निरामय कामजीवन ...

डॉक्टर आवरा, शीघ्रपतन होतंय.

केवळ समुपदेशनाचे महत्व न सांगता थोडेफार सामुपदेशन केले असते तर बरे वाटले असते. हा लेख म्हणजे केवळ जाहिरात वाटत असून समस्त मजकूर हा केवळ कॉपी पेस्ट आहे. किमान व्हॉट्सऍप्प मेसेज मधले स्टार (*) काढून तरी मेसेज टाकत चला.

आपण डॉ. असून एका विषयातील तज्ञ आहात हे लेखातील शेवटच्या ओळीवरून कळतंय. आपली मूलभूत डिग्री आणि तज्ञ विषयातील डिग्री कोणती? आपण त्याचा उल्लेख का करत नाही? माझ्या माहितीत बहुतेक सर्व डॉ. हे नावापुढे डिग्री लिहितातच.

एका क्रिस्चन सहकार्याचं लग्नं ठरलं तेव्हा त्यास चर्चतर्फे एका सेमिनारला बोलावलं होतं. त्यात लग्न ठरलेली जोडपी आलेली होती. व्यवस्थितपणे लैंगिक,मानसिक विषयांची माहिती देण्यात आली. मूल होऊ नये यासाठीचे उपाय, सेफ पिरिअड, गर्भधारणा, पाळी येणे/ चुकणे याची सर्व माहिती देण्यात आली. प्रश्नोत्तरे होती. कार्यक्रम स्तुत्य वाटला.

The problem with indian parent is they dont want their kids should know anything about sex before marriage but want to give their best performance after marriage.

दिलेली कारणे परदेशात तरी प्रस्तुत नसावीत. तिकडे 'अहं' मुळे घटस्फोट होतात. आणि भारतातले मुख्य कारण मुलीने माहेरहून 'अपेक्षित'पैसे आणले नाहीत.

दोन फोटो एवढे ही टॅबू नव्हते की उडावेत .. मिपा अगदीच बाळबोध नाहीये.. फोटोत उत्तेजनार्थ काहीही नव्हते .. चर्चा चालते पण फोटो नकोत ?? बहुधा मराठी वाचायला न येणारी जर काही जनता असेल तर फोटो बघून चाळवेलं ? अशी शंका संपादक मंडळास आली असावी

काहीही हं श्री !

निरामय कामजीवन ...

डॉक्टर आवरा, शीघ्रपतन होतंय.

केवळ समुपदेशनाचे महत्व न सांगता थोडेफार सामुपदेशन केले असते तर बरे वाटले असते. हा लेख म्हणजे केवळ जाहिरात वाटत असून समस्त मजकूर हा केवळ कॉपी पेस्ट आहे. किमान व्हॉट्सऍप्प मेसेज मधले स्टार (*) काढून तरी मेसेज टाकत चला.

आपण डॉ. असून एका विषयातील तज्ञ आहात हे लेखातील शेवटच्या ओळीवरून कळतंय. आपली मूलभूत डिग्री आणि तज्ञ विषयातील डिग्री कोणती? आपण त्याचा उल्लेख का करत नाही? माझ्या माहितीत बहुतेक सर्व डॉ. हे नावापुढे डिग्री लिहितातच.

एका क्रिस्चन सहकार्याचं लग्नं ठरलं तेव्हा त्यास चर्चतर्फे एका सेमिनारला बोलावलं होतं. त्यात लग्न ठरलेली जोडपी आलेली होती. व्यवस्थितपणे लैंगिक,मानसिक विषयांची माहिती देण्यात आली. मूल होऊ नये यासाठीचे उपाय, सेफ पिरिअड, गर्भधारणा, पाळी येणे/ चुकणे याची सर्व माहिती देण्यात आली. प्रश्नोत्तरे होती. कार्यक्रम स्तुत्य वाटला.

The problem with indian parent is they dont want their kids should know anything about sex before marriage but want to give their best performance after marriage.

दिलेली कारणे परदेशात तरी प्रस्तुत नसावीत. तिकडे 'अहं' मुळे घटस्फोट होतात. आणि भारतातले मुख्य कारण मुलीने माहेरहून 'अपेक्षित'पैसे आणले नाहीत.

दोन फोटो एवढे ही टॅबू नव्हते की उडावेत .. मिपा अगदीच बाळबोध नाहीये.. फोटोत उत्तेजनार्थ काहीही नव्हते .. चर्चा चालते पण फोटो नकोत ?? बहुधा मराठी वाचायला न येणारी जर काही जनता असेल तर फोटो बघून चाळवेलं ? अशी शंका संपादक मंडळास आली असावी

काहीही हं श्री !

धन्यवाद

आपले आजचा सुधारक मधील या विषयावरील लेखन त्याकाळी वाचलेले आहे. इथे ही त्याच प्रकारचे वैचारिक व विस्तृत लेखन करु शकता. आपला या क्षेत्रातील भारतीय पार्श्वभूमीवरील अनुभव जरुर मांडावेत.

डॉक्टर तुम्ही फारच बाळबोध लेख लिहित आहात , हे म्हणजे लॉर्ड्स स्टॅडियम वर जाऊन एक टप्पा आऊट क्रिकेट खेळण्यासारखे आहे. =)))) तुम्ही बिनधास्त लिहा हो , इथे मॅच्युअर्ड क्राऊड आहे. हे घ्या तुम्हाला काही फुलटॉस टाकत आहे , जरा सिक्सर बिक्सर मारा >>> वृद्धावस्थेतील क्रियाशील शरीरमिलन- ६५ - ७५ व्या वर्षी रीतसर इरेकशन येऊ शकते ? रादर ६५-७५ पर्यंत "पिकल्या पानाचा देठ हिरवा" रहावा म्हणुन तरुणपणापासुन काय काळजी घ्यावी ? ६५-७५ व्या वर्षी पुरुषाला कदाचित कामोत्तेजना होईलही पण स्त्रीयांना होऊ शकते ? नसेल होत तर काय करावे ? ६५-७५ व्या वर्षी कोणा नवीन व्यक्तीला पटवणे जवळपास अशक्यप्राय गोष्ट आहे ? मग काय ४०-५० व्या वर्षापासुनच "रीटायरमेंट प्लॅनिंग" म्हणुन काही इन्व्हेटमेन्ट करुन ठेवाव्यात काय ? फॅलोपिअन ट्यूब- त्याचा आणि लैंगिक जीवनाचा काय संबंध ? मुळात प्रजोत्पादनाच्या पलीकडे जाऊन निखळ सुखासाठी सुख असे लैंगिक सुख असे लोकांना कधी कळणार ? कर्वेंनी ह्यावर काही लिहिले आहे का ? फॅलोपियन ट्युब पेक्षा जी-स्पॉट वर लिहा तुम्ही. पोर्नोग्राफी- मग ते योग्य की अयोग्य ? तुमचे मत काय ? इथे फार पुर्वी मोठ्ठा गहजब माजला होता पॉर्न आणि नैतिकता ह्या विषयावर त्याची आठवण झाली. तुम्ही तुमची मते मांडा की ह्या विवादास्पद विषयावर. कामसूत्र प्रथम इंग्रजीमध्ये रूपांतरीत- मुळ कामसुत्र अगदी संस्कृत श्लोक आणि मराठी अनुवादासह वाचले असल्याने मी अधिकारवाणीने म्हणु शकतो की - कामसुत्र हा ग्रंथ हिंदु धर्मासारखा आहे . ह्या देशातील बहुतांश लोकांची बौध्दिक कुवत आणि लायकीच नाही तो समजुन घेण्याची. जुडो-ख्रिश्चन मॉरॅलिटिच्या तद्दन बकवास संकल्पनांच्या नादी लागुन आपल्या लोकांनी आपलेच नुकसान करुन घेतले आहे . नुकतेच अंबरनाथ मंदिराबाहेरील शृंगारशिल्पे पाहताना काही ब्लोजॉब्स, काही ४ सम आणि काही चक्क ऑर्जी चे शिल्प निदर्शनास पडले. हजार वर्षांपुर्वी आपल्या पुर्वजांना हे दगडात कोरुन ठेवताना लाज वाटली नाही अन लोकांना नुसते हे काय आहे हे सांगताना लाज वाटते. 'कंडोम' प्रथम शब्दप्रयोग- कंडोम म्हणलं की आम्हाला कल्याण डोंबिवली महानगरपालिका आठवते. =)))) बाकी आमच्या मते स्कोर नॉट आऊट हा सगळ्यात परफेक्ट आहे ;) तुमचा आवडता ब्रँड आणि व्हरायटी कोणती ? शिश्नाचे जलद उद्दीपन- हा एक जेन्युईन प्रॉब्लेम आहे , हिप्स डोन्ट लाय अशे शकिराबाईंनी म्हणुन ठेवले असले तरी ते खोटे आहे , डिक डोन्ट लाय हेच सत्य आहे. एखाद्या मुलीला "आपल्याला ती आवडली आहे" हे कळु न देणे हा एक अवघड प्रकार आहे. अशा वेळेला काय करावे ? पुरुषांमध्ये जलद कामपूर्ती- नॉर्मली किति वेळ लागतो अ‍ॅडल्ट पुरुषांना कामपुर्तीला ? आणि स्त्रीयांना किती वेळ लागतो ? - सिक्सरच्या अपेक्षेत !

पॉर्न वर मी बरेचं लिखाण केले आहे.2 zoom meet घेतलेत लोकांमधे,drs मध्ये खूप गैरसमज आहेत.. लोकांना पॉर्न चा अभ्यास नाही.

हा हा हा

प्रश्न काय आहे? लैंगिक दुर्बलतेवर उपाय का लैंगिक माहिती मनोरंजन?

धन्यवाद

आपले आजचा सुधारक मधील या विषयावरील लेखन त्याकाळी वाचलेले आहे. इथे ही त्याच प्रकारचे वैचारिक व विस्तृत लेखन करु शकता. आपला या क्षेत्रातील भारतीय पार्श्वभूमीवरील अनुभव जरुर मांडावेत.

डॉक्टर तुम्ही फारच बाळबोध लेख लिहित आहात , हे म्हणजे लॉर्ड्स स्टॅडियम वर जाऊन एक टप्पा आऊट क्रिकेट खेळण्यासारखे आहे. =)))) तुम्ही बिनधास्त लिहा हो , इथे मॅच्युअर्ड क्राऊड आहे. हे घ्या तुम्हाला काही फुलटॉस टाकत आहे , जरा सिक्सर बिक्सर मारा >>> वृद्धावस्थेतील क्रियाशील शरीरमिलन- ६५ - ७५ व्या वर्षी रीतसर इरेकशन येऊ शकते ? रादर ६५-७५ पर्यंत "पिकल्या पानाचा देठ हिरवा" रहावा म्हणुन तरुणपणापासुन काय काळजी घ्यावी ? ६५-७५ व्या वर्षी पुरुषाला कदाचित कामोत्तेजना होईलही पण स्त्रीयांना होऊ शकते ? नसेल होत तर काय करावे ? ६५-७५ व्या वर्षी कोणा नवीन व्यक्तीला पटवणे जवळपास अशक्यप्राय गोष्ट आहे ? मग काय ४०-५० व्या वर्षापासुनच "रीटायरमेंट प्लॅनिंग" म्हणुन काही इन्व्हेटमेन्ट करुन ठेवाव्यात काय ? फॅलोपिअन ट्यूब- त्याचा आणि लैंगिक जीवनाचा काय संबंध ? मुळात प्रजोत्पादनाच्या पलीकडे जाऊन निखळ सुखासाठी सुख असे लैंगिक सुख असे लोकांना कधी कळणार ? कर्वेंनी ह्यावर काही लिहिले आहे का ? फॅलोपियन ट्युब पेक्षा जी-स्पॉट वर लिहा तुम्ही. पोर्नोग्राफी- मग ते योग्य की अयोग्य ? तुमचे मत काय ? इथे फार पुर्वी मोठ्ठा गहजब माजला होता पॉर्न आणि नैतिकता ह्या विषयावर त्याची आठवण झाली. तुम्ही तुमची मते मांडा की ह्या विवादास्पद विषयावर. कामसूत्र प्रथम इंग्रजीमध्ये रूपांतरीत- मुळ कामसुत्र अगदी संस्कृत श्लोक आणि मराठी अनुवादासह वाचले असल्याने मी अधिकारवाणीने म्हणु शकतो की - कामसुत्र हा ग्रंथ हिंदु धर्मासारखा आहे . ह्या देशातील बहुतांश लोकांची बौध्दिक कुवत आणि लायकीच नाही तो समजुन घेण्याची. जुडो-ख्रिश्चन मॉरॅलिटिच्या तद्दन बकवास संकल्पनांच्या नादी लागुन आपल्या लोकांनी आपलेच नुकसान करुन घेतले आहे . नुकतेच अंबरनाथ मंदिराबाहेरील शृंगारशिल्पे पाहताना काही ब्लोजॉब्स, काही ४ सम आणि काही चक्क ऑर्जी चे शिल्प निदर्शनास पडले. हजार वर्षांपुर्वी आपल्या पुर्वजांना हे दगडात कोरुन ठेवताना लाज वाटली नाही अन लोकांना नुसते हे काय आहे हे सांगताना लाज वाटते. 'कंडोम' प्रथम शब्दप्रयोग- कंडोम म्हणलं की आम्हाला कल्याण डोंबिवली महानगरपालिका आठवते. =)))) बाकी आमच्या मते स्कोर नॉट आऊट हा सगळ्यात परफेक्ट आहे ;) तुमचा आवडता ब्रँड आणि व्हरायटी कोणती ? शिश्नाचे जलद उद्दीपन- हा एक जेन्युईन प्रॉब्लेम आहे , हिप्स डोन्ट लाय अशे शकिराबाईंनी म्हणुन ठेवले असले तरी ते खोटे आहे , डिक डोन्ट लाय हेच सत्य आहे. एखाद्या मुलीला "आपल्याला ती आवडली आहे" हे कळु न देणे हा एक अवघड प्रकार आहे. अशा वेळेला काय करावे ? पुरुषांमध्ये जलद कामपूर्ती- नॉर्मली किति वेळ लागतो अ‍ॅडल्ट पुरुषांना कामपुर्तीला ? आणि स्त्रीयांना किती वेळ लागतो ? - सिक्सरच्या अपेक्षेत !

पॉर्न वर मी बरेचं लिखाण केले आहे.2 zoom meet घेतलेत लोकांमधे,drs मध्ये खूप गैरसमज आहेत.. लोकांना पॉर्न चा अभ्यास नाही.

