मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

पावे मराठी

रोहन जगताप ·

कर्नलतपस्वी Wed, 10/23/2024 - 14:50
राहूल,प्रदीर्घ, म्हणजे तब्बल बारा वर्ष काही महिने वाचन तपस्या केल्यानंतर पहिली वहीली कविता मिपावर डकवलीत. पहिलाच प्रयत्न चांगला जमला आहे. म्हणून पहिल्या धारेची. प्रथम दर्शनीच विडंबन करण्याची उबळ आली होती पण आपले इतर लेखन बघावे या हेतूने पान पालटले. बघतो तर "एकलीच दिपकळी मी अभागीनी ", एकच कविता दिसली. विडंबनाचा मोह टाळला. तरी दोन लाईना वानगीदाखल, बाटली ओतून प्यावी जराशी ताटलीतून मजा घ्यावी चकण्या ची.... मला कविता खुप आवडतात.खरा मद्यपि कुठल्याच मद्याला नावे ठेवत नाही. आपली कवीता समजून घेण्यासाठी संध्याकाळी बसावे लागेल. प्रतिसाद आणी वाचक संख्येवर जाऊ नका. ते फक्त नंबर आहेत. मिपावर लिहीत रहा. दर्दी वाचक वाचतात. पु.ले. शु.(पुढील लेखनास शुभेच्छा).

प्रचेतस Wed, 10/23/2024 - 15:06
नवकवी हळवे असतात असा अनुभव आहे. विडंबन न केल्यामुळे एका नवकवीच्या भ्रुणहत्येच्या पातकापासून तुम्ही मुक्त झालात.

रोहन जगताप गुरुवार, 10/24/2024 - 00:02
मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा मान मिळाला आहे म्हटल्यावर त्या आनंदात माय मराठीला वंदन करून आपल्या तर्फे एक छोटे पुष्प वहावे या उद्देशाने हा एक छोटासा प्रयत्न केला आहे. परंतु १२ वर्षांची तपश्चर्या कमी पडल्याने आता आणखी १२ वर्षांची तपश्चर्या करण्याची आवश्यकता आहे असे दिसते. तूर्तास मला अभिप्रेत असलेला या कवितेचा भावार्थ खाली स्वतंत्र प्रतिक्रियेत देत आहे. कविता ‘सुमंदारमाला’ वृत्ताच्या चौकटीत बसवण्याचा प्रयत्न केलेला आहे.

