मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

औषधशास्त्र, औषधे, वैद्यक: ३

सुधीर कांदळकर ·
औषधशास्त्र, औषधे, वैद्यक: १ औषधशास्त्र, औषधे, वैद्यक ३ गेल्या लेखांकात क्लॉड गॅलेन हे नाव अनेक वेळा येऊन गेले. गॅलेनच्या कार्याचा परिचय करून घेतल्याशिवाय मला पुढे जाता येणार नाही. क्लॉड गॅलेन वा लॅटीनीकृत क्लॉडिअस गॅलेनस. मी लॅटीनमध्ये लिहीत असतो तर सुधीरस कांदळकरस असे नाव लिहिले असते वा संस्कृतमधून लिहीत असतो तर सुधीरम कांदळकरम असे (सु)संस्कृत नाव धारण केले असते.
विज्ञान
माहिती

औषधशास्त्र, औषधे, वैद्यक: २

सुधीर कांदळकर ·

सुधीर कांदळकर 01/06/2018 - 16:53
यशोताई, भागवतसाहेब, गवि आणि manguu, अनेक धन्यवाद. @कंजूसः विज्ञान आणि वैज्ञानिक यांच्याबद्दल मला आकर्षण आहे. प्रतिभाशाली वैज्ञानिकांच्या उत्तुंग प्रतिभेचे मला अपार कौतुक आहे. आपल्या स्वप्नात देखील येणार नाहीत अशा भन्नाट कल्पना त्यांना सुचतात. उदा. छोट्या आईनस्टाईनने एकदा आपल्या शालेय शिक्षिकेला प्रश्न विचारला होता की आपण प्रकाशकिरणांवर स्वार होऊन जर प्रकाशाच्या वेगाने प्रवास करू लागलो तर बाजूने जाणारी प्रकाशशलाका आपल्याला कशी दिसेल? आईनस्टाईनचे काल-अवकाश प्रारूप, बोहरचे अणुरचनेचे प्रारूप हे सारे केवळ कल्पनातीत आहे. लेखमालिकेच्या शेवटी संदर्भ येतील त्यातील काही वाचले की तुम्हाला पण अशी लेखमाला लिहावीशी वाटेल. इसवी सनापूर्वी ग्रीक गणितज्ञांनी त्सेच सातव्या/आठव्या शतकात भारतीय गणितींनी तुटपुंज्या साधनांच्या आणि माहितीच्या साहाय्याने पृथ्वीचा व्यास गणिताने कसा मोजला असेल?. असो. आपण सार्‍यांनी दाखवलेले स्वारस्य अमाप उत्साह देऊन जाते. धन्यवाद.

डॉ सुहास म्हात्रे 04/06/2018 - 13:47
सुंदर माहितीपूर्ण लेखमाला ! एक किंचितशी भर... कापल्या गेलेल्या नाकावर कपाळावरील त्वचेचे रोपण ही सुश्रुताने केलेली शस्त्रक्रिया ही इतिहासातील पहिली ज्ञात शस्त्रक्रिया असे भारतात समजले जाते. सुश्रुताने जगात सर्वप्रथम केवळ शस्त्रक्रियाच नव्हे तर प्लस्टिक सर्जरीही केली आहे, हे भारतातच नव्हे तर जगभरच्या वैद्यकशास्त्रात मान्य झालेले आहे. सुश्रुताचा हा श्रेयनिर्देश आंतरराष्ट्रिय वैद्यकीय परिषदांमध्येही कधीमधी केला जातो.

सुधीर कांदळकर 01/06/2018 - 16:53
यशोताई, भागवतसाहेब, गवि आणि manguu, अनेक धन्यवाद. @कंजूसः विज्ञान आणि वैज्ञानिक यांच्याबद्दल मला आकर्षण आहे. प्रतिभाशाली वैज्ञानिकांच्या उत्तुंग प्रतिभेचे मला अपार कौतुक आहे. आपल्या स्वप्नात देखील येणार नाहीत अशा भन्नाट कल्पना त्यांना सुचतात. उदा. छोट्या आईनस्टाईनने एकदा आपल्या शालेय शिक्षिकेला प्रश्न विचारला होता की आपण प्रकाशकिरणांवर स्वार होऊन जर प्रकाशाच्या वेगाने प्रवास करू लागलो तर बाजूने जाणारी प्रकाशशलाका आपल्याला कशी दिसेल? आईनस्टाईनचे काल-अवकाश प्रारूप, बोहरचे अणुरचनेचे प्रारूप हे सारे केवळ कल्पनातीत आहे. लेखमालिकेच्या शेवटी संदर्भ येतील त्यातील काही वाचले की तुम्हाला पण अशी लेखमाला लिहावीशी वाटेल. इसवी सनापूर्वी ग्रीक गणितज्ञांनी त्सेच सातव्या/आठव्या शतकात भारतीय गणितींनी तुटपुंज्या साधनांच्या आणि माहितीच्या साहाय्याने पृथ्वीचा व्यास गणिताने कसा मोजला असेल?. असो. आपण सार्‍यांनी दाखवलेले स्वारस्य अमाप उत्साह देऊन जाते. धन्यवाद.

डॉ सुहास म्हात्रे 04/06/2018 - 13:47
सुंदर माहितीपूर्ण लेखमाला ! एक किंचितशी भर... कापल्या गेलेल्या नाकावर कपाळावरील त्वचेचे रोपण ही सुश्रुताने केलेली शस्त्रक्रिया ही इतिहासातील पहिली ज्ञात शस्त्रक्रिया असे भारतात समजले जाते. सुश्रुताने जगात सर्वप्रथम केवळ शस्त्रक्रियाच नव्हे तर प्लस्टिक सर्जरीही केली आहे, हे भारतातच नव्हे तर जगभरच्या वैद्यकशास्त्रात मान्य झालेले आहे. सुश्रुताचा हा श्रेयनिर्देश आंतरराष्ट्रिय वैद्यकीय परिषदांमध्येही कधीमधी केला जातो.
हिपोक्रेटस इ.स.पू. ४६० मध्ये जन्माला आला तर सुश्रुत इस.पू. सुमारे ६०० वर्षे. म्हणजे सुश्रुत हा कालक्रमाने हिपोक्रेटसच्याही अगोदरचा आहे. महाभारतातील एका उल्लेखाप्रमाने सुश्रुत हा विश्वामित्र ऋषींचा पुत्र होय. सुश्रुतसंहिता या ग्रंथाचा आजही आदराने उल्लेख केला जातो. सुश्रुतसंहितेत १८४ श्लोक आहेत . त्यात ११२० व्याधींचे तसेच ७७० औषधी वनस्पतींचे वर्णन आहे. ६४ खनिज स्त्रोत असलेल्या औषधांचे आणि ५७ प्राणीस्रोत असलेल्या औषधांचे वर्णन आहे. शस्त्राने शरीराचा छेद घेणे, टोचणे, शरीरात घुसलेली बाह्य वस्तू बाहेर काढणे, जखम चिघळू नये किंवा बरी व्हावी म्हणून रसायनांच्या साहाय्याने चटका देणे इ.
विज्ञान
लेख

स्वनातीत व्यापारी विमानप्रवास... पुन्हा सुरू होणार !

डॉ सुहास म्हात्रे ·

चामुंडराय 29/05/2018 - 03:40
पहिल्यांदा चुकून स्वप्नातील विमान प्रवास असे वाचले. पुन्हा वाचल्यावर कळले परंतु पुढे धागा वाचल्यावर, तिकिटाचे दर आणि अशा विमांनाची उपलब्धता वाचल्यावर वाटले खरेच स्वप्नातीलच आहे हा विमान प्रवास. बाकी लेख तुमच्या नेहमीच्या शैली प्रमाणे अभ्यासू आणि माहितीपूर्ण आहे हेवेसांनलगे.

आनंदयात्री 29/05/2018 - 06:25
>> एखादी कंपनी जगावेगळे तंत्रज्ञान विकसित करून, स्वनातीत विमानप्रवास सर्वसामान्य प्रवाश्यांच्या आवाक्यात आणून, व्यापारी विमानप्रवासात क्रांतिकारी बदल घडवून आणेल की काय, हे पाहणे मोठे रोचक ठरेल, यात संशय नाही ! स्पेस एक्स त्यांच्या बीएफआर रॉकेटचा वापर करून पृथ्वीवर प्रवासी वाहतूकसेवा सुरु करणार अशी चर्चा मागच्या वर्षी होती. त्यावर पुढे काही वाचण्यात आले नाही पण त्याबाबत हि लिंक अतिशय रोचक माहिती देते - https://www.theverge.com/2017/9/29/16383048/elon-musk-spacex-rocket-transport-earth-travel

गवि 29/05/2018 - 07:44
अतिशय रोचक माहिती. धन्यवाद. भविष्यातही सुपरसोनिक विमानं ही शेड्युल्ड पॅसेंजर फ्लाईट म्हणून यशस्वी ठरण्याची शक्यता फार कमी आहे. टेक्नॉलॉजी म्हणजे सर्व असं नव्हे. कमर्शियल गणित मुख्य. ते जमणं लॉंग टर्म कठीण आहे, या विमानांबाबतही.

जेम्स वांड 29/05/2018 - 10:12
अन त्यांना पूर्ण करायच्या ह्या जिद्दीला सलाम. पण थोडे मन चुकचुकले, ह्या सुपरसॉनिक विमानांत नाही म्हणले तरी प्रचलित जेट लायनर्सपेक्षा जास्तच इंधन जळणार. ओझोनच्या थराला अजून किती भोके पडतील असे वाटते काका? की त्याला काबूत ठेवायला काही खास सोयी डिझाईन मध्ये अंतर्भूत केल्या गेल्यात? जगात सगळ्यात जास्त कार्बन उत्सर्जन करणाऱ्या अमेरिकेने हल्लीच त्याच्याविरुद्ध चालणाऱ्या चळवळीतून हातपाय गुंडाळले आहेत अशी बातमी होती, पुढे काय?

एस 29/05/2018 - 23:28
ह्या सुपरसॉनिक विमानांत नाही म्हणले तरी प्रचलित जेट लायनर्सपेक्षा जास्तच इंधन जळणार. ओझोनच्या थराला अजून किती भोके पडतील असे वाटते काका?
ही भीती सार्थ आहे. परंतु वायुप्रदूषणास जास्त कारणीभूत ही जगातील कारसारखी ऑटोमोबिल आहेत. लेख नेहमीप्रमाणेच माहितीपूर्ण आणि उत्तम. रच्याकने, त्या सोलर विमानाचे पुढे काय झाले? व्यावसायिक वापरासाठी सौरविमान तंत्रज्ञान नजीकच्या भविष्यात अस्तित्त्वात येईल का?

चौकटराजा 29/05/2018 - 10:32
अलीकडेच " विमाने " या विषयात रस निर्माण झाल्याने वाचून काढले . विमानांची प्रवासी क्षमता पहाता हे प्रकरण जागतिक दर्जाच्या धानिकासाठी ठीक आहे. जाता जाता - ए ३८० हे विमान तयार होता असताना प्रतीस्पर्धी बोईंग चे असे म्हणणे होते की "अशा मोठ्या विमानाची गरजच नाही . असे धाडस अंगलट येउ शकेल ! " अर्थात असे झाले नाही . अनेक वैमानिक व प्रवासी यांचे ते लाडके विमान ठरले . ते १२ प्रवासी वाले विमान तुम्ही , मी, कंजूस काका व चित्रगुप्त या शिणेर शिटीजन व आपल्या बायका यांना पुरेल ! ;))

डॉ सुहास म्हात्रे 29/05/2018 - 12:09
धन्यवाद ! ते १२ प्रवासी वाले विमान तुम्ही , मी, कंजूस काका व चित्रगुप्त या शिणेर शिटीजन व आपल्या बायका यांना पुरेल ! ;)) त्या विमानातून आपण सगळे जगप्रवास करत आहोत असे स्वप्न पहायला आपल्याला कोण अडवू शकते ?! :)

सुखी 30/05/2018 - 23:25
चौरा काका, A ३८० band करायला लागले आहेत, कोण गिराईकच नाहीये त्याला https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-01-15/airbus-stakes-future-of-a380-jumbo-on-new-order-from-emirates

ज्ञानोबाचे पैजार 29/05/2018 - 12:33
प्रत्यक्ष विमानात बसायला मिळण्याची शक्यता नाहीच तरी सुध्दा असे काही वाचायला मजा येते, फोटू क्र २ आणि ३ दिसत नाहीयेत तेवढे दुरुस्त करा पैजारबुवा,

डॉ सुहास म्हात्रे 29/05/2018 - 12:47
धन्यवाद ! फोटो दिसत होते. परत एकदा "पब्लिक अ‍ॅक्सेस + रिफ्रेश" केले आहेत. आता दिसावेत.

नाखु 29/05/2018 - 12:50
लिखाण अलिकडच्या मिपावरील हवाई (सवाई) उड्डाण चर्चा पाहिल्यावर खर्या विमानावरचा लेख जास्त भावतो आणि आवडतोही जमिनीवरचा नाखु स्वप्न पाहणारा

गामा पैलवान 29/05/2018 - 13:01
डॉक्टर सुहास म्हात्रे, रोचक माहिती आहे. लेख आवडला. वेग ही अतिशय महागडी वस्तू आहे. लेखास थोडं गालबोट लागलंय. ते म्हणजे ६७७० गॅलन चे ३०७७७ लिटर होतात. आ.न., -गा.पै.

डॉ सुहास म्हात्रे 29/05/2018 - 14:10
धन्यवाद ! मी सायंटिफिक कॅलक्युलेटर वापरून रुपांतरण केले आहे (१ गॅलन (US) = ३.७८५४१२ लिटर्स), त्यानुसार लेखातलाआकडा (पूर्णांकापर्यंत राऊंड अप करून) बरोबर आहे.

डॉ सुहास म्हात्रे 29/05/2018 - 14:11
आताच तुमचा दुवा बघितला. तेथेही लिटर्समध्ये 25627.24 हाच आकडा दिसत आहे. तुम्ही इंपिरियल गॅलन्स धरून हिशेब केलेला दिसत आहे.

गामा पैलवान 29/05/2018 - 18:00
डॉक्टर सुहास म्हात्रे, बरोबर आहे तुमचं निरीक्षण. माझ्या गुग्गुळाचार्यांनी इम्पेरियल ग्यालन धरलं. अमेरिकी ग्यालनने आकडा २५००० लिटर्सच्या जवळपास जातो. आ.न., -गा.पै.

शेखरमोघे 29/05/2018 - 18:45
(नेहेमीसारखेच) छान लिखाण -वेगळ्याच विषयावर. जरी "आवाजाच्या वेगापेक्षा जास्त वेगाने उड्डाण करताना ते विमान इतका मोठा आवाज (सॉनिक बूम) करत असे की त्यामुळे केवळ ध्वनिप्रदूषणच होत असे असे नाही तर विमानमार्गाखाली असलेल्या जमिनीवरच्या घरांच्या खिडक्या हादरत/फुटत असत. " तरी विमानाचा उड्डाणाच्या आणि उतरण्याच्या वेगाचे आणि मार्गाचे नियन्त्रण केल्याने हा प्रश्ण बराचसा सुटला होता. त्यामुळे इतरही मार्ग (युरोप ते आशिया) विचाराधीन असले तरी त्याचवेळी होत गेलेले अपघात आणि त्यामुळे उच्चभ्रूना concorde प्रवासाची वाटणारी भीति (तसेच अशा अपघातानन्तर होणार्‍या कोर्ट कचेर्‍या + नुकसान भरपाई याची विमान कम्पन्याना वाटणारी भीति कारण concordeचे प्रवासी अति-श्रीमन्त असत) यावर मात करणेही concorde ला जड गेले.

डॉ सुहास म्हात्रे 29/05/2018 - 20:20
धन्यवाद ! मुद्द्यांशी सहमत. इथे काँकॉर्ड फक्त पार्श्वभूमीवर असल्याने खूप तपशील या लेखात टाळले. इथे काँकॉर्डबद्दल अधिक माहिती मिळेल.

प्रसाद गोडबोले 29/05/2018 - 23:02
अप्रतिम ! अतिषय माहीतीपुर्ण लेख ! ( मी हिरव्या देशात होतो तेव्हा ) प्रवास करत असताना हिथ्रो अयरपोर्ट वर कॉनकॉर्ड पाहिले होते , ( पण अर्थात पुलं म्हणाले तसे ते एखाद्या लावणी साम्राज्ञीला कोथींबीर निवडतना पाहिल्या सारखे होते ते ) पण तेव्हा पासुन एकुणच ह्या सुपर सॉनिक प्रकारा विषयी प्रचंड कुतुहल आहे ! विमान एकदा हवेत गेल्यावर बाहेरील वेगाचा अंदाज येत नाही , त्यामुळे माक स्पीडचा सुध्दा एकदा टेकॉफ घेतल्यानंतर काही विशेष फील राहील का ? शिवाय एयर ट्रॅवल इन्डस्ट्री कायमच तोट्यात असते , त्यामुळे ह्या अस्सल्या लक्षरी फ्लाईटचा धंदा कितपत चालेल ह्या बद्दल शंकाच आहे ! जरी चालला तरी सर्वसमान्य माणासला परवडणे अशक्यच ! आम्ही आपली सिसेना १७२ ची स्वप्ने पहातो , अगदी ४०-५० ह पर्यंत मिळतंय पण मेन्टेनन्स चं गणित जमवणं अवघड आहे ,असो , हे जरी घेता आले तरी जिंकलो, नाही घेता अलं तरी काही हरकत नाही =)))) :) c ( इमेज विकिपेडीया वरुन चोप्य्पस्ते : https://en.wikipedia.org/wiki/Cessna_172)

जेम्स वांड 30/05/2018 - 12:00
विमान एकदा हवेत गेल्यावर बाहेरील वेगाचा अंदाज येत नाही , त्यामुळे माक स्पीडचा सुध्दा एकदा टेकॉफ घेतल्यानंतर काही विशेष फील राहील का ?
राजधानी/शताब्दी रेल्वेत जसे आजकाल अगला स्टेशन वगैरे सांगणारे एलईडी डिस्प्ले असतात तसेच काँकॉर्ड मध्ये विमान किती मॅक स्पीडने प्रवास करते आहे ते दर्शवणारे एलईडी फलक होते (असं एका नॅशनल जियोग्राफिक डॉक्युमेंटरी मध्ये पाहिलेलं आठवतंय) (कोयना-महालक्ष्मी-महाराष्ट्र एक्सप्रेस जिंदाबाद) वांडो

प्रसाद गोडबोले 01/06/2018 - 21:26
हो. नवीन 172S ह्या मॉडेल किंमत : US$307,500 (2012) इतकी होती विकिपेडीया नुसार, पण सेकन्ड हँड 40-50 हजार डॉलर मध्ये मिळतात . लुईस कोले एका युट्युबर ने हे विमान विकत घेवुन पृथ्वी प्रदक्षिणा केलेली फन फॉर लुईस ह्या त्याच्या च्यानल वर हे विडिओ आहेत ! ते पाहिल्या पासुन जरा कुतुहल जागृत झालेल म्हणुन माहीती काढली होती :) जस्ट इमॅजिन - एका सिंगल इंजिन विमानातुन अफाट पॅसिफिक समुद्र क्रॉस करणे काय थ्रिल असेल ! बेक्कार च्यायला !!

गवि 06/06/2018 - 20:33
C152 याहून स्वस्त मिळेल. 2 सीटर. बाकी सर्व तसंच. पण वेळोवेळी करंट ठेवावं लागणारं COA (certificate of airworthiness), पार्किंग चार्जेस, मेंटेनन्स हे भरपूर जास्त महाग पडेल.

सुधीर कांदळकर 02/06/2018 - 07:04
जमिनीवरून सॉनिक बूम्स न करणार्‍या कमी वेगाने आणि महासागरावरून स्वनातीत वेगाने असे करताअ येत नाही का? लेख आवडला हेवेसांनल

डॉ सुहास म्हात्रे 02/06/2018 - 14:05
धन्यवाद ! सुपरसॉनिक इंजिनांची रचना अशी असते की ती सब-सॉनिक वेगाने उडाली तर त्यांची इंधन कार्यक्षमता (fuel efficiency) खूपच कमी होते. म्हणजे, अगोदरच महागडा असलेला प्रवास अतीमहागडा होतो. मात्र, AERION AS2 मध्ये या समस्येवर उपाय शोधलेला दिसत आहे. कारण, लेखात लिहिल्याप्रमाणेच... हे विमान सब-सॉनिक Mach 0.95 वेगाने कार्यक्षमरीत्या उडू शकते. सब-सॉनिक उड्डाणांत सॉनिक बूम होत नसल्याने हे विमान मानवी वस्तीवरून निर्धोकपणे उड्डाण करू शकते.

राधासुत 20/06/2018 - 20:51
लेख सुरुवातीस कुतूहलाने परंतु नंतर शेवटपर्यंत बारकाईने वाचला. एकदा तरी या स्वप्नातीत विमानाने प्रवास करण्याची इच्छा मनी जागी झाली. ताबडतोब बादलीतील यादीमध्ये भर केली. धन्यवाद !

चामुंडराय 29/05/2018 - 03:40
पहिल्यांदा चुकून स्वप्नातील विमान प्रवास असे वाचले. पुन्हा वाचल्यावर कळले परंतु पुढे धागा वाचल्यावर, तिकिटाचे दर आणि अशा विमांनाची उपलब्धता वाचल्यावर वाटले खरेच स्वप्नातीलच आहे हा विमान प्रवास. बाकी लेख तुमच्या नेहमीच्या शैली प्रमाणे अभ्यासू आणि माहितीपूर्ण आहे हेवेसांनलगे.

आनंदयात्री 29/05/2018 - 06:25
>> एखादी कंपनी जगावेगळे तंत्रज्ञान विकसित करून, स्वनातीत विमानप्रवास सर्वसामान्य प्रवाश्यांच्या आवाक्यात आणून, व्यापारी विमानप्रवासात क्रांतिकारी बदल घडवून आणेल की काय, हे पाहणे मोठे रोचक ठरेल, यात संशय नाही ! स्पेस एक्स त्यांच्या बीएफआर रॉकेटचा वापर करून पृथ्वीवर प्रवासी वाहतूकसेवा सुरु करणार अशी चर्चा मागच्या वर्षी होती. त्यावर पुढे काही वाचण्यात आले नाही पण त्याबाबत हि लिंक अतिशय रोचक माहिती देते - https://www.theverge.com/2017/9/29/16383048/elon-musk-spacex-rocket-transport-earth-travel

गवि 29/05/2018 - 07:44
अतिशय रोचक माहिती. धन्यवाद. भविष्यातही सुपरसोनिक विमानं ही शेड्युल्ड पॅसेंजर फ्लाईट म्हणून यशस्वी ठरण्याची शक्यता फार कमी आहे. टेक्नॉलॉजी म्हणजे सर्व असं नव्हे. कमर्शियल गणित मुख्य. ते जमणं लॉंग टर्म कठीण आहे, या विमानांबाबतही.

जेम्स वांड 29/05/2018 - 10:12
अन त्यांना पूर्ण करायच्या ह्या जिद्दीला सलाम. पण थोडे मन चुकचुकले, ह्या सुपरसॉनिक विमानांत नाही म्हणले तरी प्रचलित जेट लायनर्सपेक्षा जास्तच इंधन जळणार. ओझोनच्या थराला अजून किती भोके पडतील असे वाटते काका? की त्याला काबूत ठेवायला काही खास सोयी डिझाईन मध्ये अंतर्भूत केल्या गेल्यात? जगात सगळ्यात जास्त कार्बन उत्सर्जन करणाऱ्या अमेरिकेने हल्लीच त्याच्याविरुद्ध चालणाऱ्या चळवळीतून हातपाय गुंडाळले आहेत अशी बातमी होती, पुढे काय?

एस 29/05/2018 - 23:28
ह्या सुपरसॉनिक विमानांत नाही म्हणले तरी प्रचलित जेट लायनर्सपेक्षा जास्तच इंधन जळणार. ओझोनच्या थराला अजून किती भोके पडतील असे वाटते काका?
ही भीती सार्थ आहे. परंतु वायुप्रदूषणास जास्त कारणीभूत ही जगातील कारसारखी ऑटोमोबिल आहेत. लेख नेहमीप्रमाणेच माहितीपूर्ण आणि उत्तम. रच्याकने, त्या सोलर विमानाचे पुढे काय झाले? व्यावसायिक वापरासाठी सौरविमान तंत्रज्ञान नजीकच्या भविष्यात अस्तित्त्वात येईल का?

चौकटराजा 29/05/2018 - 10:32
अलीकडेच " विमाने " या विषयात रस निर्माण झाल्याने वाचून काढले . विमानांची प्रवासी क्षमता पहाता हे प्रकरण जागतिक दर्जाच्या धानिकासाठी ठीक आहे. जाता जाता - ए ३८० हे विमान तयार होता असताना प्रतीस्पर्धी बोईंग चे असे म्हणणे होते की "अशा मोठ्या विमानाची गरजच नाही . असे धाडस अंगलट येउ शकेल ! " अर्थात असे झाले नाही . अनेक वैमानिक व प्रवासी यांचे ते लाडके विमान ठरले . ते १२ प्रवासी वाले विमान तुम्ही , मी, कंजूस काका व चित्रगुप्त या शिणेर शिटीजन व आपल्या बायका यांना पुरेल ! ;))

डॉ सुहास म्हात्रे 29/05/2018 - 12:09
धन्यवाद ! ते १२ प्रवासी वाले विमान तुम्ही , मी, कंजूस काका व चित्रगुप्त या शिणेर शिटीजन व आपल्या बायका यांना पुरेल ! ;)) त्या विमानातून आपण सगळे जगप्रवास करत आहोत असे स्वप्न पहायला आपल्याला कोण अडवू शकते ?! :)

सुखी 30/05/2018 - 23:25
चौरा काका, A ३८० band करायला लागले आहेत, कोण गिराईकच नाहीये त्याला https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-01-15/airbus-stakes-future-of-a380-jumbo-on-new-order-from-emirates

ज्ञानोबाचे पैजार 29/05/2018 - 12:33
प्रत्यक्ष विमानात बसायला मिळण्याची शक्यता नाहीच तरी सुध्दा असे काही वाचायला मजा येते, फोटू क्र २ आणि ३ दिसत नाहीयेत तेवढे दुरुस्त करा पैजारबुवा,

डॉ सुहास म्हात्रे 29/05/2018 - 12:47
धन्यवाद ! फोटो दिसत होते. परत एकदा "पब्लिक अ‍ॅक्सेस + रिफ्रेश" केले आहेत. आता दिसावेत.

नाखु 29/05/2018 - 12:50
लिखाण अलिकडच्या मिपावरील हवाई (सवाई) उड्डाण चर्चा पाहिल्यावर खर्या विमानावरचा लेख जास्त भावतो आणि आवडतोही जमिनीवरचा नाखु स्वप्न पाहणारा

गामा पैलवान 29/05/2018 - 13:01
डॉक्टर सुहास म्हात्रे, रोचक माहिती आहे. लेख आवडला. वेग ही अतिशय महागडी वस्तू आहे. लेखास थोडं गालबोट लागलंय. ते म्हणजे ६७७० गॅलन चे ३०७७७ लिटर होतात. आ.न., -गा.पै.

डॉ सुहास म्हात्रे 29/05/2018 - 14:10
धन्यवाद ! मी सायंटिफिक कॅलक्युलेटर वापरून रुपांतरण केले आहे (१ गॅलन (US) = ३.७८५४१२ लिटर्स), त्यानुसार लेखातलाआकडा (पूर्णांकापर्यंत राऊंड अप करून) बरोबर आहे.

डॉ सुहास म्हात्रे 29/05/2018 - 14:11
आताच तुमचा दुवा बघितला. तेथेही लिटर्समध्ये 25627.24 हाच आकडा दिसत आहे. तुम्ही इंपिरियल गॅलन्स धरून हिशेब केलेला दिसत आहे.

गामा पैलवान 29/05/2018 - 18:00
डॉक्टर सुहास म्हात्रे, बरोबर आहे तुमचं निरीक्षण. माझ्या गुग्गुळाचार्यांनी इम्पेरियल ग्यालन धरलं. अमेरिकी ग्यालनने आकडा २५००० लिटर्सच्या जवळपास जातो. आ.न., -गा.पै.

शेखरमोघे 29/05/2018 - 18:45
(नेहेमीसारखेच) छान लिखाण -वेगळ्याच विषयावर. जरी "आवाजाच्या वेगापेक्षा जास्त वेगाने उड्डाण करताना ते विमान इतका मोठा आवाज (सॉनिक बूम) करत असे की त्यामुळे केवळ ध्वनिप्रदूषणच होत असे असे नाही तर विमानमार्गाखाली असलेल्या जमिनीवरच्या घरांच्या खिडक्या हादरत/फुटत असत. " तरी विमानाचा उड्डाणाच्या आणि उतरण्याच्या वेगाचे आणि मार्गाचे नियन्त्रण केल्याने हा प्रश्ण बराचसा सुटला होता. त्यामुळे इतरही मार्ग (युरोप ते आशिया) विचाराधीन असले तरी त्याचवेळी होत गेलेले अपघात आणि त्यामुळे उच्चभ्रूना concorde प्रवासाची वाटणारी भीति (तसेच अशा अपघातानन्तर होणार्‍या कोर्ट कचेर्‍या + नुकसान भरपाई याची विमान कम्पन्याना वाटणारी भीति कारण concordeचे प्रवासी अति-श्रीमन्त असत) यावर मात करणेही concorde ला जड गेले.

डॉ सुहास म्हात्रे 29/05/2018 - 20:20
धन्यवाद ! मुद्द्यांशी सहमत. इथे काँकॉर्ड फक्त पार्श्वभूमीवर असल्याने खूप तपशील या लेखात टाळले. इथे काँकॉर्डबद्दल अधिक माहिती मिळेल.

प्रसाद गोडबोले 29/05/2018 - 23:02
अप्रतिम ! अतिषय माहीतीपुर्ण लेख ! ( मी हिरव्या देशात होतो तेव्हा ) प्रवास करत असताना हिथ्रो अयरपोर्ट वर कॉनकॉर्ड पाहिले होते , ( पण अर्थात पुलं म्हणाले तसे ते एखाद्या लावणी साम्राज्ञीला कोथींबीर निवडतना पाहिल्या सारखे होते ते ) पण तेव्हा पासुन एकुणच ह्या सुपर सॉनिक प्रकारा विषयी प्रचंड कुतुहल आहे ! विमान एकदा हवेत गेल्यावर बाहेरील वेगाचा अंदाज येत नाही , त्यामुळे माक स्पीडचा सुध्दा एकदा टेकॉफ घेतल्यानंतर काही विशेष फील राहील का ? शिवाय एयर ट्रॅवल इन्डस्ट्री कायमच तोट्यात असते , त्यामुळे ह्या अस्सल्या लक्षरी फ्लाईटचा धंदा कितपत चालेल ह्या बद्दल शंकाच आहे ! जरी चालला तरी सर्वसमान्य माणासला परवडणे अशक्यच ! आम्ही आपली सिसेना १७२ ची स्वप्ने पहातो , अगदी ४०-५० ह पर्यंत मिळतंय पण मेन्टेनन्स चं गणित जमवणं अवघड आहे ,असो , हे जरी घेता आले तरी जिंकलो, नाही घेता अलं तरी काही हरकत नाही =)))) :) c ( इमेज विकिपेडीया वरुन चोप्य्पस्ते : https://en.wikipedia.org/wiki/Cessna_172)

जेम्स वांड 30/05/2018 - 12:00
विमान एकदा हवेत गेल्यावर बाहेरील वेगाचा अंदाज येत नाही , त्यामुळे माक स्पीडचा सुध्दा एकदा टेकॉफ घेतल्यानंतर काही विशेष फील राहील का ?
राजधानी/शताब्दी रेल्वेत जसे आजकाल अगला स्टेशन वगैरे सांगणारे एलईडी डिस्प्ले असतात तसेच काँकॉर्ड मध्ये विमान किती मॅक स्पीडने प्रवास करते आहे ते दर्शवणारे एलईडी फलक होते (असं एका नॅशनल जियोग्राफिक डॉक्युमेंटरी मध्ये पाहिलेलं आठवतंय) (कोयना-महालक्ष्मी-महाराष्ट्र एक्सप्रेस जिंदाबाद) वांडो

प्रसाद गोडबोले 01/06/2018 - 21:26
हो. नवीन 172S ह्या मॉडेल किंमत : US$307,500 (2012) इतकी होती विकिपेडीया नुसार, पण सेकन्ड हँड 40-50 हजार डॉलर मध्ये मिळतात . लुईस कोले एका युट्युबर ने हे विमान विकत घेवुन पृथ्वी प्रदक्षिणा केलेली फन फॉर लुईस ह्या त्याच्या च्यानल वर हे विडिओ आहेत ! ते पाहिल्या पासुन जरा कुतुहल जागृत झालेल म्हणुन माहीती काढली होती :) जस्ट इमॅजिन - एका सिंगल इंजिन विमानातुन अफाट पॅसिफिक समुद्र क्रॉस करणे काय थ्रिल असेल ! बेक्कार च्यायला !!

गवि 06/06/2018 - 20:33
C152 याहून स्वस्त मिळेल. 2 सीटर. बाकी सर्व तसंच. पण वेळोवेळी करंट ठेवावं लागणारं COA (certificate of airworthiness), पार्किंग चार्जेस, मेंटेनन्स हे भरपूर जास्त महाग पडेल.

सुधीर कांदळकर 02/06/2018 - 07:04
जमिनीवरून सॉनिक बूम्स न करणार्‍या कमी वेगाने आणि महासागरावरून स्वनातीत वेगाने असे करताअ येत नाही का? लेख आवडला हेवेसांनल

डॉ सुहास म्हात्रे 02/06/2018 - 14:05
धन्यवाद ! सुपरसॉनिक इंजिनांची रचना अशी असते की ती सब-सॉनिक वेगाने उडाली तर त्यांची इंधन कार्यक्षमता (fuel efficiency) खूपच कमी होते. म्हणजे, अगोदरच महागडा असलेला प्रवास अतीमहागडा होतो. मात्र, AERION AS2 मध्ये या समस्येवर उपाय शोधलेला दिसत आहे. कारण, लेखात लिहिल्याप्रमाणेच... हे विमान सब-सॉनिक Mach 0.95 वेगाने कार्यक्षमरीत्या उडू शकते. सब-सॉनिक उड्डाणांत सॉनिक बूम होत नसल्याने हे विमान मानवी वस्तीवरून निर्धोकपणे उड्डाण करू शकते.

राधासुत 20/06/2018 - 20:51
लेख सुरुवातीस कुतूहलाने परंतु नंतर शेवटपर्यंत बारकाईने वाचला. एकदा तरी या स्वप्नातीत विमानाने प्रवास करण्याची इच्छा मनी जागी झाली. ताबडतोब बादलीतील यादीमध्ये भर केली. धन्यवाद !
स्वनातीत (आवाजापेक्षा जास्त म्हणजे सुपर-सॉनिक वेगाने ) उडणारी विमाने ही काही नवीन गोष्ट अजिबात नाही. मात्र, लढाऊ विमानांच्या बाबतीत स्वनातीत वेग ही सामान्य गोष्ट असली तरी व्यापारी तत्त्वावर केल्या गेलेल्या स्वनातीत विमानसेवेच्या (commercial supersonic air-travel) मार्गात सतत मोठमोठे अडथळे येत राहिले आहेत. सर्वसामान्य माणसांच्या मनात तर स्वनातीत प्रवास केवळ एक स्वप्न म्हणूनच राहिला आहे. १९६९ ते २००३ या कालखंडात व्यापारी तत्त्वावर चाललेली पहिली वहिली स्वनातीत काँकॉर्ड विमानसेवा बंद पडून आता १५ वर्षे लोटली आहेत. त्या सेवेला सुरुवातीपासूनच अनेक प्रकारच्या समस्यांनी ग्रासले होते.
तंत्र
प्रवास
विज्ञान
माहिती

चतुरभ्रमणध्वनीच्या (स्मार्टफोन) कॅमेर्‍याचे नाविन्यपूर्ण उपयोग

डॉ सुहास म्हात्रे ·

डँबिस००७ 18/03/2018 - 14:56
धन्यवाद डॉ सुहास म्हात्रे साहेब, माझा एक पैसा, फोनच्या कॅमेराचा आणखी एक उपयोग : बर्याच उत्पादनाच्या / औषधाच्या वेष्टणावर ची माहीती ही अती बारीक फॉण्ट मध्ये टापलेली असते. एक्सायरी डेट वाचता येत नाही अश्यावेळेला मॅग्निफाईंग ग्लासची गरज भासते. अश्यावेळेला फोन कॅमेरा कामाला येतो. फोनच्या कॅमेरातुन ह्या लिखाणाकेडे बघत असताना झुम केल की बारिक फाँण्टची अक्षर वाचता येतात.

माहितगार 18/03/2018 - 18:06
उपयूक्त धागा ८) काढलेले बहुतेक फोटो त्वरीत कामाचे नसतात व केवळ आठवण म्हणून काढलेले असतात. ते फोनवर सतत साठवून बाळगणे आवश्यक नसते. बहुतेक सर्व कॅमेरा अ‍ॅप्समध्ये फोटो त्वरीत (किंवा ब्रॉडबँड उपलब्ध झाल्यावर) जालावर साठवण्याची आणि फोनवर आवश्यक नसलेले फोटो तेथून नष्ट (डिलिट) करण्याची सोय असते. यामुळे फोनवरची जागा (मेमरी) भरून फोन संथ होण्याचे प्रमाण कमी होते हे कसे करावे हे जाणून घेण्यात जाणकारांनी नदत करावी ही विनंती.

