थोडा लहान वाटला लेख.."संन्यास" या विषयी अजून वाचायला आवाडेल. खास करून जैन व हिंदू मतप्रवाह.

राघव सर... याविषयी बोलणे खूप कठीण आहे. कितीतरी बोलावे लागेल. असो. उद्या सविस्तर प्रतिसाद देतो.

मला वाटलं जेपींच्या सन्यासावर (संन्यास नव्हे) लेख असेल! ;-)

@उका: मी हे माझं आकलन मांडायचा प्रयत्न केलाय. यात धर्माधिष्ठीत असा विचार मांडायचा काही प्रयत्न नव्हता. त्यामुळं कदाचित अपेक्षाभंग झाला असावा. :-) मलाही जाणून घायला आवडेल की. @विपु: जरूर लिहा. काही वेगळं मत असल्यास तेही मांडावं. वाट बघतो. @एसः नाही समजले बुवा. कदाचित मिपावर बर्‍याच दिवसांत खूप वेळ बसणं न झाल्याचं हे लक्षण असावं.. ;-)

आवडले. जरा थोडक्यात आहे. पण यावर उत्तम चर्चा होऊ शकते.

एखादी गोष्ट सोडणं कठीण असतं, ती आपोआप सुटणं त्यापेक्षा सोपं असतं.

तुम्हाला नक्की काय म्हणायचे आहे? आपोआप सुटणे याला मी कृपा समजतो. कृपा झाल्यावर सगळ सोप होत हे मान्य. पण त्या स्थितीपर्यंत पोहोचणेच अवघड असते असे मला वाटतेय. माझा नक्की काय गोंधळ होतोय कळत नाही.

ते प्रयत्नांबद्दल मांडायचा प्रयत्न केलाय!! ध्येयासाठी एकदा मनापासून कार्य सुरू झालं की दुसरीकडचं लक्ष काढण्यासाठी काही वेगळे प्रयत्न करायची गरज उरत नाही.. थोडक्यात इतर बाबी गौण होत होत त्यांच्यापासून एक प्रकारचा अलिप्तपणा येत जातो आणि सर्व प्रयत्न आपसूक ध्येयावर केंद्रीत होतात. अर्थात् सर्व कृपेमुळे होतं हा भाग मला मान्य आहे. पण त्याची पूर्ण जाणीव होईतोवर प्रयत्नांना महत्व आहे असं म्हणायचं आहे.

ओके.

याविषयी मलाही बरेच प्रश्न आहेत, थोडा निवांत वेळ मिळाला की अजून लिहीन. पुलेशु

Question: Should not a man renounce everything in order that he might get liberation? Ramana Maharshi: Even better than the man who thinks ‘I have renounced everything’ is the one who does his duty but does not think ‘I do this’ or ‘I am the doer’. Even a sannyasi who thinks ‘I am a sannyasi’ cannot be a true sannyasi, whereas a householder who does not think ‘I am a householder’ is truly a sannyasi. (Talks with Sri Ramana Maharshi, talk no. 530) Question: How can my mind be still if I have to use it more than other people? I want to go into solitude and renounce my work as a headmaster. Ramana Maharshi: No. You can stay where you are and go on with work. What is the undercurrent which gives life to the mind and enables it to do all this work? Why, the Self! So, that is the real source of your activity. Simply become aware of it during your work and do not forget it. Contemplate it in the background of your mind even while you are working. To do that, do not hurry! Take your time, keep the remembrance of your real nature alive, even while working, and avoid haste which causes you to forget. Be deliberate. Practice meditation to still the mind and cause it to become aware of its true relationship to the Self, which supports it. Do not imagine it is you who are doing the work. Think that it is the underlying current which is doing it. Identify yourself with this current. If you work unhurriedly, recollectedly, your work or service need not be a hindrance. अनुवादः प्रश्नः आपल्याला मुक्ती मिळणे शक्य होण्यासाठी एखाद्याने सर्वसंगपरित्याग करणे अनिवार्य नाही का? रमण महर्षी: 'मी सर्वसंगपरित्याग केला आहे' असा विचार करणार्‍या व्यक्तीपेक्षा आपले कर्तव्यकर्म चोखपणे पार पाडत असताना 'हे कर्म मी केले आहे' किंवा 'मी कर्ता आहे' असा विचार न करणारी व्यक्ती (पारमार्थिक दृष्ट्या) उजवी ठरेल. 'मी संन्यासी आहे' असा विचार करणारा संन्यासी हा सच्चा संन्यासी असू शकत नाही, मात्र 'मी गृहस्थाश्रमी आहे' असा विचार न करणारा प्रापंचिकही खर्‍या अर्थाने संन्यस्तच असतो. --- प्रश्न: इतरेजनांपेक्षा त्याचा (मन, बुद्धी) अधिक वापर करणे क्रमप्राप्त असल्याने मला माझे चित्त स्थिर कसे ठेवता येईल? मुख्याध्यापकाच्या नोकरीचा त्याग करून मला एकांतवास स्वीकारायचा आहे. रमण महर्षी: नाही. आपण जिथे आहात तिथेच राहून आपले काम सुरू ठेवा. मनाला जिवंतपणा देणारा आणि हे सारे काम करण्यासाठी त्याला सक्षम करणारा अतःप्रवाह कोणता आहे? अर्थातच, तुमचे स्वरूप! त्यामुळे तुमच्या सगळ्या कार्यकलापांचे खरे उगमस्थान तेच आहे. तुम्ही फक्त कार्यरत असताना स्वरूपानुसंधान ठेवा आणि त्याचे विस्मरण होउ देउ नका. हे चिंतन मनातल्या मनात सगळी कामे करत असतानाही घडत राहू द्या. हे झटपट साध्य करण्याचा प्रयत्न करू नका! आपल्या मूळ स्वरूपाचे स्मरण निरंतर जागते ठेवा, त्यासाठी स्वतःला पुरेसा वेळ द्या, आणि कार्यमग्न असतानाही हे सहजगत्या जमण्यासाठी स्वरूपाची विस्मृती घडवणारी घाई गडबड मात्र वर्ज्य करा. प्रत्येक कृती सजगतेने करा. मनाला निश्चळ करण्यासाठी ध्यानाचा अभ्यास करा आणि त्याला आधारभूत असणार्‍या स्वरूपाशी या मनाचे खरेखुरे नाते काय आहे याविषयी ते सजग होईल असे पहा. तुम्ही स्वतः काम करता आहात अशी कल्पना करून घेउ नका. असे चिंतन करा की आपण ज्याचा उल्लेख केला तो अंत:प्रवाहच सारे कार्य करतो आहे. त्या प्रवाहाशी समरस होउन जा. तुम्ही जर असे घाई गडबड न करता, स्मरणपूर्वक काम कराल तर तुमची कर्तव्य कर्मे किंवा नोकरी यांचा अडसर ठरण्याची मुळीच गरज नाही.

मस्त लेख!

थोडा लहान वाटला लेख.."संन्यास" या विषयी अजून वाचायला आवाडेल. खास करून जैन व हिंदू मतप्रवाह.

राघव सर... याविषयी बोलणे खूप कठीण आहे. कितीतरी बोलावे लागेल. असो. उद्या सविस्तर प्रतिसाद देतो.

मला वाटलं जेपींच्या सन्यासावर (संन्यास नव्हे) लेख असेल! ;-)

@उका: मी हे माझं आकलन मांडायचा प्रयत्न केलाय. यात धर्माधिष्ठीत असा विचार मांडायचा काही प्रयत्न नव्हता. त्यामुळं कदाचित अपेक्षाभंग झाला असावा. :-) मलाही जाणून घायला आवडेल की. @विपु: जरूर लिहा. काही वेगळं मत असल्यास तेही मांडावं. वाट बघतो. @एसः नाही समजले बुवा. कदाचित मिपावर बर्‍याच दिवसांत खूप वेळ बसणं न झाल्याचं हे लक्षण असावं.. ;-)

आवडले. जरा थोडक्यात आहे. पण यावर उत्तम चर्चा होऊ शकते.

एखादी गोष्ट सोडणं कठीण असतं, ती आपोआप सुटणं त्यापेक्षा सोपं असतं.

तुम्हाला नक्की काय म्हणायचे आहे? आपोआप सुटणे याला मी कृपा समजतो. कृपा झाल्यावर सगळ सोप होत हे मान्य. पण त्या स्थितीपर्यंत पोहोचणेच अवघड असते असे मला वाटतेय. माझा नक्की काय गोंधळ होतोय कळत नाही.

ते प्रयत्नांबद्दल मांडायचा प्रयत्न केलाय!! ध्येयासाठी एकदा मनापासून कार्य सुरू झालं की दुसरीकडचं लक्ष काढण्यासाठी काही वेगळे प्रयत्न करायची गरज उरत नाही.. थोडक्यात इतर बाबी गौण होत होत त्यांच्यापासून एक प्रकारचा अलिप्तपणा येत जातो आणि सर्व प्रयत्न आपसूक ध्येयावर केंद्रीत होतात. अर्थात् सर्व कृपेमुळे होतं हा भाग मला मान्य आहे. पण त्याची पूर्ण जाणीव होईतोवर प्रयत्नांना महत्व आहे असं म्हणायचं आहे.

ओके.

याविषयी मलाही बरेच प्रश्न आहेत, थोडा निवांत वेळ मिळाला की अजून लिहीन. पुलेशु

Question: Should not a man renounce everything in order that he might get liberation? Ramana Maharshi: Even better than the man who thinks ‘I have renounced everything’ is the one who does his duty but does not think ‘I do this’ or ‘I am the doer’. Even a sannyasi who thinks ‘I am a sannyasi’ cannot be a true sannyasi, whereas a householder who does not think ‘I am a householder’ is truly a sannyasi. (Talks with Sri Ramana Maharshi, talk no. 530) Question: How can my mind be still if I have to use it more than other people? I want to go into solitude and renounce my work as a headmaster. Ramana Maharshi: No. You can stay where you are and go on with work. What is the undercurrent which gives life to the mind and enables it to do all this work? Why, the Self! So, that is the real source of your activity. Simply become aware of it during your work and do not forget it. Contemplate it in the background of your mind even while you are working. To do that, do not hurry! Take your time, keep the remembrance of your real nature alive, even while working, and avoid haste which causes you to forget. Be deliberate. Practice meditation to still the mind and cause it to become aware of its true relationship to the Self, which supports it. Do not imagine it is you who are doing the work. Think that it is the underlying current which is doing it. Identify yourself with this current. If you work unhurriedly, recollectedly, your work or service need not be a hindrance. अनुवादः प्रश्नः आपल्याला मुक्ती मिळणे शक्य होण्यासाठी एखाद्याने सर्वसंगपरित्याग करणे अनिवार्य नाही का? रमण महर्षी: 'मी सर्वसंगपरित्याग केला आहे' असा विचार करणार्‍या व्यक्तीपेक्षा आपले कर्तव्यकर्म चोखपणे पार पाडत असताना 'हे कर्म मी केले आहे' किंवा 'मी कर्ता आहे' असा विचार न करणारी व्यक्ती (पारमार्थिक दृष्ट्या) उजवी ठरेल. 'मी संन्यासी आहे' असा विचार करणारा संन्यासी हा सच्चा संन्यासी असू शकत नाही, मात्र 'मी गृहस्थाश्रमी आहे' असा विचार न करणारा प्रापंचिकही खर्‍या अर्थाने संन्यस्तच असतो. --- प्रश्न: इतरेजनांपेक्षा त्याचा (मन, बुद्धी) अधिक वापर करणे क्रमप्राप्त असल्याने मला माझे चित्त स्थिर कसे ठेवता येईल? मुख्याध्यापकाच्या नोकरीचा त्याग करून मला एकांतवास स्वीकारायचा आहे. रमण महर्षी: नाही. आपण जिथे आहात तिथेच राहून आपले काम सुरू ठेवा. मनाला जिवंतपणा देणारा आणि हे सारे काम करण्यासाठी त्याला सक्षम करणारा अतःप्रवाह कोणता आहे? अर्थातच, तुमचे स्वरूप! त्यामुळे तुमच्या सगळ्या कार्यकलापांचे खरे उगमस्थान तेच आहे. तुम्ही फक्त कार्यरत असताना स्वरूपानुसंधान ठेवा आणि त्याचे विस्मरण होउ देउ नका. हे चिंतन मनातल्या मनात सगळी कामे करत असतानाही घडत राहू द्या. हे झटपट साध्य करण्याचा प्रयत्न करू नका! आपल्या मूळ स्वरूपाचे स्मरण निरंतर जागते ठेवा, त्यासाठी स्वतःला पुरेसा वेळ द्या, आणि कार्यमग्न असतानाही हे सहजगत्या जमण्यासाठी स्वरूपाची विस्मृती घडवणारी घाई गडबड मात्र वर्ज्य करा. प्रत्येक कृती सजगतेने करा. मनाला निश्चळ करण्यासाठी ध्यानाचा अभ्यास करा आणि त्याला आधारभूत असणार्‍या स्वरूपाशी या मनाचे खरेखुरे नाते काय आहे याविषयी ते सजग होईल असे पहा. तुम्ही स्वतः काम करता आहात अशी कल्पना करून घेउ नका. असे चिंतन करा की आपण ज्याचा उल्लेख केला तो अंत:प्रवाहच सारे कार्य करतो आहे. त्या प्रवाहाशी समरस होउन जा. तुम्ही जर असे घाई गडबड न करता, स्मरणपूर्वक काम कराल तर तुमची कर्तव्य कर्मे किंवा नोकरी यांचा अडसर ठरण्याची मुळीच गरज नाही.

मस्त लेख!

अभिनंदन मुवि! सुरंगीताईंची लेखमालिका आहे यावर.

सर्वप्रथम अभिनंदन.. काहि प्रश्न- शेतात बोअरवेल घेणार का विहीर?? डिझेलपंप घ्यायचे कारणी विजेची अनुप्ल्बधता आहे का ?? शेततळ्याचा पर्याय जमेल का?? बाकी सविस्तर प्रतिसाद नंतर देतो.!:-)

शहरातून खेड्यात शेतीसाठी जाण्याचा निर्णय खूपच धाडसी वाटतो आहे. अर्थात सर्व बाजूंनी विचार केलेला असणारच. भातशेती करायचा विचार आहे की अन्य काही? किती एकर जागा घेताय? शेतजमीन घेण्यासाठी शेतकरी असणे (कुठल्यातरी साताबार्‍यावर नाव असणे) जरूरीचे असते, असे ंहणतात. त्यात कितपत तथ्य आहे? अर्थात, शेतीचा थेट अनुभव नसल्याने दोन्ही प्रश्नांना पास. शुभेच्छा. अवांतर - जगाचा मध्य आता डोंबोलीहून चिपळूणास सरकणार तर?

