मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

पुस्तक परिचय – विज्ञानाच्या दृष्टीकोनातून चार्वाकवाद आणि अध्यात्म

शशिकांत ओक ·

चित्रगुप्त 16/07/2014 - 02:15
‘गीतेत निष्काम कर्मयोग नाही?, आत्मा हा डब्यातील लाडवाप्रमाणे आहे की ढगातील वाफेप्रमाणे असावा?, विश्वरुपदर्शन हा काय प्रकार असावा?
हे आणि असे अन्य प्रश्न मी माझ्या 'परामर्श' पत्रिकेतील 'गीता तत्वज्ञानः काही प्रश्न' लेखात उपस्थित केले होते, त्यांची उत्तरे या पुस्तकात दिली असल्याचे दिसते.

शशिकांत ओक 16/07/2014 - 09:43
भिशक्यांव जी, अद्वयानंद असे पटकन तोंडात यायला जड जाते. या नावाचा धसका घेतलेले अंनिसचे शिलेदार ही त्यांचे नाव नीट उच्चारू शकले नाहीत.

धन्या 16/07/2014 - 10:32
त्यांनी लेखकाचं नाव "खास" आहे असं म्हटलंय, "उच्चारायला अवघड" नाही. नावाच्या उच्चाराचा अंनिसशी बादरायण संबंध जोडण्याचा प्रयत्न केविलवाणा आहे.

योगविवेक 16/07/2014 - 13:02
ओक सर, गळतगे याच्या मो . क्र बद्दल धन्यवाद. काही ना काही कारणांनी प्लँचेट हा विषय सध्या चर्चेत आहे. गळतगे सरांनी या विषयावर काय लेखन केले आहे. हे जाणून घ्यायला आवडेल.

प्रसाद गोडबोले 16/07/2014 - 15:15
व्याकरण नाही ...फिलॉसॉफी प्रमाणे रे ...चार्वाक म्हणतो काम हाच एकमेव पुरुषार्थ ! )अर्थ ही त्याला केवळ सहायक म्हणुन बस्स .) तेव्हा ह्या चार्वाकाची चारुलता नावाची कोणीतरी दासी / मुलगीमित्र(पक्षी:गर्लफ्रेन्ड ) असावी , अन तो तिला कायम एकच आज्ञा देत असावा ... ! त्यावरुन चार्वाक असे नाव पडले असावे काय असा एक विचार मनात आला *biggrin*

बॅटमॅन 16/07/2014 - 15:33
आईच्या गावात =)) मज्जा अशी की चारुवाक् म्ह. उत्तम वाणी असलेला असा संस्कृत अर्थ होत असल्याने माझ्या मनात तो अर्थ आला. पण पाहतो तर साला प्राकृत अर्थ दिसतो आहे =))

शशिकांत ओक 16/07/2014 - 17:39
योग विवेक, त्या प्रकरणातील माहिती सादर करता येईल. पण अन्य लोकांकडून तशी विचारणा होऊ दे ना.

धन्या 16/07/2014 - 17:45
साधारण किती लोकांनी विचारणा केली म्हणजे तुम्ही त्या प्रकरणातील माहिती सादर करणार आहात? यावरुन आमच्या एका मित्रवर्यांनी सांगितलेला किस्सा आठवला. त्यांनी मिपावरील एका प्रथितयश लेखक महाशयांस एका विशिष्ट विषयावर लिहावे असे सुचवले. लेखक महाशयांनी "मी लोकांना आवडेल असेच लिहितो" असे म्हणून मित्रवर्यांस त्या विषयाचा विकीवरील दुवा देऊन बोळवण केली.

बॅटमॅन 16/07/2014 - 17:56
अगदी अगदी. सदर किस्सा आमच्याही मित्रवर्यांनी आम्हांस सांगितला होता. जेन्युइन शंकेची अशी बोळवण करणे पाहून मजा वाटली खरी.

चित्रगुप्त 16/07/2014 - 17:54
प्लॅन्चेट या विषयावरील गळतग्यांचे विचार जाणून घेण्याबद्दल आमचेही अनुमोदन, तसेच ....आत्मा हा डब्यातील लाडवाप्रमाणे आहे की ढगातील वाफेप्रमाणे असावा?, विश्वरुपदर्शन हा काय प्रकार असावा?..... याबद्दल त्यांनी काय सांगितले आहे, तेही सांगावे. (कृपया पुस्तक विकत घेऊन स्वतः वाचा, असे म्हणू नये, कारण तसे करणे काही जणांना शक्य नसेल, किंवा तेवढी निकड वाटत नसेल).

शशिकांत ओक 16/07/2014 - 20:31
मित्रांनो, प्लँचेट हे प्रकरण सध्या विचारणेत आहे. विज्ञानाच्या दृष्टीकोनातून ... पुस्तकातील या विषयावर प्रकरण 4 मधे 19 पानातून विशेष चर्चा प्रा. अद्वयानंद गळतगे यांनी केली आहे. त्यातील काही मुद्दे सादर करत आहे. १. प्लँचेटचा एक विलक्षण अनुभव २. परदेशातील एक दाखला ३. प्लँचेटवर 'मृतात्मे' येतात या कल्पनेची पार्श्वभूमी 4. मृतात्मा प्रत्यक्ष दिसला! 5. प्लँचेटवर कादंबरीताल पात्राचा 'मृतात्मा' आला! 6. भारतीयांचे अनुभव 7. प्लँचेट हा एक भानामतीचा प्रकार 8. भानामतीतील मनःशक्तीचा नियंत्रित प्रयोग 9. प्लँचेटवर खरोखर कोण येते? 10. काल्पनिक भूत देहधारी बनले! 11. *बॅचेल्डार व ब्रुकीस-स्मिथ यांचे प्लँचेट विषयीचे शास्त्रीय प्रयोग 12. कृत्रिम भूत निर्माण करण्याचा यशस्वी प्रयोग 13 ** या शास्त्रीय सशोधनाचा निष्कर्ष या प्रकरणाच्या शेवट करताना प्राचार्य अद्वयानंद गळतगे एक सावधगिरीचा इशारा देतात. ते म्हणतात, "शास्त्रीय संशोधन व प्रयोग एकाद्या गोष्टीतील सत्य शोधण्यासाठी केले जातात. या संशोधनातून व प्रयोगातून पूर्ण सत्य कळले असे समजण्याची चूक मात्र कधीच करू नये. भौतिक वा जड वस्तूंविषयीचे सत्य सुद्धा शास्त्रज्ञांना त्याविषयी असंख्य प्रयोग व संशोधन करूनही अजून कळालेले नाही. तर मानवी मना विषयीचे व अतींद्रिय घटनांविषयींचे सत्य अशा प्रयत्नातून कळेल ही आशा दूरच. या प्रत्येक घटनेला अनेक कारणे असतात अनेक बाजू असतात. त्याविषयी कोणताही एकच निष्कर्ष काढणे धोक्याचे असते. प्लँचेटवर नेहमी मृतात्माच येतो या समजुतीतील एकांगीपणा असा संशोधनातून उपयोगी पडतो. पण म्हणून दुसऱ्या टोकाला जाऊन प्लँचेट वा सीयन्स मध्ये घडणाऱ्या घटनांचे कारकत्व मानवी मनाला देणे ही चुकीचे आहे. हा सुद्धा शास्त्रीय संशोधनाचा एकांगीपणाच आहे. मृतात्मे प्लँचेटवर येतात कि नाही, केंव्हा येतात या विषयीचा सर्व सामान्य निकर्ष कधीच काढता येत नाही. हे ज्या त्या परिस्थितीवर अवलंबून असते. अनाहूतपणे येणारे संदेश खऱ्या मृतात्म्यांकडूनच येतात (त्यांना drop-on म्हणतात) जीवंत व्यक्तींना त्यांच्या जीवनात सहाय्यभूत ठरणारे संदेश हे खऱ्या मृतात्म्यांकडूनच येतात. अपुऱ्या राहिलेल्या इच्छा तृप्त करण्यासाठी काही मृतात्मे येतात. वासनेमुळे पिशाच झालेले मृतात्मे जिवंत व्यक्तींना निष्कारण छळतात हे ही खरे आहे. मोठे सत्पुरूष, महात्मे, इतकेच नव्हे तर कोणताही मृतात्मा आपण बोलवू तेंव्हा येतो असे समजणे म्हणजे ते मृतात्मे आपल्या इच्छेच्या आधीन असलेले नोकर आहेत असे समजणे होय. कर्मसिद्धांताला छेद देणारी ही समजूत आहे. प्रत्येक आत्मा स्वतःच्या कर्माने बांधला गेला आहे. इतरांच्या कर्माने वा इच्छेने नाही. त्याच वेळी नोकरा प्रमाणे वागणारी वासनेमुळे पृथ्वीवर भटकणारी (earth bound) पिशाचे, व नैसर्गिक (सुष्ट वा दुष्ट) शक्ती (elementals) या जगात आहेत. हे ही सत्य आहे (त्यांना क्षूद्र देवता म्हणतात) पण म्हणून कोणतीही अतींद्रिय घटना घडली की ती मृतात्म्यामुळेच वा अशा शक्तींमुळेच घडली असे मानणे चुकीचे आहे.शेवटी मनुष्य हा ही पिशाचच (आत्माच) आहे. तो मृत नसून जीवंत आहे इतकेच. जे मृतात्मे (मृतात्म्यांची मने) करतात ते जीवंत आत्मे- (त्यांची मने) - का करू नयेत? आणि हेच सत्य शास्त्रीय संशोधनातून उघड झाले असून फिलीप हा त्याचा साक्षी आहे. * Ref. Journal of the society for Psychical research 1966, 43 ** The laws of he spirit world by Bhavnagaris part 3

शशिकांत ओक 21/07/2014 - 11:40
*ok* धन्यवाद चित्रगुप्त, आपल्या सारख्यांना गळतगे याच्या लेखावर प्रतिसाद वाचून काही बाबतीत विचार वाचायला आवडेल म्हटल्या बद्दल.काही वाकडे लावण्यात धन्य मानतात. असो. (आत्मा म्हणजे) डब्यातला लाडू कि ढगातील वाफ या मखलाशीला पुस्तक खरेदीच्या खर्चात न पडता उत्तर वाचायची आपण अपेक्षा करता ... एखाद्या गावाला जायचे तर आहे मग नुसते टाईमटेबल पाहून ते समाधान कसे मिळणार त्यासाठी प्रवासाचा खर्च करायला हवा...

अत्रुप्त आत्मा 21/07/2014 - 12:40
@एखाद्या गावाला जायचे तर आहे मग नुसते टाईमटेबल पाहून ते समाधान कसे मिळणार त्यासाठी प्रवासाचा खर्च करायला हवा...>>> कुणाला जायचे आहे???(नक्की!)??? इथे कोणिही स्वतःहून असला आग्रह तुमच्याकडे धरलेला नाही.आपणच - हे वाचा...ते वाचा चे बोर्ड घेऊन फिरता.आणि तरी उलटा उपदेश द्यायला काहिच कसं वाटत नाही हो!? http://www.freesmileys.org/emoticons/emoticon-animal-062.gif अहो, ही तुमची इच्छा आहे ..की आंम्ही हे असलं सगळं वाचून मत बनवावं..मग खर्च तुंम्ही करा! . . . . समांतरः- मागे एका M.L.M वाल्यानी त्यांच्या-मिटींगला मला पायघड्या घालत बोलावणं केलं,आणि त्याचं तिकिट फक्त १४० रुपये आहे.असं दबक्या आवाजात म्हणाला. त्याची अठवण झाली! मी ही मग त्याच्या पैशानी चहा उकळला,आणि मला दुसरी मिटींग असल्याचे सांगून..त्याला पुढच्या दारी हकलला. http://www.freesmileys.org/emoticons/emoticon-animal-066.gif

चित्रगुप्त 21/07/2014 - 21:17
यावरून हा धागा म्हणजे त्या पुस्तकाची जाहिरात आहे, आणि ते पुस्तक विकत घ्यावे म्हणून ती केलेली आहे, असे समजायचे काय? 'आत्मा म्हणजे डब्यातला लाडू कि ढगातील वाफ' ही मुळात माझीच पृच्छा असल्याने त्याचे गळतगे काय उत्तर देतात, हे जाणून घ्यायलाही खर्च करायचा?

शशिकांत ओक 21/07/2014 - 22:47
हा या धाग्याचा उद्देश आहे. त्यात काय म्हटलय गेले आहे ते वाचायला प्रेरित विचार करावेत. आपल्या मुद्यांचे तेवढे सांगा बाकीचे गेले वाऱ्यावर ... असे सुचवणे कितपत योग्य आहे?

धन्या 21/07/2014 - 21:42
>> आपल्या सारख्यांना गळतगे याच्या लेखावर प्रतिसाद वाचून काही बाबतीत विचार वाचायला आवडेल म्हटल्या बद्दल.काही वाकडे लावण्यात धन्य मानतात. आपण विचार मांडले की ते सगळ्यांना मान्य करावेत ही अपेक्षा चुकीची आहे काका. कुणी विरोधी मत मांडले तर त्याची "वाकडे" लावण्यात "धन्य" मानणारा अशी संभावना करणे कीतपत योग्य आहे? - धनाजीराव वाकडे

एस 21/07/2014 - 12:11
काही वाकडे लावण्यात धन्य मानतात. असो.
अच्छा? इतरांवर टीका करताना थोडी आपल्या वाट्याला आली तर असे चिडू नये.
चार्वाकांचादेहात्मवाद (आत्मा किंवा जीव म्हणून देहाव्यतिरिक्त काही नाही ) हा आधुनिक भाषेतीलयंत्रवाद होय. तो कसा भ्रामक व चुकीचा आहे ते प्रथम प्रकरणात त्यांनी अनेकउदाहरणांनी दाखवून देतात. त्यामुळे चार्वाकांचा सुखवाद (देहाचे सुख तेच खरे सुख) व्यावहारिकतेच्याकसोटीवरही टिकू शकत नाही. माणूस केवळ घृत (अन्न) आणि अंगनालिंगन (मैथुन) एवढ्याचसाठीजगतो हे खरे नाही. कारण तेवढे सुख मिळाल्यावर तो सुखी होताना दिसत नाही. बुद्धी,विवेकशक्ती, भाषा यांचे मानवी जीवनात कार्य काय? शरीरसुखासाठी त्यांची गरज आहे काय? असा प्रश्न करून निसर्गाला ही चार्वाकवाद मान्य आहे काय? असे ते विचारतात.
ज्यांना मूळ श्लोक यावज्जीवं सुखं जीवेन् नास्ति मृत्योर् अगोचरः । भस्मी-भूतस्य देहस्य पुनर् आगमनं कुतः ॥ असा आहे हेही माहीत नाही आणि त्यातलं 'यावज् जीवेत् सुखं जीवेद् ऋणं कृत्वा घृतं पिबेत् ।' हे त्याचं चार्वाकांच्या टीकाकारांनी केलेलं विडंबन आहे ह्या बाबीकडे जे सोयीस्कररित्या दुर्लक्ष करतात आणि उगीच दुसर्‍यांवर चिखलफेक करत बसतात आणि कर्ज काढून तूप पिण्याइतपतच चार्वाकवाद मर्यादित आहे आणि म्हणून तो अपूर्ण आहे वा नीतीअनीतीची चाड न बाळगणारा शुद्ध भोगवाद आहे असा हिणकस अपप्रचार करत फिरतात ते आमच्या मते इति पुस्तकस्य कर्तारो भण्ड-धूर्त-निशाचराः । जर्भरी-तुर्फरीत्यादि पण्डितानां वचः स्मृतम् ॥ आहेत. चार्वाकांना झोडपल्याशिवाय एकाही तत्वज्ञानाची मांडणी पूर्ण होत नाही हेच चार्वाकविचाराच्या जनसामान्यांच्या व्यवहारातील जाणत्या-अजाणत्या आचरणाचे यश आहे. (संदर्भासाठी - हेही चार्वाकांच्या एका कट्टर टीकाकारानेच म्हटले आहे.) बाकी चालू द्या.

प्रसाद गोडबोले 21/07/2014 - 13:20
चार्वाकांना झोडपल्याशिवाय एकाही तत्वज्ञानाची मांडणी पूर्ण होत नाही हेच चार्वाकविचाराच्या जनसामान्यांच्या व्यवहारातील जाणत्या-अजाणत्या आचरणाचे यश आहे.
हे विधान अप्रतिम आहे ! कसे आहे की ही सगळी तत्त्वज्ञाने चढती भाजणी आहेत ... चार्वाक ,आजीवक, जैन ,बौध्द, वैदीक ( नैयाय्यिक /मीमांसक वगैरे) आणि मग सरते शेवटी वेदान्ती ! आधी एक सिध्दांत उभा करायचा ... त्याचा पुर्ण अभ्यास करायचा मग स्वतःच त्यातील कच्चे दुवे शोधुन त्याला झोपडुन काढायचे आणि फायनली लीप ऑफ फेथ घेवुन वरच्या पायरीवर जायचे हीच खरी आध्यात्मिक साधना ! एखाद्या पायरीवर घसरलात किंवा रेंगाळलात आणि अभिनिवेशी झालात तर मग तुम्ही तिथले ! कोठेही न रेंगाळता , अभिनिवेषी न होता प्रवास करत राहिलात तर "शिवोSहं शिवोSहं" ह्या गंतव्याप्रत पोहचणार हे ही निश्चीत !! चरैवति चरैवति ! :)

एस 21/07/2014 - 15:22
पायर्‍यापायर्‍यांच्या प्रवासाचा संदर्भ लक्षात आला आणि फुटलो! :-)

एस 21/07/2014 - 19:33
ज्या पायरीवर फुटलोय असं वाटतंय ती पायरी तीच असणं महत्त्वाचं...!

चित्रगुप्त 16/07/2014 - 02:15
‘गीतेत निष्काम कर्मयोग नाही?, आत्मा हा डब्यातील लाडवाप्रमाणे आहे की ढगातील वाफेप्रमाणे असावा?, विश्वरुपदर्शन हा काय प्रकार असावा?
हे आणि असे अन्य प्रश्न मी माझ्या 'परामर्श' पत्रिकेतील 'गीता तत्वज्ञानः काही प्रश्न' लेखात उपस्थित केले होते, त्यांची उत्तरे या पुस्तकात दिली असल्याचे दिसते.

शशिकांत ओक 16/07/2014 - 09:43
भिशक्यांव जी, अद्वयानंद असे पटकन तोंडात यायला जड जाते. या नावाचा धसका घेतलेले अंनिसचे शिलेदार ही त्यांचे नाव नीट उच्चारू शकले नाहीत.

धन्या 16/07/2014 - 10:32
त्यांनी लेखकाचं नाव "खास" आहे असं म्हटलंय, "उच्चारायला अवघड" नाही. नावाच्या उच्चाराचा अंनिसशी बादरायण संबंध जोडण्याचा प्रयत्न केविलवाणा आहे.

योगविवेक 16/07/2014 - 13:02
ओक सर, गळतगे याच्या मो . क्र बद्दल धन्यवाद. काही ना काही कारणांनी प्लँचेट हा विषय सध्या चर्चेत आहे. गळतगे सरांनी या विषयावर काय लेखन केले आहे. हे जाणून घ्यायला आवडेल.

प्रसाद गोडबोले 16/07/2014 - 15:15
व्याकरण नाही ...फिलॉसॉफी प्रमाणे रे ...चार्वाक म्हणतो काम हाच एकमेव पुरुषार्थ ! )अर्थ ही त्याला केवळ सहायक म्हणुन बस्स .) तेव्हा ह्या चार्वाकाची चारुलता नावाची कोणीतरी दासी / मुलगीमित्र(पक्षी:गर्लफ्रेन्ड ) असावी , अन तो तिला कायम एकच आज्ञा देत असावा ... ! त्यावरुन चार्वाक असे नाव पडले असावे काय असा एक विचार मनात आला *biggrin*

बॅटमॅन 16/07/2014 - 15:33
आईच्या गावात =)) मज्जा अशी की चारुवाक् म्ह. उत्तम वाणी असलेला असा संस्कृत अर्थ होत असल्याने माझ्या मनात तो अर्थ आला. पण पाहतो तर साला प्राकृत अर्थ दिसतो आहे =))

शशिकांत ओक 16/07/2014 - 17:39
योग विवेक, त्या प्रकरणातील माहिती सादर करता येईल. पण अन्य लोकांकडून तशी विचारणा होऊ दे ना.

धन्या 16/07/2014 - 17:45
साधारण किती लोकांनी विचारणा केली म्हणजे तुम्ही त्या प्रकरणातील माहिती सादर करणार आहात? यावरुन आमच्या एका मित्रवर्यांनी सांगितलेला किस्सा आठवला. त्यांनी मिपावरील एका प्रथितयश लेखक महाशयांस एका विशिष्ट विषयावर लिहावे असे सुचवले. लेखक महाशयांनी "मी लोकांना आवडेल असेच लिहितो" असे म्हणून मित्रवर्यांस त्या विषयाचा विकीवरील दुवा देऊन बोळवण केली.

बॅटमॅन 16/07/2014 - 17:56
अगदी अगदी. सदर किस्सा आमच्याही मित्रवर्यांनी आम्हांस सांगितला होता. जेन्युइन शंकेची अशी बोळवण करणे पाहून मजा वाटली खरी.

