दिवसात काही आपण कोठे चुकलो, कोठे बरोबर, आणि न॑तर काय करायचे ह्या॑चे गणित मा॑डत प्रत्येक दिवसाची कातरवेळ निघुन जाते. पण जेव्हा अगदी एकटे असते तेव्हा मात्र मागील आयुष्यातील अनेक मनात घर करून राहिलेल्या आठवणी जाग्या होतात. आणि त्या खुप असतात, आणि कधी त्या हसवता तर कधी त्या डोळ्यातुन आश्रु आणतात.

दिवसात काही आपण कोठे चुकलो, कोठे बरोबर, आणि न॑तर काय करायचे ह्या॑चे गणित मा॑डत प्रत्येक दिवसाची कातरवेळ निघुन जाते. पण जेव्हा अगदी एकटे असते तेव्हा मात्र मागील आयुष्यातील अनेक मनात घर करून राहिलेल्या आठवणी जाग्या होतात. आणि त्या खुप असतात, आणि कधी त्या हसवता तर कधी त्या डोळ्यातुन आश्रु आणतात.

पार्श्वभूमी समजली. आता पुढचा भाग कधी? बिपिन.

कनायवन्स असलेल्या गुन्ह्याचा छडा लावणं तसं सोपं जातं. म्हणजे? चेक मोजले जात नाहीत.एक चेक आधीच काढला जातो. दुसर्‍या चेकबुकची मागणी येइपर्यंत तो वापरला जात नाही. सहा सात महिन्यानंतर एक न समजणारी एंट्री पासबुकात येते. आता नेहमी चेकबूक मिळालं की चेक मोजणार

पण माहिती की ह्या क्षेत्रात काम करतानाचे निरीक्षण? माफी मागतो तुमची पण तुम्ही एकदा जाहिर पणे सांगाच की हे लेखन तुमच्या माहिती वर आधारीत कथा आहे आणि तुमचा कधी असल्या गुन्ह्याशी संबध आला नव्हता.

पुढचा भाग लवकर येऊद्या.. - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

पिसि जेसि चा पुढला भागची वाट पाहतोय..... (ऑन-लाईन व्यवहार पण सावधपणे केला पाहिजे) असे म्हणणारा..... मदनबाण.....

पार्श्वभूमी समजली. आता पुढचा भाग कधी? बिपिन.

कनायवन्स असलेल्या गुन्ह्याचा छडा लावणं तसं सोपं जातं. म्हणजे? चेक मोजले जात नाहीत.एक चेक आधीच काढला जातो. दुसर्‍या चेकबुकची मागणी येइपर्यंत तो वापरला जात नाही. सहा सात महिन्यानंतर एक न समजणारी एंट्री पासबुकात येते. आता नेहमी चेकबूक मिळालं की चेक मोजणार

पण माहिती की ह्या क्षेत्रात काम करतानाचे निरीक्षण? माफी मागतो तुमची पण तुम्ही एकदा जाहिर पणे सांगाच की हे लेखन तुमच्या माहिती वर आधारीत कथा आहे आणि तुमचा कधी असल्या गुन्ह्याशी संबध आला नव्हता.

पुढचा भाग लवकर येऊद्या.. - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

पिसि जेसि चा पुढला भागची वाट पाहतोय..... (ऑन-लाईन व्यवहार पण सावधपणे केला पाहिजे) असे म्हणणारा..... मदनबाण.....

पंत, तुम्ही ए़का त्रासदायक विषयाला हात घातला आहात. आता मनात ठसठसणारं सारंच सांगून टाकतो. एका कवीच्या ओळी दुसर्‍याच्या नावावर खपविणे हे भलतेच सामान्य झाले आहे. "त्या फुलांच्या गंधकोषी" ही कविता वि.स. खांडेकरांची आहे, हे अनेकजण खात्रीने सांगतात. वॄत्तपत्रे आणि दूरदर्शन यावरचे मराठी आणि चुकीचे संदर्भ हे फार भयानक आहे. होम मिनिस्टर या कार्यक्रमात बांदेकर नावाच्या गृहस्थाने सोपानदेव चौधरी हे बहिणाबाईंचे पती असल्याचे सांगितले होते. सारेगमप सारख्या कार्यक्रमात बोलले जाणारे मराठी ऐकवत नाही. "मी त्यांचे खूप धन्यवाद करते" "त्यांचं अभिवादन आहे" वगैरे ऐकवत नाही. परवाच्या सारेगमप मध्ये एक गायक "मर्मबंधातली ठेव ही '' हे पद गात होता. त्यातल्या ओळी त्याने "...लोभी अती हा, मकरंद ठेवा लुटण्यासी आला" अशा गायल्या. मूळ ओळी "लोभी अलि हा" अशा असाव्यात असे वाटते. अलि म्हणजे भृंग या अर्थाने. आशा खाडिलकर परिक्षक म्हणून ही चू़क दुरुस्त करतील असे वाटले होते. पण तसे झाले नाही. आता मीच गोंधळात पडलो आहे. वृत्तपत्रातील शुद्धलेखनाच्या चुका संपूर्ण माफ केल्या तरी अनेक गोष्टी छळतात. हास्यास्पद आणि हास्यकारक हे शब्द समानार्थी असल्यासारखे वापरले जातात. अशी अनेक कात्रणे मी जमवली आहेत. (हा खरं तर एक मुर्खपणाच आहे.) या विषयाच्या निमित्ताने काही अफलातून नमुने दाखवीन. सोसत रहा, पंत... सोसत रहा.

एकदा सह्याद्री वाहिनीवर ५-७ वर्षांपुर्वी एका वृत्त- निवेदकाने एका दिवंगत व्यक्तीच्या आयुष्याबद्दल दिलेली माहिती:- ".....आणि त्यांच्या ग्राम्य(!!) बोलण्यामुळे आणी तशाच वागणुकी मुळे ते जनतेत लोकप्रिय होते"!!! :-) :-) आमी सगळे तर ऐकुनच गार्र्...गप गार.... बहुदा त्या निवेदकाला "ग्रामीण " हा शब्द वापरायचा सुचला नसावा. आपलाच, मनोबा

माझं मत - तुम्ही लिहिलेल्या प्रसंगात त्या गुहागरच्या किनार्‍यावर हलकासा पाऊस, मेघाच्छादित आभाळ, सर्वत्र हिरवेगार डोंगर इत्यादी सुंदर वातावरणात मनमोकळेपणाने निसर्गाचा आनंद लुटत फिरणार्‍या त्या माणसाच्या भावना महत्वाच्या, त्याचा मूड महत्वाचा! आणि तो इसम मुद्दामून फोन करून त्या भावना तुमच्याशी शेयर करू पाहतो आहे हा मुद्दा मला अधिक महत्वाचा वाटतो! मान्य आहे की त्याचा तपशील चुकला! परंतु त्या क्षणी त्या माणसाच्या मनात निर्माण झालेली 'श्रावणमासी हर्ष मानसी...' ची भावना तपशीलापेक्षा केव्हाही अधिक महत्वाची! त्यामुळे तुम्ही जे केलंत तेच मीही केलं असतं! एखाद्या अट्टल मनोगतीसारखं त्याच्या भावना समजून न घेता लगेच तपशीलातील चूक दाखवून त्याचा हिरमोड केला नसता! पुन्हा केव्हातरी त्याच्याशी बोलताना 'साहेब, ती कविता पाडगावकरांची नसून बालक्वींची आहे बरं का!' असं हळूच त्याला सांगितलं असतं! :) तात्या.

