आपल्या सोबतच्या या प्रवासात लक्षात आलेल्या कंबोडीयाच्या कौतुकाच्या दोन गोष्टी नमुद कराव्याशा वाटतात १) बौद्ध तत्वज्ञान सर्व अनित्य आहे म्हणते त्या प्रमाणे ते राजे तेथे बौद्धेतर हिंदवी धर्म राहीला नसेल पण मंदिरांचे अस्तीत्व बर्‍या पैकी आहे हे ही नसे थोडके २) कोरीव काम असलेली मंदीरे आपल्याकडेही आहेत पण आपल्या कडील शिल्पकारांना विवीध भारतीय संकल्पना कथा बालपणा पासून मनात रुजत असतील तरच त्या कथांना मुर्तीकलेतून न्याय देता येतो. जी संस्कृतीच दुसरी कडून आली असे नव्हे प्रत्यक्षात बघावयास सुद्धा मिळाली नसेल त्याची संकल्पना लक्षात घेणे आणि काम करणे कौतुकास्पदच ! एक देखणा प्रवास घडवलात मनःपुर्वक धन्यवाद आणि पुढील प्रवास आणि लेखनासाठी शुभेच्छा.

कंबोडिया सहल आता करायलाच हवी. जेव्हा ठरवाल तेव्हा मला जरूर सांगा. बरोबर जावू. तुमच्या टिप्पणींनी ती सहल खूपच माहितीपुर्ण आणि रोचक होईल हे नक्की. तिथल्या मार्गदर्शकांनाही भारतिय संस्कृतीची चांगली आणि खात्रीलायक ओळख होईल :)

@तुमची एक मालिका संपली की आता पुढे कोणती येणार म्हणून उत्सुकता लागून रहाते.>>> +१ पन..आता पुढे ती सुलतानाची कहाणी हीच मालिका हवी आहे.या सांस्कृतीक ठेव्या इतकाच तो सामाजिक/राजकीय ठेवा बहुमोल आहे. तो (जसा जमेल तसा) उघड व्हायलाच हवा. नाहितर तो कधिच कोणास कळणार नाही. :)

इकडे गेले तर पाहिजेच किमान एकदा तरी. नक्कीच !!!

तुमची महिती बरोबर आहे. अंगकोरची जमीन वालुकामिश्रित आहे त्यामुळे जर त्या जमिनीची आर्द्रता कमी झाली तर तिच्यावरच्या वजनदार मंदिरांचा तोल केवळ स्वतःच्या वजनाने ढळेल. सद्याही सतत वाढणार्‍या पर्यटकांच्या लोंढ्याना सुविधा देण्यासाठी होणार्‍या विकास कामांसाठी होणार्‍या जमिनीतल्या पाण्याच्या उपश्याने (यात तलावांतल्या पाण्याची चोरीही आली) कमी होत जाणार्‍या जमिनीतल्या पाण्याची पातळी हा मोठा काळजीचा विषय झालेला आहे. जमिनीतिल आर्द्रता राखून ठेवण्याइतकाच या मंदिरांच्या सभोवतीच्या तलावांइतक्या मोठ्या खंदकांतिल पाण्याचा उपयोग नेहमीच्या वापराला आणि शेतीच्या वापराला होत होता. याच शेतीच्या बळावर ख्मेर सम्राट त्याकाळातल्या जगातिल सर्वात मोठी फौज बाळगून होते. या पाण्याकरिता त्यांनी उभारलेले दोन नदीजोडांचे प्रकल्प आणि नदीइतकाच मोठा एक मानवनिर्मीत प्रकल्प ही आजही स्थापत्यशास्त्रिय आश्चर्ये मानली जातात.

नक्कीच भेट द्या. खूप आवडेल याची खात्री आहे.

.

अर्थात स्वतः तिथे जाउन बघण्याला पर्याय नाहीच याबाबतीत संपूर्ण सहमती. तेथे गेल्याशिवाय अंगकोर किती मोठे आश्चर्य आहे हे कळणे शक्य नाही.

भौत भौत आभार्स !

आपल्या सोबतच्या या प्रवासात लक्षात आलेल्या कंबोडीयाच्या कौतुकाच्या दोन गोष्टी नमुद कराव्याशा वाटतात १) बौद्ध तत्वज्ञान सर्व अनित्य आहे म्हणते त्या प्रमाणे ते राजे तेथे बौद्धेतर हिंदवी धर्म राहीला नसेल पण मंदिरांचे अस्तीत्व बर्‍या पैकी आहे हे ही नसे थोडके २) कोरीव काम असलेली मंदीरे आपल्याकडेही आहेत पण आपल्या कडील शिल्पकारांना विवीध भारतीय संकल्पना कथा बालपणा पासून मनात रुजत असतील तरच त्या कथांना मुर्तीकलेतून न्याय देता येतो. जी संस्कृतीच दुसरी कडून आली असे नव्हे प्रत्यक्षात बघावयास सुद्धा मिळाली नसेल त्याची संकल्पना लक्षात घेणे आणि काम करणे कौतुकास्पदच ! एक देखणा प्रवास घडवलात मनःपुर्वक धन्यवाद आणि पुढील प्रवास आणि लेखनासाठी शुभेच्छा.