हा हा हा

प्रश्न काय आहे? लैंगिक दुर्बलतेवर उपाय का लैंगिक माहिती मनोरंजन?

अरे वा ! मस्त - आला कि वृत्तांत ! पाभे कौतुक न आभार .

मस्त झालेला दिसतोय कार्यक्रम! प्रकाशचित्रे दिसत नाहीत.

पण माझा गणेशा झालाय बहुतेक 😕

कट्टा आयोजित होणार या पाभेंच्या घोषणेनंतर व त्यावर झालेल्या उहापोह वरून एक वेगळाच अनुभव असणार याची कल्पना आली.पुढे पर्जन्यराजाच्या अतीकृपेमुळे एक दिवस आगोदर पर्यंत कट्टा होतो किंवा नाही साशंकच होतो. पाभेंच्या दृढनिश्चय पुढे वरुणराजाने नांगी टाकली व कट्ट्याच्या दिवशी संपूर्ण शरणागती पत्करून मिपाकरानां भेटण्याची मुभा दिली. मी जरा दूरच रहात असल्याने थोडा लवकर निघालो पण मित्रांना पहिल्यांदाच भेटणार रिकाम्या हाताने कसे जायचे म्हणून सुदाम्याचे पोहे घ्यावे या विचाराने पुण्यातल्या नामी बल्लवाच्या(चितळे) दुकानात घुसलो. कदाचित माझ्या दृढनिश्चयाची परीक्षा घ्यावी या उद्देशातून वरुणराजाने अचानक आघाडी उघडली. पण हाडाचा सैनिक, सगळी शस्त्र अस्त्र बरोबर होती. रेनकोट चढवला व दुचाकीवरून पुढील प्रवास सुरू केला. शेवटी वरूणालाच काय वाटले त्याने आपली सर्व कुमक परत बोलावून घेतली. या सगळ्यात टाईमीग चुकलेच. पण नागरी आयुष्यात आता पुर्ण पणे रूळल्यामुळे उशीर झाला तरी फारसे वाईट वाटून घेतले नाही. दुचाकी लेण्या समोरच पार्क केली. आतमधे गेल्यावर एक दोन ठिकाणी घोळके दिसले पण सुरक्षारक्षाच्या नजरेतून बघुन मिपाकर कोण याचा आदांज घेत एका घोळक्यात घुसलो. आदांज बरोबर निघाला. असो, स्वताचा परिचय दिल्यावर घोळक्यातल्या प्रत्येकाचे चेहरे निरखत असताना असे भाव दिसले की "किती जुनी ओळख आहे आपली". मोकळ्या गप्पा सुरू झाल्या. माझ्या मनात प्रत्येक सदस्याबद्दल त्यांनी दिलेल्या प्रतिसादा वरून एक पुर्व प्रतिमा होती त्याला धक्का बसला. प्रचेतस यांचे लिखाण व ज्ञान बघुन कोणीतरी ढुढ्ढाचार्य असेल असे वाटले होते. उलट निघाले तरूण तुर्क निघाले. पाभे एक तिशीचा यंग एनर्जेटीक उतावळा तरूण असावा. पण उलट मध्यमवयीन, शांत, मृदुभाषी व आत्मविश्वास आणी आत्मीयता ठासून भरलेले व्यक्तिमत्व दिसले. आणी असेच बाकीच्या सदस्यांबद्दल. चश्मेबद्दूर यांचे लेखन किवा प्रतीसाद न वाचल्यामुळे काहीच कल्पनाच नव्हती ,नवीनच ओळख झाली. प्रसन्न व्यक्तिमत्त्व व आत्मीयता या दोन गोष्टी मनावर छाप सोडून गेल्या.. आयुष्य डाॅक्टर जाती बरोबरच घालवल्यामुळे कुमारएक यांना ओळखण्यास वेळ लागला नाही. सर्वांबद्दल लिहीत बसलो तर एक वेगळाच धागा काढावा लागेल. तरीसुद्धा अबा, अमरेन्द्र बाहुबली यांच्यावर लिहील्या शिवाय पुढे जाऊच शकत नाही. अबा एक दबंग, भांडखोर मोठ्ठा माणूस असेल उलट हॅण्डसम,चार्मींग व अफेक्शनेट व्यक्तिमत्त्वाचा उमेदितला तरूण मनावर कायमची छाप सोडून गेला. अल्झायमर झाला तरी त्याला विसरू शकणार नाही. एक आश्चर्याचा धक्काच बसला जेव्हा रामचंद्र यांनी प्रत्येकाचे लिखाण व त्यावरील त्यांचे प्रतिसाद या बरोबरच ओळख करून घ्यायला सुरवात केली. प्रचंड उत्साह व सामान्य ज्ञान व आत्मीयता पाहून आनंद झाला. असे मिसळून गेले की दुधात साखर. एक आणखीन खास निरक्षणाअंती असे दिसले की सर्व सदस्य फिजीकली फिट व हसमुख होते. कदाचित माझीच प्राॅपर्टी(तोंद) जास्त होती. इतके दिवस आवरून ठेवल्याने तीने सुद्धा बंड पुकारले आहे. बाकी कट्ट्यावर काय झाले हे पाभेंनी स्वविस्तर लिहीलेच आहे. थोडक्यात,आजच पुणे मिपा कट्टा संपन्न झाला. एक वेगळाच अनुभव होता. "कट्ट्यावरती गंध पसरला नाते मनाचे कोणीच कोणा ठावे नसता जुळती बंध रेशमांचे" परवलीचा शब्द होता," मिपाकर का?". नवल वाटले. शेवटपर्यंत होतो,चहा पिला व मगच गेलो. या चारपाच तासात माझे वय मी विसरलो एवढे मात्र नक्कीच. खादंन्ती नव्हती मग जवळच्याच प्रसिद्ध हाटेलातून दोन प्लेट वांग्याची भाजी,ज्वारीची भाकरी ,झणझणीत ठेचा व मिक्स भजी घेऊन घराकडे प्रस्थान केले. कट्ट्यावर बरेच नवीन मित्र मिळाल्याने मी खुश होतो. चुलतसासूबाईंची(स्वयंपाक) आराधना करावी लागली नाही म्हणून गृहमंत्रालय पण खुश. एकुण दिवस मस्तच गेला.

छान वृत्तांत पुण्यात असूनही या वेळी नाही जमले याची खंत आहेच पुढील कट्टा नक्की मलाही फोटो दिसत नाहीत

छान वृत्तांत.. फोटो का दिसत नाहीत बरे?

फोटोचा गणेशा का झालाय ते समजले नाही. उद्या दुरूस्ती करतो. तो पर्यंत कृपया वाट पहावी.

फोटोचा गणेशा का झालाय ते समजले नाही. उद्या दुरूस्ती करतो. तो पर्यंत कृपया वाट पहावी.

वृत्तान्त आवडला..

कोरम पूर्ण भरल्यानंतर प्रचेतस (वल्ली) यांनी सुत्र हातात घेतली.

यालाच घाबरून जुनेजाणते मिपाकर आले नाहीत असे सूत्रांनी सांगितले

पुढील कट्ट्यास नक्की येणार.

लयी धमाल केलेली दिसतेय! पातळेश्वरचे फोटो कमाल आलेत. पुण्याच्या एखाद्या कट्ट्याला नक्की येणार!

पण, व्हिडियो काॅल मुळे, ती कसर भरून निघाली ...

भारी झाला कट्टा. मात्र प्रचि दिसत नाहीत.

मी पण खरं तर आलो होतो, पण उशिरा पोचलो.. नाहीतर भेट झाली असती..

मुख्य वृत्तांत आणि उप-वृत्तांत यातून चित्र उभं राहिलं... पण मुख्य चित्रे का बरं दिसेनात!! गॅस शेगडीच्या बंद बटणासारखं दिसतंय.

अभियंता दिनाच्या कार्यक्रमाचा भाग म्हणून एका कॉलेज मध्ये परिक्षक होतो. हा पूर्व नियोजित कार्यक्रम सरकवता न आल्याने कट्ट्याला येता आले नाही, पण व्रृत्तांत वाचून छान वाटले. पुढील वेळी नक्की येणार. फोटो दिसत नाहीत..

कालच्या फोटोंचा गणेशा झाल्याने बराचस हिरमोड झाला. आता ते फोटो येथे डकवतो आहे. मिपाकट्टा: पुणे सप्टेंबर २०२२ गृप फोटो उभे असलेले मागची रांग (डावीकडून): प्रशांत (मालक), प्रचेतस (वल्ली), टीपीके, कुमार१, कर्नल तपस्वी, नितीन सोलापूरकर, धनावडे, अमरेंद्र बाहूबली. बसलेले खालची रांग (डावीकडून): मिपाप्रेमी योगेश, राजेंद्र मेहेंदळे, बिपीन सुरेश सांगळे, चौथा कोनाडा, पाषाणभेद,चष्मेबद्दूर लेणीचा परिसर या फोटोत दाखवणे हा उद्देश आहे. मिपाकट्टा: पुणे सप्टेंबर २०२२ गृप फोटो उभे असलेले मागची रांग (डावीकडून): प्रशांत (मालक), प्रचेतस (वल्ली), टीपीके, कुमार१, कर्नल तपस्वी, नितीन सोलापूरकर, धनावडे, अमरेंद्र बाहूबली. बसलेले खालची रांग (डावीकडून): मिपाप्रेमी योगेश, राजेंद्र मेहेंदळे, बिपीन सुरेश सांगळे, चौथा कोनाडा, पाषाणभेद,चष्मेबद्दूर मिपाकट्टा: पुणे सप्टेंबर २०२२ गृप फोटो मागची रांग (डावीकडून): चष्मेबद्दूर, टीपीके, धनावडे, बिपीन सुरेश सांगळे, प्रशांत (मालक), मिपाप्रेमी योगेश खालची रांग (डावीकडून): अमरेंद्र बाहूबली, कर्नल तपस्वी, नितीन सोलापूरकर, पाषाणभेद, अनिकेत वैद्य, राजेंद्र मेहेंदळे, कुमार१, प्रचेतस (वल्ली), चौथा कोनाडा मिपाकट्टा: पुणे सप्टेंबर २०२२ गृप फोटो मागची रांग (डावीकडून): चष्मेबद्दूर, टीपीके, धनावडे, बिपीन सुरेश सांगळे, प्रशांत (मालक), मिपाप्रेमी योगेश खालची रांग (डावीकडून): अमरेंद्र बाहूबली, कर्नल तपस्वी, नितीन सोलापूरकर, पाषाणभेद, अनिकेत वैद्य, राजेंद्र मेहेंदळे, प्रचेतस (वल्ली), कुमार१, चौथा कोनाडा पाताळेश्वर लेण्यातील आम्ही बसलो ते ठिकाण पाताळेश्वर लेण्यातील आम्ही बसलो ते ठिकाण पाताळेश्वर लेण्यातील लांबलचक ओवरी पाताळेश्वर लेण्यातील नंदी गृह पाताळेश्वर लेण्याच्या गेट वरील शिल्प, ज्यावर प्रचेतस यांची पारखी नजर गेली सर्वात शेवटी रामचंद्र आले, तो पर्यंत बरेचसे मिपाकर निघून गेले होते. लेण्याबाहेरील जंगली महाराज रस्त्यावरील फोटो. डावीकडून: अमरेंद्र बाहूबली, कर्नल तपस्वी, मिपाप्रेमी योगेश, रामचंद्र, धनावडे, अनिकेत वैद्य, टीपीके, पाषाणभेद सर्वांना भेटून खूप आनंद झाला. भेटूया पुढील कट्टा भेटीत.

फोटोच्या लिंका (इमेज अ‍ॅड्रेस) बरोबर वाटत नाही आहेत.

सर्व फोटोज नव्याने अपलोड केले आहेत 👍 मला काल रात्री वृत्तांत वाचला तेव्हाही सगळे फोटोज व्यवस्थित दिसत होते. अत्ता काहीजणांचे फोटो दिसत नसल्याचे सांगणारे प्रतिसाद वाचल्यावर सर्व फोटोज आधी डाउनलोड आणि मग अपलोड करून धाग्यातल्या लिंक्स अपडेट केल्या आहेत. आता सर्वांना फोटो दिसत असावेत अशी अपेक्षा करतो. अवांतर: कालच्या कट्ट्याला मी, माझी बायको आणि मिपाकर ज्योती अळवणी असे तिघेजण येणार होतो आणि त्यादृष्टीने तयारीही केली होती, पण वरुणराजाने अवकृपा केल्याने आम्ही नाही येऊ शकलो ह्याची खंत आहे. आमच्यावर अवकृपा झाली असली तरी कट्टेकऱ्यांवर कृपा झाल्याचे वाचून आनंद झाला आणि ह्या सुखद कट्टानुभवाला मुकल्याचे दुःखही! असो, कट्ट्याचा सचित्र वृत्तांत आवडला आहे हे.वे.सा.न.ल. पुणे कट्ट्याचे यशस्वीरीत्या आयोजन केल्याबद्दल पाषाणभेद ह्यांचे आणि सर्व उपस्थित मिपाकरांचे मनःपूर्वक अभिनंदन 🌹

आता मुख्य लेखातील प्रकाशचित्रे दिसताहेत.

पुण्यात नसल्याने कट्टा मिसला. फोटो व कट्ट्याचा वृत्तान्त छान. मजा आली वाचून .

वृत्तांत चाळला. तपशीलवार वाचला नै. पण, भारी कट्टा झालेला दिसतो. सर्वांना पाहुन बरं वाटलं. चश्मेबद्दूर कोणी पुरुष, डु आयडी असेल असे वाटायचे. ( हे राम) बाकी, ते कुमार १ काका मनमोकळे वगैरे असतील असे असतील अशी अपेक्षा करतो. (पळा) -दिलीप बिरुटे

आणि उप-वृत्तांत !

जोरात झाला की कट्टा. मस्तच.

एकदम खुसखुशीत वृत्तांत. काही मिपाकर आधीपासून ओळखीचे होतेच, तर काही मिपाकरांशी नव्याने ओळख झाली. गप्पा मारता मारता कर्नलतपस्वी हे आमचे दूरचे नातेवाईक असल्याचे समजले, त्याअनुषंगाने देखील काही गप्पा झाल्या. पाभे यांनी कट्ट्याचे नेमके आयोजन केले होते त्याबद्दल त्यांचे खास आभार. दिवाळीच्या आधी पुन्हा एकदा एक पुणे कट्टा आयोजित करण्याचा विचार सुरू आहे अर्थात वेगळ्या ठिकाणी. त्याबाबद्दल नियोजन करून जाहीर करूच.