डॉ सुहास म्हात्रे 18/03/2018 - 18:49
हे दोन प्रकारे करता येते: १. फोटो जालावर ठेवणे: १.अ) फोटो आपोआप जालावर पाठवण्यासाठी: गुगलफोटोमध्ये "सेटिंग्ज > बॅक अप अँड सिंक" हा पर्याय वापरा. १.आ) फोटो जालावर पाठवल्यावर मोबाईलमधून आपोआप डिलिट होण्यासाठी: "सेटिंग्ज > फ्री अप डिव्हाईस स्टोरेज" हा पर्याय वापरा. १. इ) "सेटिंग्ज"मध्ये इतर अनेक उपयोगी सोयी आहेत, त्यांना पण पहा. २. कॅमेर्‍यात मोठ्या क्षमतेचे मेमरी (एसडी) अ‍ॅड-ऑन कार्ड असल्यासः कॅमेराअ‍ॅपमध्ये "सेटिंग > स्टोरेज > मेमरी कार्ड" हा पर्याय वापरा. याने कॅमेर्‍याने काढलेले फोटो एसडी कार्डावर "माय फाईल्स > ऑल > स्टोरेज > एसडी कार्ड > डीसीआयएम > कॅमेरा" येथे साठवले जातात व मोबाईलची मूळ मेमरी मोकळी राहते. असे केल्याने ते कॅमेर्‍यातच राहतात आणि नेट न वापरता कॅमेर्‍यात पाहता येतात. एसडी कार्ड भरत आल्यावर (किंवा इतर केव्हा हवे तेव्हा) मोबाईल काँप्युटरला जोडून, डेटा पॅकला धक्का न लावता, हे फोटो हवे तिथे कॉपी-पेस्ट करून साठवून ठेवता येतात

माहितगार 18/03/2018 - 19:09
आत्ता लगेच अ‍ॅक्तीव्हेट केले आहे. अर्थात मी स्वतःहून शेअर केल्या शिवाय इतरांना दिसणार नाहीत ना अशी अपेक्षा करतो कारण क्वचीत आयडी आणि दिलेले चेक इत्यादीचे फोटोग्राफस घ्यायची सवय आहे मला

डॉ सुहास म्हात्रे 18/03/2018 - 20:28
गुगल्फोटोमध्ये वेगवेगळे अल्बम्स (फोल्डर्स) बनवून त्या प्रत्येकाला स्वतंत्रपणे अ‍ॅक्सेस देण्याची सोय आहे. अल्बमच्या पेजच्या वर उजव्या कोपर्‍यात असलेल्या शेअर आयकॉनवर क्लिक करा आणि त्यानंतर येणार्‍या विंडोच्या खालच्या भागात असलेल्या गुगल+ मध्ये जाऊन हवे तसे अ‍ॅक्सेस सेट करू शकाल. जरासे प्रयोग केलेत तर दर फोटोचा स्वतंत्र अ‍ॅक्सेस सेट करता येतात (फोटो-लेव्हल कंट्रोल). मात्र, तसे करणे किचकट काम असल्याने, समान विषयांचे/अ‍ॅक्सेस द्यायचे असलेले फोटो मी वेगवेगळ्या अल्बम्समध्ये ठेवतो आणि प्रत्येक अल्बमला जरूर तो अ‍ॅक्सेस देतो (अल्बम लेव्हल कंट्रोल)... तो अ‍ॅक्सेस त्या अल्बममधिल सगळ्या फोटोंना लागू होतो. हा उपाय सर्वात सोपा आणि जास्त व्यावहारीक आहे.

चामुंडराय 18/03/2018 - 18:15
चभ्रध्व च्या कॅमेऱ्याचा आणखी एक उपयोग म्हणजे त्याचा आरशा सारखा वापर :) काही महिला सहकाऱ्यांना मेकअप, लिपस्टिक आणि एकंदरीत अवतार ठीकठाक आहे का हे पाहण्यासाठी फ्रंट कॅमेऱ्याचा वापर करताना बघितले आहे. अस्वीकरण : हे निरीक्षण अहेतुक आणि अजाणतेपणी घडलेले आहे असे मत नोंदवतो / स्पष्ट करतो.

चित्रगुप्त 18/03/2018 - 19:56
अतिशय उपयोगी धागा प्रसवल्याबद्दल आभार. परवाच नवीन चष्मा बनवण्यासाठी गेलेलो असता एक तरूण मुलगी चष्म्याची फ्रेम निवडत होती. मात्र समोर लहानमोठे आरसे उपलब्ध असूनही, आणि फ्रेम कशी दिसते हे सांगण्यास उत्सुक असलेली तिची आई बरोबर असूनही ती प्रत्येक फ्रेम घालून मोबाईलात बघत होती, आणि त्या फ्रेमसह ओठांचा चंबू वगैरे करून आपण कसे दिसतो हे बघत होती.

डॉ सुहास म्हात्रे 18/03/2018 - 18:23
@ डँबिस००७ : व्यावहारीक उपयोग ! @ चामुंडराय : यात वाईत काहीच नाही. पावसात, वार्‍यात आणि मुंबईच्या लोकलच्या प्रवासात हा उपयोगे स्त्री-पुरूष दोघांनाही सारखाच उपयोगी आहे. दोघांनाही भर टाकल्याबद्दल धन्यवाद !

माहितगार 18/03/2018 - 19:01
ओला उबर सारख्या सर्विसेस सोडून इतर रिक्षा गाड्या बसेस मध्ये कुणालाही बसवून देताना पुर्वी साध्या फोनवर गाड्यांचा नंबर डायल करत असे आता स्मार्टफोनवर गाडीच्या नंबर प्लेटचा फोटो घेऊन ठेवतो आणि असे नंतर अनावश्यक फोटो पुढच्या रविवारी वगळतो. पाकृंसाठीचा उपयोग तर सर्वच जण करतातच

कंजूस 18/03/2018 - 19:10
उपयुक्त माहिती. * "Image to text app" काढलेल्या फोटोतील मजकूर अक्षरी मिळवणे. सध्या इंग्रजीचे करता येते. मराठी नाही.

माहितगार 18/03/2018 - 19:35
QR code Scanner/Reader माझ्या सारखा नवागत, त्यातला रिलायेबल आणि सुरक्स्।ईत QR code Scanner/Reader कोणता आहे ह्या विचारात पडतो आणि एवढ्या कारणामुळे मी अद्याप QR code Scanner/Reader डाऊनलोड केलेला नाही. याही बाबतीत मदत मिळाल्यास आभारी असेन.

माहितगार 18/03/2018 - 19:41
माझ्याकडे सॉमसंगचा ऑन ७ आहे. मला अजून एक असलेलि समस्या माझे क्रमांक डिअ‍ॅनडि केलेले असूनही येणार्‍या एस एम एसची संख्या बेसुमार आहे . कसे मॅनेज करावे सुचत नाही. दुसरे टाईप केलेला मराठी एस एम एस का कोण जाणे हा माझा फोन एम एम एस मध्ये कन्व्हर्ट करतो आणि बरेचसे मराठी एस एम एस जातच नाहीत कधी कधी जातात सुद्धा. अजून एक आलेली समस्या लॅप्टॉपवर च्या पिडीएफ व्हॉट्सअ‍ॅपवर शेअर करण्यास नव्यानेच अडचण येते आहे, काही महिन्यांपुर्वी काही अडचण नव्हती

कंजूस 19/03/2018 - 05:54
पिडीएफ शेअरिंग - https jumpshare dot com वर अकाउंट बनवून तिथे फोटो/व्हिडिओ/pdf अपलोड करा. १) कोणत्याही डिवाइसमधून साइट लॅागिन करा. २) वाटसपसाठी फक्त pdf ची कॅापी लिंक पाठवायची.

योगी९०० 18/03/2018 - 22:51
काही कॅमेरा लेन्स झुम करण्याची अ‍ॅपअसतात. ती वापरून लांबवरचे पहाता येते. उदा: Telescopic 45X नावाचे अ‍ॅप वापरतोय. त्यातून बरेच लांबचे पहाता येते. दिवसा वापरलेतर झुम इफेक्ट चांगला मिळतो. प्रत्येक मोबाईलवर हे अ‍ॅप चालेलच असे नाही.

पगला गजोधर 19/03/2018 - 12:02
चांगला धागा, उपयुक्त माहिती. अवांतर: मी एका परदेशी संरक्षक विषयक मासिकात वाचलेले होते (नक्की डिटेल आठवत नाही चू भू दे घे) असे एक ऍप (होते /आहे / सध्या बंदी घातलीये माहीत नाही ) जमिनीवरून, आकाशात उडणाऱ्या प्रवासी विमानांकडे कॅमेरा रोखून क्लिक केल्यावर , कुठून कुठे जाणारे विमान, फ्लाईट क्र , कंपनीचे नाव , इतकंच काय विमान क्षमता ., बांधणीचा प्रकार इ माहिती मिळायची... असं ऍप दहशतवादी संघटना कश्या वापरतील यावर रिसर्च लेख होता बहुतेक ...

मास्टरमाईन्ड 20/04/2018 - 23:54
विमान जमिनीच्या पासून कमीत कमी ५०० मीटर अन्तरावरुन उडत असणार (कदाचित जास्तच, ३५००० फूट असं ऐकल्यासारखं वाटतंय). एवढ्या लांबचं Object कि ती ही उत्तम दर्जाचा मोबाईल कॅमेरा वापरलात तरी त्यात Capture होणं दुरापास्त आहे. दुसरं म्हणजे दहशतवादी असल्या कुठल्याही Third Party App वर अवलंबून राहतील हेही जवळपास अशक्य आहे. असं अ‍ॅप म्हणजे बहुतेक simulation असण्याची शक्यता जास्त आहे.

Nitin Palkar 19/03/2018 - 14:55
अतिशय माहितीप्रद लेख. आकाश दर्शन हा छंद असल्याने तो व spycam हे खूप उपयुक्त असे दोन महत्वाचे अतिरिक्त उपयोग समजले.धन्यवाद.

गवि 19/03/2018 - 15:09
काहीजणांच्या हाताच्या नसा काहीवेळा सापडत नाहीत (टेस्टसाठी lab मधे रक्त काढताना). तर त्या व्हेन्स ठळक करुन दाखवणाऱ्या कॅमेराऍप्सविषयी मधे वाचलं. काय टेक्निक आहे बघायला पाहिजे.

अनिंद्य 19/03/2018 - 15:26
एखाद्या इमेज वरून त्याची कुंडली देणारे ऍप आहे का कोणाच्या माहितीत - म्हणजे एखाद्या फुलाचा/वृक्षाचा किंवा इमारतीचा फोटो बघून त्याबद्दल बेसिक माहिती देऊ शकणारे?

मराठी कथालेखक 19/03/2018 - 18:06
google hangout dialer वरुन आता भारतातील क्रमांकावरही फोन करता येतो... (पुर्वी करता येत नसे).. इथे आधी कमीतकमी १० US Dollar रक्कम टाकावी लागते. ज्याला तुम्ही कॉल करता त्याच्याकडे इंटरनेट चालू असण्याची आवश्यकता नाही (अगदी लँडलाईनवरही कॉल होवू शकतो) एखादे वेळेस सिमला नेटवर्क नसेल पण चांगले वाय फाय कनेक्शन उपलब्ध असेल तर तातडीचा कॉल करण्यासाठी याचा उपयोग होवू शकतो.

कंजूस 24/03/2018 - 11:28
जरासे अवांतर कशाबद्दल आहे ते दोन ओळीत लिहा. ------- >>८. आठवणीत ठेवायचा मजकूर:>> गुगल कीप Google Keep मध्ये फोटो "अटॅचमेंट" म्हणून एक छोटी थंबनेल राहाते. ते प्रत्येकवेळी उघडून /क्लिक करून पाहावे लागते॥ Nimbus Note Web हे अॅप ( नोट अॅप आहे, IOS/ANDROID/WINDOWS तिन्हीवर sync होते) वापरल्यास फोटो मोठेच राहतात.

मदनबाण 24/03/2018 - 12:22
जरासे अवांतर कशाबद्दल आहे ते दोन ओळीत लिहा. कंजूस मामा अवं इडियो दिला हाय नव्हं, तो बघा की... बाकी गुगल लेंन्स अ‍ॅप कॅमरा वापरण्याचे नविन आयाम उघडत आहे. काही काळा पूर्वी मी गुगलचेचे कोणते तरी कॅमेरा अ‍ॅप वापरुन पाहिले होते ज्यामुळे तो कॅमेरा समोरची वस्तु ओळखतो...म्हणजे पीसी मॉनिटरवर कॅमेरा रोखला तर मॉनिटर असे कॅमेरा दर्शवतो, फुलावर कॅमेरा रोखला तर ते फुल कोणते ते कॅमरा अ‍ॅप आपल्याला सांगते. नंतर ते अ‍ॅप काढुन टाकले होते.

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Hit The Road Jack (remastered) :- Ray Charles

मराठी कथालेखक 02/04/2018 - 15:39
Paytm किंवा तत्सम Wallet वापरु शकता किंवा UPI based transaction साठी अनेक apps आहेत (जसे BHIM, पुन्हा paytm ही आहे , अनेक बॅंकाचे apps). तरी तुम्हाला विस्ताराने माहिती हवी असल्यास स्वतंत्र धागा काढा असे सुचवेन. तिथे प्रत्येक app ची विस्ताराने चर्चा करुयात.

तिमा 25/03/2018 - 07:54
मोबाईलचे इतके उपयोग आहेत, त्यांत खालच्या बाजूला एखादे शेव्हिंग किट पण असले पाहिजे. ड्राय शेव्हरसारखी दाढी पण करता आली पाहिजे. फोनचा रोल करुन त्यातला व्हायब्रेटर वापरुन , त्याचा ' जसा पाहिजे तसा 'ही उपयोग करता येईल, अशी व्यवस्था पाहिजे.

सुखीमाणूस 20/04/2018 - 19:43
लाइफ 360 इन्स्टॉल केली कुटुंबातील सर्व सदस्यांच्या फोनवर. सुट्टीत मुले लाम्बवर सायकल घेउन फिरतात. त्याना प्रेस करणे सोपे झाले. मुलीला याची उपयुक्तता पटली. तिच्या मैत्रिणी व्यायाम म्हणून सायकल चालवायला येत नाहीत. तिला मुलांबरोबर जाव लागत मग उगीच काळजी वाटते. शिवाय ती देखिल आमच्या वर लक्ष ठेवते.

डॉ सुहास म्हात्रे 20/04/2018 - 21:42
अत्यंत उपयोगी अ‍ॅप आहे हे ! विशेषतः, पालकांचा रक्तदाब ताब्यात ठेवण्यासाठी तर फार उपयोगी आहे ! :)

डँबिस००७ 18/03/2018 - 14:56
धन्यवाद डॉ सुहास म्हात्रे साहेब, माझा एक पैसा, फोनच्या कॅमेराचा आणखी एक उपयोग : बर्याच उत्पादनाच्या / औषधाच्या वेष्टणावर ची माहीती ही अती बारीक फॉण्ट मध्ये टापलेली असते. एक्सायरी डेट वाचता येत नाही अश्यावेळेला मॅग्निफाईंग ग्लासची गरज भासते. अश्यावेळेला फोन कॅमेरा कामाला येतो. फोनच्या कॅमेरातुन ह्या लिखाणाकेडे बघत असताना झुम केल की बारिक फाँण्टची अक्षर वाचता येतात.

माहितगार 18/03/2018 - 18:06
उपयूक्त धागा ८) काढलेले बहुतेक फोटो त्वरीत कामाचे नसतात व केवळ आठवण म्हणून काढलेले असतात. ते फोनवर सतत साठवून बाळगणे आवश्यक नसते. बहुतेक सर्व कॅमेरा अ‍ॅप्समध्ये फोटो त्वरीत (किंवा ब्रॉडबँड उपलब्ध झाल्यावर) जालावर साठवण्याची आणि फोनवर आवश्यक नसलेले फोटो तेथून नष्ट (डिलिट) करण्याची सोय असते. यामुळे फोनवरची जागा (मेमरी) भरून फोन संथ होण्याचे प्रमाण कमी होते हे कसे करावे हे जाणून घेण्यात जाणकारांनी नदत करावी ही विनंती.

डॉ सुहास म्हात्रे 18/03/2018 - 18:49
हे दोन प्रकारे करता येते: १. फोटो जालावर ठेवणे: १.अ) फोटो आपोआप जालावर पाठवण्यासाठी: गुगलफोटोमध्ये "सेटिंग्ज > बॅक अप अँड सिंक" हा पर्याय वापरा. १.आ) फोटो जालावर पाठवल्यावर मोबाईलमधून आपोआप डिलिट होण्यासाठी: "सेटिंग्ज > फ्री अप डिव्हाईस स्टोरेज" हा पर्याय वापरा. १. इ) "सेटिंग्ज"मध्ये इतर अनेक उपयोगी सोयी आहेत, त्यांना पण पहा. २. कॅमेर्‍यात मोठ्या क्षमतेचे मेमरी (एसडी) अ‍ॅड-ऑन कार्ड असल्यासः कॅमेराअ‍ॅपमध्ये "सेटिंग > स्टोरेज > मेमरी कार्ड" हा पर्याय वापरा. याने कॅमेर्‍याने काढलेले फोटो एसडी कार्डावर "माय फाईल्स > ऑल > स्टोरेज > एसडी कार्ड > डीसीआयएम > कॅमेरा" येथे साठवले जातात व मोबाईलची मूळ मेमरी मोकळी राहते. असे केल्याने ते कॅमेर्‍यातच राहतात आणि नेट न वापरता कॅमेर्‍यात पाहता येतात. एसडी कार्ड भरत आल्यावर (किंवा इतर केव्हा हवे तेव्हा) मोबाईल काँप्युटरला जोडून, डेटा पॅकला धक्का न लावता, हे फोटो हवे तिथे कॉपी-पेस्ट करून साठवून ठेवता येतात

माहितगार 18/03/2018 - 19:09
आत्ता लगेच अ‍ॅक्तीव्हेट केले आहे. अर्थात मी स्वतःहून शेअर केल्या शिवाय इतरांना दिसणार नाहीत ना अशी अपेक्षा करतो कारण क्वचीत आयडी आणि दिलेले चेक इत्यादीचे फोटोग्राफस घ्यायची सवय आहे मला

डॉ सुहास म्हात्रे 18/03/2018 - 20:28
गुगल्फोटोमध्ये वेगवेगळे अल्बम्स (फोल्डर्स) बनवून त्या प्रत्येकाला स्वतंत्रपणे अ‍ॅक्सेस देण्याची सोय आहे. अल्बमच्या पेजच्या वर उजव्या कोपर्‍यात असलेल्या शेअर आयकॉनवर क्लिक करा आणि त्यानंतर येणार्‍या विंडोच्या खालच्या भागात असलेल्या गुगल+ मध्ये जाऊन हवे तसे अ‍ॅक्सेस सेट करू शकाल. जरासे प्रयोग केलेत तर दर फोटोचा स्वतंत्र अ‍ॅक्सेस सेट करता येतात (फोटो-लेव्हल कंट्रोल). मात्र, तसे करणे किचकट काम असल्याने, समान विषयांचे/अ‍ॅक्सेस द्यायचे असलेले फोटो मी वेगवेगळ्या अल्बम्समध्ये ठेवतो आणि प्रत्येक अल्बमला जरूर तो अ‍ॅक्सेस देतो (अल्बम लेव्हल कंट्रोल)... तो अ‍ॅक्सेस त्या अल्बममधिल सगळ्या फोटोंना लागू होतो. हा उपाय सर्वात सोपा आणि जास्त व्यावहारीक आहे.

चामुंडराय 18/03/2018 - 18:15
चभ्रध्व च्या कॅमेऱ्याचा आणखी एक उपयोग म्हणजे त्याचा आरशा सारखा वापर :) काही महिला सहकाऱ्यांना मेकअप, लिपस्टिक आणि एकंदरीत अवतार ठीकठाक आहे का हे पाहण्यासाठी फ्रंट कॅमेऱ्याचा वापर करताना बघितले आहे. अस्वीकरण : हे निरीक्षण अहेतुक आणि अजाणतेपणी घडलेले आहे असे मत नोंदवतो / स्पष्ट करतो.

चित्रगुप्त 18/03/2018 - 19:56
अतिशय उपयोगी धागा प्रसवल्याबद्दल आभार. परवाच नवीन चष्मा बनवण्यासाठी गेलेलो असता एक तरूण मुलगी चष्म्याची फ्रेम निवडत होती. मात्र समोर लहानमोठे आरसे उपलब्ध असूनही, आणि फ्रेम कशी दिसते हे सांगण्यास उत्सुक असलेली तिची आई बरोबर असूनही ती प्रत्येक फ्रेम घालून मोबाईलात बघत होती, आणि त्या फ्रेमसह ओठांचा चंबू वगैरे करून आपण कसे दिसतो हे बघत होती.

डॉ सुहास म्हात्रे 18/03/2018 - 18:23
@ डँबिस००७ : व्यावहारीक उपयोग ! @ चामुंडराय : यात वाईत काहीच नाही. पावसात, वार्‍यात आणि मुंबईच्या लोकलच्या प्रवासात हा उपयोगे स्त्री-पुरूष दोघांनाही सारखाच उपयोगी आहे. दोघांनाही भर टाकल्याबद्दल धन्यवाद !

माहितगार 18/03/2018 - 19:01
ओला उबर सारख्या सर्विसेस सोडून इतर रिक्षा गाड्या बसेस मध्ये कुणालाही बसवून देताना पुर्वी साध्या फोनवर गाड्यांचा नंबर डायल करत असे आता स्मार्टफोनवर गाडीच्या नंबर प्लेटचा फोटो घेऊन ठेवतो आणि असे नंतर अनावश्यक फोटो पुढच्या रविवारी वगळतो. पाकृंसाठीचा उपयोग तर सर्वच जण करतातच

कंजूस 18/03/2018 - 19:10
उपयुक्त माहिती. * "Image to text app" काढलेल्या फोटोतील मजकूर अक्षरी मिळवणे. सध्या इंग्रजीचे करता येते. मराठी नाही.

माहितगार 18/03/2018 - 19:35
QR code Scanner/Reader माझ्या सारखा नवागत, त्यातला रिलायेबल आणि सुरक्स्।ईत QR code Scanner/Reader कोणता आहे ह्या विचारात पडतो आणि एवढ्या कारणामुळे मी अद्याप QR code Scanner/Reader डाऊनलोड केलेला नाही. याही बाबतीत मदत मिळाल्यास आभारी असेन.

माहितगार 18/03/2018 - 19:41
माझ्याकडे सॉमसंगचा ऑन ७ आहे. मला अजून एक असलेलि समस्या माझे क्रमांक डिअ‍ॅनडि केलेले असूनही येणार्‍या एस एम एसची संख्या बेसुमार आहे . कसे मॅनेज करावे सुचत नाही. दुसरे टाईप केलेला मराठी एस एम एस का कोण जाणे हा माझा फोन एम एम एस मध्ये कन्व्हर्ट करतो आणि बरेचसे मराठी एस एम एस जातच नाहीत कधी कधी जातात सुद्धा. अजून एक आलेली समस्या लॅप्टॉपवर च्या पिडीएफ व्हॉट्सअ‍ॅपवर शेअर करण्यास नव्यानेच अडचण येते आहे, काही महिन्यांपुर्वी काही अडचण नव्हती

कंजूस 19/03/2018 - 05:54
पिडीएफ शेअरिंग - https jumpshare dot com वर अकाउंट बनवून तिथे फोटो/व्हिडिओ/pdf अपलोड करा. १) कोणत्याही डिवाइसमधून साइट लॅागिन करा. २) वाटसपसाठी फक्त pdf ची कॅापी लिंक पाठवायची.

योगी९०० 18/03/2018 - 22:51
काही कॅमेरा लेन्स झुम करण्याची अ‍ॅपअसतात. ती वापरून लांबवरचे पहाता येते. उदा: Telescopic 45X नावाचे अ‍ॅप वापरतोय. त्यातून बरेच लांबचे पहाता येते. दिवसा वापरलेतर झुम इफेक्ट चांगला मिळतो. प्रत्येक मोबाईलवर हे अ‍ॅप चालेलच असे नाही.

पगला गजोधर 19/03/2018 - 12:02
चांगला धागा, उपयुक्त माहिती. अवांतर: मी एका परदेशी संरक्षक विषयक मासिकात वाचलेले होते (नक्की डिटेल आठवत नाही चू भू दे घे) असे एक ऍप (होते /आहे / सध्या बंदी घातलीये माहीत नाही ) जमिनीवरून, आकाशात उडणाऱ्या प्रवासी विमानांकडे कॅमेरा रोखून क्लिक केल्यावर , कुठून कुठे जाणारे विमान, फ्लाईट क्र , कंपनीचे नाव , इतकंच काय विमान क्षमता ., बांधणीचा प्रकार इ माहिती मिळायची... असं ऍप दहशतवादी संघटना कश्या वापरतील यावर रिसर्च लेख होता बहुतेक ...

मास्टरमाईन्ड 20/04/2018 - 23:54
विमान जमिनीच्या पासून कमीत कमी ५०० मीटर अन्तरावरुन उडत असणार (कदाचित जास्तच, ३५००० फूट असं ऐकल्यासारखं वाटतंय). एवढ्या लांबचं Object कि ती ही उत्तम दर्जाचा मोबाईल कॅमेरा वापरलात तरी त्यात Capture होणं दुरापास्त आहे. दुसरं म्हणजे दहशतवादी असल्या कुठल्याही Third Party App वर अवलंबून राहतील हेही जवळपास अशक्य आहे. असं अ‍ॅप म्हणजे बहुतेक simulation असण्याची शक्यता जास्त आहे.

Nitin Palkar 19/03/2018 - 14:55
अतिशय माहितीप्रद लेख. आकाश दर्शन हा छंद असल्याने तो व spycam हे खूप उपयुक्त असे दोन महत्वाचे अतिरिक्त उपयोग समजले.धन्यवाद.

गवि 19/03/2018 - 15:09
काहीजणांच्या हाताच्या नसा काहीवेळा सापडत नाहीत (टेस्टसाठी lab मधे रक्त काढताना). तर त्या व्हेन्स ठळक करुन दाखवणाऱ्या कॅमेराऍप्सविषयी मधे वाचलं. काय टेक्निक आहे बघायला पाहिजे.

अनिंद्य 19/03/2018 - 15:26
एखाद्या इमेज वरून त्याची कुंडली देणारे ऍप आहे का कोणाच्या माहितीत - म्हणजे एखाद्या फुलाचा/वृक्षाचा किंवा इमारतीचा फोटो बघून त्याबद्दल बेसिक माहिती देऊ शकणारे?

मराठी कथालेखक 19/03/2018 - 18:06
google hangout dialer वरुन आता भारतातील क्रमांकावरही फोन करता येतो... (पुर्वी करता येत नसे).. इथे आधी कमीतकमी १० US Dollar रक्कम टाकावी लागते. ज्याला तुम्ही कॉल करता त्याच्याकडे इंटरनेट चालू असण्याची आवश्यकता नाही (अगदी लँडलाईनवरही कॉल होवू शकतो) एखादे वेळेस सिमला नेटवर्क नसेल पण चांगले वाय फाय कनेक्शन उपलब्ध असेल तर तातडीचा कॉल करण्यासाठी याचा उपयोग होवू शकतो.

कंजूस 24/03/2018 - 11:28
जरासे अवांतर कशाबद्दल आहे ते दोन ओळीत लिहा. ------- >>८. आठवणीत ठेवायचा मजकूर:>> गुगल कीप Google Keep मध्ये फोटो "अटॅचमेंट" म्हणून एक छोटी थंबनेल राहाते. ते प्रत्येकवेळी उघडून /क्लिक करून पाहावे लागते॥ Nimbus Note Web हे अॅप ( नोट अॅप आहे, IOS/ANDROID/WINDOWS तिन्हीवर sync होते) वापरल्यास फोटो मोठेच राहतात.

मदनबाण 24/03/2018 - 12:22
जरासे अवांतर कशाबद्दल आहे ते दोन ओळीत लिहा. कंजूस मामा अवं इडियो दिला हाय नव्हं, तो बघा की... बाकी गुगल लेंन्स अ‍ॅप कॅमरा वापरण्याचे नविन आयाम उघडत आहे. काही काळा पूर्वी मी गुगलचेचे कोणते तरी कॅमेरा अ‍ॅप वापरुन पाहिले होते ज्यामुळे तो कॅमेरा समोरची वस्तु ओळखतो...म्हणजे पीसी मॉनिटरवर कॅमेरा रोखला तर मॉनिटर असे कॅमेरा दर्शवतो, फुलावर कॅमेरा रोखला तर ते फुल कोणते ते कॅमरा अ‍ॅप आपल्याला सांगते. नंतर ते अ‍ॅप काढुन टाकले होते.

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Hit The Road Jack (remastered) :- Ray Charles

मराठी कथालेखक 02/04/2018 - 15:39
Paytm किंवा तत्सम Wallet वापरु शकता किंवा UPI based transaction साठी अनेक apps आहेत (जसे BHIM, पुन्हा paytm ही आहे , अनेक बॅंकाचे apps). तरी तुम्हाला विस्ताराने माहिती हवी असल्यास स्वतंत्र धागा काढा असे सुचवेन. तिथे प्रत्येक app ची विस्ताराने चर्चा करुयात.

तिमा 25/03/2018 - 07:54
मोबाईलचे इतके उपयोग आहेत, त्यांत खालच्या बाजूला एखादे शेव्हिंग किट पण असले पाहिजे. ड्राय शेव्हरसारखी दाढी पण करता आली पाहिजे. फोनचा रोल करुन त्यातला व्हायब्रेटर वापरुन , त्याचा ' जसा पाहिजे तसा 'ही उपयोग करता येईल, अशी व्यवस्था पाहिजे.

सुखीमाणूस 20/04/2018 - 19:43
लाइफ 360 इन्स्टॉल केली कुटुंबातील सर्व सदस्यांच्या फोनवर. सुट्टीत मुले लाम्बवर सायकल घेउन फिरतात. त्याना प्रेस करणे सोपे झाले. मुलीला याची उपयुक्तता पटली. तिच्या मैत्रिणी व्यायाम म्हणून सायकल चालवायला येत नाहीत. तिला मुलांबरोबर जाव लागत मग उगीच काळजी वाटते. शिवाय ती देखिल आमच्या वर लक्ष ठेवते.

डॉ सुहास म्हात्रे 20/04/2018 - 21:42
अत्यंत उपयोगी अ‍ॅप आहे हे ! विशेषतः, पालकांचा रक्तदाब ताब्यात ठेवण्यासाठी तर फार उपयोगी आहे ! :)
आजच्या घडीला चतुरभ्रमणध्वनी (स्मार्टफोन) बाळगणे ही नेहमिची गोष्ट झाली आहे. यात संभाषण आणि संदेश पाठवणे या सर्वसामान्य सोईबरोबर फोटो काढण्यासाठी कॅमेरा ही एक आकर्षक सोय असते, हे सांगायची गरज नाहीच. किंबहुना, जेथे जातो तिथला फोटो आणि सेल्फी फेबुवर टाकली नाही तर तो अक्षम्य अपराध असावा असा हल्ली फोनकॅमेर्‍याचा उपयोग होऊ लागला आहे.
तंत्र
विज्ञान
अनुभव
माहिती
मदत

एका सायन्स प्रोजेक्टची गोष्ट

बाजीप्रभू ·

एस 01/03/2018 - 16:33
चांगलं आहे. वर्किंग मॉडेल असावं असा आग्रह विज्ञान प्रदर्शनांमध्ये असायचा. इथे ते अर्थातच शक्य नाही. पण मॉडेल चांगलं दिसतंय.

तेजस आठवले 01/03/2018 - 22:12
मस्त प्रोजेक्ट. मॉडेल मस्त झाले आहे. व्यवस्थितपणा आणि टापटीप मॉडेलमधून दिसते आहे. तुमचे आरेखन विषयात शिक्षण झालेले आहे का.आर्किटेक्ट्चर विद्यार्थी असे प्रोजेक्ट बनवतात ना. कल्पकता हा अतिशय महत्वाचा मुद्दा आहे आणि तो चांगला वापरला गेला आहे. रच्याकने, हा सगळा खटाटोप किती मार्कांसाठी? सगळ्याच शाळेत असे सततचे प्रोजेक्ट आता सक्तीचे असतात का आपल्या मराठी शाळा अपवाद आहेत. सतत काही ना काहीतरी प्रोजेक्ट करून दाखवण्यात मुलांचा आणि पालकांचा खूप वेळ आणि पैसा खर्च होतो. जवळजवळ सगळे प्रोजेक्ट हे पालकांनाच करावे लागतात आणि सगळ्यांना ह्याची कल्पना असते. बरं त्यातून फार काही शिकायला मिळतंय असं पण नाही.मग कशाला हा खटाटोप असे वाटते.(माझ्या वेळचे प्रोजेक्ट्स : कलाकुसर,पणत्या, मातीची खेळणी-भांडी,शिवणकाम,लोकरीची तोरणं-फुले करणे, मण्यांची झुंबरं करणे ह्या सगळ्या शालेय जीवनातील कार्यानुभवाचा मला प्रचंड कंटाळा होता. ह्याबाबतीत मी माझा पराभव केव्हाच लिहून दिलेला होता आणि आहे. मी केलेल्या वस्तू बरेचदा डिफेक्टिव पीस असल्यासारख्या दिसत.) आता शालेय प्रोजेक्ट्स चे काम करून देणारी पण लोक आहेत म्हणे. त्यांना विषय सांगायचा आणि पैसे हातावर ठेवायचे. आई वडील दोघेही नोकरी व्यवसाय करणारे आणि मुलांकडे बघणारे कोणी नाही मग ही प्रोजेक्ट्स करणार तरी कोण? एका वर्गात साधारण ४० ते ६० विध्यार्थी असतील तर प्रत्येकाचे प्रोजेक्ट्स पाहिले तरी जातात का ? आधीच शिक्षकांना कामाच्या ओझ्याने जीव नको झाला आहे. अवांतर : ठाण्यात कुठे ? अतिअवांतर : भेळेच्या पैशात ४० प्लास्टिकचे चमचे मिळाले असते.

बाजीप्रभू 02/03/2018 - 05:16
प्रतिक्रियेबद्दल धन्यवाद!! तुमचा अंदाज बरोबर आहे... मिशिन डिझाईनमधेच करिअर झालेलं आहे. मोठा भाऊ सिव्हिल इंजिनिअर पण त्याचे सगळे मॉडेल्स मीच बनवायचो त्यामुळे तसा हा जुनाच छंद आहे. आंतर शालेय विज्ञान प्रदर्शनासाठी प्रोजेक्ट बनवला होता.. यात मार्क्स नाही पण स्पर्धेत भाग घेणं हा एकच उद्देश होता. यात मुलीला मेडल मिळालं असलं तरी तशी अपेक्षा नव्हती. मॉडेल सादर करण्याचं एक सँण्डर्ड वाढवावं, इतरांनी त्यातून शिकावं आणि लोकांना या नवीन पध्दतीबाबत माहिती देणे इतकाच उद्देश होता. सध्या वर्क फ्रॉम होम घेऊन भारतात असल्याने मोकळा वेळ मिळतो. माझ्याकडे चमच्यांचं आधीच एक पाकीट होतं पण ते ट्रान्सपरंट प्लास्टिकचे होतं म्हणून उगाच साठा करून ठेवण्यापेक्षा भेळेचा आनंद घेतला. ठाण्यात घोडबंदर रोड. पुराणिक होमटाऊन वडवली.

शेखरमोघे 02/03/2018 - 06:13
छान लिखाण, छायाचित्रे आणि अनुभव, विशेष करून पहिल्या फसलेल्या प्रोजेक्टनंतर दुसऱ्या विषयांसाठी सगळ्या प्रोजेक्ट पार्टनर्ससोबत आगाऊ चर्चा करण्याचा शहाणपणा !!

तुषार काळभोर 02/03/2018 - 07:04
म्हणजे, अगदी संडास सुद्धा देखणं झालंय!
१) मिडीयम स्पायसी भेळ:- होय खरंच!!... कारण माझ्याकडे संडास बनवण्यासाठी पांढरे चमचे नव्हते.. म्हणून मग प्रशांत कॉर्नरमध्ये भेळ खाऊन आलो आणि येतांना चार चमचे सुमडीत ढापले.
याचा अर्थ आईशप्पथ लागला नव्हता. खरंतर अनर्थ लागला होता. ;) मग खाली पहिला प्रतिसाद वाचून परत फोटो पाहिले, मग लक्षात आलं!

मराठी कथालेखक 02/03/2018 - 13:20
छान बनलेत संडास :) एक सुचवावेसे वाटते ....तुमच्याकडे कौशल्य, कला आणि चिकाटी आहे. ..मुलीच्या प्रोजेक्टचं निमित्त मिळण्याची वाट न बघता सुंदर हस्तकला गोष्टी बनवत रहा. कॉर्पोरेट ऑफिसवाले , मोठ्य बंगल्यातले लोक विकतही घेतील

एस 01/03/2018 - 16:33
चांगलं आहे. वर्किंग मॉडेल असावं असा आग्रह विज्ञान प्रदर्शनांमध्ये असायचा. इथे ते अर्थातच शक्य नाही. पण मॉडेल चांगलं दिसतंय.

तेजस आठवले 01/03/2018 - 22:12
मस्त प्रोजेक्ट. मॉडेल मस्त झाले आहे. व्यवस्थितपणा आणि टापटीप मॉडेलमधून दिसते आहे. तुमचे आरेखन विषयात शिक्षण झालेले आहे का.आर्किटेक्ट्चर विद्यार्थी असे प्रोजेक्ट बनवतात ना. कल्पकता हा अतिशय महत्वाचा मुद्दा आहे आणि तो चांगला वापरला गेला आहे. रच्याकने, हा सगळा खटाटोप किती मार्कांसाठी? सगळ्याच शाळेत असे सततचे प्रोजेक्ट आता सक्तीचे असतात का आपल्या मराठी शाळा अपवाद आहेत. सतत काही ना काहीतरी प्रोजेक्ट करून दाखवण्यात मुलांचा आणि पालकांचा खूप वेळ आणि पैसा खर्च होतो. जवळजवळ सगळे प्रोजेक्ट हे पालकांनाच करावे लागतात आणि सगळ्यांना ह्याची कल्पना असते. बरं त्यातून फार काही शिकायला मिळतंय असं पण नाही.मग कशाला हा खटाटोप असे वाटते.(माझ्या वेळचे प्रोजेक्ट्स : कलाकुसर,पणत्या, मातीची खेळणी-भांडी,शिवणकाम,लोकरीची तोरणं-फुले करणे, मण्यांची झुंबरं करणे ह्या सगळ्या शालेय जीवनातील कार्यानुभवाचा मला प्रचंड कंटाळा होता. ह्याबाबतीत मी माझा पराभव केव्हाच लिहून दिलेला होता आणि आहे. मी केलेल्या वस्तू बरेचदा डिफेक्टिव पीस असल्यासारख्या दिसत.) आता शालेय प्रोजेक्ट्स चे काम करून देणारी पण लोक आहेत म्हणे. त्यांना विषय सांगायचा आणि पैसे हातावर ठेवायचे. आई वडील दोघेही नोकरी व्यवसाय करणारे आणि मुलांकडे बघणारे कोणी नाही मग ही प्रोजेक्ट्स करणार तरी कोण? एका वर्गात साधारण ४० ते ६० विध्यार्थी असतील तर प्रत्येकाचे प्रोजेक्ट्स पाहिले तरी जातात का ? आधीच शिक्षकांना कामाच्या ओझ्याने जीव नको झाला आहे. अवांतर : ठाण्यात कुठे ? अतिअवांतर : भेळेच्या पैशात ४० प्लास्टिकचे चमचे मिळाले असते.

