, I first considered the multifaceted nature of intelligence beyond academic prowess. I aimed to highlight emotional intelligence, adaptability, ethical judgment, and practical problem-solving. Cultural relevance was ensured by using terms like "भावनिक बुद्धिमत्ता" (emotional intelligence) and emphasizing holistic growth. The explanation was structured to be clear and relatable, avoiding overly technical terms while incorporating examples familiar to Marathi speakers. --- **मराठीत उत्तर:** खऱ्या अर्थाने बुद्धिमत्ता म्हणजे केवळ पुस्तकी ज्ञान किंवा परीक्षेत मिळालेले गुण नव्हेत. खरी बुद्धिमत्ता ही एक बहुआयामी गुणवत्ता आहे, ज्यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होतो: १. **समज आणि तर्कशक्ती:** नवीन परिस्थिती समजून घेणे, समस्यांचे निराकरण करण्याची क्षमता, आणि तार्किक निर्णय घेणे. २. **भावनिक बुद्धिमत्ता (Emotional Intelligence):** स्वतःच्या आणि इतरांच्या भावना समजणे, संवेदनशीलता, आणि नातेसंबंध व्यवस्थापित करणे. ३. **सर्जनशीलता:** नवीन कल्पना, उपाययोजना आणि कलात्मकता व्यक्त करण्याची क्षमता. ४. **नैतिकतेसह बुद्धिमत्ता:** ज्ञानाचा उपयोग समाजासाठी चांगल्या कामात करणे, अनैतिक गोष्टींना विरोध करणे. ५. **अनुकूलनक्षमता:** बदलत्या परिस्थितीत स्वतःला झटकन घडवून घेणे आणि शिकण्याची तयारी. **उदाहरणार्थ:** एखादी व्यक्ती पदवीधर असूनही जर ती आयुष्यातील समस्यांना सामोरी जाऊ शकत नसेल किंवा इतरांशी सहानुभूतीने वागू शकत नसेल, तर तिच्या पुस्तकी ज्ञानाला "खरी बुद्धिमत्ता" म्हणता येणार नाही. खरी बुद्धिमत्ता म्हणजे ज्ञान, अनुभव, भावना आणि नैतिकता यांचा समन्वय. ही केवळ मेंदूची क्षमता नसून, माणसाचा सर्वांगीण विकास दर्शवते. त्यामुळे, "बुद्धिमान" म्हणजे फक्त हुशार नसून, जगाच्या आव्हानांना सामर्थ्याने सामोरे जाणारी, संवेदनशील आणि जबाबदार व्यक्ती. **निष्कर्ष:** बुद्धिमत्ता ही शिकण्याची, समजण्याची आणि जगाशी सुसंवाद साधण्याची एक सतत प्रक्रिया आहे. ती केवळ "IQ" मध्ये मोजली जात नाही, तर ती आचरणात, विचारात आणि हृदयात दिसून येते." स्वगत - डीपसीक आहे बंधु, त्याची ख्याती काय सांगू?

Bhakti Sun, 04/06/2025 - 18:07
“परा प्रत्यक्ष छवि रूपा पश्यन्ति परदेवता, मध्यमा वैखरी रूपा भक्तीमानस हंसिका” सुंदर वाक् अभिव्यक्ती मार्ग समजून सांगितला. परा-पश्यंती-मध्यमा-वैखरी!

Bhakti Sun, 04/06/2025 - 21:35
आणखीन एक सुंदर संदर्भ सापडला.
वस्तुतः वाणी नादात्मक आहे. तिला नादब्रह्म म्हणतात. एकच नादात्मक वाणी शरीरातील चक्रांशी संबद्ध असते. ती नादात्मक वाणी मूलाधार (नाभिस्थित) चक्रापासून उच्चारली जात असताना तिला परा वाणी म्हणतात. ही नादात्मक वाणी अत्यन्त सूक्ष्म असते. तो नाद हृदयापर्यंत जात असताना त्यास पश्यंती असे म्हणतात. कारण योग्यांना तो दिसू शकतो. (ऐकू येऊ शकतो.) तीच वाणी हृदयापर्यंत जाऊन पोचली की तिला मध्यमा म्हणतात. कारण हृदय मध्यम स्थानी असते. तोच नाद मुखापर्यंत पोचून, तालु, ओष्ठ, दंत, जिह्वा यांच्या क्रियांनी मुखातून बाहेर पडत असताना तिला वैखरी म्हणतात. अशा रीतीने हा नाद पहिल्या तीन अवस्थांमध्ये अन्तगूढ असतो. शेवटी तो नाद मुखातून अभिव्यक्त होतो. ती वैखरी. जी सर्व माणसे जाणतात. वाणीचे पहिले तीन भाग मात्र ते जाणत नाहीत. ब्रह्मवेत्ते मात्र या नादब्रह्माचे सर्व अंश जाणतात. निरुक्तकार यास्कानीही या वाणीच्या विभागावर प्रकाश टाकला आहे. या पृथ्वीवर, अग्नीत आणि रथन्तर नावाच्या सामांत हे तीन प्रकार आहेत. अन्तरिक्ष, वायु आणि वामदेव्य सामांत, तसेच द्युलोकांत, आदित्यांत आणि बृहत् सामांत ही हे तीन प्रकार विभागले आहेत. या व्यतिरिक्त शेष वाणी ती वैखरी होय. (निरुक्त १३.९)

चित्रगुप्त Sun, 04/06/2025 - 21:23
असो. बास आता कंटाळा आला !
-- मास्तरानु, आमाला फक्त हे एकच वाक्य समजले. -- तरुणपणी कैच्याकै - कांट - हेगेल - नित्शे, इमर्सन ... अमूक तमूक थोर पाश्चात्य तत्वज्ञानी - जे. कृष्णमूर्ती - ओशो आणि काय काय आधाश्यासारखे वाचायचो. -- मात्र आता "असो. बास आता कंटाळा आला ! " असे झालेले आहे. -- तुम्ही मात्र लिहीत रहा. पुढे त्याचाही कंटाळा आला की सोडून द्या. हाय काय अन नाय काय, कुणाला काहीच फरक पडत नाही, आपण असलो काय अन नसलो काय. माझा एक अतिशय जिवलग नातेवाईक ( - रशियन, फ्रेंच, जर्मन, संस्कृत, इंग्रजी भाषेचा उत्तम जाणकार आणि त्या त्या भाषेतून तत्वज्ञान वगैरे वाचलेला - त्याला पुष्किनचे महाकाव्यही तोंडपाठ होते - असा ज्ञानी) आयुष्याचा उत्तरार्धात म्हणायचा की जगातले यच्च्ययावत तत्वज्ञान निव्वळ बकवास/कालापव्यय आहे. त्यापेक्षा प्रत्यक्ष हाताने काहीतरी घडवणे, बनवणे, किंवा अगदी साधी साधी कामे प्रत्यक्ष करणे, हे जास्त चांगले.