चित्रगुप्त 16/07/2014 - 17:54
प्लॅन्चेट या विषयावरील गळतग्यांचे विचार जाणून घेण्याबद्दल आमचेही अनुमोदन, तसेच ....आत्मा हा डब्यातील लाडवाप्रमाणे आहे की ढगातील वाफेप्रमाणे असावा?, विश्वरुपदर्शन हा काय प्रकार असावा?..... याबद्दल त्यांनी काय सांगितले आहे, तेही सांगावे. (कृपया पुस्तक विकत घेऊन स्वतः वाचा, असे म्हणू नये, कारण तसे करणे काही जणांना शक्य नसेल, किंवा तेवढी निकड वाटत नसेल).

शशिकांत ओक 16/07/2014 - 20:31
मित्रांनो, प्लँचेट हे प्रकरण सध्या विचारणेत आहे. विज्ञानाच्या दृष्टीकोनातून ... पुस्तकातील या विषयावर प्रकरण 4 मधे 19 पानातून विशेष चर्चा प्रा. अद्वयानंद गळतगे यांनी केली आहे. त्यातील काही मुद्दे सादर करत आहे. १. प्लँचेटचा एक विलक्षण अनुभव २. परदेशातील एक दाखला ३. प्लँचेटवर 'मृतात्मे' येतात या कल्पनेची पार्श्वभूमी 4. मृतात्मा प्रत्यक्ष दिसला! 5. प्लँचेटवर कादंबरीताल पात्राचा 'मृतात्मा' आला! 6. भारतीयांचे अनुभव 7. प्लँचेट हा एक भानामतीचा प्रकार 8. भानामतीतील मनःशक्तीचा नियंत्रित प्रयोग 9. प्लँचेटवर खरोखर कोण येते? 10. काल्पनिक भूत देहधारी बनले! 11. *बॅचेल्डार व ब्रुकीस-स्मिथ यांचे प्लँचेट विषयीचे शास्त्रीय प्रयोग 12. कृत्रिम भूत निर्माण करण्याचा यशस्वी प्रयोग 13 ** या शास्त्रीय सशोधनाचा निष्कर्ष या प्रकरणाच्या शेवट करताना प्राचार्य अद्वयानंद गळतगे एक सावधगिरीचा इशारा देतात. ते म्हणतात, "शास्त्रीय संशोधन व प्रयोग एकाद्या गोष्टीतील सत्य शोधण्यासाठी केले जातात. या संशोधनातून व प्रयोगातून पूर्ण सत्य कळले असे समजण्याची चूक मात्र कधीच करू नये. भौतिक वा जड वस्तूंविषयीचे सत्य सुद्धा शास्त्रज्ञांना त्याविषयी असंख्य प्रयोग व संशोधन करूनही अजून कळालेले नाही. तर मानवी मना विषयीचे व अतींद्रिय घटनांविषयींचे सत्य अशा प्रयत्नातून कळेल ही आशा दूरच. या प्रत्येक घटनेला अनेक कारणे असतात अनेक बाजू असतात. त्याविषयी कोणताही एकच निष्कर्ष काढणे धोक्याचे असते. प्लँचेटवर नेहमी मृतात्माच येतो या समजुतीतील एकांगीपणा असा संशोधनातून उपयोगी पडतो. पण म्हणून दुसऱ्या टोकाला जाऊन प्लँचेट वा सीयन्स मध्ये घडणाऱ्या घटनांचे कारकत्व मानवी मनाला देणे ही चुकीचे आहे. हा सुद्धा शास्त्रीय संशोधनाचा एकांगीपणाच आहे. मृतात्मे प्लँचेटवर येतात कि नाही, केंव्हा येतात या विषयीचा सर्व सामान्य निकर्ष कधीच काढता येत नाही. हे ज्या त्या परिस्थितीवर अवलंबून असते. अनाहूतपणे येणारे संदेश खऱ्या मृतात्म्यांकडूनच येतात (त्यांना drop-on म्हणतात) जीवंत व्यक्तींना त्यांच्या जीवनात सहाय्यभूत ठरणारे संदेश हे खऱ्या मृतात्म्यांकडूनच येतात. अपुऱ्या राहिलेल्या इच्छा तृप्त करण्यासाठी काही मृतात्मे येतात. वासनेमुळे पिशाच झालेले मृतात्मे जिवंत व्यक्तींना निष्कारण छळतात हे ही खरे आहे. मोठे सत्पुरूष, महात्मे, इतकेच नव्हे तर कोणताही मृतात्मा आपण बोलवू तेंव्हा येतो असे समजणे म्हणजे ते मृतात्मे आपल्या इच्छेच्या आधीन असलेले नोकर आहेत असे समजणे होय. कर्मसिद्धांताला छेद देणारी ही समजूत आहे. प्रत्येक आत्मा स्वतःच्या कर्माने बांधला गेला आहे. इतरांच्या कर्माने वा इच्छेने नाही. त्याच वेळी नोकरा प्रमाणे वागणारी वासनेमुळे पृथ्वीवर भटकणारी (earth bound) पिशाचे, व नैसर्गिक (सुष्ट वा दुष्ट) शक्ती (elementals) या जगात आहेत. हे ही सत्य आहे (त्यांना क्षूद्र देवता म्हणतात) पण म्हणून कोणतीही अतींद्रिय घटना घडली की ती मृतात्म्यामुळेच वा अशा शक्तींमुळेच घडली असे मानणे चुकीचे आहे.शेवटी मनुष्य हा ही पिशाचच (आत्माच) आहे. तो मृत नसून जीवंत आहे इतकेच. जे मृतात्मे (मृतात्म्यांची मने) करतात ते जीवंत आत्मे- (त्यांची मने) - का करू नयेत? आणि हेच सत्य शास्त्रीय संशोधनातून उघड झाले असून फिलीप हा त्याचा साक्षी आहे. * Ref. Journal of the society for Psychical research 1966, 43 ** The laws of he spirit world by Bhavnagaris part 3

शशिकांत ओक 21/07/2014 - 11:40
*ok* धन्यवाद चित्रगुप्त, आपल्या सारख्यांना गळतगे याच्या लेखावर प्रतिसाद वाचून काही बाबतीत विचार वाचायला आवडेल म्हटल्या बद्दल.काही वाकडे लावण्यात धन्य मानतात. असो. (आत्मा म्हणजे) डब्यातला लाडू कि ढगातील वाफ या मखलाशीला पुस्तक खरेदीच्या खर्चात न पडता उत्तर वाचायची आपण अपेक्षा करता ... एखाद्या गावाला जायचे तर आहे मग नुसते टाईमटेबल पाहून ते समाधान कसे मिळणार त्यासाठी प्रवासाचा खर्च करायला हवा...

अत्रुप्त आत्मा 21/07/2014 - 12:40
@एखाद्या गावाला जायचे तर आहे मग नुसते टाईमटेबल पाहून ते समाधान कसे मिळणार त्यासाठी प्रवासाचा खर्च करायला हवा...>>> कुणाला जायचे आहे???(नक्की!)??? इथे कोणिही स्वतःहून असला आग्रह तुमच्याकडे धरलेला नाही.आपणच - हे वाचा...ते वाचा चे बोर्ड घेऊन फिरता.आणि तरी उलटा उपदेश द्यायला काहिच कसं वाटत नाही हो!? http://www.freesmileys.org/emoticons/emoticon-animal-062.gif अहो, ही तुमची इच्छा आहे ..की आंम्ही हे असलं सगळं वाचून मत बनवावं..मग खर्च तुंम्ही करा! . . . . समांतरः- मागे एका M.L.M वाल्यानी त्यांच्या-मिटींगला मला पायघड्या घालत बोलावणं केलं,आणि त्याचं तिकिट फक्त १४० रुपये आहे.असं दबक्या आवाजात म्हणाला. त्याची अठवण झाली! मी ही मग त्याच्या पैशानी चहा उकळला,आणि मला दुसरी मिटींग असल्याचे सांगून..त्याला पुढच्या दारी हकलला. http://www.freesmileys.org/emoticons/emoticon-animal-066.gif

चित्रगुप्त 21/07/2014 - 21:17
यावरून हा धागा म्हणजे त्या पुस्तकाची जाहिरात आहे, आणि ते पुस्तक विकत घ्यावे म्हणून ती केलेली आहे, असे समजायचे काय? 'आत्मा म्हणजे डब्यातला लाडू कि ढगातील वाफ' ही मुळात माझीच पृच्छा असल्याने त्याचे गळतगे काय उत्तर देतात, हे जाणून घ्यायलाही खर्च करायचा?

शशिकांत ओक 21/07/2014 - 22:47
हा या धाग्याचा उद्देश आहे. त्यात काय म्हटलय गेले आहे ते वाचायला प्रेरित विचार करावेत. आपल्या मुद्यांचे तेवढे सांगा बाकीचे गेले वाऱ्यावर ... असे सुचवणे कितपत योग्य आहे?

धन्या 21/07/2014 - 21:42
>> आपल्या सारख्यांना गळतगे याच्या लेखावर प्रतिसाद वाचून काही बाबतीत विचार वाचायला आवडेल म्हटल्या बद्दल.काही वाकडे लावण्यात धन्य मानतात. आपण विचार मांडले की ते सगळ्यांना मान्य करावेत ही अपेक्षा चुकीची आहे काका. कुणी विरोधी मत मांडले तर त्याची "वाकडे" लावण्यात "धन्य" मानणारा अशी संभावना करणे कीतपत योग्य आहे? - धनाजीराव वाकडे

एस 21/07/2014 - 12:11
काही वाकडे लावण्यात धन्य मानतात. असो.
अच्छा? इतरांवर टीका करताना थोडी आपल्या वाट्याला आली तर असे चिडू नये.
चार्वाकांचादेहात्मवाद (आत्मा किंवा जीव म्हणून देहाव्यतिरिक्त काही नाही ) हा आधुनिक भाषेतीलयंत्रवाद होय. तो कसा भ्रामक व चुकीचा आहे ते प्रथम प्रकरणात त्यांनी अनेकउदाहरणांनी दाखवून देतात. त्यामुळे चार्वाकांचा सुखवाद (देहाचे सुख तेच खरे सुख) व्यावहारिकतेच्याकसोटीवरही टिकू शकत नाही. माणूस केवळ घृत (अन्न) आणि अंगनालिंगन (मैथुन) एवढ्याचसाठीजगतो हे खरे नाही. कारण तेवढे सुख मिळाल्यावर तो सुखी होताना दिसत नाही. बुद्धी,विवेकशक्ती, भाषा यांचे मानवी जीवनात कार्य काय? शरीरसुखासाठी त्यांची गरज आहे काय? असा प्रश्न करून निसर्गाला ही चार्वाकवाद मान्य आहे काय? असे ते विचारतात.
ज्यांना मूळ श्लोक यावज्जीवं सुखं जीवेन् नास्ति मृत्योर् अगोचरः । भस्मी-भूतस्य देहस्य पुनर् आगमनं कुतः ॥ असा आहे हेही माहीत नाही आणि त्यातलं 'यावज् जीवेत् सुखं जीवेद् ऋणं कृत्वा घृतं पिबेत् ।' हे त्याचं चार्वाकांच्या टीकाकारांनी केलेलं विडंबन आहे ह्या बाबीकडे जे सोयीस्कररित्या दुर्लक्ष करतात आणि उगीच दुसर्‍यांवर चिखलफेक करत बसतात आणि कर्ज काढून तूप पिण्याइतपतच चार्वाकवाद मर्यादित आहे आणि म्हणून तो अपूर्ण आहे वा नीतीअनीतीची चाड न बाळगणारा शुद्ध भोगवाद आहे असा हिणकस अपप्रचार करत फिरतात ते आमच्या मते इति पुस्तकस्य कर्तारो भण्ड-धूर्त-निशाचराः । जर्भरी-तुर्फरीत्यादि पण्डितानां वचः स्मृतम् ॥ आहेत. चार्वाकांना झोडपल्याशिवाय एकाही तत्वज्ञानाची मांडणी पूर्ण होत नाही हेच चार्वाकविचाराच्या जनसामान्यांच्या व्यवहारातील जाणत्या-अजाणत्या आचरणाचे यश आहे. (संदर्भासाठी - हेही चार्वाकांच्या एका कट्टर टीकाकारानेच म्हटले आहे.) बाकी चालू द्या.

प्रसाद गोडबोले 21/07/2014 - 13:20
चार्वाकांना झोडपल्याशिवाय एकाही तत्वज्ञानाची मांडणी पूर्ण होत नाही हेच चार्वाकविचाराच्या जनसामान्यांच्या व्यवहारातील जाणत्या-अजाणत्या आचरणाचे यश आहे.
हे विधान अप्रतिम आहे ! कसे आहे की ही सगळी तत्त्वज्ञाने चढती भाजणी आहेत ... चार्वाक ,आजीवक, जैन ,बौध्द, वैदीक ( नैयाय्यिक /मीमांसक वगैरे) आणि मग सरते शेवटी वेदान्ती ! आधी एक सिध्दांत उभा करायचा ... त्याचा पुर्ण अभ्यास करायचा मग स्वतःच त्यातील कच्चे दुवे शोधुन त्याला झोपडुन काढायचे आणि फायनली लीप ऑफ फेथ घेवुन वरच्या पायरीवर जायचे हीच खरी आध्यात्मिक साधना ! एखाद्या पायरीवर घसरलात किंवा रेंगाळलात आणि अभिनिवेशी झालात तर मग तुम्ही तिथले ! कोठेही न रेंगाळता , अभिनिवेषी न होता प्रवास करत राहिलात तर "शिवोSहं शिवोSहं" ह्या गंतव्याप्रत पोहचणार हे ही निश्चीत !! चरैवति चरैवति ! :)

एस 21/07/2014 - 15:22
पायर्‍यापायर्‍यांच्या प्रवासाचा संदर्भ लक्षात आला आणि फुटलो! :-)

एस 21/07/2014 - 19:33
ज्या पायरीवर फुटलोय असं वाटतंय ती पायरी तीच असणं महत्त्वाचं...!
लेखनविषय:
साहित्यिक
लेखनप्रकार
समीक्षा
पुस्तक परिचय – विज्ञानाच्या दृष्टीकोनातून चार्वाकवाद आणि अध्यात्म लेखक– प्राचार्य (नि) अद्वयानंद गळतगे. मोबाईल क्रमांक –०990200258 वेदान्तविवेक प्रकाशन. भोज, जि. बेळगाव कर्नाटक.591263. पाने- 156. किंमत – रु. 150/-. हे पुस्तक पुर्वीविविध नियतकालिकातून प्रसिद्ध झालेल्या लेखाचा संग्रह आहे. लेखांचे विषय वेगवेगळेअसले तरी सर्वांचे सूत्र विज्ञान हेच आहे. अध्यात्मात विज्ञान कुठे आले? असा काही जणांना प्रश्न पडेल. विज्ञानम्हणजे पाश्चात्यांचे आधुनिक भौतिक विज्ञान अशी अनेकांची समजूत आहे. पण वस्तुतःसत्यशोधनाच्या पद्धतीला विज्ञान असे म्हणतात.

CID एपिसोड: आईच्या गावात अंन बाराच्या भावात

पगला गजोधर ·

सुधीर१३७ 16/07/2014 - 01:34
तेव्हा आम्ही आमचा मोर्चा पत्रकार वेदप्रताप वैदिककडे वळवला, त्याला सांगितलं , आता तुला फाशी होईल. तो म्हणाला, साहेब मी तर फक्त योगगुरूबाबाके आश्रमसे ओव्याची -आयुर्वेदिक-बिडी चे कार्टन घेऊन आलो होतो.... .. पण मला मणि अय्यरने आणले ....त्याच्या़ खर्चाने ....

पगला गजोधर 16/07/2014 - 09:28
बरुबर हाय सुधीरसर तुमचं, खरे तर, सर्दीवर अद्रकवाली मसाला चाय जास्त चांगली. पण मणीला ती अक्कलच नाही. आणि हो आजकाल चांगले चायवाले, दुसर्याच धंद्यात जास्ती यशस्वी झाले आहेत. इतिहासातील नोंदीनुसार शेवटची चांगली चाय, रजनीकांतने ऐका रेल्वे ठेसनवर, ऐका पोर्याकडून पिली, अंन पुढची श्टोरी, तुमास्नी अत्तापातूर चांगली ठाव झाली असलं.

सुधीर१३७ 16/07/2014 - 01:34
तेव्हा आम्ही आमचा मोर्चा पत्रकार वेदप्रताप वैदिककडे वळवला, त्याला सांगितलं , आता तुला फाशी होईल. तो म्हणाला, साहेब मी तर फक्त योगगुरूबाबाके आश्रमसे ओव्याची -आयुर्वेदिक-बिडी चे कार्टन घेऊन आलो होतो.... .. पण मला मणि अय्यरने आणले ....त्याच्या़ खर्चाने ....

पगला गजोधर 16/07/2014 - 09:28
बरुबर हाय सुधीरसर तुमचं, खरे तर, सर्दीवर अद्रकवाली मसाला चाय जास्त चांगली. पण मणीला ती अक्कलच नाही. आणि हो आजकाल चांगले चायवाले, दुसर्याच धंद्यात जास्ती यशस्वी झाले आहेत. इतिहासातील नोंदीनुसार शेवटची चांगली चाय, रजनीकांतने ऐका रेल्वे ठेसनवर, ऐका पोर्याकडून पिली, अंन पुढची श्टोरी, तुमास्नी अत्तापातूर चांगली ठाव झाली असलं.
लेखनविषय:
मुक्तक
लेखनप्रकार
विरंगुळा
३ दिवसांपूर्वी सुषमाचा फोन आला, मी म्हटले - बोल सुशे, कशी आठवण काहाडली ? सुषमा म्हणाली - तुमची मदत हवी, ACP प्रद्युम्न, आम्ही विनंती करू करू दमलो, पण हाफिजचा पत्ता लागत नाही. मी म्हणालो - तुम्ही चुकीच्या जागी शोधू राहू लागले न बाप्पा, तो तुम्हाला पाकिस्तानात सापडेल. सुषमा म्हणाली - तेवढ बघा न भाऊ. माझा पाकिस्तान्यांवर भरोसा नसल्याने, मी आपल्या टीमबरोबर, जुन्या क्वालीसमधून पाकिस्तानात गेलो. (या भारतात काही लोक आहेत कि जी जगात कोणालाही कुठेही कधीही जाऊन भेटू शकतात, त्यांना पासपोर्ट विसा प्लानिंग असं काही लागत नाही ) .

हमशकल्स - एक मैलाचा दगड

समीरसूर ·

साती 15/07/2014 - 14:00
अजून वाचून पूर्ण झाले नाही. पण त्याआधीच तुम्हाला आणि साजिदला आपपल्या कलाकृतीची पावती दिल्याशिवाय रहावत नाही.

धमाल मुलगा 15/07/2014 - 14:49
शर्मिलाची अडीचपट एन्लार्ज्ड छबी काय, निष्पाप भाव काय, तुलनेसाठी 'विवेक मुश्रन'???? कुमार गौरवचा स्निग्ध अभिनय काय.... ठ्या: करुन फुटलो तेज्यायला! बर्‍याच दिवसांनी कॉफीचा कप टू किबोर्ड प्रवास घडला. :D

प्यारे१ 15/07/2014 - 14:50
चित्रपट पूर्ण बघून त्यावर लेख लिहीपर्यंत स्टॅमिना टिकवून ठेवल्याबद्दल आपल्याला एक हॉरलिक्स ची (किंवा तुम्हाला आवडेल अशी) बाटली. ;)

मुक्त विहारि 15/07/2014 - 14:57
झक्कास. मी पैसे देवून अजिबात हिंदी सिनेमे बघत नसल्याने, ह्या आनंदाला मुकणार.

मुक्त विहारि 15/07/2014 - 19:46
छोट्या पडद्यावर तर अजिबात नको... जाहीरातीतून वेळ मिळाला किंवा जाहीराती दाखवून दाखवून चॅनलवाले कंटाळले की मध्येच एक ७/८ मिनीटांसाठी सिनेमा दाखवतात असे ऐकून आहे.

शिद 15/07/2014 - 16:10
साजीद खानने हे खतरा परीक्षण जर वाचलं तर चित्रपटसॄष्टीतून संन्यास घेईल. बेक्कार पिसं काढलीत राव. *lol*
त्रित्रिकुटांपैकी एक त्रिकुट मेंटल हॉस्पीटलमध्ये असते. खुलासा: त्रित्रिकुट हे श्री श्री रविशंकरांसारखे काहीही नसून सैफ, रितेश, आणि राम यांच्या तीन-तीन अवतारांना त्रित्रिकुट म्हणून संबोधण्यात आले आहे.
खिक्क्क्क्क...ह्या व्याक्यावर जाम हसलो.

नाखु 17/07/2014 - 10:36
अशुतोषने या अक्कल्वान साजिद मज्कूरास जोधा-अकबर्"चित्रपटाबद्दल अकलेचे तारे तोडल्याबद्दल जागेवरच झापले होते.

रेवती 15/07/2014 - 17:18
या ऐतिहासिक चित्रपटाचे परिक्षण इतक्या पवित्र भाषेत लिहून तुम्ही आमच्यावर अनंत उपकार केले आहेत साहेब! आमचे पाय या शिनेमाच्या थेट्राला लागू नयेत याची पुरेपूर काळजी घेतली जाईल. अगदी मोफत आविष्कारासही आमची ना असेल याची खात्री बाळगावी. आभार.