बाजीप्रभू 02/03/2018 - 05:16
प्रतिक्रियेबद्दल धन्यवाद!! तुमचा अंदाज बरोबर आहे... मिशिन डिझाईनमधेच करिअर झालेलं आहे. मोठा भाऊ सिव्हिल इंजिनिअर पण त्याचे सगळे मॉडेल्स मीच बनवायचो त्यामुळे तसा हा जुनाच छंद आहे. आंतर शालेय विज्ञान प्रदर्शनासाठी प्रोजेक्ट बनवला होता.. यात मार्क्स नाही पण स्पर्धेत भाग घेणं हा एकच उद्देश होता. यात मुलीला मेडल मिळालं असलं तरी तशी अपेक्षा नव्हती. मॉडेल सादर करण्याचं एक सँण्डर्ड वाढवावं, इतरांनी त्यातून शिकावं आणि लोकांना या नवीन पध्दतीबाबत माहिती देणे इतकाच उद्देश होता. सध्या वर्क फ्रॉम होम घेऊन भारतात असल्याने मोकळा वेळ मिळतो. माझ्याकडे चमच्यांचं आधीच एक पाकीट होतं पण ते ट्रान्सपरंट प्लास्टिकचे होतं म्हणून उगाच साठा करून ठेवण्यापेक्षा भेळेचा आनंद घेतला. ठाण्यात घोडबंदर रोड. पुराणिक होमटाऊन वडवली.

शेखरमोघे 02/03/2018 - 06:13
छान लिखाण, छायाचित्रे आणि अनुभव, विशेष करून पहिल्या फसलेल्या प्रोजेक्टनंतर दुसऱ्या विषयांसाठी सगळ्या प्रोजेक्ट पार्टनर्ससोबत आगाऊ चर्चा करण्याचा शहाणपणा !!

तुषार काळभोर 02/03/2018 - 07:04
म्हणजे, अगदी संडास सुद्धा देखणं झालंय!
१) मिडीयम स्पायसी भेळ:- होय खरंच!!... कारण माझ्याकडे संडास बनवण्यासाठी पांढरे चमचे नव्हते.. म्हणून मग प्रशांत कॉर्नरमध्ये भेळ खाऊन आलो आणि येतांना चार चमचे सुमडीत ढापले.
याचा अर्थ आईशप्पथ लागला नव्हता. खरंतर अनर्थ लागला होता. ;) मग खाली पहिला प्रतिसाद वाचून परत फोटो पाहिले, मग लक्षात आलं!

मराठी कथालेखक 02/03/2018 - 13:20
छान बनलेत संडास :) एक सुचवावेसे वाटते ....तुमच्याकडे कौशल्य, कला आणि चिकाटी आहे. ..मुलीच्या प्रोजेक्टचं निमित्त मिळण्याची वाट न बघता सुंदर हस्तकला गोष्टी बनवत रहा. कॉर्पोरेट ऑफिसवाले , मोठ्य बंगल्यातले लोक विकतही घेतील
"अहो बाबा, तुमचे प्रोजेक्ट्स आजी ने बनवले... माझे तुम्ही बनवताय आणि माझ्या मुलांचे मीच बनवणार आहे कि भविष्यात!! ओपन सिक्रेट आहे हो हे, जजेसनाही माहित असतं कि पॅरेन्ट लोकच बनवतात सायन्स प्रोजेक्ट्स, कशाला भाव खाताय? बनवा कि माझा सायन्स प्रोजेक्ट". आमचं कॉन्सेप्ट, तुमचं लेबर वर्क आणि स्नेहा आणि मी प्रेसेंटेशन करणार, म्हणजे डिमांड-प्रोडक्शन आणि मार्केटिंग असं टिमवर्कचं वर्तुळ पूर्ण होईल सिम्पल. अश्या आर्ग्युमेंट्स करत माझ्या आळशी लेकीने माझ्या गळ्यात एक सायन्स प्रोजेक्ट अडकवला त्याची हि गोष्ट, मी :- बरं विषय काय आहे? ती :- ते माहित नाही तुम्हीच ठरवा. मात्र वर्किंग हवं मी :- ऑ!!
विज्ञान
शिक्षण
लेख
अनुभव
माहिती
प्रतिभा
विरंगुळा

डिजिटल भारतासाठी युजर एक्सपीरिअन्स डिजाईन

कल्पक ·

चौथा कोनाडा 29/01/2018 - 10:50
छान वाचनिय लेख आहे. माझ्या सारख्या सामान्य माणसासाठी ही विशेष माहिती आहे !
काही वर्षांपूर्वी संशोधकांची एक टीम म्हणून आम्ही भारतातल्या अर्धशिक्षित-अशिक्षित लोकांना मोबाईल फोनच्या फोनबुक मध्ये नंबर साठवतांना काय अडचणी येतात याचा अभ्यास केला. त्यासाठी आम्ही ग्रामीण भागातल्या अनेक लोकांना जाऊन भेटलो, ते फोनबुक कसं वापरतात याचं निरीक्षण केलं. यातून आम्हाला असं लक्षात आलं की अर्धशिक्षित-अशिक्षित लोकांना फोन नंबरची सांगड अक्षरांसोबत घालण्यापेक्षा चित्र-रंग-चिन्ह यांच्याशी घालणं जास्त सोपं वाटत होतं. ते मित्र-नातेवाईकांचे नंबर दैनंदिन जीवनातले फोटो, चिन्ह यांच्याशी जोडण्यास उत्सुक होते. यातूनच पुढे आम्ही ९ चिन्ह आणि ९ रंग वापरून एकही अक्षर न लिहिता ८१ फोन नंबर साठवणाऱ्या दृश्य फोनबुकचे डिजाईन करू शकलो. अशिक्षित लोकांसाठी कोणतेही अक्षर न वाचता आवाज आणि दृश्य स्वरूपाचा मोबाईल फोन तयार करता येईल का असाही प्रयोग करण्यात आला.
उल्लेखनिय प्रयोग !

कंजूस 29/01/2018 - 15:43
युझरला काय पाहिजे हे ओळखण्यात छोट्या कंपन्या अग्रेसर होत्या. त्यांनी मोबाइलमध्ये आणलेल्या गोष्टी बाहेरच्या नोकिया/सॅमसंगने घेण्यात वेळ लावला. माइक्रोमॅक्स यात हुशार आहे. आता डिटेल ही कंपनी पुढे येत आहे. सविस्तर नंतर.

डॉ सुहास म्हात्रे 29/01/2018 - 16:43
सुंदर लेख ! उपयोगी आहे या गृहितकावर किंवा अगदी हौस म्हणूनही एखादे सेवा/उत्पादन प्रथम विकत घेतले जाऊ शकते. मात्र, सेवा/उत्पादन तंत्रदृष्ट्या कितीही चांगले असले तरी, त्याच्यामुळे अपेक्षित काम किती सहज, सुलभ आणि कार्यक्षमतेने होते (आणि पर्यायाने संस्थेचा/व्यक्तीचा वेळ/श्रम/पैसा यांची किती बचत होणे) यावर त्याचा उपयोग भविष्यात चालू राहणे न राहणे अवलंबून असते. अर्थातच, दीर्घकालीन व्यापाराच्या (सेल आणि रिसेल) दृष्टीने प्रत्यक्ष वापरकर्त्याचा अनुभव (युजर एक्सपिरियन्स) सर्वच सेवा-उत्पादनांच्या व्यापाराच्या केंद्रस्थानी असला पाहिजे. याला एकच (सन्माननिय नसलेला) अपवाद म्हणजे मक्तेदारीने (मोनोपॉली) कब्जात ठेवलेले सेवा/उत्पादन. त्यासंबंधात उपभोक्त्याला पर्याय नसल्याने नाईलाजाने जे मिळेल ते निमूटपणे स्विकारावे लागते. या वस्तूस्थितीचा अनुभव आपल्याला आहेच. मात्र, खुल्या होत चाललेल्या अर्थव्यवस्थेबरोबर येणार्‍या स्पर्धेमुळे अनेक क्षेत्रातली मक्तेदारी मोडीत निघालेली आहे/निघत आहे. त्यामुळे, भारतातल्याही व्यवसायाना आता वापरकर्त्याच्या सोईसुविधांचा विचार करणे भाग पडत आहे. हे जो सेवा/उत्पादन पुरवठादार सर्वप्रथम करेल तो पुढे जाईल... त्यानंतर त्याच्या स्पर्धकांना नाईलाजाने का होईना तसे करावेच लागेल, अन्यथा बुडीतखात्यात जावे लागेल.

पैसा 04/02/2018 - 13:14
उपभोक्ता, वापरकर्ता हाच केंद्रस्थानी असला पाहिजे. ते लक्षात न घेता आम्ही देतो ते घ्या म्हणून बसलेल्या नोकिया आणि मायक्रोसॉफ्ट विंडोज फोन्सची अवस्था म्हणूनच खराब झाली.

कल्पक 09/02/2018 - 15:49
खरं तर नोकिया या कंपनीनी वापरकर्त्यांविषयी खूप संशोधन केलं होतं आणि त्यांच्याकडे संशोधकांची अक्षरशः फलटण होती. २००८ साली जेव्हा मोबाईल विषयक परिषदेसाठी ऍमस्टरडॅमला गेलो होतो तेव्हा नोकियाचे अनेक संशोधक तिथे आले होते. पण खूप दूरगामी आणि खूप वेळ घेऊन संशोधन करण्याच्या (युरोपिअन कार्यसंस्कृतीला अनुसरून) वृत्तीमुळे टचस्क्रीन स्मार्टफोन हा एक क्रांतिकारी टप्पा त्यांना योग्य वेळेत गाठता आला नाही जो इतर कंपन्यांनी (विशेषतः ऍप्पल आणि गुगल) गाठला आणि नोकियाला मागे टाकलं.

महेश हतोळकर 08/02/2018 - 12:35
ते लक्षात न घेता आम्ही देतो ते घ्या म्हणून बसलेल्या नोकिया आणि मायक्रोसॉफ्ट विंडोज फोन्सची अवस्था म्हणूनच खराब झाली.
असच म्हणतो. वास्तवीक त्यांच्यापाशी early bird advantage होता. मायक्रोसॉफ्टने GUI आणून पहीले पाऊलही टाकलं होतं. नोकियानेही ३३१०/३३१५ आणि नंतरच्या काही फोनमध्ये most intutive action center button वर देऊन सुरुवात केलीच होती. पण नंतर कुठे माशी शिंकली कोणास ठाऊक? खरं तर या गोष्टीला Product Conceptualization, Product design, development, post production market analysis इ. सर्वच टप्प्यांवर खूप महत्व आहे. दुर्दैवाने वापरकर्ता जोपर्यंत प्रत्यक्ष उत्पादन हाताळत नाही तोपर्यंत या बाबतीत काहिच मत देऊ शकत नाही आणि prototype / beta testing पुरेश्या वापरकर्त्यांबरोबर झाले नाही तर काहिच करता येत नाही (पुढच्या development cycle पर्यंत). दुसरा महत्वाचा मुद्दा. Software Estimation Techniques मध्ये FP Estimation ने UEx ची खूपच हानी केली आहे. Development efforts खूप असतात पण i/o काहिच बदलत नाही. त्यामुळे rework च्यावेळेस "काम तर दिसत नाही आणि बाईतर बसत नाही" अशी टिपीकल गृहीणीसारखी developer team ची अवस्था होते आणि budget owner चा पेशंस संपतो. हे फक्त एक चॅलेंज आहे. खूपच आवडतं क्षेत्र आहे. पण formal training/experiance जवळपास शून्य. सध्या कचेरीत आमच्या प्रॉडक्टमध्ये सुधारणा करण्यासाठी भांडतो आहे. जाता जाता, अ‍ॅपल फोन ४ ईंचाचा ठेवण्या मागचा स्टीव्ह जॉब्सचा दृष्टीकोन याबाबतीत समजून घेण्यासारखा आहे. सॅमसंगने व्यवस्थीत प्रोपोगंडा करून त्याची वाट लावली आणि स्टीव्ह जॉब्स नंतर अ‍ॅपलने स्वतःच तो मुद्दा सोडून दिला.

डॉ सुहास म्हात्रे 08/02/2018 - 22:54
पण नंतर कुठे माशी शिंकली कोणास ठाऊक? ही चूक बर्‍याच कंपन्यांनी केली आहे. यशस्वी बदल करून आपल्या क्षेत्रात निर्विवाद व्यापारी नेतृत्व (बिझिनेस लिडरशीप इन सेक्टर) मिळाल्यावर आपल्या त्याच यशाने आंधळे होऊन "आपण बदल केल्यामुळे नेतेपद मिळवले" हे अनेक कंपन्या/नेते विसरतात. याचा परिणाम म्हणून एकतर "सतत बदल करत राहण्याची त्यांची इच्छा मरते" किंवा "बदल केल्यामुळे प्रचंड फायदा देणार्‍या पहिल्या यशालाच काही धोका झाला तर काय ? हा प्रश्न भेडसावून त्यांना बदल करण्याचे धाडस होत नाही". परिणामी दुसरा कोणी नवीन स्पर्धक व्यवसायात नवीन बदल करून त्यांना चितपट करून जातो. हे इतिहासात अनेकदा घडलेले आहे. त्याची काही उदाहरणे... १. मोबाईल फोन मोटोरोलाने प्रथम बाजारात आणला. (अ) मोठ्या अंतरावर वापरण्याजोगा फोन अत्यंत वजनदार (सुरुवातीला तर कारमधून नेण्याजोगे म्हणून कारफोनच्या अथवा सॅटेलाईट फोनच्या स्वरुपात) आणि छोट्या अंतरावरचे हातात घेऊन फिरण्याजोगे अर्ध्या-पाऊण किलो वजनाचे वॉकीटॉकी; हे दोन्ही अत्यंत महाग "लक्झरी उत्पादन" होते. व्यक्तिगत स्वरूपात मोठ्या संखेने वापरण्यास ते अयोग्य होते. त्यामुळे त्यांचा उपयोग मुख्यतः व्यावसायिक स्तरावर अथवा अतिश्रीमंतांचे खेळणे ("उद्योगांच्या उपयोगाचे आणि/अथवा लक्झरी उत्पादन") असाच राहिला. मात्र आपल्या या तांत्रिक आणि आर्थिक यशात मोटोरोला खूष राहिली आणि ते तंत्रज्ञान सर्वसामान्य ग्राहकांना उपलब्ध करण्यासाठी तिने फारसे प्रयत्न केले नाहीत. फॉरेस्ट्री, केबल, रबर आणि इलेक्ट्रॉनिक्स या उद्योगांत असलेल्या नोकिया या जागतिक स्तरावर (आणि मोटोरोलाच्या) तुलनेने फार लहान कंपनीने मोटोरोलाच्या विचारातली चूक हेरली. तिने या तंत्रज्ञानाचे, विशेषतः आपल्या फिनलँड या बर्फाळ (आणि त्यामुळे लोकालोकांतील सतत संपर्क तुटण्याची अवस्था असलेल्या) देशातले, महत्व हेरले आणि त्या तंत्रज्ञानावरचा "लक्झरी उत्पादन" हा शिक्का पुसून ते लोकाभिमुख (कंझ्युमर आयटेम) कसे होईल या दिशेने संशोधन केले आणि त्यात यश मिळवले. अश्या तर्‍हेने त्यांनी बनवलेला सहज हातात घेऊन फिरण्याजोगा आणि स्वस्त होता. अर्थातच, त्याने मोबाईल फोन क्षेत्रात, केवळ फिनलँडमध्येच नाही तर जागतिक स्तरावर जी क्रांती घडवली तिच्या नावे तंत्रज्ञाच्या इतिहासातात एक मानाचा अध्याय आहे, यात संशय नाही. कंपनीच्या सुवर्णकाळात फिनलँड या देशाच्या जिडिपीमधला तब्बल ४०% हिस्सा या एकट्या कंपनीच्या उलाढालीचा होता ! मात्र, नोकिया या आपल्या यशात गुंगून गेली. तिने स्मार्टफोन तंत्रज्ञानाकडे दुर्लक्ष केले आणि ते बाजारात आल्यावरही त्याची दखल घेतली नाही. "बेसिक सोईच्या व स्वस्त" नोकिया फोनची मागणी "अनेक सोईसवलती असलेला पण महागडा" स्मार्टफोन कधीच कमी करू शकणार नाही, ही नोकियाच्या अधिकार्‍यांना खात्री होती, त्यामुळे त्यांनी स्मार्टफोन व्यवसायाकडे दुर्लक्ष केले... सामसंगने तंत्रज्ञानात आणि व्यापारात निर्विवाद आधाडी घेतल्यावर तिला जाग आली, पण तेव्हा फार वेळ झाला होता. २. मेनफ्रेम संगणकाच्या यशात आणि अहंकारात अंध झालेल्या आयबीएमने मायक्रोकाँप्युटरला 'खेळणे' असे संबोधून त्या तंत्रज्ञानाकडे पूर्ण दुर्लक्षच केले असे नाही तर त्याकडे तुत्छतेने पहात ते मोफत (ओपन, प्रताधिकारमुक्त) केले. त्यामुळे आयबीएम मायक्रोकाँप्युटर स्वस्त झाले आणि छोट्यामोठ्या सर्वसामान्य तंत्रज्ञालाही प्रयोग करायला सहज उपलब्ध झाले. यामुळे निर्माण झालेल्या स्पर्धेमुळे दिवसेदिवस शक्तिशाली बनत जाणारे आयबीएम आर्किटेक्चर वापरणारे संगणक बाजारात येत राहीले. जेव्हा आयबीएमला आपली चूक समजली तेव्हा फार वेळ निघून गेली होती. परिणामी मिडी संगणकनेस्तनाबूद झाले आणि मेनफ्रेमची (आणि पर्यायाने आयबीएमची ) दादागिरी कोसळली. आयबीएमच्या या चूकीने त्यांचे न भरून येणारे आर्थिक नुकसान झाले, पण जगात व्यक्तिगत संगणकयुग अवतरले ! ३. असाच इतिहास कोडॅकच्या बाबतीत घडला. फोटोग्राफी (फोटोची निगेटिव्ह फिल्म, छायाचित्र छापण्याचा पेपर, इ) व्यवसायांत दादागिरी असलेल्या या कंपनीने "डिजिटल फोटोग्राफी"कडे दुर्लक्ष केले. कारण, "टच आणि फील" असलेले कागदी छायाचित्रण कधीच "आऊट ऑफ फॅशन" होणार नाही हा तिच्या अधिकार्‍यांचा अतिविश्वास ! त्यांना आपली चूक कळून येईपर्यंत जग फार पुढे निघून गेले होते... इतके की मोबाईल फोनने फट् म्हणता सेल्फी घेणार्‍या आजच्या नवीन पिढीला, फोटोग्राफीत एकेकाळी सर्वेसर्वा असलेल्या, कोडॅकचे नावही माहीत नाही. या सगळ्या इतिहासामुळे, नवीन (किंबहुना, सर्वच) तंत्रज्ञानावर अबलंबून असलेल्या व्यवसायांसंबंधात, काही जुन्या म्हणी बदलल्या आहेत... १. मोठा मासा लहान माश्याला खातो (Big fish eats small fish). ---> (सद्य परिस्थितीत, बुद्धी व प्रतिसाद या दृष्टीने) चपळ मासा मोठ्या माश्याला खातो (Fast fish eats big fish). २. असामान्य यश मिळविण्यासाठी काही वेगळी असामान्य गोष्ट करण्याची गरज असते (You need to do something extraordinary to achieve extraordinary success). ---> यशासाठी दर वेळेस काही फार वेगळी गोष्ट करण्याची गरज नसते. खूप वेळेस, तीच गोष्ट वेगळ्या पद्धतीने केल्यावरही, असामान्य यश मिळू शकते (It is not always necessary to do something different to succeed. In many cases, doing the same thing differently, can lead to extraordinary success).

कंजूस 10/04/2018 - 12:38
चाइनिज उद्योगांपुढे सर्वच कंपन्या झोपणार आहेत. आता माइक्रोसॅाफ्टने शाओमि कंपनीशी हातमिळवणी केली आहे. नोकिया आणि मा० सिक्युअरटीचा मुद्दा कधीच सोडणार नाहीत॥ त्यामुळे त्यांना मोठं गिह्राइक मिळणार याची खात्री आहे.

चौथा कोनाडा 29/01/2018 - 10:50
छान वाचनिय लेख आहे. माझ्या सारख्या सामान्य माणसासाठी ही विशेष माहिती आहे !
काही वर्षांपूर्वी संशोधकांची एक टीम म्हणून आम्ही भारतातल्या अर्धशिक्षित-अशिक्षित लोकांना मोबाईल फोनच्या फोनबुक मध्ये नंबर साठवतांना काय अडचणी येतात याचा अभ्यास केला. त्यासाठी आम्ही ग्रामीण भागातल्या अनेक लोकांना जाऊन भेटलो, ते फोनबुक कसं वापरतात याचं निरीक्षण केलं. यातून आम्हाला असं लक्षात आलं की अर्धशिक्षित-अशिक्षित लोकांना फोन नंबरची सांगड अक्षरांसोबत घालण्यापेक्षा चित्र-रंग-चिन्ह यांच्याशी घालणं जास्त सोपं वाटत होतं. ते मित्र-नातेवाईकांचे नंबर दैनंदिन जीवनातले फोटो, चिन्ह यांच्याशी जोडण्यास उत्सुक होते. यातूनच पुढे आम्ही ९ चिन्ह आणि ९ रंग वापरून एकही अक्षर न लिहिता ८१ फोन नंबर साठवणाऱ्या दृश्य फोनबुकचे डिजाईन करू शकलो. अशिक्षित लोकांसाठी कोणतेही अक्षर न वाचता आवाज आणि दृश्य स्वरूपाचा मोबाईल फोन तयार करता येईल का असाही प्रयोग करण्यात आला.
उल्लेखनिय प्रयोग !

कंजूस 29/01/2018 - 15:43
युझरला काय पाहिजे हे ओळखण्यात छोट्या कंपन्या अग्रेसर होत्या. त्यांनी मोबाइलमध्ये आणलेल्या गोष्टी बाहेरच्या नोकिया/सॅमसंगने घेण्यात वेळ लावला. माइक्रोमॅक्स यात हुशार आहे. आता डिटेल ही कंपनी पुढे येत आहे. सविस्तर नंतर.

डॉ सुहास म्हात्रे 29/01/2018 - 16:43
सुंदर लेख ! उपयोगी आहे या गृहितकावर किंवा अगदी हौस म्हणूनही एखादे सेवा/उत्पादन प्रथम विकत घेतले जाऊ शकते. मात्र, सेवा/उत्पादन तंत्रदृष्ट्या कितीही चांगले असले तरी, त्याच्यामुळे अपेक्षित काम किती सहज, सुलभ आणि कार्यक्षमतेने होते (आणि पर्यायाने संस्थेचा/व्यक्तीचा वेळ/श्रम/पैसा यांची किती बचत होणे) यावर त्याचा उपयोग भविष्यात चालू राहणे न राहणे अवलंबून असते. अर्थातच, दीर्घकालीन व्यापाराच्या (सेल आणि रिसेल) दृष्टीने प्रत्यक्ष वापरकर्त्याचा अनुभव (युजर एक्सपिरियन्स) सर्वच सेवा-उत्पादनांच्या व्यापाराच्या केंद्रस्थानी असला पाहिजे. याला एकच (सन्माननिय नसलेला) अपवाद म्हणजे मक्तेदारीने (मोनोपॉली) कब्जात ठेवलेले सेवा/उत्पादन. त्यासंबंधात उपभोक्त्याला पर्याय नसल्याने नाईलाजाने जे मिळेल ते निमूटपणे स्विकारावे लागते. या वस्तूस्थितीचा अनुभव आपल्याला आहेच. मात्र, खुल्या होत चाललेल्या अर्थव्यवस्थेबरोबर येणार्‍या स्पर्धेमुळे अनेक क्षेत्रातली मक्तेदारी मोडीत निघालेली आहे/निघत आहे. त्यामुळे, भारतातल्याही व्यवसायाना आता वापरकर्त्याच्या सोईसुविधांचा विचार करणे भाग पडत आहे. हे जो सेवा/उत्पादन पुरवठादार सर्वप्रथम करेल तो पुढे जाईल... त्यानंतर त्याच्या स्पर्धकांना नाईलाजाने का होईना तसे करावेच लागेल, अन्यथा बुडीतखात्यात जावे लागेल.

पैसा 04/02/2018 - 13:14
उपभोक्ता, वापरकर्ता हाच केंद्रस्थानी असला पाहिजे. ते लक्षात न घेता आम्ही देतो ते घ्या म्हणून बसलेल्या नोकिया आणि मायक्रोसॉफ्ट विंडोज फोन्सची अवस्था म्हणूनच खराब झाली.

कल्पक 09/02/2018 - 15:49
खरं तर नोकिया या कंपनीनी वापरकर्त्यांविषयी खूप संशोधन केलं होतं आणि त्यांच्याकडे संशोधकांची अक्षरशः फलटण होती. २००८ साली जेव्हा मोबाईल विषयक परिषदेसाठी ऍमस्टरडॅमला गेलो होतो तेव्हा नोकियाचे अनेक संशोधक तिथे आले होते. पण खूप दूरगामी आणि खूप वेळ घेऊन संशोधन करण्याच्या (युरोपिअन कार्यसंस्कृतीला अनुसरून) वृत्तीमुळे टचस्क्रीन स्मार्टफोन हा एक क्रांतिकारी टप्पा त्यांना योग्य वेळेत गाठता आला नाही जो इतर कंपन्यांनी (विशेषतः ऍप्पल आणि गुगल) गाठला आणि नोकियाला मागे टाकलं.

महेश हतोळकर 08/02/2018 - 12:35
ते लक्षात न घेता आम्ही देतो ते घ्या म्हणून बसलेल्या नोकिया आणि मायक्रोसॉफ्ट विंडोज फोन्सची अवस्था म्हणूनच खराब झाली.
असच म्हणतो. वास्तवीक त्यांच्यापाशी early bird advantage होता. मायक्रोसॉफ्टने GUI आणून पहीले पाऊलही टाकलं होतं. नोकियानेही ३३१०/३३१५ आणि नंतरच्या काही फोनमध्ये most intutive action center button वर देऊन सुरुवात केलीच होती. पण नंतर कुठे माशी शिंकली कोणास ठाऊक? खरं तर या गोष्टीला Product Conceptualization, Product design, development, post production market analysis इ. सर्वच टप्प्यांवर खूप महत्व आहे. दुर्दैवाने वापरकर्ता जोपर्यंत प्रत्यक्ष उत्पादन हाताळत नाही तोपर्यंत या बाबतीत काहिच मत देऊ शकत नाही आणि prototype / beta testing पुरेश्या वापरकर्त्यांबरोबर झाले नाही तर काहिच करता येत नाही (पुढच्या development cycle पर्यंत). दुसरा महत्वाचा मुद्दा. Software Estimation Techniques मध्ये FP Estimation ने UEx ची खूपच हानी केली आहे. Development efforts खूप असतात पण i/o काहिच बदलत नाही. त्यामुळे rework च्यावेळेस "काम तर दिसत नाही आणि बाईतर बसत नाही" अशी टिपीकल गृहीणीसारखी developer team ची अवस्था होते आणि budget owner चा पेशंस संपतो. हे फक्त एक चॅलेंज आहे. खूपच आवडतं क्षेत्र आहे. पण formal training/experiance जवळपास शून्य. सध्या कचेरीत आमच्या प्रॉडक्टमध्ये सुधारणा करण्यासाठी भांडतो आहे. जाता जाता, अ‍ॅपल फोन ४ ईंचाचा ठेवण्या मागचा स्टीव्ह जॉब्सचा दृष्टीकोन याबाबतीत समजून घेण्यासारखा आहे. सॅमसंगने व्यवस्थीत प्रोपोगंडा करून त्याची वाट लावली आणि स्टीव्ह जॉब्स नंतर अ‍ॅपलने स्वतःच तो मुद्दा सोडून दिला.

डॉ सुहास म्हात्रे 08/02/2018 - 22:54
पण नंतर कुठे माशी शिंकली कोणास ठाऊक? ही चूक बर्‍याच कंपन्यांनी केली आहे. यशस्वी बदल करून आपल्या क्षेत्रात निर्विवाद व्यापारी नेतृत्व (बिझिनेस लिडरशीप इन सेक्टर) मिळाल्यावर आपल्या त्याच यशाने आंधळे होऊन "आपण बदल केल्यामुळे नेतेपद मिळवले" हे अनेक कंपन्या/नेते विसरतात. याचा परिणाम म्हणून एकतर "सतत बदल करत राहण्याची त्यांची इच्छा मरते" किंवा "बदल केल्यामुळे प्रचंड फायदा देणार्‍या पहिल्या यशालाच काही धोका झाला तर काय ? हा प्रश्न भेडसावून त्यांना बदल करण्याचे धाडस होत नाही". परिणामी दुसरा कोणी नवीन स्पर्धक व्यवसायात नवीन बदल करून त्यांना चितपट करून जातो. हे इतिहासात अनेकदा घडलेले आहे. त्याची काही उदाहरणे... १. मोबाईल फोन मोटोरोलाने प्रथम बाजारात आणला. (अ) मोठ्या अंतरावर वापरण्याजोगा फोन अत्यंत वजनदार (सुरुवातीला तर कारमधून नेण्याजोगे म्हणून कारफोनच्या अथवा सॅटेलाईट फोनच्या स्वरुपात) आणि छोट्या अंतरावरचे हातात घेऊन फिरण्याजोगे अर्ध्या-पाऊण किलो वजनाचे वॉकीटॉकी; हे दोन्ही अत्यंत महाग "लक्झरी उत्पादन" होते. व्यक्तिगत स्वरूपात मोठ्या संखेने वापरण्यास ते अयोग्य होते. त्यामुळे त्यांचा उपयोग मुख्यतः व्यावसायिक स्तरावर अथवा अतिश्रीमंतांचे खेळणे ("उद्योगांच्या उपयोगाचे आणि/अथवा लक्झरी उत्पादन") असाच राहिला. मात्र आपल्या या तांत्रिक आणि आर्थिक यशात मोटोरोला खूष राहिली आणि ते तंत्रज्ञान सर्वसामान्य ग्राहकांना उपलब्ध करण्यासाठी तिने फारसे प्रयत्न केले नाहीत. फॉरेस्ट्री, केबल, रबर आणि इलेक्ट्रॉनिक्स या उद्योगांत असलेल्या नोकिया या जागतिक स्तरावर (आणि मोटोरोलाच्या) तुलनेने फार लहान कंपनीने मोटोरोलाच्या विचारातली चूक हेरली. तिने या तंत्रज्ञानाचे, विशेषतः आपल्या फिनलँड या बर्फाळ (आणि त्यामुळे लोकालोकांतील सतत संपर्क तुटण्याची अवस्था असलेल्या) देशातले, महत्व हेरले आणि त्या तंत्रज्ञानावरचा "लक्झरी उत्पादन" हा शिक्का पुसून ते लोकाभिमुख (कंझ्युमर आयटेम) कसे होईल या दिशेने संशोधन केले आणि त्यात यश मिळवले. अश्या तर्‍हेने त्यांनी बनवलेला सहज हातात घेऊन फिरण्याजोगा आणि स्वस्त होता. अर्थातच, त्याने मोबाईल फोन क्षेत्रात, केवळ फिनलँडमध्येच नाही तर जागतिक स्तरावर जी क्रांती घडवली तिच्या नावे तंत्रज्ञाच्या इतिहासातात एक मानाचा अध्याय आहे, यात संशय नाही. कंपनीच्या सुवर्णकाळात फिनलँड या देशाच्या जिडिपीमधला तब्बल ४०% हिस्सा या एकट्या कंपनीच्या उलाढालीचा होता ! मात्र, नोकिया या आपल्या यशात गुंगून गेली. तिने स्मार्टफोन तंत्रज्ञानाकडे दुर्लक्ष केले आणि ते बाजारात आल्यावरही त्याची दखल घेतली नाही. "बेसिक सोईच्या व स्वस्त" नोकिया फोनची मागणी "अनेक सोईसवलती असलेला पण महागडा" स्मार्टफोन कधीच कमी करू शकणार नाही, ही नोकियाच्या अधिकार्‍यांना खात्री होती, त्यामुळे त्यांनी स्मार्टफोन व्यवसायाकडे दुर्लक्ष केले... सामसंगने तंत्रज्ञानात आणि व्यापारात निर्विवाद आधाडी घेतल्यावर तिला जाग आली, पण तेव्हा फार वेळ झाला होता. २. मेनफ्रेम संगणकाच्या यशात आणि अहंकारात अंध झालेल्या आयबीएमने मायक्रोकाँप्युटरला 'खेळणे' असे संबोधून त्या तंत्रज्ञानाकडे पूर्ण दुर्लक्षच केले असे नाही तर त्याकडे तुत्छतेने पहात ते मोफत (ओपन, प्रताधिकारमुक्त) केले. त्यामुळे आयबीएम मायक्रोकाँप्युटर स्वस्त झाले आणि छोट्यामोठ्या सर्वसामान्य तंत्रज्ञालाही प्रयोग करायला सहज उपलब्ध झाले. यामुळे निर्माण झालेल्या स्पर्धेमुळे दिवसेदिवस शक्तिशाली बनत जाणारे आयबीएम आर्किटेक्चर वापरणारे संगणक बाजारात येत राहीले. जेव्हा आयबीएमला आपली चूक समजली तेव्हा फार वेळ निघून गेली होती. परिणामी मिडी संगणकनेस्तनाबूद झाले आणि मेनफ्रेमची (आणि पर्यायाने आयबीएमची ) दादागिरी कोसळली. आयबीएमच्या या चूकीने त्यांचे न भरून येणारे आर्थिक नुकसान झाले, पण जगात व्यक्तिगत संगणकयुग अवतरले ! ३. असाच इतिहास कोडॅकच्या बाबतीत घडला. फोटोग्राफी (फोटोची निगेटिव्ह फिल्म, छायाचित्र छापण्याचा पेपर, इ) व्यवसायांत दादागिरी असलेल्या या कंपनीने "डिजिटल फोटोग्राफी"कडे दुर्लक्ष केले. कारण, "टच आणि फील" असलेले कागदी छायाचित्रण कधीच "आऊट ऑफ फॅशन" होणार नाही हा तिच्या अधिकार्‍यांचा अतिविश्वास ! त्यांना आपली चूक कळून येईपर्यंत जग फार पुढे निघून गेले होते... इतके की मोबाईल फोनने फट् म्हणता सेल्फी घेणार्‍या आजच्या नवीन पिढीला, फोटोग्राफीत एकेकाळी सर्वेसर्वा असलेल्या, कोडॅकचे नावही माहीत नाही. या सगळ्या इतिहासामुळे, नवीन (किंबहुना, सर्वच) तंत्रज्ञानावर अबलंबून असलेल्या व्यवसायांसंबंधात, काही जुन्या म्हणी बदलल्या आहेत... १. मोठा मासा लहान माश्याला खातो (Big fish eats small fish). ---> (सद्य परिस्थितीत, बुद्धी व प्रतिसाद या दृष्टीने) चपळ मासा मोठ्या माश्याला खातो (Fast fish eats big fish). २. असामान्य यश मिळविण्यासाठी काही वेगळी असामान्य गोष्ट करण्याची गरज असते (You need to do something extraordinary to achieve extraordinary success). ---> यशासाठी दर वेळेस काही फार वेगळी गोष्ट करण्याची गरज नसते. खूप वेळेस, तीच गोष्ट वेगळ्या पद्धतीने केल्यावरही, असामान्य यश मिळू शकते (It is not always necessary to do something different to succeed. In many cases, doing the same thing differently, can lead to extraordinary success).

कंजूस 10/04/2018 - 12:38
चाइनिज उद्योगांपुढे सर्वच कंपन्या झोपणार आहेत. आता माइक्रोसॅाफ्टने शाओमि कंपनीशी हातमिळवणी केली आहे. नोकिया आणि मा० सिक्युअरटीचा मुद्दा कधीच सोडणार नाहीत॥ त्यामुळे त्यांना मोठं गिह्राइक मिळणार याची खात्री आहे.
गेल्या ५००० वर्षात माणसानी जेवढी वैज्ञानिक-तंत्रज्ञानविषयक प्रगती केली त्यापेक्षा जास्त प्रगती गेल्या ५०० वर्षात केली. जेवढी प्रगती गेल्या ५०० वर्षात केली त्यापेक्षा जास्त प्रगती गेल्या ५० वर्षात केली. माणसाच्या प्रगतीचा हा वेग दिवसेंदिवस वाढतच आहे. आज जगाच्या ७ अब्ज लोकसंख्येपैकी ३ अब्ज लोक इंटरनेट वापरतात, ६ अब्ज लोक मोबाईल फोन वापरतात (त्यात १ अब्ज भारतीय मोबाईल धारक आहेत) आणि ३ अब्ज लोक ईमेल वापरतात. जगात १ अब्ज वेबसाईट्स, २ अब्ज संगणक आणि ४० लाख पेक्षा जास्त मोबाईल ऍप्स आहेत.
तंत्र
विज्ञान
लेख
माहिती

मनोविकारशास्त्र(psychiatry)--आधुनिक वैद्यकशास्त्रातील एक मिथक!!

सिंथेटिक जिनियस ·

गोंधळी 29/11/2017 - 19:10
जो पर्यंत मनोविकारासाठी disease centered ट्रीटमेंट विकसीत होत नाहीत तो पर्यंत मनोरुग्णांची परवड होत राहील ह्या अनुभवातुन मिही गेलो आहे. बहीनीने मला ही मुंबईतील एका नवाजलेल्या सायकीॲट्रीस्टकडे नेले होते.त्या गोळ्यांनी दिवसभर मि गुंगीतच असायचो.चालताना कधी कधी तोलही जायचा.पण काही उपयोग झाला नाही. नक्की काय समस्या आहे हे कोणालाच सांगता येत नाही. भावनांच्या भुलभुलै मध्ये फसल्यासारखी अवस्था असते.

मराठी कथालेखक 29/11/2017 - 19:13
तुमचा हा धागा नक्कीच दखलपात्र आणि चर्चा घडून यावी असा आहे. मला वैद्यकशास्त्रातले ज्ञान नाही. पण काही गोष्टींशी मी सहमत आहे १) नैराश्य घालविणार्‍या औषधांनी गुगी / झोप येत रहाते. २) वजन वाढते ३) भावनांची तीव्रता कमी होते, भावना बोथट होतात ४) लैंगिक इच्छा / आकर्षण कमी होते. ५) बहूधा हे दुष्परीपरिणाम / नुकसान औषध बंद केल्यावर अगदी १२-१५ वर्षांतही भरुन न येणारे /irreversible आहे असेच मलाही वाटते , किंवा भरुन येण्यासारखे असल्यास ते कसे याबद्दल कल्पना नाही..याबद्दल कुणी मार्गदर्शन केल्यास चांगले होईल.

