फार छान लेख आहे. मानसाचा चेहरा व मुखवटा , छान विश्लेशन केले आहे.

फार छान लेख आहे. मानसाचा चेहरा व मुखवटा , छान विश्लेशन केले आहे.

पुढील भाग वाचण्यास उत्सुक.

पण एकूणच तत्वविचाराची नवी मांडणी वगैरे या माणसाने कशी केली हे काही समजले नाही.(कदाचित ते पुढे येईल) जर वैयक्तिक अनुभव हाच या नव्या विचारांचा पाया असेल तर मात्र अडचण आहे. परत जे शारीरिक बदल नोंदवले आहेत , ते जसे चमत्कार तसेच विकार/भ्रम पण असू शकतात असे शंकेखोर मनाला वाटते. बाकी लेखन , मांडणी छान. वाचत आहे.

हे ही वाचतोय. :)

यु जीं बद्दल काहीच माहीत नव्हते. फक्त नाव तेवढे ऐकून होतो. येउ द्यात पटापट. साक्षात्काराची अनुभूती इतरांपेक्षा* खूप वेगळी मांडली आहे. पुढील भाग वाचण्यास उत्सुक बाकी लेखन , मांडणी खरोखरच छान आहे. * इतरांपेक्षा वेगळी आहे हे माझे व्यक्तिगत मत आहे.

कुत्र्याचा आवाज त्यांच्या आतून येत असल्यासारखे जाणवले. सर्व आवाज माझ्या आतूनच येत आहेत, बाहेरून नाही असे जाणवले. अजूनही ते तसेच आहेत.>>>>>>>>>>> अशाच प्रकारचे अनुभव कृष्णजी ( जे.कृष्णमूर्ती) या>नी लिहिले आहेत. "... ...... ते हलणारे गवताचे पाते मीच आहे, ..आगगाडीची चाकेसुद्धा मीच आहे........" अशा प्रकारची खरोखरच 'विस्तृत' म्हणता येइल अशी जाणीव , त्यानी अतिशय सुंदर रितीनी लिहिली आहे.

अडगळ, इंद्रराजसाहेब आणि लीमाऊजेट, कालच भाऊ पाटलांना मी खरड टाकलीय त्याप्रमाणे या लेखमालेतून युजींची फक्त आणि फक्त ओळख करून द्यायचेच मनात आहे; वाचकांच्या मनात येणार्‍या प्रामाणिक, लहानसहान शंका त्यांनी स्वत: दूर करुन घ्याव्यात असे वाटते कारण "Tell them that there is nothing to understand." If you listen to me year after year, you are only clarifying your thoughts. It's useless. Anything I do to help you would be adding to your misery--that's all. You add one more misery to those you already have by listening to me. All experiences, however extraordinary they may be, are in the area of sensuality. The talk of intuition and insight is another illusion. Every insight you have is born out of your thinking. Whatever we experience is thought-induced. What you don't know you can't experience. To experience a thing you have to know. Society is built on a foundation of conflict, and you are society. Therefore you must always be in conflict with society. If, when this body is buried, the memories people have of me are also buried along with it , that will be the end of me. I don't give a hoot for a sixth-century B.C. Buddha, let alone all the other claimants we have in our midst. They are a bunch of exploiters, thriving on the gullibility of the people ही युजींची विधाने आहेत. मी सुंदर पध्दतीने युजींबद्दल लिहीत आहे असे वाटू शकते - पण वर युजी म्हणतात त्याप्रमाणे ते "यूसलेस" आहे याची मला जाण आहे; मग सगळंच यूसलेस असेल तर काहीही करण्यात अर्थ नाही आणि काहीही न करण्यातही काही अर्थ नाही - तरीही सतत आपण काहीतरी करीत असतो; करावंच लागतं - असल्या विचित्र मनोवस्थेतून मी हे लिहीत आहे. त्यामुळे आता यूसलेसपणे तुमच्या शंकाबद्दलही मला काय वाटते ते सांगतो. अडगळ,

जर वैयक्तिक अनुभव हाच या नव्या विचारांचा पाया असेल तर मात्र अडचण आहे.

होय. युजींचा वैयक्तिक "शारीरिक" अनुभव हाच पाया आहे; पण युजींनी स्वत: होऊन कुठलेही विचार मांडलेले नाहीत - इव्हन आजूबाजूला लोक गोळा होतात म्हणून ते तीन महिन्यांपेक्षा जास्त कुठेही थांबत राहात नसत - फक्त लोकांना टाळण्यासाठी; खरंच विचार हा पाया असता तर त्यांच्याभोवती एखादी तरी "संस्था" उभी राहिली असती. आजपर्यंत ती राहिलेली नाही. युजींबद्दल जे काही वाचायला मिळतं ते प्रश्न विचारणार्‍यांच्या प्रश्नाच्या चिंध्या करून झाल्यानंतर, "गेट अप, अ‍ॅण्ड गो," "आय हॅव नॉट इन्व्हायटेड यू हेअर", "गेट लॉस्ट अ‍ॅण्ड स्टे लॉस्ट" अशी त्यांची वाक्ये पचवून ऐकावं लागतं.

परत जे शारीरिक बदल नोंदवले आहेत , ते जसे चमत्कार तसेच विकार/भ्रम पण असू शकतात असे शंकेखोर मनाला वाटते.

ओके. इटस हेल्दी. लीमाऊजेट,

दोन्ही कृष्णमूर्तींच्या शिकवणीमध्ये>>>> कृष्णजींबद्दल (जे.के) बोलताना 'शिकवण' हा शब्द योग्य वाटत नाही, त्यानी कुणालाही काहीही 'शिकवले' नाही, त्यांनी फक्त निरिक्षणे माडली, त्या अनुषंगानी समोर 'प्रश्न' घेउन बसलेल्या लोकांना, अजून खोल खोल जण्यास उद्युक्त करणारे प्रश्न विचारले, त्यांनी कधीही ' मी शिकवतो' असे विधान केले नाही.

ओशोनी देखिल माझ्या माहितीप्रमाणे फक्त 'मेडिटशन शिकवले', त्यांच्या प्रवचनातून केवळ विचार व निरिक्षणे मांडली

. हीच तर अडचण आहे ना - पार भगवान बुध्दांपासून युजींपर्यंत सगळे लोक "मी काहीही शिकवत नाही" असं एकीकडे म्हणतात आणि दुसर्‍या बाजूला पसारा मात्र तयार होत राहातो. युजींच्या क्लिप्समध्ये उत्तर देतानाची त्यांची चीड, राग, शिव्या पाहाता युजींकडे शिकवायला काही नव्हतं, पण काहीतरी सांगितल्याशिवाय पर्याय नाही म्हणून, फक्त एक "रिस्पॉन्स" म्हणून ते सांगितलं जात होतं असं दिसतं. ओशो आणि जेके या दोघांच्याही "त्या" अनुभवोत्तोर आयुष्यात त्यांनी लोकांना, मेडीटेशनचा का होईना पण मार्ग ऑफर केलेला आहे; यापैकी ओशोंनी तर "ध्यान आणि संबंधित प्रॉडक्टस (११२ ध्यानपध्दतींसह आश्रमात चालणार्‍या "सेक्स ऑर्गीस" धरून ) " चा तर खुलेआम बाजारच सुरू केला होता. पुढच्या भागानंतरच्या भागात अजून तपशीलात लिहीण्याचा प्रयत्न करतो.

अशाच प्रकारचे अनुभव कृष्णजी ( जे.कृष्णमूर्ती) या>नी लिहिले आहेत. "... ...... ते हलणारे गवताचे पाते मीच आहे, ..आगगाडीची चाकेसुद्धा मीच आहे........" अशा प्रकारची खरोखरच 'विस्तृत' म्हणता येइल अशी जाणीव , त्यानी अतिशय सुंदर रितीनी लिहिली आहे.

जाणीवेबद्दल इंटरप्रिटेशन्स, तिचे ट्रान्सलेशन करणे (आयुष्यभर, वेगवेगळ्या प्लॅटफॉर्मवर बसून, पुस्तकांतून तेच करीत राहाणे) वेगळे - आणि युजींसारखा भाजून टाकणारा "पूर्णत:" शारीरिक अनुभव येणे, शरीराच्या प्रत्येक भागावर त्याची लक्षणे दिसणे, मूळापासून शेंड्यापर्यंत पूर्ण लाईफ स्टाईलच बदलणे वेगळे आहे असे वाटत. शेवटी मी पण कुठल्याच गोष्टीवर जोर देत नाहीय, कुठल्याच गोष्टीला चिकटून बसत नाहीय. पण हे सगळं असं आहे.

पसारा करणे हा मानवी स्वभावच आहे! तो कुणीच अनुभवी लोक ( युजीके, जेके, ओशो, वगरै....) मुद्दाम करत नाही. जेके सुद्धा , 'माझी विधाने स्वतः तपासून पहा, आंधळेपणाने विश्वास ठेउ नका' असेच सांगायचे, पण लोकाना स्वतः विचार करायचा नसतो, त्यासाठी अंतर्मुख व्हायची बिल्कुल हिम्मत नसते, फक्त, कुणाच्यातरी मागे लागून, फुकट मोकळीक हवी असते. ( मोक्ष वगरे नाही, फक्त स्वतःच निर्माण केलेल्या चित्रविचित्र प्रश्नांपासून मोकळीक. युजीके त्यामूळेच चिडत असावेत!)) त्यातच सगळा घोटाळा होतो.....मूळ तत्वांवर काजळी चढते.... शिवाय स्वतः अनुभव घेण्यापेक्षा नुसत्याच शब्दबंबाळ चर्चा करण्यात लोक समाधान मानतात. (आपल्यासारखे! ) ..आणी मग सगळेच ज्ञान हरवते. युजींसारखा भाजून टाकणारा "पूर्णत:" शारीरिक अनुभव येणे ..असे अनुभव अनेक जणाना आले आहेत. त्याबद्दल वेग्वेगळ्या पद्धतीनी लिहिले गेले आहे..... त्यामूळे प्रत्येकाचा अनुभव वेगळा भासतो. ( त्याची चर्चा इथे नको...... अंनिसवाले गळा धरतील!) कृष्णजी (जेके) आणी डेविड बोह्म यांची एक अत्यंत किचकट चर्चा आहे, त्यात या प्रकारच्या पेशींतील बदलाबद्दलच कृ्ष्णजी 'म्युटेशन' हा शब्द वापरतायत....

आम्हाला भावातीत ध्यान (समाधी) शिकवणार्‍यानी "कोणाला काही अतींद्रिय अनुभव आले तर त्याची वाच्यता किंवा चर्चा करू नका" असं सांगितलं होतं. ते बहुतेक असला "पसारा" टाळण्यासाठीच असावं.

मॅडम, आत्ताच तुम्ही म्हणालात की "अतिंद्रिय अनुभव आले तर वाच्यता किंवा चर्चा करू नका...." हे असले अतिंद्रिय अनुभव विचार करून (किंवा तुमच्या म्हणण्याप्रमाणं अति विचार करून) येत नसतात - काहीकाळ सगळी शारीरिक यंत्रणा त्यात इन्व्हॉल्व्ह झाली तरच तशी शक्यता असते... वन्स यू माऊंट, देअर इज एव्हरी पॉसीबिलीटी ऑफ अ‍ॅक्सीडेंट... राजहंस प्रकाशनने नुकत्याच प्रकाशित केलेल्या "अज्ञात विवेकानंद" या विवेकानंदांवरील पुस्तकात तर अशी नोंद आहे की ध्यान करीत असताना "मेंदुतील शीर तुटून" विवेकानंदांचा मृत्यू झाला...काय म्हणायचं आता?

कोणि अतिशहाण्यानी हा शोध लावला? मेंदूतील शीर वगरै? विवेकानंद मरेपर्यन्त पूर्ण जागे होते, त्यांची शेवटच्या क्षणापर्यंतची वाक्य लिहून ठेवली गेली आहेत. शिवाय शीर-बीर तुटायला त्यांना 'हाय बीपी' कधीही नव्हते!

हम्म, वाचतोय........! -दिलीप बिरुटे

.

पुढील भाग वाचण्यास उत्सुक.

पण एकूणच तत्वविचाराची नवी मांडणी वगैरे या माणसाने कशी केली हे काही समजले नाही.(कदाचित ते पुढे येईल) जर वैयक्तिक अनुभव हाच या नव्या विचारांचा पाया असेल तर मात्र अडचण आहे. परत जे शारीरिक बदल नोंदवले आहेत , ते जसे चमत्कार तसेच विकार/भ्रम पण असू शकतात असे शंकेखोर मनाला वाटते. बाकी लेखन , मांडणी छान. वाचत आहे.

हे ही वाचतोय. :)

यु जीं बद्दल काहीच माहीत नव्हते. फक्त नाव तेवढे ऐकून होतो. येउ द्यात पटापट. साक्षात्काराची अनुभूती इतरांपेक्षा* खूप वेगळी मांडली आहे. पुढील भाग वाचण्यास उत्सुक बाकी लेखन , मांडणी खरोखरच छान आहे. * इतरांपेक्षा वेगळी आहे हे माझे व्यक्तिगत मत आहे.

कुत्र्याचा आवाज त्यांच्या आतून येत असल्यासारखे जाणवले. सर्व आवाज माझ्या आतूनच येत आहेत, बाहेरून नाही असे जाणवले. अजूनही ते तसेच आहेत.>>>>>>>>>>> अशाच प्रकारचे अनुभव कृष्णजी ( जे.कृष्णमूर्ती) या>नी लिहिले आहेत. "... ...... ते हलणारे गवताचे पाते मीच आहे, ..आगगाडीची चाकेसुद्धा मीच आहे........" अशा प्रकारची खरोखरच 'विस्तृत' म्हणता येइल अशी जाणीव , त्यानी अतिशय सुंदर रितीनी लिहिली आहे.

अडगळ, इंद्रराजसाहेब आणि लीमाऊजेट, कालच भाऊ पाटलांना मी खरड टाकलीय त्याप्रमाणे या लेखमालेतून युजींची फक्त आणि फक्त ओळख करून द्यायचेच मनात आहे; वाचकांच्या मनात येणार्‍या प्रामाणिक, लहानसहान शंका त्यांनी स्वत: दूर करुन घ्याव्यात असे वाटते कारण "Tell them that there is nothing to understand." If you listen to me year after year, you are only clarifying your thoughts. It's useless. Anything I do to help you would be adding to your misery--that's all. You add one more misery to those you already have by listening to me. All experiences, however extraordinary they may be, are in the area of sensuality. The talk of intuition and insight is another illusion. Every insight you have is born out of your thinking. Whatever we experience is thought-induced. What you don't know you can't experience. To experience a thing you have to know. Society is built on a foundation of conflict, and you are society. Therefore you must always be in conflict with society. If, when this body is buried, the memories people have of me are also buried along with it , that will be the end of me. I don't give a hoot for a sixth-century B.C. Buddha, let alone all the other claimants we have in our midst. They are a bunch of exploiters, thriving on the gullibility of the people ही युजींची विधाने आहेत. मी सुंदर पध्दतीने युजींबद्दल लिहीत आहे असे वाटू शकते - पण वर युजी म्हणतात त्याप्रमाणे ते "यूसलेस" आहे याची मला जाण आहे; मग सगळंच यूसलेस असेल तर काहीही करण्यात अर्थ नाही आणि काहीही न करण्यातही काही अर्थ नाही - तरीही सतत आपण काहीतरी करीत असतो; करावंच लागतं - असल्या विचित्र मनोवस्थेतून मी हे लिहीत आहे. त्यामुळे आता यूसलेसपणे तुमच्या शंकाबद्दलही मला काय वाटते ते सांगतो. अडगळ,

जर वैयक्तिक अनुभव हाच या नव्या विचारांचा पाया असेल तर मात्र अडचण आहे.

होय. युजींचा वैयक्तिक "शारीरिक" अनुभव हाच पाया आहे; पण युजींनी स्वत: होऊन कुठलेही विचार मांडलेले नाहीत - इव्हन आजूबाजूला लोक गोळा होतात म्हणून ते तीन महिन्यांपेक्षा जास्त कुठेही थांबत राहात नसत - फक्त लोकांना टाळण्यासाठी; खरंच विचार हा पाया असता तर त्यांच्याभोवती एखादी तरी "संस्था" उभी राहिली असती. आजपर्यंत ती राहिलेली नाही. युजींबद्दल जे काही वाचायला मिळतं ते प्रश्न विचारणार्‍यांच्या प्रश्नाच्या चिंध्या करून झाल्यानंतर, "गेट अप, अ‍ॅण्ड गो," "आय हॅव नॉट इन्व्हायटेड यू हेअर", "गेट लॉस्ट अ‍ॅण्ड स्टे लॉस्ट" अशी त्यांची वाक्ये पचवून ऐकावं लागतं.

परत जे शारीरिक बदल नोंदवले आहेत , ते जसे चमत्कार तसेच विकार/भ्रम पण असू शकतात असे शंकेखोर मनाला वाटते.

ओके. इटस हेल्दी. लीमाऊजेट,

दोन्ही कृष्णमूर्तींच्या शिकवणीमध्ये>>>> कृष्णजींबद्दल (जे.के) बोलताना 'शिकवण' हा शब्द योग्य वाटत नाही, त्यानी कुणालाही काहीही 'शिकवले' नाही, त्यांनी फक्त निरिक्षणे माडली, त्या अनुषंगानी समोर 'प्रश्न' घेउन बसलेल्या लोकांना, अजून खोल खोल जण्यास उद्युक्त करणारे प्रश्न विचारले, त्यांनी कधीही ' मी शिकवतो' असे विधान केले नाही.