समीरसूर 17/07/2014 - 12:26
खिल्ली उडविण्यासाठी मित्रांसोबत बघायला असे चित्रपट बरे असतात. :-) पवित्र भाषा, पवित्र विचार्...आपकी पवित्र कैसी है? मेरा मतलब आपकी तबियत कैसी है? उत्पल दत्तचा डायलॉग आठवला. 'गोलमाल'मधला... :-) माझी पवित्र भाषा हा टोमणा होता का? :-) काही चुकलं असेल तर क्षमस्व...

सखी 15/07/2014 - 17:25
अरे वा! आली आली नवी चिरफाड आय मीन परीक्षण. खालील वाक्ये विशेष आवडली. कथेची बांधणीच इतकी अजोड होती की काय कुठे कसं आणि कशासाठी जोडलयं हेच कळत नव्हतं. पण अभिनयात बाजी मारते इशा गुप्ता! भारत भूषण, प्रदीप, राजकुमार, राजश्री, पद्मिनी अशा अभिनयरत्नांची भक्ती केल्यावर काय बिशाद आहे की चेहर्‍यावर भाव उमटतील! अणि धम्यासारखेच म्हणते "शर्मिलाची अडीचपट एन्लार्ज्ड छबी काय, निष्पाप भाव काय, तुलनेसाठी 'विवेक मुश्रन'???? कुमार गौरवचा स्निग्ध अभिनय काय...."

एसमाळी 15/07/2014 - 19:40
मस्त चिरफाड. 2007 नंतर एक ही चित्रपट थेटरात जाउन पाहिला नाही. टिव्हीवर आल्यावर हा लेख वाचत बघेन. मजा येईल.

सानिकास्वप्निल 15/07/2014 - 20:02
चित्रपट परिक्षण आवडले...भन्नाट आहे =)) बाकी त्या साजिदचा खूपपपपपप राग येतो....ते भाऊ-बहिण जाम डोक्यात जातात...त्यांचे सिनेमे मी टाळतेच .

विकास 16/07/2014 - 00:23
हमशकल्स मध्ये दगड आहेत हे माहीत होते, पण तो चित्रपट मैलाचा दगड आहे हे आपले विचार वाचल्यावर समजले. :)

खटपट्या 16/07/2014 - 02:14
अरारारा !!!! मागे साजिद कोणत्या तरी वाहिनीवर दुसऱ्यांच्या चित्रपटाची चिरफाड करायचा. ते आठवले. लोका सांगे…. यापुढे तुमचा लेख आल्याशिवाय चित्रपट बघणार नाही. म्हणतात न कोणताही किल्ला बघायला जायच्या आधी त्याबद्दल वाचून जावं. तसं तुमचे परीक्षण वाचल्याशिवाय पिक्चर ची मजा नाय.

समीरसूर 17/07/2014 - 12:28
एक दुरुस्ती: 'गोला बारूद' मध्ये धर्मेंद्र नव्हता. त्यात शत्रुघ्न सिन्हा, चंकी पांडे, आणि किमी काटकर हे नटश्रेष्ठ होते. चुकीबद्दल क्षमा असावी. :-(

इशा१२३ 17/07/2014 - 12:58
भन्नाट लिहिलय..संपुर्ण शिणेमा बघितलात आणि डोक शाबूत ठेऊन सगळ लिहिलत....__/\__

पैसा 30/07/2014 - 21:42
टाटास्कायवर शोकेसमधे हा सिनेमा बघायला मागवणार आहे. ३ तास बघून डोकं जागेवर राहिलं तर इथे परत येते!

निमिष सोनार 14/11/2014 - 19:39
जितके साजिद खानच्या बुद्धीचे कारुण्य आणि दरिद्रता चित्रपट बघतांना जाणवून खिन्न व्हायला झाले, त्याच तीव्रतेने वरील परिक्षण वाचून हसून हसून मुरकुंडी वळली... हे परिक्षण वाचून हसू येण्यासाठी तरी एकदा हा चित्रपट बघितला पाहिजे (परिक्षन वाचण्यापूर्वी)

साती 15/07/2014 - 14:00
अजून वाचून पूर्ण झाले नाही. पण त्याआधीच तुम्हाला आणि साजिदला आपपल्या कलाकृतीची पावती दिल्याशिवाय रहावत नाही.

धमाल मुलगा 15/07/2014 - 14:49
शर्मिलाची अडीचपट एन्लार्ज्ड छबी काय, निष्पाप भाव काय, तुलनेसाठी 'विवेक मुश्रन'???? कुमार गौरवचा स्निग्ध अभिनय काय.... ठ्या: करुन फुटलो तेज्यायला! बर्‍याच दिवसांनी कॉफीचा कप टू किबोर्ड प्रवास घडला. :D

प्यारे१ 15/07/2014 - 14:50
चित्रपट पूर्ण बघून त्यावर लेख लिहीपर्यंत स्टॅमिना टिकवून ठेवल्याबद्दल आपल्याला एक हॉरलिक्स ची (किंवा तुम्हाला आवडेल अशी) बाटली. ;)

मुक्त विहारि 15/07/2014 - 14:57
झक्कास. मी पैसे देवून अजिबात हिंदी सिनेमे बघत नसल्याने, ह्या आनंदाला मुकणार.

मुक्त विहारि 15/07/2014 - 19:46
छोट्या पडद्यावर तर अजिबात नको... जाहीरातीतून वेळ मिळाला किंवा जाहीराती दाखवून दाखवून चॅनलवाले कंटाळले की मध्येच एक ७/८ मिनीटांसाठी सिनेमा दाखवतात असे ऐकून आहे.

शिद 15/07/2014 - 16:10
साजीद खानने हे खतरा परीक्षण जर वाचलं तर चित्रपटसॄष्टीतून संन्यास घेईल. बेक्कार पिसं काढलीत राव. *lol*
त्रित्रिकुटांपैकी एक त्रिकुट मेंटल हॉस्पीटलमध्ये असते. खुलासा: त्रित्रिकुट हे श्री श्री रविशंकरांसारखे काहीही नसून सैफ, रितेश, आणि राम यांच्या तीन-तीन अवतारांना त्रित्रिकुट म्हणून संबोधण्यात आले आहे.
खिक्क्क्क्क...ह्या व्याक्यावर जाम हसलो.

नाखु 17/07/2014 - 10:36
अशुतोषने या अक्कल्वान साजिद मज्कूरास जोधा-अकबर्"चित्रपटाबद्दल अकलेचे तारे तोडल्याबद्दल जागेवरच झापले होते.

रेवती 15/07/2014 - 17:18
या ऐतिहासिक चित्रपटाचे परिक्षण इतक्या पवित्र भाषेत लिहून तुम्ही आमच्यावर अनंत उपकार केले आहेत साहेब! आमचे पाय या शिनेमाच्या थेट्राला लागू नयेत याची पुरेपूर काळजी घेतली जाईल. अगदी मोफत आविष्कारासही आमची ना असेल याची खात्री बाळगावी. आभार.

समीरसूर 17/07/2014 - 12:26
खिल्ली उडविण्यासाठी मित्रांसोबत बघायला असे चित्रपट बरे असतात. :-) पवित्र भाषा, पवित्र विचार्...आपकी पवित्र कैसी है? मेरा मतलब आपकी तबियत कैसी है? उत्पल दत्तचा डायलॉग आठवला. 'गोलमाल'मधला... :-) माझी पवित्र भाषा हा टोमणा होता का? :-) काही चुकलं असेल तर क्षमस्व...

सखी 15/07/2014 - 17:25
अरे वा! आली आली नवी चिरफाड आय मीन परीक्षण. खालील वाक्ये विशेष आवडली. कथेची बांधणीच इतकी अजोड होती की काय कुठे कसं आणि कशासाठी जोडलयं हेच कळत नव्हतं. पण अभिनयात बाजी मारते इशा गुप्ता! भारत भूषण, प्रदीप, राजकुमार, राजश्री, पद्मिनी अशा अभिनयरत्नांची भक्ती केल्यावर काय बिशाद आहे की चेहर्‍यावर भाव उमटतील! अणि धम्यासारखेच म्हणते "शर्मिलाची अडीचपट एन्लार्ज्ड छबी काय, निष्पाप भाव काय, तुलनेसाठी 'विवेक मुश्रन'???? कुमार गौरवचा स्निग्ध अभिनय काय...."

एसमाळी 15/07/2014 - 19:40
मस्त चिरफाड. 2007 नंतर एक ही चित्रपट थेटरात जाउन पाहिला नाही. टिव्हीवर आल्यावर हा लेख वाचत बघेन. मजा येईल.

सानिकास्वप्निल 15/07/2014 - 20:02
चित्रपट परिक्षण आवडले...भन्नाट आहे =)) बाकी त्या साजिदचा खूपपपपपप राग येतो....ते भाऊ-बहिण जाम डोक्यात जातात...त्यांचे सिनेमे मी टाळतेच .

विकास 16/07/2014 - 00:23
हमशकल्स मध्ये दगड आहेत हे माहीत होते, पण तो चित्रपट मैलाचा दगड आहे हे आपले विचार वाचल्यावर समजले. :)

खटपट्या 16/07/2014 - 02:14
अरारारा !!!! मागे साजिद कोणत्या तरी वाहिनीवर दुसऱ्यांच्या चित्रपटाची चिरफाड करायचा. ते आठवले. लोका सांगे…. यापुढे तुमचा लेख आल्याशिवाय चित्रपट बघणार नाही. म्हणतात न कोणताही किल्ला बघायला जायच्या आधी त्याबद्दल वाचून जावं. तसं तुमचे परीक्षण वाचल्याशिवाय पिक्चर ची मजा नाय.

समीरसूर 17/07/2014 - 12:28
एक दुरुस्ती: 'गोला बारूद' मध्ये धर्मेंद्र नव्हता. त्यात शत्रुघ्न सिन्हा, चंकी पांडे, आणि किमी काटकर हे नटश्रेष्ठ होते. चुकीबद्दल क्षमा असावी. :-(

इशा१२३ 17/07/2014 - 12:58
भन्नाट लिहिलय..संपुर्ण शिणेमा बघितलात आणि डोक शाबूत ठेऊन सगळ लिहिलत....__/\__

पैसा 30/07/2014 - 21:42
टाटास्कायवर शोकेसमधे हा सिनेमा बघायला मागवणार आहे. ३ तास बघून डोकं जागेवर राहिलं तर इथे परत येते!

निमिष सोनार 14/11/2014 - 19:39
जितके साजिद खानच्या बुद्धीचे कारुण्य आणि दरिद्रता चित्रपट बघतांना जाणवून खिन्न व्हायला झाले, त्याच तीव्रतेने वरील परिक्षण वाचून हसून हसून मुरकुंडी वळली... हे परिक्षण वाचून हसू येण्यासाठी तरी एकदा हा चित्रपट बघितला पाहिजे (परिक्षन वाचण्यापूर्वी)
लेखनविषय:
चित्रपट
लेखनप्रकार
समीक्षा
हो हो, 'हमशकल्स' हा एक मैलाचा दगडच आहे. 'हमशकल्स'ला नाके मुरडणार्‍या तमाम अभिजनांच्या चित्रपटीय जाणीवांची मला अक्षरशः कीव येते. अहो, असं धाडसच कसं काय करू शकतात ही लोकं? 'हमशकल्स' हा चित्रपट म्हणून उच्च दर्जाचा तर आहेच परंतु माणसाच्या अंतरंगाचा इतका तपशीलात धांडोळा घेणारी, माणसाच्या मनाच्या बहुपेडी जडण-घडणीची नुसतीच दखल घेणारी नव्हे तर इतक्या सुबक पद्धतीने ती जडण-घडण दुनियेसमोर निर्भीडपणे मांडणारी ही कलाकृती अजरामर आहे यात शंकाच नाही. कल्पनाविलास ही संकल्पनाच तोकडी पडेल अशी कल्पनाउड्डाणांची आणि कल्पनाभरारीची विस्मयकारक किमया 'हमशकल्स' या चित्रपटात अनुभवायला मिळते हे कसं विसरू शकतो आपण?

पाकातल्या (आमरसाच्या) पुर्‍या

सानिकास्वप्निल ·

मुक्त विहारि 14/07/2014 - 23:51
तुम्ही एक तर आम्हाला (समस्त मिपाकरांना) जेवायला तरी बोलवा, किंवा तुम्ही भारतात कधी आणि कुठे येत आहात? ते तरी कळवा....म्हणजे त्याप्रमाणे आम्ही सगळे (समस्त मिपाकर) त्या दिवशी आणि त्या ठिकाणी हजर होतो. (आयला नुसता छळवाद मांडलाय ह्यांनी)

मुक्त विहारि 18/07/2014 - 23:06
डोंबोलीला लावायचे सोडले आहे. कारण सध्या आम्ही यानबू (सौदी अरेबिया) इथे आहोत. उद्या जर चंद्रावर गेलो, तर चंद्र हेच मध्यवर्ती ठिकाण असेल. जावूदे, उगाच सानिका ताईंच्या धाग्यावर अवास्तव गप्पा नकोत.

स्वाती दिनेश 15/07/2014 - 00:27
मस्तच... पाकातल्या पुर्‍या आजी नेहमी करायची.. आमरसातल्या पाकातल्या पुर्‍या माहित नव्हत्या.. भन्न्नाट लागत असणार... स्वाती

रेवती 15/07/2014 - 01:14
तुझे कौतुक करायला शब्द नाहीत म्हणून नेहमीचा प्रतिसाद समजावा. फोटू सुरेख आलाय. आमरस घालून पुर्‍या करतात ही माहिती नवीन आहे. मी अजूनही तुला इकडे रहायला बोलावतीये. ये, माझी सख्खी शेजारीण बनून रहा. ;)

प्यारे१ 15/07/2014 - 01:19
कातून केलेल्या पुर्‍या नामंजूर... झाकणीनं केलेल्या पुर्‍या, चाकूनं कापून केलेली वरणफळं/चकोल्या, मजा नाय राव! बाकी ते प्रेझेन्टेशन वगैरेला १०० पैकी १०१ मार्क आहेतच.

प्यारे१ 15/07/2014 - 14:23
खिक्क! वा शु म्हण अथवा काहीही म्हण. तुला, सानिका, दीपक, पेठकर काका, स्वाती दिनेश आणि तमाम मिपा बल्लवाचार्यांना सुट्टी देणार नाही. रेझिंग बार रे भौ, बाकी काही नाही. तुम्ही स्वतःच सवयी लावल्यात आम्हाला. बाकीच्यांना 'सूट' आहे. ;) (एकतरी 'मास्टरशेफ' बनायला नको का? अमूल मास्टरशेफ ऑफ इन्डिया मध्ये एकसारखा कांदा कापणं हा चाचणीचा भाग होता. सो..... करना पडता रे बाबा!)

नंदन 15/07/2014 - 05:14
पहिला फोटो पाहूनच ऊर्ध्व लागला. चित्रगुप्ताच्या पट्टेवाल्याला पाहून नुकताच धरणीतलावर परतलो आहे :)

साती 15/07/2014 - 07:33
काय सुरेख दिसतायत पुर्या. वाह! इतक्या टम्म फुगल्यात की पाणीपुरीलाही वापरू शकतो.

अजया 15/07/2014 - 08:07
हाय........ याहुन जास्त शब्द सुचत नाहीत. हे त्या फोटुमुळे झाले आहे.

इरसाल 15/07/2014 - 09:35
नहीईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईई!

दिपक.कुवेत 15/07/2014 - 10:34
पाकृ, प्रेझेंटेशन आणि पहिला/शेवटचा फोटो हे पाकृच्या नावाप्रमाणेच गोग्गोड आहे. आमरस घालुन पाकातल्या पुर्‍या हा प्रकार पहिल्यांदाच पाहिला आणि तो चविष्ट असणार ह्यात शंकाच नाहि. चला आता आमरसाचा टिन आणणे आले (हो हो आता कुठे मिळतोय हापूस आंबा...असो )

जासुश 15/07/2014 - 13:01
मी सहसा प्रतिसाद देत नाही ..फक्त वाचून घेते तुझया रेसिपी ....काय भारी दिसताय पुर्‍या...असे वाटताय लॅपटॉप मधून उचलून घेऊ पुरी...तुला सलाम... मी हा पदार्थ कधी खाल्ला नाहीए..त्यामुळे एक सांग हा पुर्‍या कश्या व्हयला हव्यात मौ कडक की आपल्या नेहमीचा पुर्‍या असतात तश्या च ..कारण तू रवा वापरलय ..

सानिकास्वप्निल 15/07/2014 - 15:26
रवा- मैद्याच्या पुर्‍या असल्यामुळे खुसखुशीत होतात. रवा तसा कमी प्रमाणात वापरलाय , पुर्‍या पाकात मुरत ठेवल्या की त्या खाताना मऊ लागतात. अगदीच कडक नाही तळायच्या (पाणी-पुरीसाठी लागणार्‍या पुर्‍यांसारख्या). कणकेच्या पुर्‍या केल्या तर त्या थोड्यावेळाने मऊ होतातच.

शिद 15/07/2014 - 16:16
जाम म्हणजे जामच भारी. तोंडाला असं पाणी सुटलं आहे ना विचारता सोय नाही. *crazy* आज घरी संकष्टीनिमित्त काहीतरी गोडधोड करुन खावं लागेल असं वाटतंय, त्याशिवाय चैन पडणार नाही. पाकॄ १ नं. *good*

सखी 15/07/2014 - 17:53
कातुन केलेल्या पु-या कातील दिसतात, पहीला फोटो फारच देखणा आलाय. छान पाकृ. नेवैद्याला करणं अवघड दिसतयं, कारण तोवर रहायला पाहीजे ना ताटात.

मदनबाण 18/07/2014 - 07:05
देवी आमच्या नेत्रकमलास अपार कष्ट देण्याचे हे व्रत आपण सातत्याने करत आहात,तरी आमच्या जिव्हेस काही तरी प्रसाद मिळावा याची कॄपा करुन सोय करावी ! ;) आजची स्वाक्षरी :- Malaysia jet crashes in east Ukraine conflict zone

कॅप्टन जॅक स्पॅरो 18/07/2014 - 07:36
पा.कृ. आणि फोटो "खल्लास" आहेत. बाकी ह्या तेलात किंवा तुपात विरघळत नाहीत ना? बाकी डाएटींगला सुरुंग लावल्याबद्दल नेहेमीप्रमाणे तीव्र णीषेध. :)!!

आयुर्हित 18/07/2014 - 23:34
हाये रामा ये क्या हुवा, क्यु ऐसे हमे सताने लगे, पाकातल्या (आमरसाच्या) पुर्‍या हो सामने, हम काबु मे कैसे रहे? sweetest thing in life! मनापासुन धन्यवाद.

मुक्त विहारि 14/07/2014 - 23:51
तुम्ही एक तर आम्हाला (समस्त मिपाकरांना) जेवायला तरी बोलवा, किंवा तुम्ही भारतात कधी आणि कुठे येत आहात? ते तरी कळवा....म्हणजे त्याप्रमाणे आम्ही सगळे (समस्त मिपाकर) त्या दिवशी आणि त्या ठिकाणी हजर होतो. (आयला नुसता छळवाद मांडलाय ह्यांनी)

मुक्त विहारि 18/07/2014 - 23:06
डोंबोलीला लावायचे सोडले आहे. कारण सध्या आम्ही यानबू (सौदी अरेबिया) इथे आहोत. उद्या जर चंद्रावर गेलो, तर चंद्र हेच मध्यवर्ती ठिकाण असेल. जावूदे, उगाच सानिका ताईंच्या धाग्यावर अवास्तव गप्पा नकोत.

स्वाती दिनेश 15/07/2014 - 00:27
मस्तच... पाकातल्या पुर्‍या आजी नेहमी करायची.. आमरसातल्या पाकातल्या पुर्‍या माहित नव्हत्या.. भन्न्नाट लागत असणार... स्वाती

रेवती 15/07/2014 - 01:14
तुझे कौतुक करायला शब्द नाहीत म्हणून नेहमीचा प्रतिसाद समजावा. फोटू सुरेख आलाय. आमरस घालून पुर्‍या करतात ही माहिती नवीन आहे. मी अजूनही तुला इकडे रहायला बोलावतीये. ये, माझी सख्खी शेजारीण बनून रहा. ;)

प्यारे१ 15/07/2014 - 01:19
कातून केलेल्या पुर्‍या नामंजूर... झाकणीनं केलेल्या पुर्‍या, चाकूनं कापून केलेली वरणफळं/चकोल्या, मजा नाय राव! बाकी ते प्रेझेन्टेशन वगैरेला १०० पैकी १०१ मार्क आहेतच.

प्यारे१ 15/07/2014 - 14:23
खिक्क! वा शु म्हण अथवा काहीही म्हण. तुला, सानिका, दीपक, पेठकर काका, स्वाती दिनेश आणि तमाम मिपा बल्लवाचार्यांना सुट्टी देणार नाही. रेझिंग बार रे भौ, बाकी काही नाही. तुम्ही स्वतःच सवयी लावल्यात आम्हाला. बाकीच्यांना 'सूट' आहे. ;) (एकतरी 'मास्टरशेफ' बनायला नको का? अमूल मास्टरशेफ ऑफ इन्डिया मध्ये एकसारखा कांदा कापणं हा चाचणीचा भाग होता. सो..... करना पडता रे बाबा!)