मुविकाका आणि काकूंचे अभिनंदन. निर्णय खुपच धाडसी आहे. मात्र तुम्ही पार पडाल यात शंका नाही. तुमच्या शेतीस अनेकानेक शुभेच्छा !!!

डोंबिवली सोडताय की काय? चिपळूणचा पत्ता द्यालच.

मुविकाकूंचे अभिनंदन. शेती कुठे घेणार आहात?

दोघांचेही हार्दिक अभिनंदन. आपल्या उपक्रमाला उदंड यश लाभो ही सदिच्छा.

मुवि आणि वहिनींचे अभिनंदन आणि उपक्रमाला शुभेच्छा!

मुवि आणि सौ. मुवि दोघांचेही हार्दिक अभिनंदन आणि मनापासून शुभेच्छा! शक्य ती मदत नक्कीच करू.

आपला उपक्रम धाडसी आहेच. वडीलोपार्जीत शेती चिपळुणला आहे म्हणुन शेतीचा प्रयोग करत असाल तर पर्याय नाही. इन्व्हेस्टमेंट म्हणुन शेती विकत घेत असाल आणि अद्याप व्यवहार ठरला/ झाला नसेल तर पुन्हा विचार करा. कोकण पट्टा हा पारंपारीक शेतीला अनुकुल नाही म्हणजे तुम्ही भात पिकवणार असाल तरी त्याचा यील्ड कोकणात फार चांगला मिळत नाही कारण जमीन शेतीला अनुकुल नाही त्याऐवजी अपारंपारीक म्हणजे तिथे जे काय उत्तम पिकते अश्या औषधी वनस्पती किंवा फळझाडे किंवा अन्य जे सामान्य शेतकरी करत नाही असा विचार असेल तरच करावे. खते आणि पाणी कमी लागावे म्हणुन ज्यांनी खुप संशोधन केले ते श्री सुभाष पाळेकर यांची वेबसाईट पहावी.

मला या क्षेत्रात यायचे झाले तर कुणाला विचारायचे हा प्रश्न सुटला. अभिनंदन आणि हो कोकण सुखनिवास (रिसॉर्‍ट ) बांधणार असाल तर नाव "मुवीज मिपाकट्टाघर" असे नाव देणे. शेतीस्वप्नाळू नाखु

अभिनंदन दोघांचे !! ५० वर्षापूर्वी माझा मित्र college शिक्षण सोडून पालशेत ला गेला वडिलांना शेती करण्यास मदत करण्यासाठी तो गेल्यानंतर सात आठ महिन्यांनी त्याला न कळवता तिथे जाण्याचा आचरटपणा मी दोन सोबत्यासह केला आचरटपणा म्हणण्याचे कारण आम्हाला पालशेत कोठे आहे माहित नव्हते कोणती एस्टी पकडली पाहिजे ते माहित नव्हते स्वारगेट एस्टी stand ला दुपारी जाऊन माहिती घेतली आणि संध्याकाळच्या सातला रवाना झालो सकाळी आठ नऊ ला एका टपरीजवळ कंडक्टर ने उतरण्यास सांगितले बाजूला एका खांबावर पोस्टाची लाल पेटी होती त्यामुळे इथे गाव आहे याचा भरवसा आला त्याच पालशेत ला तीन महिन्यापूर्वी आम्ही तेच तीन मित्र आणखी दोन मित्रासह सहकुटुंब टेम्पो traveller बसने गेलो आमचा प्रवास सुखाचा व्हावा म्हणून त्याचा मुलगा त्याची alto घेऊन चिपळूणला आला होता गेल्या ५० वर्षात झालेली सुधारणा दिसत होती college सोडून शेती करणारा मित्र मागे राहिला आहे असे कोणत्याच बाबतीत वाटत नव्हते पालशेत मध्ये फिरताना मनात विचार आला आठवणी पुसत जाणे म्हणजे प्रगती अशी प्रगतीची व्याख्या करावी काय ? पालशेत मला ओळखू येत नव्हते . खर तर मी पालशेत ला आलो आहे याची खात्री फक्त मित्राच्या दर्शनाने झाली मूवी चिपळूण जवळील ज्या गावात तुम्ही शेती घेतली त्या गावाचे फोटो घेऊन ठेवा माहिती लिहून ठेवा तंत्रज्ञानाचा पुरेपूर उपयोग करून घ्या ५० वर्षांनी ते सारे पाहणारे तुमचे सुहृद तुमचे ऋणी राहतील माझ्या आठवणीतून बरेच काही पुसले गेले आहे जे आठवणे फार फार आनंददायी झाले असते माझ्याकरता !! ५० वर्षापूर्वी पालशेत मध्ये मित्रासह काढलेले सात आठ दिवस त्यातील प्रत्येक क्षणासह आठवावेत अस वाटतंय !! पण मानवी record वर काळाचा परिणाम अपरिहार्य आहे ना !

श्री व सौ मुवींचे धाडसी निर्णयाबद्दल अभिनंदन. या निर्णयापर्यंत कसे आलात एकदा जरुर लिहा.

सुरेख निर्णय. मनीषाताई आणि मुवि, हार्दिक अभिनंदन आणि उदंड शुभेच्छा!

किमान पाच एकर शेत असेल तर विकत घ्या,अल्पभुधारक शेतकर्याला उत्पन्न कमी व कुटाणा जास्त असतो.डीझेल एंजिन वापरन्याचा वेडगळपणा करु नका खर्चात पडाल,त्याऐवजी वीज कनेक्शन घ्या, २५० फुटाची दोन बोअर मारा व त्याला मोटर बसवा काम होऊन जाईल.ज्याला सुरवातीला शेती करायला देणार असाल तो विश्वासू असेल असे बघा,खेड्यातील बेणी थुका लावायला कुणाला ऐकत नाहीत.भात या पिका बरोबरच आणखी काय पिकवता येईल याचा विचार करा.तुम्हाला व काकुंना शुभेच्छा. ( शेती करुन व त्यातले वाईट अनुभव पचवलेला चंद्रनील मुल्हेरकर)

चाकोरीबद्ध पीक घेऊ नका. काहीतरी वेगळे पीक घ्या . जसेकी कुठली कुठली औषधी , कोरफड, साग असे ! भरपूर कंपन्या अशा आहेत की तुम्हाला पेरणी करण्यापासून मदत करतात. व तुमचा माल विकत घेतात. वेळात वेळ काढून कृषी विद्यापीठाला भेट द्या . अगदी सविस्तर माहिती अगदी फुकट मिळेल. थोडक्यात पीक पेरण्याअगोदरच विकले गेले पाहिजे. शेती शेतकऱ्यांच्या सारखी न करता व्यावसायिकासारखी करा. ताळेबंद व्यवस्थित मेंटेन ठेवा. अर्थात आपला उदरनिर्वाह शेतीवर अवलंबून नाही अशीच शक्यता विचारात घेतली आहे. मनापासून शुभेच्छा पुढील वाटचालीसाठी. (सगळ्यात महत्त्वाचे :- जम बसल्यावर मिपाकरांसाठी शेतात एक ट्रीप आयोजीत करा. ;-) )

मुवि आणि मनीषा अभिनंदन. खूप गोष्टी बोललो आहोत.पण बाकीच्यानाही माहिती घेता येतील अशा गोष्टी. १.जागेची पहाणी करताना जागेत या दिवसात हिरवळ दिसते का ते पहा.हमखास तिथे पाणी असलेच पाहिजे. २.औदुबराचे झाड त्या जागेत असेल तर त्याच्या खाली हमखास पाणी असतेच. पाणी मिळाल्यावर पुढची बाब म्हणजे पाईपलाईन व स्प्रिंकलरसाठी सातबारा महिलेच्या नावी असेल तर ९०% सबसिडी आणि पुरुषाच्या नावे असेल तर सत्तर% सबसिडी शासनाकडून मिळते. ४.कोकणात पाणी शोधून देणारा माणूस पाणाड्या म्हणून ओळखला जातो.पाणक्या म्हणजे पाणी भरणारा गडी. ५.पाणाड्या शोधायला रत्नागिरीकर मदत करू शकतील.मीही चौकशी करीत आहे. ६.एक अनाहिता चिपळूणपासून रत्नागिरीच्या दिशेने २५ कि.मी.वर रहातात,त्यांना व्यनि केला आहे.त्यांचे ऊत्तर आले की.व्यनि करेन.

मुवि - अभिनंदन आणि शुभेच्छा!

जिल्हापरिषद व पंचायत समिती तसेच तालुका कृषी अधिकारी येथे सातबारा उता-यासह संपर्क साधा.भरपूर योजना आहेत.सरकारी अनुदान मिळते आपले पैसे वाचतात..आधिक माहिती हवी असल्यास देतो.

अभिनंदन आणि शुभेच्छा!

मुविसाहेब, अभिनंदन! आपले त्रिवार अभिनंदन! काहीतरी वेगळा विचार करून, नीट योजना आखून आणि कष्टाची तयारी ठेवून धाडसाने टाकलेले पाऊल दमदार यश आणि समाधान देते. आपल्याला खूप शुभेच्छा! आपणाला अगदी हमखास यश मिळणार ही सर्व मिपाकरांना १००% खात्री आहे.

अभिनंदन आणि शुभेच्छा. बाकी मदत /सल्ला देवू न शकणारा अज्ञानी मक :)

मुविना पुढील वाटचालीसाठी शुभेच्छा !

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- डिबिरी डिबिरी डिबिरी डिबिरी डिबिरी डिबिरी डि... ;) :- Genius

साधारण 12 वर्षापुर्वी मी देखिल शेतीच्या ध्यासाने मुंबईतील नोकरी सोडून गावात शेतीसंदर्भात नोकरी पकडली होती . तेथील काही अनुभव इथे टाकतो. गावातील लोक शहरी लोकांना पैशाची खाण समजतात त्यामुळे मजूरी, इतर सामान, कच्चा माल इत्यादिचा दर नेहमी जास्तच लावतात. आपण एकदा का पायंडा पाडलात की मग तेच घेऊन बसतात . उसनवारि या लोकाकडून शक्यतो करु नका, म्हणजे यांना पैसे उसने देऊ नका. वसूली करताना जाम त्रास होतो. चिपळुनला जाताय मग जमिनीचा मगदुर बघुन पीक घ्या. मी कर्जत भागात होतो, तिथे स्थानिकांच्या नादी लागून हळद शेतात लावली होती. कोकणात पाऊस तुडुंब पडतो व् हळदीला पाणी निचरा व्हायला लागते. पहिला एक पावसाळा शेती करु नका किंवा पारंपारिक म्हणजे भातशेती करा ,यात तुमचे फ़क्त मुद्ल येईल पण पिक घेतल्यामुळे शेत तणमुक्त राहील. भाताच्या काडाला पण पैसे असतात, गावातील लोक हे फुकट मागतात. विजेचा पंप बघा, डिझेलचा पंप आतबटयाचा व्यवहार ठरेल. कारण तो सतत चालु रहाणे गरजेचे असते. थोड़ा वेळ पडून राहिला तर मेन्टेन्सचा खर्च बराच निघतो. शिवाय कुपनलिका घेतलित तर विजेचा सबमरिसिबल पंप लागेल. डिझेल पंप इथे कुचकामि ठरेल . कर्जत भागात भातपिक घेतल्यावर असलेल्या ओलात कडधान्य पीक जसे हरभरा, तुर, मूग घ्यायची प्रथा आहे. हा पर्याय वापरु शकता, हो पण त्यासाठी वाण गावठी पाहिजे, संकरित किंवा हायब्रीड वापरलात तर पाणी व् खते दोन्ही द्यावे लागेल. या पिकात देखिल फायदा जास्त होत नाही पण घरची कडधान्याची सोय होते व् जमींन सुपीक राहते.

मुवि आणि वहिनींचे हार्दीक अभिनंदन ! वेगळ्या वाटेवरील आपल्या उपक्रमाला उदंड यश लाभो ही सदिच्छा !! एकदा का बाग बहरली की तेथे मिपाकट्टा भरवा हे तुम्हाला सांगायला नकोच :)

जमीन घेताना २ हे. पेक्षा जास्त क्षेत्र असेल तर दोघांच्या नावावर वेगवेगळे खरेदी करा. जेणेकरून दोघे अल्पभूधारक मधे जातील. दोघांच्या वेगवेगळ्या खरेद्या करूनही अल्पभूधारक मधे बसत नसाल तर सौ मुवि ना अल्पभूधारक करा. जमिन खरेदी करायच्या आधी बोजा गहाणवट बक्षीस पत्र इतर हक्क नाही ना ते खात्री करा. अर्थात त्याबाबत सुरंगीतै कडून डिट्टेल माहीती मिळेल. पाणी खा त्रीशीर असेल तर सध्या भांडवली खर्चामूळे कमी क्षेत्र कधीही चांगले. बाकी डिटेल घरि गेल्यावर लिहतो.

मुवि, मुलांची शेती ही लेखमाला लिहिल्यानंतर प्रत्यक्षातील शेतीबद्दलही येवोत ही आशा. आपणा उभयतांना शुभेच्छा!

अभिनंदन मुवि! सुरंगीताईंची लेखमालिका आहे यावर.

सर्वप्रथम अभिनंदन.. काहि प्रश्न- शेतात बोअरवेल घेणार का विहीर?? डिझेलपंप घ्यायचे कारणी विजेची अनुप्ल्बधता आहे का ?? शेततळ्याचा पर्याय जमेल का?? बाकी सविस्तर प्रतिसाद नंतर देतो.!:-)

शहरातून खेड्यात शेतीसाठी जाण्याचा निर्णय खूपच धाडसी वाटतो आहे. अर्थात सर्व बाजूंनी विचार केलेला असणारच. भातशेती करायचा विचार आहे की अन्य काही? किती एकर जागा घेताय? शेतजमीन घेण्यासाठी शेतकरी असणे (कुठल्यातरी साताबार्‍यावर नाव असणे) जरूरीचे असते, असे ंहणतात. त्यात कितपत तथ्य आहे? अर्थात, शेतीचा थेट अनुभव नसल्याने दोन्ही प्रश्नांना पास. शुभेच्छा. अवांतर - जगाचा मध्य आता डोंबोलीहून चिपळूणास सरकणार तर?