ओशोनी देखिल माझ्या माहितीप्रमाणे फक्त 'मेडिटशन शिकवले', त्यांच्या प्रवचनातून केवळ विचार व निरिक्षणे मांडली

. हीच तर अडचण आहे ना - पार भगवान बुध्दांपासून युजींपर्यंत सगळे लोक "मी काहीही शिकवत नाही" असं एकीकडे म्हणतात आणि दुसर्‍या बाजूला पसारा मात्र तयार होत राहातो. युजींच्या क्लिप्समध्ये उत्तर देतानाची त्यांची चीड, राग, शिव्या पाहाता युजींकडे शिकवायला काही नव्हतं, पण काहीतरी सांगितल्याशिवाय पर्याय नाही म्हणून, फक्त एक "रिस्पॉन्स" म्हणून ते सांगितलं जात होतं असं दिसतं. ओशो आणि जेके या दोघांच्याही "त्या" अनुभवोत्तोर आयुष्यात त्यांनी लोकांना, मेडीटेशनचा का होईना पण मार्ग ऑफर केलेला आहे; यापैकी ओशोंनी तर "ध्यान आणि संबंधित प्रॉडक्टस (११२ ध्यानपध्दतींसह आश्रमात चालणार्‍या "सेक्स ऑर्गीस" धरून ) " चा तर खुलेआम बाजारच सुरू केला होता. पुढच्या भागानंतरच्या भागात अजून तपशीलात लिहीण्याचा प्रयत्न करतो.

अशाच प्रकारचे अनुभव कृष्णजी ( जे.कृष्णमूर्ती) या>नी लिहिले आहेत. "... ...... ते हलणारे गवताचे पाते मीच आहे, ..आगगाडीची चाकेसुद्धा मीच आहे........" अशा प्रकारची खरोखरच 'विस्तृत' म्हणता येइल अशी जाणीव , त्यानी अतिशय सुंदर रितीनी लिहिली आहे.

जाणीवेबद्दल इंटरप्रिटेशन्स, तिचे ट्रान्सलेशन करणे (आयुष्यभर, वेगवेगळ्या प्लॅटफॉर्मवर बसून, पुस्तकांतून तेच करीत राहाणे) वेगळे - आणि युजींसारखा भाजून टाकणारा "पूर्णत:" शारीरिक अनुभव येणे, शरीराच्या प्रत्येक भागावर त्याची लक्षणे दिसणे, मूळापासून शेंड्यापर्यंत पूर्ण लाईफ स्टाईलच बदलणे वेगळे आहे असे वाटत. शेवटी मी पण कुठल्याच गोष्टीवर जोर देत नाहीय, कुठल्याच गोष्टीला चिकटून बसत नाहीय. पण हे सगळं असं आहे.

पसारा करणे हा मानवी स्वभावच आहे! तो कुणीच अनुभवी लोक ( युजीके, जेके, ओशो, वगरै....) मुद्दाम करत नाही. जेके सुद्धा , 'माझी विधाने स्वतः तपासून पहा, आंधळेपणाने विश्वास ठेउ नका' असेच सांगायचे, पण लोकाना स्वतः विचार करायचा नसतो, त्यासाठी अंतर्मुख व्हायची बिल्कुल हिम्मत नसते, फक्त, कुणाच्यातरी मागे लागून, फुकट मोकळीक हवी असते. ( मोक्ष वगरे नाही, फक्त स्वतःच निर्माण केलेल्या चित्रविचित्र प्रश्नांपासून मोकळीक. युजीके त्यामूळेच चिडत असावेत!)) त्यातच सगळा घोटाळा होतो.....मूळ तत्वांवर काजळी चढते.... शिवाय स्वतः अनुभव घेण्यापेक्षा नुसत्याच शब्दबंबाळ चर्चा करण्यात लोक समाधान मानतात. (आपल्यासारखे! ) ..आणी मग सगळेच ज्ञान हरवते. युजींसारखा भाजून टाकणारा "पूर्णत:" शारीरिक अनुभव येणे ..असे अनुभव अनेक जणाना आले आहेत. त्याबद्दल वेग्वेगळ्या पद्धतीनी लिहिले गेले आहे..... त्यामूळे प्रत्येकाचा अनुभव वेगळा भासतो. ( त्याची चर्चा इथे नको...... अंनिसवाले गळा धरतील!) कृष्णजी (जेके) आणी डेविड बोह्म यांची एक अत्यंत किचकट चर्चा आहे, त्यात या प्रकारच्या पेशींतील बदलाबद्दलच कृ्ष्णजी 'म्युटेशन' हा शब्द वापरतायत....

आम्हाला भावातीत ध्यान (समाधी) शिकवणार्‍यानी "कोणाला काही अतींद्रिय अनुभव आले तर त्याची वाच्यता किंवा चर्चा करू नका" असं सांगितलं होतं. ते बहुतेक असला "पसारा" टाळण्यासाठीच असावं.

मॅडम, आत्ताच तुम्ही म्हणालात की "अतिंद्रिय अनुभव आले तर वाच्यता किंवा चर्चा करू नका...." हे असले अतिंद्रिय अनुभव विचार करून (किंवा तुमच्या म्हणण्याप्रमाणं अति विचार करून) येत नसतात - काहीकाळ सगळी शारीरिक यंत्रणा त्यात इन्व्हॉल्व्ह झाली तरच तशी शक्यता असते... वन्स यू माऊंट, देअर इज एव्हरी पॉसीबिलीटी ऑफ अ‍ॅक्सीडेंट... राजहंस प्रकाशनने नुकत्याच प्रकाशित केलेल्या "अज्ञात विवेकानंद" या विवेकानंदांवरील पुस्तकात तर अशी नोंद आहे की ध्यान करीत असताना "मेंदुतील शीर तुटून" विवेकानंदांचा मृत्यू झाला...काय म्हणायचं आता?

कोणि अतिशहाण्यानी हा शोध लावला? मेंदूतील शीर वगरै? विवेकानंद मरेपर्यन्त पूर्ण जागे होते, त्यांची शेवटच्या क्षणापर्यंतची वाक्य लिहून ठेवली गेली आहेत. शिवाय शीर-बीर तुटायला त्यांना 'हाय बीपी' कधीही नव्हते!

हम्म, वाचतोय........! -दिलीप बिरुटे

.

युजींच चरित्र बरंचसं सांगून झालं. पुढचा भाग कधी?

My teaching, if that is the word you want to use, has no copyright. You are free to reproduce, distribute, interpret, misinterpret, distort, garble, do what you like, even claim authorship, without my consent or the permission of anybody.

असं म्हणणार्‍या माणसाबद्दल वाचायची उत्सुकता होतीच. वाचतोय.

अफलातून!! अविश्वसनिय मस्त जमलाय हा भाग फक्त कंसातला मिसळ्पावचा उल्लेख म्हणजे आंबेमोहोर, साजूक तूप घातलेला मेतकूटभात खाताना , गार दाताखाली यावी तसा वाटला.

एकूण किती कृष्णमूर्ती आहेत आध्यात्मिक क्षेत्रात?

~ अत्यंत वाचनीय होत आहे ही मालिका. खरं सांगायचं झाल्यास दोन्ही लेख मध्यरात्रीच्या सुमारास वाचल्यामुळे एक प्रकारची सुन्न करणारी शांतता पसरली आहे रूममध्ये सर्वत्र....अशी भावना निर्माण झाली होती...त्याला जी काही कारणे असतील तीत यु.जीं.च्या पत्नीचे हलाखीतील निधन (त्यांनी आत्महत्येचा प्रयत्न केला होता, असा प्रवाद आहे...असो). "....“युजी कृष्णमूर्ती” ही चीज नेमकी बनली कशी ते स्पष्ट होऊ शकणार नाही....." तुमची वरील कबुली मला श्री.यु.जीं.चे एक शिष्य श्री.महेश भट्ट [ज्यांनी युजींचे अंत्यसंस्कारही केले] यांच्या याच विषयावरील मनोगताची आठवण करून देते. श्री.भट्ट म्हणतात : Despite spending endless hours on this biography, I am still miles away from my goal of giving a fair account of this man and his life..." तुमच्या लिखाणातदेखील नेमकी हीच अडचण तुम्हाला येत असेल. असे असले नि:संशय एक तरी एक चांगला विषय इथल्या सदस्यांसाठी तुम्ही दिला आहे. वाचतोय. इन्द्रा

शरीरातून ठिणग्या वगैरे...भारी काम दिसतंय..पुढं ?

येउ द्या आणखी

यांच्याबद्दल बरेच वाचन केले आहे फार पुर्वी, पण यु.जी. कृष्णमूर्ती यांच्याबद्दल त्यांच्या पुस्तकात काही लिहीले आहे किंवा नाही हे निटसे आठवत नाही. पण तुमची लेखमाला आवडतेय. यु.जी. कृष्णमूर्ती यांच्याबद्दल जाणुन घ्यायला आवडेल. चालु द्या.

अध्यात्मातही शरद पवार (ओशो), बाळासाहेब ठाकरे (जे.) आणि नारायण राणे (यु.जी.) आहेत तर :-) बाकी पापाजी, काकाजी वगैरे मन्डळी विलासराव, कलमाडी ... (लेखमाला मस्तच चालू आहे. कुलकर्णी साहेब, धन्यवाद!)

युजींच चरित्र बरंचसं सांगून झालं. पुढचा भाग कधी?

My teaching, if that is the word you want to use, has no copyright. You are free to reproduce, distribute, interpret, misinterpret, distort, garble, do what you like, even claim authorship, without my consent or the permission of anybody.

असं म्हणणार्‍या माणसाबद्दल वाचायची उत्सुकता होतीच. वाचतोय.

अफलातून!! अविश्वसनिय मस्त जमलाय हा भाग फक्त कंसातला मिसळ्पावचा उल्लेख म्हणजे आंबेमोहोर, साजूक तूप घातलेला मेतकूटभात खाताना , गार दाताखाली यावी तसा वाटला.

एकूण किती कृष्णमूर्ती आहेत आध्यात्मिक क्षेत्रात?

~ अत्यंत वाचनीय होत आहे ही मालिका. खरं सांगायचं झाल्यास दोन्ही लेख मध्यरात्रीच्या सुमारास वाचल्यामुळे एक प्रकारची सुन्न करणारी शांतता पसरली आहे रूममध्ये सर्वत्र....अशी भावना निर्माण झाली होती...त्याला जी काही कारणे असतील तीत यु.जीं.च्या पत्नीचे हलाखीतील निधन (त्यांनी आत्महत्येचा प्रयत्न केला होता, असा प्रवाद आहे...असो). "....“युजी कृष्णमूर्ती” ही चीज नेमकी बनली कशी ते स्पष्ट होऊ शकणार नाही....." तुमची वरील कबुली मला श्री.यु.जीं.चे एक शिष्य श्री.महेश भट्ट [ज्यांनी युजींचे अंत्यसंस्कारही केले] यांच्या याच विषयावरील मनोगताची आठवण करून देते. श्री.भट्ट म्हणतात : Despite spending endless hours on this biography, I am still miles away from my goal of giving a fair account of this man and his life..." तुमच्या लिखाणातदेखील नेमकी हीच अडचण तुम्हाला येत असेल. असे असले नि:संशय एक तरी एक चांगला विषय इथल्या सदस्यांसाठी तुम्ही दिला आहे. वाचतोय. इन्द्रा

शरीरातून ठिणग्या वगैरे...भारी काम दिसतंय..पुढं ?

येउ द्या आणखी

यांच्याबद्दल बरेच वाचन केले आहे फार पुर्वी, पण यु.जी. कृष्णमूर्ती यांच्याबद्दल त्यांच्या पुस्तकात काही लिहीले आहे किंवा नाही हे निटसे आठवत नाही. पण तुमची लेखमाला आवडतेय. यु.जी. कृष्णमूर्ती यांच्याबद्दल जाणुन घ्यायला आवडेल. चालु द्या.

अध्यात्मातही शरद पवार (ओशो), बाळासाहेब ठाकरे (जे.) आणि नारायण राणे (यु.जी.) आहेत तर :-) बाकी पापाजी, काकाजी वगैरे मन्डळी विलासराव, कलमाडी ... (लेखमाला मस्तच चालू आहे. कुलकर्णी साहेब, धन्यवाद!)

तात्या नेहमीप्रमाणेच कसदार लेखन :) कौशल ह्यांच्या वाढदिवशीच तुमचा हा लेख यावा ह्याचा अधिक आनंद झाला.

नेहमी प्रमाणे मस्त लेख अमोल

लेख आवडला.

लेख आवडला.

छान वाटला लेख!

अतिशय सुंदर आणि महितीपुर्ण लेख. (मराठी) इंट्या.

सुंदर गाणं आणि त्याला दिलेली सुमधुर चाल... गाण्यात मधेच लहान मुलीच्या आवाजात ओळ आहे, ती पण मस्त जागा.. आणि अशा सुंदर गीताचे तात्यांनी केलेले सुरेख रसग्रहण.. क्या बात है !! :-)

लेख आवडला. तूमची मत स्पष्टपणे मांडली आहेत. त्यात जाण आणि अनुभव आहे.

चांगले गाणे. धन्यु.

कौशल इनामदार यांच्या चाली नेहमीच छान असतात.

वाह खेचर उस्ताद वाह् !

तात्या, जेवढ लिहिलय ले खुपच छान आहे.. पण मधेच टंकायचा कंटाळा आल्यासारखे पुढचे बरेच सोडून दिलय अस वाटतय... जशी सवड मिळेल तसे बाकिच्या गायकांविषयीपण लिहा हिच विनंती.... आपला (कंदिलधारी)आंबोळी

>पण मधेच टंकायचा कंटाळा आल्यासारखे पुढचे बरेच सोडून दिलय अस वाटतय... >जशी सवड मिळेल तसे बाकिच्या गायकांविषयीपण लिहा हिच विनंती.... बरोबर! असंच वाटतं आहे! बाकी छान. :)

प्रतिसाद देणार्‍या सर्व रसिकावरांचे आणि वाचनमात्रांचे आभार.. तात्या. -- आमच्या संगीताच्या सार्‍या व्याख्या अन् अपेक्षा इथे पूर्ण होतात!

वा!! मस्त लेखन. गाण्यातलं काही कळत नाही हो तात्या पण तुमचं लेखन आवडतं. मलाही आरती अंकलीकरांचा आवाज रूक्ष वाटायचा पण असं बोलण्याची माझी काय बिशाद! तसच वैशाली सामंतचा आवाज टोकदार वाटतो. त्यात स्नेह वाटत नाही. पण हे असं काही बोललं कि "तुम्हाला (मणजे मला)काय कळतय का गाण्यातलं?" असं म्हणतात.;)

मस्त लेखन !!

रेवतीवैनी आणि सुधांशुरावांचे आभार.. रेवतीवैनी,

मलाही आरती अंकलीकरांचा आवाज रूक्ष वाटायचा पण असं बोलण्याची माझी काय बिशाद!

का बरं? एक श्रोता या नात्याने तुमचा अभिप्राय द्यायला काहीच हरकत नाही..

तसच वैशाली सामंतचा आवाज टोकदार वाटतो. त्यात स्नेह वाटत नाही.

सहमत आहे.. :)

हे असं काही बोललं कि "तुम्हाला (मणजे मला)काय कळतय का गाण्यातलं?" असं म्हणतात.

गाणं कळणं आणि गाणं आवडणं यात फरक आहे.. गाणं आवडण्याकरता वा नावडण्याकरता ते कळायलाच पाहिजे असा नियम नाही.. बिनधास्त लिहा.. :) तात्या. -- आमच्या संगीताच्या सार्‍या व्याख्या अन् अपेक्षा इथे पूर्ण होतात!

लेख आवडला, मूळ गाण्याची आणि गायकांची उलगडून सांगितलेली वैशिष्ट्यंही मस्तच.

तात्या नेहमीप्रमाणेच कसदार लेखन :) कौशल ह्यांच्या वाढदिवशीच तुमचा हा लेख यावा ह्याचा अधिक आनंद झाला.

नेहमी प्रमाणे मस्त लेख अमोल

लेख आवडला.

लेख आवडला.

छान वाटला लेख!

अतिशय सुंदर आणि महितीपुर्ण लेख. (मराठी) इंट्या.

सुंदर गाणं आणि त्याला दिलेली सुमधुर चाल... गाण्यात मधेच लहान मुलीच्या आवाजात ओळ आहे, ती पण मस्त जागा.. आणि अशा सुंदर गीताचे तात्यांनी केलेले सुरेख रसग्रहण.. क्या बात है !! :-)

लेख आवडला. तूमची मत स्पष्टपणे मांडली आहेत. त्यात जाण आणि अनुभव आहे.

चांगले गाणे. धन्यु.

कौशल इनामदार यांच्या चाली नेहमीच छान असतात.

वाह खेचर उस्ताद वाह् !

तात्या, जेवढ लिहिलय ले खुपच छान आहे.. पण मधेच टंकायचा कंटाळा आल्यासारखे पुढचे बरेच सोडून दिलय अस वाटतय... जशी सवड मिळेल तसे बाकिच्या गायकांविषयीपण लिहा हिच विनंती.... आपला (कंदिलधारी)आंबोळी

>पण मधेच टंकायचा कंटाळा आल्यासारखे पुढचे बरेच सोडून दिलय अस वाटतय... >जशी सवड मिळेल तसे बाकिच्या गायकांविषयीपण लिहा हिच विनंती.... बरोबर! असंच वाटतं आहे! बाकी छान. :)

प्रतिसाद देणार्‍या सर्व रसिकावरांचे आणि वाचनमात्रांचे आभार.. तात्या. -- आमच्या संगीताच्या सार्‍या व्याख्या अन् अपेक्षा इथे पूर्ण होतात!