नंदन 15/07/2014 - 05:14
पहिला फोटो पाहूनच ऊर्ध्व लागला. चित्रगुप्ताच्या पट्टेवाल्याला पाहून नुकताच धरणीतलावर परतलो आहे :)

साती 15/07/2014 - 07:33
काय सुरेख दिसतायत पुर्या. वाह! इतक्या टम्म फुगल्यात की पाणीपुरीलाही वापरू शकतो.

अजया 15/07/2014 - 08:07
हाय........ याहुन जास्त शब्द सुचत नाहीत. हे त्या फोटुमुळे झाले आहे.

इरसाल 15/07/2014 - 09:35
नहीईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईईई!

दिपक.कुवेत 15/07/2014 - 10:34
पाकृ, प्रेझेंटेशन आणि पहिला/शेवटचा फोटो हे पाकृच्या नावाप्रमाणेच गोग्गोड आहे. आमरस घालुन पाकातल्या पुर्‍या हा प्रकार पहिल्यांदाच पाहिला आणि तो चविष्ट असणार ह्यात शंकाच नाहि. चला आता आमरसाचा टिन आणणे आले (हो हो आता कुठे मिळतोय हापूस आंबा...असो )

जासुश 15/07/2014 - 13:01
मी सहसा प्रतिसाद देत नाही ..फक्त वाचून घेते तुझया रेसिपी ....काय भारी दिसताय पुर्‍या...असे वाटताय लॅपटॉप मधून उचलून घेऊ पुरी...तुला सलाम... मी हा पदार्थ कधी खाल्ला नाहीए..त्यामुळे एक सांग हा पुर्‍या कश्या व्हयला हव्यात मौ कडक की आपल्या नेहमीचा पुर्‍या असतात तश्या च ..कारण तू रवा वापरलय ..

सानिकास्वप्निल 15/07/2014 - 15:26
रवा- मैद्याच्या पुर्‍या असल्यामुळे खुसखुशीत होतात. रवा तसा कमी प्रमाणात वापरलाय , पुर्‍या पाकात मुरत ठेवल्या की त्या खाताना मऊ लागतात. अगदीच कडक नाही तळायच्या (पाणी-पुरीसाठी लागणार्‍या पुर्‍यांसारख्या). कणकेच्या पुर्‍या केल्या तर त्या थोड्यावेळाने मऊ होतातच.

शिद 15/07/2014 - 16:16
जाम म्हणजे जामच भारी. तोंडाला असं पाणी सुटलं आहे ना विचारता सोय नाही. *crazy* आज घरी संकष्टीनिमित्त काहीतरी गोडधोड करुन खावं लागेल असं वाटतंय, त्याशिवाय चैन पडणार नाही. पाकॄ १ नं. *good*

सखी 15/07/2014 - 17:53
कातुन केलेल्या पु-या कातील दिसतात, पहीला फोटो फारच देखणा आलाय. छान पाकृ. नेवैद्याला करणं अवघड दिसतयं, कारण तोवर रहायला पाहीजे ना ताटात.

मदनबाण 18/07/2014 - 07:05
देवी आमच्या नेत्रकमलास अपार कष्ट देण्याचे हे व्रत आपण सातत्याने करत आहात,तरी आमच्या जिव्हेस काही तरी प्रसाद मिळावा याची कॄपा करुन सोय करावी ! ;) आजची स्वाक्षरी :- Malaysia jet crashes in east Ukraine conflict zone

कॅप्टन जॅक स्पॅरो 18/07/2014 - 07:36
पा.कृ. आणि फोटो "खल्लास" आहेत. बाकी ह्या तेलात किंवा तुपात विरघळत नाहीत ना? बाकी डाएटींगला सुरुंग लावल्याबद्दल नेहेमीप्रमाणे तीव्र णीषेध. :)!!

आयुर्हित 18/07/2014 - 23:34
हाये रामा ये क्या हुवा, क्यु ऐसे हमे सताने लगे, पाकातल्या (आमरसाच्या) पुर्‍या हो सामने, हम काबु मे कैसे रहे? sweetest thing in life! मनापासुन धन्यवाद.
मितानताईने दिलेले पाकातले चिरोटे बघून तोंडाला पाणी सुटलेय :) . त्यात पाकातल्या पुर्‍या व चिरोटे म्हणजे विकपॉईंट आहे . ताईने दिलेल्या पाककृतीला आम्ही पाकातले चिरोटे म्हणतो आणि रवा-मैद्याच्या किंवा कणकेच्या पुर्‍यांना साखरेच्या पाकात घोळवून तयार केला जाणारा पदार्थ म्हणजे पाकातल्या पुर्‍या .

शरद जोशी पुन्हा रणांगणात उतरणार!

गंगाधर मुटे ·

प्रसाद गोडबोले 15/07/2014 - 12:23
मा. शरद जोशी म्हणाले की, महात्मा ज्योतिबा फुल्यांची एका बाबतीत चूक झाली, त्यांनी असे मानले की ब्राम्हण-भटजी कारकुनांऐवजी जर शेतकर्‍याच्या जातीचे, त्यांच्या नात्यागोत्यातले कारकून आलेत तर ते शेतकर्‍यांशी जास्त सहानुभूतीने वागतील आणि पिळवणूक कमी होईल पण आता क्रित्येक ठिकाणी भट कारकून गेलेत आणि त्यांच्या ऐवजी शेतकर्‍याच्या जातीचे कारकून आलेत, पण शेतकर्‍यांची पिळवणूक काही कमी झाली नाही, याउलट ते भटकारकुनांपेक्षा जास्त जोमाने व ताकदीने दुष्टपणे पिळायला लागले आहेत.
इतकं स्पष्ट बोलणारा , अन तेही "जोशी" नावाचा माणुस ,महाराष्ट्राच्या , "शाहु फुले आंबेडकरांच्या" "पुरोगामी" महाराष्ट्राच्या राजकारणात उतरुन निवडणुका लढवुन जिंकण्याची स्वप्ने पाहतो हा एक चमत्कारच आहे बुवा ! असो , तुमचे इरादे नेक आहेत हे माहीत आहे म्हणुन तुम्हाला मनापासुन शुभेच्छा !!

गंगाधर मुटे 15/07/2014 - 12:35
निवडणुका लढवुन जिंकण्याची स्वप्ने पाहतो हा एक चमत्कारच आहे बुवा!
अजिबात चमत्कारिक नाही, कारण निवडणूका जिंकणे, हे आमचे अंतिम ध्येय्यच नाही. आजवर आम्हाला निवडणुकात यश मिळालेच नाही. जे मिळाले तेही अन्य कारणानेच! शेतकर्‍यांच्या लढ्यासाठी निवडणुकांचा हत्यार म्हणून वापर करून घेणे, हीच आमची रणनिती.

प्रसाद गोडबोले 15/07/2014 - 13:34
अजिबात चमत्कारिक नाही, कारण निवडणूका जिंकणे, हे आमचे अंतिम ध्येय्यच नाही. आजवर आम्हाला निवडणुकात यश मिळालेच नाही. जे मिळाले तेही अन्य कारणानेच! शेतकर्‍यांच्या लढ्यासाठी निवडणुकांचा हत्यार म्हणून वापर करून घेणे, हीच आमची रणनिती.
अरेरे . मुटे सर हे तुमचे मत आहे की तुमच्या संपुर्ण पक्षाचा अ‍ॅटीट्युड ? मलातरी अशा नकारात्मक अ‍ॅतीट्युड ने काही साध्य होईल असे वाटत नाही :( असो . बघुया काय होते ते ... घोडामैदान दुर नाही !!

प्रतापराव 17/07/2014 - 18:11
शरद जोशी पुन्हा रणांगणात उतरणार!>>> हि बातमी चांगली कि वाईट? ह्याआधी जर ते रणांगणात उतरणार उतरले असतील तर युद्ध जिंकले होते कि हरले होते?

प्रतापराव 17/07/2014 - 19:13
मी शरीराने थकलो असलो तरी मनाने थकलेलो नाही. रस्ता रोको आणि रेल्वे रोको आंदोलनाचे प्रत्यक्ष रणांगणात उतरून मी नेतृत्व करेन, असेही शरद जोशींनी जाहीर केले.>>>>>>>>>वाक्य टाळ्या खावू आहे जोशीजी शरीराने थकलेले आहेत हे तर त्यांचे विरोधकही मान्य करतील. परंतु मला आपल्या इथल्या नेते मंडळींचे एक आश्चर्य वाटते एखादा कामगार नेता असतो किंवा शेतकरी नेता असतो त्याचे पूर्ण आयुष्य कामगार, शेतकरी ह्यांचे हित वैगरे मुद्द्यावर जाते. पण ज्यांच्या साठी हा लढा लढला जातो त्यांना काही फायदा होत असावा का ?

अन्या दातार 18/07/2014 - 16:44
मी १९८० सालच्या भाषणात सांगत असे की, साखर, कांदा, बटाटा ही काही जीवनावश्यक वस्तू आहे काय? साखर, कांदा, बटाटा खाल्ला नाही तर माणूस मरत असतो काय? उलट साखर खाल्ल्यामुळे लोकांना डायबिटीस व्हायची भिती असते. डायबिटीसने मरण्याची शक्यता असते.
पण आहारात साखर व बटाटा यानेच प्राथमिक पोषकतत्वे मिळतात (कर्बोदके). त्याची रिप्लेसमेंट औषधाने का करावी? मान्य कि औषधेही महत्वाची आहेत; पण बटाटा-साखरही तितकीच गरजेची नाही का?

गंगाधर मुटे 19/07/2014 - 21:59
महत्वाचे नाही असे कोण म्हणतोय? पण मूळ प्रश्न असा आहे की, औषधे जीवनावश्यक वस्तूंच्या यादीत का नाहीत? ती महत्वाची नाहीत? शेतकर्‍याच्या शेतात जर औषधे बनली असती तरच जीवनावश्यक वस्तूच्या यादीत घालायची, असे आहे काय?

यशोधरा 19/07/2014 - 22:34
औषधे जीवनावश्यक वस्तूंच्या यादीत का नाहीत? >> प्रकृतीने धडधाकट व्यक्तीला औषधांची गरज असतेच असे नाही, आणि औषधे न खाऊनही माणूस जगू शकतो म्हणून, तसे अन्नधान्याचे आहे का?

अन्या दातार 21/07/2014 - 16:24
महत्वाचे नाही असे कोण म्हणतोय?
तुम्ही म्हणत नसलात तरी परिच्छेदात तसे सूचित होतंय. आता हेच बघा:
मी १९८० सालच्या भाषणात सांगत असे की, साखर, कांदा, बटाटा ही काही जीवनावश्यक वस्तू आहे काय?
यातून साखर, कांदा, बटाटा या जीवनावश्यक नाहीत असे सुचवत आहात.
उलट साखर खाल्ल्यामुळे लोकांना डायबिटीस व्हायची भिती असते. डायबिटीसने मरण्याची शक्यता असते.
या वाक्यात तर वरच्या सूचित अर्थाचे कन्फर्मेशनच तर देत आहात. साखर (जीवनावश्यक) --> डायबिटीस --> मृत्यु (शक्यता) शिवाय सर्व औषध दुकानांच्या सेवा या इमर्जन्सी सर्विसेस अ‍ॅक्ट (एस्मा) मध्ये अंतर्भूत आहेतच. मग परत औषधे जीवनावश्यक वस्तूत का घ्या? दुकान चालू पण औषध मिळणार नाही असे तर नाही ना होणार?

प्रसाद गोडबोले 21/07/2014 - 16:38
साखर खाल्ल्यामुळे लोकांना डायबिटीस व्हायची भिती असते
साखर खाल्ल्याने डायबेटीस होतो हा जावई शोध कुणी लावलाय देव जाणे ?

गंगाधर मुटे 21/07/2014 - 21:50
इमर्जन्सी सर्विसेस अ‍ॅक्ट (एस्मा) आणि जिवनावश्यक वस्तू कायदा यातला फरक आणि यासंबंधातील शासकिय धोरण जर तुमच्या लक्षात आले तर बराच वैचारिक गोंधळ टळू शकेल. :)

प्रतापराव 18/07/2014 - 17:22
शेती हा व्यवसाय आतबट्टयाचा झालाय. पूर्वजांनी गंडवले म्हणे उत्तम शेती, मध्यम व्यापार, कनिष्ठ नोकरी. ज्याची शेती मोठ्या प्रमाणावर आहे त्या शेतकर्यालाच शेती लाभकारक आहे. अल्प भूधारक शेतकरी बनण्या एवजी नोकरदार बनलेले हल्लीच्या दिवसात बरे..

प्रतापराव 21/07/2014 - 18:49
अगदी सहमत. लोकसंख्या हा पण एक कळीचा मुद्दा आहे जास्तीतजास्त शेतकरी लोकांमध्ये मुलगाच पाहिजे, वंशाचा दिवा वारसदार वैगरे कल्पना मोठ्या प्रमाणावर आहेत.४ ते ५ मुलांमध्ये शेती पुढे विभागली जाते.नि शेतकऱ्याचा गरिबीकडे प्रवास सुरु होतो तसेच लग्नात मानपान, हुंडा, मोठेपणा मिरवण्याच्या नादापायी खाजगी सावकाराच्या पाशात भरडला जातो तो शेतकरीच.

आशु जोग 21/01/2016 - 00:53
प्रतिक्रिया देणार्‍यांनी मुटे यांचे केवळ सोयीस्कर शब्द निवडून शब्दांशी खेळत बसू नये. त्यामुळे आपल्याला विषयाचे ज्ञान नाही हेच दिसून येते. फारच खूमखूमी असेल तर शरद जोशी, त्यांचे आंदोलन याचा अभ्यास करावा. त्याहीपूर्वी किमान ६ महीने केवळ शेतीवर जगून दाखवावे... कुणी तसा असेल तर सांगावे.

प्रसाद गोडबोले 15/07/2014 - 12:23
मा. शरद जोशी म्हणाले की, महात्मा ज्योतिबा फुल्यांची एका बाबतीत चूक झाली, त्यांनी असे मानले की ब्राम्हण-भटजी कारकुनांऐवजी जर शेतकर्‍याच्या जातीचे, त्यांच्या नात्यागोत्यातले कारकून आलेत तर ते शेतकर्‍यांशी जास्त सहानुभूतीने वागतील आणि पिळवणूक कमी होईल पण आता क्रित्येक ठिकाणी भट कारकून गेलेत आणि त्यांच्या ऐवजी शेतकर्‍याच्या जातीचे कारकून आलेत, पण शेतकर्‍यांची पिळवणूक काही कमी झाली नाही, याउलट ते भटकारकुनांपेक्षा जास्त जोमाने व ताकदीने दुष्टपणे पिळायला लागले आहेत.
इतकं स्पष्ट बोलणारा , अन तेही "जोशी" नावाचा माणुस ,महाराष्ट्राच्या , "शाहु फुले आंबेडकरांच्या" "पुरोगामी" महाराष्ट्राच्या राजकारणात उतरुन निवडणुका लढवुन जिंकण्याची स्वप्ने पाहतो हा एक चमत्कारच आहे बुवा ! असो , तुमचे इरादे नेक आहेत हे माहीत आहे म्हणुन तुम्हाला मनापासुन शुभेच्छा !!

गंगाधर मुटे 15/07/2014 - 12:35
निवडणुका लढवुन जिंकण्याची स्वप्ने पाहतो हा एक चमत्कारच आहे बुवा!
अजिबात चमत्कारिक नाही, कारण निवडणूका जिंकणे, हे आमचे अंतिम ध्येय्यच नाही. आजवर आम्हाला निवडणुकात यश मिळालेच नाही. जे मिळाले तेही अन्य कारणानेच! शेतकर्‍यांच्या लढ्यासाठी निवडणुकांचा हत्यार म्हणून वापर करून घेणे, हीच आमची रणनिती.

प्रसाद गोडबोले 15/07/2014 - 13:34
अजिबात चमत्कारिक नाही, कारण निवडणूका जिंकणे, हे आमचे अंतिम ध्येय्यच नाही. आजवर आम्हाला निवडणुकात यश मिळालेच नाही. जे मिळाले तेही अन्य कारणानेच! शेतकर्‍यांच्या लढ्यासाठी निवडणुकांचा हत्यार म्हणून वापर करून घेणे, हीच आमची रणनिती.
अरेरे . मुटे सर हे तुमचे मत आहे की तुमच्या संपुर्ण पक्षाचा अ‍ॅटीट्युड ? मलातरी अशा नकारात्मक अ‍ॅतीट्युड ने काही साध्य होईल असे वाटत नाही :( असो . बघुया काय होते ते ... घोडामैदान दुर नाही !!

प्रतापराव 17/07/2014 - 18:11
शरद जोशी पुन्हा रणांगणात उतरणार!>>> हि बातमी चांगली कि वाईट? ह्याआधी जर ते रणांगणात उतरणार उतरले असतील तर युद्ध जिंकले होते कि हरले होते?

प्रतापराव 17/07/2014 - 19:13
मी शरीराने थकलो असलो तरी मनाने थकलेलो नाही. रस्ता रोको आणि रेल्वे रोको आंदोलनाचे प्रत्यक्ष रणांगणात उतरून मी नेतृत्व करेन, असेही शरद जोशींनी जाहीर केले.>>>>>>>>>वाक्य टाळ्या खावू आहे जोशीजी शरीराने थकलेले आहेत हे तर त्यांचे विरोधकही मान्य करतील. परंतु मला आपल्या इथल्या नेते मंडळींचे एक आश्चर्य वाटते एखादा कामगार नेता असतो किंवा शेतकरी नेता असतो त्याचे पूर्ण आयुष्य कामगार, शेतकरी ह्यांचे हित वैगरे मुद्द्यावर जाते. पण ज्यांच्या साठी हा लढा लढला जातो त्यांना काही फायदा होत असावा का ?

अन्या दातार 18/07/2014 - 16:44
मी १९८० सालच्या भाषणात सांगत असे की, साखर, कांदा, बटाटा ही काही जीवनावश्यक वस्तू आहे काय? साखर, कांदा, बटाटा खाल्ला नाही तर माणूस मरत असतो काय? उलट साखर खाल्ल्यामुळे लोकांना डायबिटीस व्हायची भिती असते. डायबिटीसने मरण्याची शक्यता असते.
पण आहारात साखर व बटाटा यानेच प्राथमिक पोषकतत्वे मिळतात (कर्बोदके). त्याची रिप्लेसमेंट औषधाने का करावी? मान्य कि औषधेही महत्वाची आहेत; पण बटाटा-साखरही तितकीच गरजेची नाही का?

गंगाधर मुटे 19/07/2014 - 21:59
महत्वाचे नाही असे कोण म्हणतोय? पण मूळ प्रश्न असा आहे की, औषधे जीवनावश्यक वस्तूंच्या यादीत का नाहीत? ती महत्वाची नाहीत? शेतकर्‍याच्या शेतात जर औषधे बनली असती तरच जीवनावश्यक वस्तूच्या यादीत घालायची, असे आहे काय?

यशोधरा 19/07/2014 - 22:34
औषधे जीवनावश्यक वस्तूंच्या यादीत का नाहीत? >> प्रकृतीने धडधाकट व्यक्तीला औषधांची गरज असतेच असे नाही, आणि औषधे न खाऊनही माणूस जगू शकतो म्हणून, तसे अन्नधान्याचे आहे का?

अन्या दातार 21/07/2014 - 16:24
महत्वाचे नाही असे कोण म्हणतोय?
तुम्ही म्हणत नसलात तरी परिच्छेदात तसे सूचित होतंय. आता हेच बघा:
मी १९८० सालच्या भाषणात सांगत असे की, साखर, कांदा, बटाटा ही काही जीवनावश्यक वस्तू आहे काय?
यातून साखर, कांदा, बटाटा या जीवनावश्यक नाहीत असे सुचवत आहात.
उलट साखर खाल्ल्यामुळे लोकांना डायबिटीस व्हायची भिती असते. डायबिटीसने मरण्याची शक्यता असते.
या वाक्यात तर वरच्या सूचित अर्थाचे कन्फर्मेशनच तर देत आहात. साखर (जीवनावश्यक) --> डायबिटीस --> मृत्यु (शक्यता) शिवाय सर्व औषध दुकानांच्या सेवा या इमर्जन्सी सर्विसेस अ‍ॅक्ट (एस्मा) मध्ये अंतर्भूत आहेतच. मग परत औषधे जीवनावश्यक वस्तूत का घ्या? दुकान चालू पण औषध मिळणार नाही असे तर नाही ना होणार?

प्रसाद गोडबोले 21/07/2014 - 16:38
साखर खाल्ल्यामुळे लोकांना डायबिटीस व्हायची भिती असते
साखर खाल्ल्याने डायबेटीस होतो हा जावई शोध कुणी लावलाय देव जाणे ?