आपले म्हणणे खरे आहे. अशा अनेक अक्षम्य गोष्टी प्रसारमाध्यमाद्वारे दाखवल्या/ ऐकवल्या जातात. तसेच अनेक किस्से हे दिवसेंदिवस हसवत ठेवतात. असा एक घडलेला किस्सा. फार पूर्वी जेव्हा दूरदर्शनवर खाजगी वाहिन्या नव्हत्या त्या वेळेचा काळ. तेव्हा सप्रेम नमस्कार नावाचा एक कार्यक्रम दर आठवड्याला व्हायचा. त्यात वेळेच्या सोयीप्रमाणे म्हणजे पुढील कार्यक्रमाचा अवधी लक्षात घेऊन सप्रेम नमस्कारची वेळ ऍडजेस्ट केली जायचे. डॉ. किरण चित्रे आणि आकाशानंद हे त्या कार्यक्रमाचे संचालन करीत. त्यावेळे गोट्या ही मालिका खूप गाजली होती आणि तिचे पुन:प्रक्षेपण करावे अशी प्रेक्षकांची मागणी होत होती. त्या वेळेच्या एका सप्रेम नमस्कार मधील हा संवाद- डॉ. किरण चित्रे (आकाशानंदांना उद्देशून) - आबा ... अमूक अमूक ठिकाणावरून तमूक तमूक व्यक्तिंचे पत्र आले आहे आणि ते विचारतात की तुम्ही गोट्या केव्हा दाखवणार? आकाशानंद - त्यांना असं सांगायचं की तुम्ही प्रश्न विचारायला आणि आम्ही गोटया दाखवायला एकच वेळ आली आहे आणि पुढील सोमवार पासून तुम्ही गोट्या बघू शकता. डॉ. किरण चित्रे - (संभाव्य शाब्दिक आपत्ती सांभाळत) तर तुम्हाला तुमच्या प्रश्नाचे उत्तर आबांनी दिले आहेच . तुम्ही गोटया हा कार्यक्रम पुढील सोमवार पासून बघू शकाल. हे ऐकून आम्ही खो खो हसत सुटलो. दुसर्‍या दिवशी आमच्या ऑफिसमध्ये कळव्याच्या मालवणकरांनी हा विषय काढला आणि ऑफिसही खळखळून हसलं. आपला, (प्रेक्षक) धोंडोपंत आम्हाला येथे भेट द्या http://dhondopant.blogspot.com

आपल्या आयुष्यात असे प्रसंग घडले असतील तर सांगावे. अनेक आहेत! धोंड्या, अद्याप काय म्या लगीनबिगिन केलं नाय, परंतु कधी काळी घरच्यांच्या आग्रहाखातर केवळ एक हौस म्हणून कांदेपोह्यांचे अनेक कार्यक्रम मी खेळलो आहे! ह्या कांद्यापोह्यांच्या कार्यक्रमात खूप गंमतीशीर प्रकार मी अनुभवले! त्याबाबत कधितरी लिहिणारच आहे सवडीने, तूर्तास एक सांगतो... :) असाच एके ठिकाणी मुलगी पाहायला म्हणून गेलो होतो. मुलगी तशी बरी होती, अंमळ लाजाळू वाटत होती. मला पाहताच जन्मोजन्मी हाच नवरा मिळावा असे भाव तिच्या चेहेर्‍यावर होते! चालायचंच! साक्षात तात्या अभ्यंकर तिला पाहायला आले होते म्हटलं! :) तर ते असो...! सुरवातीचे नमस्कार चमत्कार झाले. गप्पांच्या ओघात एकमेकांच्या आवडीनिवडीचा विषय निघाला. मी सहजच म्हटलं की मला गाणं ऐकायला खूप आवडतं, भीमसेन जोशी हे माझे अतिशय आवडते कलाकार आहेत. का कुणास ठाऊक, 'भीमसेन जोशी' हे नांव ऐकल्यावर मुलीच्या आईचा चेहेरा एकदम खुलला आणि तिने एकदम भाबडेपणाने मला म्हटलं, "वा वा! भीमसेन जोशी का? काय सुंदर सतार वाजवतात!" हे ऐकल्यावर मला हसू आवरेना. खुद्द मुलगी आणि मुलीचा बाप हेही अंमळ ओशाळल्यासारखे झाले. शेवटी मुलीच्या बापानेच तिला परस्पर उत्तर दिले, "अगं काहितरी काय? भीमसेन जोशी कुठे सतार वाजवतात? ते तर गातात!" "माहित नाही तर जळ्ळं नाही त्या विषयात बोलते कशाला कुणास ठाऊक! उगाच भावी जावयासमोर कशाला अक्कल पाजळायची?!" असे भाव मुलीच्या बापाच्या चेहेर्‍यावर होते! त्याचं 'स्वगत' मला ऐकू आलं होतं :) मला मात्र त्या माऊलीचा मुळीच राग आला नाही. ज्या भाबडेपणाने तिने 'भीमसेन जोशी काय सुंदर सतार वाजवतात!' हे वाक्य म्हटले होते तो भाबडेपणा मला खूप भावला होता! अण्णांसारखा दिसणारा कोण बरं सतारवादक असावा हा विचार करतच मी त्या घरातनं बाहेर पडलो! :) आपला, (सुयोग्य वर!) तात्या.

तुमचे खास देवगड पद्धतीचे विश्लेषण आवडले, पटले सुद्धा. असाच एक प्रसंग आमच्या घरी घडला होता तो आठवला. कविवर्य ग्रेस आमचे जुने स्नेही. अनेक वर्षांची मैत्री. ज्या वेळेस ग्रेस पहिल्यांदा घरी आले होते त्या वेळेचा हा किस्सा. आम्ही आमच्या मातोश्रींशी कविवर्य ग्रेस यांची ओळख करून दिली. आम्ही - " हे कवि ग्रेस. मराठीतील अत्यंत प्रतिभावान कवी व साहित्यिक" मातोश्री - नमस्कार, तुमच्याबद्दल खूप ऐकले वाचले आहे. ग्रेस - "हो का, वा वा" मातोश्री - "लहानपणी तुमच्या कविता शाळेत होत्या आम्हाला" आम्ही अवाक. ग्रेसना हे ऐकून चक्कर येते की काय असे आम्हांला वाटले. पण ग्रेस लगेच सावरले. ते मातोश्रींना म्हणाले " तुम्हाला आवडल्या का आमच्या शाळेच्या पाठ्यपुस्तकातील कविता?" आपला, (अवाक) धोंडोपंत आम्हाला येथे भेट द्या http://dhondopant.blogspot.com

सत्यं ब्रूयात् , प्रियं ब्रूयात् , न ब्रूयात् अप्रियं सत्यं असे म्हण्टलेलेच आहे. जिथे प्रश्न तत्वाचा , जगण्या-मरण्याचा असेल तेथे प्रिय व्यक्तीला कटु अशी सत्ये सांगणे अनिवार्य ठरते. ज्या प्रमादांमुळे त्या व्यक्तिचे किंवा कुणाचे नुकसान होत असेल तर तो प्रमाद दाखवून देणे भाग पडते. अन्यथा ," एव्हरीवन होल्ड्स काँटीनेन्ट्स ऑफ इग्नोरन्स . इच वन ऑफ अस डिसर्व्स अवर्स." हेच खरे. आनंदाच्या क्षणामधला आनंद , केवळ त्या आनंदामागे अज्ञान आहे या क्षुल्लक कारणापायी कशाला हिरावून घ्या ? :)

हे खरेच. एका बाईंच्या छोट्याशा चित्रकला प्रदर्शनाला गेलो होतो. चित्रे सुंदर होती. आपली स्फूर्ती कुठून आली ते बाई सांगत होत्या. पण मग मध्येच कुठल्यातरी "Chaos" गणितशास्त्राचे दाखले देऊ लागल्या - चुकलेले दाखले होते. अर्थात त्यांना त्याबद्दल काही बोललो नाही. पण मनात सारखी चुळबुळ होत होती - "बाईसाहेब, इतकी सुंदर चित्रे काढता, त्यांच्याविषयी इतके चांगले बोलण्यासारखे तुमच्यापाशी आहे, हा ओढूनताणून चुकीचा दाखला दिला नसता तर चाललेच असते ना?" गप्पागोष्टींत तपशिलाच्या फार चुका नाही केल्यात तर बरे. ऐकणार्‍याची एकाग्रता भंग होते. डिस्कोक्लबमध्ये नाचताना भिडूने ताल चुकवला तर असेच काही होते. त्याला/तिला "ताल चुकला" असे सांगून आनंदात विरस करू नये. पण त्यामुळे आपलाही ताल बिघडतो, आपली तल्लीनता भंग पावते, हेसुद्धा खरेच.