वा!! मस्त लेखन. गाण्यातलं काही कळत नाही हो तात्या पण तुमचं लेखन आवडतं. मलाही आरती अंकलीकरांचा आवाज रूक्ष वाटायचा पण असं बोलण्याची माझी काय बिशाद! तसच वैशाली सामंतचा आवाज टोकदार वाटतो. त्यात स्नेह वाटत नाही. पण हे असं काही बोललं कि "तुम्हाला (मणजे मला)काय कळतय का गाण्यातलं?" असं म्हणतात.;)

मस्त लेखन !!

रेवतीवैनी आणि सुधांशुरावांचे आभार.. रेवतीवैनी,

मलाही आरती अंकलीकरांचा आवाज रूक्ष वाटायचा पण असं बोलण्याची माझी काय बिशाद!

का बरं? एक श्रोता या नात्याने तुमचा अभिप्राय द्यायला काहीच हरकत नाही..

तसच वैशाली सामंतचा आवाज टोकदार वाटतो. त्यात स्नेह वाटत नाही.

सहमत आहे.. :)

हे असं काही बोललं कि "तुम्हाला (मणजे मला)काय कळतय का गाण्यातलं?" असं म्हणतात.

गाणं कळणं आणि गाणं आवडणं यात फरक आहे.. गाणं आवडण्याकरता वा नावडण्याकरता ते कळायलाच पाहिजे असा नियम नाही.. बिनधास्त लिहा.. :) तात्या. -- आमच्या संगीताच्या सार्‍या व्याख्या अन् अपेक्षा इथे पूर्ण होतात!

लेख आवडला, मूळ गाण्याची आणि गायकांची उलगडून सांगितलेली वैशिष्ट्यंही मस्तच.

डोळे उघडणारा लेख. पण सर्वच सरकारे,मंत्री,अधिकारी,रुग्ण यापैकीच कोणीच काही बोलायला का तयार होत नाही सत्य साईबाबांविरुद्ध बोलायला?नक्की कोण अडवत आहे त्यांना? नरसिंह राव्/चव्हाण तर आता नाहीत्.त्यांच्या चमत्कारांवर कोणी खरोखरच विश्वास ठेवत असेल वाटत नाही.त्यांच्याबद्दल जी गरीब/मध्यम वर्गात आत्मियता आहे ती बहुतेक त्यांच्या संस्थेने केलेल्या कार्यामुळे असावी. अवांतर- बाबा झालेत ८४ वर्षांचे.द्या सोडून आता त्यांना.!!

अंधेरीला महाकाली गुंफेजवळ सत्यसाईबाबांचे मंदिर आहे. मी लहानपणी इथे गेले होते. का तर आमच्या मातोश्रींना खुमखुमी होती इथे जाण्याची. ;) (भक्त म्हणून नाही पण चिकित्सक म्हणून) या मंदिराचा आकार उमललेल्या कमळाप्रमाणे आहे. अतिशय सुंदर जागी, वृक्षांच्या छायेत हे मंदिर वसले आहे. आतमध्ये बाबांची भलीमोठी तस्वीर आहे. हसर्‍या चेहर्‍याने बाबा त्यांच्या सर्व भक्तांकडे आणि पाहुण्यांकडे बघत मंद हसत असतात. (बाकी सर्व सोडा पण ही जागा अतिशय सुरेख होती [आता आहे का माहित नाही]) मागे बाबांची खोली आहे. बाबा येथे आले की या खोलीत आराम करत. आम्ही ती खोली पाहण्याची परवानगी मागितली. अर्थातच ती नाकारण्यात आली. म्हणून बाहेरून मंदिरासभोवती फिरता फिरता त्या खोलीच्या खिडकीशी डोकावलो. खिडकीवर ए.सी. लावलेला होता. (माझ्या लहानपणी ए.सी. ही चंगळ समजली जाई.) खिडकीच्या सरकलेल्या पडद्यातून पलंगावरली भगवी सॅटिनची चादर दिसत होती. असाच आपला प्रत्यक्ष अनुभव आठवला. अवांतरः व्हिलिंग, पेनेसिल्वेनियाला तर स्वामी प्रभुपादांच्या भक्तांनी त्यांच्यासाठी सोन्याची खोली बांधली आहे. (त्यातले टॉयलेट/ कमोडही सोन्याचे आहे का ते मला बघायचे होते. असे सांगितल्यावर तिथला गाईड वैतागला होता पण मी जाऊन बघून आले ;) सोन्याचे नव्हते.) असो. बाकी लेख आवडले.

भे.बा शी सहमत आहे. माझी काही मते...ही मते अश्या (ह्या नाही) एका परिवाराबरोबर सतत राहुन, काम करुन त्यांची काम करण्याच्या पद्धतीचा डोळे उघडे ठेऊन बारकाईने (त्यांना न समजता) केलेल्या गुप्त अभ्यासामुळे झाली आहेत. साधारणपणे हे परिवार हे एक चालतं बोलती सिस्टीमच असते. फक्त एक सुत्र नेहेमी पाळलं जात आणि ते म्हण्जे ह्या कानाचे खबर त्या कानाला लागु न देणे. म्हणजे काय की ह्या परिवारात सुद्धा पात्रतेप्रमाणे गट असतात. ह्या गटांचा एकमेकांशी संबंध असतो पण तो फक्त त्या परिवारीक कार्यापुरता. शिवाय ह्या कार्यामधे 'भावनेला' इतकं महत्व असतं की त्याविषयी वाच्यता करणं हे सुद्धा सिस्टीमच्या विरोधात जाणं समजलं जात. जशी भ्रष्टाचाराची सुद्धा एक सिस्टीम असते तशीच कमी अधीक प्रमाणात इथेही. आता हे झालं समुह पातळीवर ... वैयक्तिक पातळीवर जर एखाद्या माणसाला व त्याच्या कुटुंबाला/समुहाला (जिथे २ घास सुखानं खायचे वांधे असतात) त्यांना अचानक एकदम सुख सोई मिळाल्या तर काय होईल? इथे कोणीतरी म्हटल्याप्रमाणे, जन्मतः धार्मिक असलेल्यापेक्षा अचानक धर्मांतर केलेला जास्त धर्मांध असतो कारण त्यालाही आपलं अस्तित्व व महत्व वाढवुन हवं असतं. असं पहा, काही गावांमधे गावकरी श्रमदानाने रस्ता तयार करतात तर बर्‍याच ठिकाणी राजकारण्यांना बोलावुन त्याच्या हस्ते अनावरण वगैरे का होतं? शेवटी काय की जसा भ्रष्टाचार हा काही फक्त नेता करतो असं नाही तर त्याची पाळंमुळं खोलवर रुजलेली असतात तसच ह्या सिस्टीममधे पद्धतेशीर मार्गाने समुहाच्या भावनेला, खिशाला आणि कुठल्यातरी नरम गोष्टीला हात घालुन खालची सिस्टीम हे त्यांना मिळणारं यश वरपर्यंत पोहोचतं करते. जो ह्या सिस्टीमलाच हात घालायचा प्रयत्न करतो त्याला बाजुला करण्यात येतं. नाहीतर मला सांगा की त्या आसाराम बापु ह्या तथाकथीत बाबाला १ कोटी रुपयाच्या बदल्यात कशाला सोडलं असतं? त्या माणसावर म्हणे २ खुनाचा आरोप होता. हे सगळं बघितलं की ज्ञानोबांची आठवण नक्की येते. ज्ञानेश्वरी लिहुन झाल्यावर ज्ञानोबा म्हणाले आता माझ्या पाया पडण्यापेक्षा त्या ज्ञानेश्वरीकडे जा आणि वाचा. ह्याचं एक बोलकं चित्रण मधुर भांडारकरच्या 'कॉर्पोरेट' चित्रपटात आहे. जोपर्यंत आपले भारतीय लोक पुढे येऊन धर्माच्या , देवाच्या नावाचा हा बाजार मांडणार्‍यांचा विरोध करत नाहीत आणि जनतेला शासकीय मार्गाने सुखसोई देऊ करत नाहीत तोपर्यंत हे चालणारच. खरं आध्यात्म करणारे कधीच समोर येणार नाहीत. शेवटी आपली लोकशाही हे ही दुधारी शस्त्र आहेच, चालवता आलं तर जय आपलाच आहे पण नाही आलं तर माकडाच्या हाती कोलीत आहे. दुर्दैवानं सध्या आपल्याला दुसरीच बाजु जास्त दिसतीय. - असत्यवाटीबुवा

सत्यसाईबाबांबद्दल खूप वादप्रवाद ऐकले होते. कधी विचार नाही केला. कारण त्यांच्यावर श्रद्धा नव्हती त्यामुळे उलट अथवा सुलट विचार करण्याची वेळच आली नाही. पण एक मत मात्र आहे - कोणाच्या अथवा कशाच्याही आहारी जाऊ नये - मग ते धूम्रपान असो मद्यपान असो वा बुवाबाजी. हां जर श्रद्धेने वाचायच असेल तर या मंडळींचे साहीत्य वाचा त्यातून बोध घ्या.

नाथ सम्प्रदाय, दत्त सम्प्रदाय वगैरे आणि यात झालेले असन्ख्य (खरेखुरे) सत्पुरूष/ सन्त (उदा. आर्वीकर महाराज, गुळवणी महाराज, मोरया गोसावी) इ. बद्दल येथील सदस्यान्चे काय मत आहे? एखादे रोपटे वाढवायचे, तर कीटकनाशकाचा फवारा मारावा लागतो आणि खतही घालावे लागते. हा निसर्ग आहे. आज वैदिक धर्माची जी स्थिती आहे ती बघता रोपटे मरूनच जावे इतका फवारा मारणे चालू आहे. खत घालण्याची मात्र कुणाला फारशी पर्वा दिसत नाही. बुवाबाजीवर हल्लाबोल वगैरे सगळे ठीकच आहे. त्या जोडीला सन्तधर्माचा उत्कर्ष व्हावा या साठी कुणी काही विधायक कार्य करत असेल तर ते ही वाचायला आवडेल.

जळजळीत लेख.. खूप आवडला. मी कोणत्याही बाबांची/ महाराजांची/ स्वामींची कधीच फॅन नव्हते.. त्यामुळे कधी या गोष्टी(मूठीतून राख, चमत्कार वगैरे) जवळून पाहण्याची वेळ आलीच नाही कधी. पण जे लोक असल्या बुवाबाजीचे फॅन आहेत त्यांची कीव नेहमीच वाटली. लेख आवडला.

असंच पितळ उघडं पाडणारा एक लेख (दुसऱ्या कोणा बाबांबाबत, नाव आठवत नाही) अत्र्यांनी लिहिला होता, त्याची आठवण झाली. अजून असंच डोळे उघडे ठेवायला भाग पाडणारं लेखन येऊ द्यात.

अंनिसला महाराष्ट्रात तरी बर्‍यापैकी लोकांचा पाठिंबा आहे. तो अधिक वाढला पाहिजे. तरीही हे प्रकार पूर्णपणे थांबणार नाहीत पण निदान सार्वजनिक जीवनात वावरणारे लोक असल्या बुवाबाजीचे समर्थन करताना दहादा विचार करतील. लेखाच्या दुसर्‍या भागाच्या सुरुवातीस पहिल्या भागाचा दुवा हवा होता.

मूत्र पिंडाची हकीकत मी अंनिसत लातुर भागातील त्या मुलाच्या तोंडातुन प्रत्यक्ष ऐकली होती. अक्षरशः अंगावर काटा आला होता. चित्रलेखाने ती छापली होती. त्या मुलाने कोर्टात लढाई केली पण दुर्दैवाने न्यायाधिशच सत्यसाईबाबाचे भक्त होते. निकाल त्या मुला विरुद्ध लागला. अंधश्रद्धा निर्मुलन समिती च्या वेब साईटवर हा सत्य साईबाबाच्या चमत्काराचा भंडाफोड पहा

लेख पुन्हा वाचला. लाखो करोडो लोक अश्या चमत्कारांवर सहजी विश्वास कसे ठेवतात? जगात इतके (शत)मुर्ख लोक कसे असतात ह्याची गंमत वाटते.

आदरणीय "इश आपटे" सरांची आठवण झाली.

हा लेख श्री. सचिन तेंडूलकर ह्यांना पाठवता येइल काय? त्या मुर्खाचे रड्तानाचे फोटो आले काल पेपर मध्ये... त्याला कळत कस नाही की तो जे करेल त्याला फॉलो करणारे लोक सुद्धा आहेत... जिथे सचिन असा वागतो तिथे सामन्य, गरीब लोक तर सहज आहारी जाउ शकतात...

हा लेख श्री. सचिन तेंडूलकर ह्यांना पाठवता येइल काय? त्या मुर्खाचे रड्तानाचे फोटो आले काल पेपर मध्ये... त्याला कळत कस नाही की तो जे करेल त्याला फॉलो करणारे लोक सुद्धा आहेत... जिथे सचिन असा वागतो तिथे सामन्य, गरीब लोक तर सहज आहारी जाउ शकतात...

+१ तो पिरा, जेंव्हा तुम्ही सेलिब्रिटी बनता तेंव्हा तुमचं वैयक्तिक असं आयुष्य उरतच नाही हे समजुन घेतलं पाहिजे सचिननं.

डोळे उघडणारा लेख. पण सर्वच सरकारे,मंत्री,अधिकारी,रुग्ण यापैकीच कोणीच काही बोलायला का तयार होत नाही सत्य साईबाबांविरुद्ध बोलायला?नक्की कोण अडवत आहे त्यांना? नरसिंह राव्/चव्हाण तर आता नाहीत्.त्यांच्या चमत्कारांवर कोणी खरोखरच विश्वास ठेवत असेल वाटत नाही.त्यांच्याबद्दल जी गरीब/मध्यम वर्गात आत्मियता आहे ती बहुतेक त्यांच्या संस्थेने केलेल्या कार्यामुळे असावी. अवांतर- बाबा झालेत ८४ वर्षांचे.द्या सोडून आता त्यांना.!!

अंधेरीला महाकाली गुंफेजवळ सत्यसाईबाबांचे मंदिर आहे. मी लहानपणी इथे गेले होते. का तर आमच्या मातोश्रींना खुमखुमी होती इथे जाण्याची. ;) (भक्त म्हणून नाही पण चिकित्सक म्हणून) या मंदिराचा आकार उमललेल्या कमळाप्रमाणे आहे. अतिशय सुंदर जागी, वृक्षांच्या छायेत हे मंदिर वसले आहे. आतमध्ये बाबांची भलीमोठी तस्वीर आहे. हसर्‍या चेहर्‍याने बाबा त्यांच्या सर्व भक्तांकडे आणि पाहुण्यांकडे बघत मंद हसत असतात. (बाकी सर्व सोडा पण ही जागा अतिशय सुरेख होती [आता आहे का माहित नाही]) मागे बाबांची खोली आहे. बाबा येथे आले की या खोलीत आराम करत. आम्ही ती खोली पाहण्याची परवानगी मागितली. अर्थातच ती नाकारण्यात आली. म्हणून बाहेरून मंदिरासभोवती फिरता फिरता त्या खोलीच्या खिडकीशी डोकावलो. खिडकीवर ए.सी. लावलेला होता. (माझ्या लहानपणी ए.सी. ही चंगळ समजली जाई.) खिडकीच्या सरकलेल्या पडद्यातून पलंगावरली भगवी सॅटिनची चादर दिसत होती. असाच आपला प्रत्यक्ष अनुभव आठवला. अवांतरः व्हिलिंग, पेनेसिल्वेनियाला तर स्वामी प्रभुपादांच्या भक्तांनी त्यांच्यासाठी सोन्याची खोली बांधली आहे. (त्यातले टॉयलेट/ कमोडही सोन्याचे आहे का ते मला बघायचे होते. असे सांगितल्यावर तिथला गाईड वैतागला होता पण मी जाऊन बघून आले ;) सोन्याचे नव्हते.) असो. बाकी लेख आवडले.