मला आता मूळ धाग्यातील फोटो दिसायला लागेल आहेत. मला पहिल्याच फोटोतील पाषाणभेद यांचा मांडी घालून मस्त रिलॅक्स मोड मधला प्रसन्न चेह-यातला फोटो आवडला. लागलीच प्रतिसाद टाकला. आता पुढचे फोटो बघतो.

कट्टा चांगलाच यशस्वी झाला हे पाहून आनंद झाला. पाषाणभेद यांचे विशेष कौतुक. मी शनिवारपर्यंत कट्ट्याच्या धाग्यावर प्रतिसाद देणे टाळले कारण रविवारचे काम नक्की होत नव्हते. अखेर रविवारीही न टाळता येण्यासारखे काम मागे लागल्यामुळे येता आलेच नाही. असो, पुढच्या वेळी नक्की प्रयत्न करीन. सं - दी - प

जोरदार झाला कट्टा. बरेच दिवसांनी असा जबरी कट्टा वृ आला मिपावर. फोटो एकदम झकास!

कट्टा एकदम मस्त पार पडला. बऱ्याच नवीन ओळखी झाल्या . बाकरवडी, पेढे ह्यांनी मजा अली. त्याबरोबच प्रचेतस कडून खूप मस्त माहिती मिळाली. गाव वाले (धुळेकर) भेटले आणि एकूणच २-३ तास मजेत गेले.

छान फोटो आणि वृत्तांत.

वृतांत आणि फोटो दोन्हीं झक्कास!

कट्ट्याच्या दिवशीच काम असल्यामुळे मी कट्ट्याला येऊ शकेन की नाही याची शेवट पर्यंत खात्री नव्हती ! त्यामुळे धाग्यावर कुठेच याबाबत बोललो नव्हतो. मागच्या प्राधिकरण कट्ट्याला उपस्थित होतो त्याला ७-८ वर्षे झाली होती ! त्यावेळी सौ सुद्धा सोबत असण्याचा योग आला ! तेव्हाची धमाल परत येणार होती ! इच्छा तेथे मार्ग या उक्तीनुसार काही ऍडजेस्टमेंट नंतर कट्ट्याला उपस्थित राहण्याची संधी मिळून गेली, सौ तिच्या व्यग्रते मुळे येऊ शकणार नव्हती ! पावसानं ही ब्रेक घेत सहकार्य केलं अन घाईत लोकल पकडून कट्ट्याला येऊन पोहचलो. पावसाच्या साचलेल्या पाण्यात सुरुवातीसच असलेल्या नंदी मंडपाचे प्रतिबिंब लोभस दिसत होते ! गर्दीच्या शहरातून कातळशिल्पाच्या आसमंतात शिरताना उल्हसित झालो होतो. मी अर्धा पाऊण तास उशिरा पोहचलो, बाहेर माणसांचे दोन तीन थवे दिसत होते ते मिपाकरांचे वाटत नव्हते .. मग थेट लेण्यांमध्ये पोहोचलो .... एक ग्रुप दिसला ... “कट्टा का ??” म्हणून विचारल्यावर “हो” असा गलका झाला. मी चौको अशी ओळख देताच जोरदार स्वागत झाले ... एका आयडी माझा ताबा घेऊन एक छोटी पिशवी माझ्याकडे सुपूर्द करून हुश्श केलं ! ते टीपीके होते, त्यांच्या हसऱ्या चेहऱ्याने लगेच मला आपलेसे करून टाकले ! कंजूस सरांनी एक कला विषयक पुस्तिका माझ्या कडे देण्यासाठी त्यांच्या हाती दिली होती, पण दोघांच्याही कार्यबाहुल्यामुळे भेट होऊ शकली नव्हती ! बऱ्याच वेळा व्यनि व फोन संभाषण झाले होते पण भेट व्हायचे योग येत नव्हते , ते या कट्ट्याने आले. मी मागे चित्रकार अन्वर हुसेन यांच्यावर लेख लिहिला होता त्यासंदर्भात ती पुस्तिका होती ! धन्यवाद कंजूस सर ... पुस्तिका माझ्या पर्यंत पोहिचली ... धन्यवाद, टीपीके ! लगेचच “मी बिपिन” म्हणत बिपिन सांगळे यांनी उबदार स्वागत केले, त्यांच्याशी काही वेळा व्यनि आणि फोनवर संभाषण होत असल्यामुळे ही गोष्ट लेखक कसे दिसत असतील याची उत्सुकता होती ! मग यथावकाश इतर सर्वांशी “हॅलो हाय” झाले. मग सर्वजण लेण्याबाहेरील मोकळ्या जागेत आलो, एकेकाशी ओळख पटत होती ! ! मी उशिरा पोहोचल्यामुळे प्रचतेसवल्लीचा हेरिटेज वॉक मिसला (बेटर लक नेक्स्ट टाईम, कट्ट्याचा आनंद घेण्यास सुरुवात केली ! प्रशांत .. साक्षात “मिपा मालक” यांना भेटून, बोलून रोमांचित व्हायला झाले ! पाषाणभेद यांनी धडपड करून निर्धाराने हा मिपा कट्टा आयोजित केल्याबद्दल कौतुक केले ! लोकांना एकत्र करण्याचा " हाय पॉसिटीव्ह ऍटीट्युड" असणारे मनमोकळे पाभे मनाला भावून गेले ! पा भे, हॅट्स ऑफ .. हा सुंदर कट्टा आयोजित केल्याबद्दल ! कट्टा वृतान्त आणि प्रचि, दोन्ही मस्तच ! कुमार१ यांच्या ज्येष्ठज्ञानी व्यक्तिमत्वाने भारावून गेलो, त्यांचे कित्येक ज्ञानवर्धक, आरोग्य विषयक माहितीपूर्ण धागे डोळ्यासमोर तरळून गेले ! त्यांनी अंतर्नाद सारख्या नावाजलेल्या नियतकालिकात लेखन केले आहे ही भारावून टाकणारे होते ! अमरेंद्र बाहूबली, नितीन सोलापूरकर, अनिकेत वैद्य, राजेंद्र मेहेंदळे, प्रचतेसवल्ली यांच्याशी बोलून छान वाटले. नितीन सोलापूरकर आमचा जिल्हा पार्टनर असल्याने आपुलकी वाटली. कट्ट्यानंतर घरी परत जाताना नितीन बरोबर जायला मिळाले, खुप गप्पा मारता आल्या. थॅंक यू नितीन माझी अगदी “डोअर डिलिव्हरी केली ! पुढच्या कार्यक्रमासाठी वेळेत पोहोचता आले ! कर्नलतपस्वी यांच्या कणखर लष्करी व्यक्तिमत्वाने आणि आपुलकीने खुप भारी वाटले ! अभ्यासू व्यक्तिमत्वाच्या “दि ओन्ली अनहिता इन कट्टा” प्रोफेसर वाटणाऱ्या जर्मन भाषेच्या शैक्षणिक क्षेत्रात कार्य करणाऱ्या चष्मेबद्दूर यांच्याशी बातचीत करताना मजा आली ! पेढे व बाकरवडी यांनी आनंद द्विगुणित झाला ! थॅंक यू, कर्नल साहेब ! बिपिन सुरेश सांगळे यांच्याशी अधूनमधून संपर्क असल्याने त्यांच्या लेखनाचा परीघ माहीत झाला. त्यांनी इत्यादि सारखे दर्जेदार मासिक आणि दिलीप प्रभावळकर यांच्या सारख्या दिग्गज लोकांबरोबर काम केलेले आहे, त्याच बरोबर बालमित्र साठी प्रसिद्ध चित्रकार गिरीश सहस्त्रबुद्धे यांच्याबरोवर कथा माला केली होती हे ऐकून त्यांच्या त्यांच्या या क्षेत्रातील दिग्गजपणा लक्षात यावा ! त्यांच्याबद्दचा आदर दुणावला ! कट्टयात मन रमून गेले होते पण एका कार्यक्रमासाठी परतायचे असल्याने निघणे भाग होते. अनायसे नि३ सोलापूरकर तिकडेच जाणार असल्याने त्याच्याबरोबर निघता आले, गप्पा झाल्या ! थॅंक यू नि३ फॉर लव्हली लिफ्ट ! एकंदरीत कट्टा एक नंबर संस्मरणीय झाला ! मित्रांनो, भेटूयात पुन्हा ! - चौको

पुण्यात असतो तर कट्ट्याला आवर्जून हजेरी लावली असती. पाताळेश्वरच्या बऱ्याच आठवणी आहेत, कॉलेजच्या दिवसात अधून-मधून सकाळ-संध्याकाळ एखादी फेरी ठरलेली असायची. एव्हाना मिपाआयडी (मिपावरील लिखाण) आणि प्रत्यक्षातील मिपाकर यांच्या जोड्या जुळवणं हा कठीण प्रश्न आहे याची सर्वांनाच जाणीव झाली आहे :-)

जोरदार कट्टा... प्रत्येकाची मुळ नावे काय आहेत?

मला कट्टा हा शब्द जरा निराळा वाटत आला आहे. त्यामुळे मी कट्टा भेट हा उल्लेख करत आलेलो आहे. कट्टा नियोजनात सर्वांनी माझे आभार मानले, माझे जरा जास्तच कौतूक होते आहे हे पाहून मला लाजल्यासारखे झाले आहे. मी तर खरेच काहीच केले नाही. फक्त कट्टा ठरवला व त्याला मिपाकरांनी साथ दिली. तसे पाहिले तर कोणताही कार्यक्रम, प्रसंग, इव्हेंट, सादरीकरण, प्रवास, भेट किंवा कोठेही साधे जायचे असेल तरी माझे नियोजन पक्के असते. तुम्ही सर्वांनी कुणी एकाचे ऐकून या कट्यात सहभागी झालात याचे मला अपृप, कौतूक आहे. मिपावरील अशा भेटी, कट्टा सांगून करण्यात मला आता अंदाज येत चालला आहे. काही ठोकताळे मनात पक्के झाले आहेत. यापुढील अशा नियोजनात मला माझा खारीचा वाटा उचलायला निश्चितच आवडेल. पुढील कट्टा यापेक्षा मोठा व्हावा, एखादे मंगलकर्यालय, हॉल भाड्याने घेण्याइतका समारंभ व्हावा किंवा साहित्यसंमेलनासारखा कार्यक्रम व्हावा या सदिच्छा.

छानच वृत्तांत, फोटो

आम्हाला पाताळेश्वर लेण्यातील साधारण इतिहास, तेथील शिल्पांचा मागोवा इत्यादींचा परिचय करून दिला.

मस्तच... मला फार आवडतात अशा गाईडेड टूर्स ! फोटो आणि वृत्तांत छानच... :) प्रतिसादही आवडले.

जोरदार झालेला दिसतोत पुणे कट्टा. मुख्य आयोजक पाषाणभेद साहेब व त्यांच्या सहकार्‍यांचे तसेच सर्व उपस्थितांचे मनःपूर्वक अभिनंदन. फोटोज उत्तम आहेत. दहा वर्षांपूर्वीच्या मुंबईजवळच्या एका कट्ट्याच्या वृत्तांतातल्या फोटोजला काहींनी धुरकट म्हंटले होते. दहा वर्षांत छायाचित्रणाच्या (सरासरी) दर्जाच्या बाबतीत लक्षणीय प्रगती झाली आहे असे निरीक्षण नोंदवतो.

कट्टा वृत्तांत वाचला, आपणही अशा कट्टयांना जावे वाटले पण सर्व कट्टे दूर भरतात, आमच्या ठाणे डोंबिवली ,कल्याण इथे आम्च्या ज‌ळ का भरवत नाहीत ठण्याला तर मुंब इकर. आम्ही ठाणे जिल्हावासिय सर्वानाच मध्यवर्ती होइल. मीहे मागे पण सूचित केले होते, पण मी नविन आयडी असल्यामुळे कोणीच लक्ष दिले नसल्याचे वाटत आहे , त्यांत मी फक्त वाचक म्हणूनच प्रतिसाद देत असते. लेखक नाही, म्णून सर्व ठरविणारे दुर्लक्ष करत असावेत का?

कट्टा वृत्तांत वाचला, आपणही अशा कट्टयांना जावे वाटले पण सर्व कट्टे दूर भरतात, आमच्या ठाणे डोंबिवली ,कल्याण इथे आम्च्या ज‌ळ का भरवत नाहीत ठण्याला तर मुंब इकर. आम्ही ठाणे जिल्हावासिय सर्वानाच मध्यवर्ती होइल. मीहे मागे पण सूचित केले होते, पण मी नविन आयडी असल्यामुळे कोणीच लक्ष दिले नसल्याचे वाटत आहे , त्यांत मी फक्त वाचक म्हणूनच प्रतिसाद देत असते. लेखक नाही, म्णून सर्व ठरविणारे दुर्लक्ष करत असावेत का?

अरे वा ! मस्त - आला कि वृत्तांत ! पाभे कौतुक न आभार .

मस्त झालेला दिसतोय कार्यक्रम! प्रकाशचित्रे दिसत नाहीत.