रोहन जगताप गुरुवार, 10/24/2024 - 00:06
मराठीत बोलून पावे मराठी मनातून वाहून विश्वात ती उभी राहता हीच जीवंत पाठी नसे भ्रांत जन्मास या कोणती
भावार्थ : देवाची आराधना केल्यानंतर देव जसा पावतो, प्रसन्न होतो, तशी मराठी भाषा पावण्यासाठी, प्रसन्न होण्यासाठी केवळ मराठी भाषेत बोलणे एव्हढेच पुरेसे आहे. विश्वाचे प्रतिबिंब हे सरतेशेवटी आपल्या मनात आणि तेही मराठी भाषेत उमटलेले आहे. पर्यायाने विश्वाचेच एक प्रतिरुप होऊन मराठी भाषा ही आपल्या मनातून सार्‍या विश्वात वहात आहे. देव जसा आपल्या पाठीशी खंबीरपणे उभा राहतो, तशी साक्षात मराठी भाषाच जेंव्हा आपल्या पाठीशी जिवंतपणे उभी राहते, तेंव्हा या जन्मास, जीवनास कसलीही भ्रांत, चिंता, विवंचना उरत नाही.
महा होय राष्ट्र कसूनी मराठी फुलावीत शब्दे जगी जागती पुढे चालता हीच आधार काठी भटक्या मनाला दिशा दावती
भावार्थ : शेतकरी जसा प्रेमाने, कष्टाने जमीन कसून शेती फुलवतो, मोठी करतो, तसे मराठी भाषा कसल्याने, तिच्यात कला, साहित्यनिर्मिती केल्याने हा आपला ‘महाराष्ट्र’ एक ‘महान राष्ट्र’ होईल. मराठी भाषेतील शब्द, विचार हे सबंध जगात जागेपणाने, जिवंतपणाने, द्रष्टेपणाने फुलून येतील, मुक्त होतील. अशाप्रकारे आयुष्यात पुढे झेप घेत असताना, मार्गस्थ असताना जेंव्हा कधी एखादा कठीण प्रसंग येईल, तेंव्हा त्या हळव्या क्षणी मराठी भाषेतील विचार, ओळी या एखाद्या काठीप्रमाणे आपल्याला तसेच पुढे चालत राहण्याकरीता आधार देतील, आणि जे आपले भटकणारे, भरकटलेले मन आहे त्यास ती निश्चित अशी दिशा दाखवेल, वैचारिक अधिष्ठान देईल.
जगण्यास लाभेल मत्ता मराठी कमाई घडे साथ येऊन ती कुटूंबास पोसून राहून गाठी समाजास संपन्न देऊन ती
भावार्थ : आपल्या जगण्यास जी काही धन-संपत्ती, मत्ता लागणार आहे, ती आपणास लाभायची असेल, तर त्याकरीता मराठी भाषेचे वैभव पुरेसे आहे. मराठी भाषेला सोबत घेतल्याने, या भाषेत व्यवहार केल्याने आपल्या आयुष्यात आयुष्याची कमाई होईल. आपणास एव्हढे भरभरून मिळेल की, आपल्या कुटूंबास पोसून, कुटूंबाचा उदरनिर्वाह सांभाळून, आपल्या सर्व गरजा नि स्वप्ने पूर्ण करुन त्याऊपर विपुल अशी धनसंपत्ती, ज्ञानसंपत्ती ही आपल्या जवळ, आपल्या गाठीशी उरेल, आणि स्वतःसह मराठी भाषा देखील भरुन पावेल. पर्यायाने मराठी भाषेची, भाषेने दिलेली ही संपन्नता ओघळून समस्त समाजास लाभेल आणि यात सर्वांचाच उत्कर्ष होईल.
असण्यास मिळून सत्ता मराठी स्वराज्यात मानात थाटून ती घुमूनी तिचा नाद दिशांत आठी स्वतःशीच विश्वास बाणून ती
भावार्थ : मानवी अस्तित्त्व हे या विश्वात आपल्या सत्तेने अस्तित्त्वात आहे, आणि मराठी भाषा ही आपल्यासाठी या सत्तेचे चलन आहे, साधन आहे. तिने आपल्या मनात, स्वराज्यात, स्वतःच्या राज्यात मानाने, आत्मसन्मानाने आपले अधिराज्य थाटले आहे. तिच्या सर्वभौमत्त्वाचा नाद पृथ्वीतलाच्या आठही दिशांमध्ये घुमत असून ती आपल्यात एक अजिंक्य असा दैवी विश्वास बाळगून आहे. कविता : ‘पावे मराठी’ । रोहन जगताप

कर्नलतपस्वी गुरुवार, 10/24/2024 - 06:11
ग्रेस समजला नाहीच मुळी कधी.. तो भावला.. प्रकर्षाने जाणवला..!! आई माझी कृष्णकळीतील विष विसरला कंस देवकीच्याही पुढे निघाला शुभ्र पांढरा हंस... आई माझी रांगोळीतील टिंब हरवली टिकली कशास पाडू दार, कराया भिंत घराची मधली... माझी आई मत्त वासना संभोगाची भूल क्रूर पशूच्या डोळ्यांमधल्या करुणेचेही फूल..... माझी आई भिरभिर संध्या सूर्य दिलासा नश्वर शब्दांच्याही ओठी काव्यकुळातील भाषा.... आई माझी अरण्यसरिता चंद्र झुलविते पाणी रामासाठी त्यावर लिहिते शिळा अहिल्या गाणी... आई माझी गाव निरंतर पारावरती भरवी संध्याकाळी भगवी होते तिच्या तनूतील ओवी.... आई माझी काजळभरला रे! मायेचा नखरा वेणीमधली नागीण खुडते जसा हिऱ्यांचा गजरा... आई माझी कंचुकीतल्या तरल स्तनांचे दूध गोरजवेळी वाटत फिरतो जोगी कुठला वेध ? संध्येसाठी माझी आई जपून उजळे वात अश्वत्थाम्यापरी हिंडतो जिथे भयंकर घात... त्याहीनंतर आई निघते कळशी घेऊन दूर तेव्हा कळतो खुळ्या नदीला या मादीचा सूर..... आई माझी झुळझुळतांना किणकिणतीही तारा तिच्याच पदराखाली होतो.. शालीन, शिंदाळ वारा... माझी आई सडलेल्या त्या मोहफुलांची मदिरा अपरंपाराच्या पुरुषाच्या ती सोन्याच्या मोहरा ~ग्रेस कवीता प्रसवते लिहीता येत नाही असे माझे मत आहे.ज्या दृष्टीकोनातून कवी विचार करतो तो विचार वाचकांपर्यंत जर पोहोचलाच नाही तर कवीता दुर्बोध होते. मग वाचक आवांतर गोष्टी शोधतो नाहीच समजली तर दुर्लक्ष करतो किंवा विडंवनाच्या दृष्टीकोनातून चाचपण्याचा प्रयत्न करतो. अर्थात कवी व वाचक या दोघांनाही यात दोष देता येत नाही. आपली कवीता आवडली हे प्रथमच नमूद केले आहे. कृपया हलकेच घ्या व लिहीत रहा. आयुष्याची झाली उजवण येतो तो क्षण आनंदाचा त्यामुळे जास्त गंभीर होत नाही. भावार्थ दिल्याबद्दल मनापासून धन्यवाद