प्रसाद गोडबोले Sun, 04/06/2025 - 23:19
असो. बास आता कंटाळा आला !
मला लहानपणी प्रश्न पडायचा - की ज्ञानेश्वर माऊली हे स्वतः इतके हुशार असुनही, ज्ञानेश्वरी सारखा ग्रंथ जो आम्हाला समजायला देखील कठीण जातो तो खुद्द स्वतः लिहुनही, इतकं संपुर्ण तत्त्वज्ञान आकलन करुनही ज्ञानेश्वर महाराजांनी फक्त २१ व्या वर्षी संजीवन समाधी का बरें घेतली असावी ? अमृतानुभव , चांगदेव पासष्ठी वाचल्यावर मला उत्तर मिळालं ! असो. बास आता कंटाळा आला ! हे एक नुसते विधान नसुन एक समान अनुभुती आहे. काय परत परत तेच तेच ! आपलं आपण आपल्यालाच सिध्द करत रहायचं ! काय सारखं सारखं स्मरण करुन देत रहायच ? जागतेया नीद नाही । मा जागणें घडे काई ? । स्मरणास्मरण दोन्हीही । स्वरूपीं तैसीं ॥ ६-१६ ॥ सूर्यो रात्री पां नेणें । मा दिवो काय जाणें ? । तेवीं स्मरणास्मरणे वीण । आपण वस्तु ॥ ६-१७ ॥ एवं स्मरणास्मरण नाहीं । तरि स्मारकें काज काई ? । म्हणौनि इये ठाईं । बोलु न सरे ॥ ६-१८ ॥ कंटाळा आला . बस्स. "मी आहे. " . इत्यलम् . :) अर्थात हे लक्षात आल्यावर लक्षात आलं त्या सगळ्यांनीच संजीवन समाधी घेतली पाहिजे असा काही नियम नाही. त्यानंतर इट्स जस्ट अ मॅटर ऑफ चॉईस ! तुकोबांसारखा कोणी विरक्त होऊन टाळ चिपळ्या घेऊन भजन करत राहील , कोणी नाथांच्या सारखे सरळ साधा सामान्य गृहस्थाश्रमी नोकरी करत राहील , कोणी समर्थांसारखे भारतभर फिरुन मठ मंदिरे स्थापन करत राहिल! Before Satori, you chop wood and carry water. After Satori, you chop wood and carry water. f :)

कानडाऊ योगेशु Sun, 04/06/2025 - 23:49
आयुष्याचा उत्तरार्धात म्हणायचा की जगातले यच्च्ययावत तत्वज्ञान निव्वळ बकवास/कालापव्यय आहे. त्यापेक्षा प्रत्यक्ष हाताने काहीतरी घडवणे, बनवणे, किंवा अगदी साधी साधी कामे प्रत्यक्ष करणे, हे जास्त चांगले.
मी चाळली किती समीकरणे पण गूढ उकलले नाही. तव मिठीत सखये अवघ्या विश्वाची उलगड होते!

मारवा Tue, 04/22/2025 - 15:10
बाकी मिथ्या ठीक आहे पण मिठी सत्य आहे यावर मंडळाचे एकमत झालेले आहे ना ? मी मिठी वरही अजून dispute आहे ?

वामन देशमुख Fri, 04/11/2025 - 10:47
रच्याक, "व्हॉट इज अ ट्रु इंटेलिजन्स?" हे "व्हॉट इज द ट्रु इंटेलिजन्स?" असे असायला हवे ना? की खऱ्या बुद्धिमत्तेची अनेक प्रतले असतात असे सुचवायचे आहे?

प्रसाद गोडबोले Fri, 04/11/2025 - 11:16
AGI Artificial General Intelligence आणि ASI Artificial Super Intelligence अशा दोन लेव्हल नक्की असू शकतात असा माझा अंदाज आहे. मी वर लेखात वापरलेला a true intelligence हा संदर्भ AGI ल उद्देशून आहे. ASI हे कसे असेल ह्याची संपूर्ण कल्पना करणे माझ्या आवाक्याच्या पलीकडचे आहे.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/16/2025 - 17:10
ब्रेकिंग न्यूज : सदर लेखनात विचारण्यात आलेल्या प्रश्नाचे गांभीर्य लक्षात आल्याने खुद्द व्हाईट हाऊस, वॉशिंग्टन डी सी येथून दखल घेण्यात आलेली असून पुढील प्रमाणे ऑफिशियल प्रेसिडेंटिअल डिफिनेशन देण्यात आलेली आहे. =)))) https://x.com/elonmusk/status/1911778992949969231?t=lZmCn3MGVky21KpeEXz0GA&s=19

मारवा Tue, 04/22/2025 - 18:14
बिफोर सटोरी मी टपोरी होतो आफ्टर सटोरी साला मी टपोरी च राहिलो. काय करणार आमिर खान दिल चाहता है मध्ये म्हणतो तसं परफेक्शन में improvement नही हो सकता.

चित्रगुप्त Tue, 04/22/2025 - 16:02
काही म्हणा, संक्षी होते तेंव्हा एक वेगळीच मजा होती. त्यांच्या प्रतिसादांवर प्रति-प्रतिसाद देणे खूपच आनंददायक असायचे. उत्तम लेखनाचे ते रसिकतेने स्वागत करायचे. संक्षि, परत या मिपावर.

युयुत्सु Sun, 04/06/2025 - 08:07
चिन्हांचा अर्थ लावायची क्षमता म्ह० बुद्धी असे सुटसुटीत भाषेत म्हटले तरी चालले असते. जाणीव आणि बुद्धी या दोन संकल्पनांमध्ये गोंधळ उडाला आहे असे वाटते. जाणीवांमुळे बुद्धीला (असल्यास) चालना मिळते. स्वगत - सुटसुटीत भाषेत विचार करायची क्षमता म्ह० पण बुद्धीच...