पंत, तुम्ही ए़का त्रासदायक विषयाला हात घातला आहात. आता मनात ठसठसणारं सारंच सांगून टाकतो. एका कवीच्या ओळी दुसर्‍याच्या नावावर खपविणे हे भलतेच सामान्य झाले आहे. "त्या फुलांच्या गंधकोषी" ही कविता वि.स. खांडेकरांची आहे, हे अनेकजण खात्रीने सांगतात. वॄत्तपत्रे आणि दूरदर्शन यावरचे मराठी आणि चुकीचे संदर्भ हे फार भयानक आहे. होम मिनिस्टर या कार्यक्रमात बांदेकर नावाच्या गृहस्थाने सोपानदेव चौधरी हे बहिणाबाईंचे पती असल्याचे सांगितले होते. सारेगमप सारख्या कार्यक्रमात बोलले जाणारे मराठी ऐकवत नाही. "मी त्यांचे खूप धन्यवाद करते" "त्यांचं अभिवादन आहे" वगैरे ऐकवत नाही. परवाच्या सारेगमप मध्ये एक गायक "मर्मबंधातली ठेव ही '' हे पद गात होता. त्यातल्या ओळी त्याने "...लोभी अती हा, मकरंद ठेवा लुटण्यासी आला" अशा गायल्या. मूळ ओळी "लोभी अलि हा" अशा असाव्यात असे वाटते. अलि म्हणजे भृंग या अर्थाने. आशा खाडिलकर परिक्षक म्हणून ही चू़क दुरुस्त करतील असे वाटले होते. पण तसे झाले नाही. आता मीच गोंधळात पडलो आहे. वृत्तपत्रातील शुद्धलेखनाच्या चुका संपूर्ण माफ केल्या तरी अनेक गोष्टी छळतात. हास्यास्पद आणि हास्यकारक हे शब्द समानार्थी असल्यासारखे वापरले जातात. अशी अनेक कात्रणे मी जमवली आहेत. (हा खरं तर एक मुर्खपणाच आहे.) या विषयाच्या निमित्ताने काही अफलातून नमुने दाखवीन. सोसत रहा, पंत... सोसत रहा.

एकदा सह्याद्री वाहिनीवर ५-७ वर्षांपुर्वी एका वृत्त- निवेदकाने एका दिवंगत व्यक्तीच्या आयुष्याबद्दल दिलेली माहिती:- ".....आणि त्यांच्या ग्राम्य(!!) बोलण्यामुळे आणी तशाच वागणुकी मुळे ते जनतेत लोकप्रिय होते"!!! :-) :-) आमी सगळे तर ऐकुनच गार्र्...गप गार.... बहुदा त्या निवेदकाला "ग्रामीण " हा शब्द वापरायचा सुचला नसावा. आपलाच, मनोबा

माझं मत - तुम्ही लिहिलेल्या प्रसंगात त्या गुहागरच्या किनार्‍यावर हलकासा पाऊस, मेघाच्छादित आभाळ, सर्वत्र हिरवेगार डोंगर इत्यादी सुंदर वातावरणात मनमोकळेपणाने निसर्गाचा आनंद लुटत फिरणार्‍या त्या माणसाच्या भावना महत्वाच्या, त्याचा मूड महत्वाचा! आणि तो इसम मुद्दामून फोन करून त्या भावना तुमच्याशी शेयर करू पाहतो आहे हा मुद्दा मला अधिक महत्वाचा वाटतो! मान्य आहे की त्याचा तपशील चुकला! परंतु त्या क्षणी त्या माणसाच्या मनात निर्माण झालेली 'श्रावणमासी हर्ष मानसी...' ची भावना तपशीलापेक्षा केव्हाही अधिक महत्वाची! त्यामुळे तुम्ही जे केलंत तेच मीही केलं असतं! एखाद्या अट्टल मनोगतीसारखं त्याच्या भावना समजून न घेता लगेच तपशीलातील चूक दाखवून त्याचा हिरमोड केला नसता! पुन्हा केव्हातरी त्याच्याशी बोलताना 'साहेब, ती कविता पाडगावकरांची नसून बालक्वींची आहे बरं का!' असं हळूच त्याला सांगितलं असतं! :) तात्या.

आपले म्हणणे खरे आहे. अशा अनेक अक्षम्य गोष्टी प्रसारमाध्यमाद्वारे दाखवल्या/ ऐकवल्या जातात. तसेच अनेक किस्से हे दिवसेंदिवस हसवत ठेवतात. असा एक घडलेला किस्सा. फार पूर्वी जेव्हा दूरदर्शनवर खाजगी वाहिन्या नव्हत्या त्या वेळेचा काळ. तेव्हा सप्रेम नमस्कार नावाचा एक कार्यक्रम दर आठवड्याला व्हायचा. त्यात वेळेच्या सोयीप्रमाणे म्हणजे पुढील कार्यक्रमाचा अवधी लक्षात घेऊन सप्रेम नमस्कारची वेळ ऍडजेस्ट केली जायचे. डॉ. किरण चित्रे आणि आकाशानंद हे त्या कार्यक्रमाचे संचालन करीत. त्यावेळे गोट्या ही मालिका खूप गाजली होती आणि तिचे पुन:प्रक्षेपण करावे अशी प्रेक्षकांची मागणी होत होती. त्या वेळेच्या एका सप्रेम नमस्कार मधील हा संवाद- डॉ. किरण चित्रे (आकाशानंदांना उद्देशून) - आबा ... अमूक अमूक ठिकाणावरून तमूक तमूक व्यक्तिंचे पत्र आले आहे आणि ते विचारतात की तुम्ही गोट्या केव्हा दाखवणार? आकाशानंद - त्यांना असं सांगायचं की तुम्ही प्रश्न विचारायला आणि आम्ही गोटया दाखवायला एकच वेळ आली आहे आणि पुढील सोमवार पासून तुम्ही गोट्या बघू शकता. डॉ. किरण चित्रे - (संभाव्य शाब्दिक आपत्ती सांभाळत) तर तुम्हाला तुमच्या प्रश्नाचे उत्तर आबांनी दिले आहेच . तुम्ही गोटया हा कार्यक्रम पुढील सोमवार पासून बघू शकाल. हे ऐकून आम्ही खो खो हसत सुटलो. दुसर्‍या दिवशी आमच्या ऑफिसमध्ये कळव्याच्या मालवणकरांनी हा विषय काढला आणि ऑफिसही खळखळून हसलं. आपला, (प्रेक्षक) धोंडोपंत आम्हाला येथे भेट द्या http://dhondopant.blogspot.com