मुविकाका आणि काकूंचे अभिनंदन. निर्णय खुपच धाडसी आहे. मात्र तुम्ही पार पडाल यात शंका नाही. तुमच्या शेतीस अनेकानेक शुभेच्छा !!!

डोंबिवली सोडताय की काय? चिपळूणचा पत्ता द्यालच.

मुविकाकूंचे अभिनंदन. शेती कुठे घेणार आहात?

दोघांचेही हार्दिक अभिनंदन. आपल्या उपक्रमाला उदंड यश लाभो ही सदिच्छा.

मुवि आणि वहिनींचे अभिनंदन आणि उपक्रमाला शुभेच्छा!

मुवि आणि सौ. मुवि दोघांचेही हार्दिक अभिनंदन आणि मनापासून शुभेच्छा! शक्य ती मदत नक्कीच करू.

आपला उपक्रम धाडसी आहेच. वडीलोपार्जीत शेती चिपळुणला आहे म्हणुन शेतीचा प्रयोग करत असाल तर पर्याय नाही. इन्व्हेस्टमेंट म्हणुन शेती विकत घेत असाल आणि अद्याप व्यवहार ठरला/ झाला नसेल तर पुन्हा विचार करा. कोकण पट्टा हा पारंपारीक शेतीला अनुकुल नाही म्हणजे तुम्ही भात पिकवणार असाल तरी त्याचा यील्ड कोकणात फार चांगला मिळत नाही कारण जमीन शेतीला अनुकुल नाही त्याऐवजी अपारंपारीक म्हणजे तिथे जे काय उत्तम पिकते अश्या औषधी वनस्पती किंवा फळझाडे किंवा अन्य जे सामान्य शेतकरी करत नाही असा विचार असेल तरच करावे. खते आणि पाणी कमी लागावे म्हणुन ज्यांनी खुप संशोधन केले ते श्री सुभाष पाळेकर यांची वेबसाईट पहावी.

मला या क्षेत्रात यायचे झाले तर कुणाला विचारायचे हा प्रश्न सुटला. अभिनंदन आणि हो कोकण सुखनिवास (रिसॉर्‍ट ) बांधणार असाल तर नाव "मुवीज मिपाकट्टाघर" असे नाव देणे. शेतीस्वप्नाळू नाखु

अभिनंदन दोघांचे !! ५० वर्षापूर्वी माझा मित्र college शिक्षण सोडून पालशेत ला गेला वडिलांना शेती करण्यास मदत करण्यासाठी तो गेल्यानंतर सात आठ महिन्यांनी त्याला न कळवता तिथे जाण्याचा आचरटपणा मी दोन सोबत्यासह केला आचरटपणा म्हणण्याचे कारण आम्हाला पालशेत कोठे आहे माहित नव्हते कोणती एस्टी पकडली पाहिजे ते माहित नव्हते स्वारगेट एस्टी stand ला दुपारी जाऊन माहिती घेतली आणि संध्याकाळच्या सातला रवाना झालो सकाळी आठ नऊ ला एका टपरीजवळ कंडक्टर ने उतरण्यास सांगितले बाजूला एका खांबावर पोस्टाची लाल पेटी होती त्यामुळे इथे गाव आहे याचा भरवसा आला त्याच पालशेत ला तीन महिन्यापूर्वी आम्ही तेच तीन मित्र आणखी दोन मित्रासह सहकुटुंब टेम्पो traveller बसने गेलो आमचा प्रवास सुखाचा व्हावा म्हणून त्याचा मुलगा त्याची alto घेऊन चिपळूणला आला होता गेल्या ५० वर्षात झालेली सुधारणा दिसत होती college सोडून शेती करणारा मित्र मागे राहिला आहे असे कोणत्याच बाबतीत वाटत नव्हते पालशेत मध्ये फिरताना मनात विचार आला आठवणी पुसत जाणे म्हणजे प्रगती अशी प्रगतीची व्याख्या करावी काय ? पालशेत मला ओळखू येत नव्हते . खर तर मी पालशेत ला आलो आहे याची खात्री फक्त मित्राच्या दर्शनाने झाली मूवी चिपळूण जवळील ज्या गावात तुम्ही शेती घेतली त्या गावाचे फोटो घेऊन ठेवा माहिती लिहून ठेवा तंत्रज्ञानाचा पुरेपूर उपयोग करून घ्या ५० वर्षांनी ते सारे पाहणारे तुमचे सुहृद तुमचे ऋणी राहतील माझ्या आठवणीतून बरेच काही पुसले गेले आहे जे आठवणे फार फार आनंददायी झाले असते माझ्याकरता !! ५० वर्षापूर्वी पालशेत मध्ये मित्रासह काढलेले सात आठ दिवस त्यातील प्रत्येक क्षणासह आठवावेत अस वाटतंय !! पण मानवी record वर काळाचा परिणाम अपरिहार्य आहे ना !

श्री व सौ मुवींचे धाडसी निर्णयाबद्दल अभिनंदन. या निर्णयापर्यंत कसे आलात एकदा जरुर लिहा.

सुरेख निर्णय. मनीषाताई आणि मुवि, हार्दिक अभिनंदन आणि उदंड शुभेच्छा!

किमान पाच एकर शेत असेल तर विकत घ्या,अल्पभुधारक शेतकर्याला उत्पन्न कमी व कुटाणा जास्त असतो.डीझेल एंजिन वापरन्याचा वेडगळपणा करु नका खर्चात पडाल,त्याऐवजी वीज कनेक्शन घ्या, २५० फुटाची दोन बोअर मारा व त्याला मोटर बसवा काम होऊन जाईल.ज्याला सुरवातीला शेती करायला देणार असाल तो विश्वासू असेल असे बघा,खेड्यातील बेणी थुका लावायला कुणाला ऐकत नाहीत.भात या पिका बरोबरच आणखी काय पिकवता येईल याचा विचार करा.तुम्हाला व काकुंना शुभेच्छा. ( शेती करुन व त्यातले वाईट अनुभव पचवलेला चंद्रनील मुल्हेरकर)

चाकोरीबद्ध पीक घेऊ नका. काहीतरी वेगळे पीक घ्या . जसेकी कुठली कुठली औषधी , कोरफड, साग असे ! भरपूर कंपन्या अशा आहेत की तुम्हाला पेरणी करण्यापासून मदत करतात. व तुमचा माल विकत घेतात. वेळात वेळ काढून कृषी विद्यापीठाला भेट द्या . अगदी सविस्तर माहिती अगदी फुकट मिळेल. थोडक्यात पीक पेरण्याअगोदरच विकले गेले पाहिजे. शेती शेतकऱ्यांच्या सारखी न करता व्यावसायिकासारखी करा. ताळेबंद व्यवस्थित मेंटेन ठेवा. अर्थात आपला उदरनिर्वाह शेतीवर अवलंबून नाही अशीच शक्यता विचारात घेतली आहे. मनापासून शुभेच्छा पुढील वाटचालीसाठी. (सगळ्यात महत्त्वाचे :- जम बसल्यावर मिपाकरांसाठी शेतात एक ट्रीप आयोजीत करा. ;-) )

मुवि आणि मनीषा अभिनंदन. खूप गोष्टी बोललो आहोत.पण बाकीच्यानाही माहिती घेता येतील अशा गोष्टी. १.जागेची पहाणी करताना जागेत या दिवसात हिरवळ दिसते का ते पहा.हमखास तिथे पाणी असलेच पाहिजे. २.औदुबराचे झाड त्या जागेत असेल तर त्याच्या खाली हमखास पाणी असतेच. पाणी मिळाल्यावर पुढची बाब म्हणजे पाईपलाईन व स्प्रिंकलरसाठी सातबारा महिलेच्या नावी असेल तर ९०% सबसिडी आणि पुरुषाच्या नावे असेल तर सत्तर% सबसिडी शासनाकडून मिळते. ४.कोकणात पाणी शोधून देणारा माणूस पाणाड्या म्हणून ओळखला जातो.पाणक्या म्हणजे पाणी भरणारा गडी. ५.पाणाड्या शोधायला रत्नागिरीकर मदत करू शकतील.मीही चौकशी करीत आहे. ६.एक अनाहिता चिपळूणपासून रत्नागिरीच्या दिशेने २५ कि.मी.वर रहातात,त्यांना व्यनि केला आहे.त्यांचे ऊत्तर आले की.व्यनि करेन.

मुवि - अभिनंदन आणि शुभेच्छा!

जिल्हापरिषद व पंचायत समिती तसेच तालुका कृषी अधिकारी येथे सातबारा उता-यासह संपर्क साधा.भरपूर योजना आहेत.सरकारी अनुदान मिळते आपले पैसे वाचतात..आधिक माहिती हवी असल्यास देतो.

अभिनंदन आणि शुभेच्छा!

मुविसाहेब, अभिनंदन! आपले त्रिवार अभिनंदन! काहीतरी वेगळा विचार करून, नीट योजना आखून आणि कष्टाची तयारी ठेवून धाडसाने टाकलेले पाऊल दमदार यश आणि समाधान देते. आपल्याला खूप शुभेच्छा! आपणाला अगदी हमखास यश मिळणार ही सर्व मिपाकरांना १००% खात्री आहे.

अभिनंदन आणि शुभेच्छा. बाकी मदत /सल्ला देवू न शकणारा अज्ञानी मक :)

मुविना पुढील वाटचालीसाठी शुभेच्छा !

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- डिबिरी डिबिरी डिबिरी डिबिरी डिबिरी डिबिरी डि... ;) :- Genius

साधारण 12 वर्षापुर्वी मी देखिल शेतीच्या ध्यासाने मुंबईतील नोकरी सोडून गावात शेतीसंदर्भात नोकरी पकडली होती . तेथील काही अनुभव इथे टाकतो. गावातील लोक शहरी लोकांना पैशाची खाण समजतात त्यामुळे मजूरी, इतर सामान, कच्चा माल इत्यादिचा दर नेहमी जास्तच लावतात. आपण एकदा का पायंडा पाडलात की मग तेच घेऊन बसतात . उसनवारि या लोकाकडून शक्यतो करु नका, म्हणजे यांना पैसे उसने देऊ नका. वसूली करताना जाम त्रास होतो. चिपळुनला जाताय मग जमिनीचा मगदुर बघुन पीक घ्या. मी कर्जत भागात होतो, तिथे स्थानिकांच्या नादी लागून हळद शेतात लावली होती. कोकणात पाऊस तुडुंब पडतो व् हळदीला पाणी निचरा व्हायला लागते. पहिला एक पावसाळा शेती करु नका किंवा पारंपारिक म्हणजे भातशेती करा ,यात तुमचे फ़क्त मुद्ल येईल पण पिक घेतल्यामुळे शेत तणमुक्त राहील. भाताच्या काडाला पण पैसे असतात, गावातील लोक हे फुकट मागतात. विजेचा पंप बघा, डिझेलचा पंप आतबटयाचा व्यवहार ठरेल. कारण तो सतत चालु रहाणे गरजेचे असते. थोड़ा वेळ पडून राहिला तर मेन्टेन्सचा खर्च बराच निघतो. शिवाय कुपनलिका घेतलित तर विजेचा सबमरिसिबल पंप लागेल. डिझेल पंप इथे कुचकामि ठरेल . कर्जत भागात भातपिक घेतल्यावर असलेल्या ओलात कडधान्य पीक जसे हरभरा, तुर, मूग घ्यायची प्रथा आहे. हा पर्याय वापरु शकता, हो पण त्यासाठी वाण गावठी पाहिजे, संकरित किंवा हायब्रीड वापरलात तर पाणी व् खते दोन्ही द्यावे लागेल. या पिकात देखिल फायदा जास्त होत नाही पण घरची कडधान्याची सोय होते व् जमींन सुपीक राहते.

मुवि आणि वहिनींचे हार्दीक अभिनंदन ! वेगळ्या वाटेवरील आपल्या उपक्रमाला उदंड यश लाभो ही सदिच्छा !! एकदा का बाग बहरली की तेथे मिपाकट्टा भरवा हे तुम्हाला सांगायला नकोच :)

जमीन घेताना २ हे. पेक्षा जास्त क्षेत्र असेल तर दोघांच्या नावावर वेगवेगळे खरेदी करा. जेणेकरून दोघे अल्पभूधारक मधे जातील. दोघांच्या वेगवेगळ्या खरेद्या करूनही अल्पभूधारक मधे बसत नसाल तर सौ मुवि ना अल्पभूधारक करा. जमिन खरेदी करायच्या आधी बोजा गहाणवट बक्षीस पत्र इतर हक्क नाही ना ते खात्री करा. अर्थात त्याबाबत सुरंगीतै कडून डिट्टेल माहीती मिळेल. पाणी खा त्रीशीर असेल तर सध्या भांडवली खर्चामूळे कमी क्षेत्र कधीही चांगले. बाकी डिटेल घरि गेल्यावर लिहतो.

मुवि, मुलांची शेती ही लेखमाला लिहिल्यानंतर प्रत्यक्षातील शेतीबद्दलही येवोत ही आशा. आपणा उभयतांना शुभेच्छा!

एक शंका - कूपर हाॅस्पिटलजवळच्या एका चौकाचं नाव ग्राहक चळवळीचे प्रणेते मधुकरराव मंत्री यांच्या नावे आहे. त्यांच्याबद्दल आणि त्यांच्या कार्याबद्दल काही कळू शकेल का?

लवकरच ऐकतो...

कसा करावा याची माहीती कुठे मिळेल. मी काही दिवसांपुर्वी पुणे मुंग्रापं यान्ना व्य नि केला होता पण काहीही उत्तर मिळाले नाही.

मुंबई ग्राहक पंचायतीचे सभासद आहोतच, मुंबईतल्या काही उपक्रमांमध्ये जमेल तसा भागही घेतो. मुंबई ग्राहक पंचायतीचं कार्य उत्तरोत्तर वाढतच राहो, अशी मनःपूर्वक शुभेच्छा.

मालाचा अतिशय उत्तम आहे. रत्नागिरीतही चांगला प्रतिसाद मिळतोय.

लिहीताना गडबड झाली.

एक शंका - कूपर हाॅस्पिटलजवळच्या एका चौकाचं नाव ग्राहक चळवळीचे प्रणेते मधुकरराव मंत्री यांच्या नावे आहे. त्यांच्याबद्दल आणि त्यांच्या कार्याबद्दल काही कळू शकेल का?