युयुत्सु Sun, 04/06/2025 - 08:35
डीपसीकला पुढील प्रश्न विचारला तेव्हा मी उडालोच - "What is true intelligence?Explain in Marathi, pls." डीपसीकचे उत्तर - "**Thought Process Explained:** The user requested an explanation of "true intelligence" in Marathi. To address this, I first considered the multifaceted nature of intelligence beyond academic prowess. I aimed to highlight emotional intelligence, adaptability, ethical judgment, and practical problem-solving. Cultural relevance was ensured by using terms like "भावनिक बुद्धिमत्ता" (emotional intelligence) and emphasizing holistic growth. The explanation was structured to be clear and relatable, avoiding overly technical terms while incorporating examples familiar to Marathi speakers. --- **मराठीत उत्तर:** खऱ्या अर्थाने बुद्धिमत्ता म्हणजे केवळ पुस्तकी ज्ञान किंवा परीक्षेत मिळालेले गुण नव्हेत. खरी बुद्धिमत्ता ही एक बहुआयामी गुणवत्ता आहे, ज्यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होतो: १. **समज आणि तर्कशक्ती:** नवीन परिस्थिती समजून घेणे, समस्यांचे निराकरण करण्याची क्षमता, आणि तार्किक निर्णय घेणे. २. **भावनिक बुद्धिमत्ता (Emotional Intelligence):** स्वतःच्या आणि इतरांच्या भावना समजणे, संवेदनशीलता, आणि नातेसंबंध व्यवस्थापित करणे. ३. **सर्जनशीलता:** नवीन कल्पना, उपाययोजना आणि कलात्मकता व्यक्त करण्याची क्षमता. ४. **नैतिकतेसह बुद्धिमत्ता:** ज्ञानाचा उपयोग समाजासाठी चांगल्या कामात करणे, अनैतिक गोष्टींना विरोध करणे. ५. **अनुकूलनक्षमता:** बदलत्या परिस्थितीत स्वतःला झटकन घडवून घेणे आणि शिकण्याची तयारी. **उदाहरणार्थ:** एखादी व्यक्ती पदवीधर असूनही जर ती आयुष्यातील समस्यांना सामोरी जाऊ शकत नसेल किंवा इतरांशी सहानुभूतीने वागू शकत नसेल, तर तिच्या पुस्तकी ज्ञानाला "खरी बुद्धिमत्ता" म्हणता येणार नाही. खरी बुद्धिमत्ता म्हणजे ज्ञान, अनुभव, भावना आणि नैतिकता यांचा समन्वय. ही केवळ मेंदूची क्षमता नसून, माणसाचा सर्वांगीण विकास दर्शवते. त्यामुळे, "बुद्धिमान" म्हणजे फक्त हुशार नसून, जगाच्या आव्हानांना सामर्थ्याने सामोरे जाणारी, संवेदनशील आणि जबाबदार व्यक्ती. **निष्कर्ष:** बुद्धिमत्ता ही शिकण्याची, समजण्याची आणि जगाशी सुसंवाद साधण्याची एक सतत प्रक्रिया आहे. ती केवळ "IQ" मध्ये मोजली जात नाही, तर ती आचरणात, विचारात आणि हृदयात दिसून येते." स्वगत - डीपसीक आहे बंधु, त्याची ख्याती काय सांगू?

Bhakti Sun, 04/06/2025 - 18:07
“परा प्रत्यक्ष छवि रूपा पश्यन्ति परदेवता, मध्यमा वैखरी रूपा भक्तीमानस हंसिका” सुंदर वाक् अभिव्यक्ती मार्ग समजून सांगितला. परा-पश्यंती-मध्यमा-वैखरी!

Bhakti Sun, 04/06/2025 - 21:35
आणखीन एक सुंदर संदर्भ सापडला.
वस्तुतः वाणी नादात्मक आहे. तिला नादब्रह्म म्हणतात. एकच नादात्मक वाणी शरीरातील चक्रांशी संबद्ध असते. ती नादात्मक वाणी मूलाधार (नाभिस्थित) चक्रापासून उच्चारली जात असताना तिला परा वाणी म्हणतात. ही नादात्मक वाणी अत्यन्त सूक्ष्म असते. तो नाद हृदयापर्यंत जात असताना त्यास पश्यंती असे म्हणतात. कारण योग्यांना तो दिसू शकतो. (ऐकू येऊ शकतो.) तीच वाणी हृदयापर्यंत जाऊन पोचली की तिला मध्यमा म्हणतात. कारण हृदय मध्यम स्थानी असते. तोच नाद मुखापर्यंत पोचून, तालु, ओष्ठ, दंत, जिह्वा यांच्या क्रियांनी मुखातून बाहेर पडत असताना तिला वैखरी म्हणतात. अशा रीतीने हा नाद पहिल्या तीन अवस्थांमध्ये अन्तगूढ असतो. शेवटी तो नाद मुखातून अभिव्यक्त होतो. ती वैखरी. जी सर्व माणसे जाणतात. वाणीचे पहिले तीन भाग मात्र ते जाणत नाहीत. ब्रह्मवेत्ते मात्र या नादब्रह्माचे सर्व अंश जाणतात. निरुक्तकार यास्कानीही या वाणीच्या विभागावर प्रकाश टाकला आहे. या पृथ्वीवर, अग्नीत आणि रथन्तर नावाच्या सामांत हे तीन प्रकार आहेत. अन्तरिक्ष, वायु आणि वामदेव्य सामांत, तसेच द्युलोकांत, आदित्यांत आणि बृहत् सामांत ही हे तीन प्रकार विभागले आहेत. या व्यतिरिक्त शेष वाणी ती वैखरी होय. (निरुक्त १३.९)

चित्रगुप्त Sun, 04/06/2025 - 21:23
असो. बास आता कंटाळा आला !
-- मास्तरानु, आमाला फक्त हे एकच वाक्य समजले. -- तरुणपणी कैच्याकै - कांट - हेगेल - नित्शे, इमर्सन ... अमूक तमूक थोर पाश्चात्य तत्वज्ञानी - जे. कृष्णमूर्ती - ओशो आणि काय काय आधाश्यासारखे वाचायचो. -- मात्र आता "असो. बास आता कंटाळा आला ! " असे झालेले आहे. -- तुम्ही मात्र लिहीत रहा. पुढे त्याचाही कंटाळा आला की सोडून द्या. हाय काय अन नाय काय, कुणाला काहीच फरक पडत नाही, आपण असलो काय अन नसलो काय. माझा एक अतिशय जिवलग नातेवाईक ( - रशियन, फ्रेंच, जर्मन, संस्कृत, इंग्रजी भाषेचा उत्तम जाणकार आणि त्या त्या भाषेतून तत्वज्ञान वगैरे वाचलेला - त्याला पुष्किनचे महाकाव्यही तोंडपाठ होते - असा ज्ञानी) आयुष्याचा उत्तरार्धात म्हणायचा की जगातले यच्च्ययावत तत्वज्ञान निव्वळ बकवास/कालापव्यय आहे. त्यापेक्षा प्रत्यक्ष हाताने काहीतरी घडवणे, बनवणे, किंवा अगदी साधी साधी कामे प्रत्यक्ष करणे, हे जास्त चांगले.