आपल्या आयुष्यात असे प्रसंग घडले असतील तर सांगावे. अनेक आहेत! धोंड्या, अद्याप काय म्या लगीनबिगिन केलं नाय, परंतु कधी काळी घरच्यांच्या आग्रहाखातर केवळ एक हौस म्हणून कांदेपोह्यांचे अनेक कार्यक्रम मी खेळलो आहे! ह्या कांद्यापोह्यांच्या कार्यक्रमात खूप गंमतीशीर प्रकार मी अनुभवले! त्याबाबत कधितरी लिहिणारच आहे सवडीने, तूर्तास एक सांगतो... :) असाच एके ठिकाणी मुलगी पाहायला म्हणून गेलो होतो. मुलगी तशी बरी होती, अंमळ लाजाळू वाटत होती. मला पाहताच जन्मोजन्मी हाच नवरा मिळावा असे भाव तिच्या चेहेर्‍यावर होते! चालायचंच! साक्षात तात्या अभ्यंकर तिला पाहायला आले होते म्हटलं! :) तर ते असो...! सुरवातीचे नमस्कार चमत्कार झाले. गप्पांच्या ओघात एकमेकांच्या आवडीनिवडीचा विषय निघाला. मी सहजच म्हटलं की मला गाणं ऐकायला खूप आवडतं, भीमसेन जोशी हे माझे अतिशय आवडते कलाकार आहेत. का कुणास ठाऊक, 'भीमसेन जोशी' हे नांव ऐकल्यावर मुलीच्या आईचा चेहेरा एकदम खुलला आणि तिने एकदम भाबडेपणाने मला म्हटलं, "वा वा! भीमसेन जोशी का? काय सुंदर सतार वाजवतात!" हे ऐकल्यावर मला हसू आवरेना. खुद्द मुलगी आणि मुलीचा बाप हेही अंमळ ओशाळल्यासारखे झाले. शेवटी मुलीच्या बापानेच तिला परस्पर उत्तर दिले, "अगं काहितरी काय? भीमसेन जोशी कुठे सतार वाजवतात? ते तर गातात!" "माहित नाही तर जळ्ळं नाही त्या विषयात बोलते कशाला कुणास ठाऊक! उगाच भावी जावयासमोर कशाला अक्कल पाजळायची?!" असे भाव मुलीच्या बापाच्या चेहेर्‍यावर होते! त्याचं 'स्वगत' मला ऐकू आलं होतं :) मला मात्र त्या माऊलीचा मुळीच राग आला नाही. ज्या भाबडेपणाने तिने 'भीमसेन जोशी काय सुंदर सतार वाजवतात!' हे वाक्य म्हटले होते तो भाबडेपणा मला खूप भावला होता! अण्णांसारखा दिसणारा कोण बरं सतारवादक असावा हा विचार करतच मी त्या घरातनं बाहेर पडलो! :) आपला, (सुयोग्य वर!) तात्या.

तुमचे खास देवगड पद्धतीचे विश्लेषण आवडले, पटले सुद्धा. असाच एक प्रसंग आमच्या घरी घडला होता तो आठवला. कविवर्य ग्रेस आमचे जुने स्नेही. अनेक वर्षांची मैत्री. ज्या वेळेस ग्रेस पहिल्यांदा घरी आले होते त्या वेळेचा हा किस्सा. आम्ही आमच्या मातोश्रींशी कविवर्य ग्रेस यांची ओळख करून दिली. आम्ही - " हे कवि ग्रेस. मराठीतील अत्यंत प्रतिभावान कवी व साहित्यिक" मातोश्री - नमस्कार, तुमच्याबद्दल खूप ऐकले वाचले आहे. ग्रेस - "हो का, वा वा" मातोश्री - "लहानपणी तुमच्या कविता शाळेत होत्या आम्हाला" आम्ही अवाक. ग्रेसना हे ऐकून चक्कर येते की काय असे आम्हांला वाटले. पण ग्रेस लगेच सावरले. ते मातोश्रींना म्हणाले " तुम्हाला आवडल्या का आमच्या शाळेच्या पाठ्यपुस्तकातील कविता?" आपला, (अवाक) धोंडोपंत आम्हाला येथे भेट द्या http://dhondopant.blogspot.com

सत्यं ब्रूयात् , प्रियं ब्रूयात् , न ब्रूयात् अप्रियं सत्यं असे म्हण्टलेलेच आहे. जिथे प्रश्न तत्वाचा , जगण्या-मरण्याचा असेल तेथे प्रिय व्यक्तीला कटु अशी सत्ये सांगणे अनिवार्य ठरते. ज्या प्रमादांमुळे त्या व्यक्तिचे किंवा कुणाचे नुकसान होत असेल तर तो प्रमाद दाखवून देणे भाग पडते. अन्यथा ," एव्हरीवन होल्ड्स काँटीनेन्ट्स ऑफ इग्नोरन्स . इच वन ऑफ अस डिसर्व्स अवर्स." हेच खरे. आनंदाच्या क्षणामधला आनंद , केवळ त्या आनंदामागे अज्ञान आहे या क्षुल्लक कारणापायी कशाला हिरावून घ्या ? :)

हे खरेच. एका बाईंच्या छोट्याशा चित्रकला प्रदर्शनाला गेलो होतो. चित्रे सुंदर होती. आपली स्फूर्ती कुठून आली ते बाई सांगत होत्या. पण मग मध्येच कुठल्यातरी "Chaos" गणितशास्त्राचे दाखले देऊ लागल्या - चुकलेले दाखले होते. अर्थात त्यांना त्याबद्दल काही बोललो नाही. पण मनात सारखी चुळबुळ होत होती - "बाईसाहेब, इतकी सुंदर चित्रे काढता, त्यांच्याविषयी इतके चांगले बोलण्यासारखे तुमच्यापाशी आहे, हा ओढूनताणून चुकीचा दाखला दिला नसता तर चाललेच असते ना?" गप्पागोष्टींत तपशिलाच्या फार चुका नाही केल्यात तर बरे. ऐकणार्‍याची एकाग्रता भंग होते. डिस्कोक्लबमध्ये नाचताना भिडूने ताल चुकवला तर असेच काही होते. त्याला/तिला "ताल चुकला" असे सांगून आनंदात विरस करू नये. पण त्यामुळे आपलाही ताल बिघडतो, आपली तल्लीनता भंग पावते, हेसुद्धा खरेच.

सही! हे मस्तचे चित्र... घोडा भारी आलाय!

फारच छान . घोडा आणि जॉकी दोघेही छान चितारलेत. ईश्वरी

ओम्कार शेठ. तुम तो लम्बी रेस के घोडे हो यार. आपलाच, मनोबा

नक्कीच मस्त शर्यत चालु झाली आहे. ॐकारराव हे रेखाटन सुंदर आहे. मला त्या जॉकीची कॅप फार आवडली..... (अश्व प्रेमी) मदनबाण.....

पण हे तर आम्ही मनोगतावर सॉरी नमोगतावर बर्‍याच दिवसांपूर्वी पाहिले होते.

छान... घोड्याचा वेग छान जमलाय... घोड्याचे उडणारे केस, शेपटी आणि जॉकी सुद्धा मस्तच...

लै भारी रे ओंकारा! :) आपला, (सांडणीस्वार) तात्या.

सुरेख!! घोडयाचे रेखाटन अगदी जमले आहे!

मस्त रेखाटन.:) अवांतर : तात्या आता चित्रकारांची संख्या बघुन अस वाटत की एक वेगळा विभाग उघडावा. :) प्लीज ................ http://picasaweb.google.co.in/zakasrao

आपल्याला लई आवडलं पन एक प्रश्न पडला आहे. ते घोडं आहे की घोडीण? शंका दुर करावी. वेताळ.

तुमची रेखाटने तर एकदम मनाला भाऊन जातात. मस्त रेखाटन, घोड्याचे पाऊले पण मस्त उ॑चीवर आहेत.

बा ॐकारा..... अरे काय काय रे करतोस तू? जावा, युनिकोड, गमभन, गज़ला (बरोबर आहे ना रे?), आणि चित्रं सुध्दा? धन्य आहेस रे! छान..घोड्याच्या मानेवरचे आणि शेपटीचे केस वार्‍यावर उडतानाचा बारकावा छान घेतलाय :) और भी आने दो :)

सही! हे मस्तचे चित्र... घोडा भारी आलाय!

फारच छान . घोडा आणि जॉकी दोघेही छान चितारलेत. ईश्वरी

ओम्कार शेठ. तुम तो लम्बी रेस के घोडे हो यार. आपलाच, मनोबा

नक्कीच मस्त शर्यत चालु झाली आहे. ॐकारराव हे रेखाटन सुंदर आहे. मला त्या जॉकीची कॅप फार आवडली..... (अश्व प्रेमी) मदनबाण.....