लवकरच ऐकतो...

कसा करावा याची माहीती कुठे मिळेल. मी काही दिवसांपुर्वी पुणे मुंग्रापं यान्ना व्य नि केला होता पण काहीही उत्तर मिळाले नाही.

मुंबई ग्राहक पंचायतीचे सभासद आहोतच, मुंबईतल्या काही उपक्रमांमध्ये जमेल तसा भागही घेतो. मुंबई ग्राहक पंचायतीचं कार्य उत्तरोत्तर वाढतच राहो, अशी मनःपूर्वक शुभेच्छा.

मालाचा अतिशय उत्तम आहे. रत्नागिरीतही चांगला प्रतिसाद मिळतोय.

लिहीताना गडबड झाली.

सुंदर व्रुत्तांत. मस्त फोटो.

अप्रतिम लिहिले आहेस. मनाहोरांशी माझा परिचय फक्त 'जैत रे जैत' च्या गाण्यांइतकाच. खूप छान वाटले त्यांच्याशी तुझ्याकरवी भेट झाल्यामुळे.

मस्त लेख, अभिनंदन आणि शुभेच्छा!

खूप लकी आहात. असं एखादं पाखरू वेल्हाळ ज्याच्या भांगात बिंदिचा गुल्लाल

लकी आहात

खूप छान लिहिलंस! महानोर आता वयानुसार थकलेले वाटले.

भारी!!

ना धो म्हणतात "आयुष्यात कुठे थांबायचं ते समजल पाहिजे...नाहीतर अति उत्साह फजिता करतो" इतके सगळे कमावल्यावर अलिप्त होऊन जगता आले तरच समाधान मिळेल...... जसे ना. धो. त्या छोट्याश्या खेड्यात आरामात शेती करताय....दुपारची वाम्कुम्शी....गप्पा......निवांत आयुष्य..... बहुदा आपण ते विसरलोय........

खूप छान लिहिले आहे. 'जाळीवरती..' कवितेविषयी काय म्हणाले ते सान्गाल का? ऊत्सुकता आहे.

लै भारी ओ संदीपराव !!! जांभुळ पिकल्या झाडाखालून जाऊन आला म्हणा की !!!

व्वा... वृत्तांत आवडला. आपल्या कवितेला एक उर्जा मिळेल असे वाटते. आपल्या कवितेचं लवकरच पुस्तक येईल, असे वाटते. शुभेच्छा. :) पळसखेड्याला त्यांच्या शेतात गेलेलो. त्यांच्या शेतात सिताफळाचं नाव लताफळ आहे. :) -दिलीप बिरुटे -दिलीप बिरुटे

सही!

कुणी नेमाड्यांना भेटायला शिमल्यापर्यंत जातय तर तुम्ही वाट वाकडी करून महानोरांना भेटायला गेलात! वृत्तांत आवडला!

नभ उतरू आलं सारखी कविता महानोरच लिहू जाणे! भाग्यवान आहात!

रानफुलाची सफर घडवली... स्वगतः हे चांदणे अम्हाला कधी भेटणार कुणास ठावुक. संमेलनात चुकामुक झालेला नाखु

आयुष्यात काळजीपूर्वक जपून ठेवावे असे हे भाग्यवान क्षण ! ते लेखनातही सुंदर उतरले आहेत. भाग्यवान आहात !

महानोरांची भेट घेतलीत आणि त्याचा वृतांत आमच्या साठी आवर्जून लिहिलात या करता शतश: धन्यवाद. महानोरांना बर्याच दिवसांपूर्वी कुठल्याशा टेलिव्हिजन वरच्या कार्यक्रमात पाहिले होते. त्या मानाने आता ते बरेच थकलेले दिसत आहेत. सूर्यनारायणा नित नेमानं उगवा अंधाराच्या दारी थोडा उजेड पाठवा ही त्यांच्या अनेक आवडलेल्या कवितांपैकी एक आवडती कविता. तुम्हाला त्यांनी त्यांची एखादी नवी कविता ऐकवली असेल तर ती देखिल लिहा ना इथे. पैजारबुवा,

खूपच सुंदर अनुभव. :)

SANDY... मस्तच रे अनुभव...

उत्तम अनुभव सन्दीप भाऊ.

सुंदर व्रुत्तांत. मस्त फोटो.

अप्रतिम लिहिले आहेस. मनाहोरांशी माझा परिचय फक्त 'जैत रे जैत' च्या गाण्यांइतकाच. खूप छान वाटले त्यांच्याशी तुझ्याकरवी भेट झाल्यामुळे.

मस्त लेख, अभिनंदन आणि शुभेच्छा!

खूप लकी आहात. असं एखादं पाखरू वेल्हाळ ज्याच्या भांगात बिंदिचा गुल्लाल

लकी आहात

खूप छान लिहिलंस! महानोर आता वयानुसार थकलेले वाटले.

भारी!!

ना धो म्हणतात "आयुष्यात कुठे थांबायचं ते समजल पाहिजे...नाहीतर अति उत्साह फजिता करतो" इतके सगळे कमावल्यावर अलिप्त होऊन जगता आले तरच समाधान मिळेल...... जसे ना. धो. त्या छोट्याश्या खेड्यात आरामात शेती करताय....दुपारची वाम्कुम्शी....गप्पा......निवांत आयुष्य..... बहुदा आपण ते विसरलोय........

खूप छान लिहिले आहे. 'जाळीवरती..' कवितेविषयी काय म्हणाले ते सान्गाल का? ऊत्सुकता आहे.

लै भारी ओ संदीपराव !!! जांभुळ पिकल्या झाडाखालून जाऊन आला म्हणा की !!!

व्वा... वृत्तांत आवडला. आपल्या कवितेला एक उर्जा मिळेल असे वाटते. आपल्या कवितेचं लवकरच पुस्तक येईल, असे वाटते. शुभेच्छा. :) पळसखेड्याला त्यांच्या शेतात गेलेलो. त्यांच्या शेतात सिताफळाचं नाव लताफळ आहे. :) -दिलीप बिरुटे -दिलीप बिरुटे

सही!

कुणी नेमाड्यांना भेटायला शिमल्यापर्यंत जातय तर तुम्ही वाट वाकडी करून महानोरांना भेटायला गेलात! वृत्तांत आवडला!

नभ उतरू आलं सारखी कविता महानोरच लिहू जाणे! भाग्यवान आहात!

रानफुलाची सफर घडवली... स्वगतः हे चांदणे अम्हाला कधी भेटणार कुणास ठावुक. संमेलनात चुकामुक झालेला नाखु

आयुष्यात काळजीपूर्वक जपून ठेवावे असे हे भाग्यवान क्षण ! ते लेखनातही सुंदर उतरले आहेत. भाग्यवान आहात !

महानोरांची भेट घेतलीत आणि त्याचा वृतांत आमच्या साठी आवर्जून लिहिलात या करता शतश: धन्यवाद. महानोरांना बर्याच दिवसांपूर्वी कुठल्याशा टेलिव्हिजन वरच्या कार्यक्रमात पाहिले होते. त्या मानाने आता ते बरेच थकलेले दिसत आहेत. सूर्यनारायणा नित नेमानं उगवा अंधाराच्या दारी थोडा उजेड पाठवा ही त्यांच्या अनेक आवडलेल्या कवितांपैकी एक आवडती कविता. तुम्हाला त्यांनी त्यांची एखादी नवी कविता ऐकवली असेल तर ती देखिल लिहा ना इथे. पैजारबुवा,

खूपच सुंदर अनुभव. :)

SANDY... मस्तच रे अनुभव...

उत्तम अनुभव सन्दीप भाऊ.

मधल्या अनुपस्थितीच्या काळातील सर्व भाग पुन्हा वाचून काढले पाहिजेत... बाकी भारीच प्रकरण दिसतंय भावा...

त्याशिवाय समजणारही नाही

म्हणजे काय?

मस्तच. हा भाग लहानसा पण उत्कंठा वाढविणारा आहे.

मस्तच आहे. बर्याच काळानी इतकी मस्त कथा वाचली. एकच विनन्ति. जरा लवकर ताका भाग. मगचे एकदम सपाट होत इतका उशिर् केला कि .

रटाळ.

अखेर आले परतुनी DEADPOOL!! दमदार, जोरदार, सदाबहार !! येऊंद्या अजून !!

मधल्या अनुपस्थितीच्या काळातील सर्व भाग पुन्हा वाचून काढले पाहिजेत... बाकी भारीच प्रकरण दिसतंय भावा...

त्याशिवाय समजणारही नाही

म्हणजे काय?

मस्तच. हा भाग लहानसा पण उत्कंठा वाढविणारा आहे.

मस्तच आहे. बर्याच काळानी इतकी मस्त कथा वाचली. एकच विनन्ति. जरा लवकर ताका भाग. मगचे एकदम सपाट होत इतका उशिर् केला कि .

रटाळ.

अखेर आले परतुनी DEADPOOL!! दमदार, जोरदार, सदाबहार !! येऊंद्या अजून !!

तंतोतंत अनुभवकथन! सुंदर ...

दुपारी तासन् तास गच्चीत पिलरच्या आडोशाला बसून गाणी ऐकावी, पुस्तकं संपवावीत, आणि सगळ्याचा कंटाळा आला की लहान मुलासारखं कल्पनाविश्वात रममाण व्हावं असा नित्याचा क्रम असायचा.

फक्त या नॉस्टेल्जियासाठी उरलेला आख्खा लेख माफ.

मस्त

वडापाव साहेब... अगदी छान लेख...

बालपण गेलेल्या मुलांना खेळण्याची हक्काची जागा गच्चीच असते. मीही अपवाद नव्हतो. उन्हाळ्याच्या सुट्टीत दुपारी ३ वाजल्यापासून ते अगदी सूर्यास्त होईपर्यंत खेळ चालायचा. कुणी खाली बाॅल मारला की तो आऊट आणि तो बाॅल त्याने आणायचा; बाॅल रस्त्यावर पडला की ' ए बाॅल बाॅल ' म्हणून गच्चीवरून आरडाओरडा; मग तो माणूस बाॅल फेकणार; ७ वाजता सगळ्यांच्या आया मुलांना घरी बोलावणार; पुढे आकाशदर्शनाची आवड लागल्यावर अमावास्येच्या जवळपासचा शनिवार गच्चीवर आकाशदर्शनासाठी रात्रभर राहायचं. पहाटे ४-५ च्या सुमारास छान वारा सुटायचा. सगळा आसमंत साखरझोपेत असायचा. मग सूर्योदय पाहूनच घरी जायचो. अशा अनेक आठवणी आहेत. तुम्ही छान लिहिले आहे. आठवणी जाग्या केल्याबद्दल धन्यवाद!

मस्त !!!

या सगळ्यानंतर अंधारत चाललेल्या आकाशाखाली आणि प्रकाशत चाललेल्या शहराच्या मधोमध उंचावर बसून एखादी कविता स्फुरावी.

हे फारच भारी.

आमच्या सोसायटीच्या गच्चीला कठडे नसल्याने गच्चीत जाऊ देत नसत कधी कुणाला. पण संक्रांतीला पतंग उडवायला गच्चीत जाणं ही मोठी पर्वणी असायची. ग्राउंड फ्लोअरला राहणार्‍या आम्हाला वरून दिसणार्‍या दॄष्याचं फारच अप्रुप असायचं. लेख मस्त :)

लेख वाचुन एकदम नॉस्टॅल्जिक वाटायला लागले. वेगवेगळ्या वयात गच्चीत रोज वेगवेगळ्या कारणांनी जाणे व्हायचे :) म्हणजे दहावीपुर्वी जास्त करुन खेळायला किंवा पतंग उडवायला, दहावीत/बारावीत असताना अभ्यासासाठी, बारावीनंतर...वगैरे वगैरे

आधारयुक्त उल्लेख आला आहे पुर्वी

आवडला. गच्चीचे आणखी काही (सभ्य) उपयोग आठवले - भारतात आलेलं, एअर इंडियाचं पहिलं जंबो जेट 'सम्राट अशोक' गच्चीवरूनच पाहिलं होतं. एका रात्री 'उल्कांचा पाऊस (वर्षाव)' पाहण्यासाठी रात्री गच्चीवर मुक्काम केला होता. जवळच्या जांभळाच्या झाडाला लगडलेली टपोरी जांभळं काढण्यासाठी लांब काठीला एक पिशवी आणि चाकूचं पातं बांधून, पॅरापिटवर उतरून जांभळं काढायची आणि गच्चीवरच त्यांचा फराळ करायचा. मी बारावीत असताना, शेजारच्या मुलाबरोबर गच्चीमध्ये अभ्यास केला. तो एलएल.एम.ला बसला होता. लवकरच एका राष्ट्रीय पक्षाचा युवा अध्यक्ष झाला आणि खासदार म्हणून चार वर्षांतच लोकसभेवर निवडून गेला. नंतर केंद्रीय मंत्रीही झाला. मात्र १९८९-९०मधल्या, गच्चीवरच्या आमच्या एकत्र अभ्यासाची आठवण त्याला आणि मला आजही आहे. थोडं मोठं झाल्यावर - चोरून सिगरेट ओढण्यासाठी / तंबाखू खाण्यासाठी गच्चीसारखी जागा नाही.

सुंदर लेख!

खूप छान लिहिला आहे... आठवणी ताज्या झाल्या!!!

तुमचा लेख वाचुन माझ्या लहणपणीच्या गच्ची वरच्या आठवणी ताज्या झाल्या. दरवर्षी उन्हाळ्यात आम्ही गच्ची वर झोपयला जायचो. त्यात घरी आलेल्या पाहुण्यांचा पण समावेश आसायचा. सर्व जण याची आतुरतेने वाट बघायचो. मोकळ्या आकाशाकडे डोळे करुन चांदण्यांच्या पांघरुणात झोपायला मजा यायची. पहाटेची गार हवा हवी हवीशी वाटायची. रात्री डास चावु नये म्हनुन चारही कोप-यात कॉईल लावुन ठेवायची. झोप अनावर होई पर्यन्त पत्ते कुटायचे. मग त्यात जो हारेल त्याने पार्टी द्यायची . पार्टीचे पदार्थ म्हणजे... भेळ, आईस्क्रिम, पेप्सिकोला, कुल्फी, वडापाव..... रोज कहीतरी नवीन मिळायचे. सकाळी जो पर्यन्त सुर्याच्या किरणांचा चटका बसत नाही तो पर्यन्त गच्चीत आम्ही पहुड्लेलो असायचो. पण सर्वजण मोठे होत गेले तसे येणे जाणे कमी झाले. आणि आमचे गच्चीवर जाणे बंद झाले.