भे.बा शी सहमत आहे. माझी काही मते...ही मते अश्या (ह्या नाही) एका परिवाराबरोबर सतत राहुन, काम करुन त्यांची काम करण्याच्या पद्धतीचा डोळे उघडे ठेऊन बारकाईने (त्यांना न समजता) केलेल्या गुप्त अभ्यासामुळे झाली आहेत. साधारणपणे हे परिवार हे एक चालतं बोलती सिस्टीमच असते. फक्त एक सुत्र नेहेमी पाळलं जात आणि ते म्हण्जे ह्या कानाचे खबर त्या कानाला लागु न देणे. म्हणजे काय की ह्या परिवारात सुद्धा पात्रतेप्रमाणे गट असतात. ह्या गटांचा एकमेकांशी संबंध असतो पण तो फक्त त्या परिवारीक कार्यापुरता. शिवाय ह्या कार्यामधे 'भावनेला' इतकं महत्व असतं की त्याविषयी वाच्यता करणं हे सुद्धा सिस्टीमच्या विरोधात जाणं समजलं जात. जशी भ्रष्टाचाराची सुद्धा एक सिस्टीम असते तशीच कमी अधीक प्रमाणात इथेही. आता हे झालं समुह पातळीवर ... वैयक्तिक पातळीवर जर एखाद्या माणसाला व त्याच्या कुटुंबाला/समुहाला (जिथे २ घास सुखानं खायचे वांधे असतात) त्यांना अचानक एकदम सुख सोई मिळाल्या तर काय होईल? इथे कोणीतरी म्हटल्याप्रमाणे, जन्मतः धार्मिक असलेल्यापेक्षा अचानक धर्मांतर केलेला जास्त धर्मांध असतो कारण त्यालाही आपलं अस्तित्व व महत्व वाढवुन हवं असतं. असं पहा, काही गावांमधे गावकरी श्रमदानाने रस्ता तयार करतात तर बर्‍याच ठिकाणी राजकारण्यांना बोलावुन त्याच्या हस्ते अनावरण वगैरे का होतं? शेवटी काय की जसा भ्रष्टाचार हा काही फक्त नेता करतो असं नाही तर त्याची पाळंमुळं खोलवर रुजलेली असतात तसच ह्या सिस्टीममधे पद्धतेशीर मार्गाने समुहाच्या भावनेला, खिशाला आणि कुठल्यातरी नरम गोष्टीला हात घालुन खालची सिस्टीम हे त्यांना मिळणारं यश वरपर्यंत पोहोचतं करते. जो ह्या सिस्टीमलाच हात घालायचा प्रयत्न करतो त्याला बाजुला करण्यात येतं. नाहीतर मला सांगा की त्या आसाराम बापु ह्या तथाकथीत बाबाला १ कोटी रुपयाच्या बदल्यात कशाला सोडलं असतं? त्या माणसावर म्हणे २ खुनाचा आरोप होता. हे सगळं बघितलं की ज्ञानोबांची आठवण नक्की येते. ज्ञानेश्वरी लिहुन झाल्यावर ज्ञानोबा म्हणाले आता माझ्या पाया पडण्यापेक्षा त्या ज्ञानेश्वरीकडे जा आणि वाचा. ह्याचं एक बोलकं चित्रण मधुर भांडारकरच्या 'कॉर्पोरेट' चित्रपटात आहे. जोपर्यंत आपले भारतीय लोक पुढे येऊन धर्माच्या , देवाच्या नावाचा हा बाजार मांडणार्‍यांचा विरोध करत नाहीत आणि जनतेला शासकीय मार्गाने सुखसोई देऊ करत नाहीत तोपर्यंत हे चालणारच. खरं आध्यात्म करणारे कधीच समोर येणार नाहीत. शेवटी आपली लोकशाही हे ही दुधारी शस्त्र आहेच, चालवता आलं तर जय आपलाच आहे पण नाही आलं तर माकडाच्या हाती कोलीत आहे. दुर्दैवानं सध्या आपल्याला दुसरीच बाजु जास्त दिसतीय. - असत्यवाटीबुवा

सत्यसाईबाबांबद्दल खूप वादप्रवाद ऐकले होते. कधी विचार नाही केला. कारण त्यांच्यावर श्रद्धा नव्हती त्यामुळे उलट अथवा सुलट विचार करण्याची वेळच आली नाही. पण एक मत मात्र आहे - कोणाच्या अथवा कशाच्याही आहारी जाऊ नये - मग ते धूम्रपान असो मद्यपान असो वा बुवाबाजी. हां जर श्रद्धेने वाचायच असेल तर या मंडळींचे साहीत्य वाचा त्यातून बोध घ्या.

नाथ सम्प्रदाय, दत्त सम्प्रदाय वगैरे आणि यात झालेले असन्ख्य (खरेखुरे) सत्पुरूष/ सन्त (उदा. आर्वीकर महाराज, गुळवणी महाराज, मोरया गोसावी) इ. बद्दल येथील सदस्यान्चे काय मत आहे? एखादे रोपटे वाढवायचे, तर कीटकनाशकाचा फवारा मारावा लागतो आणि खतही घालावे लागते. हा निसर्ग आहे. आज वैदिक धर्माची जी स्थिती आहे ती बघता रोपटे मरूनच जावे इतका फवारा मारणे चालू आहे. खत घालण्याची मात्र कुणाला फारशी पर्वा दिसत नाही. बुवाबाजीवर हल्लाबोल वगैरे सगळे ठीकच आहे. त्या जोडीला सन्तधर्माचा उत्कर्ष व्हावा या साठी कुणी काही विधायक कार्य करत असेल तर ते ही वाचायला आवडेल.

जळजळीत लेख.. खूप आवडला. मी कोणत्याही बाबांची/ महाराजांची/ स्वामींची कधीच फॅन नव्हते.. त्यामुळे कधी या गोष्टी(मूठीतून राख, चमत्कार वगैरे) जवळून पाहण्याची वेळ आलीच नाही कधी. पण जे लोक असल्या बुवाबाजीचे फॅन आहेत त्यांची कीव नेहमीच वाटली. लेख आवडला.

असंच पितळ उघडं पाडणारा एक लेख (दुसऱ्या कोणा बाबांबाबत, नाव आठवत नाही) अत्र्यांनी लिहिला होता, त्याची आठवण झाली. अजून असंच डोळे उघडे ठेवायला भाग पाडणारं लेखन येऊ द्यात.

अंनिसला महाराष्ट्रात तरी बर्‍यापैकी लोकांचा पाठिंबा आहे. तो अधिक वाढला पाहिजे. तरीही हे प्रकार पूर्णपणे थांबणार नाहीत पण निदान सार्वजनिक जीवनात वावरणारे लोक असल्या बुवाबाजीचे समर्थन करताना दहादा विचार करतील. लेखाच्या दुसर्‍या भागाच्या सुरुवातीस पहिल्या भागाचा दुवा हवा होता.

मूत्र पिंडाची हकीकत मी अंनिसत लातुर भागातील त्या मुलाच्या तोंडातुन प्रत्यक्ष ऐकली होती. अक्षरशः अंगावर काटा आला होता. चित्रलेखाने ती छापली होती. त्या मुलाने कोर्टात लढाई केली पण दुर्दैवाने न्यायाधिशच सत्यसाईबाबाचे भक्त होते. निकाल त्या मुला विरुद्ध लागला. अंधश्रद्धा निर्मुलन समिती च्या वेब साईटवर हा सत्य साईबाबाच्या चमत्काराचा भंडाफोड पहा

लेख पुन्हा वाचला. लाखो करोडो लोक अश्या चमत्कारांवर सहजी विश्वास कसे ठेवतात? जगात इतके (शत)मुर्ख लोक कसे असतात ह्याची गंमत वाटते.

आदरणीय "इश आपटे" सरांची आठवण झाली.

हा लेख श्री. सचिन तेंडूलकर ह्यांना पाठवता येइल काय? त्या मुर्खाचे रड्तानाचे फोटो आले काल पेपर मध्ये... त्याला कळत कस नाही की तो जे करेल त्याला फॉलो करणारे लोक सुद्धा आहेत... जिथे सचिन असा वागतो तिथे सामन्य, गरीब लोक तर सहज आहारी जाउ शकतात...

हा लेख श्री. सचिन तेंडूलकर ह्यांना पाठवता येइल काय? त्या मुर्खाचे रड्तानाचे फोटो आले काल पेपर मध्ये... त्याला कळत कस नाही की तो जे करेल त्याला फॉलो करणारे लोक सुद्धा आहेत... जिथे सचिन असा वागतो तिथे सामन्य, गरीब लोक तर सहज आहारी जाउ शकतात...

+१ तो पिरा, जेंव्हा तुम्ही सेलिब्रिटी बनता तेंव्हा तुमचं वैयक्तिक असं आयुष्य उरतच नाही हे समजुन घेतलं पाहिजे सचिननं.

मी आमीरचा पंखा आहे. पण उगाच सल्लूला कशाला शिव्या द्या ? कमाव रे बाबा भरपूर..

कुठल्याही कलाकृतीची / कलाकाराची तुलना करणे मला अजीबात आवडत नाहि. त्यामुळे नो कमेंट.

>>सलमान ला अ‍ॅक्टिंग येत नाहि का? येते असे तुम्हाला म्हणायचे आहे का? निम्म्या प्रसंगात तर ४ दिवस डब्बा न टाकल्यासारखा चेहरा करून बोलतो. त्याने रडायचा प्रयत्न केला तर आपल्याला हसू येते. गंभीर प्रसंगात संवादफेक जमत नाही. विनोदी प्रसंगात ठीक असतो, पण २० वर्षे तिथे राहिल्यावर तितके आलेच पाहिजे (अर्नोल्ड पण शेवटी शेवटी करायचा अभिनय) बाकी आमीर बद्दल बोलाल तर त्याने हात लावलेल्या प्रत्येक चित्रपटाचे तो सोने करतो. चित्रपट हे दिग्दर्शकाचे माध्यम आहे हे मान्य, पण अनेक दिग्दर्शक आमीर बरोबर जास्त खुलले. गुलाम नंतर विक्रम भटचा कुठला चित्रपट तितका चांगला होता? सरफरोश नंतर JMM चे काय झाले? रंग दे बसंती इतका दिल्ली ६ का चांगला नव्हता? सलमान चे यश यात आहे कि त्याला आपल्या मर्यादा माहित आहेत. तो उगाच फार अभिनय करावा लागेल असे चित्रपट करत नाही. तेच बरे. उगाच त्याला अभिनेत्याचा बिल्ला आपण लावण्यात अर्थ नाही.

वर उल्लेख झालेल्यांपैकी एकही शिणेमा आपण पाहिलेला नाही. त्यामुळे नो कॉमेंटस. मात्र. All My Sons and Jesus of Montreal (रंग दे बसंती) Memento (गझनी) Asphalt Zahov (तारे जमीन पर) फाईव्ह पॉईंट समवन हे पुस्तक (थ्री इडियटस) Eye Of The Needle हे पुस्तक (फना) हे सगळे वाचले अथवा बघितले आहे ;)

फेकाफेक किती करावी याला मर्यादा असतात.. पण परीकथेत सगळं माफ..... :) :)

दबंग म्हणजे काय?

अरे, तुम्ही आहात होय अजुन ? चान चान.. मला वाटले... हॅ हॅ हॅ. हॅ हॅ हॅ हॅ हॅ हॅ हॅ हॅ हॅ

दबंग म्हणजे काय ?

मुन्नी बदनाम हुई डार्लिंग तेरे लिए... हे गाणे ताराबानो फैजाबदी च्या एका भारी गाण्याची नक्कल आहे. ;-)

लेखातलं शुद्धलेखन शोधण्यातच लक्ष होतं, त्यामुळे त्यातला गर्भितार्थ मला पामराला कळला नाही.

>>पिच्चर न पाहता त्याची स्तुती करणे गैर. असं लिहून वर स्तुती करायची हे चूक नाही का? :) प्रोमोज वरून मला पण तो चित्रपट चान चान वाटला होता पण......जाउ द्या तुमी बगा मग कळेल... आणि हो ह्या वादात आमिर खान ला आणायची काहीही गरज नाही

आमच्या घरा शेजारी बंग अडनावाचं कुटूंब राहतं. बंग काकांचा मटक्याचा धंदा आहे (म्हणे)... म्हणून या विशेष बंग काकांना आम्ही "द"बंग म्हणून संबोधतो. पिच्चरचं नाव ऐकून ह्या काकांवरच पिच्चर काढला की काय असे वाटले! काकांना आणि पिच्चर ला शुभेच्छा!

अहो ! त्या पाकड्यांनी हिंदुस्तानी चित्रपट प्रदर्शित करण्यास बंदी घातली होती. ! पण सलमान खानने २६/११च्या हल्ल्यासंबंधी केलेल्या वक्तव्यामुळे पाकला हायसे वाटले ! या पार्श्वभूमीवर दबंग पाकिस्तानात प्रदर्शित झाला. स्टंट !! दुसरे काय??

इतर प्रतिसादांपेक्षा हा जरासा वेगळा प्रतिसाद आहे. बर्‍याच लोकांना पटेल अशी आशा आहे. प्रत्येकाने या बाबतीत 'खारीचा वाटा' उचलावा ही विनंती! सलमान खान निषिद्ध हरिणांची शिकार केल्याबद्दल राजस्थानात गुन्हेगार ठरविला गेला होता व त्यासाठी त्याला तुरुंगातही टाकला होता. वाजत-गाजत कत्रीना कैफ त्याला तुरुंगात भेटूनही आली व आपल्या निर्लज्ज मीडियाने जणू एकादी State visit cover करावी तशी कत्रीना भेट cover केली होती. सध्या तो जामिनावर बाहेर आहे. यांना असा जामीन मिळतोच कसा व तोही कित्येक वर्षे? धन्य आहे. शिवाय फूटपाथवर झोपलेल्या चौघांना दारूच्या धुंदीत गाडी चालवून ठार मारल्याचा आरोपही आहेच. मधे-मधे 'भाई'बरोबर झालेल्या त्याच्या संभाषणाची ध्वनीफीत पोलिसांकडे आहे असेही छापून आले होते. त्याचे पुढे काय झाले कळले नाहीं. अशा माणसाचे सिनेमे मी स्वतः तर पहात नाहींच व कुणीही पाहू नयेत अशा मताचा मी आहे. "लोक सारे कांहीं विसरून जातात" हीच मस्ती या लोकांना सगळ्यात जास्त असते. म्हणून त्याच्या चित्रपटांना कुणीही देशभक्ताने जाऊ नये. हीच शिक्षा सगळ्यात कडक ठरेल.

मी आमीरचा पंखा आहे. पण उगाच सल्लूला कशाला शिव्या द्या ? कमाव रे बाबा भरपूर..

कुठल्याही कलाकृतीची / कलाकाराची तुलना करणे मला अजीबात आवडत नाहि. त्यामुळे नो कमेंट.

>>सलमान ला अ‍ॅक्टिंग येत नाहि का? येते असे तुम्हाला म्हणायचे आहे का? निम्म्या प्रसंगात तर ४ दिवस डब्बा न टाकल्यासारखा चेहरा करून बोलतो. त्याने रडायचा प्रयत्न केला तर आपल्याला हसू येते. गंभीर प्रसंगात संवादफेक जमत नाही. विनोदी प्रसंगात ठीक असतो, पण २० वर्षे तिथे राहिल्यावर तितके आलेच पाहिजे (अर्नोल्ड पण शेवटी शेवटी करायचा अभिनय) बाकी आमीर बद्दल बोलाल तर त्याने हात लावलेल्या प्रत्येक चित्रपटाचे तो सोने करतो. चित्रपट हे दिग्दर्शकाचे माध्यम आहे हे मान्य, पण अनेक दिग्दर्शक आमीर बरोबर जास्त खुलले. गुलाम नंतर विक्रम भटचा कुठला चित्रपट तितका चांगला होता? सरफरोश नंतर JMM चे काय झाले? रंग दे बसंती इतका दिल्ली ६ का चांगला नव्हता? सलमान चे यश यात आहे कि त्याला आपल्या मर्यादा माहित आहेत. तो उगाच फार अभिनय करावा लागेल असे चित्रपट करत नाही. तेच बरे. उगाच त्याला अभिनेत्याचा बिल्ला आपण लावण्यात अर्थ नाही.

वर उल्लेख झालेल्यांपैकी एकही शिणेमा आपण पाहिलेला नाही. त्यामुळे नो कॉमेंटस. मात्र. All My Sons and Jesus of Montreal (रंग दे बसंती) Memento (गझनी) Asphalt Zahov (तारे जमीन पर) फाईव्ह पॉईंट समवन हे पुस्तक (थ्री इडियटस) Eye Of The Needle हे पुस्तक (फना) हे सगळे वाचले अथवा बघितले आहे ;)

फेकाफेक किती करावी याला मर्यादा असतात.. पण परीकथेत सगळं माफ..... :) :)

दबंग म्हणजे काय?

अरे, तुम्ही आहात होय अजुन ? चान चान.. मला वाटले... हॅ हॅ हॅ. हॅ हॅ हॅ हॅ हॅ हॅ हॅ हॅ हॅ

दबंग म्हणजे काय ?

मुन्नी बदनाम हुई डार्लिंग तेरे लिए... हे गाणे ताराबानो फैजाबदी च्या एका भारी गाण्याची नक्कल आहे. ;-)

लेखातलं शुद्धलेखन शोधण्यातच लक्ष होतं, त्यामुळे त्यातला गर्भितार्थ मला पामराला कळला नाही.

>>पिच्चर न पाहता त्याची स्तुती करणे गैर. असं लिहून वर स्तुती करायची हे चूक नाही का? :) प्रोमोज वरून मला पण तो चित्रपट चान चान वाटला होता पण......जाउ द्या तुमी बगा मग कळेल... आणि हो ह्या वादात आमिर खान ला आणायची काहीही गरज नाही

आमच्या घरा शेजारी बंग अडनावाचं कुटूंब राहतं. बंग काकांचा मटक्याचा धंदा आहे (म्हणे)... म्हणून या विशेष बंग काकांना आम्ही "द"बंग म्हणून संबोधतो. पिच्चरचं नाव ऐकून ह्या काकांवरच पिच्चर काढला की काय असे वाटले! काकांना आणि पिच्चर ला शुभेच्छा!

अहो ! त्या पाकड्यांनी हिंदुस्तानी चित्रपट प्रदर्शित करण्यास बंदी घातली होती. ! पण सलमान खानने २६/११च्या हल्ल्यासंबंधी केलेल्या वक्तव्यामुळे पाकला हायसे वाटले ! या पार्श्वभूमीवर दबंग पाकिस्तानात प्रदर्शित झाला. स्टंट !! दुसरे काय??

इतर प्रतिसादांपेक्षा हा जरासा वेगळा प्रतिसाद आहे. बर्‍याच लोकांना पटेल अशी आशा आहे. प्रत्येकाने या बाबतीत 'खारीचा वाटा' उचलावा ही विनंती! सलमान खान निषिद्ध हरिणांची शिकार केल्याबद्दल राजस्थानात गुन्हेगार ठरविला गेला होता व त्यासाठी त्याला तुरुंगातही टाकला होता. वाजत-गाजत कत्रीना कैफ त्याला तुरुंगात भेटूनही आली व आपल्या निर्लज्ज मीडियाने जणू एकादी State visit cover करावी तशी कत्रीना भेट cover केली होती. सध्या तो जामिनावर बाहेर आहे. यांना असा जामीन मिळतोच कसा व तोही कित्येक वर्षे? धन्य आहे. शिवाय फूटपाथवर झोपलेल्या चौघांना दारूच्या धुंदीत गाडी चालवून ठार मारल्याचा आरोपही आहेच. मधे-मधे 'भाई'बरोबर झालेल्या त्याच्या संभाषणाची ध्वनीफीत पोलिसांकडे आहे असेही छापून आले होते. त्याचे पुढे काय झाले कळले नाहीं. अशा माणसाचे सिनेमे मी स्वतः तर पहात नाहींच व कुणीही पाहू नयेत अशा मताचा मी आहे. "लोक सारे कांहीं विसरून जातात" हीच मस्ती या लोकांना सगळ्यात जास्त असते. म्हणून त्याच्या चित्रपटांना कुणीही देशभक्ताने जाऊ नये. हीच शिक्षा सगळ्यात कडक ठरेल.