गंगाधर मुटे 21/07/2014 - 21:50
इमर्जन्सी सर्विसेस अ‍ॅक्ट (एस्मा) आणि जिवनावश्यक वस्तू कायदा यातला फरक आणि यासंबंधातील शासकिय धोरण जर तुमच्या लक्षात आले तर बराच वैचारिक गोंधळ टळू शकेल. :)

प्रतापराव 18/07/2014 - 17:22
शेती हा व्यवसाय आतबट्टयाचा झालाय. पूर्वजांनी गंडवले म्हणे उत्तम शेती, मध्यम व्यापार, कनिष्ठ नोकरी. ज्याची शेती मोठ्या प्रमाणावर आहे त्या शेतकर्यालाच शेती लाभकारक आहे. अल्प भूधारक शेतकरी बनण्या एवजी नोकरदार बनलेले हल्लीच्या दिवसात बरे..

प्रतापराव 21/07/2014 - 18:49
अगदी सहमत. लोकसंख्या हा पण एक कळीचा मुद्दा आहे जास्तीतजास्त शेतकरी लोकांमध्ये मुलगाच पाहिजे, वंशाचा दिवा वारसदार वैगरे कल्पना मोठ्या प्रमाणावर आहेत.४ ते ५ मुलांमध्ये शेती पुढे विभागली जाते.नि शेतकऱ्याचा गरिबीकडे प्रवास सुरु होतो तसेच लग्नात मानपान, हुंडा, मोठेपणा मिरवण्याच्या नादापायी खाजगी सावकाराच्या पाशात भरडला जातो तो शेतकरीच.

आशु जोग 21/01/2016 - 00:53
प्रतिक्रिया देणार्‍यांनी मुटे यांचे केवळ सोयीस्कर शब्द निवडून शब्दांशी खेळत बसू नये. त्यामुळे आपल्याला विषयाचे ज्ञान नाही हेच दिसून येते. फारच खूमखूमी असेल तर शरद जोशी, त्यांचे आंदोलन याचा अभ्यास करावा. त्याहीपूर्वी किमान ६ महीने केवळ शेतीवर जगून दाखवावे... कुणी तसा असेल तर सांगावे.
लेखनविषय:
राजकारण
लेखनप्रकार
बातमी
शेगाव येथील संयुक्त कार्यकारिणीच्या बैठकीचा वृत्तांत

छायाचित्रण भाग ११. उद्भासन मापन आणि मीटरींग

एस ·

चौकटराजा 14/07/2014 - 06:21
एखादा माणूस एखाद्या विषयाच्या पाठीमागे किती प्रामाणिकपणे लागतो. याचा उत्तम नमुना म्हणजे हा लेख.यातील शिल्होटीचे व एक्पोझर कॉम्पेन्सेशन्चे उदा. अगदी खास म्हणावे लागेल. शेवटी तंत्र काहीही म्हणत असले तरी छायाचित्रकाराला काय प्रामुख्याने दाखवायचे आहे हे महत्वाचे. मानवी डोळ्याची टोन वाचनाची क्षमता मग कृष्णधवल व मग रंगीत फिल्म व मग डिजिटल हे बरेच काही सांगून जाते. उदा. पारदर्शक वा अर्धपारदर्शक वस्तू मधून पलिकडील वस्तूचे ज्ञान मानवी डोळ्याला जितके अचूक होते तितके भारी कॅमेर्याला देखील होत नाही असे दिसून येते. अचूक फोकसिंग नंतर अचूक प्रकाश हा दुसर्‍या क्रमांकाचा महत्वाचा घटक आहे. कारण त्याने रंग ,कॉन्ट्रास्ट सारच घडत व बिघडत जात असते. पण मीटरिंग हा एक दुर्लक्षित भाग रहातो.यातील वादळाच्या मोनोक्रोम पार्शवभूमीवर रंगीत कपडे घातलेल्या बायका हे केंद्रित प्रकाशमापनाचे किती अचूक उदाहरण ठरावे. स्वॅप भाउ धन्यवाद. निदान यातून काही जणांचे मीटरिंग व एक्पोझर स्टॉपस या फिचरवर लक्ष गेले तरी खूप.

एस 14/07/2014 - 11:00
तुम्ही किती बारकाईने लेख वाचलाय हे प्रतिसादावरून कळतंय.
निदान यातून काही जणांचे मीटरिंग व एक्पोझर स्टॉपस या फिचरवर लक्ष गेले तरी खूप.
बरोबर. छायाचित्रणाचा हा भाग पुष्कळशा छायाचित्रकारांकडून दुर्लक्षिला जातो. नवोदितांना तर यातील तांत्रिकतेने हा विषय फारच बोजड व नीरस वाटतो.

मोहन 14/07/2014 - 10:30
अप्रतीम लेखमाले बद्दल धन्यवाद !

चौकटराजा 14/07/2014 - 12:52
http://digital-photography-school.com/metering-modes-explained/ या लिंकवर एकच फोटो जनरल ग्रीड रिडिंग, सेंट्रल ग्रीड रीडिंग प्लस ग्रीड अराउंड सेंटर व फक्त सेट्रल ग्रीड या तिन्ही पद्धतीनी फोटो कसा येतो ते दाखविले आहे. आपण ज्यावेळी रिम लाईट असलेले मिडशॉट किंवा क्लोज अप्स काढतो त्यावेळी त्या कट लाईटसनी चित्रात गोडवा तसेच त्रिमिती निर्माण होते. ( जी फ्लॅश असला की मार खाते) अशावेळी मागील जास्त लाईटमुळे ओठ डोळे गाल ई मात्र अंधारलेले येतात. ते येऊ नयेत म्हणून बॅक लाईटला मीटरिंग मधून वगळावे लागते . अशा वेळी फोटूतील सर्व मॅट्रिक्समधील प्रकाशाचा विचार करून चालतच नाही. अशा वेळी या इतर दोन मीटरिंग मोडचा फार उपयोग होतो.

एस 14/07/2014 - 23:34
खालील उदाहरणे पहा.
उदाहरण १.
SpotMeteringInPortrait या प्रतिमेत मी एका लहान मुलीला कॅमेर्‍यात कैद करण्याचा प्रयत्न करत होतो. ती खेळण्यात मग्न होती आणि फोटोसाठी न हलता पोज देण्याच्या मूडमध्ये नव्हती. सर्व प्रकाश कॅमेर्‍याच्या दिशेने समोरून येत होता आणि अशा परिस्थितीत मॅट्रिक्स किंवा सेन्टरवेटेड अ‍ॅवरेज मीटरींगने पार्श्वभूमीही लक्षात घेऊन उद्भासन काढले असते. प्रतिमा स्पष्ट यावी म्हणून फास्ट शटर इन्टर्वल वापरायचा होता. लेन्सचे कमाल अ‍ॅपर्चर हे f/5.6 इतकेच होते. म्हणजेच मला कमी आयएसओ वाढवणे हाच पर्याय होता. तरीही नॉइज टाळण्यासाठी मी आयएसओ ४०० पर्यंतच वाढवायचा निर्णय घेतला. शटर प्रायोरिटी मोडमध्ये शटर इन्टर्वल हळूहळू वाढवत नेत (म्हणजे 1/100, 1/50, 1/40 असे स्लो करत) नेले व स्पॉट मीटरींग वापरून तिच्या चेहर्‍यावर व बाजूच्या सारख्याच टोनॅलिटीच्या वस्तूंवर स्पॉट मीटरींग करून पाहिले. तरीही कॅमेरा तिचा चेहरा उद्भासित करायला खूपच दीर्घ शटर इन्टर्वल घेत होता. तेवढ्या वेळात ती हमखास हलली असती. म्हणून मग ऋणात्मक एक्स्पोजर कॉम्पेन्सेशन वापरून कॅमेर्‍याला गडद उद्भासनाची प्रतिमा घ्यायला लावली. नंतर प्रतिमासंस्करणात मग चेहरा व्यवस्थित एक्स्पोज होईल इतपत प्रखरता वाढवली. या सर्व प्रकारात एक हाय-की पोर्ट्रेट प्रतिमा मला मिळाली.

उदाहरण २.
MatrixMeteringInPortrait
इथे गडद, प्रखर व मध्यम टोनच्या घटकांचा प्रतिमाचौकटीत योग्य समावेश होता. तरीही तिच्या चेहर्‍यावरील टोनल डिटेल्स व्यवस्थित यावेत यासाठी -2/3 EV इतके उद्भासन समायोजन कमी केले व मॅट्रिक्स मीटरींग ठेवले. आधी f/1.8 पासून सुरुवात करून शेवटी सर्व चेहरा नीट फोकसमध्ये यावा यासाठी f/5.6 इतकी लेन्स स्टॉप-डाउन केली. अ‍ॅपर्चर प्रायोरिटीमध्ये मग अंतिम प्रतिमा घेतली. उद्भासन समायोजन किंचित ऋण ठेवले नसते तर चेहर्‍याची टोनॅलिटी जपण्याऐवजी कॅमेर्‍याने तिच्या कपड्यांची व बनीची टोनॅलिटी उद्भासित केली असती व चेहरा थोडा ओवरएक्स्पोज झाला असता. किंचित अंडरएक्स्पोज प्रतिमेतील शॅडो डिटेल्स मिळवणे त्यामानाने सोपे असते पण ब्लोआउट झालेल्या ओवरएक्स्पोज प्रतिमेतील हायलाइट्स पुन्हा आणणे कठीण असते.

एस 14/07/2014 - 23:42
इषय आवघाड हाय म्हूनशान लोकास्नी परतिसाद द्याया टंकाळा येवू न्हाई यापरीस दरेक लेखाखालती आमी येकेक लय इनोदी ज्योक लालटुचुक आकशरात दर टायमाला टाकीत र्‍हायतो त्ये कोनी वाचायलंय का नाय कं बुवा? च्यामारी... *new_russian*

मधुरा देशपांडे 14/07/2014 - 23:51
अतिशय उत्तम लेखमाला आहे ही. अगदी सविस्तर आणि सोदाहरण, शक्य तेवढे सोप्या शब्दात. मला यातले फारसे (खरंतर काहीच) कळत नाही. पण माझा नवरा हे लेख आवर्जून वाचतो. शक्य तिथे यातल्या माहितीचा उपयोग देखील करतो. त्याच्यातर्फे लेखमालेसाठी अनेक धन्यवाद. :)

एस 15/07/2014 - 00:02
धन्यवाद मधुराताई. त्यांनाही मिपाचे सदस्यत्व घ्यायचे निमंत्रण द्या तसेच तुम्ही लोकांनी काढलेले फोटोही कलादालनात टाका. मिपाकरांना पहायला आवडतील.

३_१४ विक्षिप्त अदिती 15/07/2014 - 03:58
हा भाग तांत्रिक फार झाला आहे याच्याशी सहमत. पण या तंत्राच्या जोडीला, विषयानुरूप मुद्दाम कमी किंवा (भगभगीत, कोरडेपणा दाखवण्यासाठी) जास्त एक्सपोज केलेले फोटो, एचडीआर यांच्याबद्दलही माहिती वाचायला आणि उदाहरणं पहायला आवडेल. (कदाचित त्यामुळे लेखनातला कोरडेपणा कमी होईल.)

एस 15/07/2014 - 08:24
तशी उदाहरणे व आकृत्या देणे आवश्यक होते. शिवाय साध्या पॉइन्ट-अ‍ॅण्ड-शूट वर पण कसे वापरायचे हेही सांगायचे होते. पण एवढा लेख लिहितालिहिताच मी कंटाळलो. आणि लेखात सगळं घुसडण्याऐवजी प्रतिसादातून सांगूया म्हणून टाळले. टप्प्याटप्प्याने टाकत राहतो.

प्रचेतस 15/07/2014 - 12:11
धन्यवाद ह्या भागाबद्दल. स्पा आणि चौराकाका ह्यांच्या प्रतिसाद/उपप्रतिसादांवरूनही बरीच नवी माहिती कळाली. हा लेख सोबत ठेवूनच कॅमेरा हाती घेऊन प्रयोग करावे लागतील तेव्हा मीटरींग अजून थोडे जास्त समजेल असे वाटते. हा लेख बराच तांत्रिक असल्याने दोन तीनदा वाचावा लागला पण अतिशय सखोल आणि अचूकतेने परीपूर्ण आहे. परत एकदा लेख वाचून शंका विचारेनच. अंधार्‍या भागातील (विशेषतः लेण्यांच्या) छायाचित्रणाचा विचार केल्याबद्दल विशेष धन्यवाद. ग्रे कार्ड कसे वापरावे ते समजले नाही. ते लेन्सच्या पुढ्यात अडकवायचे(फिल्टर सारखे) किंवा कसे?

एस 17/07/2014 - 00:19
खूपखूप धन्यवाद वल्ली!
ग्रे कार्ड कसे वापरावे ते समजले नाही. ते लेन्सच्या पुढ्यात अडकवायचे(फिल्टर सारखे) किंवा कसे?
उदाहरणासाठी खालील प्रतिमा पहा. GrayCardUseInMetering वरील प्रतिमेची उद्भासन मूल्यसंगती अशी आहे. अ‍ॅपर्चर: f/8 शटर इन्टर्वल: 1/500s आयएसओ: ISO 100 मीटरींग: Spot उद्भासन समायोजन: -2/3EV      ग्रे कार्ड हे लेन्सला अडकवायचे नसते. ग्रे कार्ड एका क्षणासाठी विसरून जा. समोर फक्त तुमची विषयवस्तू आहे असे समजा. प्रकाश तुम्हांला हवा त्यापेक्षा कमी किंवा जास्त आहे. त्यामुळे कॅमेरा मीटर चुकीचे उद्भासन सुचवणार याची खात्री आहे. म्हणून तुम्ही स्पॉट मीटरींग वापरायचा निर्णय घेतला आहे. पण समोरच्या दृश्यातील कोणत्या घटकावर मीटरींग करावे हे समजत नाहीये कारण आपली दृष्टी कृष्णधवल प्रकारात पाहू शकत नाही. समोरचे सगळेच रंगीत दिसत असल्याने त्यातला कोणता भाग मध्यम टोनॅलिटीच्या आसपास जाणारा असेल हे नक्की समजत नाहीये. उदा. वरील प्रतिमेत जी छोटी पाने एकदम अंधारलेल्या पार्श्वभूमीवर प्रकाशझोतात आल्यासारखी वाटताहेत तसे ते दृश्य प्रत्यक्षात नव्हते. प्रकाश खूप जास्त होता आणि आजूबाजूचे गवत, झुडुपे, खळग्याच्या पार्श्वभूमीमधील डिटेल्स हे सर्व नजरेला सहज जाणवत होते. पण मला फक्त ती सोनेरी पिवळी पानेच प्रतिमेत घ्यायची होती तेही कोणतेही पोस्टप्रोसेसिंग मॅजिक न करता. म्हणजेच मला खालील पर्याय उपलब्ध होते - अ‍ॅपर्चर - हे इतके जास्त ठेवायचे होते की पार्श्वभूमी धूसर येईल (बोके इफेक्ट) पण संपूर्ण पाने फोकस होतील इतके लहानही. म्हणून मी f/8 निवडले. आयएसओ - कमीतकमी प्रकाश संवेदकावर टिपला जावा यासाठी आयएसओ किमान पातळीवर ठेवणे आवश्यक होते, म्हणून ISO 100. शटर इन्टर्वल - हे इतके फास्ट हवे होते की कमी प्रकाशातील पार्श्वभूमी संपूर्ण गडद यावी आणि फक्त ही पानेच टिपली जावीत. शिवाय वार्‍याने पाने सारखी हलतही होती.      ह्या शटर इन्टर्वलचे मूल्य ठरवण्यासाठी मला ट्रायल-अ‍ॅण्ड-एरर मध्ये वेळ घालवायचा नव्हता म्हणून मी फक्त पानांवर उद्भासन मापन करायचे ठरवले. पण पाने तर जास्त प्रकाशित होती. त्यामुळे मध्यम टोनॅलिटीची एकही वस्तू प्रतिमेच्या चौकटीत नव्हती. मग मीटरींग करणार कसे?      इथे मग तुमच्या मदतीला येते 'ग्रे कार्ड'. मी प्रकाशाची दिशा कोणती आहे ते पाहिले. सूर्य जवळजवळ माथ्यावर होता. (आकृती पहा.) मग मी ग्रे कार्ड पानांसारखेच कॅमेर्‍याच्या दिशेने करडा पृष्ठभाग येईल असे, पण सूर्याच्या दिशेने किंचित तिरपे असे कॅमेर्‍यासमोर धरले जेणेकरून कॅमेरा त्या ग्रे कार्डवरून परावर्तित होणार्‍या प्रकाशावरून स्पॉट मीटरींग मोडमध्ये उद्भासनमापनाची आकडेमोड करू शकेल.
     ग्रे कार्ड वापरण्याच्या बर्‍याच पद्धती आहेत. त्यातल्या त्यात सोपी पद्धत खाली देत आहे. १. ग्रे कार्ड तुमच्या विषयवस्तूवर जो प्रकाश पडत आहे त्याच प्रकाशात असायला हवे. कॅमेरा स्पॉट किंवा पार्शल मीटरींग मोडमध्ये ठेवा. A Priority किंवा S Priority मोड जो हवा तो निवडून ठेवा. २. विषयवस्तूवर लेन्स संकेंद्रीत करा व फोकस लॉक करून ठेवा. ३. ग्रे कार्ड विषयवस्तू जवळ असेल तर विषयवस्तूच्याच प्रतलात शेजारी तुमच्या सहाय्यकाला धरायला सांगा. किंवा स्वतः हातानेच कॅमेर्‍याच्या समोर थोडे लांब धरा. ४. ग्रे कार्डची दिशा - कॅमेर्‍याकडे असायला हवी. प्रकाश खूपच बाजूने येत असेल व तुम्हांला विषयवस्तूची प्रकाशाकडील बाजूच उद्भासित करायची असेल तर ग्रे कार्डही त्याच कोनात धरा. समजा सावलीतली बाजू उद्भासित करायची असेल तर ग्रे कार्ड प्रकाशाच्या दिशेला त्याप्रमाणात तिरपे येईल असे धरा. उदा. बॅकलिट पोर्ट्रेटमध्ये प्रकाश विषयवस्तूच्या मागून आणि कॅमेर्‍याच्या थेट समोरून येतो. तेव्हा ग्रे कार्डही विषयवस्तूप्रमाणेच प्रकाशाच्या उलट धरले पाहिजे. ५. चित्रचौकटीत ग्रे कार्ड योग्य पद्धतीने आले की कॅमेर्‍याचा मीटर काय वाचन दर्शवतोय ते पहा व मॅन्युअल मोडमध्ये जाऊन शटर इन्टर्वल/अ‍ॅपर्चर तसे सेट करा. ६. ग्रे कार्ड बाजूला करा व छायाचित्र घ्या. ग्रे कार्डवर फोकस करू नका. स्पॉट मीटरींग वापरत असाल तर ग्रे कार्ड व्ह्यूफाइंडरच्या मधोमध आले पाहिजे. नाहीतर कॅमेरा चित्रचौकटीत ग्रे कार्ड असूनही भलतीकडेच मीटरींग करत बसेल. हे टाळण्यासाठी आधी ग्रे कार्डवर मीटरींग करून घ्या व मग कॉम्पोझिशन किंचित बदलून छायाचित्र घ्या.      हे सगळं वाचताना अवघड वाटेल, पण एकदा सराव झाला की अजिबात न चुकता तुम्ही मीटरींग स्वतःचे स्वतःच करू लागाल.

डॉ सुहास म्हात्रे 15/07/2014 - 12:48
सखोल महितीने भरलेली मालिका ! माझ्यासारख्या "दिसलेले काही डोळ्यांना आवडले की जमेल तसे कॅमेर्‍याने टिपावे" या तत्वावर चालणार्‍या माझ्यासारख्याला हे जरा भारी पडले तर आश्चर्य काय ! पण परत परत वाचले तर थोsssडेसे डोस्क्यात जाईल अशी आशा आहे ! तुमच्या व्यासंगासाठी __/\__

एस 17/07/2014 - 00:32
आवर्जून प्रतिसाद दिल्याबद्दल मनापासून आभार. तुमच्याच वाक्यात या कलेचेही सौंदर्य सामावलेले आहे. कुठलेही छायाचित्र आधी छायाचित्रकाराच्या मनात तयार होते. ते कॅमेर्‍यात टिपणे हा तांत्रिक कौशल्याचा भाग झाला. आधी दृष्टीला दिसले तर पाहिजे. हाच नियम सर्वच कलांना लागू आहे. या मालिकेचा उद्देश केवळ तांत्रिक माहितीचा भडिमार करून वाचकांना प्रभावित करणे हा नसून आधी छायाचित्रकाराची दृष्टी विकसित करणे व तिला तांत्रिकतेची जोड देऊन मूर्त स्वरूप देणे या दोन्ही बाबी ठसवणे हा आहे. यात आपल्यासारख्या दर्दी वाचकांचे प्रतिसाद माझा उत्साह वाढवत असतात. पुनरेकवार आभार. *smile*

अकिलिज 16/07/2014 - 19:49
__/\__ अक्षरशः कोपरापासून नमस्कार. आजवर हे सगळं ईंग्रजीतून वाचताना टाळक्यात घुसतच नव्हतं. मराठीतून वाचताना परत एकदा गोडी निर्माण झाली. खासकरून एखादा विषय हळूह्ळू पचनी पडेल अशा भाषेत लिहीणं यासाठी मनापासून धन्यवाद. अप्रत्यक्षपणे बर्याच जणांच्या मनातले प्रश्न सोडवले गेले आहेत. माझ्या सर्व छायाचित्रकार मित्रांनी दरवेळी लिंका ढकल्यावर आपले आभार मानण्यास सांगितले आहेत.