पण हे तर आम्ही मनोगतावर सॉरी नमोगतावर बर्‍याच दिवसांपूर्वी पाहिले होते.

छान... घोड्याचा वेग छान जमलाय... घोड्याचे उडणारे केस, शेपटी आणि जॉकी सुद्धा मस्तच...

लै भारी रे ओंकारा! :) आपला, (सांडणीस्वार) तात्या.

सुरेख!! घोडयाचे रेखाटन अगदी जमले आहे!

मस्त रेखाटन.:) अवांतर : तात्या आता चित्रकारांची संख्या बघुन अस वाटत की एक वेगळा विभाग उघडावा. :) प्लीज ................ http://picasaweb.google.co.in/zakasrao

आपल्याला लई आवडलं पन एक प्रश्न पडला आहे. ते घोडं आहे की घोडीण? शंका दुर करावी. वेताळ.

तुमची रेखाटने तर एकदम मनाला भाऊन जातात. मस्त रेखाटन, घोड्याचे पाऊले पण मस्त उ॑चीवर आहेत.

बा ॐकारा..... अरे काय काय रे करतोस तू? जावा, युनिकोड, गमभन, गज़ला (बरोबर आहे ना रे?), आणि चित्रं सुध्दा? धन्य आहेस रे! छान..घोड्याच्या मानेवरचे आणि शेपटीचे केस वार्‍यावर उडतानाचा बारकावा छान घेतलाय :) और भी आने दो :)

ll या देवी सर्वभूतेषु मातृरुपेण संस्थिता l नमस्तस्यै, नमस्तस्यै, नमस्तस्यै नमो नम: ll औरत ने जनम दिया मर्दो को.मर्दो ने उसे बाजार दिया............... पण विदारक शब्दाचा अर्थ त्या दिवशी प्रत्यक्ष पाहिला लाज वाटते रे माणुस म्हणायची असे काही पाहिले की. पण आपण साले पुचाट षंढ असतो नुसते सगळे फक्त शब्दांचे बुडबुडे काढत बसतो

समोरच्या व्यक्तीशी? नशीबाशी? नियतीशी? दैवाशी?? की देवाशी?? काहींची स्वप्नं चुरगाळली गेली असतील, या लेकी बाळी ही कधी काळी निरागसपणे कुठे तरी, आपापल्या घरच्या अंगणात बागडल्या असतील, या मुलांच निरागस मन निब्बर व्हायला किती लवकर सुरुवात होत असेल! काय पाहत होती आई उघड्या डोळ्यांनी?

यशोधरा.. अगदी अशाच भावना मनात येतात अशा वस्त्या पाहिल्या की.. तंतोतंत उतरवलंस..

हे भयानक आयुष्य खरच कोणत्याही स्त्रीच्या वाटेला येऊ नये.... पण हे जगच अस झालय...की इथ प्रतेक गोष्टीचा बाजारच मांडला जातो..... विकणारा आणि विकत घेणारा !!!!!इतरांच्या क्षणीक सुखासाठी यांना मात्र आयुष्यभर मोबदला चुकवत बसावे लागते..... पैसा फेक तमाशा देख....खरच यांच्या आयुष्याचा तमाशाच होऊन राहतो..... जो पर्यन्त तारुण्य तो पर्यन्त चलती पण पुढे काय????? अंधार-अंधार-अधांर------ मग पुर्णपणे निराधार.......... (व्यथित झालेला.....) मदनबाण.

ते अतिशय भकास वातावरण, आणि तसेच उदास चेहरे. रस्त्यातली वर्दळही तशीच. कोणाची दखल न घेता, अलिप्त आणि मख्ख देहबोली घेऊन जगणारी, आपल्या आपल्या आयुष्याचे भार सांभाळणारी अन ओढणारी, दैन्य पांघरलेली गर्दी. रोज घरी जातांना लागणारी बुधवार पेठ अगदी अशीच, पहावत नाही.

यशोधरा,तुझा काठावरचा अनुभव इतका अस्वस्थ करून गेला, (तर तात्या.. तुझी रौशनी किती अस्वस्थ करते रे बाबा..) लेख उत्तम झाला आहे हेवेसांनल. स्वाती

यशेधराजी, हृदयाला हात घालणारे लेखन! इतक्या तरल विषयावर आपण आपल्या भावना तितक्याच मनमोकळेपाणाने येथे मांडल्यात याचे खरंच कौतुक वाटते! नक्की कोणाशी भांडत असायच्या कोण जाणे? समोरच्या व्यक्तीशी? नशीबाशी? नियतीशी? दैवाशी?? की देवाशी?? या स्त्रियांना बघणे, त्यांच निरीक्षण करणे हा एक कडवट अनुभव होता माझ्यासाठी. मीही या अनुभवाला अगदी जवळून सामोरा गेलो आहे. माझी जवळजवळ उठबसच या मंडळीत असायची. अगदी रोजच्या रोज! रोज एक नवा अनुभव, रोज एक नवं दैन्य पाहायला मिळायचं! आणि रस्त्यालगतच बागडणारी या माउल्यांची लहान मुल?? त्यांच्या आठवणी आजही मला अस्वस्थ करतात!! त्या निरागस, निर्व्याज लहानग्यांना रस्त्यावर अजाणता बागडताना पाहून खर तर मला उदास, अस्वस्थ व्हायला झाल…। काय भविष्य आहे यांच, अगदी खरं आहे. माझ्या नशिबी काय योग होता पहा, यातल्या एका वेश्येच्या मुलाला त्या रगाड्यातून, नरकातून बाहेर काढून बाहेरच्या सुधिक्षित, सुसंस्कृत जगात आणण्याचं भाग्य मला लाभलं! असो, अत्यंत वास्तववादी लेखन! हा लेख वाचून कधी काळी मीही फॉकलंड रोड, फोरास रोड व कामाठीपुर्‍याच्या १४ गल्ल्या हिंडलो आहे व हे सगळं दैन्य उघड्या डोळ्यानी पाहिलं आहे याची आठवण झाली! अजून काय लिहू?? आपला, (रौशनीच्या आठवणीत किंचित उदास!) तात्या. एक्स मॅनेजर, झमझम देशी दारू बार, रौशनीच्या चाळी शेजारी, फोरास रोड, मुंबई. -- या सगळ्या चिखलात, आमची रौशनी खरंच खूप वेगळी होती, सुसंस्कृत होती!

यशोधरा, हा विषय अतिशय विषण्ण करणारा . तो मांडल्याबद्दल धन्यवाद. कविता महाजन यांचे भिन्न नावाचे पुस्तक याच विषयाशी निगडित समस्यांवर आहे. त्यातली एक ओळ वाचून पुढे जाण्याकरता अंगात हिम्मत आणावी लागते एवढे विदारक प्रसंग आहेत. नशिबाने, देवाच्या दयेने आपण किती सुरक्षित आणि सुखाचे आयुष्य जगत आहोत याची जाणीव प्रत्येक वेळी मनाला होत असते.

मन विषण्ण करणार लेखन. खरच आपल्या मध्यम्वर्गिय जिवनात आपण किति गुंतुन जातो ना कि त्या पलिकडेहि जग असत याचि आठवणच रहात नाहि. साध्या साध्या गैरसोयि खुप मोठ्या वाटायला लागतात आणि इथे ह्या बिचार्या जिवंतपणि नरकात रहात असत्तात. खुप प्रामाणिकपणे लिहलयस मनाला भिडल अगदि.