पण माझा गणेशा झालाय बहुतेक 😕

कट्टा आयोजित होणार या पाभेंच्या घोषणेनंतर व त्यावर झालेल्या उहापोह वरून एक वेगळाच अनुभव असणार याची कल्पना आली.पुढे पर्जन्यराजाच्या अतीकृपेमुळे एक दिवस आगोदर पर्यंत कट्टा होतो किंवा नाही साशंकच होतो. पाभेंच्या दृढनिश्चय पुढे वरुणराजाने नांगी टाकली व कट्ट्याच्या दिवशी संपूर्ण शरणागती पत्करून मिपाकरानां भेटण्याची मुभा दिली. मी जरा दूरच रहात असल्याने थोडा लवकर निघालो पण मित्रांना पहिल्यांदाच भेटणार रिकाम्या हाताने कसे जायचे म्हणून सुदाम्याचे पोहे घ्यावे या विचाराने पुण्यातल्या नामी बल्लवाच्या(चितळे) दुकानात घुसलो. कदाचित माझ्या दृढनिश्चयाची परीक्षा घ्यावी या उद्देशातून वरुणराजाने अचानक आघाडी उघडली. पण हाडाचा सैनिक, सगळी शस्त्र अस्त्र बरोबर होती. रेनकोट चढवला व दुचाकीवरून पुढील प्रवास सुरू केला. शेवटी वरूणालाच काय वाटले त्याने आपली सर्व कुमक परत बोलावून घेतली. या सगळ्यात टाईमीग चुकलेच. पण नागरी आयुष्यात आता पुर्ण पणे रूळल्यामुळे उशीर झाला तरी फारसे वाईट वाटून घेतले नाही. दुचाकी लेण्या समोरच पार्क केली. आतमधे गेल्यावर एक दोन ठिकाणी घोळके दिसले पण सुरक्षारक्षाच्या नजरेतून बघुन मिपाकर कोण याचा आदांज घेत एका घोळक्यात घुसलो. आदांज बरोबर निघाला. असो, स्वताचा परिचय दिल्यावर घोळक्यातल्या प्रत्येकाचे चेहरे निरखत असताना असे भाव दिसले की "किती जुनी ओळख आहे आपली". मोकळ्या गप्पा सुरू झाल्या. माझ्या मनात प्रत्येक सदस्याबद्दल त्यांनी दिलेल्या प्रतिसादा वरून एक पुर्व प्रतिमा होती त्याला धक्का बसला. प्रचेतस यांचे लिखाण व ज्ञान बघुन कोणीतरी ढुढ्ढाचार्य असेल असे वाटले होते. उलट निघाले तरूण तुर्क निघाले. पाभे एक तिशीचा यंग एनर्जेटीक उतावळा तरूण असावा. पण उलट मध्यमवयीन, शांत, मृदुभाषी व आत्मविश्वास आणी आत्मीयता ठासून भरलेले व्यक्तिमत्व दिसले. आणी असेच बाकीच्या सदस्यांबद्दल. चश्मेबद्दूर यांचे लेखन किवा प्रतीसाद न वाचल्यामुळे काहीच कल्पनाच नव्हती ,नवीनच ओळख झाली. प्रसन्न व्यक्तिमत्त्व व आत्मीयता या दोन गोष्टी मनावर छाप सोडून गेल्या.. आयुष्य डाॅक्टर जाती बरोबरच घालवल्यामुळे कुमारएक यांना ओळखण्यास वेळ लागला नाही. सर्वांबद्दल लिहीत बसलो तर एक वेगळाच धागा काढावा लागेल. तरीसुद्धा अबा, अमरेन्द्र बाहुबली यांच्यावर लिहील्या शिवाय पुढे जाऊच शकत नाही. अबा एक दबंग, भांडखोर मोठ्ठा माणूस असेल उलट हॅण्डसम,चार्मींग व अफेक्शनेट व्यक्तिमत्त्वाचा उमेदितला तरूण मनावर कायमची छाप सोडून गेला. अल्झायमर झाला तरी त्याला विसरू शकणार नाही. एक आश्चर्याचा धक्काच बसला जेव्हा रामचंद्र यांनी प्रत्येकाचे लिखाण व त्यावरील त्यांचे प्रतिसाद या बरोबरच ओळख करून घ्यायला सुरवात केली. प्रचंड उत्साह व सामान्य ज्ञान व आत्मीयता पाहून आनंद झाला. असे मिसळून गेले की दुधात साखर. एक आणखीन खास निरक्षणाअंती असे दिसले की सर्व सदस्य फिजीकली फिट व हसमुख होते. कदाचित माझीच प्राॅपर्टी(तोंद) जास्त होती. इतके दिवस आवरून ठेवल्याने तीने सुद्धा बंड पुकारले आहे. बाकी कट्ट्यावर काय झाले हे पाभेंनी स्वविस्तर लिहीलेच आहे. थोडक्यात,आजच पुणे मिपा कट्टा संपन्न झाला. एक वेगळाच अनुभव होता. "कट्ट्यावरती गंध पसरला नाते मनाचे कोणीच कोणा ठावे नसता जुळती बंध रेशमांचे" परवलीचा शब्द होता," मिपाकर का?". नवल वाटले. शेवटपर्यंत होतो,चहा पिला व मगच गेलो. या चारपाच तासात माझे वय मी विसरलो एवढे मात्र नक्कीच. खादंन्ती नव्हती मग जवळच्याच प्रसिद्ध हाटेलातून दोन प्लेट वांग्याची भाजी,ज्वारीची भाकरी ,झणझणीत ठेचा व मिक्स भजी घेऊन घराकडे प्रस्थान केले. कट्ट्यावर बरेच नवीन मित्र मिळाल्याने मी खुश होतो. चुलतसासूबाईंची(स्वयंपाक) आराधना करावी लागली नाही म्हणून गृहमंत्रालय पण खुश. एकुण दिवस मस्तच गेला.

छान वृत्तांत पुण्यात असूनही या वेळी नाही जमले याची खंत आहेच पुढील कट्टा नक्की मलाही फोटो दिसत नाहीत

छान वृत्तांत.. फोटो का दिसत नाहीत बरे?

फोटोचा गणेशा का झालाय ते समजले नाही. उद्या दुरूस्ती करतो. तो पर्यंत कृपया वाट पहावी.

फोटोचा गणेशा का झालाय ते समजले नाही. उद्या दुरूस्ती करतो. तो पर्यंत कृपया वाट पहावी.

वृत्तान्त आवडला..

कोरम पूर्ण भरल्यानंतर प्रचेतस (वल्ली) यांनी सुत्र हातात घेतली.

यालाच घाबरून जुनेजाणते मिपाकर आले नाहीत असे सूत्रांनी सांगितले

पुढील कट्ट्यास नक्की येणार.

लयी धमाल केलेली दिसतेय! पातळेश्वरचे फोटो कमाल आलेत. पुण्याच्या एखाद्या कट्ट्याला नक्की येणार!

पण, व्हिडियो काॅल मुळे, ती कसर भरून निघाली ...

भारी झाला कट्टा. मात्र प्रचि दिसत नाहीत.

मी पण खरं तर आलो होतो, पण उशिरा पोचलो.. नाहीतर भेट झाली असती..

मुख्य वृत्तांत आणि उप-वृत्तांत यातून चित्र उभं राहिलं... पण मुख्य चित्रे का बरं दिसेनात!! गॅस शेगडीच्या बंद बटणासारखं दिसतंय.

अभियंता दिनाच्या कार्यक्रमाचा भाग म्हणून एका कॉलेज मध्ये परिक्षक होतो. हा पूर्व नियोजित कार्यक्रम सरकवता न आल्याने कट्ट्याला येता आले नाही, पण व्रृत्तांत वाचून छान वाटले. पुढील वेळी नक्की येणार. फोटो दिसत नाहीत..

कालच्या फोटोंचा गणेशा झाल्याने बराचस हिरमोड झाला. आता ते फोटो येथे डकवतो आहे. मिपाकट्टा: पुणे सप्टेंबर २०२२ गृप फोटो उभे असलेले मागची रांग (डावीकडून): प्रशांत (मालक), प्रचेतस (वल्ली), टीपीके, कुमार१, कर्नल तपस्वी, नितीन सोलापूरकर, धनावडे, अमरेंद्र बाहूबली. बसलेले खालची रांग (डावीकडून): मिपाप्रेमी योगेश, राजेंद्र मेहेंदळे, बिपीन सुरेश सांगळे, चौथा कोनाडा, पाषाणभेद,चष्मेबद्दूर लेणीचा परिसर या फोटोत दाखवणे हा उद्देश आहे. मिपाकट्टा: पुणे सप्टेंबर २०२२ गृप फोटो उभे असलेले मागची रांग (डावीकडून): प्रशांत (मालक), प्रचेतस (वल्ली), टीपीके, कुमार१, कर्नल तपस्वी, नितीन सोलापूरकर, धनावडे, अमरेंद्र बाहूबली. बसलेले खालची रांग (डावीकडून): मिपाप्रेमी योगेश, राजेंद्र मेहेंदळे, बिपीन सुरेश सांगळे, चौथा कोनाडा, पाषाणभेद,चष्मेबद्दूर मिपाकट्टा: पुणे सप्टेंबर २०२२ गृप फोटो मागची रांग (डावीकडून): चष्मेबद्दूर, टीपीके, धनावडे, बिपीन सुरेश सांगळे, प्रशांत (मालक), मिपाप्रेमी योगेश खालची रांग (डावीकडून): अमरेंद्र बाहूबली, कर्नल तपस्वी, नितीन सोलापूरकर, पाषाणभेद, अनिकेत वैद्य, राजेंद्र मेहेंदळे, कुमार१, प्रचेतस (वल्ली), चौथा कोनाडा मिपाकट्टा: पुणे सप्टेंबर २०२२ गृप फोटो मागची रांग (डावीकडून): चष्मेबद्दूर, टीपीके, धनावडे, बिपीन सुरेश सांगळे, प्रशांत (मालक), मिपाप्रेमी योगेश खालची रांग (डावीकडून): अमरेंद्र बाहूबली, कर्नल तपस्वी, नितीन सोलापूरकर, पाषाणभेद, अनिकेत वैद्य, राजेंद्र मेहेंदळे, प्रचेतस (वल्ली), कुमार१, चौथा कोनाडा पाताळेश्वर लेण्यातील आम्ही बसलो ते ठिकाण पाताळेश्वर लेण्यातील आम्ही बसलो ते ठिकाण पाताळेश्वर लेण्यातील लांबलचक ओवरी पाताळेश्वर लेण्यातील नंदी गृह पाताळेश्वर लेण्याच्या गेट वरील शिल्प, ज्यावर प्रचेतस यांची पारखी नजर गेली सर्वात शेवटी रामचंद्र आले, तो पर्यंत बरेचसे मिपाकर निघून गेले होते. लेण्याबाहेरील जंगली महाराज रस्त्यावरील फोटो. डावीकडून: अमरेंद्र बाहूबली, कर्नल तपस्वी, मिपाप्रेमी योगेश, रामचंद्र, धनावडे, अनिकेत वैद्य, टीपीके, पाषाणभेद सर्वांना भेटून खूप आनंद झाला. भेटूया पुढील कट्टा भेटीत.

फोटोच्या लिंका (इमेज अ‍ॅड्रेस) बरोबर वाटत नाही आहेत.

सर्व फोटोज नव्याने अपलोड केले आहेत 👍 मला काल रात्री वृत्तांत वाचला तेव्हाही सगळे फोटोज व्यवस्थित दिसत होते. अत्ता काहीजणांचे फोटो दिसत नसल्याचे सांगणारे प्रतिसाद वाचल्यावर सर्व फोटोज आधी डाउनलोड आणि मग अपलोड करून धाग्यातल्या लिंक्स अपडेट केल्या आहेत. आता सर्वांना फोटो दिसत असावेत अशी अपेक्षा करतो. अवांतर: कालच्या कट्ट्याला मी, माझी बायको आणि मिपाकर ज्योती अळवणी असे तिघेजण येणार होतो आणि त्यादृष्टीने तयारीही केली होती, पण वरुणराजाने अवकृपा केल्याने आम्ही नाही येऊ शकलो ह्याची खंत आहे. आमच्यावर अवकृपा झाली असली तरी कट्टेकऱ्यांवर कृपा झाल्याचे वाचून आनंद झाला आणि ह्या सुखद कट्टानुभवाला मुकल्याचे दुःखही! असो, कट्ट्याचा सचित्र वृत्तांत आवडला आहे हे.वे.सा.न.ल. पुणे कट्ट्याचे यशस्वीरीत्या आयोजन केल्याबद्दल पाषाणभेद ह्यांचे आणि सर्व उपस्थित मिपाकरांचे मनःपूर्वक अभिनंदन 🌹

आता मुख्य लेखातील प्रकाशचित्रे दिसताहेत.

पुण्यात नसल्याने कट्टा मिसला. फोटो व कट्ट्याचा वृत्तान्त छान. मजा आली वाचून .

वृत्तांत चाळला. तपशीलवार वाचला नै. पण, भारी कट्टा झालेला दिसतो. सर्वांना पाहुन बरं वाटलं. चश्मेबद्दूर कोणी पुरुष, डु आयडी असेल असे वाटायचे. ( हे राम) बाकी, ते कुमार १ काका मनमोकळे वगैरे असतील असे असतील अशी अपेक्षा करतो. (पळा) -दिलीप बिरुटे

आणि उप-वृत्तांत !

जोरात झाला की कट्टा. मस्तच.

एकदम खुसखुशीत वृत्तांत. काही मिपाकर आधीपासून ओळखीचे होतेच, तर काही मिपाकरांशी नव्याने ओळख झाली. गप्पा मारता मारता कर्नलतपस्वी हे आमचे दूरचे नातेवाईक असल्याचे समजले, त्याअनुषंगाने देखील काही गप्पा झाल्या. पाभे यांनी कट्ट्याचे नेमके आयोजन केले होते त्याबद्दल त्यांचे खास आभार. दिवाळीच्या आधी पुन्हा एकदा एक पुणे कट्टा आयोजित करण्याचा विचार सुरू आहे अर्थात वेगळ्या ठिकाणी. त्याबाबद्दल नियोजन करून जाहीर करूच.

मला आता मूळ धाग्यातील फोटो दिसायला लागेल आहेत. मला पहिल्याच फोटोतील पाषाणभेद यांचा मांडी घालून मस्त रिलॅक्स मोड मधला प्रसन्न चेह-यातला फोटो आवडला. लागलीच प्रतिसाद टाकला. आता पुढचे फोटो बघतो.

कट्टा चांगलाच यशस्वी झाला हे पाहून आनंद झाला. पाषाणभेद यांचे विशेष कौतुक. मी शनिवारपर्यंत कट्ट्याच्या धाग्यावर प्रतिसाद देणे टाळले कारण रविवारचे काम नक्की होत नव्हते. अखेर रविवारीही न टाळता येण्यासारखे काम मागे लागल्यामुळे येता आलेच नाही. असो, पुढच्या वेळी नक्की प्रयत्न करीन. सं - दी - प

जोरदार झाला कट्टा. बरेच दिवसांनी असा जबरी कट्टा वृ आला मिपावर. फोटो एकदम झकास!

कट्टा एकदम मस्त पार पडला. बऱ्याच नवीन ओळखी झाल्या . बाकरवडी, पेढे ह्यांनी मजा अली. त्याबरोबच प्रचेतस कडून खूप मस्त माहिती मिळाली. गाव वाले (धुळेकर) भेटले आणि एकूणच २-३ तास मजेत गेले.

छान फोटो आणि वृत्तांत.

वृतांत आणि फोटो दोन्हीं झक्कास!