तंतोतंत अनुभवकथन! सुंदर ...

दुपारी तासन् तास गच्चीत पिलरच्या आडोशाला बसून गाणी ऐकावी, पुस्तकं संपवावीत, आणि सगळ्याचा कंटाळा आला की लहान मुलासारखं कल्पनाविश्वात रममाण व्हावं असा नित्याचा क्रम असायचा.

फक्त या नॉस्टेल्जियासाठी उरलेला आख्खा लेख माफ.

मस्त

वडापाव साहेब... अगदी छान लेख...

बालपण गेलेल्या मुलांना खेळण्याची हक्काची जागा गच्चीच असते. मीही अपवाद नव्हतो. उन्हाळ्याच्या सुट्टीत दुपारी ३ वाजल्यापासून ते अगदी सूर्यास्त होईपर्यंत खेळ चालायचा. कुणी खाली बाॅल मारला की तो आऊट आणि तो बाॅल त्याने आणायचा; बाॅल रस्त्यावर पडला की ' ए बाॅल बाॅल ' म्हणून गच्चीवरून आरडाओरडा; मग तो माणूस बाॅल फेकणार; ७ वाजता सगळ्यांच्या आया मुलांना घरी बोलावणार; पुढे आकाशदर्शनाची आवड लागल्यावर अमावास्येच्या जवळपासचा शनिवार गच्चीवर आकाशदर्शनासाठी रात्रभर राहायचं. पहाटे ४-५ च्या सुमारास छान वारा सुटायचा. सगळा आसमंत साखरझोपेत असायचा. मग सूर्योदय पाहूनच घरी जायचो. अशा अनेक आठवणी आहेत. तुम्ही छान लिहिले आहे. आठवणी जाग्या केल्याबद्दल धन्यवाद!

मस्त !!!

या सगळ्यानंतर अंधारत चाललेल्या आकाशाखाली आणि प्रकाशत चाललेल्या शहराच्या मधोमध उंचावर बसून एखादी कविता स्फुरावी.

हे फारच भारी.

आमच्या सोसायटीच्या गच्चीला कठडे नसल्याने गच्चीत जाऊ देत नसत कधी कुणाला. पण संक्रांतीला पतंग उडवायला गच्चीत जाणं ही मोठी पर्वणी असायची. ग्राउंड फ्लोअरला राहणार्‍या आम्हाला वरून दिसणार्‍या दॄष्याचं फारच अप्रुप असायचं. लेख मस्त :)

लेख वाचुन एकदम नॉस्टॅल्जिक वाटायला लागले. वेगवेगळ्या वयात गच्चीत रोज वेगवेगळ्या कारणांनी जाणे व्हायचे :) म्हणजे दहावीपुर्वी जास्त करुन खेळायला किंवा पतंग उडवायला, दहावीत/बारावीत असताना अभ्यासासाठी, बारावीनंतर...वगैरे वगैरे

आधारयुक्त उल्लेख आला आहे पुर्वी

आवडला. गच्चीचे आणखी काही (सभ्य) उपयोग आठवले - भारतात आलेलं, एअर इंडियाचं पहिलं जंबो जेट 'सम्राट अशोक' गच्चीवरूनच पाहिलं होतं. एका रात्री 'उल्कांचा पाऊस (वर्षाव)' पाहण्यासाठी रात्री गच्चीवर मुक्काम केला होता. जवळच्या जांभळाच्या झाडाला लगडलेली टपोरी जांभळं काढण्यासाठी लांब काठीला एक पिशवी आणि चाकूचं पातं बांधून, पॅरापिटवर उतरून जांभळं काढायची आणि गच्चीवरच त्यांचा फराळ करायचा. मी बारावीत असताना, शेजारच्या मुलाबरोबर गच्चीमध्ये अभ्यास केला. तो एलएल.एम.ला बसला होता. लवकरच एका राष्ट्रीय पक्षाचा युवा अध्यक्ष झाला आणि खासदार म्हणून चार वर्षांतच लोकसभेवर निवडून गेला. नंतर केंद्रीय मंत्रीही झाला. मात्र १९८९-९०मधल्या, गच्चीवरच्या आमच्या एकत्र अभ्यासाची आठवण त्याला आणि मला आजही आहे. थोडं मोठं झाल्यावर - चोरून सिगरेट ओढण्यासाठी / तंबाखू खाण्यासाठी गच्चीसारखी जागा नाही.

सुंदर लेख!

खूप छान लिहिला आहे... आठवणी ताज्या झाल्या!!!

तुमचा लेख वाचुन माझ्या लहणपणीच्या गच्ची वरच्या आठवणी ताज्या झाल्या. दरवर्षी उन्हाळ्यात आम्ही गच्ची वर झोपयला जायचो. त्यात घरी आलेल्या पाहुण्यांचा पण समावेश आसायचा. सर्व जण याची आतुरतेने वाट बघायचो. मोकळ्या आकाशाकडे डोळे करुन चांदण्यांच्या पांघरुणात झोपायला मजा यायची. पहाटेची गार हवा हवी हवीशी वाटायची. रात्री डास चावु नये म्हनुन चारही कोप-यात कॉईल लावुन ठेवायची. झोप अनावर होई पर्यन्त पत्ते कुटायचे. मग त्यात जो हारेल त्याने पार्टी द्यायची . पार्टीचे पदार्थ म्हणजे... भेळ, आईस्क्रिम, पेप्सिकोला, कुल्फी, वडापाव..... रोज कहीतरी नवीन मिळायचे. सकाळी जो पर्यन्त सुर्याच्या किरणांचा चटका बसत नाही तो पर्यन्त गच्चीत आम्ही पहुड्लेलो असायचो. पण सर्वजण मोठे होत गेले तसे येणे जाणे कमी झाले. आणि आमचे गच्चीवर जाणे बंद झाले.

एकदमी वादळी....

वाह भारीच लिहिताय कि राव तुम्ही वेगळ्या जगताची ओळख करून देताय … नाही तर आमचं ज्ञान 'पायरेट्स ऑफ द कॅराबियन' पाहून तोंडात बोटे घालण्या इतपतच… लिहते रहो

उत्तम, माहितीपूर्ण लेख, धन्यवाद.

तूफानी लिखाण.... शेवटची ओळ तर मास्टर स्ट्रोक :)

आइशप्पथ. खात्तरनाक भाव. काय लिहलय, काय लिहलय. भाउ आपण तुम्चे प्रॉपेलर फॅन आजपासून. (आता अ‍ॅप्रुव्हल आले की शंका इचारायला चालू करणार) . लास्टचा पंच सॉलीड. ;)

मस्त लेख..

१-२ दिवस प्रवास करायचा म्हटलं तरी नकोसं होतं, असं सतत मोशन मध्ये राहणं म्हणजे अवघड आहे. बाकी लेख भारीच.

खत्रा

आणि समेवर संपवलाय.... शंका जरा ५-६ भागानंतर कारण जमीनीवरच्या लोकांना जास्त भीती+कुतुहल पाण्यातल्या आणि हवेतल्यांच्या लोकांच्या जीवनाची !!! जमीनीवरचा ख खुलाषी नाखु

लेख वाचुन ठेवला होता.. पण प्रतिसाद राहुन गेलेला... फारच आवडलेला आहे!! मस्त लिहिता तुम्ही!

“ये तूफान क्या, आज है, कल नही. मगर ये सोच लो, अगर तुम घर गयी तो तुम्हे अकेले तुम्हारी साँस के साथ रहना पडेगा! एकही गेली नाही!

=))

गविंनी काही वर्षापुर्वी मिपाकरांना विमानातुन फिरवुन आणले आता तुम्ही बोटीतुन फिरवा :) पुभाप्र

तुमच्या भन्नाट शैलीत नवीन जगाची ओळख होतेय ! शेवट तर केकवर चेरी !! =))

जिथे ती बुडली तिथे समुद्र पंधरा हजार फूट खोल आहे. विषय संपला ____/\____ डाइविंग बोर्ड वरुन सुर मारताना गड़बड़ झाली ह्या कारणाने एकदाच पूल मधे 15 (अक्षरी पंधरा फुट फ़क्त) खोल पाण्यात नाकातोंडात पाणी गेले होते ते परत लैडर हातात येईस्तोवर जिवात जीव नव्हता, इथे विषयाची खोली 1000 पट जास्त आहे देवा !!! आमची औकाद नाही बोलायची ! त्या 33 दर्यावर्दी मंडळीला साष्टांग नमस्कार _____/\_____

अफलातून. काय विश्व आहे. थ्रिलिंग. लिहा लिहा लवकर. हवामानशास्त्र, नॅव्हिगेशन , कोर्स ट्रॅकिंग (हेडविंड/ टेलविंड करेक्शन, विशेषतः मॅन्युअल केसेसमधे. ), अपघात यांवरही लिहा.

अ फ ला तु न लेख आहे. मस्तं लिहिलयं. एका वेगळ्या करिअरची त्यामधल्या आव्हानांची छान ओळख होतेय.

___/\___

तुमची वर्णनशैली एकदम जबरस्त आहे. तसा कळायला थोडा अवघड असलेला विषय तुमी इतका सहजपणे समजावून सांगत आहात की एकदा वाचायला सुरुवात केली की संपल्याशिवाय थांबवत नाही. समुद्री मालवाहतुकीबाबत तुम्ही या लेखात लिहिलं आहे. हे वाचून पहिला प्रश्न मनात आला की क्रुझ शिप्सला या सर्व आव्हानांना तोंड द्यावे लागत नाही का? की ठरवून सोप्या भागांत व वर्षाच्या ज्या काळात कमी कमी वादळांची शक्यता असते तेव्हाच क्रुझ शिप्स चालवल्या जातात?

आणि कमालीची चित्तवेधक स्टाईल , मजा आली . माझा एक मित्र दर्यावर्दी आहे त्याचं वाक्य आठवलं , इन डेंजर , बोट इज द बेस्ट लाइफ जॅकेट !

वादळी लेखन आहे. कल्पना करू शकत नाही. एक कथा म्हणून वाचतिये. मस्त लिहिताय.

पु ले प्र

जबरदस्त लेखन. बायदवे स्विट टॉकर म्हणजे गोड्बोले काय?

जबरदस्त...दुसरा शब्द्च नाही. :) खूप छान आणि सोप्या भाषेत लिहिताय. एका नवीन विश्वाची ओळख. पुढ्चे लिखान वाचण्याची, अजून जाणून घेण्याची इच्छा आहे. लवकर लवकर लिहा.

मस्त.

ज्जे बात !!! किती छान लिहिलेत अनुभव न त्याला विनोदाची झालर ही चपखल बसली आहे :)

खुप छान !! एम आय टी आयावा मारु आठवली.

जबरदस्त. खिळवून टाकणारा लेख.

सर्वजण, खरोखर मनापासून धन्यवाद! अभ्या - फॅन झालोय असं म्हणून लाजवू नकोस. माझ्याहून वयानी बराच लहान आहेस असं वाटल्यामुळे 'अरे' म्हणायची मोकळीक घेतली आहे. टवाळ कार्टा - माझ्या मुलीच्या मैत्रिणी मला 'पॉपायअंकल' म्हणतात. शंका विचारायला हरकत नाही. नाना स्कॉच - सहा फुटातल्या गटांगळ्या आणि पंधरा हजार फुटातल्या - सेम टु सेम! गवि - अजून तुमचं लेखन वाचता आलेलं नाही पण विमानापेक्षा आमचं नॅविगेशन वगैरे जास्त सोपं. श्रीरंग_जोशी - जर क्रूझ लायनर्स नी वादळात प्रवासी नेऊन त्यांना उलट्या वगैरे होऊ दिल्या तर बोटी रिकाम्या पडतील आणि कंपनीचं दिवाळं निघेल. ते शक्यतो तो भाग टाळतात. शिवाय त्यांच्या बोटींवर रोलिंग होऊ नये म्हणून खास मशिनरी देखील बसवलेली असते. रेवतीताई - कृपया 'कथा' म्हणून वाचू नका. कथेत काहीही लिहिता येतं. हकीकतीला मात्र सत्यालाच धरून राहावं लागतं. तीच त्याची ताकद असते. संजय पाटील - करेक्ट! नावाचंच भाषांतर आहे. काही काळानी सौभाग्यवतीही हजर होतील. त्यांचं सद्स्यनाम 'स्वीट टॉकरीणबाई'. पियुशा - कुठल्याही कथनात थोडा विनोद करता आला तर ऐकण्या- वाचणार्यालाही प्रसन्न वाटतं अशी माझी धारणा. म्हणून असा प्रयत्न.

सागरी वादळाइतकेच भन्नाट लेखन ! जबरी .

अगदि मनकवडे आहात. मनात आत्ता पर्यंत जे जे प्रश्न आले होते त्यांची सगळी उत्तरे मिळताहेत, येवु दे पुढचा लेख. बोट प्रवासाची ओढ असणारा पम्या

लिखाण!

भन्नाट...!!!!!!!!!

जबरदस्त.

पुर्ण लेखमाला वाचायला प्रचंड उत्सुक आहे.

पुढचे भाग वाचायची उत्सुकता प्रत्येक लेखागणिक वाढते आहे.

हा ही भाग आवडला. एक प्रश्न - माझा मित्र, एक महिना बोटीत बिघाड झाल्यामुळे पोर्ट मध्ये बोटीवर अडकला होता त्याच्याकडे अमेरिकेचा विसा असला तरी तो अमेरिकेत आत येऊ शकला नाही . काही वेगळे नियम असतात का ?

व्हिसा - हो. आमच्या व्हिसाचा नंबर सी १ - डी असा असतो. हा टूरिस्ट व्हिसा नव्हे. नियमांना अंतच नाही. बोट व्यवस्थित चालू असली आणि दोन महिने अमेरिकेतच असली तर नियम वेगळे, बंद पडल्यामुळे राहावं लागलं तर नियम वेगळे. चार दिवसात काम आटपून बाहेर पडली तर वेगळे!