कंबोडिया सहल आता करायलाच हवी. जेव्हा ठरवाल तेव्हा मला जरूर सांगा. बरोबर जावू. तुमच्या टिप्पणींनी ती सहल खूपच माहितीपुर्ण आणि रोचक होईल हे नक्की. तिथल्या मार्गदर्शकांनाही भारतिय संस्कृतीची चांगली आणि खात्रीलायक ओळख होईल :)

@तुमची एक मालिका संपली की आता पुढे कोणती येणार म्हणून उत्सुकता लागून रहाते.>>> +१ पन..आता पुढे ती सुलतानाची कहाणी हीच मालिका हवी आहे.या सांस्कृतीक ठेव्या इतकाच तो सामाजिक/राजकीय ठेवा बहुमोल आहे. तो (जसा जमेल तसा) उघड व्हायलाच हवा. नाहितर तो कधिच कोणास कळणार नाही. :)

इकडे गेले तर पाहिजेच किमान एकदा तरी. नक्कीच !!!

तुमची महिती बरोबर आहे. अंगकोरची जमीन वालुकामिश्रित आहे त्यामुळे जर त्या जमिनीची आर्द्रता कमी झाली तर तिच्यावरच्या वजनदार मंदिरांचा तोल केवळ स्वतःच्या वजनाने ढळेल. सद्याही सतत वाढणार्‍या पर्यटकांच्या लोंढ्याना सुविधा देण्यासाठी होणार्‍या विकास कामांसाठी होणार्‍या जमिनीतल्या पाण्याच्या उपश्याने (यात तलावांतल्या पाण्याची चोरीही आली) कमी होत जाणार्‍या जमिनीतल्या पाण्याची पातळी हा मोठा काळजीचा विषय झालेला आहे. जमिनीतिल आर्द्रता राखून ठेवण्याइतकाच या मंदिरांच्या सभोवतीच्या तलावांइतक्या मोठ्या खंदकांतिल पाण्याचा उपयोग नेहमीच्या वापराला आणि शेतीच्या वापराला होत होता. याच शेतीच्या बळावर ख्मेर सम्राट त्याकाळातल्या जगातिल सर्वात मोठी फौज बाळगून होते. या पाण्याकरिता त्यांनी उभारलेले दोन नदीजोडांचे प्रकल्प आणि नदीइतकाच मोठा एक मानवनिर्मीत प्रकल्प ही आजही स्थापत्यशास्त्रिय आश्चर्ये मानली जातात.

नक्कीच भेट द्या. खूप आवडेल याची खात्री आहे.

.

अर्थात स्वतः तिथे जाउन बघण्याला पर्याय नाहीच याबाबतीत संपूर्ण सहमती. तेथे गेल्याशिवाय अंगकोर किती मोठे आश्चर्य आहे हे कळणे शक्य नाही.

भौत भौत आभार्स !

+१*n

+१*n

फोटो आणि वर्णन लैच खुसखुशीत झालेत !

त्याचं झालं असं की रामटेक आमच्या प्लान मध्ये नव्हतंच.. आमचा डायवर नागपुरचा असल्याने त्याची फार इच्छा होती की आम्ही इतक्या लांब आलो आहोत तर रामटेक पहावच.. पण सगळं अचानक ठरल्यानं खुप गडबड उडाली आणि आम्ही रामटेकला पोहोचेस्तोवर अंधार पडलेला.. त्यामुळे स्मारक आणि त्याच्या बाजुचे मंदिर एवढेच काय ते पाहिले. त्यातही मंदिरात उत्सवा निमित्त रंगरंगोटी आणि डागडुजी चालु असल्याने मंदिरही नीट पहाता आले नाही...

भारतातील सर्वात जुन्या मंदिरांपैकी काही रामटेकला आहेत. वाकाटक सम्राज्ञी प्रभावतीगुप्त हिचा शिलालेख (इ.स. ४थे शतक) तिथल्या केवल नरसिंह मंदिरावर आहे.

नागपुरात परत जाण्याचा योग पुढच्या १-२ वर्षात निश्चित येईलच.. तेव्हा हे १००% पाहुन परत वृतांत लिहीन!! त्यामुळे ह्या माहिती बद्दल मंडळ तहेदिलसे आभारी आहे..! :)

फोटो आणि वर्णन लैच खुसखुशीत झालेत !

त्याचं झालं असं की रामटेक आमच्या प्लान मध्ये नव्हतंच.. आमचा डायवर नागपुरचा असल्याने त्याची फार इच्छा होती की आम्ही इतक्या लांब आलो आहोत तर रामटेक पहावच.. पण सगळं अचानक ठरल्यानं खुप गडबड उडाली आणि आम्ही रामटेकला पोहोचेस्तोवर अंधार पडलेला.. त्यामुळे स्मारक आणि त्याच्या बाजुचे मंदिर एवढेच काय ते पाहिले. त्यातही मंदिरात उत्सवा निमित्त रंगरंगोटी आणि डागडुजी चालु असल्याने मंदिरही नीट पहाता आले नाही...

भारतातील सर्वात जुन्या मंदिरांपैकी काही रामटेकला आहेत. वाकाटक सम्राज्ञी प्रभावतीगुप्त हिचा शिलालेख (इ.स. ४थे शतक) तिथल्या केवल नरसिंह मंदिरावर आहे.

नागपुरात परत जाण्याचा योग पुढच्या १-२ वर्षात निश्चित येईलच.. तेव्हा हे १००% पाहुन परत वृतांत लिहीन!! त्यामुळे ह्या माहिती बद्दल मंडळ तहेदिलसे आभारी आहे..! :)