कट्ट्याच्या दिवशीच काम असल्यामुळे मी कट्ट्याला येऊ शकेन की नाही याची शेवट पर्यंत खात्री नव्हती ! त्यामुळे धाग्यावर कुठेच याबाबत बोललो नव्हतो. मागच्या प्राधिकरण कट्ट्याला उपस्थित होतो त्याला ७-८ वर्षे झाली होती ! त्यावेळी सौ सुद्धा सोबत असण्याचा योग आला ! तेव्हाची धमाल परत येणार होती ! इच्छा तेथे मार्ग या उक्तीनुसार काही ऍडजेस्टमेंट नंतर कट्ट्याला उपस्थित राहण्याची संधी मिळून गेली, सौ तिच्या व्यग्रते मुळे येऊ शकणार नव्हती ! पावसानं ही ब्रेक घेत सहकार्य केलं अन घाईत लोकल पकडून कट्ट्याला येऊन पोहचलो. पावसाच्या साचलेल्या पाण्यात सुरुवातीसच असलेल्या नंदी मंडपाचे प्रतिबिंब लोभस दिसत होते ! गर्दीच्या शहरातून कातळशिल्पाच्या आसमंतात शिरताना उल्हसित झालो होतो. मी अर्धा पाऊण तास उशिरा पोहचलो, बाहेर माणसांचे दोन तीन थवे दिसत होते ते मिपाकरांचे वाटत नव्हते .. मग थेट लेण्यांमध्ये पोहोचलो .... एक ग्रुप दिसला ... “कट्टा का ??” म्हणून विचारल्यावर “हो” असा गलका झाला. मी चौको अशी ओळख देताच जोरदार स्वागत झाले ... एका आयडी माझा ताबा घेऊन एक छोटी पिशवी माझ्याकडे सुपूर्द करून हुश्श केलं ! ते टीपीके होते, त्यांच्या हसऱ्या चेहऱ्याने लगेच मला आपलेसे करून टाकले ! कंजूस सरांनी एक कला विषयक पुस्तिका माझ्या कडे देण्यासाठी त्यांच्या हाती दिली होती, पण दोघांच्याही कार्यबाहुल्यामुळे भेट होऊ शकली नव्हती ! बऱ्याच वेळा व्यनि व फोन संभाषण झाले होते पण भेट व्हायचे योग येत नव्हते , ते या कट्ट्याने आले. मी मागे चित्रकार अन्वर हुसेन यांच्यावर लेख लिहिला होता त्यासंदर्भात ती पुस्तिका होती ! धन्यवाद कंजूस सर ... पुस्तिका माझ्या पर्यंत पोहिचली ... धन्यवाद, टीपीके ! लगेचच “मी बिपिन” म्हणत बिपिन सांगळे यांनी उबदार स्वागत केले, त्यांच्याशी काही वेळा व्यनि आणि फोनवर संभाषण होत असल्यामुळे ही गोष्ट लेखक कसे दिसत असतील याची उत्सुकता होती ! मग यथावकाश इतर सर्वांशी “हॅलो हाय” झाले. मग सर्वजण लेण्याबाहेरील मोकळ्या जागेत आलो, एकेकाशी ओळख पटत होती ! ! मी उशिरा पोहोचल्यामुळे प्रचतेसवल्लीचा हेरिटेज वॉक मिसला (बेटर लक नेक्स्ट टाईम, कट्ट्याचा आनंद घेण्यास सुरुवात केली ! प्रशांत .. साक्षात “मिपा मालक” यांना भेटून, बोलून रोमांचित व्हायला झाले ! पाषाणभेद यांनी धडपड करून निर्धाराने हा मिपा कट्टा आयोजित केल्याबद्दल कौतुक केले ! लोकांना एकत्र करण्याचा " हाय पॉसिटीव्ह ऍटीट्युड" असणारे मनमोकळे पाभे मनाला भावून गेले ! पा भे, हॅट्स ऑफ .. हा सुंदर कट्टा आयोजित केल्याबद्दल ! कट्टा वृतान्त आणि प्रचि, दोन्ही मस्तच ! कुमार१ यांच्या ज्येष्ठज्ञानी व्यक्तिमत्वाने भारावून गेलो, त्यांचे कित्येक ज्ञानवर्धक, आरोग्य विषयक माहितीपूर्ण धागे डोळ्यासमोर तरळून गेले ! त्यांनी अंतर्नाद सारख्या नावाजलेल्या नियतकालिकात लेखन केले आहे ही भारावून टाकणारे होते ! अमरेंद्र बाहूबली, नितीन सोलापूरकर, अनिकेत वैद्य, राजेंद्र मेहेंदळे, प्रचतेसवल्ली यांच्याशी बोलून छान वाटले. नितीन सोलापूरकर आमचा जिल्हा पार्टनर असल्याने आपुलकी वाटली. कट्ट्यानंतर घरी परत जाताना नितीन बरोबर जायला मिळाले, खुप गप्पा मारता आल्या. थॅंक यू नितीन माझी अगदी “डोअर डिलिव्हरी केली ! पुढच्या कार्यक्रमासाठी वेळेत पोहोचता आले ! कर्नलतपस्वी यांच्या कणखर लष्करी व्यक्तिमत्वाने आणि आपुलकीने खुप भारी वाटले ! अभ्यासू व्यक्तिमत्वाच्या “दि ओन्ली अनहिता इन कट्टा” प्रोफेसर वाटणाऱ्या जर्मन भाषेच्या शैक्षणिक क्षेत्रात कार्य करणाऱ्या चष्मेबद्दूर यांच्याशी बातचीत करताना मजा आली ! पेढे व बाकरवडी यांनी आनंद द्विगुणित झाला ! थॅंक यू, कर्नल साहेब ! बिपिन सुरेश सांगळे यांच्याशी अधूनमधून संपर्क असल्याने त्यांच्या लेखनाचा परीघ माहीत झाला. त्यांनी इत्यादि सारखे दर्जेदार मासिक आणि दिलीप प्रभावळकर यांच्या सारख्या दिग्गज लोकांबरोबर काम केलेले आहे, त्याच बरोबर बालमित्र साठी प्रसिद्ध चित्रकार गिरीश सहस्त्रबुद्धे यांच्याबरोवर कथा माला केली होती हे ऐकून त्यांच्या त्यांच्या या क्षेत्रातील दिग्गजपणा लक्षात यावा ! त्यांच्याबद्दचा आदर दुणावला ! कट्टयात मन रमून गेले होते पण एका कार्यक्रमासाठी परतायचे असल्याने निघणे भाग होते. अनायसे नि३ सोलापूरकर तिकडेच जाणार असल्याने त्याच्याबरोबर निघता आले, गप्पा झाल्या ! थॅंक यू नि३ फॉर लव्हली लिफ्ट ! एकंदरीत कट्टा एक नंबर संस्मरणीय झाला ! मित्रांनो, भेटूयात पुन्हा ! - चौको

पुण्यात असतो तर कट्ट्याला आवर्जून हजेरी लावली असती. पाताळेश्वरच्या बऱ्याच आठवणी आहेत, कॉलेजच्या दिवसात अधून-मधून सकाळ-संध्याकाळ एखादी फेरी ठरलेली असायची. एव्हाना मिपाआयडी (मिपावरील लिखाण) आणि प्रत्यक्षातील मिपाकर यांच्या जोड्या जुळवणं हा कठीण प्रश्न आहे याची सर्वांनाच जाणीव झाली आहे :-)

जोरदार कट्टा... प्रत्येकाची मुळ नावे काय आहेत?

मला कट्टा हा शब्द जरा निराळा वाटत आला आहे. त्यामुळे मी कट्टा भेट हा उल्लेख करत आलेलो आहे. कट्टा नियोजनात सर्वांनी माझे आभार मानले, माझे जरा जास्तच कौतूक होते आहे हे पाहून मला लाजल्यासारखे झाले आहे. मी तर खरेच काहीच केले नाही. फक्त कट्टा ठरवला व त्याला मिपाकरांनी साथ दिली. तसे पाहिले तर कोणताही कार्यक्रम, प्रसंग, इव्हेंट, सादरीकरण, प्रवास, भेट किंवा कोठेही साधे जायचे असेल तरी माझे नियोजन पक्के असते. तुम्ही सर्वांनी कुणी एकाचे ऐकून या कट्यात सहभागी झालात याचे मला अपृप, कौतूक आहे. मिपावरील अशा भेटी, कट्टा सांगून करण्यात मला आता अंदाज येत चालला आहे. काही ठोकताळे मनात पक्के झाले आहेत. यापुढील अशा नियोजनात मला माझा खारीचा वाटा उचलायला निश्चितच आवडेल. पुढील कट्टा यापेक्षा मोठा व्हावा, एखादे मंगलकर्यालय, हॉल भाड्याने घेण्याइतका समारंभ व्हावा किंवा साहित्यसंमेलनासारखा कार्यक्रम व्हावा या सदिच्छा.

छानच वृत्तांत, फोटो

आम्हाला पाताळेश्वर लेण्यातील साधारण इतिहास, तेथील शिल्पांचा मागोवा इत्यादींचा परिचय करून दिला.

मस्तच... मला फार आवडतात अशा गाईडेड टूर्स ! फोटो आणि वृत्तांत छानच... :) प्रतिसादही आवडले.

जोरदार झालेला दिसतोत पुणे कट्टा. मुख्य आयोजक पाषाणभेद साहेब व त्यांच्या सहकार्‍यांचे तसेच सर्व उपस्थितांचे मनःपूर्वक अभिनंदन. फोटोज उत्तम आहेत. दहा वर्षांपूर्वीच्या मुंबईजवळच्या एका कट्ट्याच्या वृत्तांतातल्या फोटोजला काहींनी धुरकट म्हंटले होते. दहा वर्षांत छायाचित्रणाच्या (सरासरी) दर्जाच्या बाबतीत लक्षणीय प्रगती झाली आहे असे निरीक्षण नोंदवतो.

कट्टा वृत्तांत वाचला, आपणही अशा कट्टयांना जावे वाटले पण सर्व कट्टे दूर भरतात, आमच्या ठाणे डोंबिवली ,कल्याण इथे आम्च्या ज‌ळ का भरवत नाहीत ठण्याला तर मुंब इकर. आम्ही ठाणे जिल्हावासिय सर्वानाच मध्यवर्ती होइल. मीहे मागे पण सूचित केले होते, पण मी नविन आयडी असल्यामुळे कोणीच लक्ष दिले नसल्याचे वाटत आहे , त्यांत मी फक्त वाचक म्हणूनच प्रतिसाद देत असते. लेखक नाही, म्णून सर्व ठरविणारे दुर्लक्ष करत असावेत का?

कट्टा वृत्तांत वाचला, आपणही अशा कट्टयांना जावे वाटले पण सर्व कट्टे दूर भरतात, आमच्या ठाणे डोंबिवली ,कल्याण इथे आम्च्या ज‌ळ का भरवत नाहीत ठण्याला तर मुंब इकर. आम्ही ठाणे जिल्हावासिय सर्वानाच मध्यवर्ती होइल. मीहे मागे पण सूचित केले होते, पण मी नविन आयडी असल्यामुळे कोणीच लक्ष दिले नसल्याचे वाटत आहे , त्यांत मी फक्त वाचक म्हणूनच प्रतिसाद देत असते. लेखक नाही, म्णून सर्व ठरविणारे दुर्लक्ष करत असावेत का?

कोणे एके काळी, माझा एक मित्र, चितळ्यांची मिठाई आणि बाकरवडी, ह्या गाडीतून आणायचा आणि नंतर घरोघरी ठाणे, डोंबिवली आणि परीसरात विकायचा.... 1990च्या सुमारास .. त्याची ही आवडती गाडी ... आता चितळ्यांची मिठाई आणि बाकरवडी, कुठेही मिळते...

पण आता पुन्हा WCAM-2 इंजिन या गाडीला जोडलं जात आहे. पण त्यामुळं पर्यावरणानुकूल HOG (Head-on-Generation) तंत्रज्ञानावर ही गाडी चालवणं आता बंद झालं आहे. आताच ३० ऑगस्ट २२ रोजी मी मुंबई पुणे डेक्कन एक्स्प्रेसने व्हिस्टाडोमने गेलो तेंव्हा तिला WAP -७ हेच इंजिन होते. आणि तसेही माझ्या दवाखान्याच्या समोरूनच संध्याकाळी सव्वा सहा साडे सहाच्या मध्ये हि गाडी मुलुंड हुन जाते तेंव्हा सुद्धा कधी WCAM -२ हे इंजिन लावलेलं पाहिलं नाही.

हि गाडी जाताना आणि विशेषतः येताना ठाण्याला थांबत असल्याने पुण्याहून येण्यासाठी मला फार सोयीची होती. पुण्यात एम बी बी एस नंतर एम डी करत असताना शनिवार अर्धा दिवस काम करून सव्वातीनला या गाडी बसले कि संध्याकाळी ७ पर्यंत मुलुंड ला घरी पोचत असे. सोमवारी पहाटे इंद्रायणी एक्स्प्रेस पकडून नऊ पर्यंत पुण्याला पोचणे हा माझा कार्यक्रम कित्येक वेळेस झालेला आहे.

बाकी बसध्ये असतात तशा सीट्सवाले डबे रेल्वेने आणखी आणू नयेत. समोरासमोर तीन तीन सीट्सवाले जुनेच चांगले होते. आता तर काही सीट्समधले अंतरही ( leg room) वाढवलेले सापडले. दूरच्या गाड्यांना दोन्ही टोकांना जे सामान्य ( unreserved ,seating) डबे असतात त्यात काही टू टिअर असायचे. ते फारच आरामदायी असत. या पुण्याच्या गाड्या घाटात ठाकूरवाडी,जामरूंग,मंकीहिल इथे थांबत आणि लहान मुले,माकडे आणि आदीवासी सर्वांचीच सोय व्हायची. हल्ली हे स्टॉप्सही बेभरवशाचे झाले आणि घाटातील माकडेही कमी झाली आणि मुलांची आवडही बदलली. उन्हाळ्यातल्या करवंदे,जांभळे,कैऱ्यांची आवड जाऊन चाकलेटं आली. माकडांचे चाळे पाहण्यापेक्षा लहानथोर सबवेसर्फर आणि गोट्या पाडणे मोबाईल गेमसमध्ये,कार्टुनात गुंतली. कर्जत स्टेशनचे दिवाडकर फेम लगदा बटाटेवडे( जीआइ ट्याग घेणारेत म्हणे) कधी घेतो असे आता होत नाही आणि कर्जत स्टॉपही गायब झाला. असली चहा स्टेशनला लागून दुकानात आणि खमंग बटाटेवडे (दगडे यांचा)मात्र कर्जत बाजारात मिळतात. ते फलाटावर विकायला येत नाहीत. चिंचवड स्टेशनवरचा सिंधी माणूस फार छान चहा देतो.