Ranapratap 29/11/2017 - 19:32
मी. पा वरील डॉक्टरांनी या बाबत मार्गदर्शन करावे, खरे साहेब तुमच्या विस्तृत प्रतिसादाची वाट पाहतोय.

SHASHANKPARAB 29/11/2017 - 20:28
ही औषधे तुम्ही एप्रिल 17 मध्ये थांबवली, परंतु विचारांत किंवा आत्मविश्वासात काही फरक पडला का? जास्त खोलात जात नाही, पण तुमची ही अवस्था नकारात्मक स्वसंमोहनामुळे झालेली आहे.. मी हे स्वानुभवाने सांगतो की यावर अगदी साधा असा एक उपाय आहे जो केवळ 7 ते 15 दिवसांत फरक दाखवेल. तुमच्या मनातील सर्व नकारात्मक विचार एका कागदावर उतरवा. मग त्या वाक्यांना अगदी समर्पक अशी सकारात्मक वाक्ये शोधा. त्या सकारात्मक वाक्यांना पाठ करा आणि दिवसभर तोच परिच्छेद मनातल्या मनात बोलत रहा. ही सकारात्मक स्वसंमोहनाची एक खूप सोपी पद्धत आहे. ज्या अदृश्य मनाने तुमच्यातल्या न्यूनगंडाला मोठे केले तेच मन आत्मविश्वासही वाढवू शकते यात शंका नाही..

रुस्तम 30/11/2017 - 01:10
माबो वर अक्कलशून्य आणि इथे सिंथेटिक जिनिअस एवढे सगळे त्रास तुम्हालाच कसे काय होतात?

रुस्तम 22/12/2017 - 02:10
http://www.drsachinpatkar.com ह्यांच्या उपचाराने आमचा एक जवळचा नातेवाईक पूर्ण पणे बरा झाला. ह्यांचे मानावे तितके आभार कमी आहेत.

विनिता००२ 30/11/2017 - 10:35
मला वाटते, औषधे शारीरीक तंत्र रुळावर आणण्यासाठी दिली जातात. तुम्ही नेमके कोणाकडे गेले माहीत नाही, पण मानसशास्त्राची विद्यार्थीनी म्हणून हे लिहीत आहे. १९९७ -९८ साली माझ्या वडीलांचे कशाचे तरी दडपण आलेले. त्या काळात मी प्रेंग्नंट होते. माहेरी काय चाललेय, मला काहीच माहीत नव्हते. पहिले बाळंतपण म्हणून माहेरी आले, तर सगळे गाडे घसरलेले! वडील रात्र रात्र झोपायचे नाहीत, सिगरेट ओढत बसायचे. एका ठिकाणी ठेवलेले पैसे काढून दुसरीकडे लपवायचे, कोणाशी बोलायचे नाहीत, एकटेच बडबडायचे. जेवायचे नाहीत. तशात ९ महिने भरलेली मी अशा अवस्थेत वडीलांची ती अवस्था पाहून हादरुनच गेले. खरे तर आधी मला त्यांना काय होतय ते कळलेच नाही. २ रात्र झोपमोड झाल्याने मी चिडले. मग मला घरातल्यांनी सांगितले, गेले कित्येक दिवस ते असेच वागत आहेत. मी विचारात पडले. कुटुंबाची जबाबदारी वडीलावरच होती, ती त्यांनी खूप व्यवस्थित निभावली होती. त्यांना असे का व्हावे? तशातच एक दिवस त्यांनी खोट्या नोटा आहेत म्हणून खर्‍या नोटा बंबात जाळल्या. ते कळल्यावर मला लक्षात आले की परिस्थिती हाताबाहेर जाते आहे. मानसशास्त्र शिकले असल्याने त्यांना त्रास होतोय हे कळले. टेलीफोन डिरेक्टरीतून एका चांगल्या मानसशास्त्रज्ञाचा नंबर शोधून वेळ घेतली. आमचे एक स्नेही गाडी घेवून आले. तेव्हा अक्षरशः वडीलांना धरुन जबरदस्ती गाडीत बसवले. तिथे सेशन सुरु झाल्यावर वडीलांना झोप लागू लागली आणि ते नॉर्मल झाले. त्या काळात घरातल्यांनी त्यांना वेडा ठरवण्यात काही कसर ठेवली नव्हती, मी तिथे नसते तर त्यांची अवस्था अजून किती बिकट झाली असती कोण जाणे! त्यानंतर मात्र परत कधी त्यांना त्रास झाला नाही हे खरे!

चौथा कोनाडा 01/12/2017 - 13:34
दुर्दैवी ! अपण आणि आपले कुटुंबिय कोणत्या परिस्थितून गेला आहात, हे लक्षात येते. वेळीच योग्य उपचार घेवुन संकटातुन बाहेर आलात हे सुदैवच म्हणावे लागेल ! तुम्ही स्वतः मानसशास्त्राशी संबंधीत असल्यामुळे आपले आणखी अनुभव वाचण्यास आवडतील.

सुबोध खरे 30/11/2017 - 13:26
सिंथेटिक जिनियस मनोविकार शास्त्र हे मिथक म्हणावे इतकी वाईट परिस्थिती नक्कीच नाही. हे आपले मत किंवा ग्रह आहे. त्याचा आदर आहे. selective serotonin reuptake inhibitorअर्थात SSRI बद्दल काही लिहण्या अगोदर काही मूलभूत गोष्टी लक्षात घेणे आवश्यक आहे. वैद्यकशास्त्रातील बहुसंख्य औषधांची चाचणी हि सुरुवातीला लहान प्राण्यांवर (म्हणजे उंदीर गिनिपिग सारखे) केली जाते. त्यानंतर त्या चाचण्या गुणसूत्रे आणि उत्क्रांती मध्ये माणसाच्या सर्वात जवळ असलेल्या प्राण्यांवर म्हणजे माकडांवर केल्या जातात. या औषधांचा परिणाम आणि दुष्परिणाम काय होतो याची विस्तृत माहिती उपलब्ध झाली कि मग हीच औषधे मानवी स्वयं सेवकांवर वापरली जातात. मानसिक रोगांच्या आजारावरील औषधांच्या संशोधनातील सर्वात मोठा अडथळा म्हणजे मानवी मेंदूचा विकास आणि प्राण्यांच्या मेंदूचा विकासात जमीन अस्मानाचे अंतर आहे. ०-१०० या श्रेणीत माकडाचा मेंदू ५० धरला तर उंदीर गिनिपिग हे तर १०-२० पातळीपर्यंतच येतील. म्हणजेच काय? जर नैराश्य या आजारासाठी असलेल्या औषधाच्या चाचण्या घ्यायच्या तर पहिल्यांदा उंदीर किंवा गिनीपिग मध्ये तो आजार निर्माण करायला लागेल किंवा नैराश्याने ग्रासलेले उंदीर शोधायला लागतील. मगच त्यांना औषध देऊन त्या औषधाचा आजारावर काय परिणाम होतो हे पाहावे लागेल. हे काम किती कर्म कठीण आहे ते आपण लक्षात घ्या. इतर शारीरिक आजारावर असलेली औषधे आणि मानसिक आजारावर असलेली औषधे यात हा एक फार मोठा आणि मूलभूत फरक आहे. NO ANIMAL MODEL IS AVAILABLE FOR PSYCHO ACTIVE DRUGS आता दुसरा मुद्दा -- आपण नैराश्याच्या भरात आत्महत्या करण्याचा प्रयत्न केला होता. याचा अर्थ आपल्याला झालेला आजार हा खरा होता नुसताच देखावा नव्हता. selective serotonin reuptake inhibitorअर्थात SSRI औषधे घेतल्यामुळे "बहुधा" आपलयाला परत आत्महत्या करावीशी वाटली नाही. लक्षात घ्या कि selective serotonin reuptake inhibitorअर्थात SSRI ने आपले निराशावादी विचार लगेचच्या लगेच नाहीसे होत नाहीत. त्याला एक ते तीन आठवडे वेळ लागतो या काळात आपली आत्महत्येची प्रेरणा/ प्रेरक हेतू (motivation) कमी करणे आवश्यक असते. तातडीचा उपाय म्हणून खरं तर ECT (electro convulsive therapy) म्हणजे सामान्य माणसांच्या आकलनात शॉक थेरपी वापरली जाते परंतु या सध्या आणि कोणतेही दूरगामी दुष्परिणाम नसणाऱ्या उपायाला सिनेमाने इतके बदनाम आणि भीतीदायक करून ठेवलेले आहे कि सामान्य माणूस शॉक म्हटले कि ताबडतोब त्याला नकारच देतो. तो काही वेडा नाही पासून असले भयंकर उपाय आम्हाला करायचेच नाहीतअशा तर्हेचे नकार सर्रासपणे येतात. यासाठी मग सुरुवातीला सर्व संवेदना बधिर करणे हा एक तातडीचा उपाय म्हणून वापरला जातो. ( हाच उपाय एखाद्या हिंसक झालेल्या उन्मादाच्या(schizophrenia) मनोरुग्णावर वापरला जातो) selective serotonin reuptake inhibitorअर्थात SSRI हि औषधे १०० % रुग्णांवर गुणकारी ठरतात असा कुणाचाच दावा नाही आणि ज्यांना लागू पडतात त्यांनाही १००% लागू पडतात असेही नाही. पण म्हणून ती औषधे अगदीच निरुपयोगी आहेत असेहि नाही. तसा दावा करणारे अनेक शास्त्रज्ञ आणि मनोविकार तज्ञहि आहेत. साधारण ३० % रुग्णांना हि औषधे उत्तम लागू पडतात. ४० % रुग्णांना मध्यम लागू पडतात आणि उरलेल्या ३० % रुग्णांना ती कमी लागू पडतात किंवा अजिबात लागू पडत नाहीत. (पृथ्वी सपाट आहे असे म्हणणारेही अनेक दिग्गज लोक आणि शास्त्रज्ञ आहेत)https://wiki.tfes.org/Frequently_Asked_Questions आजही मनोविकारावरील संशोधन हे अतिशय तुटपुंजे आणि बाल्यावस्थेतच आहे( एक कारण वर दिलेले आहेच). त्यातून मानवी मेंदू अतिशय गुंतागुंतीचा आहे आणि मानवी मन ( भावना) हा तर अगदीच न समजलेला विषय आहे. एकाच गोष्टीवर मेंदू किंवा मन अनेक विविध तर्हेने विचार करत असतो त्यामुळे एकाच तर्हेच्या विचाराला( उदा. नैराश्यवादी) केवळ बंदी करणे हे आपल्याला वाटते तितके सोपे नाही. सध्या सरकारी खात्यात आय ए एस चा एक सचिव दारूबंदी यशस्वी कशी होईल यासाठी काम करत असतो आणि त्याच वेळेस अबकारी खात्याचा सचिव शासनाचे "दारूमुळे" उत्पन्न कसे वाढेल यासाठी झटत असतो. तसाच हा प्रकार आहे. आपल्याला SSRI लागू पडले नाही म्हणून आपण त्याची वाईट बाजू पुढे आणली आहे. हे म्हणजे अणुबॉम्ब हा युद्ध टाळण्याचा उपाय( किमान खात्रीचा प्रतिबंधक -- minimum credible deterrent) म्हणून वापरात असलेल्या देशात अणुबॉम्बचा कसून विरोध करणारे लोकही आहेतच. कोण १०० % बरोबर आणि कोण चूक हे सांगणे कठीण आहे. सध्या अस्तित्वात असलेल्या पुराव्यानुसार SSRI हि औषधे उपयुक्त श्रेणीत मोडली जातील. https://www.medscape.com/viewarticle/88492 जसे जसे संशोधन पुढे जाईल तशी अधिक गुणकारी आणि दुष्परिणाम नसणारी औषधे शोधली जातील आणि मनोरुग्णांना आणि त्यांच्या नातेवाईकांना दिलासा मिळेल. क्रमशः

Ranapratap 30/11/2017 - 21:45
डॉक्टर आपण माझ्या विनंतीला मान देऊन जो विस्तृत प्रतिसाद दिलात त्याबद्दल आपले आभार, बरेच गैरसमज दूर झाले.

sagarpdy 01/12/2017 - 12:15
https://youtu.be/esPRsT-lmw8 हा डॅनियल अमेन चा टेड टॉक पहिला. तो बराच सेन्स करतो. मानसोपचारतज्ञ अन्य मेडिकल फिल्ड प्रमाणे फार टेस्ट वर अवलंबून नसतात, परिणामी अचूक निदान व उपचार कठीण होत असावा. व्हिडीओ प्रमाणे ब्रेन स्कॅन ही एक उपयुक्त चाचणी ठरू शकते असे वाटते आणि पटते.

सिंथेटिक जिनियस 01/12/2017 - 13:07
NO ANIMAL MODEL IS AVAILABLE FOR PSYCHO ACTIVE DRUGS >>>> मग ही जी सायकीॲट्रीक ड्र्ग्ज आहेत त्यांच्या क्लीनीकल ट्रायल कशा घेतल्या गेल्या? माझ्या वाचनानुसार आधी ॲनिमल ट्रायल्स होऊन ती फेज पुर्ण यशस्वी झाल्यावर ह्युमन ट्रायल होतात.लेखात Joanna moncrieff यांचा संदर्भ दिला आहे,त्यांचे psychiatry ही drug centred आहे हे अनुमान आपल्याला मान्य आहे का?

सुबोध खरे 01/12/2017 - 18:05
सायकीॲट्रीक ड्र्ग्ज आहेत त्यांच्या क्लीनीकल ट्रायल बऱ्याच औषधांच्या वैद्यकीय चाचण्या या युद्ध कैद्यांवर (संपूर्णपणे बेकायदेशीरपणे आणि मानवते विरुद्ध) घेतल्या गेल्या होत्या. बाकी अनेक ऑषधांच्या चांगल्या आणि वाईट परिणामानंतर लक्षात आलेल्या गोष्टींवरून तशी लक्षणे असणाऱ्या रोग्यांवर हि औषधे वापरून पहिली गेली आणि अशा तुकड्यातुकड्यातूनच मनोविकार शास्त्र पुढे गेले. अर्थात आता फंक्शनल एम आर आय (f-MRI) आणि पेट सिटी(PET- CT) या अतिशय उपयुक्त अशा चाचणी पद्धती उपलब्ध झाल्या आहेत आणि त्यामुळे जिवंत रुग्णाच्या मेंदूतील प्रत्यक्ष होत असलेल्या बऱ्यचशा घडामोडींबद्दल थोडीफार का होईना माहिती उपलब्ध होत आहे. मानवी मन आणि भावना या गोष्टींचा मेंदूतील कोणत्या केंद्रांशी आणि कसा संबंध आहे याचे गूढ आता हळू हळू उकलू लागले आहे या चाचण्या जशा जशा पुढे जातील आणि अधिक अधिक माहिती उपलब्ध होईल तसे तसे मनोविकारशास्त्र अधिक प्रगत होत जाईल. उदाहरणादाखल नैराश्य या रोगाबद्दलचा एक अभ्यास याबद्दल चा दुवा देत आहे. क्लिष्ट आहे पण वाचून पहा. https://www.ucl.ac.uk/pals/research/experimental-psychology/blog/fmri-viable-biomarker-psychiatry-test-retest-reliability-fmri-study/

चौथा कोनाडा 01/12/2017 - 19:31
डॉ खरे साहेब, आपल्या सविस्तर माहिती व धाग्याबद्दल मनापासून धन्यवाद ! आपल्या मुळे बऱ्याच शंकाचे निरसन होत आहे. आपण वेळोवेळी मार्गदर्शन व चर्चा करता त्याचा आम्हा मिपाकरांना फायदा होतो.

मराठी_माणूस 02/12/2017 - 12:16
बऱ्याच औषधांच्या वैद्यकीय चाचण्या या युद्ध कैद्यांवर (संपूर्णपणे बेकायदेशीरपणे आणि मानवते विरुद्ध) घेतल्या गेल्या होत्या.
म्हणजे आता कदाचीत घेतल्या जात नसतील असे वाटते आणि ती चांगलीच गोष्ट आहे. मग सध्या जी औषधे अशा विकारावर दीली जातात त्यांच्या चाचण्या होतात का नाही ?

सुबोध खरे 02/12/2017 - 12:22
सध्या अशा चाचण्यांसाठी मानवी स्वयंसेवकांचा उपयोग केला जातो. ज्याबद्दल त्यांना योग्य असा मोबदला पण मिळतो. https://www.centerwatch.com/clinical-trials/volunteering.aspx

मारवा 17/12/2017 - 14:15
selective serotonin reuptake inhibitorअर्थात SSRI हि औषधे १०० % रुग्णांवर गुणकारी ठरतात असा कुणाचाच दावा नाही आणि ज्यांना लागू पडतात त्यांनाही १००% लागू पडतात असेही नाही. पण म्हणून ती औषधे अगदीच निरुपयोगी आहेत असेहि नाही. तसा दावा करणारे अनेक शास्त्रज्ञ आणि मनोविकार तज्ञहि आहेत. साधारण ३० % रुग्णांना हि औषधे उत्तम लागू पडतात. ४० % रुग्णांना मध्यम लागू पडतात आणि उरलेल्या ३० % रुग्णांना ती कमी लागू पडतात किंवा अजिबात लागू पडत नाहीत. याचा संदर्भ नेटवर वाचायल मिळेल का ? दुसरं ज्यांना लागु पडतात त्यांनी ही SSRI औषधे जरी चांगली असली लागु पडली तरी जर सलग ३-४ वर्षे नियमीत घेतल्यास त्याचा काय परीणाम होतो ? हे म्हणजे या औषधांच्या दिर्घकाळ सेवणाचा काय साइड इफेक्ट होतो ? डिपेन्डन्स होतो का कायम स्वरुपी ? सोडता येणे शक्य होते का ? या विषयी अधिक माहीती दिल्यास आनंद होइल. वा संदर्भ नेट वर असल्यास कृपया दयावा

शाम भागवत 30/11/2017 - 21:49
सत्गुरू वामनराव पैंची विश्वप्रार्थना खूप उपयोगी पडते. मनातले विचार सकारात्मक करण्याची शक्यता खूपच वाढते. मी आजही एखाद्या त्रासदायक गोष्टींच्या आठवणींमुळे नकारात्मक विचार येऊ लागले तर शांतपणे बसून विश्वप्रार्थना म्हणतो. मन खूप शांत होते. माझ्या प्रगतीत नामस्मरणाबरोबरच या विश्वप्रार्थनेचा खूप मोठा वाटा आहे. हा माझा वैयक्तिक अनुभव आहे. त्यामुळे माझा त्यावर विश्वास आहे. पण यावर विश्वास न ठेवण्याचा अधिकार इतरांनाही आहे याची मला जाणिव आहे. मी फक्त पूज्य पै यांची २७-२८ पुस्तके व २६ सिडीचा अभ्यास २००७-२००८ मधे करत होतो. त्या आधारावर हे लिहिलेले आहे. बाकी माझा जिवनविद्या मिशनशी कोणताही संबंध नाही.

पुंबा 01/12/2017 - 11:42
विश्वप्रार्थना खरोखर फार सुंदर आहे. वामनराव पैंची पुस्तके, भाषणे देखिल फार छान आहेत. वैज्ञानिक दृष्टीकोन ठेऊन लिहिलेली, अगदी घरगुती, प्रापंचिक समस्या डोळ्यासमोर ठेऊन लिहिलेली आणि कुठल्याही अंधश्रद्धा, कर्मकांडाला बळ न देणारी.

सस्नेह 02/12/2017 - 14:17
सिंजि यांच्याशी बऱ्याच अंशी सहमत. यासारखाच अनुभव एका जवळच्या नातेवाईकास आलेला पाहिला आहे. उन्मादाचा झटका आल्यास गुंगीचे बधिरतेचे औषध देणे योग्य असेल, पण नैराश्य, उदासीनता, जडपणा यावर हीच औषधे देणे खरोखर योग्य आहे काय ? यावर नक्कीच इतर काही उपचार असायला हवेत. तसेच तीच तीच औषधे अनेक वर्षे घेणे आवश्यक आणि योग्य आहे काय ? मानसोपचार तज्ञ सुरुवातीस दोन ते तीन वर्षे सांगतात, परंतु प्रत्यक्षात वर्षानुवर्षे मनोरुग्णास तीच गुंगीची आणि बधिरतेची औषधे दिली जातात, ज्यांचा परिणाम म्हणून रुग्ण कदाचित बरे होत असतील, पण त्यांच्या आयुष्यात भाव-भावना, विचारशक्ती उस्फूर्तता याचा लवलेश शिल्लक राहत नाही आणि ते मानसिकरित्या मृतप्राय होतात, असे निरीक्षण आहे.

पैसा 12/12/2017 - 21:39
मुख्य कारण म्हणजे नेमका काय आजार आहे हे डॉक्टरही खात्रीने सांगू शकत नाहीत. सगळ्या आजारांवर एकसारखी औषधे देत रहात जवळच्या माणसात 2 डिप्रेशन, anxiety यांचे आजार आणि उपचार जवळून पाहिले आहेत. हे उपचार चक्रव्यूहासारखे वाटतात. कधी आणि कसे बाहेर पडता येईल याचा पत्ता लागत नाही. मनोरोग तज्ञ अतिशय कमी असल्याने असेल त्याला धरून राहण्याशिवाय पर्याय नसतो. एक डॉक्टर पाहिले ते दर आठवडयाला २/३ दिवस कुठे ना कुठे काँफेरेन्सला गेलेले असतात. उरलेल्या दिवसात दिवसाला २०० २५० रुग्णांना consulting करतात. सरासरी २ ३ मिनिटात patient ला कसे judge करतात देव जाणे. रुग्ण फार अस्वस्थ झाला तर त्यांची समुपदेशक फोनवरून "अमकी गोळी जास्त द्या" म्हणून सांगतात. मुळात समुपदेशकाने गोळ्या सांगणे गैर आहे. त्यात जर "ती गोळी पार्किन्सन सिन्ड्रोमसाठी माझी आई घेते, त्या गोळीने anxiety कशी कमी होईल"असे विचारले तर "आम्ही सांगतो म्हणून घ्या, शांत करणारी आहे. आम्ही हजारो रुग्ण बरे केलेत, तुम्ही एकच रुग्ण बघताय. इंटरनेट वर जास्त वाचू नका" असले काहीतरी ऐकावे लागते. गोळ्यांचे side इफेक्ट आजारासारखेच असतील तर ती औषधे नेमका काय परिणाम करतात देवजाणे! एका patientला severe डिप्रेशनसाठी डॉक्टरांची ट्रीटमेंट सुरू केल्याच्या दुसऱ्या दिवशी तो आवाज ऐकू येतात म्हणत चित्रविचित्र ट्विट्स करू लागला. डोक्यात काय तरी विचित्र व्हायला लागल्याने खूप अस्वस्थ वाटल्यावर जीव द्यावासा वाटतो म्हणू लागला. हे सगळे गोळ्या सुरू केल्याच्या दुसऱ्या दिवशी सुरू झाले. मग असाच महिनाभर गेल्यावर यांच्यात स्किझोफ्रेनिया ची लक्षणे दिसत आहेत म्हणून अजून गोळ्या सुरू करायला डॉक्टर मोकळे. पण मग ट्रीटमेंट अचानक थांबवताही येत नाही असा पेच. बरं सगळी लक्षणं वगैरे इतके व्हेग असते की तिसरा माणूस काही बोलूच शकत नाही. स्वतः डॉक्टर ठाम नसतात तर सामान्य नातेवाईकांची काय कथा!

नमकिन 13/12/2017 - 09:52
चित्रपट हा छान होता. मनोविकार निर्माण झाला असून तो लवकरच ओळखला जातो असे नाही. मनोविकास करण्यास औषधे नसावी तर परिस्थिती पहाण्याचा दृष्टीकोन बदलावा लागेल व तसे संस्कार/प्रयत्न केले तर सुधारणा होईल, असं वाटतं.

चित्रगुप्त 14/12/2017 - 18:59
कसलं डोंबलाचं disease centered घेऊन बसलायस सिन्थेटिका, पाश्चात्त्य वैद्यकाचं नावच मुळात 'मेडिसिन' असं आहे, यातच सगळं आलं. मोठमोठ्या औषध कंपन्यांच्या हातात आहेत सगळ्या किल्ल्या. बाकी लेख बरीक प्रांजळ लिहिलास रे जिनियसा. 'तारे जमीं पर' सारखी जी मुलं असतात, त्यांच्यासाठी खरंतर अगदी वेगळ्या शाळा-कॉलेजं असायला हवीत. --बाईसाहेब फुरसुंगीकर.

रंगीला रतन 20/12/2017 - 12:10
लेखाशी बर्‍यापैकी सहमत. मी पण ३ जणांना मानसोपचार तज्ञांकडे उपचार घेताना बघितले आहे. त्या पैकि दोन ड्र्ग अ‍ॅडीक्ट होते, तर एक दहावितला विद्यार्थि होता. पहिला रुग्ण अंमली पदार्थांचे अतिरेकी सेवन करायचा, दिवस भर चरस किंवा गांजा तर कधी दोन्ही पदार्थ एकत्र करुन (त्याला चरसी लोकं गंगा जमुना कि असच कहितरि म्हणतात.) भरलेल्या चिलमी ओढायचा, त्यात मधे मधे दारु, ती सुद्धा भरलेल्या ग्लास मध्ये कुठल्या तरी गोळ्या टाकुन प्यायचा, जोडीला सिगरेट, बीडी ओढणे चालु असायचे, भांगेच्या गोळ्या खायचा. ह्या सर्व अतिरेकाचा व्हायचा तो परिणाम झालाच, त्याचे मानसीक संतुलन खुपच बिघडले. दिवसातुन १५ ते २० वेळा अंघोळच काय करायचा, नग्न अवस्थेत घराबाहेर पडायचा. एकदा त्याने पहाटे दुधवाल्याचा गळा दाबुन धरला होता, त्या दुधवाल्याचे दैव बलवत्तर म्हणुन वरच्या मजल्यावर रहाणारा एक मनुष्य कामावर जाण्यासाठि खाली उतरत होता, त्याने हस्तक्षेप करुन त्याला सोडवले, नाहीतर अनर्थ घडला असता. वास्तविक हि व्यक्ति शिक्षणाने सिव्हिल इंजीनिअर (काँक्रीट एक्सपर्ट), उत्तम सांपत्तीकस्थिती असलेल्या कुटुंबातलि होति. परन्तु दुधवाल्याच्या प्रकरणानंतर त्याला मानसोपचार तज्ञाक्डे नेण्यात आले.(त्या आधी ३ वेळा व्यसनमुक्ति केंन्द्राच्या वार्‍या झालेल्या होत्या.) पहिले आठ दिवस त्याला कुठलीतरी इंजेक्शनस देउन फक्त झोपवुन ठेवण्यात आले होते. नंतर अनेक प्रकारच्या गोळ्या सुमारे २ वर्षे सुरु होत्या. आता तो कधितरी एखादी बिअर वगैरे पितो पण बाकी व्यसनांपासुन लांब आहे. परंतु आजही म्हणजे उपचार सुरु करुन ५ वर्षानंतरही त्या महागड्या गोळ्या मात्र सुरुच आहेत, आणि त्या बंद करण्याचि त्याचि बिल्कुल तयारी नाहिये. कारण त्याचा असा पक्का समज झाला आहे कि जर मी ह्या गोळ्या घेणे थांबवले तर पुन्हा मी अंमली पदर्थांच्या आहारी जाईन. ह्यावरुन मला तरि असे वाटते कि त्याला हि एक प्रकारचि डीपेंडन्सी आलेलि आहे. दुसरी व्यक्ति हि उच्चमध्यमवर्गातला एक फर्स्ट ईयर बी.एस.सी चा विद्यार्थि होता. आई वडीलांच्या जागरुकते मुळे अगदी सुरुवातिलाच त्याचे अंमली पदार्थांच्या सेवनाचे प्रकार लक्षात आले. मग पुण्याला सातारा रोड वर त्यांच्या घराजवळच असलेल्या एका (तथाकथीत) नामांकीत फॉरीन रीटर्न मानसोपचार तज्ञाकडे उपचार सुरु केले. ४० ते ५० हजार रुपये खर्चुन मेंदुच्या कुठ्ल्या कुठ्ल्या टेस्ट्स करण्यात आल्या, मग महीन्याला ३० हजार रुपयांची औषधे सुरु झाली. त्यात काही गोळ्या व शुगर क्युब्स वर २ थेंब टाकुन सेवन करण्याचे ड्रॉप्स यांचा समावेश होता. सुमारे ८ ते १० महीने हि ट्रीट्मेंट चालु होति. कॉलेज, प्रॅक्टीकल्स आणि क्लास च्या वेळा सांभाळताना ड्रॉप्स घ्यायच्या वेळा चुकल्या तर त्याला खुप बेचैनी यायचि, चीडचीड व्हायचि. त्यात एकेदिवशि त्याने दुपारचे ड्रॉप्स घेणे चुकले म्हणुन रात्री डबल डोस घेतला तर थोड्यावेळाने त्याला फीट आल्यासारखे झाले म्हणुन हॉस्पिटल मध्ये दाखल केले. संपुर्ण पार्श्वभुमी समजुन घेतल्यानंतर तिथल्या डॉक्टरांनी दुसर्‍या दिवशी सकाळी न्युरोलॉजिस्टना बोलावले. त्यांनी त्याची डी-अ‍ॅडीक्शन साठि सुरु असलेली सर्व औषधे मागवुन तपासली व एका अ‍ॅडीक्शन पासुन मुक्ति मिळवण्यासाठि दुसर्‍या ड्र्ग्स ची डीपेंडन्सी वाढवणारी ती औषधे घेणे ताबडतोब थांबवण्यास सांगीतले. तिसरी व्यक्ति ही मध्यमवर्गिय परिवारातला दहावितला विद्यार्थि होता. त्याला मानसोपचार तज्ञाकडे नेण्याचे कारण थोडे वेगळे होते. त्याचे अभ्यासात लक्ष लागत नव्ह्ते आणि तो १५ वर्षांचा झाला तरी रात्री झोपेत अंथरुणात लघवी करत होता. त्याच्याहि मेंदुच्या काही टेस्ट्स केल्या व ६ महिन्यांचा औषधांचा कोर्स करायला सांगितला.जवळपास लाख सव्वा लाख रुपये खर्च करुन सुद्धा आज २ वर्षांनंतरही त्याच्यात किंचीतही सुधारणा झालेली नाहिये.

सुबोध खरे 21/12/2017 - 18:37
रंगीला रतन एका अ‍ॅडीक्शन पासुन मुक्ति मिळवण्यासाठि दुसर्‍या ड्र्ग्स ची डीपेंडन्सी वाढवणारी ती औषधे घेणे ताबडतोब थांबवण्यास सांगीतले. हा रुग्ण पूर्णपणे औषधापासून मुक्त झाला कि त्याला औषधे बदलून दिली गेली. बहुतांश वेळेस बाहेर फक्त अर्धसत्य येते आणि त्यामुळे गैरसमज वाढीस लागतात. हे आपल्याला वैयक्तिक स्वरूपात लिहिलेले नाही कृपया गैरसमज नसावा.

रंगीला रतन 04/01/2018 - 11:01
हा रुग्ण पूर्णपणे औषधापासून मुक्त झाला कि त्याला औषधे बदलून दिली गेली. न्युरोलॉजिस्ट नी त्याला एक वर्षासाठि औषधे बदलुन दिली. पण हि नविन औषधे कुठ्ल्याहि मेडिकल स्टोर मध्ये मिळ्तात, पुर्वीच्या औषधांप्रमाणे फक्त त्याच संस्थेतुन घ्यावी लागत नाहियेत.

प्रकाश घाटपांडे 20/12/2017 - 12:48
सायकियाट्रिस्ट मधे दोन पंथ आहे एकाचा भर औषधांवर असतो. दुसरा सायकोथेरपी वर अधिक भर देतो. पण ते एकमेकांवर टीका करत नाहीत. सायकियाट्रिस्ट ही माणसेच आहेत त्यामुळे गुणदोष त्यांच्यात ही आहेत. तितकीशी गरज नसताना औषधे देउन रुग्णाला आपल्या कह्यात ठेवणारी धंदेवाईक मानसिकता ही त्यांच्यातही आढळू शकते. पण रुग्ण हे कसे ठरवणार?

पैसा 20/12/2017 - 13:42
पण निव्वळ सायकोथेरपीनेही बरे वाटत असेल तर दुष्परिणाम करणारी औषधे हट्टाने का देतात? एका लिंकवर वाचले की भारतात स्किझोफ्रेनियाचा एक एपिसोड होउन गेल्यावर पेशंट रिलॅप्स होण्याचे प्रमाण कमी आहे, लोक इतर समांतर औषध पद्धती योग, आयुर्वेद इत्यादिवर भर देतात. तर अमेरिकेत पेशंट रिलॅप्स होण्याचे प्रमाण जास्त आहे. तिकडे निव्वळ अ‍ॅलोपथिक औषधे सतत घेत रहातात. काय खरे न काय खोटे. पुरावे तर दोन्ही प्रकारचे म्हणणे असणार्‍याना मिळतातच.

प्रकाश घाटपांडे 21/12/2017 - 10:38
तज्ञांमधेच मतभेद आहेत त्यामुळे रुग्णाला काय कळणार? उगाच 'रिस्क' नको म्हणून औषधे घेत रहा. जशी बीपी डायबेटीस ची असतात तशी

arunjoshi123 21/12/2017 - 16:38
डियर सिंथेटिक जिनिअस, आपण पुनश्च लाईफ मधे सेटल झालेले आहात त्याबद्दल अभिनंदन. झाल्या गोष्टी विसरून जा. आणि शक्यतो पब्लिक फोरममधे सांगू नकात कारण संवेदनशील विषय आहे. ================ बाकी मानसिक आजारांत उपचार आवश्यक असतात. तेव्हा या शाखेला खारिज करण्यापूर्वी रुग्ण कसा ओळखावा, रोग कसा ओळखावा, कसा दुरुस्त करावा, रुग्णाशी कसे वागावे, इ इ सांगणे आवश्यक आहे. =================== सुबोधजींचे प्रतिसाद अतिशय उत्तम. काही टक्के लोकांना उपचार लागू होत नाहीत ही उणिव आहे खरी, पण जी उपयुक्तता आहे ती कमी नाही.

सुबोध खरे 21/12/2017 - 18:33
येथे आलेले बरेच प्रतिसाद हे गैरसमजातून आलेले किंवा पूर्वग्रहदूषित आहेत. १) सायकियाट्रिस्ट मधे दोन पंथ आहे एकाचा भर औषधांवर असतो. दुसरा सायकोथेरपी वर अधिक भर देतो. मनोविकारात जेंव्हा रुग्णाला आपल्या आजाराची कल्पना आहे (INSIGHT) उदा. नैराश्य (DEPRESSION) ,मंत्रचळेपणा( OCD ) किंवा मादक द्रव्यांचे व्यसन. अशा रुग्णांना सायकोथेरपी देऊन फायदा होऊ शकतो. पण ज्या रुग्णाला अशी कल्पनाच नाही. उदा. उन्माद(SCHIZOPHRENIA) येथे जर रुग्णाला आपण बादशहा आहोत असे वाटत असेल कारण भ्रम (DELUSION - false but unshakable belief) किंवा आभास (halucination) होत असेल तर त्याच्या दृष्टीने ते सत्यच असते तेंव्हा त्याला समजावून सायकोथेरपी देऊन काहीच उपयोग होत नाही. https://en.wikipedia.org/wiki/Raman_Raghav ज्यांना रस असेल त्यानि वरील सिंधी दलवाई उर्फ रामन राघव ची केस वाचून पहा २) बहुतांश मनोविकाराबाबत गैरसमज जास्त आहेत.त्यामुळे एखादा माणूस विक्षिप्त आहे किंवा तर्हेवाईक आहे म्हणून दुर्लक्ष केले जाते. यामुळे आपल्याकडे मनोविकार तज्ज्ञांची मदत घेईपर्यन्त रोग बराच पुढे गेलेला असतो. शिवाय त्याबद्दल असलेला एक कलंक म्हणून सहजासहजी लोक मनोविकार तज्ज्ञाकडे जाण्याचे टाळतात. कारण उदा. लग्नाच्या बाजारात रुग्ण मनोविकार तज्ज्ञाकडे जात आहे हे उघड करणे कठीण जाते. (बहुसंख्य मनोविकार हे तरुण वयातच होतात.) त्यातून अशिक्षित लोकांत हे "बाहेरचं" आहे म्हणून झाडफूक वाल्यांची मदत घेतली जाते. असे सगळे रुग्ण प्रत्यक्ष इलाजासाठी मनोविकार तज्ज्ञांकडे येतात तोवर बराच उशीर झालेला असतो. ३) सगळेच मनोविकार हे पूर्णपणे बरे होतातच असे नाही पण बहुसंख्य रुग्णांची लांब कालपर्यंत औषध घेण्याची तयारी किंवा वृत्ती नसते. जसे शारीरिक आजारात उदा. मधुमेह किंवा उच्च रक्तदाब हे आजार बरे होत नाहीत तर त्यावरील औषधे आयुष्यभर घ्यावी लागतात. परंतु आपण मनोविकार तज्ज्ञांकडे जातो हे लोकांना सांगण्याची लाज वाटते, संकोच वाटत,, समाजातून अलग पडू याची भीती असते. यामुळे रोग जरा आटोक्यात आला कि उपचार सोडून देण्याची वृत्ती ९० % रुग्णात आढळते. यामुळे रोग जुनाट स्थितीत जातो. मनोविकारात सुद्धा रुग्णाला तज्ज्ञाकडे बराच काळ जाणे आवश्यक असते त्याप्रमाणे त्याची औषधे कमी जास्त करत करत हि कमीत कमी पण परिणामकारक (minimum effective dose) मात्रेत आणणे शक्य असते. असे न केल्याने जेवढा पाहिजे तेवढा सुपरिणाम मिळत नाही हि वस्तुस्थिती. ४) अमली पदार्थाचे व्यसन असलेली व्यक्ती जेंव्हा व्यसनमुक्तीसाठी मनोविकार तज्ज्ञाकडे भरती होतो तेंव्हा त्याचे व्यसन असलेला पदार्थ थांबवला जातो या पदार्थावर हा माणूस शारीरिक आणि मानसिक दृष्ट्या अवलंबित(डिपेन्डेन्स) झालेला असतो. हा पदार्थ एकदम काढून घेतला कि रुग्णाला भयंकर शारीरिक आणि मानसिक लक्षणे दिसू लागतात. उदा गर्द / हेरॉईनचे व्यसन असलेल्या माणसाला ओकाऱ्या आणि जुलाब सुरु होतात डोळ्यातून, नाकातून पाणी वाहू लागते. पोटात प्रचंड मुरडा होतो.(याला टर्की म्हणतात. गर्दुल्ल्याना पोलीस सुद्धा अटक करत नाहीत कारण कितीही मारहाण केली तरी हा रुग्ण हतबल असतो आणि कोठडीतील घाण पोलिसांनाच साफ करावी लागते). टर्कीतून सुटका मिळवण्यासाठी रुग्ण काहीही करू शकतो. ज्यात एखाद्याला गुन्हा करण्यास भाग पाड्ता येते किंवा याच्या आहारी गेलेल्या उच्चभरू स्त्रिया केवळ पुढचा "डोस" मिळवण्यासाठी वेश्याव्यवसाय करण्यास तयार झाल्याची उदाहरणे आहेत. हे रुग्ण नैराश्य(depression) वैफल्य (frustration) यामुळे हिंसक सुद्धा होऊ शकतात किंवा आत्महत्येचा प्रयत्न करतात. त्यामुळे या अमली पदार्थाचा परिणाम कमी होईस्तोवर रुग्णाला शांत ठेवावे लागते. एकदा रुग्णाला तुम्ही शांत होणारी औषधे दिली ( tranquilizers ) कि तो प्रचंड झोपतो कारण त्याच्या शरीराची झालेली हानी भरून काढण्याचा शरीर प्रयत्न करीत असते. ( झोपवायचेच होते तर घरी झोपवले असते अशी दूषणे १०० टक्के मनोविकार तज्ज्ञांनी ऐकलेली असतात). त्यातून व्यसनातून संपूर्ण मुक्ती मिळण्याचे प्रमाण खूप जास्त नाही आणि बरेच रुग्ण परत व्यसनाधीन होतात. एक अमेरिकेतील स्थिती दाखवणारा दुवा https://www.therecoveryvillage.com/recovery-blog/drug-rehab-success-rates/ Inpatient treatment costs $3,200 on average. 73% of addicts complete treatment and 21% remain sober after five years. Residential treatment costs $3,100 on average. 51% of addicts complete treatment and 21% remain sober after five years. Detox costs $2,200 on average. 33% of addicts complete treatment and 17% remain sober after five years. Outpatient drug-free treatments cost $1,200 on average. 43% of addicts complete treatment and 18% remain sober after five years. मनोविकाराबाबत आणि मनोविकार तज्ञांबाबत आपल्या समाजात भरपूर पूर्वग्रह आहेत. हे आजार म्हणजे एक कलंक समजला जातो . त्यामुळे बरेचसे रुग्ण परत परत मनोविकार तज्ज्ञांकडे जाणे टाळतात. ज्यायोगे आजाराचा नुकताच पुनरुद्भव सुरु झाला असेल तेंव्हाच त्यारुग्णाच्या मानसिक स्थितीतील बदल इतरांना लक्षात यायच्या अगोदर तो नियंत्रणात आणला जात नाही आणि हे दुष्टचक्र चालूच राहते.