आम्ही व्यवसाय करत नाही, पुर्वी शाळेत असताना मात्र व्यवसाय सोडवायचो-नवनीतचा. आता मात्र नोकरी करतो आणि फार कमावत नसलो तरी सुखात आहोत. अर्थात अधिक पगाराची दुसर्‍याची नोकरी मात्र आवडते.

नोकरीही करत नाही आणि व्यवसायही करत नाही....

हा उद्योग नाव सार्थ करण्यासाठीच.

आम्हाला 'लेडिज टेलर' चा व्यवसाय खूपच आवडतो.

आम्हाला जुन्या मालकांचे व्यवसाय खूप आवडतात. :)

आम्हाला 'राजकारण' हा व्यवसाय आवड्तो पन करता कुठे येतो :)

आम्ही व्यवसाय करत नाही, पुर्वी शाळेत असताना मात्र व्यवसाय सोडवायचो-नवनीतचा. आता मात्र नोकरी करतो आणि फार कमावत नसलो तरी सुखात आहोत. अर्थात अधिक पगाराची दुसर्‍याची नोकरी मात्र आवडते.

नोकरीही करत नाही आणि व्यवसायही करत नाही....

हा उद्योग नाव सार्थ करण्यासाठीच.

आम्हाला 'लेडिज टेलर' चा व्यवसाय खूपच आवडतो.

आम्हाला जुन्या मालकांचे व्यवसाय खूप आवडतात. :)

आम्हाला 'राजकारण' हा व्यवसाय आवड्तो पन करता कुठे येतो :)

जाउद्यात , माफ करून टाका... कलेवर अवलंबून व्यवसाय म्हटला की तडजोड आलीच हे आपलं आमचं वैयक्तिक मत...

>>अरे ती स्पर्धा म्हणजे लोकसभेची निवडणूक नाही की जिथे फक्त एक बटण दाबून मत देता येतं.. अत्यंत दुर्लभ अश्या गानविद्येची स्पर्धा आहे ना ती? विनोद बघा. कुणीही बटन दाबून सरकार निवडू शकतो. तिथे आपण त्याला विचारत नाही की बाबा तुला राजकारणातले काय कळते? ज्याला मत देतो आहेस त्याची मते / धोरणे पटली म्हणून देतो आहेस का? आपण त्याचा तो हक्क मान्य करतो. पण त्याच माणसाने आवडता गायक निवडला तर ते आपल्याला पटत नाही. मौज वाटली. (टीप :- मला पण SMS व्यवस्था फार आवडत नाही) असो, अवांतर झाल्यावर मुद्द्याकडे वळू. माझ्यामते इथे दोन महत्त्वाचे मुद्दे आहेत १) पैसा २) प्रसिद्धी १) राहुल देशपांडे बाकीचे जे काही करतात (म्हणजे मैफिली वगैरे) त्यातून त्यांना किती पैसा मिळत असेल याचा काही अंदाज नाही. पण झी मराठी वर परीक्षकाचे काम करून चांगले मानधन नक्की मिळत असणार. जिथे पैशासाठी अशोक सराफ हिंदीत टुकार आणि भिकार रोल स्वीकारतात तिथे बाकीच्यांचे काय? शेवटी पैसा सगळ्यांनाच हवा असतो. २) प्रसिद्धी (इथे exposure हा अर्थ अपेक्षित आहे). आत्ता या क्षणी किती मराठी लोकांना राहुल देशपांडे हे नाव माहित असेल? मला ते वसंतराव देशपांडे यांचे नातू आहेत या पलीकडे खास माहिती नाही आणि वसंतरावांबद्दल माझी माहिती "कट्यार" पासून सुरु होऊन तिथेच संपते. सारेगम चा प्रेक्षकवर्ग लक्षात घेता राहुल साठी ही संधी आहे आपले नाव घराघरात नेण्याची. व्यक्तिश: मला अवधूत गुप्ते हे सारेगम च्या पहिल्या पर्वानंतर आवडू लागले. आधी त्यांचे काम माहित होते, पण संगीतातील त्याची जाण त्याच्या टिप्पण्यान्मुळे कळली. (त्याची जाण यावर वाद नको, माझे मत हे layman चे मत समजा) बाकी राहुल ह्यांनी वसंतरावांचाच वारसा चालवावा असे कुणाचे मत असेल तर "तुझे आहे तुजपाशी" वाचावे. असेही, अशा कार्यक्रमात परीक्षकाचे काम करणे वाईट असेल तर हा गुन्हा खालील लोकांनी केला आहे. १) सुरेश वाडकर २) हृदयनाथ मंगेशकर ३) आशा भोसले....... बाकी चर्चा होईलच आता सुरु....

श्री.तात्या यांच्या या विषयातील निर्मल भावनेचा आणि लेखनातील मतांचा आदर राखून असे म्हणतो की, श्री.राहुल देशपांडे यांच्या नजरेत हे "अपील" अरण्यरुदन ठरेल. अशासाठी की, जी (विजेता निवड प्रक्रीया) गोष्ट गल्लीबोळातील येरूला माहिती आहे, कशाप्रकारचे राजकारण खेळले जाते, कोणते (कलाबाह्य) निकष लावले जातात, अंतीम शिक्कामोर्तबावेळी कुठे कसले कितपत दडपण येते याची उघडउघड चर्चाचर्वितणे झाली असताना/होत असताना, या पडद्यामागील खेळ्या श्री.राहुल देशपांडे, श्री.स्वप्नील बांदोडकर, तसेच यापूर्वीचे श्री.सलील कुलकर्णी, श्री.अवधूत गुप्ते इ. यांना अज्ञात असतील हे समजणे फार बालीशपणाचे होईल. तरीही ही नामवंत मंडळी ह्या "असाईनमेन्ट" स्वीकारतात ते त्यांचे खास (व्हेस्टेड म्हणत नाही...) इंटरेस्ट असतात म्हणूनच. सर्वात मोठे म्हणजे "अपॉईंटमेन्टचे मास अपील". एकदोन एपिसोडमधुन जिथेजिथे मराठी माणूस आहे तिथतिथे परिक्षकाच्या खुर्चीवर बसलेले "नाव" जातेच जाते. हे इन्स्टंट एक्स्पोझर कुठल्याही 'कलाकारा' ला फार मोहित करते. शिवाय प्रभावी वाटू शकणारा पैसा (करारावर स्वाक्षरी करताना ही बाब कुणीही दुय्यम मानीत नाही...मानूही नये.) वरील एका प्रतिसादार श्री.विश्वनाथ मेहेंदळे म्हणतात त्याप्रमाणे "राहुल देशपांडे" हे नाव मूठभर लोक सोडले तर कुणाला माहिती नव्हते. आम्हाला तर ज्यावेळी एका स्पर्धकाने परवा "या भवनातील गीत..." गायल्यावर मुग्धाने (की अथर्व?) त्यावर प्रतिक्रिया व्यक्त करताना ही बाब उघड केली की, मूळ गाणे श्री.वसंतराव देशपांडे यांचे असून त्यांचेच नातू आज समोर परिक्षक म्हणून बसले आहेत, त्यावेळी नाते समजून आले. हाही अशा तरूण कलाकारांच्या दृष्टीने एक फायदा होतोच होतो. राहता राहिला प्रश्न "एसएमएस" च्या महतीचा. आता यावर बोलायचे म्हणजे शेवटी झी च्या दृष्टीने धंद्याचे हे एक गणित आहे जे ते आणि मोबाईल कंपन्या चढत्या भाजणीने मांडत असतात. कोट्यावधी रुपयांची गुंतवणूक करताना त्यातून हे जायंट्स नफा कसा कमवायचा हे पाहणारच आणि त्याबद्दल त्यांना कुणी दोष देऊ नये. श्रीमती लता मंगेशकर आणि श्री.अमिताभ बच्चन या दोन नावांना भारतात (किंवा जगातच) किती वजन आणि आदर आहे हे सर्वांना माहिती आहेच. हे दोन दिग्गज आवर्जुन अशा स्पर्धात्मक कार्यक्रमाला "विजेता" घोषित करण्यासाठी हजर राहून एकूण प्रक्रीयेबद्दल कौतुकोद्गार काढतात. तेव्हा जर या मान्यवरांना निवडपद्धतीबद्दल हिरवा झेंडा दाखवायचा असेल तर परिक्षक म्हणून काम करीत असलेल्या श्री.राहुल देशपांडे (वा तत्सम) यांच्यासारख्या उभारत्या कलाकाराला आमंत्रण स्वीकृतीबद्दल दोष देऊ नये असे वाटते. इन्द्रा

तात्याशी तत्वतः सहमत. राहुल हा अगदी आपला वाटतो. त्याचे गाणे आवडते. तो जमिनीवर आहे हे अगदी जाणवून येते. त्याने काय करावे आणि काय नाही करावे हे त्याचे त्यानेच ठरवायचे. कारण त्याची कारणं त्यालाच ठाऊक असणार. पण झी सारेगम सारख्या आता तद्दन बाजारू झालेल्या कार्यक्रमात त्याला बघून आश्चर्य वाटले. थोडे नकोसेही वाटले. अर्थात, त्याच्यासारख्या दिग्गजाला या कार्यक्रमात फ्री हँड मिळणार असेल तर उत्तमच. पण वाहिन्यांच्या व्यावसायिक उद्दिष्टांच्या रेट्यामुळे ते कितपत साध्य होईल ही शंकाच आहे.

जुने मालक, हे पत्र तुम्ही खरच राहुलला पाठवलयत की नुसतच इथे मनोगत म्हणुन लिहिलयत? हल्ली बाजारु संगीताचा जमाना आहे. नुसत कौतुकान पोट भरत नाही. त्यामुळे कदाचीत राहुलनी वाहात्या गंगेत दोन थेंब स्वतःवर उडवुन घेतले तर मला त्यात गैर वाटत नाही. याचा अर्थ सारेगमप च्या बाजारु व्रुत्तीला समर्थन करतोय असा कृपया घेउ नये. हिंदी सारेगमप (मेंटर्स् च्या कमेंट्स म्युट करुन) ऐकणारा - एक अनाम.

भावना पोचल्या. त्यांच्याशी सहमत आहे; पण तत्वतःच. कारण व्यवहार हा व्यवहारच. आणि झीवरचा हा कार्यक्रम काही संगीताचे पूजन, मनन करतो वगैरे नाही.

सारेगमप सुरू झाल्यापासून (अभिजित कोसंबी जिंकला ते) एकदाही मी त्याचा पूर्ण एपिसोड पाहिलेला नाही. मुळात "कव्हर व्हर्जन'- एकाचं गाणं दुसऱ्यानं गाणं हा प्रकारच मला मान्य नाही. अर्थात, हल्ली मराठी संगीत लोकप्रिय होण्यासाठी पूर्वीसारखं रेडिओचं प्रभावी माध्यम नसल्यानं आणि संगीताचाही बाजार झाल्यानं चांगली गाणी असूनही ती लोकप्रिय होत नाहीत. त्यामुळे नव्या गायकांना जुन्याच गाण्यांची दळणं दळत बसावी लागतात, हे त्यांचं आणि आपलंही दुर्दैव. असो. तरीही, जेव्हा कधी अधूनमधून सारेगमप पाहिले, तेव्हा त्यातला बाजारूपणा, भंपकपणा, मधुमेही अतिगोडपणा आणि बेगडीपणा अगदी अंगावर आला. एखादं गाणं एखाद्या गायकानं किती बकवास गायलं, असं आपल्याला आवर्जून वाटतं, तेव्हा नेमके ते परीक्षक "व्वा, छान झालं गाणं. मध्येच सूर इकडे तिकडे झाला होता, पण तू नंतर रुळावर आलास. शब्दांच्या उच्चारांकडे जास्त लक्ष दे. गाण्यातला भाव ओळखून गायलं पाहिजे. तुझ्याकडून जास्त अपेक्षा आहेत,' असलं काहीतरी छापील, तोंडदेखलं त्या गायकाला सांगतात, तेव्हा तर हसावं की रडावं कळत नाही. आणि प्रशंसेत दोन-चार मिठाचे खडे टाकल्यानंतर शेवटी "ओव्हरऑल छान झालं गाणं' असं परीक्षकांनी म्हटलं नाही, तर त्यांना त्या एपिसोडचं मानधन मिळत नसावं बहुधा. हे "ओव्हरऑल छान झालं,' प्रकरण काय आहे, ते मला कधीच कळलं नाही. एखाद्या गायकाला आधी एखाद्या गाण्याबद्दल काही बोल लावले, तर पुढच्या वेळी त्याला सावरून घ्यायचं, कुणी फार दुखावणार नाही आणि कुणी फार हरभऱ्याच्या झाडावर चढणार नाही, याची काळजी घ्यायची आणि शेवटच्या फेरीत तर सट्टेबाजीसारखं ज्या घोड्यावर जास्त आशा असतील, त्याला नेमकं हरवायचं, हे तंत्र किती दिवस खपवणार? अर्थात, जगभरात असलेली "सारेगमप'ची लोकप्रियता पाहिली, की लोकांनाही जुनी गाणी ऐकून उसासे टाकण्याशिवाय काही काम आहे की नाही, हाच प्रश्‍न पडतो. तीच गाणी, त्याच पद्धतीचं सादरीकरण, त्याच प्रशंसा, त्याच टाळ्या आणि तोच "एसएमएस'चा तमाशा! अजरामर भारतीय संगीताचा विजय असो! (असो. तात्या, लेख "ओव्हरऑल' छान झालाय! पुन्हा फॉर्मात आलात वाटतं!)

आज राहूलसारखी तरूण मंडळी कुणाकडेही sms ची भि़क्षा न मागता रियाज करत आहेत, संगीताची साधना करत आहेत, ही गोष्ट मला खूप मोठी वाटते!

३-४ वर्षांपूर्वी राहुलवर जो लेख लिहिला होता त्यातील वरील वाक्य वाचून आता पुन्हा एकवार गंमत वाटत आहे.. :) तात्या.

प्रिय तात्या (आणि इतर मान्यवर सदस्य) वयात फरक नसल्याने आशिर्वाद देऊ शकत नाही आणि चमत्कार दाखवत नसल्याने नमस्कारही करू शकत नाही. ;) आपल्यात कितीही वाद झाले असोत, भांडणे झाली असुंदेत पण तुमच्यातल्या जिद्दीचा मी चाहता आहे. कधी कधी तुमचे लेखन हे सर्वांसाठी नसलेले वाटले तरी गोळाबेरीज केल्यास बहुतांशी वेळेस आवडते. त्यात स्वतःचे काही असे / ओरिजिनॅलीटी असते. मला माहीत आहे, अनेक दिग्गजांना भेटण्याचे भाग्य तुम्हाला लाभले आहे आणि सुरेल मैफिलींचे अनुभव देखील तुमच्याकडून ऐकले आहेत. कधी मोठ्या कलाकारांमुळे सुरेल झालेल्या तर कधी (खरेच) तुमच्यामुळेच सुरेल झालेल्या मित्रांच्या मैफिली. तर अशा या जिद्दी, रंगेल, ज्याच्या वृत्तीत कलाकार दडला आहे, असल्या माणसाने आपला वेळ "झी टीव्ही" बघण्यात घालवलेला पाहून मला वाईट वाटले. इतकी वेळ तात्यांवर का यावी? असा मी विचार करू लागलो. तसे म्हणाल तर टिव्ही पहाणे, त्यातही झी टिव्ही पहाणे वगैरे वाईट असते असे काही मला म्हणायचे नाही. पण त्यात गुंतणे हे गुणी मंडळींसाठी नाही. ते काम फक्त म्हणजे फक्त जे दर्शकच असतात अशांसाठी आहे असे वाटते. (विशेष करून त्यातील भिषण मालीका). असो, जे वाटले ते मनापासून लिहीले. तरी देखील जीवनात असलेल्या ए टू वाय उपभोग्य गोष्टी सोडून तुम्हाला "झी" च योग्य वाटत असेल तर, "पसंद अपनी अपनी" म्हणत मी आपल्या भावनांचा आदरच करीन (कदर करीन का ते माहीत नाही). आपला कृपाअभिलाषी विकास :-)

पत्र आवडले. राहुल देशपांडे ह्या कार्यक्रमामध्ये वेळ वाया घालवतोय हे पाहून वाईट वाटले होतेच. व्यवहाराचं म्हटलं तर स्वतः मैफिली करुन तो अधिक कमावू शकेल, इतकी त्याची गायकी नक्कीच परिपक्व आहे.

मला जे म्हणायचयं ते आपल्या इंद्राज पवारांच्या ताकदवान की बोर्ड मधुन आलेलं आहेच... मी त्यांच्याशी १००.००% सहमत. पण पैसा माणसाला आणि एका ऑर्गनायझेशन ला इतकं बदलु शकतो हे पाहुन जीव तुटतो. :(

राहूलने मुकुलजींकडे ही धडे घेतलेत हे माहित नव्हतं...माहितीबद्दल धन्यवाद... बाकी, काही लोक प्रतिक्रिया देताना समोरच्याने असं का लिहील असावं हे शोधण्याच्या भानगडीतच पडत नाहीत. नाहीतर वसंतरावांच्या (जैविक) वारसाने व मुकुलजींच्या शिष्याने संगीताच्या बाजारात अशी उडी घ्यावी यातलं वैषम्य समजलेल्यांनी असल्या पुचाट बाता नसत्या मारल्या.