चांगली माहिती. 👌

गुजरात, राजस्थान कडे जाण्यासाठी पुण्यावरून जाणाऱ्या गाड्या नसल्यामुळे ही तीन वीस ची गाडी आमच्याकरता लाईफ लाईन होती.

छान माहिती. लेख आवडला.

शीर्षक अगदी समर्पक आहे. लेख आवडला.

धन्यवाद Bhakti, वामन देशमुख, ॲबसेंट माइंडेड

कोणे एके काळी, माझा एक मित्र, चितळ्यांची मिठाई आणि बाकरवडी, ह्या गाडीतून आणायचा आणि नंतर घरोघरी ठाणे, डोंबिवली आणि परीसरात विकायचा.... 1990च्या सुमारास .. त्याची ही आवडती गाडी ... आता चितळ्यांची मिठाई आणि बाकरवडी, कुठेही मिळते...

पण आता पुन्हा WCAM-2 इंजिन या गाडीला जोडलं जात आहे. पण त्यामुळं पर्यावरणानुकूल HOG (Head-on-Generation) तंत्रज्ञानावर ही गाडी चालवणं आता बंद झालं आहे. आताच ३० ऑगस्ट २२ रोजी मी मुंबई पुणे डेक्कन एक्स्प्रेसने व्हिस्टाडोमने गेलो तेंव्हा तिला WAP -७ हेच इंजिन होते. आणि तसेही माझ्या दवाखान्याच्या समोरूनच संध्याकाळी सव्वा सहा साडे सहाच्या मध्ये हि गाडी मुलुंड हुन जाते तेंव्हा सुद्धा कधी WCAM -२ हे इंजिन लावलेलं पाहिलं नाही.

हि गाडी जाताना आणि विशेषतः येताना ठाण्याला थांबत असल्याने पुण्याहून येण्यासाठी मला फार सोयीची होती. पुण्यात एम बी बी एस नंतर एम डी करत असताना शनिवार अर्धा दिवस काम करून सव्वातीनला या गाडी बसले कि संध्याकाळी ७ पर्यंत मुलुंड ला घरी पोचत असे. सोमवारी पहाटे इंद्रायणी एक्स्प्रेस पकडून नऊ पर्यंत पुण्याला पोचणे हा माझा कार्यक्रम कित्येक वेळेस झालेला आहे.

बाकी बसध्ये असतात तशा सीट्सवाले डबे रेल्वेने आणखी आणू नयेत. समोरासमोर तीन तीन सीट्सवाले जुनेच चांगले होते. आता तर काही सीट्समधले अंतरही ( leg room) वाढवलेले सापडले. दूरच्या गाड्यांना दोन्ही टोकांना जे सामान्य ( unreserved ,seating) डबे असतात त्यात काही टू टिअर असायचे. ते फारच आरामदायी असत. या पुण्याच्या गाड्या घाटात ठाकूरवाडी,जामरूंग,मंकीहिल इथे थांबत आणि लहान मुले,माकडे आणि आदीवासी सर्वांचीच सोय व्हायची. हल्ली हे स्टॉप्सही बेभरवशाचे झाले आणि घाटातील माकडेही कमी झाली आणि मुलांची आवडही बदलली. उन्हाळ्यातल्या करवंदे,जांभळे,कैऱ्यांची आवड जाऊन चाकलेटं आली. माकडांचे चाळे पाहण्यापेक्षा लहानथोर सबवेसर्फर आणि गोट्या पाडणे मोबाईल गेमसमध्ये,कार्टुनात गुंतली. कर्जत स्टेशनचे दिवाडकर फेम लगदा बटाटेवडे( जीआइ ट्याग घेणारेत म्हणे) कधी घेतो असे आता होत नाही आणि कर्जत स्टॉपही गायब झाला. असली चहा स्टेशनला लागून दुकानात आणि खमंग बटाटेवडे (दगडे यांचा)मात्र कर्जत बाजारात मिळतात. ते फलाटावर विकायला येत नाहीत. चिंचवड स्टेशनवरचा सिंधी माणूस फार छान चहा देतो.

चांगली माहिती. 👌

गुजरात, राजस्थान कडे जाण्यासाठी पुण्यावरून जाणाऱ्या गाड्या नसल्यामुळे ही तीन वीस ची गाडी आमच्याकरता लाईफ लाईन होती.

छान माहिती. लेख आवडला.

शीर्षक अगदी समर्पक आहे. लेख आवडला.

धन्यवाद Bhakti, वामन देशमुख, ॲबसेंट माइंडेड

हा तुमचा गैरसमज आहे. नारायण धारपांचा वाचकवर्ग मराठीत अमाप होता आणि अजूनही आहे.

तुमचे विज्ञानकथा ह्या लेखन पद्धती आणि कथा प्रकारातील लिखाणावर असलेले प्रेम नीट पोचले तुमच्या लेखनातून. @मुटकेजी, मला वाटतं लेखक धारपांच्या एकंदरीत प्रसिद्धी बद्दल बोलत नसून धारपांच्या विज्ञानकथा लेखक म्हणून (पुरेसे) प्रसिद्ध न वाटण्याबद्दल बोलत असावेत. धारप विज्ञानकथा लेखक होते हे मला प्रामाणिकपणे माहिती नव्हते , अर्थात मी काही अखिल महाराष्ट्रीय मराठी विज्ञानकथा वाचक वर्गाचा प्रतिनिधी नाही तरीही बहुसंख्य लोकांना धारप विज्ञानकथा लेखक असलेलं ठाऊक असेल असे वाटत नाही मला तरी.

तेरा चित्रपट रिलीज झाल्यावर, X-Men चित्रपट मालिका ही जगभरात आठव्या क्रमांकाची सर्वाधिक कमाई करणारी चित्रपट मालिका ठरली, या चित्रपटांनी 6 अब्ज डॉलर्सची कमाई केली आहे. अशा गोष्टी पाहण्या / वाचण्याकरता आता कुठे भारतातील प्रेक्षक mature होत आहेत.

काहीसा असहमत म्हणजे नारायण धारप यांच्या कथा कदाचित चांगल्या असतीलही आणि त्या तितक्याशा प्रसिध्द न पावण्याबाबत सहमती. X-Men बद्दल माहित नाही. पण हॉलीवूड मध्ये वैज्ञानिक कथानक असलेले अनेक चित्रपट निघतात. पण बहुतेककरुन ते उगाच पांचट असतात .. त्यातली तांत्रिक करामतींसाठीची मेहनत कौतुकास्पद असते पण चित्रपट अनेकदा फसलेले असतात. अलिकडेच replicas आणि anti matter हे दोन फसलेले चित्रपट पाहिलेत. त्यातल्या त्यात replicas बरा. anti matter पुर्णतः गंडलेला. आणखी अनेक चित्रपट आठवता येतील. आणि हिंदीत/मराठीत असे चित्रपट काढल्यास त्यांना प्रेक्षक डोक्यावर घेणार नसतील तर प्रेक्षकांना मी अपरिपक्व म्हणणार् नाही

तुमचे म्हणणे बरोबर, आताचे काही हॉलिवूड चित्रपट अति तांत्रिक आहेत पाहवत नाहीत किंवा अंगावर येतात. पण आपल्याकडे जसा हिंदी चित्रपटांचा golden era येऊन गेला तसाच तिकडेही... ६० ते ९० च्या काळातले काही चित्रपट आजही क्लासिक मानले जातात. २००१ a space odyssey किंवा स्टारवॉर्स, स्टारट्रेक - DC कॉमिक्स वगैरे संपूर्ण २-३ पिढ्या समृद्ध करून गेल्या - MIB या चित्रपटात शेवटच्या सीन मध्ये माणूस म्हणून आपल्या खुजेपणाची जाणीव होते. या प्रत्येक चित्रपटातून काही तरी विचाराला चालना मिळते. काही वेगळी दिशा सापडते - तसं काही आपल्याकडे घडताना दिसत नाही - मी या चर्चेत पडत नाही पण काही पुस्तकं (वाचली नसतील तर) निदान चाळून पहा खरंच खूप समृद्ध करणारा अनुभव - पहिल्या comment ला दिलेल्या उत्तरात काही पुस्तकांची नावे दिली आहेत.

नारायण धारपांच्या पुस्तकांची नोंद केली आहे. वाचून पाहेन. इंग्रजी लेखकांची कमी वाचलीत. ज्यूलस वर्नी मात्र आवडला.

लहानपणी नारायण धारप,बाबूराव अर्नाळकर सगळ्यात जास्त आवडते लेखक होते. अनुक्रमे समर्थ व काळापहाड ह्या व्यक्तिरेखा खुपच भारी वाटायच्या. चित्रपट तंत्रज्ञान विकसित न झाल्या मुळे व लोकांची आवड ,कल या विषयाकडे कमी असणे हे सुद्धा एक कारण असू शकेल. साठे व फायकस आणी त्याचा थरार अजुनही डोक्यातून जात नाही. बाकी पुष्कळ रहस्यकथा वाचल्या पण विस्मृतीत गेल्या. आमचं बालपणी अंगावर काटे आणून थरारक भन्नाट करण्यासाठी दोघाही दिग्गजांना मानाचा मुजरा.

६-७ वीत असताना वाचायचो. रात्री झोप लागायची नाही. एकदा गोष्ट वाचायला सुरवात केली की, थांबताच यायचं नाही. एका वेगळ्याच विश्वात गेल्यासारखे वाटायचे. आता पुन्हा या पुस्तकाला हात लावायचा नाही व पुढची गोष्ट वाचायची नाही असं ठरवायचो. पण ८-१० तासांनी किंवा दुसऱ्या दिवशी पुढची गोष्ट वाचल्याशिवाय चैन पडायचं नाही. समर्थ ही व्यक्तिरेखा खूप भुरळ घालायची. असं वाटायचं की, ते कुठून तरी येतील व मला वाचवतील. त्या एका भरवशावर वाचायचे धाडस करत असे.

मला स्वतःला धारपांच्या भयकथा आवडतातच पण विज्ञानकथा त्याहून जास्त आवडतात. नेनचिम , गोग्रामचा चित्रार , बहुमनी या पुन्हा पुन्हा वाचल्या आहेत.

भारतात विज्ञान आधारित काहीही खपत नाही. आपल्याला फेकाफेकी जास्त पसंत. आताच "दोबारा" नावाचा चित्रपट येऊन "गेला." कुणी बघितला? कित्येक थेटरात शो कॅंसल झाले. अप्रतिम पिक्चर !

असं नाहीये.. कोई मिल गया, क्रिश, रा वन आणि फार पुर्वी मिस्टर इंडिया हे चित्रपट चालले होते.>>> व्वा. कळलंं. हाताला पाच बोट आहेत. अजून एक पिक्चरचे नाव टाका. रोबो? हॉलिवूडच्या सायन्स फिक्शनमध्येही फेकाफेकीच असते की !!>> चालायचेच.

अशीच एक दुर्लक्षित विज्ञानकथा 😔 [जाहिरात ]

मी बाबूराव अर्नाळकरांच्या झुंजार व काळापहाड कथा खूपच वाचल्या. 68--70 साली. धारप त्यानंतर आले तोवर माझा रहस्यकथेतला interest संपला होता . व मला तेव्हा त्यांची पुस्तके म्हणजे सायन्स फिक्शन ई० माहित नव्हते कळण्यासही कठीण व भितीदायक वाटल्या . त्याचवेळी मला ऐतिहासिक पुस्तकांचे वेड लागत होते म्हणून नारायण धारप तितकेसे आवडले नाहीत व डोक्यावरूनही गेले. झुंजार व काळापहाड खूप म्हणजे खूप आवडायची. काळापहाडचे चोरांची दुनिया अजूनही चांगले लक्षांत आहे खूप मस्त पुस्तक व वेगळीच चोरांची दुनिया जी काळापहाडने समाजात उघडकीस आणली व पोलिसांच्या ताब्यात बहुतेक चोर दिले, खूपच मजा आलेली वयाच्या 12/13 व्यवर्षी वाचताना व मस्त घाबरण्याचा थरार घेत रहस्यकथा वाचत असे. नविनच जगाची / पुस्तकांच्या थरारक व़िश्र्वाची ओळख होत होती.

झुंजार तर माझा खूपच आवडता हिरो व हे व्यक्त करणे मला जमायचे नाही व भिती व लाजही खूप वाटे त्या अर्धवट वयात. पण काळापहाड व झुंजार अजूनही खूप आवडतात. पण आता ही पुस्तके मिळत नाही वसमाज, काळ पुढे गेल्याने वाचणार्यांना थरारही वाटणार नाही, शस्त्रास्त्रेही खूप आधुनिक होऊन झुंजारचे ठोसे मारून ठगाला लोळविणे हे सर्वच शब्दासकट खूप बाळबोध वाटते व आहे हल्लीच्या काळात

धारप यांचं कोणतं पुस्तक पहिल्यांदा वाचावं? तिकडची आवडती सायन्स फिक्शन फिल्म Lucy कन्सेप्ट जाम आवडतो, आणि मानवाच्या आवाक्यातला विषय आहे. इकडची आवडती सायन्स फिक्शन नाही आठवत ;) बाकी केवळ फिक्शनमध्ये अनेक मराठी छान सिनेमा जे आवडतात आहेत .पण धागा भरकटेल नंतर कधीतरी सांगते :)

मी त्या धाग्या च्या प्रथम लेखात उल्लेख केलेली यक्ष हि कथा sansovoice या you tube चॅनेल वर पहिली - खरंतर त्यातूनच हे लिहावंसं वाटलं - ऐकून पहा

अगदी १४-१५ वर्षांचा असल्यापासून धारप वाचायची गोडी लागली. इथे त्यांचे इतके चाहते आहेत, हे पाहून खूप आनंद झालेला आहे. शब्द किती म्हणून काटेकोर वापरावेत? त्यांच्या ‘दस्त’ या कादंबरीचे फक्त पहिले पान, पहिला परिच्छेद वाचून गार पडलो होतो. एका परिच्छेदात व्यक्तिरेखा मूर्तीमंत समोर उभी करावी, ती धारपांनीच! त्यांच्या बर्याच कथा या विशिष्ट भारित घरांवर, बखळींवर, जागांवर आहेत. त्यात काही अघोरी, अमूर्त आपल्या त्रिमित विश्वापलिकडचं असं असायचं. सर्व कथांचा शेवट सुष्टाचा दुष्टावर विजय छापाच्या असल्या तरी, धारप प्लॉट असा काही फुलवतात, की माणूस अडकून पडलाच पाहिजे. त्यांच्या विज्ञानकथांपैकी दोन्ही फायकस केवळ अप्रतिम! झाडे एकमेकांशी संपर्कात असणे, त्यांची काही स्ट्रॅटेजी असणे, ही कल्पनाच अफलातून! नंतर नंतर थोडा साचेबध्दपणा आला, तरी धारप हे ‘न सुचता’ लिहीणारे लेखक नव्हते, म्हणून थोर वाटतात. तुलना कदाचित अप्रस्तुत ठरेल, पण हल्लीचे अनेक लेखक कथाबीजच नसताना पुस्तके ‘पाडतात’ असे वाटते. म्हणजे केवळ मुख्य पात्राच्या मनातील भणभणते विचार हीच कादंबरी, ज्यात काहीही ‘घडत’ नाही. आणि अशा पुस्तकांना पारितोषिकेही मिळतात. अनेक उदाहरणे देता येतील. धारप हे खास मध्यमवर्गीय कुटुंबात, घरात घडणार्या कथा लिहायचे, पण रोमहर्षक! असा लेखक पुन्हा होणे मुश्किल!