डोळ्या॑त पाणी आल॑ वाचून. हतबलतेची विषण्ण जाणीव करून दिलीत जिन्हे नाझ है॑ हि॑द पर वोह कहा॑ है॑

मी सुद्दा बरेच वेळा बसने जाताना (फोर्ट)हे दॄश्य अगदी मन घट्ट करुन पाहीलं आहे ,पाहताना हमखास डोळ्यातुन पाणी येतं. देवाने ह्यांच्या नशीबी हे भोग का दिले असतील? प्रश्न पडतो आपण त्या स्त्रियांसाठी, मुलांसाठी काही करु शकतो का? नुकतंच वाचनात नवीन पुस्तक आलं आहे " बारबाला - वैशाली हळ्दनकर" मन हेलावुन टाकणारा अनुभव कथन केला आहे, लहानपणापासूणच तिच्यावर अत्याचार होतात्,स्वत:च्या सख्ख्या मुलाने सुद्धा आईचा वापर करावा ह्यापे़क्षा भयानक शोकांतिका काय असावी?

हृदयस्पर्शी लिखाण प्रविण पाटकरांच्या 'सति' पुस्तकामधे ह्या 'वस्तीवर' आधारित २ लेख वजा कथा आहेत ('लाल काळोख' आणि 'जगबूड') - अतिशय वास्तववादी चित्रण केले आहे. स्वत: प्रविण पाटकरांचे कामही खूप चांगले आहे ह्या विभागात....

लेखनातून संवेदनशीलता आणि धग दोन्ही जाणवले. (वाचक)बेसनलाडू

दाहक आणि संवेदनशील लेखन आणि अत्यंत समर्पक शीर्षक! समाजाचे हे एक भेदक आणि पचवायला अवघड वास्तव असे अलगद पुढे आणून ठेवण्याची विलक्षण किमया आपण केली आहे. धन्यवाद! चतुरंग

यशोधरा, तुम्ही लिहीलेला लेख मन अस्वस्थ करून गेला. छान लिहीलंत, अनुभव चांगल्या शब्दात मांडला. त्या निरागस, निर्व्याज लहानग्यांना रस्त्यावर अजाणता बागडताना पाहून खर तर मला उदास, अस्वस्थ व्हायला झाल…। काय भविष्य आहे यांच, हा प्रश्न सतत मनत आल्याशिवाय राहिला नाही… यातल्या मुली असतील, त्यांच हे हसू असच कायम राहील?? का आसूंत बदलेल? खरोखर - काय भविष्य आहे यांच? ईश्वरी

लेखाला अभिप्राय दिल्याबद्दल आणि आपापले विचारही मांडल्याबद्दल सार्‍यांचेच आभार. मन विषण्ण करणारा विषय आहे तर खराच... असंही आयुष्य जगतात काहीजण...

बाकी "कामाठीपुरा" एकदम डोळे उघडणारा आहे बघा. हे जसे मनाच्या नजरेतून होते, तेच डोळ्यांच्या कॅमेरातून शब्दबद्ध केले तर भारी होईल. इस्टोरी सांगायची फक्त कॅमेराला दिसते तशी. येकदम पिच्चर वगैरे काढता येईल.

यशोधरा ताई, तुम्ही खुप छान लिहीले आहे, मन अस्वस्थ करते अशा महिला॑ना पाहिल्यावर आणि त्या॑चे रोजचे जगणे म्हणजे नेहमीचे नवे मरण असेच असते, मी एक बातमी वाचली होती की एक वेश्या एडस मुळे मरून पडली होती तीला साधा खा॑दा देण्यासाठी कोणीही पुढे येईना . पण हे ही तितकेच खरे की त्या आज समाजात आहेत म्हणुन इतर स्त्रीया॑चे आयुष्य भयावह नाही, नाही तर घरातुन बाहेर पडणे ही स्त्रीस शक्य नव्हते.

अगदी खरय शीतल. या स्त्रिया समाजात आहेत, म्हणून बाकीच्या स्रिया वाचल्या आहेत हे म्हणणे अगदी पटले.... आणि मला ताई वगैरे म्हणू नको गं.. नुसतं यशोधरा म्हण पाहू....

कदाचित आपल्यापैकी काहीजणांनी हे वाचलही असेल, हा लेख वाचून इतकं अस्वस्थ व्हायला झालं!!! अस्वस्थ हा शब्द देखील तोकडा पडावा अशी वागतात माणसं ..... सीतेच्या जन्मभूमीत घडलेलं क्रौर्य!! :( :(

लेख वाचला........... काय बोलु? छान म्हणू? भट्टी उत्तम जमलीये म्हणू? जबरदस्त म्हणू? की अस्वस्थ मनाची हाक ऐकून नुसताच सुन्न बसुन राहू? आम्ही साले पांढरपेशे. काठावरुन पाण्यात खडे मारणारे... जाऊ दे...डोकं सुन्न झालं हे मात्र खरं!

ll या देवी सर्वभूतेषु मातृरुपेण संस्थिता l नमस्तस्यै, नमस्तस्यै, नमस्तस्यै नमो नम: ll काय पाहत होती आई उघड्या डोळ्यांनी? मानवरुपातल्या स्त्रीशक्तीची, मातृरुपाची विटंबना? दैन्य, लाचारी, असहायता??? का सगळे फक्त शब्दांचे बुडबुडे केवळ???

तू खुप सुंदर लीहीले आहेस. अगदी मनापर्यंत पोहोचतय

तुम्ही फारच छान लिहले आहे पण ...... जे पुरुष घरापसुन दुर राहतात त्यान्च्यासाठि याचि गरज आहे म्हणुन सरकार याला कायदेशिर मान्याता देण्याचा विचार करत आहे / होते याचि गरज आहे अस वाटते का ??????? मी मिपा (कायम संयमी असणारा)

भयंकर ..सुन्न झालेय्..शब्द नाहीयेत माझ्याकडे काहीच बोलायला... ती बातमीही वाचली मी....किती क्रुर असु शकतात माणसं.....

अप्रतिम लेख. अनिल अवचटांच्या "वस्त्या वेश्यांच्या" या लेखाची आठवण झाली. राजेश.

यशोधरा, खुप चांगले लिहायला अनुभव आणि संवेदनशील मन असायला लागते. समाजाचा एक भागच असा नासलेला / सडलेला आहे; हे किती भयानक आहे? ' त्या आहेत म्हणून आपण सुरक्षीत आहोत.' असे म्हणताना ' त्या आपल्याला सुरक्षीत ठेवतात म्हणून आपण त्यांच्यासाठी काहीतरी करुया ' असे वाटते का? का आपणही नुसतेच शब्दांचे बुडबूडें सोडतो? काही नाही तरी आपण त्यांच्या मुलांसाठी काहीतरी करुया. मुलांचे कल्याण झाले तरी मातेला समाधान वाटते. कुणी काही मार्गदर्शन करील का? सर्वांनी त्या मुलांचे पुनर्वसन करण्यास सहाय्य केले, आपापल्या परीने, तरी खुप काही होईल. अशा काही संस्था आहेत का? कदाचीत त्या वस्तीत कार्य केलेले तात्या काही मार्गदर्शन करु शकतील. अन्य कुणालाही काही सुचवता येइल.

यशोधरा खरच सुन्दर लेख लिहीलायस तरी अता ती वस्ती बरीच कमी झालेय. पुर्ण बेलासिस रोड आणि सात रस्त्यापर्यंत भरलेला फोरास रोड होता. ही गोष्टही खुप अस्वस्थ करते की कुठे गेली असतील त्या बायका त्यांची ती मुल. फोर्ट मधे तर काही वर्षांपुर्वी खांबन खांब त्यांचा होता. त्या खांबानाही कित्येक वर्षांच्या किती कहाण्या माहीत असतिल

ll या देवी सर्वभूतेषु मातृरुपेण संस्थिता l नमस्तस्यै, नमस्तस्यै, नमस्तस्यै नमो नम: ll औरत ने जनम दिया मर्दो को.मर्दो ने उसे बाजार दिया............... पण विदारक शब्दाचा अर्थ त्या दिवशी प्रत्यक्ष पाहिला लाज वाटते रे माणुस म्हणायची असे काही पाहिले की. पण आपण साले पुचाट षंढ असतो नुसते सगळे फक्त शब्दांचे बुडबुडे काढत बसतो

समोरच्या व्यक्तीशी? नशीबाशी? नियतीशी? दैवाशी?? की देवाशी?? काहींची स्वप्नं चुरगाळली गेली असतील, या लेकी बाळी ही कधी काळी निरागसपणे कुठे तरी, आपापल्या घरच्या अंगणात बागडल्या असतील, या मुलांच निरागस मन निब्बर व्हायला किती लवकर सुरुवात होत असेल! काय पाहत होती आई उघड्या डोळ्यांनी?