राहूलने रुपये ७५०* ची वगैरे तिकीटं ठेऊन शास्त्रिय संगीताची मैफिल जमवल्यास तिथे तिकीट काढून जायचे माझ्यात धाडस नसल्याने त्याने सदर कार्यक्रमात जाऊ नये हे मी कोण त्याला सांगणारा ! अर्थात तात्यांचे तसे नसावे..पत्र आवडले. ( शास्त्रिय संगीताच्या मैफिलींना रु. ७५० ची वगैरे तिकीटं असतात ही माझी मिपावरील वाचलेली माहिती आहे... ;-) चुभूद्याघ्या. )

बर्‍याच प्रसिद्ध कलावंताचे नियमित उत्पन्न नसल्याने झालेले हाल वाचनात आले आहेत. मला या गायकाबद्दल काही माहिती नाही पण जर ही बाब विचारात घेउन हा निर्णय घेतला असेल तर त्यात काही चूक नाही.

आणि राहूलने नेमके कशासाठी हे पद स्वीकारले आहे हे माहीत नाही तेव्हा कोणतीही कॉमेंट करायच्या आधी मी वाट बघेन. कदाचित असेही असेल की प्रामुख्याने प्रदर्शनी, बाजारु झालेल्या ह्या गाण्याच्या स्पर्धेच्या जगात फक्त ओरडणार्‍यांची माती खपते असे असल्याने ज्यांच्याकडे सोने आहे त्यांना लोकांसमोर वेगळ्या मार्गाने येणे गरजेचे असू शकेल. तुम्ही खरेखुरे गुणवान आहात पण लोकांचं तुमच्याकडे लक्षच गेलं नाही तर पुढे काय हा प्रश्न सोपा नक्कीच नाही. तुम्ही स्वतःला पुढे आणणं गरजेचं आहे आणि ते माध्यमांचा वापर करुन केलं तरी हरकत नाही असेच मी म्हणेन. मी स्वतः राहूलचा कार्यक्रम इथे अमेरिकेत ऐकलाय. तो आजारी होता तरीही औषधे घेऊन गायला. लोकांच्या फर्माईशी त्याने पूर्ण केल्या आजारपणाचा बाऊ केला नाही. एकूण त्याची गाण्यावरची निष्ठा बघता तो फक्त पैसा एवढाच दृष्टिकोन ठेवून परीक्षकाचे काम स्वीकारेल असे वाटत नाही. त्याच्याकडून मुलांना योग्य ते अनुभवाचे बोल, मार्गदर्शन इ. मिळालं तर ते जास्त मोलाचं आहे. इतकेच. पाहूया काय काय होतंय. (वसंतखांचा आणि राहूलचा पंखा)चतुरंग

अनावृत पत्र तुमच्या भावना नीट, खास "तात्या शैलीत", मांडते म्हणून आवडले.. बर्‍याच संगीतप्रेमींच्या म्हणण्यापेक्षा संगीतातले थोडेबहुत कळणार्‍यां बर्‍याचजणांची ही प्रातिनिधीक प्रतिक्रीया असावी. असो. मी कट्यार काळजात बघितले व एकेकाळी कसेबसे ४-५ तासांत संपणारे ३ अंकी नाटक २ अंकात, अडीच तासात "उरकले" आहे हे बघुनच राहुलचे 'आधुनिक' व्यापारी अंग समजले होते. त्यामुळे त्याला सारेगमप मधे बघुन जराही आश्चर्य वाटले नाही. (तुम्हाला यात आश्चर्य वाटले याचे मात्र आश्चर्य वाटतेय :) ) [अर्थात त्याने व्यापार करू नये असे अजिबात म्हणणे नाही.. लोकांनी त्याच्याकडून आजोबांसारखी अव्यापारी व केवळ कलासक्त अपेक्षा ठेऊ नये इतकेच म्हणणे आहे]

एकदम जबरा ! तात्यांचे सर्व विचार पटले , सर्वनीच बाजारात बसायचे ठरवले तर मंदिरात देवही राहणार नाही.. ह्या जमान्यात रफी आणि किशोर असते तर त्यानिही तेच केल असत का ?

तात्याराव... कसं चाल्लं आहे? जाऊ द्या..असं होतं कधी कधी..जो पर्यंत शास्त्रीय संगीताची चेष्टा होत नाही तोवर कलाकाराने व्यक्तीगत आयुष्यात काय कराव याला थोडंसं सैल सोडलेलंच बरं !!! - वाटाड्या...

पंडीत दिनानाथ मंगेशकरांची शास्त्रीय संगीतातील समर्थता,समृद्धता अद्वितीय असूनही संसाराची झालेली परवड लातादिदि ने फार जवळून अनुभवली. त्यामुळेच फक्त शास्त्रीय संगीत हेच ध्येय ठेवले नाही अर्थात दिदीची शास्त्रीय संगीतातली योग्यता सर्वोच्च आहे हे त्यांना " कलकी लडकी " संबोधणाऱ्या दिग्गजानाही मान्य करावेच लागले.पण दीदी शास्त्रीय संगीत खूप गायली नाही याचे कारण हेच असावे सांगायचा मुद्दा फक्त शास्त्रीय संगीत गाऊन संसार चालवणे आजही कठीण आहे कारण सगळेच पंडीत भीमसेन जोशी किंवा पंडीत जसराज होऊ शकत नाहीत शिवाय नशिबाची साथ असावी लागतेच व प्रस्थापित होईतो कदाचित आयुष्य फारशी आर्थिक तरतूद न होताच निघून जाऊ शकते.ह्याचे भान ठेऊन काही वेळा तत्वांना मुरड घालणेच शहाणपणाचे ठरते..त्यामुळे श्री राहुल देशपांडें यांचे काही चुकले असे वाटत नाही.

आपापले विचार कळवणा-या सर्व प्रतिसादींचे आभार.. तात्या.

मी पुन्हा एकवार स्पष्ट करतो की कुठलीच स्पर्धा वाईट नसते. गुणी मंडळींकरता ते एक आव्हानच असतं, प्रगती साधण्याचा तो एक मार्ग असतो. पण त्या स्पर्धकांची कलात्मक मूल्यं तपासण्याचा अधिकार फक्त आणि फक्त गुणवंत परिक्षकांचा. एसएमएस पद्धतीचा नाही, कधीही नाही, त्रिवार नाही..! १००% सहमत...

शेवटी परिक्षक म्हणुन पैसा मिळणार असेल तर त्यानी पंच व्हावे असे मला वाटते. निव्वळ कला जवळ बाळगुन जगणे खुप कठिण आहे. कला जिवंत राहणे साठी तो व्यक्ती /कलाकार सुस्थितीत असणे आजकाल महत्वाचे आहे. नाहीतर मागे एका धाग्यात उल्लेख असलेला महान कलाकार दारु पिऊन रस्त्यावर बेवारसी पडला होता,त्याला मध्यप्रदेश सरकारने आधार दिला. ह्या कारणानी माणसाची कलेकडे व कलाकाराकडेबघण्याची दृष्टीचांगली रहात नाही.परिक्ष़क म्हणुन त्यानी प्रामाणिक काम करावे हीच आमची इच्छा आहे.

तात्या, आपल्या एक लक्षात आले आहे का ? हल्ली प्रवाहाच्या विरूध्द पोहणार्‍या माणसाला मूर्ख समजतात. माणसाने कसे, आपल्याला पटले नाही तरी स्वतःच्या मनाविरूध्द पैसे मिळतात म्हणून पडेल ते काम केले पाहिजे. तोच खरा शहाणा ! कलाकार हा मनस्वी असतो असा आमचा आपला गैरसमज होता. आम्ही असल्या कलाकारांकडे( तुम्हाला जे अपेक्षीत आहेत तसल्या) तात्या , आदराने बघत होतो. आमच्यापूढे अशी अनेक उदाहरणे होतीच. आता बहूदा तुमच्या आमच्या सारख्यांना लोक वेडेच समजतील. असो. :-)

तात्या तुमची कळकळ प्रामाणिक आहे पण हे अरण्यरुदन आहे.. तुम्हीच मागे सांगितलेला भीमसेन जोशींचा किस्सा आठवला. जेंव्हा हे स्पर्धावाले परीक्षक व्हा म्हणून त्यांच्या मागे लागले तेव्हा 'अजून मीच गाणं शिकतो आहे, मी कुठून परीक्षक बनू? असं म्हणून खजील केलं होतं.. ह्या सारेगमपवर पूर्वीही मिपावर चर्चा झालेली आहेच.. http://www.misalpav.com/node/1396 पूर्वीही सुगमसंगीत स्पर्धा व्हायच्या पण त्यात पब्लिक पोलवगैरे प्रकार नव्हता (सुदैवाने). मेट्रो मर्फी ऑल इन्डिया स्पर्धेला अनिल विश्वास, सी. रामचंद्र, नौशाद, मदनमोहन आणि वसंत देसाईंसारखे महान संगीतकार परिक्षक होते आणि अर्थातच त्यांचा निर्णय अंतीम होता. उगाच आपल्या गल्लीबोळात पब्लिक पोलची भिक्षा मागणारे बॅनर लावून गठ्ठा मते गोळा करून मदनमोहन वा सी. रामचंद्रचं मत खोटं ठरविण्याचं कुणाचं धैर्यच झालं नसणार..असो, कालाय तस्मै नमः

सारेगम सारख्या प्रकारांमुळे त्रास होत असेल तर ते पाहू नये. मी पाहात नाही. मुलांच्या सारेगमपच्या पहिल्या सीजनची सीडी पाहतो/ऐकतो. मजा येते. राहुल देशपांडेचे गाणे ऐकावे, तो किती कुठे कसे पैसे कमावतो आहे वगैरे वगैरे भानगड कामाची नाही. तेच सचिन तेंडुलकरच्या क्रिकेटचे. तेच रहमानच्या, शंकर महादेवनच्या संगीताचे , आमीर खानच्या सिनेमाचे. मला असे वाटते, हल्ली कलाकाराची कला, क्रीडापटूची क्रीडा पहायची सोडून , त्यांना "सेलेब्रिटी" म्हणून त्यांच्या कारकीर्दीव्यतिरिक्तच्या कामगिरीकडेच बारीकसारीक लक्ष दिले जाते. आपापल्या क्षेत्रांमधे हे सर्व थोर असले तरी पैसा, प्रसिद्धी या सार्‍यांच्या संदर्भात ती माणसेच आहेत. आपापल्या कला/क्रीडेच्या संदर्भात त्यांनी खूप विचार केला असेलसुद्धा , परंतु कुठली गोष्ट जास्त श्रेयास्पद आहे , कुठली सर्वात जास्त नीतीमान आहे इत्यादि इत्यादि बाबतीतले सर्वोत्तम विवेकी मत त्यांच्याकडे असायलाच हवे ही अपेक्षा कितपत रास्त आहे ? सारेगमप मधे परीक्षक म्हणून काम करण्यापेक्षा कितीतरी वाईट दर्जाची कामे लोक करतात. राहुल देशपांडेवरचा हा हल्ला अनाठायी आहे.

जाउद्यात , माफ करून टाका... कलेवर अवलंबून व्यवसाय म्हटला की तडजोड आलीच हे आपलं आमचं वैयक्तिक मत...

>>अरे ती स्पर्धा म्हणजे लोकसभेची निवडणूक नाही की जिथे फक्त एक बटण दाबून मत देता येतं.. अत्यंत दुर्लभ अश्या गानविद्येची स्पर्धा आहे ना ती? विनोद बघा. कुणीही बटन दाबून सरकार निवडू शकतो. तिथे आपण त्याला विचारत नाही की बाबा तुला राजकारणातले काय कळते? ज्याला मत देतो आहेस त्याची मते / धोरणे पटली म्हणून देतो आहेस का? आपण त्याचा तो हक्क मान्य करतो. पण त्याच माणसाने आवडता गायक निवडला तर ते आपल्याला पटत नाही. मौज वाटली. (टीप :- मला पण SMS व्यवस्था फार आवडत नाही) असो, अवांतर झाल्यावर मुद्द्याकडे वळू. माझ्यामते इथे दोन महत्त्वाचे मुद्दे आहेत १) पैसा २) प्रसिद्धी १) राहुल देशपांडे बाकीचे जे काही करतात (म्हणजे मैफिली वगैरे) त्यातून त्यांना किती पैसा मिळत असेल याचा काही अंदाज नाही. पण झी मराठी वर परीक्षकाचे काम करून चांगले मानधन नक्की मिळत असणार. जिथे पैशासाठी अशोक सराफ हिंदीत टुकार आणि भिकार रोल स्वीकारतात तिथे बाकीच्यांचे काय? शेवटी पैसा सगळ्यांनाच हवा असतो. २) प्रसिद्धी (इथे exposure हा अर्थ अपेक्षित आहे). आत्ता या क्षणी किती मराठी लोकांना राहुल देशपांडे हे नाव माहित असेल? मला ते वसंतराव देशपांडे यांचे नातू आहेत या पलीकडे खास माहिती नाही आणि वसंतरावांबद्दल माझी माहिती "कट्यार" पासून सुरु होऊन तिथेच संपते. सारेगम चा प्रेक्षकवर्ग लक्षात घेता राहुल साठी ही संधी आहे आपले नाव घराघरात नेण्याची. व्यक्तिश: मला अवधूत गुप्ते हे सारेगम च्या पहिल्या पर्वानंतर आवडू लागले. आधी त्यांचे काम माहित होते, पण संगीतातील त्याची जाण त्याच्या टिप्पण्यान्मुळे कळली. (त्याची जाण यावर वाद नको, माझे मत हे layman चे मत समजा) बाकी राहुल ह्यांनी वसंतरावांचाच वारसा चालवावा असे कुणाचे मत असेल तर "तुझे आहे तुजपाशी" वाचावे. असेही, अशा कार्यक्रमात परीक्षकाचे काम करणे वाईट असेल तर हा गुन्हा खालील लोकांनी केला आहे. १) सुरेश वाडकर २) हृदयनाथ मंगेशकर ३) आशा भोसले....... बाकी चर्चा होईलच आता सुरु....

श्री.तात्या यांच्या या विषयातील निर्मल भावनेचा आणि लेखनातील मतांचा आदर राखून असे म्हणतो की, श्री.राहुल देशपांडे यांच्या नजरेत हे "अपील" अरण्यरुदन ठरेल. अशासाठी की, जी (विजेता निवड प्रक्रीया) गोष्ट गल्लीबोळातील येरूला माहिती आहे, कशाप्रकारचे राजकारण खेळले जाते, कोणते (कलाबाह्य) निकष लावले जातात, अंतीम शिक्कामोर्तबावेळी कुठे कसले कितपत दडपण येते याची उघडउघड चर्चाचर्वितणे झाली असताना/होत असताना, या पडद्यामागील खेळ्या श्री.राहुल देशपांडे, श्री.स्वप्नील बांदोडकर, तसेच यापूर्वीचे श्री.सलील कुलकर्णी, श्री.अवधूत गुप्ते इ. यांना अज्ञात असतील हे समजणे फार बालीशपणाचे होईल. तरीही ही नामवंत मंडळी ह्या "असाईनमेन्ट" स्वीकारतात ते त्यांचे खास (व्हेस्टेड म्हणत नाही...) इंटरेस्ट असतात म्हणूनच. सर्वात मोठे म्हणजे "अपॉईंटमेन्टचे मास अपील". एकदोन एपिसोडमधुन जिथेजिथे मराठी माणूस आहे तिथतिथे परिक्षकाच्या खुर्चीवर बसलेले "नाव" जातेच जाते. हे इन्स्टंट एक्स्पोझर कुठल्याही 'कलाकारा' ला फार मोहित करते. शिवाय प्रभावी वाटू शकणारा पैसा (करारावर स्वाक्षरी करताना ही बाब कुणीही दुय्यम मानीत नाही...मानूही नये.) वरील एका प्रतिसादार श्री.विश्वनाथ मेहेंदळे म्हणतात त्याप्रमाणे "राहुल देशपांडे" हे नाव मूठभर लोक सोडले तर कुणाला माहिती नव्हते. आम्हाला तर ज्यावेळी एका स्पर्धकाने परवा "या भवनातील गीत..." गायल्यावर मुग्धाने (की अथर्व?) त्यावर प्रतिक्रिया व्यक्त करताना ही बाब उघड केली की, मूळ गाणे श्री.वसंतराव देशपांडे यांचे असून त्यांचेच नातू आज समोर परिक्षक म्हणून बसले आहेत, त्यावेळी नाते समजून आले. हाही अशा तरूण कलाकारांच्या दृष्टीने एक फायदा होतोच होतो. राहता राहिला प्रश्न "एसएमएस" च्या महतीचा. आता यावर बोलायचे म्हणजे शेवटी झी च्या दृष्टीने धंद्याचे हे एक गणित आहे जे ते आणि मोबाईल कंपन्या चढत्या भाजणीने मांडत असतात. कोट्यावधी रुपयांची गुंतवणूक करताना त्यातून हे जायंट्स नफा कसा कमवायचा हे पाहणारच आणि त्याबद्दल त्यांना कुणी दोष देऊ नये. श्रीमती लता मंगेशकर आणि श्री.अमिताभ बच्चन या दोन नावांना भारतात (किंवा जगातच) किती वजन आणि आदर आहे हे सर्वांना माहिती आहेच. हे दोन दिग्गज आवर्जुन अशा स्पर्धात्मक कार्यक्रमाला "विजेता" घोषित करण्यासाठी हजर राहून एकूण प्रक्रीयेबद्दल कौतुकोद्गार काढतात. तेव्हा जर या मान्यवरांना निवडपद्धतीबद्दल हिरवा झेंडा दाखवायचा असेल तर परिक्षक म्हणून काम करीत असलेल्या श्री.राहुल देशपांडे (वा तत्सम) यांच्यासारख्या उभारत्या कलाकाराला आमंत्रण स्वीकृतीबद्दल दोष देऊ नये असे वाटते. इन्द्रा

तात्याशी तत्वतः सहमत. राहुल हा अगदी आपला वाटतो. त्याचे गाणे आवडते. तो जमिनीवर आहे हे अगदी जाणवून येते. त्याने काय करावे आणि काय नाही करावे हे त्याचे त्यानेच ठरवायचे. कारण त्याची कारणं त्यालाच ठाऊक असणार. पण झी सारेगम सारख्या आता तद्दन बाजारू झालेल्या कार्यक्रमात त्याला बघून आश्चर्य वाटले. थोडे नकोसेही वाटले. अर्थात, त्याच्यासारख्या दिग्गजाला या कार्यक्रमात फ्री हँड मिळणार असेल तर उत्तमच. पण वाहिन्यांच्या व्यावसायिक उद्दिष्टांच्या रेट्यामुळे ते कितपत साध्य होईल ही शंकाच आहे.