सुबोध खरे 21/12/2017 - 18:59
मनोविकाराबाबत असणारे पूर्वग्रह आणि सामाजिक कलंक किंवा लांच्छन असल्यामुळे पूर्ण पणे बरे झालेले मनोरुग्ण समाजात आपल्याला मनोविकार होता हे उजळ माथ्याने सांगत नाहीत. हृदयाची बायपास झालेला माणूस जसा न विचारता सुद्धा तुम्हाला आपली कहाणी सांगतो आणि छातीवरील व्रण योध्दयाच्या आवेशकत दाखवतो तसे मनोरुग्णांच्या बाबतीत कधीच होत नाही. यामुळे बरे झालेले रुग्ण गुलदस्त्यात राहतात आणि बरे न झालेल्या ( कोणत्याही कारणामुळे) रुग्णांच्या "सुरस आणि चमत्कारिक" गाथा ऐकायला मिळतात. मनोविकार विभागात काम करून झाल्यावर एक वर्षांनी मी एका पार्टीस गेलो असताना एक मनोरुग्ण भेटला माझ्याशी त्याने छान हसून भरपूर गप्पा मारल्या. एवढ्यात आमचे मनोविकार तज्ञ कर्नल पेठे तेथे आले तर याने त्यांना नुसता सलाम केला आणि पुढे गेला. याच्या अशा वागणुकीमुळे मला आतमध्ये कुठेतरी दुखावल्यासारखे वाटले कारण या कमांडर दर्जाच्या अधिकाऱ्याचा सरानी दोन वर्षे इलाज केला होता. मी पेठे सरांशी बोललो तर ते म्हणाले अरे तू उगाच मनाला लावून घेऊ नको. हे लोक मला सार्वजनिक जीवनात ओळख देणारच नाहीत पण मी जर काही कामासाठी त्याच्या कडे गेलो तर माझे काम मात्र प्राधान्याने करतील. मी जेंव्हा मनोविकार शास्त्रात एम डी करण्याचे ठरवले तेंव्हा हि गोष्ट गृहीत धरली होती. आपण मनोविकार तज्ज्ञाकडे इलाज घेत होतो हे त्याच्या सामाजिक प्रतिष्ठेस बाधा आणणारे ठरेल. हा अधिकारी नौदलाचा जनसंपर्क अधिकारी होता आणि त्याचा आजार जवळ जवळ आत्महत्ये पर्यंत गेला होता. अशा स्थितीतून बाहेर आलेला रुग्ण किती व्यवस्थित काम करू शकतो याचे हे एक उदाहरण आहे . याचा अर्थ एवढाच आहे बहुसंख्य मनोरुग्ण जे बरे होतात ते आपल्याला दिसत नाहीत आणि जे बरे होत नाहीत त्यांच्या कहाण्या ऐकायला मिळतात. यात वैयक्तिक आलेल्या वाईट अनुभवाबद्दल कोणतेही समर्थन मी देत नाही. मनोविकार शास्त्र हे परिपूर्ण आहे असे कोणीच म्हणत नाही किंबहुना आधीच्या प्रतिसादात म्हटल्याप्रमाणे हे शास्त्र सर्वात कमी विकसित आहे असेच म्हणावे लागेल. सर्व मनोविकार तज्ञ चांगलेच असतात असाही माझा दावा नाही. पण वस्तुस्थितीचा दुसरा पैलू सुद्धा पुढे यावा आणि काही अंशी तरी गैरसमज दूर व्हावेत अशी माझी इच्छा आहे.

मराठी_माणूस 22/12/2017 - 12:59
औषधे न घेता समुपदेशन च्या साह्याने विकार बरे केले जाउ शकतात का ? कींवा कोणते विकार समुपदेशांनी आटोक्यात आणता येतात आणि कोणत्या विकारांना औषधे अत्यावश्यक आहेत ?

तुडतुडी 27/12/2017 - 16:47
अगदी बरोबर आहे . आमच्या घरात सुद्धा हा प्रकार घडलेला आहे . Psychatrist एक गोळी झोप येण्यासाठी देतात . १ गोळी झोप उतरण्यासाठी .मेंदूला झोपवूनच ठेवले जाते . निव्वळ फसवाफसवी

गोंधळी 29/11/2017 - 19:10
जो पर्यंत मनोविकारासाठी disease centered ट्रीटमेंट विकसीत होत नाहीत तो पर्यंत मनोरुग्णांची परवड होत राहील ह्या अनुभवातुन मिही गेलो आहे. बहीनीने मला ही मुंबईतील एका नवाजलेल्या सायकीॲट्रीस्टकडे नेले होते.त्या गोळ्यांनी दिवसभर मि गुंगीतच असायचो.चालताना कधी कधी तोलही जायचा.पण काही उपयोग झाला नाही. नक्की काय समस्या आहे हे कोणालाच सांगता येत नाही. भावनांच्या भुलभुलै मध्ये फसल्यासारखी अवस्था असते.

मराठी कथालेखक 29/11/2017 - 19:13
तुमचा हा धागा नक्कीच दखलपात्र आणि चर्चा घडून यावी असा आहे. मला वैद्यकशास्त्रातले ज्ञान नाही. पण काही गोष्टींशी मी सहमत आहे १) नैराश्य घालविणार्‍या औषधांनी गुगी / झोप येत रहाते. २) वजन वाढते ३) भावनांची तीव्रता कमी होते, भावना बोथट होतात ४) लैंगिक इच्छा / आकर्षण कमी होते. ५) बहूधा हे दुष्परीपरिणाम / नुकसान औषध बंद केल्यावर अगदी १२-१५ वर्षांतही भरुन न येणारे /irreversible आहे असेच मलाही वाटते , किंवा भरुन येण्यासारखे असल्यास ते कसे याबद्दल कल्पना नाही..याबद्दल कुणी मार्गदर्शन केल्यास चांगले होईल.

Ranapratap 29/11/2017 - 19:32
मी. पा वरील डॉक्टरांनी या बाबत मार्गदर्शन करावे, खरे साहेब तुमच्या विस्तृत प्रतिसादाची वाट पाहतोय.

SHASHANKPARAB 29/11/2017 - 20:28
ही औषधे तुम्ही एप्रिल 17 मध्ये थांबवली, परंतु विचारांत किंवा आत्मविश्वासात काही फरक पडला का? जास्त खोलात जात नाही, पण तुमची ही अवस्था नकारात्मक स्वसंमोहनामुळे झालेली आहे.. मी हे स्वानुभवाने सांगतो की यावर अगदी साधा असा एक उपाय आहे जो केवळ 7 ते 15 दिवसांत फरक दाखवेल. तुमच्या मनातील सर्व नकारात्मक विचार एका कागदावर उतरवा. मग त्या वाक्यांना अगदी समर्पक अशी सकारात्मक वाक्ये शोधा. त्या सकारात्मक वाक्यांना पाठ करा आणि दिवसभर तोच परिच्छेद मनातल्या मनात बोलत रहा. ही सकारात्मक स्वसंमोहनाची एक खूप सोपी पद्धत आहे. ज्या अदृश्य मनाने तुमच्यातल्या न्यूनगंडाला मोठे केले तेच मन आत्मविश्वासही वाढवू शकते यात शंका नाही..

रुस्तम 30/11/2017 - 01:10
माबो वर अक्कलशून्य आणि इथे सिंथेटिक जिनिअस एवढे सगळे त्रास तुम्हालाच कसे काय होतात?

रुस्तम 22/12/2017 - 02:10
http://www.drsachinpatkar.com ह्यांच्या उपचाराने आमचा एक जवळचा नातेवाईक पूर्ण पणे बरा झाला. ह्यांचे मानावे तितके आभार कमी आहेत.

विनिता००२ 30/11/2017 - 10:35
मला वाटते, औषधे शारीरीक तंत्र रुळावर आणण्यासाठी दिली जातात. तुम्ही नेमके कोणाकडे गेले माहीत नाही, पण मानसशास्त्राची विद्यार्थीनी म्हणून हे लिहीत आहे. १९९७ -९८ साली माझ्या वडीलांचे कशाचे तरी दडपण आलेले. त्या काळात मी प्रेंग्नंट होते. माहेरी काय चाललेय, मला काहीच माहीत नव्हते. पहिले बाळंतपण म्हणून माहेरी आले, तर सगळे गाडे घसरलेले! वडील रात्र रात्र झोपायचे नाहीत, सिगरेट ओढत बसायचे. एका ठिकाणी ठेवलेले पैसे काढून दुसरीकडे लपवायचे, कोणाशी बोलायचे नाहीत, एकटेच बडबडायचे. जेवायचे नाहीत. तशात ९ महिने भरलेली मी अशा अवस्थेत वडीलांची ती अवस्था पाहून हादरुनच गेले. खरे तर आधी मला त्यांना काय होतय ते कळलेच नाही. २ रात्र झोपमोड झाल्याने मी चिडले. मग मला घरातल्यांनी सांगितले, गेले कित्येक दिवस ते असेच वागत आहेत. मी विचारात पडले. कुटुंबाची जबाबदारी वडीलावरच होती, ती त्यांनी खूप व्यवस्थित निभावली होती. त्यांना असे का व्हावे? तशातच एक दिवस त्यांनी खोट्या नोटा आहेत म्हणून खर्‍या नोटा बंबात जाळल्या. ते कळल्यावर मला लक्षात आले की परिस्थिती हाताबाहेर जाते आहे. मानसशास्त्र शिकले असल्याने त्यांना त्रास होतोय हे कळले. टेलीफोन डिरेक्टरीतून एका चांगल्या मानसशास्त्रज्ञाचा नंबर शोधून वेळ घेतली. आमचे एक स्नेही गाडी घेवून आले. तेव्हा अक्षरशः वडीलांना धरुन जबरदस्ती गाडीत बसवले. तिथे सेशन सुरु झाल्यावर वडीलांना झोप लागू लागली आणि ते नॉर्मल झाले. त्या काळात घरातल्यांनी त्यांना वेडा ठरवण्यात काही कसर ठेवली नव्हती, मी तिथे नसते तर त्यांची अवस्था अजून किती बिकट झाली असती कोण जाणे! त्यानंतर मात्र परत कधी त्यांना त्रास झाला नाही हे खरे!

चौथा कोनाडा 01/12/2017 - 13:34
दुर्दैवी ! अपण आणि आपले कुटुंबिय कोणत्या परिस्थितून गेला आहात, हे लक्षात येते. वेळीच योग्य उपचार घेवुन संकटातुन बाहेर आलात हे सुदैवच म्हणावे लागेल ! तुम्ही स्वतः मानसशास्त्राशी संबंधीत असल्यामुळे आपले आणखी अनुभव वाचण्यास आवडतील.

सुबोध खरे 30/11/2017 - 13:26
सिंथेटिक जिनियस मनोविकार शास्त्र हे मिथक म्हणावे इतकी वाईट परिस्थिती नक्कीच नाही. हे आपले मत किंवा ग्रह आहे. त्याचा आदर आहे. selective serotonin reuptake inhibitorअर्थात SSRI बद्दल काही लिहण्या अगोदर काही मूलभूत गोष्टी लक्षात घेणे आवश्यक आहे. वैद्यकशास्त्रातील बहुसंख्य औषधांची चाचणी हि सुरुवातीला लहान प्राण्यांवर (म्हणजे उंदीर गिनिपिग सारखे) केली जाते. त्यानंतर त्या चाचण्या गुणसूत्रे आणि उत्क्रांती मध्ये माणसाच्या सर्वात जवळ असलेल्या प्राण्यांवर म्हणजे माकडांवर केल्या जातात. या औषधांचा परिणाम आणि दुष्परिणाम काय होतो याची विस्तृत माहिती उपलब्ध झाली कि मग हीच औषधे मानवी स्वयं सेवकांवर वापरली जातात. मानसिक रोगांच्या आजारावरील औषधांच्या संशोधनातील सर्वात मोठा अडथळा म्हणजे मानवी मेंदूचा विकास आणि प्राण्यांच्या मेंदूचा विकासात जमीन अस्मानाचे अंतर आहे. ०-१०० या श्रेणीत माकडाचा मेंदू ५० धरला तर उंदीर गिनिपिग हे तर १०-२० पातळीपर्यंतच येतील. म्हणजेच काय? जर नैराश्य या आजारासाठी असलेल्या औषधाच्या चाचण्या घ्यायच्या तर पहिल्यांदा उंदीर किंवा गिनीपिग मध्ये तो आजार निर्माण करायला लागेल किंवा नैराश्याने ग्रासलेले उंदीर शोधायला लागतील. मगच त्यांना औषध देऊन त्या औषधाचा आजारावर काय परिणाम होतो हे पाहावे लागेल. हे काम किती कर्म कठीण आहे ते आपण लक्षात घ्या. इतर शारीरिक आजारावर असलेली औषधे आणि मानसिक आजारावर असलेली औषधे यात हा एक फार मोठा आणि मूलभूत फरक आहे. NO ANIMAL MODEL IS AVAILABLE FOR PSYCHO ACTIVE DRUGS आता दुसरा मुद्दा -- आपण नैराश्याच्या भरात आत्महत्या करण्याचा प्रयत्न केला होता. याचा अर्थ आपल्याला झालेला आजार हा खरा होता नुसताच देखावा नव्हता. selective serotonin reuptake inhibitorअर्थात SSRI औषधे घेतल्यामुळे "बहुधा" आपलयाला परत आत्महत्या करावीशी वाटली नाही. लक्षात घ्या कि selective serotonin reuptake inhibitorअर्थात SSRI ने आपले निराशावादी विचार लगेचच्या लगेच नाहीसे होत नाहीत. त्याला एक ते तीन आठवडे वेळ लागतो या काळात आपली आत्महत्येची प्रेरणा/ प्रेरक हेतू (motivation) कमी करणे आवश्यक असते. तातडीचा उपाय म्हणून खरं तर ECT (electro convulsive therapy) म्हणजे सामान्य माणसांच्या आकलनात शॉक थेरपी वापरली जाते परंतु या सध्या आणि कोणतेही दूरगामी दुष्परिणाम नसणाऱ्या उपायाला सिनेमाने इतके बदनाम आणि भीतीदायक करून ठेवलेले आहे कि सामान्य माणूस शॉक म्हटले कि ताबडतोब त्याला नकारच देतो. तो काही वेडा नाही पासून असले भयंकर उपाय आम्हाला करायचेच नाहीतअशा तर्हेचे नकार सर्रासपणे येतात. यासाठी मग सुरुवातीला सर्व संवेदना बधिर करणे हा एक तातडीचा उपाय म्हणून वापरला जातो. ( हाच उपाय एखाद्या हिंसक झालेल्या उन्मादाच्या(schizophrenia) मनोरुग्णावर वापरला जातो) selective serotonin reuptake inhibitorअर्थात SSRI हि औषधे १०० % रुग्णांवर गुणकारी ठरतात असा कुणाचाच दावा नाही आणि ज्यांना लागू पडतात त्यांनाही १००% लागू पडतात असेही नाही. पण म्हणून ती औषधे अगदीच निरुपयोगी आहेत असेहि नाही. तसा दावा करणारे अनेक शास्त्रज्ञ आणि मनोविकार तज्ञहि आहेत. साधारण ३० % रुग्णांना हि औषधे उत्तम लागू पडतात. ४० % रुग्णांना मध्यम लागू पडतात आणि उरलेल्या ३० % रुग्णांना ती कमी लागू पडतात किंवा अजिबात लागू पडत नाहीत. (पृथ्वी सपाट आहे असे म्हणणारेही अनेक दिग्गज लोक आणि शास्त्रज्ञ आहेत)https://wiki.tfes.org/Frequently_Asked_Questions आजही मनोविकारावरील संशोधन हे अतिशय तुटपुंजे आणि बाल्यावस्थेतच आहे( एक कारण वर दिलेले आहेच). त्यातून मानवी मेंदू अतिशय गुंतागुंतीचा आहे आणि मानवी मन ( भावना) हा तर अगदीच न समजलेला विषय आहे. एकाच गोष्टीवर मेंदू किंवा मन अनेक विविध तर्हेने विचार करत असतो त्यामुळे एकाच तर्हेच्या विचाराला( उदा. नैराश्यवादी) केवळ बंदी करणे हे आपल्याला वाटते तितके सोपे नाही. सध्या सरकारी खात्यात आय ए एस चा एक सचिव दारूबंदी यशस्वी कशी होईल यासाठी काम करत असतो आणि त्याच वेळेस अबकारी खात्याचा सचिव शासनाचे "दारूमुळे" उत्पन्न कसे वाढेल यासाठी झटत असतो. तसाच हा प्रकार आहे. आपल्याला SSRI लागू पडले नाही म्हणून आपण त्याची वाईट बाजू पुढे आणली आहे. हे म्हणजे अणुबॉम्ब हा युद्ध टाळण्याचा उपाय( किमान खात्रीचा प्रतिबंधक -- minimum credible deterrent) म्हणून वापरात असलेल्या देशात अणुबॉम्बचा कसून विरोध करणारे लोकही आहेतच. कोण १०० % बरोबर आणि कोण चूक हे सांगणे कठीण आहे. सध्या अस्तित्वात असलेल्या पुराव्यानुसार SSRI हि औषधे उपयुक्त श्रेणीत मोडली जातील. https://www.medscape.com/viewarticle/88492 जसे जसे संशोधन पुढे जाईल तशी अधिक गुणकारी आणि दुष्परिणाम नसणारी औषधे शोधली जातील आणि मनोरुग्णांना आणि त्यांच्या नातेवाईकांना दिलासा मिळेल. क्रमशः

Ranapratap 30/11/2017 - 21:45
डॉक्टर आपण माझ्या विनंतीला मान देऊन जो विस्तृत प्रतिसाद दिलात त्याबद्दल आपले आभार, बरेच गैरसमज दूर झाले.

sagarpdy 01/12/2017 - 12:15
https://youtu.be/esPRsT-lmw8 हा डॅनियल अमेन चा टेड टॉक पहिला. तो बराच सेन्स करतो. मानसोपचारतज्ञ अन्य मेडिकल फिल्ड प्रमाणे फार टेस्ट वर अवलंबून नसतात, परिणामी अचूक निदान व उपचार कठीण होत असावा. व्हिडीओ प्रमाणे ब्रेन स्कॅन ही एक उपयुक्त चाचणी ठरू शकते असे वाटते आणि पटते.

सिंथेटिक जिनियस 01/12/2017 - 13:07
NO ANIMAL MODEL IS AVAILABLE FOR PSYCHO ACTIVE DRUGS >>>> मग ही जी सायकीॲट्रीक ड्र्ग्ज आहेत त्यांच्या क्लीनीकल ट्रायल कशा घेतल्या गेल्या? माझ्या वाचनानुसार आधी ॲनिमल ट्रायल्स होऊन ती फेज पुर्ण यशस्वी झाल्यावर ह्युमन ट्रायल होतात.लेखात Joanna moncrieff यांचा संदर्भ दिला आहे,त्यांचे psychiatry ही drug centred आहे हे अनुमान आपल्याला मान्य आहे का?

सुबोध खरे 01/12/2017 - 18:05
सायकीॲट्रीक ड्र्ग्ज आहेत त्यांच्या क्लीनीकल ट्रायल बऱ्याच औषधांच्या वैद्यकीय चाचण्या या युद्ध कैद्यांवर (संपूर्णपणे बेकायदेशीरपणे आणि मानवते विरुद्ध) घेतल्या गेल्या होत्या. बाकी अनेक ऑषधांच्या चांगल्या आणि वाईट परिणामानंतर लक्षात आलेल्या गोष्टींवरून तशी लक्षणे असणाऱ्या रोग्यांवर हि औषधे वापरून पहिली गेली आणि अशा तुकड्यातुकड्यातूनच मनोविकार शास्त्र पुढे गेले. अर्थात आता फंक्शनल एम आर आय (f-MRI) आणि पेट सिटी(PET- CT) या अतिशय उपयुक्त अशा चाचणी पद्धती उपलब्ध झाल्या आहेत आणि त्यामुळे जिवंत रुग्णाच्या मेंदूतील प्रत्यक्ष होत असलेल्या बऱ्यचशा घडामोडींबद्दल थोडीफार का होईना माहिती उपलब्ध होत आहे. मानवी मन आणि भावना या गोष्टींचा मेंदूतील कोणत्या केंद्रांशी आणि कसा संबंध आहे याचे गूढ आता हळू हळू उकलू लागले आहे या चाचण्या जशा जशा पुढे जातील आणि अधिक अधिक माहिती उपलब्ध होईल तसे तसे मनोविकारशास्त्र अधिक प्रगत होत जाईल. उदाहरणादाखल नैराश्य या रोगाबद्दलचा एक अभ्यास याबद्दल चा दुवा देत आहे. क्लिष्ट आहे पण वाचून पहा. https://www.ucl.ac.uk/pals/research/experimental-psychology/blog/fmri-viable-biomarker-psychiatry-test-retest-reliability-fmri-study/

चौथा कोनाडा 01/12/2017 - 19:31
डॉ खरे साहेब, आपल्या सविस्तर माहिती व धाग्याबद्दल मनापासून धन्यवाद ! आपल्या मुळे बऱ्याच शंकाचे निरसन होत आहे. आपण वेळोवेळी मार्गदर्शन व चर्चा करता त्याचा आम्हा मिपाकरांना फायदा होतो.

मराठी_माणूस 02/12/2017 - 12:16
बऱ्याच औषधांच्या वैद्यकीय चाचण्या या युद्ध कैद्यांवर (संपूर्णपणे बेकायदेशीरपणे आणि मानवते विरुद्ध) घेतल्या गेल्या होत्या.
म्हणजे आता कदाचीत घेतल्या जात नसतील असे वाटते आणि ती चांगलीच गोष्ट आहे. मग सध्या जी औषधे अशा विकारावर दीली जातात त्यांच्या चाचण्या होतात का नाही ?

सुबोध खरे 02/12/2017 - 12:22
सध्या अशा चाचण्यांसाठी मानवी स्वयंसेवकांचा उपयोग केला जातो. ज्याबद्दल त्यांना योग्य असा मोबदला पण मिळतो. https://www.centerwatch.com/clinical-trials/volunteering.aspx

मारवा 17/12/2017 - 14:15
selective serotonin reuptake inhibitorअर्थात SSRI हि औषधे १०० % रुग्णांवर गुणकारी ठरतात असा कुणाचाच दावा नाही आणि ज्यांना लागू पडतात त्यांनाही १००% लागू पडतात असेही नाही. पण म्हणून ती औषधे अगदीच निरुपयोगी आहेत असेहि नाही. तसा दावा करणारे अनेक शास्त्रज्ञ आणि मनोविकार तज्ञहि आहेत. साधारण ३० % रुग्णांना हि औषधे उत्तम लागू पडतात. ४० % रुग्णांना मध्यम लागू पडतात आणि उरलेल्या ३० % रुग्णांना ती कमी लागू पडतात किंवा अजिबात लागू पडत नाहीत. याचा संदर्भ नेटवर वाचायल मिळेल का ? दुसरं ज्यांना लागु पडतात त्यांनी ही SSRI औषधे जरी चांगली असली लागु पडली तरी जर सलग ३-४ वर्षे नियमीत घेतल्यास त्याचा काय परीणाम होतो ? हे म्हणजे या औषधांच्या दिर्घकाळ सेवणाचा काय साइड इफेक्ट होतो ? डिपेन्डन्स होतो का कायम स्वरुपी ? सोडता येणे शक्य होते का ? या विषयी अधिक माहीती दिल्यास आनंद होइल. वा संदर्भ नेट वर असल्यास कृपया दयावा

शाम भागवत 30/11/2017 - 21:49
सत्गुरू वामनराव पैंची विश्वप्रार्थना खूप उपयोगी पडते. मनातले विचार सकारात्मक करण्याची शक्यता खूपच वाढते. मी आजही एखाद्या त्रासदायक गोष्टींच्या आठवणींमुळे नकारात्मक विचार येऊ लागले तर शांतपणे बसून विश्वप्रार्थना म्हणतो. मन खूप शांत होते. माझ्या प्रगतीत नामस्मरणाबरोबरच या विश्वप्रार्थनेचा खूप मोठा वाटा आहे. हा माझा वैयक्तिक अनुभव आहे. त्यामुळे माझा त्यावर विश्वास आहे. पण यावर विश्वास न ठेवण्याचा अधिकार इतरांनाही आहे याची मला जाणिव आहे. मी फक्त पूज्य पै यांची २७-२८ पुस्तके व २६ सिडीचा अभ्यास २००७-२००८ मधे करत होतो. त्या आधारावर हे लिहिलेले आहे. बाकी माझा जिवनविद्या मिशनशी कोणताही संबंध नाही.

पुंबा 01/12/2017 - 11:42
विश्वप्रार्थना खरोखर फार सुंदर आहे. वामनराव पैंची पुस्तके, भाषणे देखिल फार छान आहेत. वैज्ञानिक दृष्टीकोन ठेऊन लिहिलेली, अगदी घरगुती, प्रापंचिक समस्या डोळ्यासमोर ठेऊन लिहिलेली आणि कुठल्याही अंधश्रद्धा, कर्मकांडाला बळ न देणारी.

सस्नेह 02/12/2017 - 14:17
सिंजि यांच्याशी बऱ्याच अंशी सहमत. यासारखाच अनुभव एका जवळच्या नातेवाईकास आलेला पाहिला आहे. उन्मादाचा झटका आल्यास गुंगीचे बधिरतेचे औषध देणे योग्य असेल, पण नैराश्य, उदासीनता, जडपणा यावर हीच औषधे देणे खरोखर योग्य आहे काय ? यावर नक्कीच इतर काही उपचार असायला हवेत. तसेच तीच तीच औषधे अनेक वर्षे घेणे आवश्यक आणि योग्य आहे काय ? मानसोपचार तज्ञ सुरुवातीस दोन ते तीन वर्षे सांगतात, परंतु प्रत्यक्षात वर्षानुवर्षे मनोरुग्णास तीच गुंगीची आणि बधिरतेची औषधे दिली जातात, ज्यांचा परिणाम म्हणून रुग्ण कदाचित बरे होत असतील, पण त्यांच्या आयुष्यात भाव-भावना, विचारशक्ती उस्फूर्तता याचा लवलेश शिल्लक राहत नाही आणि ते मानसिकरित्या मृतप्राय होतात, असे निरीक्षण आहे.

पैसा 12/12/2017 - 21:39
मुख्य कारण म्हणजे नेमका काय आजार आहे हे डॉक्टरही खात्रीने सांगू शकत नाहीत. सगळ्या आजारांवर एकसारखी औषधे देत रहात जवळच्या माणसात 2 डिप्रेशन, anxiety यांचे आजार आणि उपचार जवळून पाहिले आहेत. हे उपचार चक्रव्यूहासारखे वाटतात. कधी आणि कसे बाहेर पडता येईल याचा पत्ता लागत नाही. मनोरोग तज्ञ अतिशय कमी असल्याने असेल त्याला धरून राहण्याशिवाय पर्याय नसतो. एक डॉक्टर पाहिले ते दर आठवडयाला २/३ दिवस कुठे ना कुठे काँफेरेन्सला गेलेले असतात. उरलेल्या दिवसात दिवसाला २०० २५० रुग्णांना consulting करतात. सरासरी २ ३ मिनिटात patient ला कसे judge करतात देव जाणे. रुग्ण फार अस्वस्थ झाला तर त्यांची समुपदेशक फोनवरून "अमकी गोळी जास्त द्या" म्हणून सांगतात. मुळात समुपदेशकाने गोळ्या सांगणे गैर आहे. त्यात जर "ती गोळी पार्किन्सन सिन्ड्रोमसाठी माझी आई घेते, त्या गोळीने anxiety कशी कमी होईल"असे विचारले तर "आम्ही सांगतो म्हणून घ्या, शांत करणारी आहे. आम्ही हजारो रुग्ण बरे केलेत, तुम्ही एकच रुग्ण बघताय. इंटरनेट वर जास्त वाचू नका" असले काहीतरी ऐकावे लागते. गोळ्यांचे side इफेक्ट आजारासारखेच असतील तर ती औषधे नेमका काय परिणाम करतात देवजाणे! एका patientला severe डिप्रेशनसाठी डॉक्टरांची ट्रीटमेंट सुरू केल्याच्या दुसऱ्या दिवशी तो आवाज ऐकू येतात म्हणत चित्रविचित्र ट्विट्स करू लागला. डोक्यात काय तरी विचित्र व्हायला लागल्याने खूप अस्वस्थ वाटल्यावर जीव द्यावासा वाटतो म्हणू लागला. हे सगळे गोळ्या सुरू केल्याच्या दुसऱ्या दिवशी सुरू झाले. मग असाच महिनाभर गेल्यावर यांच्यात स्किझोफ्रेनिया ची लक्षणे दिसत आहेत म्हणून अजून गोळ्या सुरू करायला डॉक्टर मोकळे. पण मग ट्रीटमेंट अचानक थांबवताही येत नाही असा पेच. बरं सगळी लक्षणं वगैरे इतके व्हेग असते की तिसरा माणूस काही बोलूच शकत नाही. स्वतः डॉक्टर ठाम नसतात तर सामान्य नातेवाईकांची काय कथा!

नमकिन 13/12/2017 - 09:52
चित्रपट हा छान होता. मनोविकार निर्माण झाला असून तो लवकरच ओळखला जातो असे नाही. मनोविकास करण्यास औषधे नसावी तर परिस्थिती पहाण्याचा दृष्टीकोन बदलावा लागेल व तसे संस्कार/प्रयत्न केले तर सुधारणा होईल, असं वाटतं.

चित्रगुप्त 14/12/2017 - 18:59
कसलं डोंबलाचं disease centered घेऊन बसलायस सिन्थेटिका, पाश्चात्त्य वैद्यकाचं नावच मुळात 'मेडिसिन' असं आहे, यातच सगळं आलं. मोठमोठ्या औषध कंपन्यांच्या हातात आहेत सगळ्या किल्ल्या. बाकी लेख बरीक प्रांजळ लिहिलास रे जिनियसा. 'तारे जमीं पर' सारखी जी मुलं असतात, त्यांच्यासाठी खरंतर अगदी वेगळ्या शाळा-कॉलेजं असायला हवीत. --बाईसाहेब फुरसुंगीकर.

रंगीला रतन 20/12/2017 - 12:10
लेखाशी बर्‍यापैकी सहमत. मी पण ३ जणांना मानसोपचार तज्ञांकडे उपचार घेताना बघितले आहे. त्या पैकि दोन ड्र्ग अ‍ॅडीक्ट होते, तर एक दहावितला विद्यार्थि होता. पहिला रुग्ण अंमली पदार्थांचे अतिरेकी सेवन करायचा, दिवस भर चरस किंवा गांजा तर कधी दोन्ही पदार्थ एकत्र करुन (त्याला चरसी लोकं गंगा जमुना कि असच कहितरि म्हणतात.) भरलेल्या चिलमी ओढायचा, त्यात मधे मधे दारु, ती सुद्धा भरलेल्या ग्लास मध्ये कुठल्या तरी गोळ्या टाकुन प्यायचा, जोडीला सिगरेट, बीडी ओढणे चालु असायचे, भांगेच्या गोळ्या खायचा. ह्या सर्व अतिरेकाचा व्हायचा तो परिणाम झालाच, त्याचे मानसीक संतुलन खुपच बिघडले. दिवसातुन १५ ते २० वेळा अंघोळच काय करायचा, नग्न अवस्थेत घराबाहेर पडायचा. एकदा त्याने पहाटे दुधवाल्याचा गळा दाबुन धरला होता, त्या दुधवाल्याचे दैव बलवत्तर म्हणुन वरच्या मजल्यावर रहाणारा एक मनुष्य कामावर जाण्यासाठि खाली उतरत होता, त्याने हस्तक्षेप करुन त्याला सोडवले, नाहीतर अनर्थ घडला असता. वास्तविक हि व्यक्ति शिक्षणाने सिव्हिल इंजीनिअर (काँक्रीट एक्सपर्ट), उत्तम सांपत्तीकस्थिती असलेल्या कुटुंबातलि होति. परन्तु दुधवाल्याच्या प्रकरणानंतर त्याला मानसोपचार तज्ञाक्डे नेण्यात आले.(त्या आधी ३ वेळा व्यसनमुक्ति केंन्द्राच्या वार्‍या झालेल्या होत्या.) पहिले आठ दिवस त्याला कुठलीतरी इंजेक्शनस देउन फक्त झोपवुन ठेवण्यात आले होते. नंतर अनेक प्रकारच्या गोळ्या सुमारे २ वर्षे सुरु होत्या. आता तो कधितरी एखादी बिअर वगैरे पितो पण बाकी व्यसनांपासुन लांब आहे. परंतु आजही म्हणजे उपचार सुरु करुन ५ वर्षानंतरही त्या महागड्या गोळ्या मात्र सुरुच आहेत, आणि त्या बंद करण्याचि त्याचि बिल्कुल तयारी नाहिये. कारण त्याचा असा पक्का समज झाला आहे कि जर मी ह्या गोळ्या घेणे थांबवले तर पुन्हा मी अंमली पदर्थांच्या आहारी जाईन. ह्यावरुन मला तरि असे वाटते कि त्याला हि एक प्रकारचि डीपेंडन्सी आलेलि आहे. दुसरी व्यक्ति हि उच्चमध्यमवर्गातला एक फर्स्ट ईयर बी.एस.सी चा विद्यार्थि होता. आई वडीलांच्या जागरुकते मुळे अगदी सुरुवातिलाच त्याचे अंमली पदार्थांच्या सेवनाचे प्रकार लक्षात आले. मग पुण्याला सातारा रोड वर त्यांच्या घराजवळच असलेल्या एका (तथाकथीत) नामांकीत फॉरीन रीटर्न मानसोपचार तज्ञाकडे उपचार सुरु केले. ४० ते ५० हजार रुपये खर्चुन मेंदुच्या कुठ्ल्या कुठ्ल्या टेस्ट्स करण्यात आल्या, मग महीन्याला ३० हजार रुपयांची औषधे सुरु झाली. त्यात काही गोळ्या व शुगर क्युब्स वर २ थेंब टाकुन सेवन करण्याचे ड्रॉप्स यांचा समावेश होता. सुमारे ८ ते १० महीने हि ट्रीट्मेंट चालु होति. कॉलेज, प्रॅक्टीकल्स आणि क्लास च्या वेळा सांभाळताना ड्रॉप्स घ्यायच्या वेळा चुकल्या तर त्याला खुप बेचैनी यायचि, चीडचीड व्हायचि. त्यात एकेदिवशि त्याने दुपारचे ड्रॉप्स घेणे चुकले म्हणुन रात्री डबल डोस घेतला तर थोड्यावेळाने त्याला फीट आल्यासारखे झाले म्हणुन हॉस्पिटल मध्ये दाखल केले. संपुर्ण पार्श्वभुमी समजुन घेतल्यानंतर तिथल्या डॉक्टरांनी दुसर्‍या दिवशी सकाळी न्युरोलॉजिस्टना बोलावले. त्यांनी त्याची डी-अ‍ॅडीक्शन साठि सुरु असलेली सर्व औषधे मागवुन तपासली व एका अ‍ॅडीक्शन पासुन मुक्ति मिळवण्यासाठि दुसर्‍या ड्र्ग्स ची डीपेंडन्सी वाढवणारी ती औषधे घेणे ताबडतोब थांबवण्यास सांगीतले. तिसरी व्यक्ति ही मध्यमवर्गिय परिवारातला दहावितला विद्यार्थि होता. त्याला मानसोपचार तज्ञाकडे नेण्याचे कारण थोडे वेगळे होते. त्याचे अभ्यासात लक्ष लागत नव्ह्ते आणि तो १५ वर्षांचा झाला तरी रात्री झोपेत अंथरुणात लघवी करत होता. त्याच्याहि मेंदुच्या काही टेस्ट्स केल्या व ६ महिन्यांचा औषधांचा कोर्स करायला सांगितला.जवळपास लाख सव्वा लाख रुपये खर्च करुन सुद्धा आज २ वर्षांनंतरही त्याच्यात किंचीतही सुधारणा झालेली नाहिये.