लेख खूप आवडला

सुरेख लेखन... :)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :-विकिपिडीया पे चेक कर ले, गुगल तू सर्च कर ले, बेबी जरा लुक अराउंड कर ले...नैयो मिलेगा ऐसा यार सोणिये...इक नंबर. इक नंबर. इक नंबर... :- Sanam Teri Kasam

जबरदस्त लेख.पुलेशु.

लेख मस्त आहे. कमी प्रतीच्या इंधनावर चालणार्‍या डिजेल (?) इंजिनाबद्दल अजून माहिती देवू शकता का ? कोणत्या कंपनीचे असतात हे इंजिन्स (कमिन्स, MAN वगैरे आहेत का ?) असे हलक्या प्रतीचे इंधन वापरल्यावर कंपनी वॉरंटी क्लेम स्वीकारते का ? अजस्त्र इंजिनांची छायाचित्रे टाकू शकता का ? तसेच इंजिनाची तांत्रिक माहिती (सिलिंडर्स, शक्ती, टॉर्क, सीसी ई), इंजिनाचा आवाज किती डेसिबल्सपर्यंत असतो ? एका बोटीला किती इंजिन्स असतात ?

स्वीट टॉकर साहेब, मला स्वतःला समुद्र सफरींची प्रचंड आवड आहे, दुर्दैवाने त्यात करीयर करु शकलो नाही. पण मला काही बेसिक (बालिश) शंका आहेत, तुम्हाला वेळ झाला तर उत्तरे जरूर द्या १. मोठ्या बोटीला ब्रेक असतो का? का आहे तोच पंखा (प्रोपेलर) उलटा फिरवतात स्पीड कमी करायला. तसेच जेव्हा बोट बंदरातुन बाहेर निघायला सुरुवात करते, तेव्हा पंखा चालु करू शकते का? तसे केल्याने तयार होणार्‍या लाटांचा त्रास होतो का? २. बर्‍याच वेळा अजस्त्र बोटीवर कंटेनर्स लादले असतात ते बोटीच्या अनेक मजले वर पर्यंत गेले असतात. ते कशाने बांधुन ठेवले असतात. जर काही दुर्दैवाने बोटीस वजन कमी करावे लागले प्रवासात तर अश्या कंटेनर्स चे काय करतात (म्हणजे जर फेकुन देत असतील तर क्रम कोण ठरवतो, इथे मी हे अध्या।रुत धरले आहे की बोट कंपनी बोटीच्या कपॅसिटीहुन १ हि कंटेनर कमी भरुन बोट पाठवण्यास तयार नसेल). ३. कार्गो बोट कधी जीवंत जनावरे वगैरे घेउन जातात का? (दुसर्‍या देशातील कत्तलखान्यासाठी वगैरे). जर जात असतील तर काही विषेश काळजी घ्यावी लागते का? मला अजुन काही रिग्स संबंधी प्रश्न आहेत, ते पण विचारतो (चालेल का?)

कुठेही अन कितीही वेळा तुमची ही सीरीज वाचली तरी परत परत वाचावी वाटते हे तुमच्या शैलीचे बलस्थान आहे बरंका!! ____/\___

लेख वाचाताना मन कधी बोटीवर जावून पोहोचले कळलेच नाही. असं वाटलं सिनेमाच बघत आहे. गविंच्या विमान सफरी बरेच दिवसांपासून झाल्या नाहीत, आता तुमच्या जहाजांच्या सफरीची उत्सुकता आहे. शेवटचं वाक्य तर 'चेरी ऑन द केक' ;-)

लेख वाचाताना मन कधी बोटीवर जावून पोहोचले कळलेच नाही. असं वाटलं सिनेमाच बघत आहे. गविंच्या विमान सफरी बरेच दिवसांपासून झाल्या नाहीत, आता तुमच्या जहाजांच्या सफरीची उत्सुकता आहे. शेवटचं वाक्य तर 'चेरी ऑन द केक' ;-)

अतिशय वाचनीय लेखन! लिखाणशैली फारच ओघवती आणि उत्कंठावर्धक! अजून येऊ द्या. असे जगावेगळे, ऊबदार आणि सुखासीन वातावरणातून बाहेर पडून घेतलेले धाडसी आणि कष्टप्रद अनुभव गाठीला असले की लिखाणातदेखील एक आगळाच डौल येतो. तो तुमच्या लिखाणात ठायी ठायी आहे. अनुभव जितके वेगळे, कष्टप्रद (शारिरीक, मानसिक, भावनिक, आर्थिक, सामाजिक), आणि माणसाच्या धैर्याचा कस पाहणारे तितके लिखाण अधिक सकस आणि वाचनीय असे एक निरीक्षण आहे. मला पोहता येत नाही. समुद्रावर गेल्यानंतर अगदी थोडं अंतर पाण्यात जाऊन डुंबत रहायचं एवढाच काय तो समुद्राचा अनुभव. बायको काठावर उभी राहून मी जास्त आत जाऊ नये म्हणून ओरडत असते. तिथे थोडं अधिक धाडस दाखवत एक मीटर आत जाऊन वीरश्री खेचून आणल्याच्या अविर्भावात बायकोकडे बघायचं ही आमची समुद्रावरील धाडसाची परमसीमा! असे धाडसी जीवन जे जगतात ते खरंच ग्रेट असतात. अजून येऊ द्या! पुढील लिखाणास शुभेच्छा!

तुफानी तुफान पुराण आवडलं.

मराठी कथालेखक - आमचं मुख्य इंजिन, जनरेटर्स आणि बॉइलर्स, सगळेच हेवी ऑइलवर चालवले जातात. त्यांचं डिझाइनच हेवी ऑइलवर चालवायला केलेलं असतं. त्यामुळे वॉरन्टी जाण्याचा प्रश्नच येत नाही. इतकं की जेव्हां डीझेलवर चालवायची वेळ येते तेव्हां वेगळेच प्रश्न उद्भवतात. पण त्यात शिरलो तर फारच तांत्रिक बाबीत शिरू. बेकार तरुण - पहिली गोष्ट म्हणजे मला साहेब म्हणू नका. बोटीला ब्रेक नसतो. पंखाच उलटा फिरवायचा वेग कमी करायला. मात्र त्याला फारच मर्यादा आहेत. बोटीला बर्यापैकी वेग असेल तर उलट्या दिशेनी पंखा सुरू करणं आमच्या बोटींना शक्य होत नाही. (नेव्हीच्या बोटींना शक्य असतं. पण आम्हाला नाही.) जर का घाईत अशी बोट थांबवायची वेळ आली तर फार अवघड परिस्थिती निर्माण होते. बोट बंदरात येते वा बाहेर पडते तेव्हां आम्ही आमचा पंखा कमी वेगानी चालवतो आणि आम्हाला मदत करायला टग्ज असतात. आमच्या कडे वेगाचा आणि दिशेचा fine control नसतो. ही वेळ टेन्शनची असते. जवळपास दुसर्या बोटी, क्रेन्स वगैरे असतात आणि आमचा कंट्रोल जवळजवळ शून्य! कंटेनर्स बांधून ठेवायला एक प्रकारची ट्विस्ट लॉक्स असतात. ज्या ट्रक्सवर हे कंटेनर लादलेले असतात त्यांच्या चारही कोपर्यात पायाशी पाहिलंत तर तुम्हाला ती पाहायला मिळतील. बोटीवरचा माल फेकून देऊन बोट वाचवण्याचे दिवस आता गेले. जर बोटीत शिरणारं पाणी थांबवता आलं नाही तर ती काही केल्या वाचू शकणार नाही. जर ते थांबवता आलं तर ते पम्पाने काढूनही टाकता येतं. मग सामान फेकण्याची जरूर नाही. जिवंत जनावरं खूपच नेतात. ऑस्ट्रेलियाहून पर्शियन गल्फला सारखा ओघ चालू असतो. बोट चालवणार्या क्रूपेक्षा सुद्धा जनावरांवर लक्ष ठेवणारे जास्त असतात. कित्येक जनावरे वाटेत दगावतात. जनावरांचं जेवण, अंघोळ वगैरे ऑटोमॅटिक असतं. हजारो जनावरं एकत्र असल्यामुळे प्रचंड आवाज आणि विशिष्ट वास! सोन्याबापू आणि स्मिता - धन्यवाद! समीरसूर - मी पूर्वीदेखील एका प्रतिसादात म्हटल्याप्रमाणे - खरं धाडसी जीवन हे सैनिकांचं! माणसाशी लढणं महाकठीण! निसर्गाशी हातमिळवणी करणं किंवा दोन हात करणं सोपं कारण निसर्ग कधीही नियमबाह्य वागत नाही. मात्र आपल्याला आपापली बलस्थानं आणि अबलस्थानं माहीत हवीत. हीरोगिरी चालत नाही.

वरची उत्तरं वाचून खूप रोचक वाटलं हे क्षेत्र. प्रश्न अलाउड असल्याने आनंद होऊन आणखी काही प्रश्न अ‍ॅडवत आहे. नॅव्हिगेशनबाबतः -समुद्रातले प्रवाह आणि हवेतला वारा यामुळे होणारं ड्रिफ्टिंग कसं करेक्ट करता? म्हणजे दिशा बदलून हे तर आहेच. पण रियलटाईममधे करता की काही तास भरकटल्यावर एकदाच करेक्षन लावता? आता जीपीएसवरच चालतं का सगळं? -हेडविंड, टेलविंड यांचा परिणाम वेगावर किती प्रमाणात होतो? विमानाच्या बाबतीत कॉम्पोनन्ट ऑलमोस्ट सरळसरळ ट्रू एअरस्पीडमधे अ‍ॅड होऊन ग्राउंड स्पीड कमी / जास्त होतो. बोटीबाबत सरफेस स्पीड आणि ग्राउंड स्पीड अशा दोन वेगळाल्या कन्सेप्ट्स असतात का? (म्हणजे पाण्याच्या अगेन्स्ट स्पीड एक आणि प्रत्यक्ष समुद्रतळ / जमीन यांच्या रेफरन्समधे स्पीड दुसरा असं..कारण शेवटी ग्राउंड स्पीडवरच प्रत्यक्ष प्रवासाचा वेळ अवलंबून असणार) जेव्हा शिडाची गलबतं होती.. (आणि अजूनही वापरली जातात स्पोर्ट्स अ‍ॅडव्हेंचर म्हणून) त्या केसमधे वार्‍याच्या मदतीनेच केवळ पुढे जाण्याची शक्ती मिळत असल्याने जर वार्‍याच्या उलट दिशेत प्रवास करायचा असेल तर कसा करतात? याचं प्राथमिक उत्तर पूर्वी एकांकडून मिळालं होतं की झिगझॅग पॅटर्नमधे चालवून. पण असं कसं करता येईल हे तर्कपूर्णरित्या समजलं नाही.

भन्नाट लेख. खूप आवडला.

जबरदस्त!

ज ब र द स्त! भन्नाट वर्णन केलं आहे आणि हुबेहुब चित्र डोळ्यासमोर उभं केलंत! पुढचा भाग लवकर लिहा. बायदवे तुम्ही ही लेखमाला बोटीवर बसून लिहीत आहात का?

जबरदस्त लिखाण......भन्नाट

बेकार तरूण - जनावराचे प्रेत पाण्यात टाकून दिलेले चालते पण फक्त उघड्या समुद्रात. आता उघडा समुद्र म्हणजे कोणता हे आपल्यावर सोडलेले नसते. जे उघडे समुद्र नाहीत त्यांची व्यवस्थित व्याख्या केलेली आहे. उदा. अमुक अक्षांश रेखांशापासून अमुक अक्षांश रेखांशापर्यंत, बाल्टिक समुद्र, नॉर्थ सी, भूमध्य समुद्र, किनार्यापासून कमीतकमी इतक्या अंतरावर वगैरे. गवि - तुमचे प्रश्न खूपच तकनीकी आहेत. तुम्हाला नॅविगेशनची चांगली माहिती आहे असं दिसतं. समुद्रातल्या प्रवाहामुळे आमचं ड्रिफ्टिंग नक्कीच होतं. योग्य मार्ग आधी नकाशावर काढून ठेवतो. पहिल्यंदा थोडा वेळ ड्रिफ्टिंग होऊ देतो. म्हणजे आपण किती अंशांनी चुकत आहोत ते समजतं. मग तेवढं करेक्शन उलट्या बाजूस देतो. काही तास भरकटून मग लावलं तर एफिशियन्सी फार कमी होते. विमान आणि बोट यांची थियरी खूपच सारखी. विमानाला जो एअर स्पीड तो बोटीला स्पीड इन वॉटर. हेड विंड आणि टेल विंडचा फारसा परिणाम बोटीवर होत नाही. पाण्याच्या प्रवाहाचा होतो. स्पीड इन वॉटर आणि स्पीड ओव्हर ग्राउंड हे वेगवेगळ्या यंत्रांनी मोजले जातात. याची माहिती हाय्ड्रोग्राफर्स ऑफिस (समुद्राचे नकाशे बनवणारे) कडे पाठवतो देखील. यामुळे जगाच्या कोणत्या भागात कुठल्या काळात कसा करंट (प्रवाह) असतो याचा त्यांचा डेटाबेस अधिकधिक मजबूत होत जातो. वार्याच्या विरुद्ध शिडाचं गलबत चालवणं - आम्हाला वल्ह्याच्या होड्या चालवता येतात पण शिडाच्या नाही. मात्र कुतूहलानं मी जी माहिती काढली होती ती काही आपल्या व्हेक्टर अ‍ॅडिशन / सब्ट्रॅक्शनच्या थियरीमध्ये बसू शकली नाही. पण ज्या अर्थी बोटी वार्याविरुद्ध जाताहेत त्या अर्थी आपलंच ज्ञान कमी पडत असणार असं समजून मी नाद सोडला. मात्र एक गोष्ट नक्की. वार्याच्या बरोब्बर विरुद्ध जाता येत नाही. पंचेचाळीस अंश उजवी कडे जायचं. मग काही वेळानी नव्वद अंशात वळून डाव्या बाजूला तितकाच वेळ जायचं, परत उजवीकडे अशी नागमोडी हळूहळू प्रगती होते. त्याला tacking असं म्हणतात. खूपच कौशल्य लागतं असं म्हणतात. क्रेझी - मी पस्तीस वर्षं बोटींवर भटकलो आणि आता मिळालेलं ज्ञान मरीन इंजिनियरिंग कॉलेजमध्ये पुढच्या पिढीला देतोय. बोटीवर नाहिये.