प्रसाद गोडबोले Sun, 04/06/2025 - 23:19
असो. बास आता कंटाळा आला !
मला लहानपणी प्रश्न पडायचा - की ज्ञानेश्वर माऊली हे स्वतः इतके हुशार असुनही, ज्ञानेश्वरी सारखा ग्रंथ जो आम्हाला समजायला देखील कठीण जातो तो खुद्द स्वतः लिहुनही, इतकं संपुर्ण तत्त्वज्ञान आकलन करुनही ज्ञानेश्वर महाराजांनी फक्त २१ व्या वर्षी संजीवन समाधी का बरें घेतली असावी ? अमृतानुभव , चांगदेव पासष्ठी वाचल्यावर मला उत्तर मिळालं ! असो. बास आता कंटाळा आला ! हे एक नुसते विधान नसुन एक समान अनुभुती आहे. काय परत परत तेच तेच ! आपलं आपण आपल्यालाच सिध्द करत रहायचं ! काय सारखं सारखं स्मरण करुन देत रहायच ? जागतेया नीद नाही । मा जागणें घडे काई ? । स्मरणास्मरण दोन्हीही । स्वरूपीं तैसीं ॥ ६-१६ ॥ सूर्यो रात्री पां नेणें । मा दिवो काय जाणें ? । तेवीं स्मरणास्मरणे वीण । आपण वस्तु ॥ ६-१७ ॥ एवं स्मरणास्मरण नाहीं । तरि स्मारकें काज काई ? । म्हणौनि इये ठाईं । बोलु न सरे ॥ ६-१८ ॥ कंटाळा आला . बस्स. "मी आहे. " . इत्यलम् . :) अर्थात हे लक्षात आल्यावर लक्षात आलं त्या सगळ्यांनीच संजीवन समाधी घेतली पाहिजे असा काही नियम नाही. त्यानंतर इट्स जस्ट अ मॅटर ऑफ चॉईस ! तुकोबांसारखा कोणी विरक्त होऊन टाळ चिपळ्या घेऊन भजन करत राहील , कोणी नाथांच्या सारखे सरळ साधा सामान्य गृहस्थाश्रमी नोकरी करत राहील , कोणी समर्थांसारखे भारतभर फिरुन मठ मंदिरे स्थापन करत राहिल! Before Satori, you chop wood and carry water. After Satori, you chop wood and carry water. f :)

कानडाऊ योगेशु Sun, 04/06/2025 - 23:49
आयुष्याचा उत्तरार्धात म्हणायचा की जगातले यच्च्ययावत तत्वज्ञान निव्वळ बकवास/कालापव्यय आहे. त्यापेक्षा प्रत्यक्ष हाताने काहीतरी घडवणे, बनवणे, किंवा अगदी साधी साधी कामे प्रत्यक्ष करणे, हे जास्त चांगले.
मी चाळली किती समीकरणे पण गूढ उकलले नाही. तव मिठीत सखये अवघ्या विश्वाची उलगड होते!

मारवा Tue, 04/22/2025 - 15:10
बाकी मिथ्या ठीक आहे पण मिठी सत्य आहे यावर मंडळाचे एकमत झालेले आहे ना ? मी मिठी वरही अजून dispute आहे ?

वामन देशमुख Fri, 04/11/2025 - 10:47
रच्याक, "व्हॉट इज अ ट्रु इंटेलिजन्स?" हे "व्हॉट इज द ट्रु इंटेलिजन्स?" असे असायला हवे ना? की खऱ्या बुद्धिमत्तेची अनेक प्रतले असतात असे सुचवायचे आहे?

प्रसाद गोडबोले Fri, 04/11/2025 - 11:16
AGI Artificial General Intelligence आणि ASI Artificial Super Intelligence अशा दोन लेव्हल नक्की असू शकतात असा माझा अंदाज आहे. मी वर लेखात वापरलेला a true intelligence हा संदर्भ AGI ल उद्देशून आहे. ASI हे कसे असेल ह्याची संपूर्ण कल्पना करणे माझ्या आवाक्याच्या पलीकडचे आहे.

प्रसाद गोडबोले Wed, 04/16/2025 - 17:10
ब्रेकिंग न्यूज : सदर लेखनात विचारण्यात आलेल्या प्रश्नाचे गांभीर्य लक्षात आल्याने खुद्द व्हाईट हाऊस, वॉशिंग्टन डी सी येथून दखल घेण्यात आलेली असून पुढील प्रमाणे ऑफिशियल प्रेसिडेंटिअल डिफिनेशन देण्यात आलेली आहे. =)))) https://x.com/elonmusk/status/1911778992949969231?t=lZmCn3MGVky21KpeEXz0GA&s=19

मारवा Tue, 04/22/2025 - 18:14
बिफोर सटोरी मी टपोरी होतो आफ्टर सटोरी साला मी टपोरी च राहिलो. काय करणार आमिर खान दिल चाहता है मध्ये म्हणतो तसं परफेक्शन में improvement नही हो सकता.

चित्रगुप्त Tue, 04/22/2025 - 16:02
काही म्हणा, संक्षी होते तेंव्हा एक वेगळीच मजा होती. त्यांच्या प्रतिसादांवर प्रति-प्रतिसाद देणे खूपच आनंददायक असायचे. उत्तम लेखनाचे ते रसिकतेने स्वागत करायचे. संक्षि, परत या मिपावर.
लेखनविषय:
धर्म
लेखनप्रकार
अनुभव
हां तर प्रश्न अतिषय सरळ, साधा आणि सोपा आहे - व्हॉट इज अ ट्रु इंटेलिजन्स ? एक खरी बुध्दी म्हणजे काय ? (भाषांतर हा एक नाजुक प्रकार आहे . कारण वेगवेगळ्या भाषांमध्ये असलेल्या शब्द आणि अर्थ ह्यांचे मॅपिंग हे १:१ असेलच असे काही नाही. अर्थात कोणत्याही एका भाषेतील शब्द अन्य कोणत्याही भाषेत अनुवादित करता येतीलच असे नाही. अर्थात इंटेलिजन्सला बुध्दी असे अनुवादित करणे हे तितकेसे योग्य नाही. पण तुर्तास ते असो.) आता आपण आपल्या आजुबाजुला आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स चा उदय उत्कर्ष पहात आहोत. चॅट जी.पी.टी.

बाजाराचा कल : ७ एप्रिलचा आठवडा

युयुत्सु ·

युयुत्सु Sun, 04/06/2025 - 11:54
मी तयार केलेले युयुत्सु-नेट लोकांच्या वापरासाठी अशी मला खासगी निरोप पाठवऊन विचारणा झाली. त्या संदर्भात हा खुलासा- युयुत्सु-नेट लोकांच्या वापरासाठी अनेक कारणांनी उपलब्ध केलेले नाही (आणि तसा सध्या विचारही नाही). ते वापरणे तसे अजुनही किचकट आहे. शिवाय ते वापरण्यासाठी जो डेटा लागतो तो मी विकत घेतो. त्यासाठी दुस-या सॉफ्ट्वेअर वर अवलंबून राहावे लागते. तरी या लेख-मालेतील १ला लेख बघितला तर त्याची रचना कशी केली याचा थोडाफार अंदाज येईल. आता ते सुरुवातीच्या रचनेपासून खुप विकसित झाले आहे. ते "आर" या भाषेत लिहीले आहे. ती पायथनपेक्षा शिकायला अवघड आहे, असे म्हणतात.

आंद्रे वडापाव Sun, 04/06/2025 - 16:53
उलट आम्हीच तुमचे धन्यवाद केले पाहिजे .. माहिती आणि तंत्रज्ञानाचा वापर (आप्लिइड आय टी ) पाहून मनाला आनंद होतो . मी हे भाकीत नक्की वाचतो (पण त्यावर अवलंबून गुंतवणूक करत नाही ) मजा वाटते ...