सुबोध खरे 21/12/2017 - 18:37
रंगीला रतन एका अ‍ॅडीक्शन पासुन मुक्ति मिळवण्यासाठि दुसर्‍या ड्र्ग्स ची डीपेंडन्सी वाढवणारी ती औषधे घेणे ताबडतोब थांबवण्यास सांगीतले. हा रुग्ण पूर्णपणे औषधापासून मुक्त झाला कि त्याला औषधे बदलून दिली गेली. बहुतांश वेळेस बाहेर फक्त अर्धसत्य येते आणि त्यामुळे गैरसमज वाढीस लागतात. हे आपल्याला वैयक्तिक स्वरूपात लिहिलेले नाही कृपया गैरसमज नसावा.

रंगीला रतन 04/01/2018 - 11:01
हा रुग्ण पूर्णपणे औषधापासून मुक्त झाला कि त्याला औषधे बदलून दिली गेली. न्युरोलॉजिस्ट नी त्याला एक वर्षासाठि औषधे बदलुन दिली. पण हि नविन औषधे कुठ्ल्याहि मेडिकल स्टोर मध्ये मिळ्तात, पुर्वीच्या औषधांप्रमाणे फक्त त्याच संस्थेतुन घ्यावी लागत नाहियेत.

प्रकाश घाटपांडे 20/12/2017 - 12:48
सायकियाट्रिस्ट मधे दोन पंथ आहे एकाचा भर औषधांवर असतो. दुसरा सायकोथेरपी वर अधिक भर देतो. पण ते एकमेकांवर टीका करत नाहीत. सायकियाट्रिस्ट ही माणसेच आहेत त्यामुळे गुणदोष त्यांच्यात ही आहेत. तितकीशी गरज नसताना औषधे देउन रुग्णाला आपल्या कह्यात ठेवणारी धंदेवाईक मानसिकता ही त्यांच्यातही आढळू शकते. पण रुग्ण हे कसे ठरवणार?

पैसा 20/12/2017 - 13:42
पण निव्वळ सायकोथेरपीनेही बरे वाटत असेल तर दुष्परिणाम करणारी औषधे हट्टाने का देतात? एका लिंकवर वाचले की भारतात स्किझोफ्रेनियाचा एक एपिसोड होउन गेल्यावर पेशंट रिलॅप्स होण्याचे प्रमाण कमी आहे, लोक इतर समांतर औषध पद्धती योग, आयुर्वेद इत्यादिवर भर देतात. तर अमेरिकेत पेशंट रिलॅप्स होण्याचे प्रमाण जास्त आहे. तिकडे निव्वळ अ‍ॅलोपथिक औषधे सतत घेत रहातात. काय खरे न काय खोटे. पुरावे तर दोन्ही प्रकारचे म्हणणे असणार्‍याना मिळतातच.

प्रकाश घाटपांडे 21/12/2017 - 10:38
तज्ञांमधेच मतभेद आहेत त्यामुळे रुग्णाला काय कळणार? उगाच 'रिस्क' नको म्हणून औषधे घेत रहा. जशी बीपी डायबेटीस ची असतात तशी

arunjoshi123 21/12/2017 - 16:38
डियर सिंथेटिक जिनिअस, आपण पुनश्च लाईफ मधे सेटल झालेले आहात त्याबद्दल अभिनंदन. झाल्या गोष्टी विसरून जा. आणि शक्यतो पब्लिक फोरममधे सांगू नकात कारण संवेदनशील विषय आहे. ================ बाकी मानसिक आजारांत उपचार आवश्यक असतात. तेव्हा या शाखेला खारिज करण्यापूर्वी रुग्ण कसा ओळखावा, रोग कसा ओळखावा, कसा दुरुस्त करावा, रुग्णाशी कसे वागावे, इ इ सांगणे आवश्यक आहे. =================== सुबोधजींचे प्रतिसाद अतिशय उत्तम. काही टक्के लोकांना उपचार लागू होत नाहीत ही उणिव आहे खरी, पण जी उपयुक्तता आहे ती कमी नाही.

सुबोध खरे 21/12/2017 - 18:33
येथे आलेले बरेच प्रतिसाद हे गैरसमजातून आलेले किंवा पूर्वग्रहदूषित आहेत. १) सायकियाट्रिस्ट मधे दोन पंथ आहे एकाचा भर औषधांवर असतो. दुसरा सायकोथेरपी वर अधिक भर देतो. मनोविकारात जेंव्हा रुग्णाला आपल्या आजाराची कल्पना आहे (INSIGHT) उदा. नैराश्य (DEPRESSION) ,मंत्रचळेपणा( OCD ) किंवा मादक द्रव्यांचे व्यसन. अशा रुग्णांना सायकोथेरपी देऊन फायदा होऊ शकतो. पण ज्या रुग्णाला अशी कल्पनाच नाही. उदा. उन्माद(SCHIZOPHRENIA) येथे जर रुग्णाला आपण बादशहा आहोत असे वाटत असेल कारण भ्रम (DELUSION - false but unshakable belief) किंवा आभास (halucination) होत असेल तर त्याच्या दृष्टीने ते सत्यच असते तेंव्हा त्याला समजावून सायकोथेरपी देऊन काहीच उपयोग होत नाही. https://en.wikipedia.org/wiki/Raman_Raghav ज्यांना रस असेल त्यानि वरील सिंधी दलवाई उर्फ रामन राघव ची केस वाचून पहा २) बहुतांश मनोविकाराबाबत गैरसमज जास्त आहेत.त्यामुळे एखादा माणूस विक्षिप्त आहे किंवा तर्हेवाईक आहे म्हणून दुर्लक्ष केले जाते. यामुळे आपल्याकडे मनोविकार तज्ज्ञांची मदत घेईपर्यन्त रोग बराच पुढे गेलेला असतो. शिवाय त्याबद्दल असलेला एक कलंक म्हणून सहजासहजी लोक मनोविकार तज्ज्ञाकडे जाण्याचे टाळतात. कारण उदा. लग्नाच्या बाजारात रुग्ण मनोविकार तज्ज्ञाकडे जात आहे हे उघड करणे कठीण जाते. (बहुसंख्य मनोविकार हे तरुण वयातच होतात.) त्यातून अशिक्षित लोकांत हे "बाहेरचं" आहे म्हणून झाडफूक वाल्यांची मदत घेतली जाते. असे सगळे रुग्ण प्रत्यक्ष इलाजासाठी मनोविकार तज्ज्ञांकडे येतात तोवर बराच उशीर झालेला असतो. ३) सगळेच मनोविकार हे पूर्णपणे बरे होतातच असे नाही पण बहुसंख्य रुग्णांची लांब कालपर्यंत औषध घेण्याची तयारी किंवा वृत्ती नसते. जसे शारीरिक आजारात उदा. मधुमेह किंवा उच्च रक्तदाब हे आजार बरे होत नाहीत तर त्यावरील औषधे आयुष्यभर घ्यावी लागतात. परंतु आपण मनोविकार तज्ज्ञांकडे जातो हे लोकांना सांगण्याची लाज वाटते, संकोच वाटत,, समाजातून अलग पडू याची भीती असते. यामुळे रोग जरा आटोक्यात आला कि उपचार सोडून देण्याची वृत्ती ९० % रुग्णात आढळते. यामुळे रोग जुनाट स्थितीत जातो. मनोविकारात सुद्धा रुग्णाला तज्ज्ञाकडे बराच काळ जाणे आवश्यक असते त्याप्रमाणे त्याची औषधे कमी जास्त करत करत हि कमीत कमी पण परिणामकारक (minimum effective dose) मात्रेत आणणे शक्य असते. असे न केल्याने जेवढा पाहिजे तेवढा सुपरिणाम मिळत नाही हि वस्तुस्थिती. ४) अमली पदार्थाचे व्यसन असलेली व्यक्ती जेंव्हा व्यसनमुक्तीसाठी मनोविकार तज्ज्ञाकडे भरती होतो तेंव्हा त्याचे व्यसन असलेला पदार्थ थांबवला जातो या पदार्थावर हा माणूस शारीरिक आणि मानसिक दृष्ट्या अवलंबित(डिपेन्डेन्स) झालेला असतो. हा पदार्थ एकदम काढून घेतला कि रुग्णाला भयंकर शारीरिक आणि मानसिक लक्षणे दिसू लागतात. उदा गर्द / हेरॉईनचे व्यसन असलेल्या माणसाला ओकाऱ्या आणि जुलाब सुरु होतात डोळ्यातून, नाकातून पाणी वाहू लागते. पोटात प्रचंड मुरडा होतो.(याला टर्की म्हणतात. गर्दुल्ल्याना पोलीस सुद्धा अटक करत नाहीत कारण कितीही मारहाण केली तरी हा रुग्ण हतबल असतो आणि कोठडीतील घाण पोलिसांनाच साफ करावी लागते). टर्कीतून सुटका मिळवण्यासाठी रुग्ण काहीही करू शकतो. ज्यात एखाद्याला गुन्हा करण्यास भाग पाड्ता येते किंवा याच्या आहारी गेलेल्या उच्चभरू स्त्रिया केवळ पुढचा "डोस" मिळवण्यासाठी वेश्याव्यवसाय करण्यास तयार झाल्याची उदाहरणे आहेत. हे रुग्ण नैराश्य(depression) वैफल्य (frustration) यामुळे हिंसक सुद्धा होऊ शकतात किंवा आत्महत्येचा प्रयत्न करतात. त्यामुळे या अमली पदार्थाचा परिणाम कमी होईस्तोवर रुग्णाला शांत ठेवावे लागते. एकदा रुग्णाला तुम्ही शांत होणारी औषधे दिली ( tranquilizers ) कि तो प्रचंड झोपतो कारण त्याच्या शरीराची झालेली हानी भरून काढण्याचा शरीर प्रयत्न करीत असते. ( झोपवायचेच होते तर घरी झोपवले असते अशी दूषणे १०० टक्के मनोविकार तज्ज्ञांनी ऐकलेली असतात). त्यातून व्यसनातून संपूर्ण मुक्ती मिळण्याचे प्रमाण खूप जास्त नाही आणि बरेच रुग्ण परत व्यसनाधीन होतात. एक अमेरिकेतील स्थिती दाखवणारा दुवा https://www.therecoveryvillage.com/recovery-blog/drug-rehab-success-rates/ Inpatient treatment costs $3,200 on average. 73% of addicts complete treatment and 21% remain sober after five years. Residential treatment costs $3,100 on average. 51% of addicts complete treatment and 21% remain sober after five years. Detox costs $2,200 on average. 33% of addicts complete treatment and 17% remain sober after five years. Outpatient drug-free treatments cost $1,200 on average. 43% of addicts complete treatment and 18% remain sober after five years. मनोविकाराबाबत आणि मनोविकार तज्ञांबाबत आपल्या समाजात भरपूर पूर्वग्रह आहेत. हे आजार म्हणजे एक कलंक समजला जातो . त्यामुळे बरेचसे रुग्ण परत परत मनोविकार तज्ज्ञांकडे जाणे टाळतात. ज्यायोगे आजाराचा नुकताच पुनरुद्भव सुरु झाला असेल तेंव्हाच त्यारुग्णाच्या मानसिक स्थितीतील बदल इतरांना लक्षात यायच्या अगोदर तो नियंत्रणात आणला जात नाही आणि हे दुष्टचक्र चालूच राहते.

सुबोध खरे 21/12/2017 - 18:59
मनोविकाराबाबत असणारे पूर्वग्रह आणि सामाजिक कलंक किंवा लांच्छन असल्यामुळे पूर्ण पणे बरे झालेले मनोरुग्ण समाजात आपल्याला मनोविकार होता हे उजळ माथ्याने सांगत नाहीत. हृदयाची बायपास झालेला माणूस जसा न विचारता सुद्धा तुम्हाला आपली कहाणी सांगतो आणि छातीवरील व्रण योध्दयाच्या आवेशकत दाखवतो तसे मनोरुग्णांच्या बाबतीत कधीच होत नाही. यामुळे बरे झालेले रुग्ण गुलदस्त्यात राहतात आणि बरे न झालेल्या ( कोणत्याही कारणामुळे) रुग्णांच्या "सुरस आणि चमत्कारिक" गाथा ऐकायला मिळतात. मनोविकार विभागात काम करून झाल्यावर एक वर्षांनी मी एका पार्टीस गेलो असताना एक मनोरुग्ण भेटला माझ्याशी त्याने छान हसून भरपूर गप्पा मारल्या. एवढ्यात आमचे मनोविकार तज्ञ कर्नल पेठे तेथे आले तर याने त्यांना नुसता सलाम केला आणि पुढे गेला. याच्या अशा वागणुकीमुळे मला आतमध्ये कुठेतरी दुखावल्यासारखे वाटले कारण या कमांडर दर्जाच्या अधिकाऱ्याचा सरानी दोन वर्षे इलाज केला होता. मी पेठे सरांशी बोललो तर ते म्हणाले अरे तू उगाच मनाला लावून घेऊ नको. हे लोक मला सार्वजनिक जीवनात ओळख देणारच नाहीत पण मी जर काही कामासाठी त्याच्या कडे गेलो तर माझे काम मात्र प्राधान्याने करतील. मी जेंव्हा मनोविकार शास्त्रात एम डी करण्याचे ठरवले तेंव्हा हि गोष्ट गृहीत धरली होती. आपण मनोविकार तज्ज्ञाकडे इलाज घेत होतो हे त्याच्या सामाजिक प्रतिष्ठेस बाधा आणणारे ठरेल. हा अधिकारी नौदलाचा जनसंपर्क अधिकारी होता आणि त्याचा आजार जवळ जवळ आत्महत्ये पर्यंत गेला होता. अशा स्थितीतून बाहेर आलेला रुग्ण किती व्यवस्थित काम करू शकतो याचे हे एक उदाहरण आहे . याचा अर्थ एवढाच आहे बहुसंख्य मनोरुग्ण जे बरे होतात ते आपल्याला दिसत नाहीत आणि जे बरे होत नाहीत त्यांच्या कहाण्या ऐकायला मिळतात. यात वैयक्तिक आलेल्या वाईट अनुभवाबद्दल कोणतेही समर्थन मी देत नाही. मनोविकार शास्त्र हे परिपूर्ण आहे असे कोणीच म्हणत नाही किंबहुना आधीच्या प्रतिसादात म्हटल्याप्रमाणे हे शास्त्र सर्वात कमी विकसित आहे असेच म्हणावे लागेल. सर्व मनोविकार तज्ञ चांगलेच असतात असाही माझा दावा नाही. पण वस्तुस्थितीचा दुसरा पैलू सुद्धा पुढे यावा आणि काही अंशी तरी गैरसमज दूर व्हावेत अशी माझी इच्छा आहे.

मराठी_माणूस 22/12/2017 - 12:59
औषधे न घेता समुपदेशन च्या साह्याने विकार बरे केले जाउ शकतात का ? कींवा कोणते विकार समुपदेशांनी आटोक्यात आणता येतात आणि कोणत्या विकारांना औषधे अत्यावश्यक आहेत ?

तुडतुडी 27/12/2017 - 16:47
अगदी बरोबर आहे . आमच्या घरात सुद्धा हा प्रकार घडलेला आहे . Psychatrist एक गोळी झोप येण्यासाठी देतात . १ गोळी झोप उतरण्यासाठी .मेंदूला झोपवूनच ठेवले जाते . निव्वळ फसवाफसवी
साधारणतः २००६ साली मी कॉलेजमधून पास आऊट झाल्यावर नोकरीसाठी प्रयत्न करु लागलो.इंटरव्ह्युसाठी लांब ठीकाणी जायचे ,तिथे जाण्यासाठी तयारी करायची ,इंटरव्युला सामोरे जायचे असा प्रकार सुरु होता.इंटरव्युला जाताना सुर्वातीला मजा वाटायची नंतर त्याचे दडपण यायला सुरवात झाली.
जीवनमान
विज्ञान
प्रकटन

दमा (Bronchial Asthma ) - चला समजावून घेऊ (भाग - १)

डॉ श्रीहास ·

सुबोध खरे 29/08/2017 - 20:11
उत्तम लेख मालिका.. तज्ञ व्यक्तीकडून अशा विषयावर लेख येणे हे फार महत्त्वाचे आहे. कारण दमा या आजाराबद्दल फार मोठ्या प्रमाणावर गैरसमज आहेत आणि बऱ्याच लोकांचे स्वतः चे पूर्वग्रह सुद्धा. ते दूर होण्यास नक्की मदत होईल.

स्थितप्रज्ञ 29/08/2017 - 21:09
सर्वप्रथम तुमच्या वडिलांना आणि तुम्हाला हा उपक्रम अविरत चालू ठेवल्याबद्दल सलाम! खूपच उपयुक्त माहिती मिळत आहे. पुढच्या लेखांची चातकासारखी वाट बघण्यात येत आहे.

पैसा 29/08/2017 - 21:40
मला अ‍ॅलर्जिक सर्दी गेली कित्येक वर्षे आहे त्यामुळे उत्सुकतेने पुढील लेखांची वाट पहात आहे.

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 09:57
तुम्ही प्रश्न विचारणं सुरू करा.... बरेचदा ज्या गोष्टी लेखातून लिहील्या जाणार नाहीत त्या प्रश्नोत्तरातून येऊ शकतील

पैसा 30/08/2017 - 10:36
प्रशांतशी आधी बोलले होते, त्याप्र्माणे शक्य होईल तेव्हा तुम्हाला प्रत्यक्ष भेटणार आहे. अ‍ॅलर्जी निर्मूलन कट्टा करूया! =)) तोपर्यंत सध्या लेख बारकाईने वाचेन आणि शंका येईल तसे प्रश्न विचारीन.

प्रीत-मोहर 30/08/2017 - 16:38
मला नक्की सांग ग!! मी पण allergy च्या बोटीत. Doc, किती आभार मानु या लेखमालेसाठी तुमचे!! Rhank u so much. This will definitely help me a lot. प्रश्न विचारत जाईनच

झेन 29/08/2017 - 21:51
अतिशय दुर्लक्षीत पण आजकालच्या प्रदूषित शहरीकरणामुळे अत्यंत महत्त्वाच्या विषयावर छान लेख.

डॉ सुहास म्हात्रे 29/08/2017 - 23:14
एका अत्यंत महत्वाच्या आणि बर्‍याच जणांमध्ये असलेल्या आजाराबद्दल तज्ञाकडून लिहिली जाणारी ही लेखमाला बरेच समज/गैरसमज सुधारायला मदत करेल. डॉक्टरांचे आधिचे लेखन वाचल्यामुळे हे असे होईलच यात अजिबात संशय नाही !

कंजूस 30/08/2017 - 03:16
तुम्ही तुमच्या शास्त्राप्रमाणे माहिती देत आहात हे आवडलं. ( प्रत्येक वैद्यकशाखा काही आजारांच्या उपचारांबाबत गंडलेली असते. दमा हे अलोपथीमधला एक असा आजार. परंतू हा लेखाचा विषय नाही. थांबतो.)

सुबोध खरे 30/08/2017 - 10:01
प्रत्येक वैद्यकशाखा काही आजारांच्या उपचारांबाबत गंडलेली असते. दमा हे अलोपथीमधला एक असा आजार. हा एक इतर शाखांनी जाणून बुजून पसरवलेला गैरसमज. खरं तर माझ्या अनुभवात आयुर्वेदिक किंवा होमीयोपॅथीक व्यावसायिकांनी दम्यावर रामबाण उपाय करतो म्हणून स्टिरॉइड्स दिल्याने पायाचे हाड मोडलेल्या असंख्य(शेकड्यात) तरुण किंवा मध्यमवयीन व्यक्ती मी पाहिल्या आहेत/ पाहतो आहे.(साधारण हे हाड साठी सत्तरी नंतर हाडे ठिसूळ झाल्याने मोडते विशेषतः बायकांमध्ये जांघेतील हाड दुखते म्हणून एक्स रे केल्यावर चाळीशीच्या माणूस किंवा बाईचे हाड मोडलेले दिसते. त्यावर तुम्ही कोणते औषध घेता विचारल्यावर दम्यावर आयुर्वेदिक/ होमीयोपॅथीक/ जडीबुटीचे- गावठी औषध घेतो असे सहसा उत्तर मिळते. एक्स रे पाहिल्यावर लक्षात येतेच कि हे पुदी किंवा पांढऱ्या गोळीतून स्टिरॉइड दिले गेले आहे. यावर लक्षावधी लेख मिळतील. त्यातील एक साधा सरळ लेख दुव्यात देत आहे. https://www.ebmconsult.com/articles/mechanism-risk-factor-steroid-avascular-necrosis-femoral-head लक्षात ठेवा -- इतर उपचार पद्धतीचा वापर करण्याअगोदर तो व्यावसायिक प्रामाणिक आहे आणि आपल्याला स्टीरॉइड देत नाही याची खात्री करून घेणे आवश्यक आहे. मूळ विषयापासून थोडा विलग असा प्रतिसाद आहे पण येथे आवश्यक वाटलं म्हंणून (डॉक्टरांची क्षमा मागून) देतो आहे.

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 11:17
मुळ विषयाला धरूनच आहे तुमचा प्रतिसाद .... पुढच्या भागात ह्या विषयी लिहीणार आहेच... Asthma वर ॲलोपथी अनेक drug trials झालेली आहेत आणि सध्या चालू आहेत... evidence based medicine हा सर्वोत्तम उपचार पध्दतीचा अवलंब केला जातोय ....

कंजूस 30/08/2017 - 12:42
अशा त्वरित प्रश्नोत्तरांच्या लेखांमुळे रुग्णांचे शंका निरसन नक्कीच होईल. शिवाय इथे मराठीत आणि कायम स्वरुपी माहिती उपलब्ध होत राहते हे लक्षात आल्यावर मिपावाचक वाढतील,त्यातले काही लिहितील याची खात्री आहे. रेडिओवरचे कार्यक्रमांत प्रश्नोत्तरे असतात परंतू वेळेअभावी कार्यक्रम गुंडाळला जातो. दिवाळी अंक विशेषांक निघतात परंतू एकतर्फीच माहिती छापली जाते. डॅा खरे म्हणतात तसे काही दावे करून फसवणूक करणाय्रा व्यक्तिंपासून सावध राहायलाच हवे

सस्नेह 30/08/2017 - 16:59
))))) लक्षात ठेवा -- इतर उपचार पद्धतीचा वापर करण्याअगोदर तो व्यावसायिक प्रामाणिक आहे आणि आपल्याला स्टीरॉइड देत नाही याची खात्री करून घेणे आवश्यक आहे (((((( हे कसे ओळखायचे ?

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 17:35
सोप्पा उपाय.... काय औषधं देताय ते विचारा ... नुसत्या पुड्या देत असतील तर त्यातील contents , expiry date , side effects ह्यावर बोलता येणार नाही ... मग उडवा उडवीची उत्तरं, डाॅक्टर कोण तुम्ही का मी असा प्रतिप्रश्न .... असं घडलं तर तुम्हाला ठरवायला वेळ नाही लागणार !!

सुबोध खरे 31/08/2017 - 09:37
दुर्दैवाने खऱ्या गुरूंपेक्षा भोंदू बाबांकडे तुमच्या सर्व प्रश्नांची उत्तरे असतात तसेच चांगल्या आयुर्वेदाचार्य किंवा होमीयोपॅथ पेक्षा असे धांदल करणारे लोक जास्त "व्यवहारचातुर्य" असलेले असतात त्यामुळे असे लोक रुग्णांना गोलात घेऊन इतके छान पटवून देतात कि त्यात स्टिरॉइड आहे हे त्यांना तुम्ही पटवून देऊच शकत नाही. आमच्या सुदैवाने एक्स रे खोटं बोलत नाही आणि मोडलेले हाड स्पष्ट दिसते त्याबद्दल वाद होऊ शकत नाही. एका अशा हुशार होमियोपाथशी बोलताना मला समजले कि साबुदाण्याच्या गोळ्या वर डेक्सामेथासोन ड्रॉपचे थेम्ब टाकून देतात किंवा गोळ्यांबरोबर कुठला तरी द्रावाचे दोन थेम्ब घ्यायला सांगतात त्यात डेक्सामेथासोन असते. २४ मिग्रॅ एका मिली मध्ये असलेले ड्रॉप्स घेऊन त्याचे दोन थेम्ब घेतले तरी २.४ मिग्रॅ होतात हे दिवसातून तीनदा घ्यायला सांगतात. वर होमियोपॅथीचा परिणाम हळूहळू होतो हे सांगितलेच असते. रुग्णाला तिसऱ्या दिवशी अराम पडला तर तो चार ठिकाणी मोठ्या तोंडाने सांगायला मोकळा कि "माझ्या" होमियोपॅथी डॉक्टरचा हातगुण किती चांगला तिसऱ्या दिवशी मला दम लागणे थांबले.स्टिरॉइड चा साईड इफेक्ट म्हणून वजन वाढते. मग १५ वर्षाच्या मुलीचे वजन वाढले तर वयात येते म्हणून वाढले ४५ च्या बाईचे वाढले तर मेनोपॉज मुळे वाढले कारणे शोधायला काय ? तुम्ही एकदा हे "ब्रम्हास्त्र" वापरले कि दुसरी कोणतीच औषधे लागू पडत नाहीत. मग रुग्ण हे डॉक्टर सोडून दुसरीकडे गेले कि परत दम लागणे चालू. मग काय परत येरे माझ्या मागल्या. वर लिहिलेले १०० टक्के खरे आहे. चांगला डॉक्टर शोधणे हे चांगले सद्गुरू शोधण्याइतकेच कठीण आहे.

सुबोध खरे 31/08/2017 - 09:59
डाॅक्टर कोण तुम्ही का मी असा प्रतिप्रश्नअत्यंत प्रथितयश डॉक्टरही विचारताना आढळतात? यात डॉक्टरांचा इगो असतो आणि डॉक्टर जितका वरिष्ठ आणि प्रथितयश तितका इगो जास्त मोठा. अर्थात त्यात अतिशय सज्जन अशा आमच्या वरिष्ठ डॉक्टरानी शेवटी कंटाळून कटकट्या रुग्णापासून सुटकारा मिळवण्यासाठी किंवा जालावरील माहिती 'डॉक्टरना' आहे का हे तपासून पाहण्याची वृत्ती असणाऱ्या "आधुनिक" रुग्णाशी वितंडवाद टाळण्यासाठीही असे विचारलेले मी पाहिले आहे.

डॉ श्रीहास 31/08/2017 - 10:13
हा इगो मला कधीच येऊ नये _/\_.... माझ्या बाबांचं आवडतं वाक्य - if you treat a patient he/she benighted for time being but if you teach a patient he/she benighted for lifetime!

चामुंडराय 02/09/2017 - 07:51
स्टिरॉइड्स आणि पायाचे हाड मोडण्याचा नक्की काय संबंध आहे डॉक्टर ? कृपया स्पष्ट करा. असे ऐकिवात आहे कि खेळाडू देखील स्टिरॉइड्स घेतात. त्यांनाही असा प्रॉब्लेम येतो का?

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 11:09
तुमच्या प्रश्नातच उत्तर आहे..... वजन कमी करूनही धाप लागली तरच दमा किंवा ईतर आजारांविषयी विचार करता येईल .... तोपर्यंत तुम्ही BP आणि हिमोग्लोबिन तपासून घ्या .

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 12:23
पुढच्या भागात Pathophysiology म्हणजे थोडक्यात सांगायचं झालं तर कारणेमीमांसा देणार आहेच.... तिथं अनुवंशिकता ह्यावर लिहीतो आहेच , तेव्हा सविस्तर बोलता येईल...

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 12:39
ह्या भागात लक्षणांबद्दल लिहीलं आहे .... त्या अनुशंगानी प्रश्नोत्तर झालीत तर जास्त योग्य चर्चा होईल ... पुढच्या भागामधून कारणं, श्वसनसंस्थेची रचना , निदान (diagnosis) , उपचार असे भाग करणार आहे ....

राजाभाउ 30/08/2017 - 15:49
वरील पैकी निदान काही लक्षण दमा नसेल तरी सुध्दा (ईतर कारणांनी )असताता उ.दा. खोकला, दम लागणे किंवा धाप लागणे, श्वासाचा आवाज,सर्दी, ॲसिडीटी किंवा आम्लपित्त तर मग दमा आहे कि नाही त कसे ठरवणार ?

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 16:54
ही बऱ्यापैकी common लक्षणं आहेत.... पण दमा निदान करण्यासाठी detail history, family history, triggers, ठरावीक तपासण्या , ह्यांचा वापर केला जातो....

सालदार 30/08/2017 - 16:32
उत्तम लेख. अश्या मराठी लेखांची खुप गरज आहे. तुमचं काम स्तुत्य आहे. एक प्रश्न : दमा आणि अ‍ॅलोपेशिआ यांचा एकमेकांशी काही संबंध आहे का?

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 17:29
Allergic Rhinitis,eczema & asthma ... एकत्र आढळू शकतात , अश्या वेळेस spirometry & Allergy test दोन्ही द्वारे निदान करणं उत्तम ... Allergic Rhinitis, eczema (त्वचेच्या अॅलर्जीचा प्रकार )आई-वडील किंवा आजी-आजोबांमध्ये असल्यास पुढच्या पिढीत दमा येण्याची शक्यता वाढते .... ॲलर्जी अनुवंशीकतेने येताना वेगळ्या स्वरूपात येऊ शकते त्याचं हे उदाहरण !!

रेवती 30/08/2017 - 18:03
या लेखमालिकेचा उपयोग नक्की होणार. माझ्या मुलाला बालदमा होता. तो ७ वर्षे चालला. अ‍ॅलोपॅथी, आयुर्वेद असे दोन्ही उपचार चालू होते. आता पूर्णपणे बरा झालाय. तुम्ही सांगितलेल्या लक्षणांपैकी क्र. १, ३, ५, ६ ही लक्षणे होती. अजूनही स्प्रिंग सिझन आला की महिनाभर आधी विशिष्ठ आयुर्वेदिक गोळ्या चालू करतो. गरज भासत नाही पण खबरदारी म्हणून.

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 18:16
Spirometry नावाची तपासणी करून घ्या वर्षातून एकदा (स्प्रिंग मध्येच करा हवी तर) नाॅर्मलच आली तर औषधं देऊच नका ..... खबरदारीच घ्यायची असेल तर दर वर्षी swine flu ची लस द्या (flu shot)

रेवती 30/08/2017 - 21:16
स्पायरोमेट्री सल्ल्याबद्दल धन्यवाद. फ्लू शॉटबद्दल एक सागायचे आहे. एकेकाळी आम्ही सगळेजण फ्लू शॉटस वर्षातून एकदा घ्यायचो आणि हमखास आजारी पडायचो. मग जेंव्हापासून घेणे बंद केले एकदाही आजारी पडलो नाही. आणि हे फक्त आमच्या बाबतीत नव्हे तर बर्‍याच भारतीय कुटुंबांच्याबाबतीत घडले आहे. सगळ्यांनी फ्लू शॉटस घेणे बंद केले. हे बरोबर आहे का?

चौकटराजा 31/08/2017 - 08:09
रक्ताभिसरण जेवढे चर्चिले जाते तसे रक्ताचे प्राणवायुकरण चर्चिले जात नाही. प्राधान्याने पेशीला प्राणवायू हा महत्वाचाच. म्हणून या विषयाचे महत्व. दमावाला माणूस घरात असणे हे एक परीक्षा देण्यासारखेच असते. ज्याना बालदमा होता त्याना पुन्हा वय ५५ नंतर दमा उदभवतो असे काही " को रिलेशन " आहे का ?

डायवर 31/08/2017 - 17:36
मी दम्याचा पेशंट असुन मागील दहा वर्षांपासुन तुमचे वडील डॉ. सुहास सरांची नियमित ट्रिटमेंट घेतोय आणि नियमित औषधे घेतल्यास मला दम्याचा त्रास होत नाही, हे सहर्ष सांगतो.

स्वच्छंदी_मनोज 01/09/2017 - 13:18
अत्यंत उपयुक्त विषय आणि लेखमाला. डॉक, ह्या थोड्याश्या दुर्लक्षीत विषयावरची लेखमाला सुरु केल्या बद्दल अनेक धन्यवाद. ह्या लेखमालेमुळे इथे बर्‍याच जणाना फायदा तर होईलच पण आमच्यासारख्या सामान्य माणसांचे बरेच गैरसमज दुर होण्यास मदत होईल. पुढचा भाग सवडीने आलातरी चालेल पण डीटेल येऊदे.

सुबोध खरे 29/08/2017 - 20:11
उत्तम लेख मालिका.. तज्ञ व्यक्तीकडून अशा विषयावर लेख येणे हे फार महत्त्वाचे आहे. कारण दमा या आजाराबद्दल फार मोठ्या प्रमाणावर गैरसमज आहेत आणि बऱ्याच लोकांचे स्वतः चे पूर्वग्रह सुद्धा. ते दूर होण्यास नक्की मदत होईल.

स्थितप्रज्ञ 29/08/2017 - 21:09
सर्वप्रथम तुमच्या वडिलांना आणि तुम्हाला हा उपक्रम अविरत चालू ठेवल्याबद्दल सलाम! खूपच उपयुक्त माहिती मिळत आहे. पुढच्या लेखांची चातकासारखी वाट बघण्यात येत आहे.

पैसा 29/08/2017 - 21:40
मला अ‍ॅलर्जिक सर्दी गेली कित्येक वर्षे आहे त्यामुळे उत्सुकतेने पुढील लेखांची वाट पहात आहे.

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 09:57
तुम्ही प्रश्न विचारणं सुरू करा.... बरेचदा ज्या गोष्टी लेखातून लिहील्या जाणार नाहीत त्या प्रश्नोत्तरातून येऊ शकतील

पैसा 30/08/2017 - 10:36
प्रशांतशी आधी बोलले होते, त्याप्र्माणे शक्य होईल तेव्हा तुम्हाला प्रत्यक्ष भेटणार आहे. अ‍ॅलर्जी निर्मूलन कट्टा करूया! =)) तोपर्यंत सध्या लेख बारकाईने वाचेन आणि शंका येईल तसे प्रश्न विचारीन.

प्रीत-मोहर 30/08/2017 - 16:38
मला नक्की सांग ग!! मी पण allergy च्या बोटीत. Doc, किती आभार मानु या लेखमालेसाठी तुमचे!! Rhank u so much. This will definitely help me a lot. प्रश्न विचारत जाईनच

झेन 29/08/2017 - 21:51
अतिशय दुर्लक्षीत पण आजकालच्या प्रदूषित शहरीकरणामुळे अत्यंत महत्त्वाच्या विषयावर छान लेख.

डॉ सुहास म्हात्रे 29/08/2017 - 23:14
एका अत्यंत महत्वाच्या आणि बर्‍याच जणांमध्ये असलेल्या आजाराबद्दल तज्ञाकडून लिहिली जाणारी ही लेखमाला बरेच समज/गैरसमज सुधारायला मदत करेल. डॉक्टरांचे आधिचे लेखन वाचल्यामुळे हे असे होईलच यात अजिबात संशय नाही !

कंजूस 30/08/2017 - 03:16
तुम्ही तुमच्या शास्त्राप्रमाणे माहिती देत आहात हे आवडलं. ( प्रत्येक वैद्यकशाखा काही आजारांच्या उपचारांबाबत गंडलेली असते. दमा हे अलोपथीमधला एक असा आजार. परंतू हा लेखाचा विषय नाही. थांबतो.)

सुबोध खरे 30/08/2017 - 10:01
प्रत्येक वैद्यकशाखा काही आजारांच्या उपचारांबाबत गंडलेली असते. दमा हे अलोपथीमधला एक असा आजार. हा एक इतर शाखांनी जाणून बुजून पसरवलेला गैरसमज. खरं तर माझ्या अनुभवात आयुर्वेदिक किंवा होमीयोपॅथीक व्यावसायिकांनी दम्यावर रामबाण उपाय करतो म्हणून स्टिरॉइड्स दिल्याने पायाचे हाड मोडलेल्या असंख्य(शेकड्यात) तरुण किंवा मध्यमवयीन व्यक्ती मी पाहिल्या आहेत/ पाहतो आहे.(साधारण हे हाड साठी सत्तरी नंतर हाडे ठिसूळ झाल्याने मोडते विशेषतः बायकांमध्ये जांघेतील हाड दुखते म्हणून एक्स रे केल्यावर चाळीशीच्या माणूस किंवा बाईचे हाड मोडलेले दिसते. त्यावर तुम्ही कोणते औषध घेता विचारल्यावर दम्यावर आयुर्वेदिक/ होमीयोपॅथीक/ जडीबुटीचे- गावठी औषध घेतो असे सहसा उत्तर मिळते. एक्स रे पाहिल्यावर लक्षात येतेच कि हे पुदी किंवा पांढऱ्या गोळीतून स्टिरॉइड दिले गेले आहे. यावर लक्षावधी लेख मिळतील. त्यातील एक साधा सरळ लेख दुव्यात देत आहे. https://www.ebmconsult.com/articles/mechanism-risk-factor-steroid-avascular-necrosis-femoral-head लक्षात ठेवा -- इतर उपचार पद्धतीचा वापर करण्याअगोदर तो व्यावसायिक प्रामाणिक आहे आणि आपल्याला स्टीरॉइड देत नाही याची खात्री करून घेणे आवश्यक आहे. मूळ विषयापासून थोडा विलग असा प्रतिसाद आहे पण येथे आवश्यक वाटलं म्हंणून (डॉक्टरांची क्षमा मागून) देतो आहे.

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 11:17
मुळ विषयाला धरूनच आहे तुमचा प्रतिसाद .... पुढच्या भागात ह्या विषयी लिहीणार आहेच... Asthma वर ॲलोपथी अनेक drug trials झालेली आहेत आणि सध्या चालू आहेत... evidence based medicine हा सर्वोत्तम उपचार पध्दतीचा अवलंब केला जातोय ....

कंजूस 30/08/2017 - 12:42
अशा त्वरित प्रश्नोत्तरांच्या लेखांमुळे रुग्णांचे शंका निरसन नक्कीच होईल. शिवाय इथे मराठीत आणि कायम स्वरुपी माहिती उपलब्ध होत राहते हे लक्षात आल्यावर मिपावाचक वाढतील,त्यातले काही लिहितील याची खात्री आहे. रेडिओवरचे कार्यक्रमांत प्रश्नोत्तरे असतात परंतू वेळेअभावी कार्यक्रम गुंडाळला जातो. दिवाळी अंक विशेषांक निघतात परंतू एकतर्फीच माहिती छापली जाते. डॅा खरे म्हणतात तसे काही दावे करून फसवणूक करणाय्रा व्यक्तिंपासून सावध राहायलाच हवे

सस्नेह 30/08/2017 - 16:59
))))) लक्षात ठेवा -- इतर उपचार पद्धतीचा वापर करण्याअगोदर तो व्यावसायिक प्रामाणिक आहे आणि आपल्याला स्टीरॉइड देत नाही याची खात्री करून घेणे आवश्यक आहे (((((( हे कसे ओळखायचे ?