लिखाण. अगदी स्वच्छ व सरळसोट भाषेत सहजपणे आलेले लिखाण, अतिशय आवडले. माझ्या गावांत शिप्पी अनेक, त्यांच्याबरोबर बोलणे अगदी माहितीपूर्ण व आनंदाचे असते, त्याचा इथे प्रत्यय आला. तब्येतीने अजून लिखाण येऊदेत. एक जेन्युईन प्रश्नः ह्या लाईनीत बरेच कोकणस्थ ब्राम्हण का आढळतात बरे? मला माहिती असलेल्या मराठी शिप्पींमध्ये एखाद- दुसरा अपवाद सोडला, तर इतर सगळे कोब्रा!

झकास ! पुर्नवाचनाचा आनंद घेतला !

बोटीवरची बरीच माहिती कळत आहे. कोलंबस, वास्को द गामा शिडाच्या बोटीतून नवीन भुभागाचा शोध लावायला निघाले. त्यावेळची परस्थिती किती अवघड होती. बोटी वादळात भरकटायच्या, बुडायच्या, उपासमार व्हायची तरी दर्यावर्दी आपला शोध चालू ठेवायचे. खरंच ते खुप साहसी व धाडसी होते. त्यामानाने आजच्या जहाजातील आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे तितका धोका जाणवत नसावे. पण तरीही बोटीवरील जीवन साहसी आहे.

जबरदस्त लिहिताय!

प्रदीप - प्रश्न जेन्युइन असला तरी माझ्याकडे जेन्युइन उत्तर नाही. अंदाज असा की समुद्रकाठची जमात असल्यामुळे आमच्या रक्तात समुद्राची ओढ असेल. किंवा असं ही असेल की कोब्रांच्या घरची परिस्थिती खडतर आणि शिस्तीची! त्यामुळे घर काय, एन डी ए ची शिस्त काय, आणि बोटीची शिस्त काय. सारखंच! हॅ हॅ, जस्ट जोकिंग! जव्हेरगंज - तुम्ही पुनर्वाचनाचा आनंद घेऊन पुन्हा प्रतिसाद देता हे बघून छान वाटतं, पण त्याबरोबर अपराधी भावना देखील येते. माझ्या आत्ताच्या कामामुळे मला तुम्हा सार्‍यांचं लेखन वाचायला वेळ होत नाही आणि याचं वाईट वाटतं.

हे आमच्याबरोबर share केल्याबद्दल धन्यवाद! पुभाप्र!

सर खुप छान लिहीत तुम्हि.पुधील भाग पाटवा.

पुण्यातला (अलिकडचाच) कट्टा चुकल्याची चुटपुट आणखी वाढली हे नक्की !!!!

नमस्कार ! तुमच्याकडे लिहिण्यासारखे बरेच काही आहे आणि तुम्ही चांगले लिहुही शकता ही आमच्या दृष्टीने मोठी आनंदाची गोष्ट आहे. धन्यवाद !

जबरा अनुभवी विश्व आहे तुमचे. वाचतोय.

एकदमी वादळी....

वाह भारीच लिहिताय कि राव तुम्ही वेगळ्या जगताची ओळख करून देताय … नाही तर आमचं ज्ञान 'पायरेट्स ऑफ द कॅराबियन' पाहून तोंडात बोटे घालण्या इतपतच… लिहते रहो

उत्तम, माहितीपूर्ण लेख, धन्यवाद.

तूफानी लिखाण.... शेवटची ओळ तर मास्टर स्ट्रोक :)

आइशप्पथ. खात्तरनाक भाव. काय लिहलय, काय लिहलय. भाउ आपण तुम्चे प्रॉपेलर फॅन आजपासून. (आता अ‍ॅप्रुव्हल आले की शंका इचारायला चालू करणार) . लास्टचा पंच सॉलीड. ;)

मस्त लेख..

१-२ दिवस प्रवास करायचा म्हटलं तरी नकोसं होतं, असं सतत मोशन मध्ये राहणं म्हणजे अवघड आहे. बाकी लेख भारीच.

खत्रा

आणि समेवर संपवलाय.... शंका जरा ५-६ भागानंतर कारण जमीनीवरच्या लोकांना जास्त भीती+कुतुहल पाण्यातल्या आणि हवेतल्यांच्या लोकांच्या जीवनाची !!! जमीनीवरचा ख खुलाषी नाखु

लेख वाचुन ठेवला होता.. पण प्रतिसाद राहुन गेलेला... फारच आवडलेला आहे!! मस्त लिहिता तुम्ही!

“ये तूफान क्या, आज है, कल नही. मगर ये सोच लो, अगर तुम घर गयी तो तुम्हे अकेले तुम्हारी साँस के साथ रहना पडेगा! एकही गेली नाही!

=))

गविंनी काही वर्षापुर्वी मिपाकरांना विमानातुन फिरवुन आणले आता तुम्ही बोटीतुन फिरवा :) पुभाप्र

तुमच्या भन्नाट शैलीत नवीन जगाची ओळख होतेय ! शेवट तर केकवर चेरी !! =))

जिथे ती बुडली तिथे समुद्र पंधरा हजार फूट खोल आहे. विषय संपला ____/\____ डाइविंग बोर्ड वरुन सुर मारताना गड़बड़ झाली ह्या कारणाने एकदाच पूल मधे 15 (अक्षरी पंधरा फुट फ़क्त) खोल पाण्यात नाकातोंडात पाणी गेले होते ते परत लैडर हातात येईस्तोवर जिवात जीव नव्हता, इथे विषयाची खोली 1000 पट जास्त आहे देवा !!! आमची औकाद नाही बोलायची ! त्या 33 दर्यावर्दी मंडळीला साष्टांग नमस्कार _____/\_____

अफलातून. काय विश्व आहे. थ्रिलिंग. लिहा लिहा लवकर. हवामानशास्त्र, नॅव्हिगेशन , कोर्स ट्रॅकिंग (हेडविंड/ टेलविंड करेक्शन, विशेषतः मॅन्युअल केसेसमधे. ), अपघात यांवरही लिहा.

अ फ ला तु न लेख आहे. मस्तं लिहिलयं. एका वेगळ्या करिअरची त्यामधल्या आव्हानांची छान ओळख होतेय.

___/\___

तुमची वर्णनशैली एकदम जबरस्त आहे. तसा कळायला थोडा अवघड असलेला विषय तुमी इतका सहजपणे समजावून सांगत आहात की एकदा वाचायला सुरुवात केली की संपल्याशिवाय थांबवत नाही. समुद्री मालवाहतुकीबाबत तुम्ही या लेखात लिहिलं आहे. हे वाचून पहिला प्रश्न मनात आला की क्रुझ शिप्सला या सर्व आव्हानांना तोंड द्यावे लागत नाही का? की ठरवून सोप्या भागांत व वर्षाच्या ज्या काळात कमी कमी वादळांची शक्यता असते तेव्हाच क्रुझ शिप्स चालवल्या जातात?

आणि कमालीची चित्तवेधक स्टाईल , मजा आली . माझा एक मित्र दर्यावर्दी आहे त्याचं वाक्य आठवलं , इन डेंजर , बोट इज द बेस्ट लाइफ जॅकेट !

वादळी लेखन आहे. कल्पना करू शकत नाही. एक कथा म्हणून वाचतिये. मस्त लिहिताय.

पु ले प्र

जबरदस्त लेखन. बायदवे स्विट टॉकर म्हणजे गोड्बोले काय?

जबरदस्त...दुसरा शब्द्च नाही. :) खूप छान आणि सोप्या भाषेत लिहिताय. एका नवीन विश्वाची ओळख. पुढ्चे लिखान वाचण्याची, अजून जाणून घेण्याची इच्छा आहे. लवकर लवकर लिहा.

मस्त.

ज्जे बात !!! किती छान लिहिलेत अनुभव न त्याला विनोदाची झालर ही चपखल बसली आहे :)

खुप छान !! एम आय टी आयावा मारु आठवली.

जबरदस्त. खिळवून टाकणारा लेख.

सर्वजण, खरोखर मनापासून धन्यवाद! अभ्या - फॅन झालोय असं म्हणून लाजवू नकोस. माझ्याहून वयानी बराच लहान आहेस असं वाटल्यामुळे 'अरे' म्हणायची मोकळीक घेतली आहे. टवाळ कार्टा - माझ्या मुलीच्या मैत्रिणी मला 'पॉपायअंकल' म्हणतात. शंका विचारायला हरकत नाही. नाना स्कॉच - सहा फुटातल्या गटांगळ्या आणि पंधरा हजार फुटातल्या - सेम टु सेम! गवि - अजून तुमचं लेखन वाचता आलेलं नाही पण विमानापेक्षा आमचं नॅविगेशन वगैरे जास्त सोपं. श्रीरंग_जोशी - जर क्रूझ लायनर्स नी वादळात प्रवासी नेऊन त्यांना उलट्या वगैरे होऊ दिल्या तर बोटी रिकाम्या पडतील आणि कंपनीचं दिवाळं निघेल. ते शक्यतो तो भाग टाळतात. शिवाय त्यांच्या बोटींवर रोलिंग होऊ नये म्हणून खास मशिनरी देखील बसवलेली असते. रेवतीताई - कृपया 'कथा' म्हणून वाचू नका. कथेत काहीही लिहिता येतं. हकीकतीला मात्र सत्यालाच धरून राहावं लागतं. तीच त्याची ताकद असते. संजय पाटील - करेक्ट! नावाचंच भाषांतर आहे. काही काळानी सौभाग्यवतीही हजर होतील. त्यांचं सद्स्यनाम 'स्वीट टॉकरीणबाई'. पियुशा - कुठल्याही कथनात थोडा विनोद करता आला तर ऐकण्या- वाचणार्यालाही प्रसन्न वाटतं अशी माझी धारणा. म्हणून असा प्रयत्न.

सागरी वादळाइतकेच भन्नाट लेखन ! जबरी .

अगदि मनकवडे आहात. मनात आत्ता पर्यंत जे जे प्रश्न आले होते त्यांची सगळी उत्तरे मिळताहेत, येवु दे पुढचा लेख. बोट प्रवासाची ओढ असणारा पम्या

लिखाण!

भन्नाट...!!!!!!!!!

जबरदस्त.

पुर्ण लेखमाला वाचायला प्रचंड उत्सुक आहे.

पुढचे भाग वाचायची उत्सुकता प्रत्येक लेखागणिक वाढते आहे.

हा ही भाग आवडला. एक प्रश्न - माझा मित्र, एक महिना बोटीत बिघाड झाल्यामुळे पोर्ट मध्ये बोटीवर अडकला होता त्याच्याकडे अमेरिकेचा विसा असला तरी तो अमेरिकेत आत येऊ शकला नाही . काही वेगळे नियम असतात का ?

व्हिसा - हो. आमच्या व्हिसाचा नंबर सी १ - डी असा असतो. हा टूरिस्ट व्हिसा नव्हे. नियमांना अंतच नाही. बोट व्यवस्थित चालू असली आणि दोन महिने अमेरिकेतच असली तर नियम वेगळे, बंद पडल्यामुळे राहावं लागलं तर नियम वेगळे. चार दिवसात काम आटपून बाहेर पडली तर वेगळे!

लेख खूप आवडला

सुरेख लेखन... :)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :-विकिपिडीया पे चेक कर ले, गुगल तू सर्च कर ले, बेबी जरा लुक अराउंड कर ले...नैयो मिलेगा ऐसा यार सोणिये...इक नंबर. इक नंबर. इक नंबर... :- Sanam Teri Kasam

जबरदस्त लेख.पुलेशु.

लेख मस्त आहे. कमी प्रतीच्या इंधनावर चालणार्‍या डिजेल (?) इंजिनाबद्दल अजून माहिती देवू शकता का ? कोणत्या कंपनीचे असतात हे इंजिन्स (कमिन्स, MAN वगैरे आहेत का ?) असे हलक्या प्रतीचे इंधन वापरल्यावर कंपनी वॉरंटी क्लेम स्वीकारते का ? अजस्त्र इंजिनांची छायाचित्रे टाकू शकता का ? तसेच इंजिनाची तांत्रिक माहिती (सिलिंडर्स, शक्ती, टॉर्क, सीसी ई), इंजिनाचा आवाज किती डेसिबल्सपर्यंत असतो ? एका बोटीला किती इंजिन्स असतात ?

स्वीट टॉकर साहेब, मला स्वतःला समुद्र सफरींची प्रचंड आवड आहे, दुर्दैवाने त्यात करीयर करु शकलो नाही. पण मला काही बेसिक (बालिश) शंका आहेत, तुम्हाला वेळ झाला तर उत्तरे जरूर द्या १. मोठ्या बोटीला ब्रेक असतो का? का आहे तोच पंखा (प्रोपेलर) उलटा फिरवतात स्पीड कमी करायला. तसेच जेव्हा बोट बंदरातुन बाहेर निघायला सुरुवात करते, तेव्हा पंखा चालु करू शकते का? तसे केल्याने तयार होणार्‍या लाटांचा त्रास होतो का? २. बर्‍याच वेळा अजस्त्र बोटीवर कंटेनर्स लादले असतात ते बोटीच्या अनेक मजले वर पर्यंत गेले असतात. ते कशाने बांधुन ठेवले असतात. जर काही दुर्दैवाने बोटीस वजन कमी करावे लागले प्रवासात तर अश्या कंटेनर्स चे काय करतात (म्हणजे जर फेकुन देत असतील तर क्रम कोण ठरवतो, इथे मी हे अध्या।रुत धरले आहे की बोट कंपनी बोटीच्या कपॅसिटीहुन १ हि कंटेनर कमी भरुन बोट पाठवण्यास तयार नसेल). ३. कार्गो बोट कधी जीवंत जनावरे वगैरे घेउन जातात का? (दुसर्‍या देशातील कत्तलखान्यासाठी वगैरे). जर जात असतील तर काही विषेश काळजी घ्यावी लागते का? मला अजुन काही रिग्स संबंधी प्रश्न आहेत, ते पण विचारतो (चालेल का?)