यशोधरा.. अगदी अशाच भावना मनात येतात अशा वस्त्या पाहिल्या की.. तंतोतंत उतरवलंस..

हे भयानक आयुष्य खरच कोणत्याही स्त्रीच्या वाटेला येऊ नये.... पण हे जगच अस झालय...की इथ प्रतेक गोष्टीचा बाजारच मांडला जातो..... विकणारा आणि विकत घेणारा !!!!!इतरांच्या क्षणीक सुखासाठी यांना मात्र आयुष्यभर मोबदला चुकवत बसावे लागते..... पैसा फेक तमाशा देख....खरच यांच्या आयुष्याचा तमाशाच होऊन राहतो..... जो पर्यन्त तारुण्य तो पर्यन्त चलती पण पुढे काय????? अंधार-अंधार-अधांर------ मग पुर्णपणे निराधार.......... (व्यथित झालेला.....) मदनबाण.

ते अतिशय भकास वातावरण, आणि तसेच उदास चेहरे. रस्त्यातली वर्दळही तशीच. कोणाची दखल न घेता, अलिप्त आणि मख्ख देहबोली घेऊन जगणारी, आपल्या आपल्या आयुष्याचे भार सांभाळणारी अन ओढणारी, दैन्य पांघरलेली गर्दी. रोज घरी जातांना लागणारी बुधवार पेठ अगदी अशीच, पहावत नाही.

यशोधरा,तुझा काठावरचा अनुभव इतका अस्वस्थ करून गेला, (तर तात्या.. तुझी रौशनी किती अस्वस्थ करते रे बाबा..) लेख उत्तम झाला आहे हेवेसांनल. स्वाती

यशेधराजी, हृदयाला हात घालणारे लेखन! इतक्या तरल विषयावर आपण आपल्या भावना तितक्याच मनमोकळेपाणाने येथे मांडल्यात याचे खरंच कौतुक वाटते! नक्की कोणाशी भांडत असायच्या कोण जाणे? समोरच्या व्यक्तीशी? नशीबाशी? नियतीशी? दैवाशी?? की देवाशी?? या स्त्रियांना बघणे, त्यांच निरीक्षण करणे हा एक कडवट अनुभव होता माझ्यासाठी. मीही या अनुभवाला अगदी जवळून सामोरा गेलो आहे. माझी जवळजवळ उठबसच या मंडळीत असायची. अगदी रोजच्या रोज! रोज एक नवा अनुभव, रोज एक नवं दैन्य पाहायला मिळायचं! आणि रस्त्यालगतच बागडणारी या माउल्यांची लहान मुल?? त्यांच्या आठवणी आजही मला अस्वस्थ करतात!! त्या निरागस, निर्व्याज लहानग्यांना रस्त्यावर अजाणता बागडताना पाहून खर तर मला उदास, अस्वस्थ व्हायला झाल…। काय भविष्य आहे यांच, अगदी खरं आहे. माझ्या नशिबी काय योग होता पहा, यातल्या एका वेश्येच्या मुलाला त्या रगाड्यातून, नरकातून बाहेर काढून बाहेरच्या सुधिक्षित, सुसंस्कृत जगात आणण्याचं भाग्य मला लाभलं! असो, अत्यंत वास्तववादी लेखन! हा लेख वाचून कधी काळी मीही फॉकलंड रोड, फोरास रोड व कामाठीपुर्‍याच्या १४ गल्ल्या हिंडलो आहे व हे सगळं दैन्य उघड्या डोळ्यानी पाहिलं आहे याची आठवण झाली! अजून काय लिहू?? आपला, (रौशनीच्या आठवणीत किंचित उदास!) तात्या. एक्स मॅनेजर, झमझम देशी दारू बार, रौशनीच्या चाळी शेजारी, फोरास रोड, मुंबई. -- या सगळ्या चिखलात, आमची रौशनी खरंच खूप वेगळी होती, सुसंस्कृत होती!

यशोधरा, हा विषय अतिशय विषण्ण करणारा . तो मांडल्याबद्दल धन्यवाद. कविता महाजन यांचे भिन्न नावाचे पुस्तक याच विषयाशी निगडित समस्यांवर आहे. त्यातली एक ओळ वाचून पुढे जाण्याकरता अंगात हिम्मत आणावी लागते एवढे विदारक प्रसंग आहेत. नशिबाने, देवाच्या दयेने आपण किती सुरक्षित आणि सुखाचे आयुष्य जगत आहोत याची जाणीव प्रत्येक वेळी मनाला होत असते.

मन विषण्ण करणार लेखन. खरच आपल्या मध्यम्वर्गिय जिवनात आपण किति गुंतुन जातो ना कि त्या पलिकडेहि जग असत याचि आठवणच रहात नाहि. साध्या साध्या गैरसोयि खुप मोठ्या वाटायला लागतात आणि इथे ह्या बिचार्या जिवंतपणि नरकात रहात असत्तात. खुप प्रामाणिकपणे लिहलयस मनाला भिडल अगदि.

डोळ्या॑त पाणी आल॑ वाचून. हतबलतेची विषण्ण जाणीव करून दिलीत जिन्हे नाझ है॑ हि॑द पर वोह कहा॑ है॑

मी सुद्दा बरेच वेळा बसने जाताना (फोर्ट)हे दॄश्य अगदी मन घट्ट करुन पाहीलं आहे ,पाहताना हमखास डोळ्यातुन पाणी येतं. देवाने ह्यांच्या नशीबी हे भोग का दिले असतील? प्रश्न पडतो आपण त्या स्त्रियांसाठी, मुलांसाठी काही करु शकतो का? नुकतंच वाचनात नवीन पुस्तक आलं आहे " बारबाला - वैशाली हळ्दनकर" मन हेलावुन टाकणारा अनुभव कथन केला आहे, लहानपणापासूणच तिच्यावर अत्याचार होतात्,स्वत:च्या सख्ख्या मुलाने सुद्धा आईचा वापर करावा ह्यापे़क्षा भयानक शोकांतिका काय असावी?

हृदयस्पर्शी लिखाण प्रविण पाटकरांच्या 'सति' पुस्तकामधे ह्या 'वस्तीवर' आधारित २ लेख वजा कथा आहेत ('लाल काळोख' आणि 'जगबूड') - अतिशय वास्तववादी चित्रण केले आहे. स्वत: प्रविण पाटकरांचे कामही खूप चांगले आहे ह्या विभागात....

लेखनातून संवेदनशीलता आणि धग दोन्ही जाणवले. (वाचक)बेसनलाडू

दाहक आणि संवेदनशील लेखन आणि अत्यंत समर्पक शीर्षक! समाजाचे हे एक भेदक आणि पचवायला अवघड वास्तव असे अलगद पुढे आणून ठेवण्याची विलक्षण किमया आपण केली आहे. धन्यवाद! चतुरंग

यशोधरा, तुम्ही लिहीलेला लेख मन अस्वस्थ करून गेला. छान लिहीलंत, अनुभव चांगल्या शब्दात मांडला. त्या निरागस, निर्व्याज लहानग्यांना रस्त्यावर अजाणता बागडताना पाहून खर तर मला उदास, अस्वस्थ व्हायला झाल…। काय भविष्य आहे यांच, हा प्रश्न सतत मनत आल्याशिवाय राहिला नाही… यातल्या मुली असतील, त्यांच हे हसू असच कायम राहील?? का आसूंत बदलेल? खरोखर - काय भविष्य आहे यांच? ईश्वरी

लेखाला अभिप्राय दिल्याबद्दल आणि आपापले विचारही मांडल्याबद्दल सार्‍यांचेच आभार. मन विषण्ण करणारा विषय आहे तर खराच... असंही आयुष्य जगतात काहीजण...