धारप हे केवळ अद्वितीय आहेत! त्यांच्यासारख्या दुसरा पुन्हा होणे नाही.

हा तुमचा गैरसमज आहे. नारायण धारपांचा वाचकवर्ग मराठीत अमाप होता आणि अजूनही आहे.

तुमचे विज्ञानकथा ह्या लेखन पद्धती आणि कथा प्रकारातील लिखाणावर असलेले प्रेम नीट पोचले तुमच्या लेखनातून. @मुटकेजी, मला वाटतं लेखक धारपांच्या एकंदरीत प्रसिद्धी बद्दल बोलत नसून धारपांच्या विज्ञानकथा लेखक म्हणून (पुरेसे) प्रसिद्ध न वाटण्याबद्दल बोलत असावेत. धारप विज्ञानकथा लेखक होते हे मला प्रामाणिकपणे माहिती नव्हते , अर्थात मी काही अखिल महाराष्ट्रीय मराठी विज्ञानकथा वाचक वर्गाचा प्रतिनिधी नाही तरीही बहुसंख्य लोकांना धारप विज्ञानकथा लेखक असलेलं ठाऊक असेल असे वाटत नाही मला तरी.

तेरा चित्रपट रिलीज झाल्यावर, X-Men चित्रपट मालिका ही जगभरात आठव्या क्रमांकाची सर्वाधिक कमाई करणारी चित्रपट मालिका ठरली, या चित्रपटांनी 6 अब्ज डॉलर्सची कमाई केली आहे. अशा गोष्टी पाहण्या / वाचण्याकरता आता कुठे भारतातील प्रेक्षक mature होत आहेत.

काहीसा असहमत म्हणजे नारायण धारप यांच्या कथा कदाचित चांगल्या असतीलही आणि त्या तितक्याशा प्रसिध्द न पावण्याबाबत सहमती. X-Men बद्दल माहित नाही. पण हॉलीवूड मध्ये वैज्ञानिक कथानक असलेले अनेक चित्रपट निघतात. पण बहुतेककरुन ते उगाच पांचट असतात .. त्यातली तांत्रिक करामतींसाठीची मेहनत कौतुकास्पद असते पण चित्रपट अनेकदा फसलेले असतात. अलिकडेच replicas आणि anti matter हे दोन फसलेले चित्रपट पाहिलेत. त्यातल्या त्यात replicas बरा. anti matter पुर्णतः गंडलेला. आणखी अनेक चित्रपट आठवता येतील. आणि हिंदीत/मराठीत असे चित्रपट काढल्यास त्यांना प्रेक्षक डोक्यावर घेणार नसतील तर प्रेक्षकांना मी अपरिपक्व म्हणणार् नाही

तुमचे म्हणणे बरोबर, आताचे काही हॉलिवूड चित्रपट अति तांत्रिक आहेत पाहवत नाहीत किंवा अंगावर येतात. पण आपल्याकडे जसा हिंदी चित्रपटांचा golden era येऊन गेला तसाच तिकडेही... ६० ते ९० च्या काळातले काही चित्रपट आजही क्लासिक मानले जातात. २००१ a space odyssey किंवा स्टारवॉर्स, स्टारट्रेक - DC कॉमिक्स वगैरे संपूर्ण २-३ पिढ्या समृद्ध करून गेल्या - MIB या चित्रपटात शेवटच्या सीन मध्ये माणूस म्हणून आपल्या खुजेपणाची जाणीव होते. या प्रत्येक चित्रपटातून काही तरी विचाराला चालना मिळते. काही वेगळी दिशा सापडते - तसं काही आपल्याकडे घडताना दिसत नाही - मी या चर्चेत पडत नाही पण काही पुस्तकं (वाचली नसतील तर) निदान चाळून पहा खरंच खूप समृद्ध करणारा अनुभव - पहिल्या comment ला दिलेल्या उत्तरात काही पुस्तकांची नावे दिली आहेत.

नारायण धारपांच्या पुस्तकांची नोंद केली आहे. वाचून पाहेन. इंग्रजी लेखकांची कमी वाचलीत. ज्यूलस वर्नी मात्र आवडला.

लहानपणी नारायण धारप,बाबूराव अर्नाळकर सगळ्यात जास्त आवडते लेखक होते. अनुक्रमे समर्थ व काळापहाड ह्या व्यक्तिरेखा खुपच भारी वाटायच्या. चित्रपट तंत्रज्ञान विकसित न झाल्या मुळे व लोकांची आवड ,कल या विषयाकडे कमी असणे हे सुद्धा एक कारण असू शकेल. साठे व फायकस आणी त्याचा थरार अजुनही डोक्यातून जात नाही. बाकी पुष्कळ रहस्यकथा वाचल्या पण विस्मृतीत गेल्या. आमचं बालपणी अंगावर काटे आणून थरारक भन्नाट करण्यासाठी दोघाही दिग्गजांना मानाचा मुजरा.

६-७ वीत असताना वाचायचो. रात्री झोप लागायची नाही. एकदा गोष्ट वाचायला सुरवात केली की, थांबताच यायचं नाही. एका वेगळ्याच विश्वात गेल्यासारखे वाटायचे. आता पुन्हा या पुस्तकाला हात लावायचा नाही व पुढची गोष्ट वाचायची नाही असं ठरवायचो. पण ८-१० तासांनी किंवा दुसऱ्या दिवशी पुढची गोष्ट वाचल्याशिवाय चैन पडायचं नाही. समर्थ ही व्यक्तिरेखा खूप भुरळ घालायची. असं वाटायचं की, ते कुठून तरी येतील व मला वाचवतील. त्या एका भरवशावर वाचायचे धाडस करत असे.

मला स्वतःला धारपांच्या भयकथा आवडतातच पण विज्ञानकथा त्याहून जास्त आवडतात. नेनचिम , गोग्रामचा चित्रार , बहुमनी या पुन्हा पुन्हा वाचल्या आहेत.

भारतात विज्ञान आधारित काहीही खपत नाही. आपल्याला फेकाफेकी जास्त पसंत. आताच "दोबारा" नावाचा चित्रपट येऊन "गेला." कुणी बघितला? कित्येक थेटरात शो कॅंसल झाले. अप्रतिम पिक्चर !

असं नाहीये.. कोई मिल गया, क्रिश, रा वन आणि फार पुर्वी मिस्टर इंडिया हे चित्रपट चालले होते.>>> व्वा. कळलंं. हाताला पाच बोट आहेत. अजून एक पिक्चरचे नाव टाका. रोबो? हॉलिवूडच्या सायन्स फिक्शनमध्येही फेकाफेकीच असते की !!>> चालायचेच.

अशीच एक दुर्लक्षित विज्ञानकथा 😔 [जाहिरात ]

मी बाबूराव अर्नाळकरांच्या झुंजार व काळापहाड कथा खूपच वाचल्या. 68--70 साली. धारप त्यानंतर आले तोवर माझा रहस्यकथेतला interest संपला होता . व मला तेव्हा त्यांची पुस्तके म्हणजे सायन्स फिक्शन ई० माहित नव्हते कळण्यासही कठीण व भितीदायक वाटल्या . त्याचवेळी मला ऐतिहासिक पुस्तकांचे वेड लागत होते म्हणून नारायण धारप तितकेसे आवडले नाहीत व डोक्यावरूनही गेले. झुंजार व काळापहाड खूप म्हणजे खूप आवडायची. काळापहाडचे चोरांची दुनिया अजूनही चांगले लक्षांत आहे खूप मस्त पुस्तक व वेगळीच चोरांची दुनिया जी काळापहाडने समाजात उघडकीस आणली व पोलिसांच्या ताब्यात बहुतेक चोर दिले, खूपच मजा आलेली वयाच्या 12/13 व्यवर्षी वाचताना व मस्त घाबरण्याचा थरार घेत रहस्यकथा वाचत असे. नविनच जगाची / पुस्तकांच्या थरारक व़िश्र्वाची ओळख होत होती.

झुंजार तर माझा खूपच आवडता हिरो व हे व्यक्त करणे मला जमायचे नाही व भिती व लाजही खूप वाटे त्या अर्धवट वयात. पण काळापहाड व झुंजार अजूनही खूप आवडतात. पण आता ही पुस्तके मिळत नाही वसमाज, काळ पुढे गेल्याने वाचणार्यांना थरारही वाटणार नाही, शस्त्रास्त्रेही खूप आधुनिक होऊन झुंजारचे ठोसे मारून ठगाला लोळविणे हे सर्वच शब्दासकट खूप बाळबोध वाटते व आहे हल्लीच्या काळात

धारप यांचं कोणतं पुस्तक पहिल्यांदा वाचावं? तिकडची आवडती सायन्स फिक्शन फिल्म Lucy कन्सेप्ट जाम आवडतो, आणि मानवाच्या आवाक्यातला विषय आहे. इकडची आवडती सायन्स फिक्शन नाही आठवत ;) बाकी केवळ फिक्शनमध्ये अनेक मराठी छान सिनेमा जे आवडतात आहेत .पण धागा भरकटेल नंतर कधीतरी सांगते :)

मी त्या धाग्या च्या प्रथम लेखात उल्लेख केलेली यक्ष हि कथा sansovoice या you tube चॅनेल वर पहिली - खरंतर त्यातूनच हे लिहावंसं वाटलं - ऐकून पहा

अगदी १४-१५ वर्षांचा असल्यापासून धारप वाचायची गोडी लागली. इथे त्यांचे इतके चाहते आहेत, हे पाहून खूप आनंद झालेला आहे. शब्द किती म्हणून काटेकोर वापरावेत? त्यांच्या ‘दस्त’ या कादंबरीचे फक्त पहिले पान, पहिला परिच्छेद वाचून गार पडलो होतो. एका परिच्छेदात व्यक्तिरेखा मूर्तीमंत समोर उभी करावी, ती धारपांनीच! त्यांच्या बर्याच कथा या विशिष्ट भारित घरांवर, बखळींवर, जागांवर आहेत. त्यात काही अघोरी, अमूर्त आपल्या त्रिमित विश्वापलिकडचं असं असायचं. सर्व कथांचा शेवट सुष्टाचा दुष्टावर विजय छापाच्या असल्या तरी, धारप प्लॉट असा काही फुलवतात, की माणूस अडकून पडलाच पाहिजे. त्यांच्या विज्ञानकथांपैकी दोन्ही फायकस केवळ अप्रतिम! झाडे एकमेकांशी संपर्कात असणे, त्यांची काही स्ट्रॅटेजी असणे, ही कल्पनाच अफलातून! नंतर नंतर थोडा साचेबध्दपणा आला, तरी धारप हे ‘न सुचता’ लिहीणारे लेखक नव्हते, म्हणून थोर वाटतात. तुलना कदाचित अप्रस्तुत ठरेल, पण हल्लीचे अनेक लेखक कथाबीजच नसताना पुस्तके ‘पाडतात’ असे वाटते. म्हणजे केवळ मुख्य पात्राच्या मनातील भणभणते विचार हीच कादंबरी, ज्यात काहीही ‘घडत’ नाही. आणि अशा पुस्तकांना पारितोषिकेही मिळतात. अनेक उदाहरणे देता येतील. धारप हे खास मध्यमवर्गीय कुटुंबात, घरात घडणार्या कथा लिहायचे, पण रोमहर्षक! असा लेखक पुन्हा होणे मुश्किल!

धारप हे केवळ अद्वितीय आहेत! त्यांच्यासारख्या दुसरा पुन्हा होणे नाही.

* दुरुस्ती '..आणि अनावशेष असलेली मातीची भांडी मिळणे. एवजी ..आणि अन्नावशेष असलेली मातीची भांडी मिळणे. असे वाचावे.

लेख आवडला.

इसपू ५०० च्या आसपास हिंदू धर्मातून बौद्ध व जैन वेगळे झाले, याचा अर्थ त्यावेळी हिंदू धर्म बऱ्यापैकी (किमान नर्मदेपर्यंत) सुस्थापित असावा. चितेचा उल्लेख महाभारतात नक्की आहे. म्हणजे किमान इसपू ५०० वर्षे वा त्याच्या आधी. म्हणजे मृत शरीराचे दहन हे देखील सुस्थापित असणार (सध्या हिंदू धर्मातील लिंगायत आणि महानुभव पंथात दफन केले जाते. अजूनही काही असावेत. तसेच काही पंथ त्यावेळी नक्कीच असतील. पण..) मृत शरीरासोबत भौतिक वस्तू ठेवणे जेणेकरून मृताच्या पुढील प्रवासात उपयोगी पडतील, हा प्रकार आता किंवा तेव्हाच्या हिंदू दफन विधीत कितपत असेल? मृत्यूनंतर पार्थिव शरीराचे 'लाड' केले जात असतील का? कारण आत्मा अमर असतो, आणि मृत्यूनंतर आत्मा पुढील प्रवासाला जातो, पार्थिव शरीर येथेच राहते अशी हिंदू धर्मातील सामान्य धारणा आहे. अवांतर : (केवळ हवेली व पुरंदर तालुक्यातील मराठा व्यक्तीच्या अंत्यसंस्काराचे निरीक्षण) - दशक्रिया विधीच्या वेळी मृत व्यक्तीला आवडणाऱ्या वस्तू - चिवडा, अंडे, टोस्ट - खारी, अगदी दारूची बाटली, तिथे ठेवल्या जातात. इतर ठिकाणी, इतर जातींमध्ये असं असतं का, माहिती नाही. हा प्रकार मृत शरीराबरोबर काही गोष्टी ठेवणं यातून पुढे आलेला असेल का?