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 17:35
सोप्पा उपाय.... काय औषधं देताय ते विचारा ... नुसत्या पुड्या देत असतील तर त्यातील contents , expiry date , side effects ह्यावर बोलता येणार नाही ... मग उडवा उडवीची उत्तरं, डाॅक्टर कोण तुम्ही का मी असा प्रतिप्रश्न .... असं घडलं तर तुम्हाला ठरवायला वेळ नाही लागणार !!

सुबोध खरे 31/08/2017 - 09:37
दुर्दैवाने खऱ्या गुरूंपेक्षा भोंदू बाबांकडे तुमच्या सर्व प्रश्नांची उत्तरे असतात तसेच चांगल्या आयुर्वेदाचार्य किंवा होमीयोपॅथ पेक्षा असे धांदल करणारे लोक जास्त "व्यवहारचातुर्य" असलेले असतात त्यामुळे असे लोक रुग्णांना गोलात घेऊन इतके छान पटवून देतात कि त्यात स्टिरॉइड आहे हे त्यांना तुम्ही पटवून देऊच शकत नाही. आमच्या सुदैवाने एक्स रे खोटं बोलत नाही आणि मोडलेले हाड स्पष्ट दिसते त्याबद्दल वाद होऊ शकत नाही. एका अशा हुशार होमियोपाथशी बोलताना मला समजले कि साबुदाण्याच्या गोळ्या वर डेक्सामेथासोन ड्रॉपचे थेम्ब टाकून देतात किंवा गोळ्यांबरोबर कुठला तरी द्रावाचे दोन थेम्ब घ्यायला सांगतात त्यात डेक्सामेथासोन असते. २४ मिग्रॅ एका मिली मध्ये असलेले ड्रॉप्स घेऊन त्याचे दोन थेम्ब घेतले तरी २.४ मिग्रॅ होतात हे दिवसातून तीनदा घ्यायला सांगतात. वर होमियोपॅथीचा परिणाम हळूहळू होतो हे सांगितलेच असते. रुग्णाला तिसऱ्या दिवशी अराम पडला तर तो चार ठिकाणी मोठ्या तोंडाने सांगायला मोकळा कि "माझ्या" होमियोपॅथी डॉक्टरचा हातगुण किती चांगला तिसऱ्या दिवशी मला दम लागणे थांबले.स्टिरॉइड चा साईड इफेक्ट म्हणून वजन वाढते. मग १५ वर्षाच्या मुलीचे वजन वाढले तर वयात येते म्हणून वाढले ४५ च्या बाईचे वाढले तर मेनोपॉज मुळे वाढले कारणे शोधायला काय ? तुम्ही एकदा हे "ब्रम्हास्त्र" वापरले कि दुसरी कोणतीच औषधे लागू पडत नाहीत. मग रुग्ण हे डॉक्टर सोडून दुसरीकडे गेले कि परत दम लागणे चालू. मग काय परत येरे माझ्या मागल्या. वर लिहिलेले १०० टक्के खरे आहे. चांगला डॉक्टर शोधणे हे चांगले सद्गुरू शोधण्याइतकेच कठीण आहे.

सुबोध खरे 31/08/2017 - 09:59
डाॅक्टर कोण तुम्ही का मी असा प्रतिप्रश्नअत्यंत प्रथितयश डॉक्टरही विचारताना आढळतात? यात डॉक्टरांचा इगो असतो आणि डॉक्टर जितका वरिष्ठ आणि प्रथितयश तितका इगो जास्त मोठा. अर्थात त्यात अतिशय सज्जन अशा आमच्या वरिष्ठ डॉक्टरानी शेवटी कंटाळून कटकट्या रुग्णापासून सुटकारा मिळवण्यासाठी किंवा जालावरील माहिती 'डॉक्टरना' आहे का हे तपासून पाहण्याची वृत्ती असणाऱ्या "आधुनिक" रुग्णाशी वितंडवाद टाळण्यासाठीही असे विचारलेले मी पाहिले आहे.

डॉ श्रीहास 31/08/2017 - 10:13
हा इगो मला कधीच येऊ नये _/\_.... माझ्या बाबांचं आवडतं वाक्य - if you treat a patient he/she benighted for time being but if you teach a patient he/she benighted for lifetime!

चामुंडराय 02/09/2017 - 07:51
स्टिरॉइड्स आणि पायाचे हाड मोडण्याचा नक्की काय संबंध आहे डॉक्टर ? कृपया स्पष्ट करा. असे ऐकिवात आहे कि खेळाडू देखील स्टिरॉइड्स घेतात. त्यांनाही असा प्रॉब्लेम येतो का?

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 11:09
तुमच्या प्रश्नातच उत्तर आहे..... वजन कमी करूनही धाप लागली तरच दमा किंवा ईतर आजारांविषयी विचार करता येईल .... तोपर्यंत तुम्ही BP आणि हिमोग्लोबिन तपासून घ्या .

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 12:23
पुढच्या भागात Pathophysiology म्हणजे थोडक्यात सांगायचं झालं तर कारणेमीमांसा देणार आहेच.... तिथं अनुवंशिकता ह्यावर लिहीतो आहेच , तेव्हा सविस्तर बोलता येईल...

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 12:39
ह्या भागात लक्षणांबद्दल लिहीलं आहे .... त्या अनुशंगानी प्रश्नोत्तर झालीत तर जास्त योग्य चर्चा होईल ... पुढच्या भागामधून कारणं, श्वसनसंस्थेची रचना , निदान (diagnosis) , उपचार असे भाग करणार आहे ....

राजाभाउ 30/08/2017 - 15:49
वरील पैकी निदान काही लक्षण दमा नसेल तरी सुध्दा (ईतर कारणांनी )असताता उ.दा. खोकला, दम लागणे किंवा धाप लागणे, श्वासाचा आवाज,सर्दी, ॲसिडीटी किंवा आम्लपित्त तर मग दमा आहे कि नाही त कसे ठरवणार ?

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 16:54
ही बऱ्यापैकी common लक्षणं आहेत.... पण दमा निदान करण्यासाठी detail history, family history, triggers, ठरावीक तपासण्या , ह्यांचा वापर केला जातो....

सालदार 30/08/2017 - 16:32
उत्तम लेख. अश्या मराठी लेखांची खुप गरज आहे. तुमचं काम स्तुत्य आहे. एक प्रश्न : दमा आणि अ‍ॅलोपेशिआ यांचा एकमेकांशी काही संबंध आहे का?

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 17:29
Allergic Rhinitis,eczema & asthma ... एकत्र आढळू शकतात , अश्या वेळेस spirometry & Allergy test दोन्ही द्वारे निदान करणं उत्तम ... Allergic Rhinitis, eczema (त्वचेच्या अॅलर्जीचा प्रकार )आई-वडील किंवा आजी-आजोबांमध्ये असल्यास पुढच्या पिढीत दमा येण्याची शक्यता वाढते .... ॲलर्जी अनुवंशीकतेने येताना वेगळ्या स्वरूपात येऊ शकते त्याचं हे उदाहरण !!

रेवती 30/08/2017 - 18:03
या लेखमालिकेचा उपयोग नक्की होणार. माझ्या मुलाला बालदमा होता. तो ७ वर्षे चालला. अ‍ॅलोपॅथी, आयुर्वेद असे दोन्ही उपचार चालू होते. आता पूर्णपणे बरा झालाय. तुम्ही सांगितलेल्या लक्षणांपैकी क्र. १, ३, ५, ६ ही लक्षणे होती. अजूनही स्प्रिंग सिझन आला की महिनाभर आधी विशिष्ठ आयुर्वेदिक गोळ्या चालू करतो. गरज भासत नाही पण खबरदारी म्हणून.

डॉ श्रीहास 30/08/2017 - 18:16
Spirometry नावाची तपासणी करून घ्या वर्षातून एकदा (स्प्रिंग मध्येच करा हवी तर) नाॅर्मलच आली तर औषधं देऊच नका ..... खबरदारीच घ्यायची असेल तर दर वर्षी swine flu ची लस द्या (flu shot)

रेवती 30/08/2017 - 21:16
स्पायरोमेट्री सल्ल्याबद्दल धन्यवाद. फ्लू शॉटबद्दल एक सागायचे आहे. एकेकाळी आम्ही सगळेजण फ्लू शॉटस वर्षातून एकदा घ्यायचो आणि हमखास आजारी पडायचो. मग जेंव्हापासून घेणे बंद केले एकदाही आजारी पडलो नाही. आणि हे फक्त आमच्या बाबतीत नव्हे तर बर्‍याच भारतीय कुटुंबांच्याबाबतीत घडले आहे. सगळ्यांनी फ्लू शॉटस घेणे बंद केले. हे बरोबर आहे का?

चौकटराजा 31/08/2017 - 08:09
रक्ताभिसरण जेवढे चर्चिले जाते तसे रक्ताचे प्राणवायुकरण चर्चिले जात नाही. प्राधान्याने पेशीला प्राणवायू हा महत्वाचाच. म्हणून या विषयाचे महत्व. दमावाला माणूस घरात असणे हे एक परीक्षा देण्यासारखेच असते. ज्याना बालदमा होता त्याना पुन्हा वय ५५ नंतर दमा उदभवतो असे काही " को रिलेशन " आहे का ?

डायवर 31/08/2017 - 17:36
मी दम्याचा पेशंट असुन मागील दहा वर्षांपासुन तुमचे वडील डॉ. सुहास सरांची नियमित ट्रिटमेंट घेतोय आणि नियमित औषधे घेतल्यास मला दम्याचा त्रास होत नाही, हे सहर्ष सांगतो.

स्वच्छंदी_मनोज 01/09/2017 - 13:18
अत्यंत उपयुक्त विषय आणि लेखमाला. डॉक, ह्या थोड्याश्या दुर्लक्षीत विषयावरची लेखमाला सुरु केल्या बद्दल अनेक धन्यवाद. ह्या लेखमालेमुळे इथे बर्‍याच जणाना फायदा तर होईलच पण आमच्यासारख्या सामान्य माणसांचे बरेच गैरसमज दुर होण्यास मदत होईल. पुढचा भाग सवडीने आलातरी चालेल पण डीटेल येऊदे.
प्रास्तविक : माझे वडील गेल्या ३७ वर्षांपासून श्वसनविकार व ॲलर्जीतज्ञ म्हणुन प्रॅक्टीस करत आहेत, सुरवातीच्या ८-९ वर्षांनतर त्यांना रुग्ण प्रशिक्षण कार्यक्रमाची कल्पना सुचली तेव्हापासून आमच्या दवाखान्यात दमा ,COPD आणि टिबी या आजारांसाठी रुग्ण प्रशिक्षण कार्यक्रम घेतला जातो .... ह्या कार्यक्रमाची २००९ साली लिमका बुक आॅफ रेकाॅर्डस् मध्ये नोंद घेतली गेली (१०,००० पेक्षा जास्त रुग्ण व त्यांचे नातेवाईक यांना प्रशिक्षीत केलं गेलं) आणि इंडिया बुक आॅफ रेकाॅर्ड मध्ये देखिल दखल घेतली गेली आहे.
आरोग्य
औषधोपचार
विज्ञान
शिक्षण

आपण स्वप्न का बघतो.

आदित्य कोरडे ·

पिशी अबोली 20/07/2017 - 12:57
छान माहिती. शास्त्रीय माहितीही खूप सोप्या पद्धतीने सांगितली आहे. मला प्रत्येक परीक्षेच्या वेळी ज्या पेपरकडून सगळ्यात अपेक्षा असतात, त्याची परीक्षा चुकली, किंवा मी फेल झाले असं स्वप्न न चुकता पडतं. आणि अंधश्रद्धा म्हणा हवं तर, पण या अशा स्वप्न पडलेल्या पेपरमध्ये नेहमी सगळ्यात चांगले गुण मिळतात. याची मी लावलेली संगती अशी, की त्या पेपरकडून भरमसाठ अपेक्षा असल्याने त्यात काही गडबड झाली तर काय, अशी भीतीही असते. आणि ती भीती कदाचित स्वप्नात रिफ्लेक्ट होत असावी..

रामपुरी 20/07/2017 - 21:30
"ह्या सगळ्याचा साईड इफेक्ट म्हणून आपण स्वप्न बघतो असे शास्त्रज्ञ म्हणतात" नुकतेच जन्मलेले मूल सुद्धा स्वप्न बघत असते. नुकतेच म्हणजे अगदि काही तासांचे. ज्या मेंदूने अजून काहिही पाहिलेले नाही, कसलाही अनुभव घेतलेला नाही असा मेंदू काय स्वप्न बघत असेल? कसला विचार करत असेल?

Nitin Palkar 22/07/2017 - 20:58
हे अगदी खरे आहे ... READERS DIGEST मधील खूप पूर्वी वाचलेल्या लेखानुसार याच्या पुढचे सत्य हे आहे की गर्भावस्थेत देखील सात महिन्याच्या पुढील गर्भाला स्वप्ने पडतात. अनेकदा ही स्वप्ने स्तनपानाची असतात, ज्या गर्भाला स्तनपान अद्याप माहित नसते....

अभिजीत अवलिया 22/07/2017 - 14:21
चांगले लिहिलेय. मला एक प्रश्न आहे. मला इंजिनीअरिंग पूर्ण करून १० वर्षे झाली. तरी देखील अजून इंजिनीअरिंग संदर्भात भयानक स्वप्ने पडतात. म्हणजे मी अ विषयाच्या पेपरला गेलोय आणि कळले की पेपर ब विषयाचा होता. किंवा परीक्षा २ दिवसावर आलीय आणि अजून मी एकही विषयाचा अभ्यासच केलेला नाही. अशी स्वप्ने पाहून मी मध्यरात्री झोपेतून उठून बसलेलो आहे. पण अशी स्वप्ने शाळेतल्या विषयांबद्दल पडत नाहीत. इंजिनीअरिंग पूर्ण करून १० वर्षे होऊन गेल्यावरही अशी स्वप्ने का पडत असावीत ?

स्मिता. 23/07/2017 - 02:23
असंच माझ्यासोबतही होतं. एवढ्या वर्षांनंतरही अशी स्वप्न पडून मनावर ताण येतो. मुख्य म्हणजे परीक्षा देतांना उत्तरं येत नाही असं स्वप्न एकदाही नाही, दरवेळी केवळ आधीचाच ताण!!

Nitin Palkar 22/07/2017 - 21:06
मनीं वसे ते स्वप्नी दिसे... असे म्हटले जाते. मला स्वतःला अनेकदा माझे सोडून गेलेले वडील, आई आणि अगदी अलीकडे सोडून गेलेला धाकटा भाऊ स्वप्नात दिसतात. स्वप्नात कुठच्या तरी प्रसंगी आम्ही भेटत , गप्पा मारत किंवा काही हास्य विनोद करत असतो. याचा कार्यकारणभाव मी शोधण्याचा प्रयत्न करतो परंतु काही धागा मिळत नाही. मात्र सकाळी उठवल्यावर FRESH/ आनंदी नक्की वाटते....

पिशी अबोली 20/07/2017 - 12:57
छान माहिती. शास्त्रीय माहितीही खूप सोप्या पद्धतीने सांगितली आहे. मला प्रत्येक परीक्षेच्या वेळी ज्या पेपरकडून सगळ्यात अपेक्षा असतात, त्याची परीक्षा चुकली, किंवा मी फेल झाले असं स्वप्न न चुकता पडतं. आणि अंधश्रद्धा म्हणा हवं तर, पण या अशा स्वप्न पडलेल्या पेपरमध्ये नेहमी सगळ्यात चांगले गुण मिळतात. याची मी लावलेली संगती अशी, की त्या पेपरकडून भरमसाठ अपेक्षा असल्याने त्यात काही गडबड झाली तर काय, अशी भीतीही असते. आणि ती भीती कदाचित स्वप्नात रिफ्लेक्ट होत असावी..

रामपुरी 20/07/2017 - 21:30
"ह्या सगळ्याचा साईड इफेक्ट म्हणून आपण स्वप्न बघतो असे शास्त्रज्ञ म्हणतात" नुकतेच जन्मलेले मूल सुद्धा स्वप्न बघत असते. नुकतेच म्हणजे अगदि काही तासांचे. ज्या मेंदूने अजून काहिही पाहिलेले नाही, कसलाही अनुभव घेतलेला नाही असा मेंदू काय स्वप्न बघत असेल? कसला विचार करत असेल?

Nitin Palkar 22/07/2017 - 20:58
हे अगदी खरे आहे ... READERS DIGEST मधील खूप पूर्वी वाचलेल्या लेखानुसार याच्या पुढचे सत्य हे आहे की गर्भावस्थेत देखील सात महिन्याच्या पुढील गर्भाला स्वप्ने पडतात. अनेकदा ही स्वप्ने स्तनपानाची असतात, ज्या गर्भाला स्तनपान अद्याप माहित नसते....

अभिजीत अवलिया 22/07/2017 - 14:21
चांगले लिहिलेय. मला एक प्रश्न आहे. मला इंजिनीअरिंग पूर्ण करून १० वर्षे झाली. तरी देखील अजून इंजिनीअरिंग संदर्भात भयानक स्वप्ने पडतात. म्हणजे मी अ विषयाच्या पेपरला गेलोय आणि कळले की पेपर ब विषयाचा होता. किंवा परीक्षा २ दिवसावर आलीय आणि अजून मी एकही विषयाचा अभ्यासच केलेला नाही. अशी स्वप्ने पाहून मी मध्यरात्री झोपेतून उठून बसलेलो आहे. पण अशी स्वप्ने शाळेतल्या विषयांबद्दल पडत नाहीत. इंजिनीअरिंग पूर्ण करून १० वर्षे होऊन गेल्यावरही अशी स्वप्ने का पडत असावीत ?

स्मिता. 23/07/2017 - 02:23
असंच माझ्यासोबतही होतं. एवढ्या वर्षांनंतरही अशी स्वप्न पडून मनावर ताण येतो. मुख्य म्हणजे परीक्षा देतांना उत्तरं येत नाही असं स्वप्न एकदाही नाही, दरवेळी केवळ आधीचाच ताण!!

Nitin Palkar 22/07/2017 - 21:06
मनीं वसे ते स्वप्नी दिसे... असे म्हटले जाते. मला स्वतःला अनेकदा माझे सोडून गेलेले वडील, आई आणि अगदी अलीकडे सोडून गेलेला धाकटा भाऊ स्वप्नात दिसतात. स्वप्नात कुठच्या तरी प्रसंगी आम्ही भेटत , गप्पा मारत किंवा काही हास्य विनोद करत असतो. याचा कार्यकारणभाव मी शोधण्याचा प्रयत्न करतो परंतु काही धागा मिळत नाही. मात्र सकाळी उठवल्यावर FRESH/ आनंदी नक्की वाटते....
फार पुरातन काळा पासून माणसं त्यांना पडणाऱ्या स्वप्नांचे अर्थ लावण्याचा प्रयत्न करत आलेत. स्वप्नात भविष्यात घडणाऱ्या घटनांचे संकेत, पूर्व सूचना मिळतात असे मानले जाते. माणसाना भेडसावणाऱ्या चिंता स्वप्नांचे रूप घेऊन येतात किंवा ईश्वर बऱ्याचदा आपल्या भक्तांशी संवाद साधायला स्वप्न एक माध्यम म्हणून वापरतो असेही मानले जाते. अनेक कवी, लेखक, नाटककार, चित्रकार आदींना त्यांच्या कलाकृती साकार करण्याची प्रेरणा स्वप्नातून मिळाल्याचे सांगितले आहे.
विज्ञान
माहिती
आरोग्य

रेकी करताना आलेले अदभुत्,अविश्वसनीय्,अनाकलनीय अनुभव.

शानबा५१२ ·

mandarbsnl 06/07/2017 - 02:14
नक्की काय आहे हे सगळं??? तुम्ही कोठे शिकला?? कसे?? मला शिकता येईल का??? याचा प्रभाव जास्त वेळ नाही राहात का?? जर नसेल तर का नाही‍?? असेल तर कसा?? आजार व दुखणी कायमची बरी होतात?? सविस्तर सांगा किंवा या आधी लिहिले असल्यास लिंक द्या कृपया. धन्यवाद...मंदार कुलकर्णी

शानबा५१२ 06/07/2017 - 08:46
हा लेख वाचल्यावर कुतुहल निर्माण होउन रेकीबद्दल माहीती शोधली जाईल असे अपेक्षित आहे.गोगलवर शोधल्यावर माहीती मिलेल.हे शब्द सर्च करा reiki,chakras,E=mc2 etc. रेकी एकदा शिकल्यावर पुर्ण जन्मभर तुमच्या अंगात रहाते,जरी तुम्ही काही काळ तिचा वापर केलाच नाही तरी,अगदी दोन दोन वर्षे रेकीचा वापर नाही केला तरी ती आपल्यात कायम रहातेच.हे मला कळल्यावर फार अदभुत वाटले. मला अति मानसिक ताण व धुम्रपाण ह्यामुळे Pectoris चा त्रास होता.'ह्रदयावर काम करणारी आर्युवेदीक औषधे' असा ढोबळ शोध घेउन मी रेकीवर विसंबुन राहीलो.फक्त २ महीन्याच्या आत ते औषध एका महीन्याने बंद करुनही माझा Angina Pectoris पुर्ण बरा झाला.रेकीने माझे प्राण कीत्येकदा वाचवले आहेत.गुगलवर 'reiki saved my life' असे सर्च करा. मी मिपावर २०१०-२०११ मध्ये असायचो.तेव्हा मी रेकी शिकलो नव्हतो.पहील्यादांच रेकीबद्दल लिहत आहे.

सुबोध खरे 06/07/2017 - 12:16
मला अति मानसिक ताण व धुम्रपाण ह्यामुळे Pectoris चा त्रास होता.' रेकीने "अति मानसिक ताण व धुम्रपाण" यावरच उपाय का केला नाही? मूले कुठारः ( मुळावरच घाव घालावा कि)

mandarbsnl 06/07/2017 - 23:58
खरं तर मी भरपूर सारे प्रश्न विचारले होते आज दुपारी..खूप टायपिंग पण केलं होतं..पण पोस्ट करताना नेमका साईट डाउन चा एरर आला आणि ते सगळं बोंबलत गेलं...असो तुमचा इमेल आयडी द्या मला...वैयक्तिक रित्या प्रश्न विचारतो..धन्यवाद..

प्रमोद देर्देकर 06/07/2017 - 05:38
तुम्ही कट्याला या आणि हे अदभुत्,अविश्वसनीय्,अनाकलनीय रेकी प्रकार मिपावरील काही लोकांवर करा. मग बघा सगळे कसे जिलबी सारखी सरळ होतील सगळी. :D

शानबा५१२ 06/07/2017 - 08:50
दुस-यावर रेकी करायला लेवल २ कींवा वरची डीग्री लागते व माणसांवर मी रेकी करत नाही. एक हात डोळ्यांच्या मधे कपाळावर (थर्ड आय चक्रावर) वर दुसरा हात छातीचा पिंजरा व बेंबी ह्यांमधे ठेउन रेकी दील्याने (स्वःताल) विलक्षण अनुभव येतो.असे केल्याने माईंड-बॉडी कनेक्शन स्थीर रहाते.

ज्योति अळवणी 06/07/2017 - 08:39
ऐकलं आहे हे रेकी प्रकरण. पण नक्की काय प्रकार आहे? असं म्हणतात भावनांच्या पलीकडे जाऊन सर्वांचं भलं व्हावं असा विचार करणं आणि तो प्रसवण म्हणजे रेकी. पण मग त्या 'सगळ्यांमध्ये' वाईट लोक पण येतातच न? कृपया खुलासा करा

शानबा५१२ 06/07/2017 - 09:00
तुमचा दुसरा प्रश्न मलाही पडला होता.अश्याच प्रकारचे काहेए प्रश्न पडुन अस्तिक असलेले काही लोक पुर्णपणे नास्तिक झालेल्याची उदाहरणे आहेत.कडक उपवास करणारा व्यक्ती गुरुवार्,मंगळ्वारी चवीने मांसाहार खातो हे आठवुन हसु आले. रेकीबाबाबतही तसेच आहे.मी जेव्हा हाच प्रश्न स्वःताला केला तेव्हा 'त्या वाईट व्यक्तीवरही प्रेम कर' असा सल्ला मिळाला.जेव्हा हे अंमलात आणले तेव्हा मनात आतल्य आतच स्वःताबद्दल आदर्,प्रेम वाटु लागुन 'ओह ईट्स ग्रेट,आय फील ग्रेट' अशी भावना आली.खालील रेकी प्रार्थना रोज वचली की तुमच्या मनात कोणाबद्दल द्वेष रहाणारच नाही. https://frankawords.files.wordpress.com/2013/06/justfortodayreiki.jpg

शानबा५१२ 06/07/2017 - 09:01
तुमचा दुसरा प्रश्न मलाही पडला होता.अश्याच प्रकारचे काहेए प्रश्न पडुन अस्तिक असलेले काही लोक पुर्णपणे नास्तिक झालेल्याची उदाहरणे आहेत.कडक उपवास करणारा व्यक्ती गुरुवार्,मंगळ्वारी चवीने मांसाहार खाते हे आठवुन हसु आले. रेकीबाबाबतही तसेच आहे.मी जेव्हा हाच प्रश्न स्वःताला केला तेव्हा 'त्या वाईट व्यक्तीवरही प्रेम कर' असा सल्ला मिळाला.जेव्हा हे अंमलात आणले तेव्हा मनात आतल्या आतच स्वःताबद्दल आदर्,प्रेम वाटु लागुन 'ओह ईट्स ग्रेट,आय फील ग्रेट' अशी भावना आली.विश्वास ठेवा 'सेल्फ-लव' ही भावना अद्वीतीय आहे. खालील रेकी प्रार्थना रोज वचली की तुमच्या मनात कोणाबद्दल द्वेष रहाणारच नाही. https://frankawords.files.wordpress.com/2013/06/justfortodayreiki.jpg

कविता१९७८ 06/07/2017 - 16:45
ऐकलं आहे हे रेकी प्रकरण. पण नक्की काय प्रकार आहे? असं म्हणतात भावनांच्या पलीकडे जाऊन सर्वांचं भलं व्हावं असा विचार करणं आणि तो प्रसवण म्हणजे रेकी. पण मग त्या 'सगळ्यांमध्ये' वाईट लोक पण येतातच न? कृपया खुलासा करा मी रेकी शिकले त्यांच्यामते रेकीमुळे कुणाचं वाईट होउच शकत नाही आणि आपण नकारात्मक गोष्टींचा विचार करणे सोडुन देतो. सकारात्मक उर्जेने चांगल्या गोष्टीच घडतात. आणी आपण स्वत:च दुसर्‍याबद्दल वाईट चिंतत नाही ईतके आपण सकारात्मक बनतो. आपल्याला हा बदल जाणवतोही.

उपाशी बोका 06/07/2017 - 09:15
यूट्यूबवर रेकीचे व्हिडिओ बघितले. एकंदरीत रेकी म्हणजे प्लसिबोसारखे प्रकरण दिसत आहे.

शानबा५१२ 06/07/2017 - 13:13
रेकी Albert Einstein ह्यांच्या mass energy relationshipशी सबंधीत आहे.मलाही खुप वेळा 'पण हे सर्व कसे होते? रेकी काम करते पण ह्यामागचे विज्ञान काय?' असा प्रश्न खुप वेळा पडतो.व मी vibration of the organs,heat energy supplied by hands,Kundalini,mind-body relationship (for example : controlling i.e. increasing or decreasing rate of our heart beats with brain) ह्या गोष्टींचा विचार केल्यावर काही अंशी समाधानी होतो.रेकी इदा,पिंगला व शुष्मना ह्यां नाड्यावर काम करते त्याचे ज्ञान तुम्हाला उत्तर देईल.

मराठी_माणूस 06/07/2017 - 10:35
काही प्रश्न १)ढींगणी म्हणजे काय ? २)"रंगहीन वायु सारखा". मग तो दिसलाच कसा ? ३)शिस्त असलेली काया कशी असते ? ४) 'अ‍ॅ?' म्हणजे काय ? ५) नाजुक धडक कशी असते ? नाजुक थप्पड माहीत आहे जी लाडात मारली जाते जिच्याने काहीच त्रास होत नाही. ६)"कुत्रीला थोडेच लागले पण पिल्लाच्या पायाला थोडे लागले " म्हणजे काय ? बाकी लेखाने खुप मनोरंजन झाले.

शानबा५१२ 06/07/2017 - 13:04
१) :-) ढींणगी...ओके सॉरी. २) पाणी रंगहीन आहे पण दीसते.एखादा स्वच्छ पाण्याचा प्रवाह वाहत असतो तेव्हा आपल्याला त्या प्रवाहाच्या तळाशी काय आहे हे दीसते.त्या पाण्याला रंगहीन ज्या अर्थाने आपण बोलु तोच अर्थ इथे अभिप्रेत आहे. ३) सॉरी हे चुकलच.इथे 'देहभाषा' हा शब्द जास्त बरोबर असता. ४) अ‍ॅ? ५) 'सौम्य धडक' असे वाचावे. ६) ह्म्म्म्म.....'तीला थोडेच लागले पण त्याला थोडं लागलं हं!'

योगी९०० 06/07/2017 - 20:35
मलापण हेच प्रश्न पडले.. माझ्या लहानपणी तुझ्या नानाची टांग ह्या ऐवजी तुझ्या नानाची टिंगणी असे काही पोरं म्हणायचे ..(का ते माहित नाही.). ढींगणी म्हणजे टिंगणी असावी असे वाटले. बाकी सोनू पोपटाला रेकी देण्याऐवजी "सोनू तुझा माह्यावर भरवसा नाय काय" असे म्हणाला असतात तर थोडा ऑरा वाचला असता असे उगाचच वाटून गेले.

शानबा५१२ 06/07/2017 - 12:55
" ही कसली रेकी, हा तर अतिरेकी" हे पुल,च्या लेखात?? 'विर्यनाश म्हणजे म्रुत्यु' हे 'सत्य' असलेले वाक्य 'बटाट्याची चाळ' मध्ये आहे.

शानबा५१२ 06/07/2017 - 13:26
Quan Yin, the great goddess and Mother of Compassion, loved and revered throughout Asia. A beautiful expression of Divine Mother. Mercy means there is more assistance given through love than through merit earned. Following her ascension Kwan Yin turned back to save others and made this pledge - "Never will I seek, nor receive, private individual salvation, never will I enter into final peace alone, but forever and everywhere will I live and strive for the redemption of every creature throughout the world from the bonds of conditioned existence". Kwan Yin is associated with the earth, fertility, and birth, and healing. She has also brought forth the energies of Magnified Healing. Quan Yin is known as the Goddess of Compassion and is often depicted riding on a dragon. She is the eastern counterpart of Mother Mary and she works to balance the feminine energy. She is one of the Lords of Karma representing the sixth ray. Isis carried the same 'mother energy' in Egyptian and Hinduism, Shakti (Vishnu's wife), Pavarti (Shiva's wife) and Sita (Rama's wife). Her proper name is Kuanshih Yin and means "She who harkens to the cries of the world". She is honoured in Japan and China. A Celestial Bodhisatva and Ascended Master. निदान ह्याचा आदर करावा.बाकी असा इमेज सर्च केल्यावर येणा-या इमेजेस फार अल्हाददायी आहेत.

सतिश गावडे 06/07/2017 - 11:22
रेकाईच्या हातातील बाटलीचे कार्ल्सबर्गच्या (तीच ती "आम्ही काय बनवतो हे आपल्याला माहिती आहे" वाली) बाटलीशी साम्य आहे असे एक निरीक्षण नोंदवतो.

हेरंब 06/07/2017 - 11:24
आमच्या सोसायटीतल्या एक बाई, मोडलेल्या व्हीसीआर वर रेकी करुन तो दुरुस्त करायच्या, तर त्यांची लेव्हल कुठली असेल ?

यशोधरा 06/07/2017 - 12:23
रेकी म्हणजे काय? मला ह्या शब्दाचा अर्थ सांगेल का प्लीज कोणी? आमच्या ऑफिसात येऊन रेकी करा प्लीज, म्हणजे मला फायदा व्हायला हवा हां त्या रेकीचा. मोठं प्रमोशन, जास्त पगार वगैरे. अतिशय सिरियसली सांगत आहे. नायतर असाल तिथून करा प्लीज. माझं प्रमोशन विथ मोठठा पगार हायलाच पायजेल हे. प्लीजच प्लीज. कृप्या.

शानबा५१२ 06/07/2017 - 12:53
Rei = universal ki = life force energy. Source ; my Reiki level 1 manual. रेकीमुळे तुमच्यातील सकरात्मक विचार कराय्ची शक्ती खुप वाढेल.'मी नक्की काय केले पाहीजे?' ह्याचे उत्तर प्रत्येक प्रसंगामध्ये अगदी लगेच तुम्हाला कळेल.माझ्या जीवनात ह्याचा अतिशय चांगला परीणाम झाला आहे.मी तर हेही बोलेन की रेकीमुळे माझे आयुष्य ६० ते ७० टक्के सकारत्मक दीशेने बदलले आहे.पी.एचडी. मध्येच सोडावे लागल्याचे दु:ख रेकीमुळे पचवता आले.'स्वःताचाच विचार नको करु' अशी भावना खुप काही बदलुन गेली.

यशोधरा 06/07/2017 - 13:27
Rei = universal ki = life force energy.
ओके, धन्यवाद. बरेच दिवस शब्द ऐकला, आज अर्थ समजला. बरं ते आमच्याऑफिसममध्ये माझ्यासाठी असाल तिथून रेकी करा बरं. धन्यवाद. मला हवा तो परिणाम दिसल्यास ह्या धाग्यावरच सांगेन.

कंजूस 06/07/2017 - 12:34
मी कोणताही रेकीचा कोर्स केलेला नाही परंतू माझ्या अंगातही कोणतातरी ओरा असावा असा मला दाट संशय आहे. कधी कधी शेतातल्या पाउलवाटेने वाटेने जाताना समोरून गुरं येता तेव्हा गुराखी सांगतो ओरडून बैल मारका आहे तरीही मी तिथेच उभा राहतो आणि तो बैल शांतपणे निघून जातो. एकदा एका नातेवाइकाच्या गोठ्यात गेलेलो. तो धावत सांगायला आला पांढरा बैल मारका आहे परंतू मला बैलाच्या पाठीवर हात फितवताना पाहून अवाक झाला. तुम्हाला जवळ कसे येऊन दिले? आमच्या फॅम्लीलाच ही शक्ती आहे. माणसांचा अनुभव नाही. अजून बरीच उदाहरणे आहेत.

शानबा५१२ 06/07/2017 - 12:46
ऑरा प्रत्येक व्यक्तीच्याभोवती असतो.कही व्यक्ती रुममध्ये आल्यावरच त्यांच्या उपस्थीतीची जाणीव होते.अशा व्यक्ती खुप प्रभावी असतात ते त्यांच्या विचारसरणी व त्यामुळे बदलेल्या रहाणीमानामुळे.स्वभावाने दयाळु असलेला व्यक्ती हा त्याच्या पालकांकडुन जन्मता:च मिळालेल्या काही गुणसुत्रांमुळे दयाळु असतो. तुम्ही 'पिनियल ग्लॅन्ड' व त्याच्या विकासाबद्दल वाचा मानसिक स्थरावर त्याच्या खुप फायदा होईल.

कविता१९७८ 06/07/2017 - 12:49
रेकीमुळे स्वत:च्या वागण्यातही पाॅझिटीव बदल होतात आणि आपण पाॅझिटीव विचार केल्याने आपोआपच चांगल्या गोष्टी घडु लागतात.

कविता१९७८ 06/07/2017 - 13:12
रेकीमुळे स्वत:च्या वागण्यातही पाॅझिटीव बदल होतात आणि आपण पाॅझिटीव विचार केल्याने आपोआपच चांगल्या गोष्टी घडु लागतात.

कविता१९७८ 06/07/2017 - 13:12
रेकीमुळे स्वत:च्या वागण्यातही पाॅझिटीव बदल होतात आणि आपण पाॅझिटीव विचार केल्याने आपोआपच चांगल्या गोष्टी घडु लागतात.

शानबा५१२ 06/07/2017 - 13:34
मलाही हेच बोलायचे होते.पण रोज रेकीने चक्र समतोल ठेवली तर सकारात्मक विचारशक्ती खुप वाढते.

कविता१९७८ 06/07/2017 - 13:31
रेकी म्हणजे निसर्गातील पाॅझिटीव एनर्जी देउन फीजीकली ' मेंटली हील करणे, वस्तु , बिघडलेल्या व अडलेल्या गोष्टी व्यवस्थित करणे. पण रेकाई हे काय प्रकरण आहे??

चांदणे संदीप 06/07/2017 - 13:53
समुद्रमंथनातून जशी लक्ष्मी प्रकटलेली ना तश्शीच प्रतिसादामंथनातून मिपावर आज रेकाई प्रकट झाली आहे! रेकाईप्रकटदिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा! (रेकाईने ह. घ्यावे एवढीच प्रार्थना!) Sandy

सिद्धेश्वर विलास पाटणकर 06/07/2017 - 20:23
रेकी शिकल्यावर वाईटसाईट सवयी सोडता येतील का ? मला देशाचा पंतप्रधान बनता येईल का ? उत्तर हो असेल तर मलापण रेकी शिकायचंय ... या देशाला मावामुक्त करायचंय .... तंबाखूरहित आणि रेकीसहित सज्ज आपला देश .... मी फिरवेन झेंडा चहूकडे ... मिटेल सारा द्वेष ..... माझा पहिला प्रश्न एकदम प्रामाणिक होता ... साहेब ... बाकी चारोळी पावसामुळे सुचलीय

कविता१९७८ 06/07/2017 - 21:59
लेखकाचे लेखकाला माहीत पण मी नाॅनवेजीटेरीयन होते रेकी १ च्या पहिल्या दिवसापासुन म्हणजे २१ जानेवारी पासुन आज पर्यँत नाॅनवेज खाल्ले नाही. आधी मा.भो. अशा शिव्या द्यायचे गाडी चालवताना कुणी मधे आले पटकन तर तेही अगदिच सुटले आता "वेडा झालायस का रे?" असे अगदि सौम्य शब्दात बोलते. मी जिथुन रेकी शिकले तो एक वेगळा परीवार मिळाला. तिथे तुम्हाला माणसाला फक्त एक माणुस पाहायला शिकवले जाते. कुणीही कूणाला हसायचे नाही . कुणीही आपल्याला हीन लेखत नाही. पैशावरुन नाही , शिक्षणावरुन नाही की तुमच्या दिसण्यावरुनही नाही. अगदि कुणाच्या व्यंगावरही नाही. कुठल्याही प्रकारचे गाॅसिप करायचे नाही. गाॅसिप करणे जितके सोप्पे आहे त्याहुन जास्त कठीण गाॅसिप न करणे आहे पण त्यावर सध्या माझा बराच कंट्रोल आलाय अगदि घरची मंडळी गाॅसिप एक्सपर्ट असुनही. हे सगळं रेकीची स्वत:वर केलेली सततची प्रॅक्टीस यामुळे शक्य होतय.