एस 17/07/2014 - 00:38
ह्या विषयावर इंग्रजीत अक्षरशः ढिगाने माहिती उपलब्ध असली तरी मराठीत तेही ऑनलाइन असे लेखन फारच कमी झाले आहे. छायाचित्रणाच्या क्षेत्रातील पारिभाषिक संज्ञा मूळ इंग्रजीतून वाचणे बर्‍याचजणांना सहज जमतेही. पण तेच मराठीत आणताना अतिरूक्षता व अगम्यता टाळून फक्त मराठी तोंडावळा मात्र जपणे हा उद्देश ठेवायचा प्रयत्न केला आहे. थोडे अवजड वाटतेही. पण ह्या गोष्टी मराठीत पुनःपुन्हा लिहिल्या-वाचल्या-बोलल्यामुळे व्यवहारातही जरूर रुळतील असा आशावाद आहे. तुमच्या मित्रांना या लेखमालेची मदत होतेय हे वाचून छान वाटले. त्यांनाही माझे धन्यवाद जरूर कळवा. तसेच काही प्रश्न वा शंका असतील तर तुमच्यामार्फत विचारले तरी चालतील. धन्यवाद.

आतिवास 17/07/2014 - 10:17
फोटो तर बरेच काढते मी - पण हौस म्हणून. इतका विचार कधी केला नाही. इतका विचार मी करत बसले तर फोटो काढायचे राहून जाईल असे वाटते! अर्थात त्यामुळे बिघडणार काहीच नाही म्हणा ;-)

चौकटराजा 17/07/2014 - 10:30
जाता जाता शास्त्रीय संगीत ऐकणे व ते समजून उमजून ऐकणे यात रसास्वास्दात नक्की फरक पडतो असा अनुभव आहे. तसेच चित्र माध्यमाचे ही असते. विचारपूर्वक फोटो काढणे यात पक्षी. प्राणी, लाटा , लहान मुले याना स्थान कमीच. तरीही तंत्र समजून घेतल्याने फूटबॉल खेळणारे , नर्तकी पंख पसरून अस्मानात संचार करणारे पक्षी यांचे प्रत्ययकारी फोटो काढता येतात. अगदी डिस्टोर्शन ,कलर अब्रेझन ई सखोल बाजू समजून घेतल्या नाहीत तरी फोकसिंग. कम्पोसिशन व प्रकाश या तीन महत्वाच्या बाजू देखील फोटोला एक दर्जा देऊन जातात.

आतिवास 17/07/2014 - 10:40
सहमत आहे. तांत्रिक बाबी शिकायची इच्छा जरूर आहे; त्यामुळे फोटोंचा दर्जा सुधारेल. आणि मुख्य म्हणजे एखादी गोष्ट समजून उमजून करण्यात जास्त आनंद असतो. त्या दृष्टीने ही लेखमाला अत्यंत उपयोगी आहे, वाचते आहे. माझा प्रतिसाद वाचणा-याच्या मनात लेखमालिकेविषयी माझे मत चांगले नाही असा (गैर)समज निर्माण करेल हे ध्यानात आले नव्हते; त्याबद्दल माफ करा.

एस 17/07/2014 - 12:06
कुठेही गेलो की एकतर आपल्या हातात खूप कमी वेळ असतो. त्यामुळे केवळ आठवणी जपून ठेवाव्यात यासाठी आपण पटकन फोटो काढून घ्यायला प्राधान्य देतो. फोटो बरे आले की तेवढं पुरेसं असतं. पण त्यातही छायाचित्रणाचे तांत्रिक ज्ञान असेल तर तुम्ही चांगल्या दर्जाचे फोटो अधिक वेगाने काढू शकाल. पर्यायाने तुमचा स्मृतिठेवा अधिक सुंदर होईल. दुसरे असे की, भेट द्यायचा उद्देशच जर छायाचित्रण हा असेल तर मग तेवढा निवांतपणा हातात राखून ठेवायलाच लागतो. अशा वेळी थोड्या वेळात जास्तीतजास्त फोटो काढण्यापेक्षा तेवढ्याच वेळात कमी परंतु उच्च अभिरूचिमूल्याचे फोटो काढता येतील. माझा अनुभव असा आहे की एकदा या सगळ्या तांत्रिक गोष्टींचा सराव झाला की चांगले फोटोही खूप कमी वेळात घेता येतात. याचे उदाहरण म्हणजे डेप्थ ऑफ् फिल्ड. किती अ‍ॅपर्चर ठेवले की हवी तशी DoF मिळेल याचा ठोकताळा असणे, हातात कॅमेरा धरून फोटो काढणार असाल तर प्रतिमा शार्प येण्यासाठी किमान किती शटर इन्टर्वल वापरायचे, कॅमेरा नक्की कुठे फोकस करत आहे व त्याच्या अंगभूत मर्यादा सांभाळूनही त्याच्याकडून चांगले फोटो कसे काढवून घ्यायचे याचा सराव होत राहतो व नंतर तुम्हांला ऑटो मोड वापरायची गरज जवळजवळ कधीच भासत नाही. कुणी असे म्हणेल की आजकाल डिजिटल कॅमेर्‍यांमुळे कितीही फोटो काढता येतात व ते कसे आले आहेत ते लगेच दिसतेही. त्यानुसार समायोजन करायचे व परत फोटो काढायचा. पण कॅमेर्‍याचा एलसीडी स्क्रीन ही कॅमेर्‍यातली सर्वात बेभरवशाची गोष्ट आहे. एलसीडीवर फोटो तेव्हा चांगला दिसत असला तरी नंतर मॉनिटरवर १००% झूम करून पाहिल्यावर कळते की काहीतरी राहून गेलं. :-) कॅमेर्‍याचा मेंदू माणसातल्या कलाकाराच्या क्षमतेपेक्षा मोठा असूच शकत नाही एवढं लक्षात ठेवलं तरी पुरे.

एस 17/07/2014 - 18:55
मला पहिला फोटो आवडला. त्यातली उत्स्फूर्तता छान टिपलीय. हॉरिझॉन्टल फ्रेमिंगही छान वाटले. दोन्ही प्रतिमांमध्ये डायनॅमिक रेंज (रंगभेदन क्षमता) जर फिल्म असती तर अजून छान आली असती असे वाटले. तुम्ही sRGB ऐवजी Adobe RGB कलरस्पेस वापरून पहा.

मदनबाण 18/07/2014 - 06:51
वाह... काही गोष्टी नव्याने समजल्या ! :) नेहमी प्रमाणेच वाचनखूण साठवुन ठेवली आहे. आणि हो... ते लाल रंगातल आम्ही वाचतो बरं का. ;) आजची स्वाक्षरी :- Malaysia jet crashes in east Ukraine conflict zone

चौकटराजा 14/07/2014 - 06:21
एखादा माणूस एखाद्या विषयाच्या पाठीमागे किती प्रामाणिकपणे लागतो. याचा उत्तम नमुना म्हणजे हा लेख.यातील शिल्होटीचे व एक्पोझर कॉम्पेन्सेशन्चे उदा. अगदी खास म्हणावे लागेल. शेवटी तंत्र काहीही म्हणत असले तरी छायाचित्रकाराला काय प्रामुख्याने दाखवायचे आहे हे महत्वाचे. मानवी डोळ्याची टोन वाचनाची क्षमता मग कृष्णधवल व मग रंगीत फिल्म व मग डिजिटल हे बरेच काही सांगून जाते. उदा. पारदर्शक वा अर्धपारदर्शक वस्तू मधून पलिकडील वस्तूचे ज्ञान मानवी डोळ्याला जितके अचूक होते तितके भारी कॅमेर्याला देखील होत नाही असे दिसून येते. अचूक फोकसिंग नंतर अचूक प्रकाश हा दुसर्‍या क्रमांकाचा महत्वाचा घटक आहे. कारण त्याने रंग ,कॉन्ट्रास्ट सारच घडत व बिघडत जात असते. पण मीटरिंग हा एक दुर्लक्षित भाग रहातो.यातील वादळाच्या मोनोक्रोम पार्शवभूमीवर रंगीत कपडे घातलेल्या बायका हे केंद्रित प्रकाशमापनाचे किती अचूक उदाहरण ठरावे. स्वॅप भाउ धन्यवाद. निदान यातून काही जणांचे मीटरिंग व एक्पोझर स्टॉपस या फिचरवर लक्ष गेले तरी खूप.

एस 14/07/2014 - 11:00
तुम्ही किती बारकाईने लेख वाचलाय हे प्रतिसादावरून कळतंय.
निदान यातून काही जणांचे मीटरिंग व एक्पोझर स्टॉपस या फिचरवर लक्ष गेले तरी खूप.
बरोबर. छायाचित्रणाचा हा भाग पुष्कळशा छायाचित्रकारांकडून दुर्लक्षिला जातो. नवोदितांना तर यातील तांत्रिकतेने हा विषय फारच बोजड व नीरस वाटतो.

मोहन 14/07/2014 - 10:30
अप्रतीम लेखमाले बद्दल धन्यवाद !

चौकटराजा 14/07/2014 - 12:52
http://digital-photography-school.com/metering-modes-explained/ या लिंकवर एकच फोटो जनरल ग्रीड रिडिंग, सेंट्रल ग्रीड रीडिंग प्लस ग्रीड अराउंड सेंटर व फक्त सेट्रल ग्रीड या तिन्ही पद्धतीनी फोटो कसा येतो ते दाखविले आहे. आपण ज्यावेळी रिम लाईट असलेले मिडशॉट किंवा क्लोज अप्स काढतो त्यावेळी त्या कट लाईटसनी चित्रात गोडवा तसेच त्रिमिती निर्माण होते. ( जी फ्लॅश असला की मार खाते) अशावेळी मागील जास्त लाईटमुळे ओठ डोळे गाल ई मात्र अंधारलेले येतात. ते येऊ नयेत म्हणून बॅक लाईटला मीटरिंग मधून वगळावे लागते . अशा वेळी फोटूतील सर्व मॅट्रिक्समधील प्रकाशाचा विचार करून चालतच नाही. अशा वेळी या इतर दोन मीटरिंग मोडचा फार उपयोग होतो.

एस 14/07/2014 - 23:34
खालील उदाहरणे पहा.
उदाहरण १.
SpotMeteringInPortrait या प्रतिमेत मी एका लहान मुलीला कॅमेर्‍यात कैद करण्याचा प्रयत्न करत होतो. ती खेळण्यात मग्न होती आणि फोटोसाठी न हलता पोज देण्याच्या मूडमध्ये नव्हती. सर्व प्रकाश कॅमेर्‍याच्या दिशेने समोरून येत होता आणि अशा परिस्थितीत मॅट्रिक्स किंवा सेन्टरवेटेड अ‍ॅवरेज मीटरींगने पार्श्वभूमीही लक्षात घेऊन उद्भासन काढले असते. प्रतिमा स्पष्ट यावी म्हणून फास्ट शटर इन्टर्वल वापरायचा होता. लेन्सचे कमाल अ‍ॅपर्चर हे f/5.6 इतकेच होते. म्हणजेच मला कमी आयएसओ वाढवणे हाच पर्याय होता. तरीही नॉइज टाळण्यासाठी मी आयएसओ ४०० पर्यंतच वाढवायचा निर्णय घेतला. शटर प्रायोरिटी मोडमध्ये शटर इन्टर्वल हळूहळू वाढवत नेत (म्हणजे 1/100, 1/50, 1/40 असे स्लो करत) नेले व स्पॉट मीटरींग वापरून तिच्या चेहर्‍यावर व बाजूच्या सारख्याच टोनॅलिटीच्या वस्तूंवर स्पॉट मीटरींग करून पाहिले. तरीही कॅमेरा तिचा चेहरा उद्भासित करायला खूपच दीर्घ शटर इन्टर्वल घेत होता. तेवढ्या वेळात ती हमखास हलली असती. म्हणून मग ऋणात्मक एक्स्पोजर कॉम्पेन्सेशन वापरून कॅमेर्‍याला गडद उद्भासनाची प्रतिमा घ्यायला लावली. नंतर प्रतिमासंस्करणात मग चेहरा व्यवस्थित एक्स्पोज होईल इतपत प्रखरता वाढवली. या सर्व प्रकारात एक हाय-की पोर्ट्रेट प्रतिमा मला मिळाली.

उदाहरण २.
MatrixMeteringInPortrait
इथे गडद, प्रखर व मध्यम टोनच्या घटकांचा प्रतिमाचौकटीत योग्य समावेश होता. तरीही तिच्या चेहर्‍यावरील टोनल डिटेल्स व्यवस्थित यावेत यासाठी -2/3 EV इतके उद्भासन समायोजन कमी केले व मॅट्रिक्स मीटरींग ठेवले. आधी f/1.8 पासून सुरुवात करून शेवटी सर्व चेहरा नीट फोकसमध्ये यावा यासाठी f/5.6 इतकी लेन्स स्टॉप-डाउन केली. अ‍ॅपर्चर प्रायोरिटीमध्ये मग अंतिम प्रतिमा घेतली. उद्भासन समायोजन किंचित ऋण ठेवले नसते तर चेहर्‍याची टोनॅलिटी जपण्याऐवजी कॅमेर्‍याने तिच्या कपड्यांची व बनीची टोनॅलिटी उद्भासित केली असती व चेहरा थोडा ओवरएक्स्पोज झाला असता. किंचित अंडरएक्स्पोज प्रतिमेतील शॅडो डिटेल्स मिळवणे त्यामानाने सोपे असते पण ब्लोआउट झालेल्या ओवरएक्स्पोज प्रतिमेतील हायलाइट्स पुन्हा आणणे कठीण असते.

एस 14/07/2014 - 23:42
इषय आवघाड हाय म्हूनशान लोकास्नी परतिसाद द्याया टंकाळा येवू न्हाई यापरीस दरेक लेखाखालती आमी येकेक लय इनोदी ज्योक लालटुचुक आकशरात दर टायमाला टाकीत र्‍हायतो त्ये कोनी वाचायलंय का नाय कं बुवा? च्यामारी... *new_russian*

मधुरा देशपांडे 14/07/2014 - 23:51
अतिशय उत्तम लेखमाला आहे ही. अगदी सविस्तर आणि सोदाहरण, शक्य तेवढे सोप्या शब्दात. मला यातले फारसे (खरंतर काहीच) कळत नाही. पण माझा नवरा हे लेख आवर्जून वाचतो. शक्य तिथे यातल्या माहितीचा उपयोग देखील करतो. त्याच्यातर्फे लेखमालेसाठी अनेक धन्यवाद. :)

एस 15/07/2014 - 00:02
धन्यवाद मधुराताई. त्यांनाही मिपाचे सदस्यत्व घ्यायचे निमंत्रण द्या तसेच तुम्ही लोकांनी काढलेले फोटोही कलादालनात टाका. मिपाकरांना पहायला आवडतील.

३_१४ विक्षिप्त अदिती 15/07/2014 - 03:58
हा भाग तांत्रिक फार झाला आहे याच्याशी सहमत. पण या तंत्राच्या जोडीला, विषयानुरूप मुद्दाम कमी किंवा (भगभगीत, कोरडेपणा दाखवण्यासाठी) जास्त एक्सपोज केलेले फोटो, एचडीआर यांच्याबद्दलही माहिती वाचायला आणि उदाहरणं पहायला आवडेल. (कदाचित त्यामुळे लेखनातला कोरडेपणा कमी होईल.)

एस 15/07/2014 - 08:24
तशी उदाहरणे व आकृत्या देणे आवश्यक होते. शिवाय साध्या पॉइन्ट-अ‍ॅण्ड-शूट वर पण कसे वापरायचे हेही सांगायचे होते. पण एवढा लेख लिहितालिहिताच मी कंटाळलो. आणि लेखात सगळं घुसडण्याऐवजी प्रतिसादातून सांगूया म्हणून टाळले. टप्प्याटप्प्याने टाकत राहतो.

प्रचेतस 15/07/2014 - 12:11
धन्यवाद ह्या भागाबद्दल. स्पा आणि चौराकाका ह्यांच्या प्रतिसाद/उपप्रतिसादांवरूनही बरीच नवी माहिती कळाली. हा लेख सोबत ठेवूनच कॅमेरा हाती घेऊन प्रयोग करावे लागतील तेव्हा मीटरींग अजून थोडे जास्त समजेल असे वाटते. हा लेख बराच तांत्रिक असल्याने दोन तीनदा वाचावा लागला पण अतिशय सखोल आणि अचूकतेने परीपूर्ण आहे. परत एकदा लेख वाचून शंका विचारेनच. अंधार्‍या भागातील (विशेषतः लेण्यांच्या) छायाचित्रणाचा विचार केल्याबद्दल विशेष धन्यवाद. ग्रे कार्ड कसे वापरावे ते समजले नाही. ते लेन्सच्या पुढ्यात अडकवायचे(फिल्टर सारखे) किंवा कसे?

एस 17/07/2014 - 00:19
खूपखूप धन्यवाद वल्ली!
ग्रे कार्ड कसे वापरावे ते समजले नाही. ते लेन्सच्या पुढ्यात अडकवायचे(फिल्टर सारखे) किंवा कसे?
उदाहरणासाठी खालील प्रतिमा पहा. GrayCardUseInMetering वरील प्रतिमेची उद्भासन मूल्यसंगती अशी आहे. अ‍ॅपर्चर: f/8 शटर इन्टर्वल: 1/500s आयएसओ: ISO 100 मीटरींग: Spot उद्भासन समायोजन: -2/3EV      ग्रे कार्ड हे लेन्सला अडकवायचे नसते. ग्रे कार्ड एका क्षणासाठी विसरून जा. समोर फक्त तुमची विषयवस्तू आहे असे समजा. प्रकाश तुम्हांला हवा त्यापेक्षा कमी किंवा जास्त आहे. त्यामुळे कॅमेरा मीटर चुकीचे उद्भासन सुचवणार याची खात्री आहे. म्हणून तुम्ही स्पॉट मीटरींग वापरायचा निर्णय घेतला आहे. पण समोरच्या दृश्यातील कोणत्या घटकावर मीटरींग करावे हे समजत नाहीये कारण आपली दृष्टी कृष्णधवल प्रकारात पाहू शकत नाही. समोरचे सगळेच रंगीत दिसत असल्याने त्यातला कोणता भाग मध्यम टोनॅलिटीच्या आसपास जाणारा असेल हे नक्की समजत नाहीये. उदा. वरील प्रतिमेत जी छोटी पाने एकदम अंधारलेल्या पार्श्वभूमीवर प्रकाशझोतात आल्यासारखी वाटताहेत तसे ते दृश्य प्रत्यक्षात नव्हते. प्रकाश खूप जास्त होता आणि आजूबाजूचे गवत, झुडुपे, खळग्याच्या पार्श्वभूमीमधील डिटेल्स हे सर्व नजरेला सहज जाणवत होते. पण मला फक्त ती सोनेरी पिवळी पानेच प्रतिमेत घ्यायची होती तेही कोणतेही पोस्टप्रोसेसिंग मॅजिक न करता. म्हणजेच मला खालील पर्याय उपलब्ध होते - अ‍ॅपर्चर - हे इतके जास्त ठेवायचे होते की पार्श्वभूमी धूसर येईल (बोके इफेक्ट) पण संपूर्ण पाने फोकस होतील इतके लहानही. म्हणून मी f/8 निवडले. आयएसओ - कमीतकमी प्रकाश संवेदकावर टिपला जावा यासाठी आयएसओ किमान पातळीवर ठेवणे आवश्यक होते, म्हणून ISO 100. शटर इन्टर्वल - हे इतके फास्ट हवे होते की कमी प्रकाशातील पार्श्वभूमी संपूर्ण गडद यावी आणि फक्त ही पानेच टिपली जावीत. शिवाय वार्‍याने पाने सारखी हलतही होती.      ह्या शटर इन्टर्वलचे मूल्य ठरवण्यासाठी मला ट्रायल-अ‍ॅण्ड-एरर मध्ये वेळ घालवायचा नव्हता म्हणून मी फक्त पानांवर उद्भासन मापन करायचे ठरवले. पण पाने तर जास्त प्रकाशित होती. त्यामुळे मध्यम टोनॅलिटीची एकही वस्तू प्रतिमेच्या चौकटीत नव्हती. मग मीटरींग करणार कसे?      इथे मग तुमच्या मदतीला येते 'ग्रे कार्ड'. मी प्रकाशाची दिशा कोणती आहे ते पाहिले. सूर्य जवळजवळ माथ्यावर होता. (आकृती पहा.) मग मी ग्रे कार्ड पानांसारखेच कॅमेर्‍याच्या दिशेने करडा पृष्ठभाग येईल असे, पण सूर्याच्या दिशेने किंचित तिरपे असे कॅमेर्‍यासमोर धरले जेणेकरून कॅमेरा त्या ग्रे कार्डवरून परावर्तित होणार्‍या प्रकाशावरून स्पॉट मीटरींग मोडमध्ये उद्भासनमापनाची आकडेमोड करू शकेल.
     ग्रे कार्ड वापरण्याच्या बर्‍याच पद्धती आहेत. त्यातल्या त्यात सोपी पद्धत खाली देत आहे. १. ग्रे कार्ड तुमच्या विषयवस्तूवर जो प्रकाश पडत आहे त्याच प्रकाशात असायला हवे. कॅमेरा स्पॉट किंवा पार्शल मीटरींग मोडमध्ये ठेवा. A Priority किंवा S Priority मोड जो हवा तो निवडून ठेवा. २. विषयवस्तूवर लेन्स संकेंद्रीत करा व फोकस लॉक करून ठेवा. ३. ग्रे कार्ड विषयवस्तू जवळ असेल तर विषयवस्तूच्याच प्रतलात शेजारी तुमच्या सहाय्यकाला धरायला सांगा. किंवा स्वतः हातानेच कॅमेर्‍याच्या समोर थोडे लांब धरा. ४. ग्रे कार्डची दिशा - कॅमेर्‍याकडे असायला हवी. प्रकाश खूपच बाजूने येत असेल व तुम्हांला विषयवस्तूची प्रकाशाकडील बाजूच उद्भासित करायची असेल तर ग्रे कार्डही त्याच कोनात धरा. समजा सावलीतली बाजू उद्भासित करायची असेल तर ग्रे कार्ड प्रकाशाच्या दिशेला त्याप्रमाणात तिरपे येईल असे धरा. उदा. बॅकलिट पोर्ट्रेटमध्ये प्रकाश विषयवस्तूच्या मागून आणि कॅमेर्‍याच्या थेट समोरून येतो. तेव्हा ग्रे कार्डही विषयवस्तूप्रमाणेच प्रकाशाच्या उलट धरले पाहिजे. ५. चित्रचौकटीत ग्रे कार्ड योग्य पद्धतीने आले की कॅमेर्‍याचा मीटर काय वाचन दर्शवतोय ते पहा व मॅन्युअल मोडमध्ये जाऊन शटर इन्टर्वल/अ‍ॅपर्चर तसे सेट करा. ६. ग्रे कार्ड बाजूला करा व छायाचित्र घ्या. ग्रे कार्डवर फोकस करू नका. स्पॉट मीटरींग वापरत असाल तर ग्रे कार्ड व्ह्यूफाइंडरच्या मधोमध आले पाहिजे. नाहीतर कॅमेरा चित्रचौकटीत ग्रे कार्ड असूनही भलतीकडेच मीटरींग करत बसेल. हे टाळण्यासाठी आधी ग्रे कार्डवर मीटरींग करून घ्या व मग कॉम्पोझिशन किंचित बदलून छायाचित्र घ्या.      हे सगळं वाचताना अवघड वाटेल, पण एकदा सराव झाला की अजिबात न चुकता तुम्ही मीटरींग स्वतःचे स्वतःच करू लागाल.