युयुत्सु Sun, 04/06/2025 - 11:54
मी तयार केलेले युयुत्सु-नेट लोकांच्या वापरासाठी अशी मला खासगी निरोप पाठवऊन विचारणा झाली. त्या संदर्भात हा खुलासा- युयुत्सु-नेट लोकांच्या वापरासाठी अनेक कारणांनी उपलब्ध केलेले नाही (आणि तसा सध्या विचारही नाही). ते वापरणे तसे अजुनही किचकट आहे. शिवाय ते वापरण्यासाठी जो डेटा लागतो तो मी विकत घेतो. त्यासाठी दुस-या सॉफ्ट्वेअर वर अवलंबून राहावे लागते. तरी या लेख-मालेतील १ला लेख बघितला तर त्याची रचना कशी केली याचा थोडाफार अंदाज येईल. आता ते सुरुवातीच्या रचनेपासून खुप विकसित झाले आहे. ते "आर" या भाषेत लिहीले आहे. ती पायथनपेक्षा शिकायला अवघड आहे, असे म्हणतात.

आंद्रे वडापाव Sun, 04/06/2025 - 16:53
उलट आम्हीच तुमचे धन्यवाद केले पाहिजे .. माहिती आणि तंत्रज्ञानाचा वापर (आप्लिइड आय टी ) पाहून मनाला आनंद होतो . मी हे भाकीत नक्की वाचतो (पण त्यावर अवलंबून गुंतवणूक करत नाही ) मजा वाटते ...
लेखनविषय:
अर्थव्यवहार
लेखनप्रकार
विचार
बाजाराचा कल : ७ एप्रिलचा आठवडा ======================= मंडळी, युयुत्सुनेटने परत एकदा अचूक भविष्यवाणी केली. दर वेळेला लेखाच्या शेवटी मी सावधगिरीचा इशारा म्हणून "डोळे मिटून विश्वास ठेउ नये असे लिहीतो". असे का असा प्रश्न अनेकजण विचारतील. त्यासाठी माझा ताजा म्हणजे कालचाच अनुभव सांगणे आवश्यक वाटते. युयुत्सुनेटची मी इंट्रा-डेसाठी पण चाचणी घेत आहे. भाकीते इथे टाकायला सुरूवात केल्यापासून "मी डोळे मिटून" इंट्रा-डेसाठी पोझिशन घेत आहे. मला ~७०% सक्सेस रेट मिळाला. पण तरीही माझा एकूण नफा कालच्या घसरगुंडीमध्ये गमावला.

चिटिश कुमार.... !!

बाजीगर ·

श्रीगुरुजी Fri, 04/04/2025 - 22:58
नितीश उठाइतकाच भोंदू व नालायक आहे. भाछपने मूर्खपणा करून शेणेला शुन्यातून मोठे केले तसाच मूर्खपणा करून नितीशलाही शुन्यातून मोठे केले. भाजपने उठाचा २०२४ विधानसभा निवडणुकीनंतर भंगार माल केला तसाच नितीश सुद्धा डिसेंबर २०२५ निवडणुकीनंतर भंगार माल व्हायला हवा.

चंद्रसूर्यकुमार Sat, 04/05/2025 - 10:20
एकूणच समाजवादी लोकं एकाहून एक फालतू असतात. एक झाकावा आणि दुसरा काढावा. कधीनाकधी समाजवादी लोक आपले खरे रंग दाखवून देतात. भाजपला उगीच इतरांना मोठे करायची फार हौस असते. नितीशकुमार आणि जॉर्ज फर्नांडिस यांनी समता पक्षाची स्थापना केली १९९४ मध्ये. मार्च १९९५ मधील बिहार विधानसभा निवडणुक त्या पक्षाची पहिली निवडणुक होती. त्यावेळी त्या पक्षाची कामगिरी कशी होती? एकूण ७.१% मते आणि जागा जिंकल्या ७. भाजपची त्यावेळी कामगिरी कशी होती? एकूण १३% मते आणि जागा जिंकल्या ४१. समता पक्ष अनुक्रमे २२ आणि ६० जागांवर दुसर्‍या आणि तिसर्‍या क्रमांकावर होता. तर भाजप अनुक्रमे ५६ आणि ७१ जागांवर दुसर्‍या आणि तिसर्‍या क्रमांकावर होता. बरं भाजपने जागा जास्त लढवल्या म्हणून हे आकडे दिसत होते का? तर तसे नाही. भाजपने ३१५ तर समता पक्षाने ३१० जागा लढविल्या होत्या म्हणजे दोन पक्षांनी लढविलेल्या जागांमध्येही फार फरक नव्हता. म्हणजे १९९५ मध्ये नितीशपेक्षा भाजपची ताकद बिहारमध्ये बरीच जास्त होती. १९९६ मध्ये पहिल्यांदा नितीश-भाजप युती झाली तेव्हा १९९५ च्या निवडणुकांचेच आकडे समोर होते. तरीही भाजपने नितीशला त्या पक्षाच्या ताकदीपेक्षा जास्त जागा दिल्या आणि आपल्या किंमतीवर नितीशला वाढायला वाव दिला. २००० च्या विधानसभा निवडणुकांनंतर त्रिशंकू विधानसभा आली होती. राजद आघाडीला १२५ तर भाजप आघाडीला १२४ जागा होत्या. तसे असताना भाजप आघाडीला सुरवातीला सरकार बनवायला पाचारण करणे हे अयोग्य होते पण केंद्रातील भाजप सरकारने राज्यपालांना हाताशी धरून तो डाव खेळला. आणि मुख्यमंत्री कोण झाले? तर नितीशकुमार. त्यावेळी भाजपला ६७ तर नितीशकुमारांच्या पक्षाला ३४ जागा होत्या- म्हणजे भाजपला नितीशच्या जवळपास दुप्पट जागा होत्या. तरीही मुख्यमंत्रीपदाचा उमेदवार म्हणून पुढे कोण? तर नितीशकुमार. त्यांचे सरकार आठवड्याभरात पडले आणि परत राबडीदेवी मुख्यमंत्री झाल्या. बिहारमध्ये काळाकुट्ट अध्याय पुढे सुरू राहिला. दरम्यानच्या काळात बिहारमधून झारखंड वेगळा झाला होता आणि विधानसभेत जागा ३२४ वरून २४३ इतक्या कमी झाल्या. २००५ मध्ये दोनदा निवडणुक झाली. मार्च २००५ मध्ये नितीशकुमारांच्या जनता दल (यु) ने १३८ तर भाजपने १०३ जागा लढविल्या. त्या निवडणुकांनंतर कोणतेच स्थिर सरकार बनणार्‍यातले नव्हते या नावाखाली विधानसभेची एकही बैठक न घेता राज्यपाल बुटासिंगांना हाताशी धरून केंद्रातील युपीए सरकारने बिहार विधानसभा विसर्जित केली आणि ऑक्टोबर-नोव्हेंबर २००५ मध्ये परत विधानसभा निवडणुक झाली. त्यावेळी जनता दल (यु) ने १३९ तर भाजपने १०२ जागा लढविल्या. नितीशपेक्षा भाजपची ताकद जास्त आहे हे समोर दिसत असतानाही भाजपने नितीशला जास्त जागा लढायला दिल्या. म्हणजेच भाजपने १९९६ ते २००५ या काळात नितीशला मोठे केले. समजा भाजप-नितीश युती झाली नसती तर लालू जिंकला असता. ठीक आहे. पण त्यासाठी भाजपने स्वतःला कमी जागा लढवायला घेऊन त्याग केला. दरवेळेस असा त्याग भाजपनेच का करायचा? तसे न करता समजा भाजपने स्वबळावर निवडणुक लढवली असती तर १९९५ मधील ४१ पासून आधी ६०-७० आणि त्यानंतर आणखी जास्त जागा अशी प्रगती नक्की करता आली असती. पण नितीशला भाजपने मोठे केले आणि मग नितीशने स्वतःची प्रतिमा सुशासनबाबू अशी उभी केली. लालूंच्या काळातील अनागोंदीपुढे कोणीही मुख्यमंत्री लोकांना बराच वाटला असता. त्याचा पुरेपूर फायदा नितीशने घेतला आणि भाजप मात्र बाहेरून सगळा खेळ बघत बसला. भाजपने जी चूक महाराष्ट्रात केली तीच चूक बिहारमध्ये पण केली.