सप्तरंगी 07/07/2017 - 21:13
रेकी शिकल्याने ''दुसऱ्यांच्या'' वागण्यात positive बदल होतात का हो ? प्लीज काही मिपाकरांवर रेकी करा आणि बघा ना बदल होतात का ते.. :)))

मुक्त विहारि 07/07/2017 - 21:31
पण काही मिपाकर त्या पलीकडे गेलेही असतील. बसत्या शंका-कुशंका काढणार्‍या मिपाकरांना कसल्याच उपायांनी सकारात्मक फरक पडत नाही.... असो,

सिद्धेश्वर विलास पाटणकर 06/07/2017 - 20:43
अर्धी अर्धी झुरके मारत आपणच सम्पवूया ... रेकी शिकूया ...चला रेकी शिकूया ... या बाई या ... बकुळेच्या झाडाखाली रेकी शिकूया ... झिम पोरी झिम ... कपाळाचा झिम ... झिम गेला फुटून ... सिगरेट गेली सुटून ....

सतिश गावडे 07/07/2017 - 00:27
मला आधी वाटलं होतं रेकी वाल्या लोकांच्या क्लेमस ना वैतागून लिहिलंय!!!
असेलही किंवा नसेलही. मात्र वाचकांचे मनोरंजन करण्याचे जबरदस्त सामर्थ्य या धाग्यात आहे. :)

वीणा३ 07/07/2017 - 04:28
ते तर आहेच. मला १-२ रेकी करणाऱ्या लोकांनी जे सांगितलं ते ऐकून मी पण असाच कायतरी लिहिलं असतं, एवढं डोकं भंजाळलं सगळं ऐकून. पत्राने कॅन्सर बरा करतात म्हणे . मी म्हणलं मग पत्र तरी कशाला लागतं, असाच बसल्या बसल्या सगळ्या जगातल्या लोकांचा कॅन्सर बरा करून टाकावा ना lol !!! मला आधी बुवा लोकांचा राग यायचा कि लोकांना का फसवतात म्हणून. पण हे सगळं (रेकी, एमवे) बघितल्यावर वाटतं की लोकांना थोडं आवडतं फसवून घ्यायला, ते शोधतच असतात कि आता कशामुळे भारावून जाऊ :P

कविता१९७८ 07/07/2017 - 05:59
पत्राने कॅन्सर बरा करतात म्हणे . असे असेल तर खरेच फसवेगिरी आहे. पत्र पाठवुन आणि फोनवर बोलुन बरं करता येतं असं बरेच रेकी पाठवणारे म्हणतात जे अगदि चुक आहे. तुम्हाला रेकी शिकवणारा गुरु जर चांगला मिळाला तर याची माहीती नक्की देइल

शानबा५१२ 07/07/2017 - 03:42
रेकी मास्टर पदवी/दीक्षा/डीग्री घेतलेल्या व्यक्तीला दुस-यावर रेकी करता येते.मी एका अशा व्यक्तीला भेटलोय्,की त्याच्या सामर्थासमोर (?) कीत्येक बाबा महाराज्यांच्या सिध्दी तुच्छ वाटतील व मुळात त्या आहेतही.तो व्यक्ती मुंबईतच रहातो व बायको व मुल असणारा आहे. त्याने जेव्हा मला पहील्या भेटीत रेकीबद्दल संगितले तेव्हा मी खुप हसत होतो.हळुहळु मलाही खुप काही अनुभवायला आले.त्याने हातातुन काही कीरणासारखे माझ्या कपलावर फेकले तेव्हा मी जागच्याजागी दचकलो,एवढा की 'अरे हे काय आहे?!?!?!' असे मी जोरात ओरडायचे बाकी होते. रेकीबद्दल असे वाचुन कोणालाही हे सर्व खोटे व थोतांड वाटेल पण हे सर्व खरे आहे. मग तुम्ही 'आउट ऑफ बॉडी एक्सपेरिएन्स' बद्दल काय बोलाल? ह्यामध्ये थर्ड आय व सोलार प्लेक्ससचा सबंध येतो.युट्युब वर व्हीडीओ बघा व मधुकर दीघे ह्याची पुस्तके वाचा,नंतर स्वःता अनुभवा,मग मी जे वर लेखात लिहले आहे ते वाचुन बिल्कुल आश्चर्य वाटणार नाही ना त्यावर हसु येईल. :-))

कविता१९७८ 07/07/2017 - 06:36
रेकी मास्टर पदवी/दीक्षा/डीग्री घेतलेल्या व्यक्तीला दुस-यावर रेकी करता येते./code> रेकी करत नाही हो , स्वत: वर रेकी घेतात , टच थेरपी मधे दुसर्‍याला रेकी देतात आणि डिस्टंस रेकीमधे दुसर्‍याला रेकी पाठवतात. त्याने हातातुन काही कीरणासारखे माझ्या कपलावर फेकले तेव्हा मी जागच्याजागी दचकलो,एवढा की 'अरे हे काय आहे?!?!?!' असे मी जोरात ओरडायचे बाकी होते. हा काय प्रकार आहे?? हे मलाही न पटण्यासारखे आहे. आमचे रेकी ग्रँडमास्टर प्रसाद करमरकर हे जर्मनीला जाउन रेकी शिकुन आलेत आणि १९९८ पासुन रेकी शिकवतात. मेडीटेशनचा २२-२३ वर्षांचा अनुभव आहे . ते भारताबाहेरही रेकीचे क्लासेस घेतात. त्यांना पण हे कीरणे फेकणं असं कधीच कुणी पाहीलं नाही . ते स्वत: असले काही प्रकार करतही नाहीत. त्यांचा साधा सरळ फंडा आहे "लव , लाईट अँड रेकी"

कविता१९७८ 07/07/2017 - 06:41
आणि हो ते भारतात असतील तर गुरुवारी मेडीटेशन असतं . खुप छान असतं, यु ट्युब वर पाहता येत. काल झालय . युट्युबवर Thursday meditation of Prasad Karmarkar टाईपल तर पाहता येइल

सिद्धेश्वर विलास पाटणकर 07/07/2017 - 13:39
मावेवाल्याच्या ढींगण्या : माझ्या पाळलेल्या मावेवाल्यापैकी एक म्हणजे सोनु.त्याच्याकडे माझे दुर्लक्ष होतेय असे वाटले म्हणुन खुप दीवसांनी तुमचा लेख वाचल्यानंतर त्याच्याजवळ जाउन त्याच्यापाठीवर हात टाकुन रेकी देउ लागलो.रेकी माझ्या ह्रदयातुन हातात व हातातुन त्याच्यापाठीवर जात आहे असे जाणवत होते. मी बोललो ... एक १२० ३०० , इलायची, हरी पत्ती .. कच्ची पक्की आणि रेक्की.. काय आश्चर्य .. अहो झट के पट मावा तय्यार ... माझा आनंद गगनात मावेनासा झाला .... मला वाटलं कि रेकीचा पहिला टप्पा पार केला अचानक मी पाहीले की त्याने मान पुर्ण चुन्यात खाली घातली व मध्येच जोरात वर केली,तेव्हा त्याच्या पोटाच्या भागातुन मला एक माव्याची ढींगणी बाहेर पडताना दीसली.मी ती ढींगणी पाहुन "व्हॉट?" असे जणु काय ओरडलो. आजही मला ती ढींगणी काय होती ते नाही कळाले,पण 'ती खरच ढींगणी होती का?' असा प्रश्न कींवा शंका माझ्या मनात कधीच आली नाही,कारण मला पुर्ण खात्री होती मी काय पाहीले आहे.

रंगीला रतन 07/07/2017 - 14:07
क्या ढासू अनुभव हैं बाप.... हस हस के मेरी तो मुरकुंडी वळ गयी हैं ... लैच विनोदी लिहिता कि राव तुम्ही... रच्याक अदभुत्,अविश्वसनीय इथपर्यंत ठीक आहे पण ''अनाकलनीय अनुभव''? हे म्हंजी कै च्या कैच ...

महेश हतोळकर 07/07/2017 - 14:53
आजही मला ती ढींगणी काय होती ते नाही कळाले,पण 'ती खरच ढींगणी होती का?' असा प्रश्न कींवा शंका माझ्या मनात कधीच आली नाही,कारण मला पुर्ण खात्री होती मी काय पाहीले आहे.
या वाक्याचा अर्थ काय?

शानबा५१२ 07/07/2017 - 20:09
@कविता१९७८ त्याला कीरणे नाही तर एनेर्ग्य बॉल म्हणतात. प्लीज ह्या वेबसाईटवर वाचा : http://pjentoft.com/Energyball.html (लिंक शेअर केल्याबद्दल सॉरी) ......Many different subtle touch systems and many general spiritual healers and energy workers use energy balls. Place your energy ball down in front of you. Pass your hand across the area, including both the space where the ball is, and where it isn't.Do you feel a difference? Can you feel where the ball is? It may feel warmer, cooler, tingling, denser, etc. You could toss it at a person who agrees , or pet an animal with it and see if they can feel it.

mandarbsnl 06/07/2017 - 02:14
नक्की काय आहे हे सगळं??? तुम्ही कोठे शिकला?? कसे?? मला शिकता येईल का??? याचा प्रभाव जास्त वेळ नाही राहात का?? जर नसेल तर का नाही‍?? असेल तर कसा?? आजार व दुखणी कायमची बरी होतात?? सविस्तर सांगा किंवा या आधी लिहिले असल्यास लिंक द्या कृपया. धन्यवाद...मंदार कुलकर्णी

शानबा५१२ 06/07/2017 - 08:46
हा लेख वाचल्यावर कुतुहल निर्माण होउन रेकीबद्दल माहीती शोधली जाईल असे अपेक्षित आहे.गोगलवर शोधल्यावर माहीती मिलेल.हे शब्द सर्च करा reiki,chakras,E=mc2 etc. रेकी एकदा शिकल्यावर पुर्ण जन्मभर तुमच्या अंगात रहाते,जरी तुम्ही काही काळ तिचा वापर केलाच नाही तरी,अगदी दोन दोन वर्षे रेकीचा वापर नाही केला तरी ती आपल्यात कायम रहातेच.हे मला कळल्यावर फार अदभुत वाटले. मला अति मानसिक ताण व धुम्रपाण ह्यामुळे Pectoris चा त्रास होता.'ह्रदयावर काम करणारी आर्युवेदीक औषधे' असा ढोबळ शोध घेउन मी रेकीवर विसंबुन राहीलो.फक्त २ महीन्याच्या आत ते औषध एका महीन्याने बंद करुनही माझा Angina Pectoris पुर्ण बरा झाला.रेकीने माझे प्राण कीत्येकदा वाचवले आहेत.गुगलवर 'reiki saved my life' असे सर्च करा. मी मिपावर २०१०-२०११ मध्ये असायचो.तेव्हा मी रेकी शिकलो नव्हतो.पहील्यादांच रेकीबद्दल लिहत आहे.

सुबोध खरे 06/07/2017 - 12:16
मला अति मानसिक ताण व धुम्रपाण ह्यामुळे Pectoris चा त्रास होता.' रेकीने "अति मानसिक ताण व धुम्रपाण" यावरच उपाय का केला नाही? मूले कुठारः ( मुळावरच घाव घालावा कि)

mandarbsnl 06/07/2017 - 23:58
खरं तर मी भरपूर सारे प्रश्न विचारले होते आज दुपारी..खूप टायपिंग पण केलं होतं..पण पोस्ट करताना नेमका साईट डाउन चा एरर आला आणि ते सगळं बोंबलत गेलं...असो तुमचा इमेल आयडी द्या मला...वैयक्तिक रित्या प्रश्न विचारतो..धन्यवाद..

प्रमोद देर्देकर 06/07/2017 - 05:38
तुम्ही कट्याला या आणि हे अदभुत्,अविश्वसनीय्,अनाकलनीय रेकी प्रकार मिपावरील काही लोकांवर करा. मग बघा सगळे कसे जिलबी सारखी सरळ होतील सगळी. :D

शानबा५१२ 06/07/2017 - 08:50
दुस-यावर रेकी करायला लेवल २ कींवा वरची डीग्री लागते व माणसांवर मी रेकी करत नाही. एक हात डोळ्यांच्या मधे कपाळावर (थर्ड आय चक्रावर) वर दुसरा हात छातीचा पिंजरा व बेंबी ह्यांमधे ठेउन रेकी दील्याने (स्वःताल) विलक्षण अनुभव येतो.असे केल्याने माईंड-बॉडी कनेक्शन स्थीर रहाते.

ज्योति अळवणी 06/07/2017 - 08:39
ऐकलं आहे हे रेकी प्रकरण. पण नक्की काय प्रकार आहे? असं म्हणतात भावनांच्या पलीकडे जाऊन सर्वांचं भलं व्हावं असा विचार करणं आणि तो प्रसवण म्हणजे रेकी. पण मग त्या 'सगळ्यांमध्ये' वाईट लोक पण येतातच न? कृपया खुलासा करा

शानबा५१२ 06/07/2017 - 09:00
तुमचा दुसरा प्रश्न मलाही पडला होता.अश्याच प्रकारचे काहेए प्रश्न पडुन अस्तिक असलेले काही लोक पुर्णपणे नास्तिक झालेल्याची उदाहरणे आहेत.कडक उपवास करणारा व्यक्ती गुरुवार्,मंगळ्वारी चवीने मांसाहार खातो हे आठवुन हसु आले. रेकीबाबाबतही तसेच आहे.मी जेव्हा हाच प्रश्न स्वःताला केला तेव्हा 'त्या वाईट व्यक्तीवरही प्रेम कर' असा सल्ला मिळाला.जेव्हा हे अंमलात आणले तेव्हा मनात आतल्य आतच स्वःताबद्दल आदर्,प्रेम वाटु लागुन 'ओह ईट्स ग्रेट,आय फील ग्रेट' अशी भावना आली.खालील रेकी प्रार्थना रोज वचली की तुमच्या मनात कोणाबद्दल द्वेष रहाणारच नाही. https://frankawords.files.wordpress.com/2013/06/justfortodayreiki.jpg

शानबा५१२ 06/07/2017 - 09:01
तुमचा दुसरा प्रश्न मलाही पडला होता.अश्याच प्रकारचे काहेए प्रश्न पडुन अस्तिक असलेले काही लोक पुर्णपणे नास्तिक झालेल्याची उदाहरणे आहेत.कडक उपवास करणारा व्यक्ती गुरुवार्,मंगळ्वारी चवीने मांसाहार खाते हे आठवुन हसु आले. रेकीबाबाबतही तसेच आहे.मी जेव्हा हाच प्रश्न स्वःताला केला तेव्हा 'त्या वाईट व्यक्तीवरही प्रेम कर' असा सल्ला मिळाला.जेव्हा हे अंमलात आणले तेव्हा मनात आतल्या आतच स्वःताबद्दल आदर्,प्रेम वाटु लागुन 'ओह ईट्स ग्रेट,आय फील ग्रेट' अशी भावना आली.विश्वास ठेवा 'सेल्फ-लव' ही भावना अद्वीतीय आहे. खालील रेकी प्रार्थना रोज वचली की तुमच्या मनात कोणाबद्दल द्वेष रहाणारच नाही. https://frankawords.files.wordpress.com/2013/06/justfortodayreiki.jpg

कविता१९७८ 06/07/2017 - 16:45
ऐकलं आहे हे रेकी प्रकरण. पण नक्की काय प्रकार आहे? असं म्हणतात भावनांच्या पलीकडे जाऊन सर्वांचं भलं व्हावं असा विचार करणं आणि तो प्रसवण म्हणजे रेकी. पण मग त्या 'सगळ्यांमध्ये' वाईट लोक पण येतातच न? कृपया खुलासा करा मी रेकी शिकले त्यांच्यामते रेकीमुळे कुणाचं वाईट होउच शकत नाही आणि आपण नकारात्मक गोष्टींचा विचार करणे सोडुन देतो. सकारात्मक उर्जेने चांगल्या गोष्टीच घडतात. आणी आपण स्वत:च दुसर्‍याबद्दल वाईट चिंतत नाही ईतके आपण सकारात्मक बनतो. आपल्याला हा बदल जाणवतोही.

उपाशी बोका 06/07/2017 - 09:15
यूट्यूबवर रेकीचे व्हिडिओ बघितले. एकंदरीत रेकी म्हणजे प्लसिबोसारखे प्रकरण दिसत आहे.

शानबा५१२ 06/07/2017 - 13:13
रेकी Albert Einstein ह्यांच्या mass energy relationshipशी सबंधीत आहे.मलाही खुप वेळा 'पण हे सर्व कसे होते? रेकी काम करते पण ह्यामागचे विज्ञान काय?' असा प्रश्न खुप वेळा पडतो.व मी vibration of the organs,heat energy supplied by hands,Kundalini,mind-body relationship (for example : controlling i.e. increasing or decreasing rate of our heart beats with brain) ह्या गोष्टींचा विचार केल्यावर काही अंशी समाधानी होतो.रेकी इदा,पिंगला व शुष्मना ह्यां नाड्यावर काम करते त्याचे ज्ञान तुम्हाला उत्तर देईल.

मराठी_माणूस 06/07/2017 - 10:35
काही प्रश्न १)ढींगणी म्हणजे काय ? २)"रंगहीन वायु सारखा". मग तो दिसलाच कसा ? ३)शिस्त असलेली काया कशी असते ? ४) 'अ‍ॅ?' म्हणजे काय ? ५) नाजुक धडक कशी असते ? नाजुक थप्पड माहीत आहे जी लाडात मारली जाते जिच्याने काहीच त्रास होत नाही. ६)"कुत्रीला थोडेच लागले पण पिल्लाच्या पायाला थोडे लागले " म्हणजे काय ? बाकी लेखाने खुप मनोरंजन झाले.

शानबा५१२ 06/07/2017 - 13:04
१) :-) ढींणगी...ओके सॉरी. २) पाणी रंगहीन आहे पण दीसते.एखादा स्वच्छ पाण्याचा प्रवाह वाहत असतो तेव्हा आपल्याला त्या प्रवाहाच्या तळाशी काय आहे हे दीसते.त्या पाण्याला रंगहीन ज्या अर्थाने आपण बोलु तोच अर्थ इथे अभिप्रेत आहे. ३) सॉरी हे चुकलच.इथे 'देहभाषा' हा शब्द जास्त बरोबर असता. ४) अ‍ॅ? ५) 'सौम्य धडक' असे वाचावे. ६) ह्म्म्म्म.....'तीला थोडेच लागले पण त्याला थोडं लागलं हं!'

योगी९०० 06/07/2017 - 20:35
मलापण हेच प्रश्न पडले.. माझ्या लहानपणी तुझ्या नानाची टांग ह्या ऐवजी तुझ्या नानाची टिंगणी असे काही पोरं म्हणायचे ..(का ते माहित नाही.). ढींगणी म्हणजे टिंगणी असावी असे वाटले. बाकी सोनू पोपटाला रेकी देण्याऐवजी "सोनू तुझा माह्यावर भरवसा नाय काय" असे म्हणाला असतात तर थोडा ऑरा वाचला असता असे उगाचच वाटून गेले.

शानबा५१२ 06/07/2017 - 12:55
" ही कसली रेकी, हा तर अतिरेकी" हे पुल,च्या लेखात?? 'विर्यनाश म्हणजे म्रुत्यु' हे 'सत्य' असलेले वाक्य 'बटाट्याची चाळ' मध्ये आहे.

शानबा५१२ 06/07/2017 - 13:26
Quan Yin, the great goddess and Mother of Compassion, loved and revered throughout Asia. A beautiful expression of Divine Mother. Mercy means there is more assistance given through love than through merit earned. Following her ascension Kwan Yin turned back to save others and made this pledge - "Never will I seek, nor receive, private individual salvation, never will I enter into final peace alone, but forever and everywhere will I live and strive for the redemption of every creature throughout the world from the bonds of conditioned existence". Kwan Yin is associated with the earth, fertility, and birth, and healing. She has also brought forth the energies of Magnified Healing. Quan Yin is known as the Goddess of Compassion and is often depicted riding on a dragon. She is the eastern counterpart of Mother Mary and she works to balance the feminine energy. She is one of the Lords of Karma representing the sixth ray. Isis carried the same 'mother energy' in Egyptian and Hinduism, Shakti (Vishnu's wife), Pavarti (Shiva's wife) and Sita (Rama's wife). Her proper name is Kuanshih Yin and means "She who harkens to the cries of the world". She is honoured in Japan and China. A Celestial Bodhisatva and Ascended Master. निदान ह्याचा आदर करावा.बाकी असा इमेज सर्च केल्यावर येणा-या इमेजेस फार अल्हाददायी आहेत.

सतिश गावडे 06/07/2017 - 11:22
रेकाईच्या हातातील बाटलीचे कार्ल्सबर्गच्या (तीच ती "आम्ही काय बनवतो हे आपल्याला माहिती आहे" वाली) बाटलीशी साम्य आहे असे एक निरीक्षण नोंदवतो.

हेरंब 06/07/2017 - 11:24
आमच्या सोसायटीतल्या एक बाई, मोडलेल्या व्हीसीआर वर रेकी करुन तो दुरुस्त करायच्या, तर त्यांची लेव्हल कुठली असेल ?

यशोधरा 06/07/2017 - 12:23
रेकी म्हणजे काय? मला ह्या शब्दाचा अर्थ सांगेल का प्लीज कोणी? आमच्या ऑफिसात येऊन रेकी करा प्लीज, म्हणजे मला फायदा व्हायला हवा हां त्या रेकीचा. मोठं प्रमोशन, जास्त पगार वगैरे. अतिशय सिरियसली सांगत आहे. नायतर असाल तिथून करा प्लीज. माझं प्रमोशन विथ मोठठा पगार हायलाच पायजेल हे. प्लीजच प्लीज. कृप्या.

शानबा५१२ 06/07/2017 - 12:53
Rei = universal ki = life force energy. Source ; my Reiki level 1 manual. रेकीमुळे तुमच्यातील सकरात्मक विचार कराय्ची शक्ती खुप वाढेल.'मी नक्की काय केले पाहीजे?' ह्याचे उत्तर प्रत्येक प्रसंगामध्ये अगदी लगेच तुम्हाला कळेल.माझ्या जीवनात ह्याचा अतिशय चांगला परीणाम झाला आहे.मी तर हेही बोलेन की रेकीमुळे माझे आयुष्य ६० ते ७० टक्के सकारत्मक दीशेने बदलले आहे.पी.एचडी. मध्येच सोडावे लागल्याचे दु:ख रेकीमुळे पचवता आले.'स्वःताचाच विचार नको करु' अशी भावना खुप काही बदलुन गेली.

यशोधरा 06/07/2017 - 13:27
Rei = universal ki = life force energy.
ओके, धन्यवाद. बरेच दिवस शब्द ऐकला, आज अर्थ समजला. बरं ते आमच्याऑफिसममध्ये माझ्यासाठी असाल तिथून रेकी करा बरं. धन्यवाद. मला हवा तो परिणाम दिसल्यास ह्या धाग्यावरच सांगेन.

कंजूस 06/07/2017 - 12:34
मी कोणताही रेकीचा कोर्स केलेला नाही परंतू माझ्या अंगातही कोणतातरी ओरा असावा असा मला दाट संशय आहे. कधी कधी शेतातल्या पाउलवाटेने वाटेने जाताना समोरून गुरं येता तेव्हा गुराखी सांगतो ओरडून बैल मारका आहे तरीही मी तिथेच उभा राहतो आणि तो बैल शांतपणे निघून जातो. एकदा एका नातेवाइकाच्या गोठ्यात गेलेलो. तो धावत सांगायला आला पांढरा बैल मारका आहे परंतू मला बैलाच्या पाठीवर हात फितवताना पाहून अवाक झाला. तुम्हाला जवळ कसे येऊन दिले? आमच्या फॅम्लीलाच ही शक्ती आहे. माणसांचा अनुभव नाही. अजून बरीच उदाहरणे आहेत.

शानबा५१२ 06/07/2017 - 12:46
ऑरा प्रत्येक व्यक्तीच्याभोवती असतो.कही व्यक्ती रुममध्ये आल्यावरच त्यांच्या उपस्थीतीची जाणीव होते.अशा व्यक्ती खुप प्रभावी असतात ते त्यांच्या विचारसरणी व त्यामुळे बदलेल्या रहाणीमानामुळे.स्वभावाने दयाळु असलेला व्यक्ती हा त्याच्या पालकांकडुन जन्मता:च मिळालेल्या काही गुणसुत्रांमुळे दयाळु असतो. तुम्ही 'पिनियल ग्लॅन्ड' व त्याच्या विकासाबद्दल वाचा मानसिक स्थरावर त्याच्या खुप फायदा होईल.

कविता१९७८ 06/07/2017 - 12:49
रेकीमुळे स्वत:च्या वागण्यातही पाॅझिटीव बदल होतात आणि आपण पाॅझिटीव विचार केल्याने आपोआपच चांगल्या गोष्टी घडु लागतात.

कविता१९७८ 06/07/2017 - 13:12
रेकीमुळे स्वत:च्या वागण्यातही पाॅझिटीव बदल होतात आणि आपण पाॅझिटीव विचार केल्याने आपोआपच चांगल्या गोष्टी घडु लागतात.

कविता१९७८ 06/07/2017 - 13:12
रेकीमुळे स्वत:च्या वागण्यातही पाॅझिटीव बदल होतात आणि आपण पाॅझिटीव विचार केल्याने आपोआपच चांगल्या गोष्टी घडु लागतात.

शानबा५१२ 06/07/2017 - 13:34
मलाही हेच बोलायचे होते.पण रोज रेकीने चक्र समतोल ठेवली तर सकारात्मक विचारशक्ती खुप वाढते.

कविता१९७८ 06/07/2017 - 13:31
रेकी म्हणजे निसर्गातील पाॅझिटीव एनर्जी देउन फीजीकली ' मेंटली हील करणे, वस्तु , बिघडलेल्या व अडलेल्या गोष्टी व्यवस्थित करणे. पण रेकाई हे काय प्रकरण आहे??

चांदणे संदीप 06/07/2017 - 13:53
समुद्रमंथनातून जशी लक्ष्मी प्रकटलेली ना तश्शीच प्रतिसादामंथनातून मिपावर आज रेकाई प्रकट झाली आहे! रेकाईप्रकटदिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा! (रेकाईने ह. घ्यावे एवढीच प्रार्थना!) Sandy

सिद्धेश्वर विलास पाटणकर 06/07/2017 - 20:23
रेकी शिकल्यावर वाईटसाईट सवयी सोडता येतील का ? मला देशाचा पंतप्रधान बनता येईल का ? उत्तर हो असेल तर मलापण रेकी शिकायचंय ... या देशाला मावामुक्त करायचंय .... तंबाखूरहित आणि रेकीसहित सज्ज आपला देश .... मी फिरवेन झेंडा चहूकडे ... मिटेल सारा द्वेष ..... माझा पहिला प्रश्न एकदम प्रामाणिक होता ... साहेब ... बाकी चारोळी पावसामुळे सुचलीय

कविता१९७८ 06/07/2017 - 21:59
लेखकाचे लेखकाला माहीत पण मी नाॅनवेजीटेरीयन होते रेकी १ च्या पहिल्या दिवसापासुन म्हणजे २१ जानेवारी पासुन आज पर्यँत नाॅनवेज खाल्ले नाही. आधी मा.भो. अशा शिव्या द्यायचे गाडी चालवताना कुणी मधे आले पटकन तर तेही अगदिच सुटले आता "वेडा झालायस का रे?" असे अगदि सौम्य शब्दात बोलते. मी जिथुन रेकी शिकले तो एक वेगळा परीवार मिळाला. तिथे तुम्हाला माणसाला फक्त एक माणुस पाहायला शिकवले जाते. कुणीही कूणाला हसायचे नाही . कुणीही आपल्याला हीन लेखत नाही. पैशावरुन नाही , शिक्षणावरुन नाही की तुमच्या दिसण्यावरुनही नाही. अगदि कुणाच्या व्यंगावरही नाही. कुठल्याही प्रकारचे गाॅसिप करायचे नाही. गाॅसिप करणे जितके सोप्पे आहे त्याहुन जास्त कठीण गाॅसिप न करणे आहे पण त्यावर सध्या माझा बराच कंट्रोल आलाय अगदि घरची मंडळी गाॅसिप एक्सपर्ट असुनही. हे सगळं रेकीची स्वत:वर केलेली सततची प्रॅक्टीस यामुळे शक्य होतय.

सप्तरंगी 07/07/2017 - 21:13
रेकी शिकल्याने ''दुसऱ्यांच्या'' वागण्यात positive बदल होतात का हो ? प्लीज काही मिपाकरांवर रेकी करा आणि बघा ना बदल होतात का ते.. :)))

मुक्त विहारि 07/07/2017 - 21:31
पण काही मिपाकर त्या पलीकडे गेलेही असतील. बसत्या शंका-कुशंका काढणार्‍या मिपाकरांना कसल्याच उपायांनी सकारात्मक फरक पडत नाही.... असो,

सिद्धेश्वर विलास पाटणकर 06/07/2017 - 20:43
अर्धी अर्धी झुरके मारत आपणच सम्पवूया ... रेकी शिकूया ...चला रेकी शिकूया ... या बाई या ... बकुळेच्या झाडाखाली रेकी शिकूया ... झिम पोरी झिम ... कपाळाचा झिम ... झिम गेला फुटून ... सिगरेट गेली सुटून ....

सतिश गावडे 07/07/2017 - 00:27
मला आधी वाटलं होतं रेकी वाल्या लोकांच्या क्लेमस ना वैतागून लिहिलंय!!!
असेलही किंवा नसेलही. मात्र वाचकांचे मनोरंजन करण्याचे जबरदस्त सामर्थ्य या धाग्यात आहे. :)

वीणा३ 07/07/2017 - 04:28
ते तर आहेच. मला १-२ रेकी करणाऱ्या लोकांनी जे सांगितलं ते ऐकून मी पण असाच कायतरी लिहिलं असतं, एवढं डोकं भंजाळलं सगळं ऐकून. पत्राने कॅन्सर बरा करतात म्हणे . मी म्हणलं मग पत्र तरी कशाला लागतं, असाच बसल्या बसल्या सगळ्या जगातल्या लोकांचा कॅन्सर बरा करून टाकावा ना lol !!! मला आधी बुवा लोकांचा राग यायचा कि लोकांना का फसवतात म्हणून. पण हे सगळं (रेकी, एमवे) बघितल्यावर वाटतं की लोकांना थोडं आवडतं फसवून घ्यायला, ते शोधतच असतात कि आता कशामुळे भारावून जाऊ :P

कविता१९७८ 07/07/2017 - 05:59
पत्राने कॅन्सर बरा करतात म्हणे . असे असेल तर खरेच फसवेगिरी आहे. पत्र पाठवुन आणि फोनवर बोलुन बरं करता येतं असं बरेच रेकी पाठवणारे म्हणतात जे अगदि चुक आहे. तुम्हाला रेकी शिकवणारा गुरु जर चांगला मिळाला तर याची माहीती नक्की देइल

शानबा५१२ 07/07/2017 - 03:42
रेकी मास्टर पदवी/दीक्षा/डीग्री घेतलेल्या व्यक्तीला दुस-यावर रेकी करता येते.मी एका अशा व्यक्तीला भेटलोय्,की त्याच्या सामर्थासमोर (?) कीत्येक बाबा महाराज्यांच्या सिध्दी तुच्छ वाटतील व मुळात त्या आहेतही.तो व्यक्ती मुंबईतच रहातो व बायको व मुल असणारा आहे. त्याने जेव्हा मला पहील्या भेटीत रेकीबद्दल संगितले तेव्हा मी खुप हसत होतो.हळुहळु मलाही खुप काही अनुभवायला आले.त्याने हातातुन काही कीरणासारखे माझ्या कपलावर फेकले तेव्हा मी जागच्याजागी दचकलो,एवढा की 'अरे हे काय आहे?!?!?!' असे मी जोरात ओरडायचे बाकी होते. रेकीबद्दल असे वाचुन कोणालाही हे सर्व खोटे व थोतांड वाटेल पण हे सर्व खरे आहे. मग तुम्ही 'आउट ऑफ बॉडी एक्सपेरिएन्स' बद्दल काय बोलाल? ह्यामध्ये थर्ड आय व सोलार प्लेक्ससचा सबंध येतो.युट्युब वर व्हीडीओ बघा व मधुकर दीघे ह्याची पुस्तके वाचा,नंतर स्वःता अनुभवा,मग मी जे वर लेखात लिहले आहे ते वाचुन बिल्कुल आश्चर्य वाटणार नाही ना त्यावर हसु येईल. :-))

कविता१९७८ 07/07/2017 - 06:36
रेकी मास्टर पदवी/दीक्षा/डीग्री घेतलेल्या व्यक्तीला दुस-यावर रेकी करता येते./code> रेकी करत नाही हो , स्वत: वर रेकी घेतात , टच थेरपी मधे दुसर्‍याला रेकी देतात आणि डिस्टंस रेकीमधे दुसर्‍याला रेकी पाठवतात. त्याने हातातुन काही कीरणासारखे माझ्या कपलावर फेकले तेव्हा मी जागच्याजागी दचकलो,एवढा की 'अरे हे काय आहे?!?!?!' असे मी जोरात ओरडायचे बाकी होते. हा काय प्रकार आहे?? हे मलाही न पटण्यासारखे आहे. आमचे रेकी ग्रँडमास्टर प्रसाद करमरकर हे जर्मनीला जाउन रेकी शिकुन आलेत आणि १९९८ पासुन रेकी शिकवतात. मेडीटेशनचा २२-२३ वर्षांचा अनुभव आहे . ते भारताबाहेरही रेकीचे क्लासेस घेतात. त्यांना पण हे कीरणे फेकणं असं कधीच कुणी पाहीलं नाही . ते स्वत: असले काही प्रकार करतही नाहीत. त्यांचा साधा सरळ फंडा आहे "लव , लाईट अँड रेकी"

कविता१९७८ 07/07/2017 - 06:41
आणि हो ते भारतात असतील तर गुरुवारी मेडीटेशन असतं . खुप छान असतं, यु ट्युब वर पाहता येत. काल झालय . युट्युबवर Thursday meditation of Prasad Karmarkar टाईपल तर पाहता येइल

सिद्धेश्वर विलास पाटणकर 07/07/2017 - 13:39
मावेवाल्याच्या ढींगण्या : माझ्या पाळलेल्या मावेवाल्यापैकी एक म्हणजे सोनु.त्याच्याकडे माझे दुर्लक्ष होतेय असे वाटले म्हणुन खुप दीवसांनी तुमचा लेख वाचल्यानंतर त्याच्याजवळ जाउन त्याच्यापाठीवर हात टाकुन रेकी देउ लागलो.रेकी माझ्या ह्रदयातुन हातात व हातातुन त्याच्यापाठीवर जात आहे असे जाणवत होते. मी बोललो ... एक १२० ३०० , इलायची, हरी पत्ती .. कच्ची पक्की आणि रेक्की.. काय आश्चर्य .. अहो झट के पट मावा तय्यार ... माझा आनंद गगनात मावेनासा झाला .... मला वाटलं कि रेकीचा पहिला टप्पा पार केला अचानक मी पाहीले की त्याने मान पुर्ण चुन्यात खाली घातली व मध्येच जोरात वर केली,तेव्हा त्याच्या पोटाच्या भागातुन मला एक माव्याची ढींगणी बाहेर पडताना दीसली.मी ती ढींगणी पाहुन "व्हॉट?" असे जणु काय ओरडलो. आजही मला ती ढींगणी काय होती ते नाही कळाले,पण 'ती खरच ढींगणी होती का?' असा प्रश्न कींवा शंका माझ्या मनात कधीच आली नाही,कारण मला पुर्ण खात्री होती मी काय पाहीले आहे.

रंगीला रतन 07/07/2017 - 14:07
क्या ढासू अनुभव हैं बाप.... हस हस के मेरी तो मुरकुंडी वळ गयी हैं ... लैच विनोदी लिहिता कि राव तुम्ही... रच्याक अदभुत्,अविश्वसनीय इथपर्यंत ठीक आहे पण ''अनाकलनीय अनुभव''? हे म्हंजी कै च्या कैच ...

महेश हतोळकर 07/07/2017 - 14:53
आजही मला ती ढींगणी काय होती ते नाही कळाले,पण 'ती खरच ढींगणी होती का?' असा प्रश्न कींवा शंका माझ्या मनात कधीच आली नाही,कारण मला पुर्ण खात्री होती मी काय पाहीले आहे.
या वाक्याचा अर्थ काय?

शानबा५१२ 07/07/2017 - 20:09
@कविता१९७८ त्याला कीरणे नाही तर एनेर्ग्य बॉल म्हणतात. प्लीज ह्या वेबसाईटवर वाचा : http://pjentoft.com/Energyball.html (लिंक शेअर केल्याबद्दल सॉरी) ......Many different subtle touch systems and many general spiritual healers and energy workers use energy balls. Place your energy ball down in front of you. Pass your hand across the area, including both the space where the ball is, and where it isn't.Do you feel a difference? Can you feel where the ball is? It may feel warmer, cooler, tingling, denser, etc. You could toss it at a person who agrees , or pet an animal with it and see if they can feel it.
मी रेकीची 'लेवल १' ही दीक्षा घेतली आहे.रेकी हे एक विज्ञान आहे असे मी मानतो,रेकीला मी कुठल्याच देवाशी कींवा धर्माशी जुळत/जोडत नाही.आता सरळ अनुभव लिहतो.ईथे मी फक्त प्राण्यांसंबधीत आलेले अनुभव लिहत आहे. १) सोनु व ढींगण्या : माझ्या पाळलेल्या पोपटांपैकी नर म्हणजे सोनु.त्याच्याकडे माझे दुर्लक्ष होतेय असे वाटले म्हणुन खुप दीवसांनी पिंज-याजवळ जाउन पिंज-यात हात टाकुन त्याच्यापाठीवर रेकी देउ लागलो.रेकी माझ्या ह्रदयातुन हातात व हातातुन त्याच्यापाठीवर जात आहे असे जाणवत होते.सोनु खुप दीवसाने मी हात फीरवत आहे म्हणुन मला ओळखीचे असे प्रेमळ आवाज काढत होता.अचानक मी पाहीले की त्याने मान पुर्ण खाली घातली व मध्
विज्ञान
अनुभव
Subscribe to विज्ञान
© 2026 मिसळपाव