कुठेही अन कितीही वेळा तुमची ही सीरीज वाचली तरी परत परत वाचावी वाटते हे तुमच्या शैलीचे बलस्थान आहे बरंका!! ____/\___

लेख वाचाताना मन कधी बोटीवर जावून पोहोचले कळलेच नाही. असं वाटलं सिनेमाच बघत आहे. गविंच्या विमान सफरी बरेच दिवसांपासून झाल्या नाहीत, आता तुमच्या जहाजांच्या सफरीची उत्सुकता आहे. शेवटचं वाक्य तर 'चेरी ऑन द केक' ;-)

लेख वाचाताना मन कधी बोटीवर जावून पोहोचले कळलेच नाही. असं वाटलं सिनेमाच बघत आहे. गविंच्या विमान सफरी बरेच दिवसांपासून झाल्या नाहीत, आता तुमच्या जहाजांच्या सफरीची उत्सुकता आहे. शेवटचं वाक्य तर 'चेरी ऑन द केक' ;-)

अतिशय वाचनीय लेखन! लिखाणशैली फारच ओघवती आणि उत्कंठावर्धक! अजून येऊ द्या. असे जगावेगळे, ऊबदार आणि सुखासीन वातावरणातून बाहेर पडून घेतलेले धाडसी आणि कष्टप्रद अनुभव गाठीला असले की लिखाणातदेखील एक आगळाच डौल येतो. तो तुमच्या लिखाणात ठायी ठायी आहे. अनुभव जितके वेगळे, कष्टप्रद (शारिरीक, मानसिक, भावनिक, आर्थिक, सामाजिक), आणि माणसाच्या धैर्याचा कस पाहणारे तितके लिखाण अधिक सकस आणि वाचनीय असे एक निरीक्षण आहे. मला पोहता येत नाही. समुद्रावर गेल्यानंतर अगदी थोडं अंतर पाण्यात जाऊन डुंबत रहायचं एवढाच काय तो समुद्राचा अनुभव. बायको काठावर उभी राहून मी जास्त आत जाऊ नये म्हणून ओरडत असते. तिथे थोडं अधिक धाडस दाखवत एक मीटर आत जाऊन वीरश्री खेचून आणल्याच्या अविर्भावात बायकोकडे बघायचं ही आमची समुद्रावरील धाडसाची परमसीमा! असे धाडसी जीवन जे जगतात ते खरंच ग्रेट असतात. अजून येऊ द्या! पुढील लिखाणास शुभेच्छा!

तुफानी तुफान पुराण आवडलं.

मराठी कथालेखक - आमचं मुख्य इंजिन, जनरेटर्स आणि बॉइलर्स, सगळेच हेवी ऑइलवर चालवले जातात. त्यांचं डिझाइनच हेवी ऑइलवर चालवायला केलेलं असतं. त्यामुळे वॉरन्टी जाण्याचा प्रश्नच येत नाही. इतकं की जेव्हां डीझेलवर चालवायची वेळ येते तेव्हां वेगळेच प्रश्न उद्भवतात. पण त्यात शिरलो तर फारच तांत्रिक बाबीत शिरू. बेकार तरुण - पहिली गोष्ट म्हणजे मला साहेब म्हणू नका. बोटीला ब्रेक नसतो. पंखाच उलटा फिरवायचा वेग कमी करायला. मात्र त्याला फारच मर्यादा आहेत. बोटीला बर्यापैकी वेग असेल तर उलट्या दिशेनी पंखा सुरू करणं आमच्या बोटींना शक्य होत नाही. (नेव्हीच्या बोटींना शक्य असतं. पण आम्हाला नाही.) जर का घाईत अशी बोट थांबवायची वेळ आली तर फार अवघड परिस्थिती निर्माण होते. बोट बंदरात येते वा बाहेर पडते तेव्हां आम्ही आमचा पंखा कमी वेगानी चालवतो आणि आम्हाला मदत करायला टग्ज असतात. आमच्या कडे वेगाचा आणि दिशेचा fine control नसतो. ही वेळ टेन्शनची असते. जवळपास दुसर्या बोटी, क्रेन्स वगैरे असतात आणि आमचा कंट्रोल जवळजवळ शून्य! कंटेनर्स बांधून ठेवायला एक प्रकारची ट्विस्ट लॉक्स असतात. ज्या ट्रक्सवर हे कंटेनर लादलेले असतात त्यांच्या चारही कोपर्यात पायाशी पाहिलंत तर तुम्हाला ती पाहायला मिळतील. बोटीवरचा माल फेकून देऊन बोट वाचवण्याचे दिवस आता गेले. जर बोटीत शिरणारं पाणी थांबवता आलं नाही तर ती काही केल्या वाचू शकणार नाही. जर ते थांबवता आलं तर ते पम्पाने काढूनही टाकता येतं. मग सामान फेकण्याची जरूर नाही. जिवंत जनावरं खूपच नेतात. ऑस्ट्रेलियाहून पर्शियन गल्फला सारखा ओघ चालू असतो. बोट चालवणार्या क्रूपेक्षा सुद्धा जनावरांवर लक्ष ठेवणारे जास्त असतात. कित्येक जनावरे वाटेत दगावतात. जनावरांचं जेवण, अंघोळ वगैरे ऑटोमॅटिक असतं. हजारो जनावरं एकत्र असल्यामुळे प्रचंड आवाज आणि विशिष्ट वास! सोन्याबापू आणि स्मिता - धन्यवाद! समीरसूर - मी पूर्वीदेखील एका प्रतिसादात म्हटल्याप्रमाणे - खरं धाडसी जीवन हे सैनिकांचं! माणसाशी लढणं महाकठीण! निसर्गाशी हातमिळवणी करणं किंवा दोन हात करणं सोपं कारण निसर्ग कधीही नियमबाह्य वागत नाही. मात्र आपल्याला आपापली बलस्थानं आणि अबलस्थानं माहीत हवीत. हीरोगिरी चालत नाही.

वरची उत्तरं वाचून खूप रोचक वाटलं हे क्षेत्र. प्रश्न अलाउड असल्याने आनंद होऊन आणखी काही प्रश्न अ‍ॅडवत आहे. नॅव्हिगेशनबाबतः -समुद्रातले प्रवाह आणि हवेतला वारा यामुळे होणारं ड्रिफ्टिंग कसं करेक्ट करता? म्हणजे दिशा बदलून हे तर आहेच. पण रियलटाईममधे करता की काही तास भरकटल्यावर एकदाच करेक्षन लावता? आता जीपीएसवरच चालतं का सगळं? -हेडविंड, टेलविंड यांचा परिणाम वेगावर किती प्रमाणात होतो? विमानाच्या बाबतीत कॉम्पोनन्ट ऑलमोस्ट सरळसरळ ट्रू एअरस्पीडमधे अ‍ॅड होऊन ग्राउंड स्पीड कमी / जास्त होतो. बोटीबाबत सरफेस स्पीड आणि ग्राउंड स्पीड अशा दोन वेगळाल्या कन्सेप्ट्स असतात का? (म्हणजे पाण्याच्या अगेन्स्ट स्पीड एक आणि प्रत्यक्ष समुद्रतळ / जमीन यांच्या रेफरन्समधे स्पीड दुसरा असं..कारण शेवटी ग्राउंड स्पीडवरच प्रत्यक्ष प्रवासाचा वेळ अवलंबून असणार) जेव्हा शिडाची गलबतं होती.. (आणि अजूनही वापरली जातात स्पोर्ट्स अ‍ॅडव्हेंचर म्हणून) त्या केसमधे वार्‍याच्या मदतीनेच केवळ पुढे जाण्याची शक्ती मिळत असल्याने जर वार्‍याच्या उलट दिशेत प्रवास करायचा असेल तर कसा करतात? याचं प्राथमिक उत्तर पूर्वी एकांकडून मिळालं होतं की झिगझॅग पॅटर्नमधे चालवून. पण असं कसं करता येईल हे तर्कपूर्णरित्या समजलं नाही.

भन्नाट लेख. खूप आवडला.

जबरदस्त!

ज ब र द स्त! भन्नाट वर्णन केलं आहे आणि हुबेहुब चित्र डोळ्यासमोर उभं केलंत! पुढचा भाग लवकर लिहा. बायदवे तुम्ही ही लेखमाला बोटीवर बसून लिहीत आहात का?

जबरदस्त लिखाण......भन्नाट

बेकार तरूण - जनावराचे प्रेत पाण्यात टाकून दिलेले चालते पण फक्त उघड्या समुद्रात. आता उघडा समुद्र म्हणजे कोणता हे आपल्यावर सोडलेले नसते. जे उघडे समुद्र नाहीत त्यांची व्यवस्थित व्याख्या केलेली आहे. उदा. अमुक अक्षांश रेखांशापासून अमुक अक्षांश रेखांशापर्यंत, बाल्टिक समुद्र, नॉर्थ सी, भूमध्य समुद्र, किनार्यापासून कमीतकमी इतक्या अंतरावर वगैरे. गवि - तुमचे प्रश्न खूपच तकनीकी आहेत. तुम्हाला नॅविगेशनची चांगली माहिती आहे असं दिसतं. समुद्रातल्या प्रवाहामुळे आमचं ड्रिफ्टिंग नक्कीच होतं. योग्य मार्ग आधी नकाशावर काढून ठेवतो. पहिल्यंदा थोडा वेळ ड्रिफ्टिंग होऊ देतो. म्हणजे आपण किती अंशांनी चुकत आहोत ते समजतं. मग तेवढं करेक्शन उलट्या बाजूस देतो. काही तास भरकटून मग लावलं तर एफिशियन्सी फार कमी होते. विमान आणि बोट यांची थियरी खूपच सारखी. विमानाला जो एअर स्पीड तो बोटीला स्पीड इन वॉटर. हेड विंड आणि टेल विंडचा फारसा परिणाम बोटीवर होत नाही. पाण्याच्या प्रवाहाचा होतो. स्पीड इन वॉटर आणि स्पीड ओव्हर ग्राउंड हे वेगवेगळ्या यंत्रांनी मोजले जातात. याची माहिती हाय्ड्रोग्राफर्स ऑफिस (समुद्राचे नकाशे बनवणारे) कडे पाठवतो देखील. यामुळे जगाच्या कोणत्या भागात कुठल्या काळात कसा करंट (प्रवाह) असतो याचा त्यांचा डेटाबेस अधिकधिक मजबूत होत जातो. वार्याच्या विरुद्ध शिडाचं गलबत चालवणं - आम्हाला वल्ह्याच्या होड्या चालवता येतात पण शिडाच्या नाही. मात्र कुतूहलानं मी जी माहिती काढली होती ती काही आपल्या व्हेक्टर अ‍ॅडिशन / सब्ट्रॅक्शनच्या थियरीमध्ये बसू शकली नाही. पण ज्या अर्थी बोटी वार्याविरुद्ध जाताहेत त्या अर्थी आपलंच ज्ञान कमी पडत असणार असं समजून मी नाद सोडला. मात्र एक गोष्ट नक्की. वार्याच्या बरोब्बर विरुद्ध जाता येत नाही. पंचेचाळीस अंश उजवी कडे जायचं. मग काही वेळानी नव्वद अंशात वळून डाव्या बाजूला तितकाच वेळ जायचं, परत उजवीकडे अशी नागमोडी हळूहळू प्रगती होते. त्याला tacking असं म्हणतात. खूपच कौशल्य लागतं असं म्हणतात. क्रेझी - मी पस्तीस वर्षं बोटींवर भटकलो आणि आता मिळालेलं ज्ञान मरीन इंजिनियरिंग कॉलेजमध्ये पुढच्या पिढीला देतोय. बोटीवर नाहिये.

लिखाण. अगदी स्वच्छ व सरळसोट भाषेत सहजपणे आलेले लिखाण, अतिशय आवडले. माझ्या गावांत शिप्पी अनेक, त्यांच्याबरोबर बोलणे अगदी माहितीपूर्ण व आनंदाचे असते, त्याचा इथे प्रत्यय आला. तब्येतीने अजून लिखाण येऊदेत. एक जेन्युईन प्रश्नः ह्या लाईनीत बरेच कोकणस्थ ब्राम्हण का आढळतात बरे? मला माहिती असलेल्या मराठी शिप्पींमध्ये एखाद- दुसरा अपवाद सोडला, तर इतर सगळे कोब्रा!

झकास ! पुर्नवाचनाचा आनंद घेतला !

बोटीवरची बरीच माहिती कळत आहे. कोलंबस, वास्को द गामा शिडाच्या बोटीतून नवीन भुभागाचा शोध लावायला निघाले. त्यावेळची परस्थिती किती अवघड होती. बोटी वादळात भरकटायच्या, बुडायच्या, उपासमार व्हायची तरी दर्यावर्दी आपला शोध चालू ठेवायचे. खरंच ते खुप साहसी व धाडसी होते. त्यामानाने आजच्या जहाजातील आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे तितका धोका जाणवत नसावे. पण तरीही बोटीवरील जीवन साहसी आहे.

जबरदस्त लिहिताय!

प्रदीप - प्रश्न जेन्युइन असला तरी माझ्याकडे जेन्युइन उत्तर नाही. अंदाज असा की समुद्रकाठची जमात असल्यामुळे आमच्या रक्तात समुद्राची ओढ असेल. किंवा असं ही असेल की कोब्रांच्या घरची परिस्थिती खडतर आणि शिस्तीची! त्यामुळे घर काय, एन डी ए ची शिस्त काय, आणि बोटीची शिस्त काय. सारखंच! हॅ हॅ, जस्ट जोकिंग! जव्हेरगंज - तुम्ही पुनर्वाचनाचा आनंद घेऊन पुन्हा प्रतिसाद देता हे बघून छान वाटतं, पण त्याबरोबर अपराधी भावना देखील येते. माझ्या आत्ताच्या कामामुळे मला तुम्हा सार्‍यांचं लेखन वाचायला वेळ होत नाही आणि याचं वाईट वाटतं.

हे आमच्याबरोबर share केल्याबद्दल धन्यवाद! पुभाप्र!

सर खुप छान लिहीत तुम्हि.पुधील भाग पाटवा.

पुण्यातला (अलिकडचाच) कट्टा चुकल्याची चुटपुट आणखी वाढली हे नक्की !!!!

नमस्कार ! तुमच्याकडे लिहिण्यासारखे बरेच काही आहे आणि तुम्ही चांगले लिहुही शकता ही आमच्या दृष्टीने मोठी आनंदाची गोष्ट आहे. धन्यवाद !

जबरा अनुभवी विश्व आहे तुमचे. वाचतोय.

मी पहिला

भागो......!

मी पहिला

भागो......!

ब्लॉग वाचल्यासारखे वाटले..

असा सगळा प्रकार झाला तर

ब्लॉग वाचल्यासारखे वाटले..

असा सगळा प्रकार झाला तर