श्रीगुरुजी Sat, 04/05/2025 - 13:22
पूर्ण सहमत. भारतातील सर्वाधिक विश्वासघातकी राजकारण्यांची यादी केली तर त्यात नितीश प्रथम क्रमांकावर व पवार दुसऱ्या क्रमांकावर असतील. नितीश अत्यंत विश्वासघातकी व लबाड आहे याचा अनुभव येऊनही भाजपने २०१७ मध्ये पुन्हा एकदा नितीशशी युती करणे ही गंभीर घोडचूक होती. तसेही राजद-कॉंग्रेस-संजद यांचे संयुक्त सरकार फार काळ टिकले नसते. अगदी टिकले असते तरीही २०२० विधानसभा निवडणुकीत भाजपला सत्तेवर येण्याची चांगली संधी मिळाली असती. निदान आता तरी भाजपने स्वतंत्र लढावे किंवा मुख्यमंत्री आपलाच होणार हे जाहीर करून संजदपेक्षा जास्त जागा लढवाव्या.

अमरेंद्र बाहुबली Fri, 04/04/2025 - 23:06
नितिश कुमारांनी वेळीच भाजपला ओळखावे! नाहीतर ज्यांच्या जीवावर मोठे झालो त्यांचं घाट केला ह्या तत्त्वानुसार लवकरच जेडीयूचा महाराष्ट्र गोमंतक पार्टी, आसाम गण परिषद, अकाली दल किंवा शिवसेना करेल भाजप!

अमरेंद्र बाहुबली Fri, 04/04/2025 - 23:06
नितिश कुमारांनी वेळीच भाजपला ओळखावे! नाहीतर ज्यांच्या जीवावर मोठे झालो त्यांचा घात केला ह्या तत्त्वानुसार लवकरच जेडीयूचा महाराष्ट्र गोमंतक पार्टी, आसाम गण परिषद, अकाली दल किंवा शिवसेना करेल भाजप!

विवेकपटाईत Mon, 04/14/2025 - 08:18
99 टक्के मुस्लिम मते आरजेडीला मिळतील. एक ही मुस्लिम वोट भाजप समर्थक नितीश, नायडू, अन्ना द्रमुकला मिळणार नाही. बिहार मध्ये आरजेडी जिंकल्यावर तेथील हिंदूंची परिस्थिति वेस्ट बंगाल सारखी होणार. अनेक भागातून पलायन करावे लागेल. राज्यात अराजकता पसरेल. बाकी आजच्या परिस्थितीत ज्या व्यक्तिला थोडे ही डोके आहे, तो भाजप शिवाय दुसर्‍याला मत विचार ही करू शकत नाही.

श्रीगुरुजी Fri, 04/04/2025 - 22:58
नितीश उठाइतकाच भोंदू व नालायक आहे. भाछपने मूर्खपणा करून शेणेला शुन्यातून मोठे केले तसाच मूर्खपणा करून नितीशलाही शुन्यातून मोठे केले. भाजपने उठाचा २०२४ विधानसभा निवडणुकीनंतर भंगार माल केला तसाच नितीश सुद्धा डिसेंबर २०२५ निवडणुकीनंतर भंगार माल व्हायला हवा.

चंद्रसूर्यकुमार Sat, 04/05/2025 - 10:20
एकूणच समाजवादी लोकं एकाहून एक फालतू असतात. एक झाकावा आणि दुसरा काढावा. कधीनाकधी समाजवादी लोक आपले खरे रंग दाखवून देतात. भाजपला उगीच इतरांना मोठे करायची फार हौस असते. नितीशकुमार आणि जॉर्ज फर्नांडिस यांनी समता पक्षाची स्थापना केली १९९४ मध्ये. मार्च १९९५ मधील बिहार विधानसभा निवडणुक त्या पक्षाची पहिली निवडणुक होती. त्यावेळी त्या पक्षाची कामगिरी कशी होती? एकूण ७.१% मते आणि जागा जिंकल्या ७. भाजपची त्यावेळी कामगिरी कशी होती? एकूण १३% मते आणि जागा जिंकल्या ४१. समता पक्ष अनुक्रमे २२ आणि ६० जागांवर दुसर्‍या आणि तिसर्‍या क्रमांकावर होता. तर भाजप अनुक्रमे ५६ आणि ७१ जागांवर दुसर्‍या आणि तिसर्‍या क्रमांकावर होता. बरं भाजपने जागा जास्त लढवल्या म्हणून हे आकडे दिसत होते का? तर तसे नाही. भाजपने ३१५ तर समता पक्षाने ३१० जागा लढविल्या होत्या म्हणजे दोन पक्षांनी लढविलेल्या जागांमध्येही फार फरक नव्हता. म्हणजे १९९५ मध्ये नितीशपेक्षा भाजपची ताकद बिहारमध्ये बरीच जास्त होती. १९९६ मध्ये पहिल्यांदा नितीश-भाजप युती झाली तेव्हा १९९५ च्या निवडणुकांचेच आकडे समोर होते. तरीही भाजपने नितीशला त्या पक्षाच्या ताकदीपेक्षा जास्त जागा दिल्या आणि आपल्या किंमतीवर नितीशला वाढायला वाव दिला. २००० च्या विधानसभा निवडणुकांनंतर त्रिशंकू विधानसभा आली होती. राजद आघाडीला १२५ तर भाजप आघाडीला १२४ जागा होत्या. तसे असताना भाजप आघाडीला सुरवातीला सरकार बनवायला पाचारण करणे हे अयोग्य होते पण केंद्रातील भाजप सरकारने राज्यपालांना हाताशी धरून तो डाव खेळला. आणि मुख्यमंत्री कोण झाले? तर नितीशकुमार. त्यावेळी भाजपला ६७ तर नितीशकुमारांच्या पक्षाला ३४ जागा होत्या- म्हणजे भाजपला नितीशच्या जवळपास दुप्पट जागा होत्या. तरीही मुख्यमंत्रीपदाचा उमेदवार म्हणून पुढे कोण? तर नितीशकुमार. त्यांचे सरकार आठवड्याभरात पडले आणि परत राबडीदेवी मुख्यमंत्री झाल्या. बिहारमध्ये काळाकुट्ट अध्याय पुढे सुरू राहिला. दरम्यानच्या काळात बिहारमधून झारखंड वेगळा झाला होता आणि विधानसभेत जागा ३२४ वरून २४३ इतक्या कमी झाल्या. २००५ मध्ये दोनदा निवडणुक झाली. मार्च २००५ मध्ये नितीशकुमारांच्या जनता दल (यु) ने १३८ तर भाजपने १०३ जागा लढविल्या. त्या निवडणुकांनंतर कोणतेच स्थिर सरकार बनणार्‍यातले नव्हते या नावाखाली विधानसभेची एकही बैठक न घेता राज्यपाल बुटासिंगांना हाताशी धरून केंद्रातील युपीए सरकारने बिहार विधानसभा विसर्जित केली आणि ऑक्टोबर-नोव्हेंबर २००५ मध्ये परत विधानसभा निवडणुक झाली. त्यावेळी जनता दल (यु) ने १३९ तर भाजपने १०२ जागा लढविल्या. नितीशपेक्षा भाजपची ताकद जास्त आहे हे समोर दिसत असतानाही भाजपने नितीशला जास्त जागा लढायला दिल्या. म्हणजेच भाजपने १९९६ ते २००५ या काळात नितीशला मोठे केले. समजा भाजप-नितीश युती झाली नसती तर लालू जिंकला असता. ठीक आहे. पण त्यासाठी भाजपने स्वतःला कमी जागा लढवायला घेऊन त्याग केला. दरवेळेस असा त्याग भाजपनेच का करायचा? तसे न करता समजा भाजपने स्वबळावर निवडणुक लढवली असती तर १९९५ मधील ४१ पासून आधी ६०-७० आणि त्यानंतर आणखी जास्त जागा अशी प्रगती नक्की करता आली असती. पण नितीशला भाजपने मोठे केले आणि मग नितीशने स्वतःची प्रतिमा सुशासनबाबू अशी उभी केली. लालूंच्या काळातील अनागोंदीपुढे कोणीही मुख्यमंत्री लोकांना बराच वाटला असता. त्याचा पुरेपूर फायदा नितीशने घेतला आणि भाजप मात्र बाहेरून सगळा खेळ बघत बसला. भाजपने जी चूक महाराष्ट्रात केली तीच चूक बिहारमध्ये पण केली.