डॉ सुहास म्हात्रे 15/07/2014 - 12:48
सखोल महितीने भरलेली मालिका ! माझ्यासारख्या "दिसलेले काही डोळ्यांना आवडले की जमेल तसे कॅमेर्‍याने टिपावे" या तत्वावर चालणार्‍या माझ्यासारख्याला हे जरा भारी पडले तर आश्चर्य काय ! पण परत परत वाचले तर थोsssडेसे डोस्क्यात जाईल अशी आशा आहे ! तुमच्या व्यासंगासाठी __/\__

एस 17/07/2014 - 00:32
आवर्जून प्रतिसाद दिल्याबद्दल मनापासून आभार. तुमच्याच वाक्यात या कलेचेही सौंदर्य सामावलेले आहे. कुठलेही छायाचित्र आधी छायाचित्रकाराच्या मनात तयार होते. ते कॅमेर्‍यात टिपणे हा तांत्रिक कौशल्याचा भाग झाला. आधी दृष्टीला दिसले तर पाहिजे. हाच नियम सर्वच कलांना लागू आहे. या मालिकेचा उद्देश केवळ तांत्रिक माहितीचा भडिमार करून वाचकांना प्रभावित करणे हा नसून आधी छायाचित्रकाराची दृष्टी विकसित करणे व तिला तांत्रिकतेची जोड देऊन मूर्त स्वरूप देणे या दोन्ही बाबी ठसवणे हा आहे. यात आपल्यासारख्या दर्दी वाचकांचे प्रतिसाद माझा उत्साह वाढवत असतात. पुनरेकवार आभार. *smile*

अकिलिज 16/07/2014 - 19:49
__/\__ अक्षरशः कोपरापासून नमस्कार. आजवर हे सगळं ईंग्रजीतून वाचताना टाळक्यात घुसतच नव्हतं. मराठीतून वाचताना परत एकदा गोडी निर्माण झाली. खासकरून एखादा विषय हळूह्ळू पचनी पडेल अशा भाषेत लिहीणं यासाठी मनापासून धन्यवाद. अप्रत्यक्षपणे बर्याच जणांच्या मनातले प्रश्न सोडवले गेले आहेत. माझ्या सर्व छायाचित्रकार मित्रांनी दरवेळी लिंका ढकल्यावर आपले आभार मानण्यास सांगितले आहेत.

एस 17/07/2014 - 00:38
ह्या विषयावर इंग्रजीत अक्षरशः ढिगाने माहिती उपलब्ध असली तरी मराठीत तेही ऑनलाइन असे लेखन फारच कमी झाले आहे. छायाचित्रणाच्या क्षेत्रातील पारिभाषिक संज्ञा मूळ इंग्रजीतून वाचणे बर्‍याचजणांना सहज जमतेही. पण तेच मराठीत आणताना अतिरूक्षता व अगम्यता टाळून फक्त मराठी तोंडावळा मात्र जपणे हा उद्देश ठेवायचा प्रयत्न केला आहे. थोडे अवजड वाटतेही. पण ह्या गोष्टी मराठीत पुनःपुन्हा लिहिल्या-वाचल्या-बोलल्यामुळे व्यवहारातही जरूर रुळतील असा आशावाद आहे. तुमच्या मित्रांना या लेखमालेची मदत होतेय हे वाचून छान वाटले. त्यांनाही माझे धन्यवाद जरूर कळवा. तसेच काही प्रश्न वा शंका असतील तर तुमच्यामार्फत विचारले तरी चालतील. धन्यवाद.

आतिवास 17/07/2014 - 10:17
फोटो तर बरेच काढते मी - पण हौस म्हणून. इतका विचार कधी केला नाही. इतका विचार मी करत बसले तर फोटो काढायचे राहून जाईल असे वाटते! अर्थात त्यामुळे बिघडणार काहीच नाही म्हणा ;-)

चौकटराजा 17/07/2014 - 10:30
जाता जाता शास्त्रीय संगीत ऐकणे व ते समजून उमजून ऐकणे यात रसास्वास्दात नक्की फरक पडतो असा अनुभव आहे. तसेच चित्र माध्यमाचे ही असते. विचारपूर्वक फोटो काढणे यात पक्षी. प्राणी, लाटा , लहान मुले याना स्थान कमीच. तरीही तंत्र समजून घेतल्याने फूटबॉल खेळणारे , नर्तकी पंख पसरून अस्मानात संचार करणारे पक्षी यांचे प्रत्ययकारी फोटो काढता येतात. अगदी डिस्टोर्शन ,कलर अब्रेझन ई सखोल बाजू समजून घेतल्या नाहीत तरी फोकसिंग. कम्पोसिशन व प्रकाश या तीन महत्वाच्या बाजू देखील फोटोला एक दर्जा देऊन जातात.

आतिवास 17/07/2014 - 10:40
सहमत आहे. तांत्रिक बाबी शिकायची इच्छा जरूर आहे; त्यामुळे फोटोंचा दर्जा सुधारेल. आणि मुख्य म्हणजे एखादी गोष्ट समजून उमजून करण्यात जास्त आनंद असतो. त्या दृष्टीने ही लेखमाला अत्यंत उपयोगी आहे, वाचते आहे. माझा प्रतिसाद वाचणा-याच्या मनात लेखमालिकेविषयी माझे मत चांगले नाही असा (गैर)समज निर्माण करेल हे ध्यानात आले नव्हते; त्याबद्दल माफ करा.

एस 17/07/2014 - 12:06
कुठेही गेलो की एकतर आपल्या हातात खूप कमी वेळ असतो. त्यामुळे केवळ आठवणी जपून ठेवाव्यात यासाठी आपण पटकन फोटो काढून घ्यायला प्राधान्य देतो. फोटो बरे आले की तेवढं पुरेसं असतं. पण त्यातही छायाचित्रणाचे तांत्रिक ज्ञान असेल तर तुम्ही चांगल्या दर्जाचे फोटो अधिक वेगाने काढू शकाल. पर्यायाने तुमचा स्मृतिठेवा अधिक सुंदर होईल. दुसरे असे की, भेट द्यायचा उद्देशच जर छायाचित्रण हा असेल तर मग तेवढा निवांतपणा हातात राखून ठेवायलाच लागतो. अशा वेळी थोड्या वेळात जास्तीतजास्त फोटो काढण्यापेक्षा तेवढ्याच वेळात कमी परंतु उच्च अभिरूचिमूल्याचे फोटो काढता येतील. माझा अनुभव असा आहे की एकदा या सगळ्या तांत्रिक गोष्टींचा सराव झाला की चांगले फोटोही खूप कमी वेळात घेता येतात. याचे उदाहरण म्हणजे डेप्थ ऑफ् फिल्ड. किती अ‍ॅपर्चर ठेवले की हवी तशी DoF मिळेल याचा ठोकताळा असणे, हातात कॅमेरा धरून फोटो काढणार असाल तर प्रतिमा शार्प येण्यासाठी किमान किती शटर इन्टर्वल वापरायचे, कॅमेरा नक्की कुठे फोकस करत आहे व त्याच्या अंगभूत मर्यादा सांभाळूनही त्याच्याकडून चांगले फोटो कसे काढवून घ्यायचे याचा सराव होत राहतो व नंतर तुम्हांला ऑटो मोड वापरायची गरज जवळजवळ कधीच भासत नाही. कुणी असे म्हणेल की आजकाल डिजिटल कॅमेर्‍यांमुळे कितीही फोटो काढता येतात व ते कसे आले आहेत ते लगेच दिसतेही. त्यानुसार समायोजन करायचे व परत फोटो काढायचा. पण कॅमेर्‍याचा एलसीडी स्क्रीन ही कॅमेर्‍यातली सर्वात बेभरवशाची गोष्ट आहे. एलसीडीवर फोटो तेव्हा चांगला दिसत असला तरी नंतर मॉनिटरवर १००% झूम करून पाहिल्यावर कळते की काहीतरी राहून गेलं. :-) कॅमेर्‍याचा मेंदू माणसातल्या कलाकाराच्या क्षमतेपेक्षा मोठा असूच शकत नाही एवढं लक्षात ठेवलं तरी पुरे.

एस 17/07/2014 - 18:55
मला पहिला फोटो आवडला. त्यातली उत्स्फूर्तता छान टिपलीय. हॉरिझॉन्टल फ्रेमिंगही छान वाटले. दोन्ही प्रतिमांमध्ये डायनॅमिक रेंज (रंगभेदन क्षमता) जर फिल्म असती तर अजून छान आली असती असे वाटले. तुम्ही sRGB ऐवजी Adobe RGB कलरस्पेस वापरून पहा.

मदनबाण 18/07/2014 - 06:51
वाह... काही गोष्टी नव्याने समजल्या ! :) नेहमी प्रमाणेच वाचनखूण साठवुन ठेवली आहे. आणि हो... ते लाल रंगातल आम्ही वाचतो बरं का. ;) आजची स्वाक्षरी :- Malaysia jet crashes in east Ukraine conflict zone
याआधीचे लेख - कॅनन, निकॉन आणि डी. एस्. एल्. आर्.छायाचित्रण छायाचित्रण भाग १. छायाचित्रण समजून घेताना छायाचित्रण भाग २. कॅमेर्‍यांचे प्रकार छायाचित्रण भाग ३. डीएस्एल्आर कॅमेर्‍यांची रचना छायाचित्रण भाग ४. लेन्सेसबद्दल थोडेसे छायाचित्रण भाग ५.

फ्राईड मटण चॉप्स

भिंगरी ·

भिंगरी 13/07/2014 - 21:43
माझ्याकडे केमेरा नाही त्यामुळे कृपया फोटोची अपेक्षा करू नका.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 13/07/2014 - 21:56
अपेक्षा वगैरे कै नै. पण कसं फोटो पाहिलं की जिज्ञासा जागृत होते की वरीजनल पाककृती कशी बनली असेल वगैरे. आता तुम्हाला म्हणुन सांगतो मला पाककृती लिहिता येत नाही पण काल आमच्याकडे आषाढाची पुजा असते सात बोकुड कापले. आता त्या मटनाचे वाटे कसे करतात ते तुम्हाला फोटू पाहुन समजेल आणि तुमच्या मनात जिज्ञासा जागृत होईल. काय असतं हे प्रकरण म्हणुन पण मी तुम्हाला काय सांगणार नाही. -दिलीप बिरुटे

प्रभाकर पेठकर 14/07/2014 - 11:48
चॉप्सची छायाचित्रं पाहिजेतच. पारंपारिक कॅमेरा नसेल पण हल्ली प्रत्येक भ्रमणध्वनीला कॅमेरा असतोच. त्याचा वापर करावा ही विनंती.

मुक्त विहारि 14/07/2014 - 15:20
तुमच्या हातची रेशीपी पण येवू द्यात. (बाकी, मटण चॉप्स, चिकन लॉलीपॉप आणि तळलेला पापड असला की थंडगार बियर ही हवीच.सुखाच्या आणि समाधानाच्या पलंगाचे हेच ते ४ पाय.)

मुक्त विहारि 14/07/2014 - 19:13
जरूर.. जमल्यास आमच्या डोंबिवलीला (डोंबिवली, हेच मध्यवर्ती ठिकाण आहे, हे तुम्हाला ठावूक असेलच) कधी पण या.

मुक्त विहारि 15/07/2014 - 22:16
नागपूरला आलो, की नक्की कळवीन. आणि तसेही गेल्या १०-१२ वर्षांत विदर्भात जाणे झालेले नाही. पुढल्या वर्षी दिवाळीच्या सुमारास जमवतो. तोपर्यंत आमच्या नावाने एक-दोन बियरचे थेंब उडवलेत तर फार उत्तम.

भिंगरी 14/07/2014 - 16:16
ह्ये बगा मिपावाल,मी हाय शाकारी गेली पंदरा वर्स त्याच्या आगुदार ह्ये सर्व परकार करत हुत्ये. आता घरात बी आणत न्हाय,तव फोटू कसा आसल? हा पर डोक्यात त्या रेशिपी हायत म्हनूनशान तुमच्यासाठी लिवते. मी म्हनते मानसान उमजून घ्यावं आता शाकारी रेशिपिचे फोटू भर्मनध्वनी वरून काढून कसे टाकायचे त्ये माझ्या टकुर्यात येत नाही. तवा जरा माला मार्गदर्सन करा की.

गणपा 14/07/2014 - 16:45
दिपकराव मटण ट्राय करुन सोडणार वाटत तुम्ही. :) नायजेरियातले बकरे दुबळे असतात. ;) खाटिकाशी ओळख असली तर भरलेले चॉप्सही मिळतात. पण हाडं फोडण्यात जी मज्जा आहे ती मांस चघळण्यात नाही राव.

भिंगरी 13/07/2014 - 21:43
माझ्याकडे केमेरा नाही त्यामुळे कृपया फोटोची अपेक्षा करू नका.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 13/07/2014 - 21:56
अपेक्षा वगैरे कै नै. पण कसं फोटो पाहिलं की जिज्ञासा जागृत होते की वरीजनल पाककृती कशी बनली असेल वगैरे. आता तुम्हाला म्हणुन सांगतो मला पाककृती लिहिता येत नाही पण काल आमच्याकडे आषाढाची पुजा असते सात बोकुड कापले. आता त्या मटनाचे वाटे कसे करतात ते तुम्हाला फोटू पाहुन समजेल आणि तुमच्या मनात जिज्ञासा जागृत होईल. काय असतं हे प्रकरण म्हणुन पण मी तुम्हाला काय सांगणार नाही. -दिलीप बिरुटे

प्रभाकर पेठकर 14/07/2014 - 11:48
चॉप्सची छायाचित्रं पाहिजेतच. पारंपारिक कॅमेरा नसेल पण हल्ली प्रत्येक भ्रमणध्वनीला कॅमेरा असतोच. त्याचा वापर करावा ही विनंती.

मुक्त विहारि 14/07/2014 - 15:20
तुमच्या हातची रेशीपी पण येवू द्यात. (बाकी, मटण चॉप्स, चिकन लॉलीपॉप आणि तळलेला पापड असला की थंडगार बियर ही हवीच.सुखाच्या आणि समाधानाच्या पलंगाचे हेच ते ४ पाय.)

मुक्त विहारि 14/07/2014 - 19:13
जरूर.. जमल्यास आमच्या डोंबिवलीला (डोंबिवली, हेच मध्यवर्ती ठिकाण आहे, हे तुम्हाला ठावूक असेलच) कधी पण या.

मुक्त विहारि 15/07/2014 - 22:16
नागपूरला आलो, की नक्की कळवीन. आणि तसेही गेल्या १०-१२ वर्षांत विदर्भात जाणे झालेले नाही. पुढल्या वर्षी दिवाळीच्या सुमारास जमवतो. तोपर्यंत आमच्या नावाने एक-दोन बियरचे थेंब उडवलेत तर फार उत्तम.

भिंगरी 14/07/2014 - 16:16
ह्ये बगा मिपावाल,मी हाय शाकारी गेली पंदरा वर्स त्याच्या आगुदार ह्ये सर्व परकार करत हुत्ये. आता घरात बी आणत न्हाय,तव फोटू कसा आसल? हा पर डोक्यात त्या रेशिपी हायत म्हनूनशान तुमच्यासाठी लिवते. मी म्हनते मानसान उमजून घ्यावं आता शाकारी रेशिपिचे फोटू भर्मनध्वनी वरून काढून कसे टाकायचे त्ये माझ्या टकुर्यात येत नाही. तवा जरा माला मार्गदर्सन करा की.

गणपा 14/07/2014 - 16:45
दिपकराव मटण ट्राय करुन सोडणार वाटत तुम्ही. :) नायजेरियातले बकरे दुबळे असतात. ;) खाटिकाशी ओळख असली तर भरलेले चॉप्सही मिळतात. पण हाडं फोडण्यात जी मज्जा आहे ती मांस चघळण्यात नाही राव.
फ्राईड मटण चॉप्स साहित्य---------- मटण चॉप्स---६ आलं लसूण पेस्ट २ लहान चमचे. १० हिरव्या तिखट मिरच्या आणि एक कप निवडलेली कोथिंबीर यांची पेस्ट ३ अंडी फोडून चांगली फेटलेली मीठ रवा किंवा ब्रेड क्रम्स तळण्यासाठी तेल. कृती----- मटण चॉप्स घेताना खाटकाकडून दाबून थोडे चपटे करून घ्यावे. स्वच्छ धुवून त्यांना आलं लसणाची पेस्ट व मीठ लावून कोरड्या भांड्यात ठेवावे. कुकरमध्ये हे भांडे ठेवून तीन शिट्या होऊ द्याव्या. कुकरची वाफ गेल्यावर चॉप्स बाहेर काढून थंड होऊ द्यावे.

शाही अंडा मसाला

स्वाती दिनेश ·

पैसा 14/07/2014 - 00:00
कसली भारी पाकृ आणि फोटो! बरेच दिवसांनी स्वातीकडून एक मस्त पाकृ आली!

रेवती 14/07/2014 - 00:47
वाह! फोटू व कृती आवडली. मी अंडे खात नसले तरी बाकीच्यांना करून घालता येईल. शिवाय ही पाकृ अंडे न घालता कशी करायची त्याबद्दलही सुचवण्या आहेतच!

प्रभाकर पेठकर 14/07/2014 - 12:15
चविष्ट पाककृती. अंडी फोडून न घालता, सोलून तशीच आख्खी घालावित आणि कसूरी मेथी आधी न घालता सर्वात शेवटी त्याची पावडर वरून घालावी.

गणपा 14/07/2014 - 13:08
सहमत फार तर उकडलेल्या अंड्याला काट्याने टोचे मारुन घ्यावेत. पाकॄ आवडली हे वेसांनल.

सुनील 14/07/2014 - 14:04
किंबहुना रटरटणार्‍या रश्शात अंडी फोडूनच घालावीत. एक वेगळा प्रकार. बाकी पाकृ मस्तच!

गणपा 14/07/2014 - 14:19
सुनीलराव मलाही लाल-तिखटजाळ रश्यात अंडी फोडुन घातलेलीच आवडतात. इथे काजु-क्रिम असे गोडुस पदार्थ असताना फोडुन घातलेली अंडी कशी दिसतील/लागतील बरं?

नंदन 14/07/2014 - 13:16
पाकृ. ग्रेव्ही अगदी रिच, चविष्ट दिसते आहे.

पैसा 14/07/2014 - 00:00
कसली भारी पाकृ आणि फोटो! बरेच दिवसांनी स्वातीकडून एक मस्त पाकृ आली!

रेवती 14/07/2014 - 00:47
वाह! फोटू व कृती आवडली. मी अंडे खात नसले तरी बाकीच्यांना करून घालता येईल. शिवाय ही पाकृ अंडे न घालता कशी करायची त्याबद्दलही सुचवण्या आहेतच!