बाकी "कामाठीपुरा" एकदम डोळे उघडणारा आहे बघा. हे जसे मनाच्या नजरेतून होते, तेच डोळ्यांच्या कॅमेरातून शब्दबद्ध केले तर भारी होईल. इस्टोरी सांगायची फक्त कॅमेराला दिसते तशी. येकदम पिच्चर वगैरे काढता येईल.

यशोधरा ताई, तुम्ही खुप छान लिहीले आहे, मन अस्वस्थ करते अशा महिला॑ना पाहिल्यावर आणि त्या॑चे रोजचे जगणे म्हणजे नेहमीचे नवे मरण असेच असते, मी एक बातमी वाचली होती की एक वेश्या एडस मुळे मरून पडली होती तीला साधा खा॑दा देण्यासाठी कोणीही पुढे येईना . पण हे ही तितकेच खरे की त्या आज समाजात आहेत म्हणुन इतर स्त्रीया॑चे आयुष्य भयावह नाही, नाही तर घरातुन बाहेर पडणे ही स्त्रीस शक्य नव्हते.

अगदी खरय शीतल. या स्त्रिया समाजात आहेत, म्हणून बाकीच्या स्रिया वाचल्या आहेत हे म्हणणे अगदी पटले.... आणि मला ताई वगैरे म्हणू नको गं.. नुसतं यशोधरा म्हण पाहू....

कदाचित आपल्यापैकी काहीजणांनी हे वाचलही असेल, हा लेख वाचून इतकं अस्वस्थ व्हायला झालं!!! अस्वस्थ हा शब्द देखील तोकडा पडावा अशी वागतात माणसं ..... सीतेच्या जन्मभूमीत घडलेलं क्रौर्य!! :( :(

लेख वाचला........... काय बोलु? छान म्हणू? भट्टी उत्तम जमलीये म्हणू? जबरदस्त म्हणू? की अस्वस्थ मनाची हाक ऐकून नुसताच सुन्न बसुन राहू? आम्ही साले पांढरपेशे. काठावरुन पाण्यात खडे मारणारे... जाऊ दे...डोकं सुन्न झालं हे मात्र खरं!

ll या देवी सर्वभूतेषु मातृरुपेण संस्थिता l नमस्तस्यै, नमस्तस्यै, नमस्तस्यै नमो नम: ll काय पाहत होती आई उघड्या डोळ्यांनी? मानवरुपातल्या स्त्रीशक्तीची, मातृरुपाची विटंबना? दैन्य, लाचारी, असहायता??? का सगळे फक्त शब्दांचे बुडबुडे केवळ???

तू खुप सुंदर लीहीले आहेस. अगदी मनापर्यंत पोहोचतय

तुम्ही फारच छान लिहले आहे पण ...... जे पुरुष घरापसुन दुर राहतात त्यान्च्यासाठि याचि गरज आहे म्हणुन सरकार याला कायदेशिर मान्याता देण्याचा विचार करत आहे / होते याचि गरज आहे अस वाटते का ??????? मी मिपा (कायम संयमी असणारा)

भयंकर ..सुन्न झालेय्..शब्द नाहीयेत माझ्याकडे काहीच बोलायला... ती बातमीही वाचली मी....किती क्रुर असु शकतात माणसं.....

अप्रतिम लेख. अनिल अवचटांच्या "वस्त्या वेश्यांच्या" या लेखाची आठवण झाली. राजेश.

यशोधरा, खुप चांगले लिहायला अनुभव आणि संवेदनशील मन असायला लागते. समाजाचा एक भागच असा नासलेला / सडलेला आहे; हे किती भयानक आहे? ' त्या आहेत म्हणून आपण सुरक्षीत आहोत.' असे म्हणताना ' त्या आपल्याला सुरक्षीत ठेवतात म्हणून आपण त्यांच्यासाठी काहीतरी करुया ' असे वाटते का? का आपणही नुसतेच शब्दांचे बुडबूडें सोडतो? काही नाही तरी आपण त्यांच्या मुलांसाठी काहीतरी करुया. मुलांचे कल्याण झाले तरी मातेला समाधान वाटते. कुणी काही मार्गदर्शन करील का? सर्वांनी त्या मुलांचे पुनर्वसन करण्यास सहाय्य केले, आपापल्या परीने, तरी खुप काही होईल. अशा काही संस्था आहेत का? कदाचीत त्या वस्तीत कार्य केलेले तात्या काही मार्गदर्शन करु शकतील. अन्य कुणालाही काही सुचवता येइल.

यशोधरा खरच सुन्दर लेख लिहीलायस तरी अता ती वस्ती बरीच कमी झालेय. पुर्ण बेलासिस रोड आणि सात रस्त्यापर्यंत भरलेला फोरास रोड होता. ही गोष्टही खुप अस्वस्थ करते की कुठे गेली असतील त्या बायका त्यांची ती मुल. फोर्ट मधे तर काही वर्षांपुर्वी खांबन खांब त्यांचा होता. त्या खांबानाही कित्येक वर्षांच्या किती कहाण्या माहीत असतिल

तु आता कोठे आहेस हे माहित नाही, पण पुण्यामधे अत्रे सभागृहात पुस्तकांची वेगवेगळ्या प्रकाशनांची एक्झिबीशन असतात. सकाळ मधे त्याची जाहिरात येते, साधारन २ आठवडे असतात, तिथे मिळतात काही जुनी पुस्तके... मला तिथेच संस्कारभारती १,२,३ अशी जुनी लहान मुलांसाठीची पुस्तके तिथेच मिळाली होती....

माझ्या महविद्यालयीन जीवनात शरद नावाचा एक मित्र होता. त्याच्याकडे बालवाडी पासून ते महाविद्यालयीन शिक्षणापर्यंतची सर्व पुस्तके त्याने जपून ठेवली होती. ( १९८०). मी पण माझ्या मुलांना सांगितले आहे की त्यांनीही अशीच सवय लावावी. लहानपणाची पुस्तके म्हणजे मोलाचा ठेवा असतो.

हे बद्काचे पुस्तक बहुधा सोविएत नारी / तत्सम पुस्तकावरुन घेतलेले असावे. मला आटवते असेच काही..

तु आता कोठे आहेस हे माहित नाही, पण पुण्यामधे अत्रे सभागृहात पुस्तकांची वेगवेगळ्या प्रकाशनांची एक्झिबीशन असतात. सकाळ मधे त्याची जाहिरात येते, साधारन २ आठवडे असतात, तिथे मिळतात काही जुनी पुस्तके... मला तिथेच संस्कारभारती १,२,३ अशी जुनी लहान मुलांसाठीची पुस्तके तिथेच मिळाली होती....

माझ्या महविद्यालयीन जीवनात शरद नावाचा एक मित्र होता. त्याच्याकडे बालवाडी पासून ते महाविद्यालयीन शिक्षणापर्यंतची सर्व पुस्तके त्याने जपून ठेवली होती. ( १९८०). मी पण माझ्या मुलांना सांगितले आहे की त्यांनीही अशीच सवय लावावी. लहानपणाची पुस्तके म्हणजे मोलाचा ठेवा असतो.

हे बद्काचे पुस्तक बहुधा सोविएत नारी / तत्सम पुस्तकावरुन घेतलेले असावे. मला आटवते असेच काही..