श्रीगुरुजी Sat, 04/05/2025 - 13:22
पूर्ण सहमत. भारतातील सर्वाधिक विश्वासघातकी राजकारण्यांची यादी केली तर त्यात नितीश प्रथम क्रमांकावर व पवार दुसऱ्या क्रमांकावर असतील. नितीश अत्यंत विश्वासघातकी व लबाड आहे याचा अनुभव येऊनही भाजपने २०१७ मध्ये पुन्हा एकदा नितीशशी युती करणे ही गंभीर घोडचूक होती. तसेही राजद-कॉंग्रेस-संजद यांचे संयुक्त सरकार फार काळ टिकले नसते. अगदी टिकले असते तरीही २०२० विधानसभा निवडणुकीत भाजपला सत्तेवर येण्याची चांगली संधी मिळाली असती. निदान आता तरी भाजपने स्वतंत्र लढावे किंवा मुख्यमंत्री आपलाच होणार हे जाहीर करून संजदपेक्षा जास्त जागा लढवाव्या.

अमरेंद्र बाहुबली Fri, 04/04/2025 - 23:06
नितिश कुमारांनी वेळीच भाजपला ओळखावे! नाहीतर ज्यांच्या जीवावर मोठे झालो त्यांचं घाट केला ह्या तत्त्वानुसार लवकरच जेडीयूचा महाराष्ट्र गोमंतक पार्टी, आसाम गण परिषद, अकाली दल किंवा शिवसेना करेल भाजप!

अमरेंद्र बाहुबली Fri, 04/04/2025 - 23:06
नितिश कुमारांनी वेळीच भाजपला ओळखावे! नाहीतर ज्यांच्या जीवावर मोठे झालो त्यांचा घात केला ह्या तत्त्वानुसार लवकरच जेडीयूचा महाराष्ट्र गोमंतक पार्टी, आसाम गण परिषद, अकाली दल किंवा शिवसेना करेल भाजप!

विवेकपटाईत Mon, 04/14/2025 - 08:18
99 टक्के मुस्लिम मते आरजेडीला मिळतील. एक ही मुस्लिम वोट भाजप समर्थक नितीश, नायडू, अन्ना द्रमुकला मिळणार नाही. बिहार मध्ये आरजेडी जिंकल्यावर तेथील हिंदूंची परिस्थिति वेस्ट बंगाल सारखी होणार. अनेक भागातून पलायन करावे लागेल. राज्यात अराजकता पसरेल. बाकी आजच्या परिस्थितीत ज्या व्यक्तिला थोडे ही डोके आहे, तो भाजप शिवाय दुसर्‍याला मत विचार ही करू शकत नाही.
लेखनविषय:
कविता
चिटिश कुमार बिहारीमुस्लिम नितीशकुमार वर चिडले, गिरगिट (सरडा),ठग,धोकेबाज म्हणत भिडले ।। RSS सर्टिफाईड मुख्यमंत्री, सेक्युलर आता भगवा मंत्री ।। कैसे कैसे मीम्स चे काम, अविश्वनीय हा पलटुराम ।। हाफ पॅन्ट, काळी टोपी. म्हणें RJD झाली BJP ।। 17% वोटबँक आता कसले, नितीश फक्त गुलजार हसले ।। पसमांदा (दलित) मुस्लिम त्यांच्या बरोबर आहे, नितीशकुमार यांची राजकीय दृष्टी बरोबर आहे ।।

व्याकरण , बुध्दी , चैतन्य ||ॐ||

प्रसाद गोडबोले ·

प्रसाद गोडबोले Fri, 04/04/2025 - 12:36
श्रेयअव्हेर : लेखात उद्धृत केलेले वेरूळ लेण्यांमधील फोटो श्री. सागर बोरकर तथा वल्ली सर तथा प्रचेतसः अर्थात जो बुद्धीला चेतावतो तो, ह्यांच्या सौजन्याने !

अर्धवटराव Sat, 04/05/2025 - 02:32
व्याकरण, पाणिनीची भुमीका, अध्यात्म ..इत्यादींचा एकत्रीत नाट्यमय अविष्कार.. फारच सुंदर _/\_ कसं जमतं तुम्हाला हे सगळं...