जुने मालक, हे पत्र तुम्ही खरच राहुलला पाठवलयत की नुसतच इथे मनोगत म्हणुन लिहिलयत? हल्ली बाजारु संगीताचा जमाना आहे. नुसत कौतुकान पोट भरत नाही. त्यामुळे कदाचीत राहुलनी वाहात्या गंगेत दोन थेंब स्वतःवर उडवुन घेतले तर मला त्यात गैर वाटत नाही. याचा अर्थ सारेगमप च्या बाजारु व्रुत्तीला समर्थन करतोय असा कृपया घेउ नये. हिंदी सारेगमप (मेंटर्स् च्या कमेंट्स म्युट करुन) ऐकणारा - एक अनाम.

भावना पोचल्या. त्यांच्याशी सहमत आहे; पण तत्वतःच. कारण व्यवहार हा व्यवहारच. आणि झीवरचा हा कार्यक्रम काही संगीताचे पूजन, मनन करतो वगैरे नाही.

सारेगमप सुरू झाल्यापासून (अभिजित कोसंबी जिंकला ते) एकदाही मी त्याचा पूर्ण एपिसोड पाहिलेला नाही. मुळात "कव्हर व्हर्जन'- एकाचं गाणं दुसऱ्यानं गाणं हा प्रकारच मला मान्य नाही. अर्थात, हल्ली मराठी संगीत लोकप्रिय होण्यासाठी पूर्वीसारखं रेडिओचं प्रभावी माध्यम नसल्यानं आणि संगीताचाही बाजार झाल्यानं चांगली गाणी असूनही ती लोकप्रिय होत नाहीत. त्यामुळे नव्या गायकांना जुन्याच गाण्यांची दळणं दळत बसावी लागतात, हे त्यांचं आणि आपलंही दुर्दैव. असो. तरीही, जेव्हा कधी अधूनमधून सारेगमप पाहिले, तेव्हा त्यातला बाजारूपणा, भंपकपणा, मधुमेही अतिगोडपणा आणि बेगडीपणा अगदी अंगावर आला. एखादं गाणं एखाद्या गायकानं किती बकवास गायलं, असं आपल्याला आवर्जून वाटतं, तेव्हा नेमके ते परीक्षक "व्वा, छान झालं गाणं. मध्येच सूर इकडे तिकडे झाला होता, पण तू नंतर रुळावर आलास. शब्दांच्या उच्चारांकडे जास्त लक्ष दे. गाण्यातला भाव ओळखून गायलं पाहिजे. तुझ्याकडून जास्त अपेक्षा आहेत,' असलं काहीतरी छापील, तोंडदेखलं त्या गायकाला सांगतात, तेव्हा तर हसावं की रडावं कळत नाही. आणि प्रशंसेत दोन-चार मिठाचे खडे टाकल्यानंतर शेवटी "ओव्हरऑल छान झालं गाणं' असं परीक्षकांनी म्हटलं नाही, तर त्यांना त्या एपिसोडचं मानधन मिळत नसावं बहुधा. हे "ओव्हरऑल छान झालं,' प्रकरण काय आहे, ते मला कधीच कळलं नाही. एखाद्या गायकाला आधी एखाद्या गाण्याबद्दल काही बोल लावले, तर पुढच्या वेळी त्याला सावरून घ्यायचं, कुणी फार दुखावणार नाही आणि कुणी फार हरभऱ्याच्या झाडावर चढणार नाही, याची काळजी घ्यायची आणि शेवटच्या फेरीत तर सट्टेबाजीसारखं ज्या घोड्यावर जास्त आशा असतील, त्याला नेमकं हरवायचं, हे तंत्र किती दिवस खपवणार? अर्थात, जगभरात असलेली "सारेगमप'ची लोकप्रियता पाहिली, की लोकांनाही जुनी गाणी ऐकून उसासे टाकण्याशिवाय काही काम आहे की नाही, हाच प्रश्‍न पडतो. तीच गाणी, त्याच पद्धतीचं सादरीकरण, त्याच प्रशंसा, त्याच टाळ्या आणि तोच "एसएमएस'चा तमाशा! अजरामर भारतीय संगीताचा विजय असो! (असो. तात्या, लेख "ओव्हरऑल' छान झालाय! पुन्हा फॉर्मात आलात वाटतं!)

आज राहूलसारखी तरूण मंडळी कुणाकडेही sms ची भि़क्षा न मागता रियाज करत आहेत, संगीताची साधना करत आहेत, ही गोष्ट मला खूप मोठी वाटते!

३-४ वर्षांपूर्वी राहुलवर जो लेख लिहिला होता त्यातील वरील वाक्य वाचून आता पुन्हा एकवार गंमत वाटत आहे.. :) तात्या.

प्रिय तात्या (आणि इतर मान्यवर सदस्य) वयात फरक नसल्याने आशिर्वाद देऊ शकत नाही आणि चमत्कार दाखवत नसल्याने नमस्कारही करू शकत नाही. ;) आपल्यात कितीही वाद झाले असोत, भांडणे झाली असुंदेत पण तुमच्यातल्या जिद्दीचा मी चाहता आहे. कधी कधी तुमचे लेखन हे सर्वांसाठी नसलेले वाटले तरी गोळाबेरीज केल्यास बहुतांशी वेळेस आवडते. त्यात स्वतःचे काही असे / ओरिजिनॅलीटी असते. मला माहीत आहे, अनेक दिग्गजांना भेटण्याचे भाग्य तुम्हाला लाभले आहे आणि सुरेल मैफिलींचे अनुभव देखील तुमच्याकडून ऐकले आहेत. कधी मोठ्या कलाकारांमुळे सुरेल झालेल्या तर कधी (खरेच) तुमच्यामुळेच सुरेल झालेल्या मित्रांच्या मैफिली. तर अशा या जिद्दी, रंगेल, ज्याच्या वृत्तीत कलाकार दडला आहे, असल्या माणसाने आपला वेळ "झी टीव्ही" बघण्यात घालवलेला पाहून मला वाईट वाटले. इतकी वेळ तात्यांवर का यावी? असा मी विचार करू लागलो. तसे म्हणाल तर टिव्ही पहाणे, त्यातही झी टिव्ही पहाणे वगैरे वाईट असते असे काही मला म्हणायचे नाही. पण त्यात गुंतणे हे गुणी मंडळींसाठी नाही. ते काम फक्त म्हणजे फक्त जे दर्शकच असतात अशांसाठी आहे असे वाटते. (विशेष करून त्यातील भिषण मालीका). असो, जे वाटले ते मनापासून लिहीले. तरी देखील जीवनात असलेल्या ए टू वाय उपभोग्य गोष्टी सोडून तुम्हाला "झी" च योग्य वाटत असेल तर, "पसंद अपनी अपनी" म्हणत मी आपल्या भावनांचा आदरच करीन (कदर करीन का ते माहीत नाही). आपला कृपाअभिलाषी विकास :-)

पत्र आवडले. राहुल देशपांडे ह्या कार्यक्रमामध्ये वेळ वाया घालवतोय हे पाहून वाईट वाटले होतेच. व्यवहाराचं म्हटलं तर स्वतः मैफिली करुन तो अधिक कमावू शकेल, इतकी त्याची गायकी नक्कीच परिपक्व आहे.

मला जे म्हणायचयं ते आपल्या इंद्राज पवारांच्या ताकदवान की बोर्ड मधुन आलेलं आहेच... मी त्यांच्याशी १००.००% सहमत. पण पैसा माणसाला आणि एका ऑर्गनायझेशन ला इतकं बदलु शकतो हे पाहुन जीव तुटतो. :(

राहूलने मुकुलजींकडे ही धडे घेतलेत हे माहित नव्हतं...माहितीबद्दल धन्यवाद... बाकी, काही लोक प्रतिक्रिया देताना समोरच्याने असं का लिहील असावं हे शोधण्याच्या भानगडीतच पडत नाहीत. नाहीतर वसंतरावांच्या (जैविक) वारसाने व मुकुलजींच्या शिष्याने संगीताच्या बाजारात अशी उडी घ्यावी यातलं वैषम्य समजलेल्यांनी असल्या पुचाट बाता नसत्या मारल्या.

राहूलने रुपये ७५०* ची वगैरे तिकीटं ठेऊन शास्त्रिय संगीताची मैफिल जमवल्यास तिथे तिकीट काढून जायचे माझ्यात धाडस नसल्याने त्याने सदर कार्यक्रमात जाऊ नये हे मी कोण त्याला सांगणारा ! अर्थात तात्यांचे तसे नसावे..पत्र आवडले. ( शास्त्रिय संगीताच्या मैफिलींना रु. ७५० ची वगैरे तिकीटं असतात ही माझी मिपावरील वाचलेली माहिती आहे... ;-) चुभूद्याघ्या. )

बर्‍याच प्रसिद्ध कलावंताचे नियमित उत्पन्न नसल्याने झालेले हाल वाचनात आले आहेत. मला या गायकाबद्दल काही माहिती नाही पण जर ही बाब विचारात घेउन हा निर्णय घेतला असेल तर त्यात काही चूक नाही.

आणि राहूलने नेमके कशासाठी हे पद स्वीकारले आहे हे माहीत नाही तेव्हा कोणतीही कॉमेंट करायच्या आधी मी वाट बघेन. कदाचित असेही असेल की प्रामुख्याने प्रदर्शनी, बाजारु झालेल्या ह्या गाण्याच्या स्पर्धेच्या जगात फक्त ओरडणार्‍यांची माती खपते असे असल्याने ज्यांच्याकडे सोने आहे त्यांना लोकांसमोर वेगळ्या मार्गाने येणे गरजेचे असू शकेल. तुम्ही खरेखुरे गुणवान आहात पण लोकांचं तुमच्याकडे लक्षच गेलं नाही तर पुढे काय हा प्रश्न सोपा नक्कीच नाही. तुम्ही स्वतःला पुढे आणणं गरजेचं आहे आणि ते माध्यमांचा वापर करुन केलं तरी हरकत नाही असेच मी म्हणेन. मी स्वतः राहूलचा कार्यक्रम इथे अमेरिकेत ऐकलाय. तो आजारी होता तरीही औषधे घेऊन गायला. लोकांच्या फर्माईशी त्याने पूर्ण केल्या आजारपणाचा बाऊ केला नाही. एकूण त्याची गाण्यावरची निष्ठा बघता तो फक्त पैसा एवढाच दृष्टिकोन ठेवून परीक्षकाचे काम स्वीकारेल असे वाटत नाही. त्याच्याकडून मुलांना योग्य ते अनुभवाचे बोल, मार्गदर्शन इ. मिळालं तर ते जास्त मोलाचं आहे. इतकेच. पाहूया काय काय होतंय. (वसंतखांचा आणि राहूलचा पंखा)चतुरंग

अनावृत पत्र तुमच्या भावना नीट, खास "तात्या शैलीत", मांडते म्हणून आवडले.. बर्‍याच संगीतप्रेमींच्या म्हणण्यापेक्षा संगीतातले थोडेबहुत कळणार्‍यां बर्‍याचजणांची ही प्रातिनिधीक प्रतिक्रीया असावी. असो. मी कट्यार काळजात बघितले व एकेकाळी कसेबसे ४-५ तासांत संपणारे ३ अंकी नाटक २ अंकात, अडीच तासात "उरकले" आहे हे बघुनच राहुलचे 'आधुनिक' व्यापारी अंग समजले होते. त्यामुळे त्याला सारेगमप मधे बघुन जराही आश्चर्य वाटले नाही. (तुम्हाला यात आश्चर्य वाटले याचे मात्र आश्चर्य वाटतेय :) ) [अर्थात त्याने व्यापार करू नये असे अजिबात म्हणणे नाही.. लोकांनी त्याच्याकडून आजोबांसारखी अव्यापारी व केवळ कलासक्त अपेक्षा ठेऊ नये इतकेच म्हणणे आहे]

एकदम जबरा ! तात्यांचे सर्व विचार पटले , सर्वनीच बाजारात बसायचे ठरवले तर मंदिरात देवही राहणार नाही.. ह्या जमान्यात रफी आणि किशोर असते तर त्यानिही तेच केल असत का ?

तात्याराव... कसं चाल्लं आहे? जाऊ द्या..असं होतं कधी कधी..जो पर्यंत शास्त्रीय संगीताची चेष्टा होत नाही तोवर कलाकाराने व्यक्तीगत आयुष्यात काय कराव याला थोडंसं सैल सोडलेलंच बरं !!! - वाटाड्या...

पंडीत दिनानाथ मंगेशकरांची शास्त्रीय संगीतातील समर्थता,समृद्धता अद्वितीय असूनही संसाराची झालेली परवड लातादिदि ने फार जवळून अनुभवली. त्यामुळेच फक्त शास्त्रीय संगीत हेच ध्येय ठेवले नाही अर्थात दिदीची शास्त्रीय संगीतातली योग्यता सर्वोच्च आहे हे त्यांना " कलकी लडकी " संबोधणाऱ्या दिग्गजानाही मान्य करावेच लागले.पण दीदी शास्त्रीय संगीत खूप गायली नाही याचे कारण हेच असावे सांगायचा मुद्दा फक्त शास्त्रीय संगीत गाऊन संसार चालवणे आजही कठीण आहे कारण सगळेच पंडीत भीमसेन जोशी किंवा पंडीत जसराज होऊ शकत नाहीत शिवाय नशिबाची साथ असावी लागतेच व प्रस्थापित होईतो कदाचित आयुष्य फारशी आर्थिक तरतूद न होताच निघून जाऊ शकते.ह्याचे भान ठेऊन काही वेळा तत्वांना मुरड घालणेच शहाणपणाचे ठरते..त्यामुळे श्री राहुल देशपांडें यांचे काही चुकले असे वाटत नाही.

आपापले विचार कळवणा-या सर्व प्रतिसादींचे आभार.. तात्या.

मी पुन्हा एकवार स्पष्ट करतो की कुठलीच स्पर्धा वाईट नसते. गुणी मंडळींकरता ते एक आव्हानच असतं, प्रगती साधण्याचा तो एक मार्ग असतो. पण त्या स्पर्धकांची कलात्मक मूल्यं तपासण्याचा अधिकार फक्त आणि फक्त गुणवंत परिक्षकांचा. एसएमएस पद्धतीचा नाही, कधीही नाही, त्रिवार नाही..! १००% सहमत...

शेवटी परिक्षक म्हणुन पैसा मिळणार असेल तर त्यानी पंच व्हावे असे मला वाटते. निव्वळ कला जवळ बाळगुन जगणे खुप कठिण आहे. कला जिवंत राहणे साठी तो व्यक्ती /कलाकार सुस्थितीत असणे आजकाल महत्वाचे आहे. नाहीतर मागे एका धाग्यात उल्लेख असलेला महान कलाकार दारु पिऊन रस्त्यावर बेवारसी पडला होता,त्याला मध्यप्रदेश सरकारने आधार दिला. ह्या कारणानी माणसाची कलेकडे व कलाकाराकडेबघण्याची दृष्टीचांगली रहात नाही.परिक्ष़क म्हणुन त्यानी प्रामाणिक काम करावे हीच आमची इच्छा आहे.