प्रभाकर पेठकर 14/07/2014 - 12:15
चविष्ट पाककृती. अंडी फोडून न घालता, सोलून तशीच आख्खी घालावित आणि कसूरी मेथी आधी न घालता सर्वात शेवटी त्याची पावडर वरून घालावी.

गणपा 14/07/2014 - 13:08
सहमत फार तर उकडलेल्या अंड्याला काट्याने टोचे मारुन घ्यावेत. पाकॄ आवडली हे वेसांनल.

सुनील 14/07/2014 - 14:04
किंबहुना रटरटणार्‍या रश्शात अंडी फोडूनच घालावीत. एक वेगळा प्रकार. बाकी पाकृ मस्तच!

गणपा 14/07/2014 - 14:19
सुनीलराव मलाही लाल-तिखटजाळ रश्यात अंडी फोडुन घातलेलीच आवडतात. इथे काजु-क्रिम असे गोडुस पदार्थ असताना फोडुन घातलेली अंडी कशी दिसतील/लागतील बरं?

नंदन 14/07/2014 - 13:16
पाकृ. ग्रेव्ही अगदी रिच, चविष्ट दिसते आहे.
साहित्य- ४/५ अंडी उकडून, २/३ टोमॅटो किवा १ वाटी तयार टोमॅटो प्युरे, २/३ मध्यम कांदे, १ मोठा चमचा गरम मसाला,१ मोठा चमचा धनेजिरे पूड,१ चहाचा चमचा तिखट, १ चहाचा चमचा कसूरी मेथी, १तमालपत्राचे पान ७/८ काजूबिया, साधारण अर्धी वाटी सुके खोबरे, १ मोठा चमचा हेवी क्रिम किवा साय,२ मोठे चमचे तेल,१चमचा बटर, मीठ चवीनुसार, १/२ चहाचा चमचा साखर थोडी कोथिंबिर गार्निशिंग साठी. कॄती- खोबरे किंचित लालसर कोरडेच भाजून घ्या व बाजूला ठेवा. एक चमचाभर तेलावर चौकोनी चिरलेले कांदा व टोमॅटो परतून घ्या. त्यात गरम मसाला, तिखट, धनेजिरे पूड घालून परता, कसूरी मेथी घाला आणि काजूतुकडे घाला व थोडे परता.

पाकपुर्‍या (पाकातले चिरोटे)

मितान ·

एसमाळी 13/07/2014 - 17:39
मस्तच रेसीपी. खाऊन किती वर्ष लोटली पण चव आज हि लक्षात आहे.आमच्या मराठवाड्यातील झक्कास रेसीपी.(इतरत्र चिरोटे करतात. पिठी साखर वापरुन)

रेवती 13/07/2014 - 18:07
पाकातली पुरी हा माझा भयंकर आवडता प्रकार आहे. लहानपणी वाढदिवस आला की आधी दोन दिवस गोडाचे काय हवे? अशी विचारणा आईकडून होत असे. पाकातली पुरी हे उत्तर कधीही बदलले नाही. ;) पाकातले चिरोटेही आवडते आहेत. फोटू पाहून करावेसे वाटतायत. पुरी करताना दही घालून रवा मैदा रात्री मळून ठेवते. आता पुर्‍या करायलाच हव्यात. फोटू फारच गोड आलाय.

चित्रगुप्त 13/07/2014 - 18:30
वा वा वा... तोंडाला पाणी सुटलंय फोटो बघून.
पाकातली पुरी हा माझा भयंकर आवडता प्रकार आहे. लहानपणी वाढदिवस आला की आधी दोन दिवस गोडाचे काय हवे? अशी विचारणा आईकडून होत असे. पाकातली पुरी हे उत्तर कधीही बदलले नाही
काय योगायोग आहे! माझेही अगदी असेच आहे. अजुनही दर वाढदिवसाला पाकातल्या पुर्‍याच बनतात. आमचे मिपावरील लेखनः http://www.misalpav.com/user/9160/authored

मुक्त विहारि 13/07/2014 - 19:15
हा प्रकार फार उत्तम करते. मला पाकातले चिरोटे, हा प्रकार जास्त आवडत नाही. (संध्याकाळच्या पेयाबरोबर पाकातले चिरोटे?) त्यामुळे माझ्या साठी मिरपूड घालून चिरोटे केल्या जातात.

कंजूस 13/07/2014 - 20:48
मस्त आला आहे फोटो . धाकटा भाऊ या पुऱ्या लहानपणी आवडीने खायचा आणि सगळ्या पाकाने अंग बरबटून ठेवायचा .आजच केल्या होत्या .मलाही आंबट गोड चवीच्या आवडतात .नुसत्या गोड नाही आवडत .रवा मैदा योग्य प्रमाणात पडल्यास कणीदार होतात .

दिपक.कुवेत 14/07/2014 - 11:18
पाकातले चिरोटे एकदम टेम्टींग आणि खुशखुशीत दिसत आहेत. लगेच उचलुन खावेसे वाटतायेत. पाकातल्या पुर्‍या हा माझा सुद्धा भयंकर आवडता पदार्थ आहे. त्यातल्या त्यात हलक्या गरम पुर्‍या खायला तर जाम मजा येते. पण पाकातल्या पुर्‍या आणि चिरोटे हे दोन वेगळे पदार्थ आहेत ना? चिरोटे मैद्याचे ठिक आहेत पण पुर्‍या मला मैद्याच्या कधीच आवडत नाहित. गार झाल्या कि कडक होतात. त्यापेक्षा कणीक + रवा घालुन पुर्‍या मस्त मउ होतात आणि नंतरहि मउ राहतात. पुर्‍यांचा पाक उरला तर त्यात लिंबु पिळुन सुधारस करतात जो सुद्धा मला कधीच आवडत नाहि.

प्रभाकर पेठकर 14/07/2014 - 12:08
>>>>पाकातल्या पुर्‍या आणि चिरोटे हे दोन वेगळे पदार्थ आहेत ना? होय. माझ्या मतेही हे दोन वेगळे प्रकार आहेत. पाकातल्या पुर्‍या ह्या आपल्या साध्या पुर्‍या तळून झाल्यावर पाकातून काढतात आणि चिरोटे वरिल पाककृतीप्रमाणे बहुपदरी असतात. त्या तिनही पोळ्यांना वेगवगळे रंग लावूनही चिरोटे बनवितात. तसेच सात-सात पोळ्या लाटूनही वरील प्रमाणेच चिरोटे करतात. खुसखुशीत चिरोटे लहानपणीच काय अजूनही आवडतात पण डॉक्टरचे वटारलेले डोळे..... जाऊद्या. नम्र नकार.

मितान 14/07/2014 - 14:10
येस्स ! पुढच्या वेळी रंगीत करून बघेन. आई लवंगलतिका करताना असेच ५ रंग वापरते ते आठवलं. ( आमाला कुठुन येवढी भारी युक्ती सुचायला ! ) दीपकभाऊंनी सांगितल्याप्रमाणे रवा नि कणिक घेतली तर पुरीला पदर सुटतील का ?

दिपक.कुवेत 14/07/2014 - 16:28
आय थींक तुझा का माझा जरा गोंधळ उडालाय. तुमच्याकडे चिरोट्यांनाच पुरी म्हणतात का? वर म्हटल्याप्रमाणे चिरोट्यांना पदर सुटण्यासाठि मैदाच योग्य. मैद्यामुळे त्या खुशखुशीतहि होतात. मी जे कणिक + रवा म्हणतोय ते साध्या पुर्‍यासांठि. ज्यांच्या नेहमीप्रमाणे पुर्‍या करुन साखरेच्या पाकात (किंचीत लिंबु पिळलेल्या) सोडायच्या.

सानिकास्वप्निल 14/07/2014 - 17:31
वर मितानताईने दिले त्यांना आम्ही पाकातले चिरोटेच म्हणतो, रंगीत चिरोटे केले तर वरून थोडी पिठीसाखर ही भुरभुरतो (मागे मिपा दिवाळी अंकासाठी मी पाकृ दिली होती) . आम्ही सुद्धा पाकातल्या पुर्‍या , कणकेच्या किंवा रवा-मैद्याच्या पुर्‍या तळून केशर + साखरेच्या पाकात सोडतो व निथळून त्यावर सुक्यामेव्याची पुड भुरभुरतो. माझी आई तर आमरस घालून पाकतल्या पुर्‍या करते , कसल्या भन्नाट लागतात :) मितान ताई पाकातले चिरोटे भारी दिसत आहेत :) यम्मी!!

मुक्त विहारि 14/07/2014 - 15:10
साधे चिरोटे करा आणि पाकात न बुडवता, सॅकरिन बरोबर खा. गोड खाल्याचे समाधान आणि मधूमेहपण वाढणार नाही. (बादवे, साखरेच्या पाका ऐवजी, सॅकरीनचा पाक केला तर चालेल का? म्हणजे मधूमेह असणार्‍या व्यक्तींना पण उत्तम)

स्पंदना 18/07/2014 - 21:15
सहीच! अगदी पहिल्यांदा केल्या होत्या तेंव्हा चुकुन पातीच्या बाजूने लाटल्या होत्या अन मग ते जाड जाड लाटे तळले होते. आता जमतात. करुन पाहेन परत एकदा.

एसमाळी 13/07/2014 - 17:39
मस्तच रेसीपी. खाऊन किती वर्ष लोटली पण चव आज हि लक्षात आहे.आमच्या मराठवाड्यातील झक्कास रेसीपी.(इतरत्र चिरोटे करतात. पिठी साखर वापरुन)

रेवती 13/07/2014 - 18:07
पाकातली पुरी हा माझा भयंकर आवडता प्रकार आहे. लहानपणी वाढदिवस आला की आधी दोन दिवस गोडाचे काय हवे? अशी विचारणा आईकडून होत असे. पाकातली पुरी हे उत्तर कधीही बदलले नाही. ;) पाकातले चिरोटेही आवडते आहेत. फोटू पाहून करावेसे वाटतायत. पुरी करताना दही घालून रवा मैदा रात्री मळून ठेवते. आता पुर्‍या करायलाच हव्यात. फोटू फारच गोड आलाय.

चित्रगुप्त 13/07/2014 - 18:30
वा वा वा... तोंडाला पाणी सुटलंय फोटो बघून.
पाकातली पुरी हा माझा भयंकर आवडता प्रकार आहे. लहानपणी वाढदिवस आला की आधी दोन दिवस गोडाचे काय हवे? अशी विचारणा आईकडून होत असे. पाकातली पुरी हे उत्तर कधीही बदलले नाही
काय योगायोग आहे! माझेही अगदी असेच आहे. अजुनही दर वाढदिवसाला पाकातल्या पुर्‍याच बनतात. आमचे मिपावरील लेखनः http://www.misalpav.com/user/9160/authored

मुक्त विहारि 13/07/2014 - 19:15
हा प्रकार फार उत्तम करते. मला पाकातले चिरोटे, हा प्रकार जास्त आवडत नाही. (संध्याकाळच्या पेयाबरोबर पाकातले चिरोटे?) त्यामुळे माझ्या साठी मिरपूड घालून चिरोटे केल्या जातात.

कंजूस 13/07/2014 - 20:48
मस्त आला आहे फोटो . धाकटा भाऊ या पुऱ्या लहानपणी आवडीने खायचा आणि सगळ्या पाकाने अंग बरबटून ठेवायचा .आजच केल्या होत्या .मलाही आंबट गोड चवीच्या आवडतात .नुसत्या गोड नाही आवडत .रवा मैदा योग्य प्रमाणात पडल्यास कणीदार होतात .

दिपक.कुवेत 14/07/2014 - 11:18
पाकातले चिरोटे एकदम टेम्टींग आणि खुशखुशीत दिसत आहेत. लगेच उचलुन खावेसे वाटतायेत. पाकातल्या पुर्‍या हा माझा सुद्धा भयंकर आवडता पदार्थ आहे. त्यातल्या त्यात हलक्या गरम पुर्‍या खायला तर जाम मजा येते. पण पाकातल्या पुर्‍या आणि चिरोटे हे दोन वेगळे पदार्थ आहेत ना? चिरोटे मैद्याचे ठिक आहेत पण पुर्‍या मला मैद्याच्या कधीच आवडत नाहित. गार झाल्या कि कडक होतात. त्यापेक्षा कणीक + रवा घालुन पुर्‍या मस्त मउ होतात आणि नंतरहि मउ राहतात. पुर्‍यांचा पाक उरला तर त्यात लिंबु पिळुन सुधारस करतात जो सुद्धा मला कधीच आवडत नाहि.

प्रभाकर पेठकर 14/07/2014 - 12:08
>>>>पाकातल्या पुर्‍या आणि चिरोटे हे दोन वेगळे पदार्थ आहेत ना? होय. माझ्या मतेही हे दोन वेगळे प्रकार आहेत. पाकातल्या पुर्‍या ह्या आपल्या साध्या पुर्‍या तळून झाल्यावर पाकातून काढतात आणि चिरोटे वरिल पाककृतीप्रमाणे बहुपदरी असतात. त्या तिनही पोळ्यांना वेगवगळे रंग लावूनही चिरोटे बनवितात. तसेच सात-सात पोळ्या लाटूनही वरील प्रमाणेच चिरोटे करतात. खुसखुशीत चिरोटे लहानपणीच काय अजूनही आवडतात पण डॉक्टरचे वटारलेले डोळे..... जाऊद्या. नम्र नकार.

मितान 14/07/2014 - 14:10
येस्स ! पुढच्या वेळी रंगीत करून बघेन. आई लवंगलतिका करताना असेच ५ रंग वापरते ते आठवलं. ( आमाला कुठुन येवढी भारी युक्ती सुचायला ! ) दीपकभाऊंनी सांगितल्याप्रमाणे रवा नि कणिक घेतली तर पुरीला पदर सुटतील का ?

दिपक.कुवेत 14/07/2014 - 16:28
आय थींक तुझा का माझा जरा गोंधळ उडालाय. तुमच्याकडे चिरोट्यांनाच पुरी म्हणतात का? वर म्हटल्याप्रमाणे चिरोट्यांना पदर सुटण्यासाठि मैदाच योग्य. मैद्यामुळे त्या खुशखुशीतहि होतात. मी जे कणिक + रवा म्हणतोय ते साध्या पुर्‍यासांठि. ज्यांच्या नेहमीप्रमाणे पुर्‍या करुन साखरेच्या पाकात (किंचीत लिंबु पिळलेल्या) सोडायच्या.

सानिकास्वप्निल 14/07/2014 - 17:31
वर मितानताईने दिले त्यांना आम्ही पाकातले चिरोटेच म्हणतो, रंगीत चिरोटे केले तर वरून थोडी पिठीसाखर ही भुरभुरतो (मागे मिपा दिवाळी अंकासाठी मी पाकृ दिली होती) . आम्ही सुद्धा पाकातल्या पुर्‍या , कणकेच्या किंवा रवा-मैद्याच्या पुर्‍या तळून केशर + साखरेच्या पाकात सोडतो व निथळून त्यावर सुक्यामेव्याची पुड भुरभुरतो. माझी आई तर आमरस घालून पाकतल्या पुर्‍या करते , कसल्या भन्नाट लागतात :) मितान ताई पाकातले चिरोटे भारी दिसत आहेत :) यम्मी!!

मुक्त विहारि 14/07/2014 - 15:10
साधे चिरोटे करा आणि पाकात न बुडवता, सॅकरिन बरोबर खा. गोड खाल्याचे समाधान आणि मधूमेहपण वाढणार नाही. (बादवे, साखरेच्या पाका ऐवजी, सॅकरीनचा पाक केला तर चालेल का? म्हणजे मधूमेह असणार्‍या व्यक्तींना पण उत्तम)

स्पंदना 18/07/2014 - 21:15
सहीच! अगदी पहिल्यांदा केल्या होत्या तेंव्हा चुकुन पातीच्या बाजूने लाटल्या होत्या अन मग ते जाड जाड लाटे तळले होते. आता जमतात. करुन पाहेन परत एकदा.
पावसाळा सुरू झाला की आईचा स्वयंपाक बदलायचा. पक्वान्न पण बदलायची. आंबे संपलेत, श्रीखंड खाण्यासारखे हवामान नाही, श्रावणातला पुरणाचा रतीब सुरू व्हायचा आहे, खिरींचा खुराक सुरू व्हायला हिवाळा अजून यायचाय, बाहेर भुरभुर पावसामुळे चमचमीत नि गोड खायचा आमचा हट्ट पुरवायचा आहे.... असं सगळं असायचं. मग काय सुरू व्हायचे एकेक पदार्थ.. कधी गुळातले गडगिळे, कधी कणिक तुपावर एकदम चॉकलेटी भाजून त्याचा शिरा, गोड पुर्‍या, सुधारस, साखरभात आणि आमच्या अत्यंत आवडत्या पाकपुर्‍या. म्हणजेच चिरोटे ! आता मी तिच्या भूमिकेत गेलेय. लेक माझ्यासारखीच खवैय्यिण ( वा ! ) असल्याने तिचेही हट्ट भरपूर असतात. आजही असाच हट्ट केला तिने.

चलो काश्मीर....

दिपक.कुवेत ·

कंजूस 13/07/2014 - 13:41
एक विचारायचं राहिलंच .तिकडच्या पाककृती कधी बघणार ?'होम स्टे ' घेतल्यास पारंपारिक प्रकार पाहता येतील असं वाटतं .यानंतर हैदराबाद ,चैट्टीनाड ,मंगळूर ,कोळ्हीकोड ,कूर्ग इत्यादी ठिकाणी भेट द्यावी लागणार .

संजय क्षीरसागर 13/07/2014 - 14:16
कधी काश्मिर पाहावासा वाटला तर मी `कश्मिरकी कली'ची (ओरिजिनल) सीडी लावतो! भन्नाट अँगल्स मधून घेतलेले शॉट्स, शम्मी-शर्मिलाचा प्रणय, आणि ओपीची एकसोएक गाणी!

मुक्त विहारि 13/07/2014 - 23:37
आयला, हे पाकडे आपल्याच बांधवांना काश्मीर मधून बाहेर काढतात असे ऐकिवात आहे.... खरे खोटे राम जाणे....

सखी 13/07/2014 - 21:21
ट्रिपला शुभेच्छा, इथे गेल्या हिवाळ्यात सरसरीपेक्षा तिप्पट बर्फ पडले होते, त्यामुळे बर्फाचं अजिबात कौतुक राहीलं नाही. काश्मिर बघायचं आहे कधी ते माहीती नाही.

पिंगू 15/07/2014 - 21:19
दिपकशेठ, सध्या खिशात तंगी आणि सुट्टीची शाश्वती दोन्ही मोठ्या समस्या माझ्यापुढे आ वासून उभ्या आहेत. त्यामुळे सध्या काश्मिर काय तर गोवा सुद्धा जाता येणार नाही..

कंजूस 13/07/2014 - 13:41
एक विचारायचं राहिलंच .तिकडच्या पाककृती कधी बघणार ?'होम स्टे ' घेतल्यास पारंपारिक प्रकार पाहता येतील असं वाटतं .यानंतर हैदराबाद ,चैट्टीनाड ,मंगळूर ,कोळ्हीकोड ,कूर्ग इत्यादी ठिकाणी भेट द्यावी लागणार .

संजय क्षीरसागर 13/07/2014 - 14:16
कधी काश्मिर पाहावासा वाटला तर मी `कश्मिरकी कली'ची (ओरिजिनल) सीडी लावतो! भन्नाट अँगल्स मधून घेतलेले शॉट्स, शम्मी-शर्मिलाचा प्रणय, आणि ओपीची एकसोएक गाणी!

मुक्त विहारि 13/07/2014 - 23:37
आयला, हे पाकडे आपल्याच बांधवांना काश्मीर मधून बाहेर काढतात असे ऐकिवात आहे.... खरे खोटे राम जाणे....

सखी 13/07/2014 - 21:21
ट्रिपला शुभेच्छा, इथे गेल्या हिवाळ्यात सरसरीपेक्षा तिप्पट बर्फ पडले होते, त्यामुळे बर्फाचं अजिबात कौतुक राहीलं नाही. काश्मिर बघायचं आहे कधी ते माहीती नाही.

पिंगू 15/07/2014 - 21:19
दिपकशेठ, सध्या खिशात तंगी आणि सुट्टीची शाश्वती दोन्ही मोठ्या समस्या माझ्यापुढे आ वासून उभ्या आहेत. त्यामुळे सध्या काश्मिर काय तर गोवा सुद्धा जाता येणार नाही..
नमस्कार मंडळि, काश्मीर....भुतलावरील नंदनवन/स्वर्ग. खरं तर हे एक ईयर द राउंड डेस्टिनेशन म्हटलं तर वावगं ठरु नये. वेगवेगळ्या ऋतुतलं काश्मीर पहाणं हा नक्किच एक वेगवेगळा अनुभव असतो. एक वेळ आपली नजर तोकडि/थीटि पडेल ह्याच्या सौदर्यांपुढे.... असं एकलयं कि एप्रिल ते ऑगस्ट हा काश्मीर भेटिसाठि उत्तम ऋतु मानतात. एकदम योग्य हवामान, बहरलेल्या बागा, थोडासा उरलेला बर्फ....फॅमीली टुर च्या दृष्टीने एकदम अ‍ॅप्ट असा हा सीजन. पण माझ्या मते खरा जातीवंत भटका तोच जो ह्याच रुळलेल्या वाटा जरा वेगळ्या नजरेने बघतो.
Subscribe to