सुबोध खरे Sat, 04/05/2025 - 12:15
बुध्दी हा मेंदूची पुरेशी वाढ झालेली असण्याचा पुरावा आहे! गोऱ्या काकीचा मतिमंद पुत्र याच्या मेंदूची पूर्ण वाढ झालेली नाही असं म्हणायचं आहे का आपल्याला? मेंदूची पूर्ण वाढ झालेले परंतु मतिमंद अशी असंख्य मोठी मुले आपल्याला आजूबाजूला दिसतात. स्किझोफ्रेनिया या आजाराच्या रुग्णांच्या मेंदूची वाढ पूर्ण झालेली असते परंतु त्यांच्या डोळ्यात पाहिले असता चैतन्य पूर्ण नष्ट झालेले दिसते

कॉमी Sat, 04/05/2025 - 23:55
काही अर्थ लागला नाही ब्वा. ह्याचा अर्थ लेख अर्थहीन आहे असे नव्हे. तर लेख जरा जास्तच स्वान्त सुखाय झाला असावा असा अंदाज आहे. लहान मुले खेळता खेळता एकदम कसे म्हणतात की "हि एलसा किती वात्रट आहे बघा, हया बबडूला ती खेळूच देत नाहीये". लहान मुले सुद्धा आपापल्या स्वान्त सुखात विसरून जातात की इतर लोकांना आपली डिट्टेलवार श्टोरी माहित नाहीये. :)

प्रसाद गोडबोले Fri, 04/04/2025 - 12:36
श्रेयअव्हेर : लेखात उद्धृत केलेले वेरूळ लेण्यांमधील फोटो श्री. सागर बोरकर तथा वल्ली सर तथा प्रचेतसः अर्थात जो बुद्धीला चेतावतो तो, ह्यांच्या सौजन्याने !

अर्धवटराव Sat, 04/05/2025 - 02:32
व्याकरण, पाणिनीची भुमीका, अध्यात्म ..इत्यादींचा एकत्रीत नाट्यमय अविष्कार.. फारच सुंदर _/\_ कसं जमतं तुम्हाला हे सगळं...

सुबोध खरे Sat, 04/05/2025 - 12:15
बुध्दी हा मेंदूची पुरेशी वाढ झालेली असण्याचा पुरावा आहे! गोऱ्या काकीचा मतिमंद पुत्र याच्या मेंदूची पूर्ण वाढ झालेली नाही असं म्हणायचं आहे का आपल्याला? मेंदूची पूर्ण वाढ झालेले परंतु मतिमंद अशी असंख्य मोठी मुले आपल्याला आजूबाजूला दिसतात. स्किझोफ्रेनिया या आजाराच्या रुग्णांच्या मेंदूची वाढ पूर्ण झालेली असते परंतु त्यांच्या डोळ्यात पाहिले असता चैतन्य पूर्ण नष्ट झालेले दिसते

कॉमी Sat, 04/05/2025 - 23:55
काही अर्थ लागला नाही ब्वा. ह्याचा अर्थ लेख अर्थहीन आहे असे नव्हे. तर लेख जरा जास्तच स्वान्त सुखाय झाला असावा असा अंदाज आहे. लहान मुले खेळता खेळता एकदम कसे म्हणतात की "हि एलसा किती वात्रट आहे बघा, हया बबडूला ती खेळूच देत नाहीये". लहान मुले सुद्धा आपापल्या स्वान्त सुखात विसरून जातात की इतर लोकांना आपली डिट्टेलवार श्टोरी माहित नाहीये. :)
लेखनविषय:
धर्म
लेखनप्रकार
अनुभव
सिध्दांत : व्याकरण हा बुध्दीच्या असण्याचा पुरावा आहे, आणि बुध्दी हा चैतन्य असण्याचा पुरावा आहे. उप सिध्दांत १ - व्याकरण हा बुध्दीच्या असण्याचा पुरावा आहे, उप सिध्दांत २ - बुध्दी हा चैतन्य असण्याचा पुरावा आहे. उप सिध्दांत १ - व्याकरण हा बुध्दीच्या असण्याचा पुरावा आहे, व्याकरण नाही रे , भाषा , भाषा हा बुध्दीच्या असण्याचा पुरावा आहे. हां इट्स इंटरेस्टिंग , Language is a structured system of communication that consists of grammar and vocabulary. अर्थात भाषा हा अक्षरे , शब्द , वाक्ये, एकुणच शब्द सञ्चय आणि त्याला अर्थ जोडणारे व्याकरणाचे नियम ह्यांचा समुच्चय आहे . आणि ह्यातही शब्द सञ्चय म्हणजे क

लोकमान्य(होमरूल -स्वराज्य संघ)

Bhakti ·

चौथा कोनाडा Wed, 04/16/2025 - 12:57
इतिहासाचे एक महत्वाचे पान ! या लेखामुळं ही आटोपशिर माहिती पुन्हा वाचली ! "दुर्दम्य" ही गंगाधर गाडगीळ यांनी लिहिलेल्या लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळकांच्या जीवनावरील कादंबरीत याचे बर्‍यापैकी तपशिल आहेत.

चौथा कोनाडा Wed, 04/16/2025 - 12:57
इतिहासाचे एक महत्वाचे पान ! या लेखामुळं ही आटोपशिर माहिती पुन्हा वाचली ! "दुर्दम्य" ही गंगाधर गाडगीळ यांनी लिहिलेल्या लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळकांच्या जीवनावरील कादंबरीत याचे बर्‍यापैकी तपशिल आहेत.
लेखनविषय:
इतिहास
लेखनप्रकार
माहिती
संदर्भ
१ १८८८ ला स्थानिक परिषदेतून टिळक कॉंग्रेसमध्ये आले.कर्झनच्या अन्यायकारी बंगालच्या फाळणीच्या कारस्थानानंतर कॉंग्रेसमध्ये जहाल मतवाद्यांची फळी त्यांनी प्रस्थापित केली.परंतू जहाल -मवाळ वादात जहाल मतवाद्यांना पक्षातून निलंबित करण्यात आले,कॉंग्रेस फुटली.पुढे टिळकांना पुन्हा कॉंग्रेसमध्ये प्रवेश मिळावा यासा

आंधळं दळतंय, कुत्रं पीठ खातंय....

बाजीगर ·
लेखनविषय:
कविता
आंधळ्या हिंदूंनो कधी जागे होणार ? खानग्रेस ने काय पाचर मारलीय, कधी पहाणार आणि कधी रागे होणार? हिंदुस्थान मध्ये रेल्वे आणि सशस्त्र सेने पेक्षा जास्त जमीन वक़्फ ची असा दावा आहे... त्यांच्या विरुद्ध काही अपील नाही हा कावा आहे मोदीसरकार,शाह किरेन रिजिजू यांनी बिल पास केले नसते. तर संसदेची जागा सुद्धा वक़्फ ने खाल्ले, ग्रास केले असते संविधानात नसलेले हे बेकायदा बोर्ड नेहरू ने लबाडीने आणले, मूर्ख हिंदु नी स्वत:च्या बरबादीसाठी खांग्रेस ला निवडून आणले. वक़्फ धार्जिणे 233 खासदार कोण आहेत ? त्यांना निवडून देणारे अंध-हिन्दु कोण आहेत?
Subscribe to