दौंडजवळ ढवळीकर सरांनी केलेले इनामगावचे उत्खनन खूपच प्रसिद्ध आहे. त्या वेळी मेल्यानंतर माणसं पुरण्याची पध्दत होती. मात्र पुरताना घोटयाखालचा भाग कापून टाकायचे. का? तर त्या माणसाचं भूत होऊ नये म्हणून! चार हजार वर्षांपूर्वीचे असे १३० सांगाडे सापडले. त्या वेळचे आजारही शोधून काढता आले. असं लक्षात आलं की यातली बरीचशी माणसं मलेरियाने गेली आहेत. मोठ्यांना पुरण्यासाठी मातीपासून बनवलेली शवपेटी असे तर म्होरक्याला एका चार पायांच्या मातीच्या कुंडीत बसववेल्या अवस्थेत दफन केले जात असे. लहान मुलांना दोन माठ एकमेकांना जोडून त्यात पुरण्याची व्यवस्था असे. सामान्यांची शवपेटी म्होरक्याची शवपेटी लहान मुलांना असे पुरले जात असे वर तुषार काळभोर यांनी लिहिल्याप्रमाणे महाभारतात चितेचा उल्लेख अगदी स्पष्टपणे आला आहे. पांडूच्या चितेचे वर्णन तर अगदी तपशीलवार केले आहे. पुराणांत मात्र २ ते ७ वयापर्यंतच्या बालकांचे दहन न करता त्यांचे दफन करावे असे उल्लेख आहेत. संन्याश्याचेही दहन न करता दफन केले जात असे. इकडे भोसरीत सुद्धा आत्ता आत्तापर्यंत एक शिलावर्तुळ अस्तित्वात होते. सद्यस्थिती जाऊन पाहिली पाहिजे, ते टिकले असेल असे वाटत नाही.

मृत मनुष्य शरीरासह पुढे प्रवास करतो अशी धारणा असती तर इजिप्तप्रमाणे भरपूर पुरावे मिळाले असते भारतातील लोकांच्या जीवनाचे.

* दुरुस्ती '..आणि अनावशेष असलेली मातीची भांडी मिळणे. एवजी ..आणि अन्नावशेष असलेली मातीची भांडी मिळणे. असे वाचावे.

लेख आवडला.

इसपू ५०० च्या आसपास हिंदू धर्मातून बौद्ध व जैन वेगळे झाले, याचा अर्थ त्यावेळी हिंदू धर्म बऱ्यापैकी (किमान नर्मदेपर्यंत) सुस्थापित असावा. चितेचा उल्लेख महाभारतात नक्की आहे. म्हणजे किमान इसपू ५०० वर्षे वा त्याच्या आधी. म्हणजे मृत शरीराचे दहन हे देखील सुस्थापित असणार (सध्या हिंदू धर्मातील लिंगायत आणि महानुभव पंथात दफन केले जाते. अजूनही काही असावेत. तसेच काही पंथ त्यावेळी नक्कीच असतील. पण..) मृत शरीरासोबत भौतिक वस्तू ठेवणे जेणेकरून मृताच्या पुढील प्रवासात उपयोगी पडतील, हा प्रकार आता किंवा तेव्हाच्या हिंदू दफन विधीत कितपत असेल? मृत्यूनंतर पार्थिव शरीराचे 'लाड' केले जात असतील का? कारण आत्मा अमर असतो, आणि मृत्यूनंतर आत्मा पुढील प्रवासाला जातो, पार्थिव शरीर येथेच राहते अशी हिंदू धर्मातील सामान्य धारणा आहे. अवांतर : (केवळ हवेली व पुरंदर तालुक्यातील मराठा व्यक्तीच्या अंत्यसंस्काराचे निरीक्षण) - दशक्रिया विधीच्या वेळी मृत व्यक्तीला आवडणाऱ्या वस्तू - चिवडा, अंडे, टोस्ट - खारी, अगदी दारूची बाटली, तिथे ठेवल्या जातात. इतर ठिकाणी, इतर जातींमध्ये असं असतं का, माहिती नाही. हा प्रकार मृत शरीराबरोबर काही गोष्टी ठेवणं यातून पुढे आलेला असेल का?

दौंडजवळ ढवळीकर सरांनी केलेले इनामगावचे उत्खनन खूपच प्रसिद्ध आहे. त्या वेळी मेल्यानंतर माणसं पुरण्याची पध्दत होती. मात्र पुरताना घोटयाखालचा भाग कापून टाकायचे. का? तर त्या माणसाचं भूत होऊ नये म्हणून! चार हजार वर्षांपूर्वीचे असे १३० सांगाडे सापडले. त्या वेळचे आजारही शोधून काढता आले. असं लक्षात आलं की यातली बरीचशी माणसं मलेरियाने गेली आहेत. मोठ्यांना पुरण्यासाठी मातीपासून बनवलेली शवपेटी असे तर म्होरक्याला एका चार पायांच्या मातीच्या कुंडीत बसववेल्या अवस्थेत दफन केले जात असे. लहान मुलांना दोन माठ एकमेकांना जोडून त्यात पुरण्याची व्यवस्था असे. सामान्यांची शवपेटी म्होरक्याची शवपेटी लहान मुलांना असे पुरले जात असे वर तुषार काळभोर यांनी लिहिल्याप्रमाणे महाभारतात चितेचा उल्लेख अगदी स्पष्टपणे आला आहे. पांडूच्या चितेचे वर्णन तर अगदी तपशीलवार केले आहे. पुराणांत मात्र २ ते ७ वयापर्यंतच्या बालकांचे दहन न करता त्यांचे दफन करावे असे उल्लेख आहेत. संन्याश्याचेही दहन न करता दफन केले जात असे. इकडे भोसरीत सुद्धा आत्ता आत्तापर्यंत एक शिलावर्तुळ अस्तित्वात होते. सद्यस्थिती जाऊन पाहिली पाहिजे, ते टिकले असेल असे वाटत नाही.

मृत मनुष्य शरीरासह पुढे प्रवास करतो अशी धारणा असती तर इजिप्तप्रमाणे भरपूर पुरावे मिळाले असते भारतातील लोकांच्या जीवनाचे.

हाच प्रश्न गेल्या वर्षी ही शालेय काळातली गाणी ऐकताना पडला होता. त्या क्षेत्रातील जाणकार मित्रालाही याबद्दल काही सांगता आलं नाही. जालावर माहिती मिळत नाही. जुन्या दर्दी लोकांकडून माहिती मिळेल असे वाटते. त्यांचा शेवटचा चित्रपट १९९९ चा दिसतो (निर्मला मछींद्र कांबळे असे शीर्षक) त्या आधी मात्र अक्षय कुमार आणि अश्विनी भावे यांचा जख्मी दिल (१९९४) यातलं त्यांच्ं संगीत असलेलं एक गाणं ऐकता येईल.

संगीतकार हृषीराज यांचं एक मधाळ गाणं

ही घ्या माहिती. हृषीराज यांनी अनेक भोजपुरी चित्रपटांसाठी प्रामुख्याने काम केलंय असं दिसतंय. https://www.jiosaavn.com/artist/rishi-raj/aSH8gFV1qi4_

हाच प्रश्न गेल्या वर्षी ही शालेय काळातली गाणी ऐकताना पडला होता. त्या क्षेत्रातील जाणकार मित्रालाही याबद्दल काही सांगता आलं नाही. जालावर माहिती मिळत नाही. जुन्या दर्दी लोकांकडून माहिती मिळेल असे वाटते. त्यांचा शेवटचा चित्रपट १९९९ चा दिसतो (निर्मला मछींद्र कांबळे असे शीर्षक) त्या आधी मात्र अक्षय कुमार आणि अश्विनी भावे यांचा जख्मी दिल (१९९४) यातलं त्यांच्ं संगीत असलेलं एक गाणं ऐकता येईल.

संगीतकार हृषीराज यांचं एक मधाळ गाणं

ही घ्या माहिती. हृषीराज यांनी अनेक भोजपुरी चित्रपटांसाठी प्रामुख्याने काम केलंय असं दिसतंय. https://www.jiosaavn.com/artist/rishi-raj/aSH8gFV1qi4_

छान लिहिताय . २ - ३ महिन्यांपूर्वीच चाकण आणि हुतात्मा राजगुरूंच्या घराला भेट दिली होत एकदम भारावून गेलो होतो .

प्रतिसादाबद्दल मनापासून धन्यवाद.

सर्व हुतात्म्यांना त्रिवार वंदन !

१५ ॲागस्ट च्या मुहूर्तावर तुम्ही हे पोस्ट केलंय. त्याबद्दल धन्यवाद. छान लिहीलं आहे.

१५ ॲागस्ट च्या मुहूर्तावर तुम्ही हे पोस्ट केलंय. त्याबद्दल धन्यवाद. छान लिहीलं आहे.

या लेखातील फोटो आणि आधीचा लेख दोनही आवडले

छान लिहिताय . २ - ३ महिन्यांपूर्वीच चाकण आणि हुतात्मा राजगुरूंच्या घराला भेट दिली होत एकदम भारावून गेलो होतो .

प्रतिसादाबद्दल मनापासून धन्यवाद.

सर्व हुतात्म्यांना त्रिवार वंदन !

१५ ॲागस्ट च्या मुहूर्तावर तुम्ही हे पोस्ट केलंय. त्याबद्दल धन्यवाद. छान लिहीलं आहे.

१५ ॲागस्ट च्या मुहूर्तावर तुम्ही हे पोस्ट केलंय. त्याबद्दल धन्यवाद. छान लिहीलं आहे.

या लेखातील फोटो आणि आधीचा लेख दोनही आवडले

कट्ट्याला शुभेछा.

कुटूंब, लहान मुले, घरातील पाहूणे यांचे स्वागत आहे. "नाशिकची मिसळ खाणे" हा कार्यक्रम होणार नाही याची कृपया नोंद घ्यावी. गुगल लोकेशन: https://maps.app.goo.gl/kTB3ST2XXTDap3BK8

.

नाशिककरांच्या क्ट्ट्याला शुभेच्छा !!!

क्ट्ट्याला शुभेच्छा.

सह्याद्री फार्म कारखाना भेट सह्याद्री फार्म हे माझा कॉलेज सिनियर विलास शिंदे यांनी सुरु केली आहे. मस्त जागा आहे ..

मिपाकर पाभे आयोजित नाशिक मोहोडी कट्ट्यास पिंचिंवाडी मिपाकट्टा मंडळातर्फे हार्दिक हार्दिक शुभेच्छा! कट्टा वृत्तांताची आतुरतेने वाट पाहत आहे !

पिंची कट्टा झालाच पाहिजे..

क्ट्ट्याला शुभेच्छा...!

नाशिक सिटीलींक (सिटीबस) मध्येच दिवसभराचे तिकीट (पास) १०० रुपयात मिळते. दिवसभर कितीही वेळा भटकता येते. हा पास उपयोगी ठरावा.

नाशिक सिटीलींक (सिटीबस) मध्येच दिवसभराचे तिकीट (पास) १०० रुपयात मिळते. दिवसभर कितीही वेळा भटकता येते. हा पास उपयोगी ठरावा.

नाशिक सिटीलींक (सिटीबस) मध्येच दिवसभराचे तिकीट (पास) १०० रुपयात मिळते. दिवसभर कितीही वेळा भटकता येते. हा पास उपयोगी ठरावा.

नाशिक सिटीलींक (सिटीबस) मध्येच दिवसभराचे तिकीट (पास) १०० रुपयात मिळते. दिवसभर कितीही वेळा भटकता येते. हा पास उपयोगी ठरावा.

नाशिक सिटीलींक (सिटीबस) मध्येच दिवसभराचे तिकीट (पास) १०० रुपयात मिळते. दिवसभर कितीही वेळा भटकता येते. हा पास उपयोगी ठरावा.

नाशिक सिटीलींक (सिटीबस) मध्येच दिवसभराचे तिकीट (पास) १०० रुपयात मिळते. दिवसभर कितीही वेळा भटकता येते. हा पास उपयोगी ठरावा.

नाशिक सिटीलींक (सिटीबस) मध्येच दिवसभराचे तिकीट (पास) १०० रुपयात मिळते. दिवसभर कितीही वेळा भटकता येते. हा पास उपयोगी ठरावा.

नाशिक सिटीलींक (सिटीबस) मध्येच दिवसभराचे तिकीट (पास) १०० रुपयात मिळते. दिवसभर कितीही वेळा भटकता येते. हा पास उपयोगी ठरावा.

नाशिक सिटीलींक (सिटीबस) मध्येच दिवसभराचे तिकीट (पास) १०० रुपयात मिळते. दिवसभर कितीही वेळा भटकता येते. हा पास उपयोगी ठरावा.

नाशिक सिटीलींक (सिटीबस) मध्येच दिवसभराचे तिकीट (पास) १०० रुपयात मिळते. दिवसभर कितीही वेळा भटकता येते. हा पास उपयोगी ठरावा.

नाशिक सिटीलींक (सिटीबस) मध्येच दिवसभराचे तिकीट (पास) १०० रुपयात मिळते. दिवसभर कितीही वेळा भटकता येते. हा पास उपयोगी ठरावा.

नाशिक सिटीलींक (सिटीबस) मध्येच दिवसभराचे तिकीट (पास) १०० रुपयात मिळते. दिवसभर कितीही वेळा भटकता येते. हा पास उपयोगी ठरावा.

शुभेच्छा

फार काळाने जुन्या मिपाचा मूड परत आला. :=)) बारा तेरा ड्यू प्रतिसाद आणि बारा तेरा आभार. बसवला टेंपोत.

कट्ट्याला शुभेच्छा! सचित्र कट्टा वृत्तांताच्या प्रतीक्षेत.

मी येतोय...

कट्ट्याला शुभेछा.

कुटूंब, लहान मुले, घरातील पाहूणे यांचे स्वागत आहे. "नाशिकची मिसळ खाणे" हा कार्यक्रम होणार नाही याची कृपया नोंद घ्यावी. गुगल लोकेशन: https://maps.app.goo.gl/kTB3ST2XXTDap3BK8

.

नाशिककरांच्या क्ट्ट्याला शुभेच्छा !!!

क्ट्ट्याला शुभेच्छा.

सह्याद्री फार्म कारखाना भेट सह्याद्री फार्म हे माझा कॉलेज सिनियर विलास शिंदे यांनी सुरु केली आहे. मस्त जागा आहे ..

मिपाकर पाभे आयोजित नाशिक मोहोडी कट्ट्यास पिंचिंवाडी मिपाकट्टा मंडळातर्फे हार्दिक हार्दिक शुभेच्छा! कट्टा वृत्तांताची आतुरतेने वाट पाहत आहे !