तात्या, आपल्या एक लक्षात आले आहे का ? हल्ली प्रवाहाच्या विरूध्द पोहणार्‍या माणसाला मूर्ख समजतात. माणसाने कसे, आपल्याला पटले नाही तरी स्वतःच्या मनाविरूध्द पैसे मिळतात म्हणून पडेल ते काम केले पाहिजे. तोच खरा शहाणा ! कलाकार हा मनस्वी असतो असा आमचा आपला गैरसमज होता. आम्ही असल्या कलाकारांकडे( तुम्हाला जे अपेक्षीत आहेत तसल्या) तात्या , आदराने बघत होतो. आमच्यापूढे अशी अनेक उदाहरणे होतीच. आता बहूदा तुमच्या आमच्या सारख्यांना लोक वेडेच समजतील. असो. :-)

तात्या तुमची कळकळ प्रामाणिक आहे पण हे अरण्यरुदन आहे.. तुम्हीच मागे सांगितलेला भीमसेन जोशींचा किस्सा आठवला. जेंव्हा हे स्पर्धावाले परीक्षक व्हा म्हणून त्यांच्या मागे लागले तेव्हा 'अजून मीच गाणं शिकतो आहे, मी कुठून परीक्षक बनू? असं म्हणून खजील केलं होतं.. ह्या सारेगमपवर पूर्वीही मिपावर चर्चा झालेली आहेच.. http://www.misalpav.com/node/1396 पूर्वीही सुगमसंगीत स्पर्धा व्हायच्या पण त्यात पब्लिक पोलवगैरे प्रकार नव्हता (सुदैवाने). मेट्रो मर्फी ऑल इन्डिया स्पर्धेला अनिल विश्वास, सी. रामचंद्र, नौशाद, मदनमोहन आणि वसंत देसाईंसारखे महान संगीतकार परिक्षक होते आणि अर्थातच त्यांचा निर्णय अंतीम होता. उगाच आपल्या गल्लीबोळात पब्लिक पोलची भिक्षा मागणारे बॅनर लावून गठ्ठा मते गोळा करून मदनमोहन वा सी. रामचंद्रचं मत खोटं ठरविण्याचं कुणाचं धैर्यच झालं नसणार..असो, कालाय तस्मै नमः

सारेगम सारख्या प्रकारांमुळे त्रास होत असेल तर ते पाहू नये. मी पाहात नाही. मुलांच्या सारेगमपच्या पहिल्या सीजनची सीडी पाहतो/ऐकतो. मजा येते. राहुल देशपांडेचे गाणे ऐकावे, तो किती कुठे कसे पैसे कमावतो आहे वगैरे वगैरे भानगड कामाची नाही. तेच सचिन तेंडुलकरच्या क्रिकेटचे. तेच रहमानच्या, शंकर महादेवनच्या संगीताचे , आमीर खानच्या सिनेमाचे. मला असे वाटते, हल्ली कलाकाराची कला, क्रीडापटूची क्रीडा पहायची सोडून , त्यांना "सेलेब्रिटी" म्हणून त्यांच्या कारकीर्दीव्यतिरिक्तच्या कामगिरीकडेच बारीकसारीक लक्ष दिले जाते. आपापल्या क्षेत्रांमधे हे सर्व थोर असले तरी पैसा, प्रसिद्धी या सार्‍यांच्या संदर्भात ती माणसेच आहेत. आपापल्या कला/क्रीडेच्या संदर्भात त्यांनी खूप विचार केला असेलसुद्धा , परंतु कुठली गोष्ट जास्त श्रेयास्पद आहे , कुठली सर्वात जास्त नीतीमान आहे इत्यादि इत्यादि बाबतीतले सर्वोत्तम विवेकी मत त्यांच्याकडे असायलाच हवे ही अपेक्षा कितपत रास्त आहे ? सारेगमप मधे परीक्षक म्हणून काम करण्यापेक्षा कितीतरी वाईट दर्जाची कामे लोक करतात. राहुल देशपांडेवरचा हा हल्ला अनाठायी आहे.

हम्म! असं होतं खरं! छोटे लेखन मुद्देसूद आहे, आवडले.

नकोचा पाढा वाचण्यापेक्षा वेगळ्या पध्दतीने नक्कीच समजावता येईल असे वाटते.

घरघर की कहानी..! हे असंच होत असतं. लेख आवडला.

लेख आवडला

मला अगदी १००% नाही पटलं. कुठेतरी आईला वाईटपणा घेऊन, शिस्त ही लावावीच लागते. तू म्हणतेस - नकारात्मक शेरे कमी नाही का करता येणार? पण या जगात अनंत धोके आहेत, खाचखळगे आहेत ते नन्नाचा पाढा म्हणूनच दाखवणं जरूरी आहे. हां आता अगदी मायक्रोमॅनेज करायला जाऊ नये पण मुलांना मार्गदर्शन जरूर अगदी १०१% केलच्च्च्च पाहीजे. आई हा पहीला गुरु असते. मग गुरुनी काय फक्त सकारात्मक , गोड गोड शेरे द्यायचे का? जर प्रसंगातल्या आईनी केतनला सांगीतलं असतं बाळा जरा त्या फुटाणेवाल्याकडे बघ वगैरे तर तो रमला असता पण पुढे कधीतरी "नाकात बोट घालू नको" हे तिला सांगावं लागलंच असतं एनीवे. आता लेखाबद्दल - इवलासा खसखशीच्या दाण्यासारखा विषय घेऊन तो फुलविण्याची तुझी हातोटी काही औरच ग अरु. फार सुरेख लिहीतेस. प्लीज कीप इट अप.

लेख खूप छान आहे. पण शुचिने लिहिल्याप्रमाणे कधी कधी शिस्त लावणे आवश्यक असतेच. ती आई सुद्धा परिस्थितीचा बळी असावी. मुलांना एकसारखे ओरडू नये हे मनातून माहित असतं,आपलं चुकतंय हेही कळतं पण दिवसभर ऑफिसातून हमाली करून, बाजारहाट करून नंतर असल्या अवखळ मुलाला सांभाळणं खरंच खूप कठीण वाटतं. मग "नको" चा शॉर्टकट बरा वाटतो.

लेख आवडला..

हम्म...मलाही आधी असंच वाटायचं...मी असं करेन वगैरे... पण मग मी आई झाले अन माझी पोरगी प्रचंड उद्योगी अन प्रचंड उर्जा असलेली आहे... प्रेमाने सांगून ऐकत नाही, रागावले तर नाहीच नाही...रडत बसते...डोळ्यात थेंब नसतो पण आवाज ठणाणा.. आमचं संपूर्ण घर क्रेयॉनने रंगवलेलं आहे...patio सुद्धा...काही विचारू नका.. बाहेर गेलं कि इथं धपाटे घालता येत नाहीत अन फार जोरात ओरडता येत नाही हे तिला आता माहिती झाल्यामुळे जिकडे तिकडे पळत सुटते... प्रत्येक दुकानातून भसकन वस्तू बाहेर घेऊन येते...इतकं प्रचंड दमायला होतं शेवटी वैतागून तिला शाळेत टाकलंय..

काय गं, सगळ्याजणी ''यशोदा'' होण्याची एकमेकींना गळ घालत आहात!!! :-) प्रतिसादाबद्दल सर्वांचे धन्यवाद! आपल्याला वाटतं की सध्याची मुलं फारच उसळणारी, प्रचंड ऊर्जेची आहेत वगैरे.... कदाचित सध्याच्या जगात त्यांना टिकण्यासाठी त्याची गरज असेल.... मुलांना वळण लावायलाच हवे, पण ते करताना आपण ''अमुक करू नकोस'', ''तमुक करू नकोस'', ''इकडे जाऊ नकोस'', वगैरे सांगण्याऐवजी काय कर, किंवा कसे वाग हे नक्कीच सुचवू शकतो. तीच गोष्ट सकारात्मकतेने सुचवू शकतो. मात्र ते करताना भरपूर पेशन्स हवा! कल्पना करा, आपण जसं मुलांना ''अमुक करु नकोस'' वगैरे दिवसातून कैक वेळा सांगतो, तसं आपल्याला उठता-बसता, जाता-येता कोणी सांगितलं तर?????!! काय अवस्था होईल नाही आपली? :D मुलांमधली अफाट ऊर्जा सकारात्मकतेने वापरायचे उपाय आपणच शोधून काढायला हवेत! :-)

सध्याची मुलं फारच उसळणारी, प्रचंड ऊर्जेची आहेत वगैरे.. ...हा अती 'लसीकरणाचा' साईड इफेक्ट असतो. हल्लीचे आई-वडील देखिल आपापल्या जगात बुडालेले, गांजलेले वगरै असतात, त्यामूळे आपोआपच लहान मुलांचे लक्ष वेधून घेण्यासाठी केलेले चाळे तीव्र होतात. अर्थात, हा माझा २०-२५ भाचे-भाच्यांवरुन केलेला 'थेअरेटिकल सर्व्हे' झाला..... माझ्यावर वेळ येइल तेंव्हा मी बहुतेक कौल टाकेन, तुम्ही मुलाना कसे गप्प बसवता? ..डोळे वटारून, धमकावून, त्यांच्यापेक्षा वरच्या पट्टीत आरदाओरडा करून, हातानीच धपाटे घलून, पट्टीनी मारुन, ऑफिसमध्ये पळून जाउन, स्वत:च्याच आईकडे तक्रार करून

तोत्तोचान पुस्तक वाचायला हवे केत्तनच्या आईने

पोरांनी दंगा नाय करायचा तर काय आपण करायचा का?? माझी भाची आहे, वय वर्षे ४, पण मेजर दंगेखोर आहे. तिची आई तिच्यामागे धावून पार दमून जाते. ती माझ्याकडे खेळायला आली की रन्-टाईम गोष्टी बनवणे हा माझा उद्योग, आणि या सगळ्या गोष्टी डोळे मोठ्ठे करुन ऐकणे तिचा उद्योग! त्यामुळे मामा-भाचीचे दिवस सुखात होते! :-) आता परत गेलो पुण्यात की परत सुरु हेच! -- असुर

छान! (मिसळपाव वरचा केतन)

प्रतिसादाबद्दल धन्स सर्वांचे! :-)

हे असेच चालायचे हो. खरं तर ती बोलणारी व्यक्ती एका 'आईबाप' या वैश्विक भूमिकेतून बोलत असते. तो केतन पण मोठा झाला की हेच करेल केतन२ ला. आणि तेव्हा तो केतन२ पण आत्ताच्या केतन सारखाच वागेल. :) तेव्हा 'केतनची आई' आणि 'केतन' या वृत्ती आहेत. आजूनही मी नुसतं मुंबईहून पुण्याला यायचं म्हणलं तरी माझे बाबा हज्जार सूचना करतात. नीट जा, हळू जा, पोचलास की फोन कर, पाऊस असेल तर थांब कुठे तरी. (परदेश प्रवास असला तर अजूनच काळजी करतात.) मी पण हो हो करत असतो. कधी तरी वैतागतो पण. मग पुण्याला पोचलो की फोन करायचा विसरतो. मग त्यांचा फोन येतो. मी पोचलो आहे हे ऐकले की ते रागवतही नाहीत की मी पोचलो तरी फोन का नाही केला. त्यांना माहित आहे की केतन कधीच फोन वगैरे करत नाही कारण ते स्वतःही कधी तरी केतन असतात. फोन वगैरे होतो, तेवढ्यात माझी मुलगी ट्युशनला किंवा कॉलनीत कोणाकडे तरी खेळायला जायला निघते... मग मी सुरू होतो... नीट जा. रस्त्यावर खेळू नका. वाहनांकडे लक्ष ठेवा. अंधार पडायच्या आत घरी ये......... मग आमचा केतन लक्ष न देताच धाडकन दर लोटून खेळायला जातो. :)

हम्म! असं होतं खरं! छोटे लेखन मुद्देसूद आहे, आवडले.

नकोचा पाढा वाचण्यापेक्षा वेगळ्या पध्दतीने नक्कीच समजावता येईल असे वाटते.

घरघर की कहानी..! हे असंच होत असतं. लेख आवडला.

लेख आवडला

मला अगदी १००% नाही पटलं. कुठेतरी आईला वाईटपणा घेऊन, शिस्त ही लावावीच लागते. तू म्हणतेस - नकारात्मक शेरे कमी नाही का करता येणार? पण या जगात अनंत धोके आहेत, खाचखळगे आहेत ते नन्नाचा पाढा म्हणूनच दाखवणं जरूरी आहे. हां आता अगदी मायक्रोमॅनेज करायला जाऊ नये पण मुलांना मार्गदर्शन जरूर अगदी १०१% केलच्च्च्च पाहीजे. आई हा पहीला गुरु असते. मग गुरुनी काय फक्त सकारात्मक , गोड गोड शेरे द्यायचे का? जर प्रसंगातल्या आईनी केतनला सांगीतलं असतं बाळा जरा त्या फुटाणेवाल्याकडे बघ वगैरे तर तो रमला असता पण पुढे कधीतरी "नाकात बोट घालू नको" हे तिला सांगावं लागलंच असतं एनीवे. आता लेखाबद्दल - इवलासा खसखशीच्या दाण्यासारखा विषय घेऊन तो फुलविण्याची तुझी हातोटी काही औरच ग अरु. फार सुरेख लिहीतेस. प्लीज कीप इट अप.

लेख खूप छान आहे. पण शुचिने लिहिल्याप्रमाणे कधी कधी शिस्त लावणे आवश्यक असतेच. ती आई सुद्धा परिस्थितीचा बळी असावी. मुलांना एकसारखे ओरडू नये हे मनातून माहित असतं,आपलं चुकतंय हेही कळतं पण दिवसभर ऑफिसातून हमाली करून, बाजारहाट करून नंतर असल्या अवखळ मुलाला सांभाळणं खरंच खूप कठीण वाटतं. मग "नको" चा शॉर्टकट बरा वाटतो.

लेख आवडला..

हम्म...मलाही आधी असंच वाटायचं...मी असं करेन वगैरे... पण मग मी आई झाले अन माझी पोरगी प्रचंड उद्योगी अन प्रचंड उर्जा असलेली आहे... प्रेमाने सांगून ऐकत नाही, रागावले तर नाहीच नाही...रडत बसते...डोळ्यात थेंब नसतो पण आवाज ठणाणा.. आमचं संपूर्ण घर क्रेयॉनने रंगवलेलं आहे...patio सुद्धा...काही विचारू नका.. बाहेर गेलं कि इथं धपाटे घालता येत नाहीत अन फार जोरात ओरडता येत नाही हे तिला आता माहिती झाल्यामुळे जिकडे तिकडे पळत सुटते... प्रत्येक दुकानातून भसकन वस्तू बाहेर घेऊन येते...इतकं प्रचंड दमायला होतं शेवटी वैतागून तिला शाळेत टाकलंय..

काय गं, सगळ्याजणी ''यशोदा'' होण्याची एकमेकींना गळ घालत आहात!!! :-) प्रतिसादाबद्दल सर्वांचे धन्यवाद! आपल्याला वाटतं की सध्याची मुलं फारच उसळणारी, प्रचंड ऊर्जेची आहेत वगैरे.... कदाचित सध्याच्या जगात त्यांना टिकण्यासाठी त्याची गरज असेल.... मुलांना वळण लावायलाच हवे, पण ते करताना आपण ''अमुक करू नकोस'', ''तमुक करू नकोस'', ''इकडे जाऊ नकोस'', वगैरे सांगण्याऐवजी काय कर, किंवा कसे वाग हे नक्कीच सुचवू शकतो. तीच गोष्ट सकारात्मकतेने सुचवू शकतो. मात्र ते करताना भरपूर पेशन्स हवा! कल्पना करा, आपण जसं मुलांना ''अमुक करु नकोस'' वगैरे दिवसातून कैक वेळा सांगतो, तसं आपल्याला उठता-बसता, जाता-येता कोणी सांगितलं तर?????!! काय अवस्था होईल नाही आपली? :D मुलांमधली अफाट ऊर्जा सकारात्मकतेने वापरायचे उपाय आपणच शोधून काढायला हवेत! :-)

सध्याची मुलं फारच उसळणारी, प्रचंड ऊर्जेची आहेत वगैरे.. ...हा अती 'लसीकरणाचा' साईड इफेक्ट असतो. हल्लीचे आई-वडील देखिल आपापल्या जगात बुडालेले, गांजलेले वगरै असतात, त्यामूळे आपोआपच लहान मुलांचे लक्ष वेधून घेण्यासाठी केलेले चाळे तीव्र होतात. अर्थात, हा माझा २०-२५ भाचे-भाच्यांवरुन केलेला 'थेअरेटिकल सर्व्हे' झाला..... माझ्यावर वेळ येइल तेंव्हा मी बहुतेक कौल टाकेन, तुम्ही मुलाना कसे गप्प बसवता? ..डोळे वटारून, धमकावून, त्यांच्यापेक्षा वरच्या पट्टीत आरदाओरडा करून, हातानीच धपाटे घलून, पट्टीनी मारुन, ऑफिसमध्ये पळून जाउन, स्वत:च्याच आईकडे तक्रार करून

तोत्तोचान पुस्तक वाचायला हवे केत्तनच्या आईने

पोरांनी दंगा नाय करायचा तर काय आपण करायचा का?? माझी भाची आहे, वय वर्षे ४, पण मेजर दंगेखोर आहे. तिची आई तिच्यामागे धावून पार दमून जाते. ती माझ्याकडे खेळायला आली की रन्-टाईम गोष्टी बनवणे हा माझा उद्योग, आणि या सगळ्या गोष्टी डोळे मोठ्ठे करुन ऐकणे तिचा उद्योग! त्यामुळे मामा-भाचीचे दिवस सुखात होते! :-) आता परत गेलो पुण्यात की परत सुरु हेच! -- असुर

छान! (मिसळपाव वरचा केतन)

प्रतिसादाबद्दल धन्स सर्वांचे! :-)

हे असेच चालायचे हो. खरं तर ती बोलणारी व्यक्ती एका 'आईबाप' या वैश्विक भूमिकेतून बोलत असते. तो केतन पण मोठा झाला की हेच करेल केतन२ ला. आणि तेव्हा तो केतन२ पण आत्ताच्या केतन सारखाच वागेल. :) तेव्हा 'केतनची आई' आणि 'केतन' या वृत्ती आहेत. आजूनही मी नुसतं मुंबईहून पुण्याला यायचं म्हणलं तरी माझे बाबा हज्जार सूचना करतात. नीट जा, हळू जा, पोचलास की फोन कर, पाऊस असेल तर थांब कुठे तरी. (परदेश प्रवास असला तर अजूनच काळजी करतात.) मी पण हो हो करत असतो. कधी तरी वैतागतो पण. मग पुण्याला पोचलो की फोन करायचा विसरतो. मग त्यांचा फोन येतो. मी पोचलो आहे हे ऐकले की ते रागवतही नाहीत की मी पोचलो तरी फोन का नाही केला. त्यांना माहित आहे की केतन कधीच फोन वगैरे करत नाही कारण ते स्वतःही कधी तरी केतन असतात. फोन वगैरे होतो, तेवढ्यात माझी मुलगी ट्युशनला किंवा कॉलनीत कोणाकडे तरी खेळायला जायला निघते... मग मी सुरू होतो... नीट जा. रस्त्यावर खेळू नका. वाहनांकडे लक्ष ठेवा. अंधार पडायच्या आत घरी ये......... मग आमचा केतन लक्ष न देताच धाडकन दर लोटून खेळायला जातो. :)