कर्नलतपस्वी Wed, 10/23/2024 - 14:50
राहूल,प्रदीर्घ, म्हणजे तब्बल बारा वर्ष काही महिने वाचन तपस्या केल्यानंतर पहिली वहीली कविता मिपावर डकवलीत. पहिलाच प्रयत्न चांगला जमला आहे. म्हणून पहिल्या धारेची. प्रथम दर्शनीच विडंबन करण्याची उबळ आली होती पण आपले इतर लेखन बघावे या हेतूने पान पालटले. बघतो तर "एकलीच दिपकळी मी अभागीनी ", एकच कविता दिसली. विडंबनाचा मोह टाळला. तरी दोन लाईना वानगीदाखल, बाटली ओतून प्यावी जराशी ताटलीतून मजा घ्यावी चकण्या ची.... मला कविता खुप आवडतात.खरा मद्यपि कुठल्याच मद्याला नावे ठेवत नाही. आपली कवीता समजून घेण्यासाठी संध्याकाळी बसावे लागेल. प्रतिसाद आणी वाचक संख्येवर जाऊ नका. ते फक्त नंबर आहेत. मिपावर लिहीत रहा. दर्दी वाचक वाचतात. पु.ले. शु.(पुढील लेखनास शुभेच्छा).

प्रचेतस Wed, 10/23/2024 - 15:06
नवकवी हळवे असतात असा अनुभव आहे. विडंबन न केल्यामुळे एका नवकवीच्या भ्रुणहत्येच्या पातकापासून तुम्ही मुक्त झालात.

रोहन जगताप गुरुवार, 10/24/2024 - 00:02
मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा मान मिळाला आहे म्हटल्यावर त्या आनंदात माय मराठीला वंदन करून आपल्या तर्फे एक छोटे पुष्प वहावे या उद्देशाने हा एक छोटासा प्रयत्न केला आहे. परंतु १२ वर्षांची तपश्चर्या कमी पडल्याने आता आणखी १२ वर्षांची तपश्चर्या करण्याची आवश्यकता आहे असे दिसते. तूर्तास मला अभिप्रेत असलेला या कवितेचा भावार्थ खाली स्वतंत्र प्रतिक्रियेत देत आहे. कविता ‘सुमंदारमाला’ वृत्ताच्या चौकटीत बसवण्याचा प्रयत्न केलेला आहे.

रोहन जगताप गुरुवार, 10/24/2024 - 00:06
मराठीत बोलून पावे मराठी मनातून वाहून विश्वात ती उभी राहता हीच जीवंत पाठी नसे भ्रांत जन्मास या कोणती
भावार्थ : देवाची आराधना केल्यानंतर देव जसा पावतो, प्रसन्न होतो, तशी मराठी भाषा पावण्यासाठी, प्रसन्न होण्यासाठी केवळ मराठी भाषेत बोलणे एव्हढेच पुरेसे आहे. विश्वाचे प्रतिबिंब हे सरतेशेवटी आपल्या मनात आणि तेही मराठी भाषेत उमटलेले आहे. पर्यायाने विश्वाचेच एक प्रतिरुप होऊन मराठी भाषा ही आपल्या मनातून सार्‍या विश्वात वहात आहे. देव जसा आपल्या पाठीशी खंबीरपणे उभा राहतो, तशी साक्षात मराठी भाषाच जेंव्हा आपल्या पाठीशी जिवंतपणे उभी राहते, तेंव्हा या जन्मास, जीवनास कसलीही भ्रांत, चिंता, विवंचना उरत नाही.
महा होय राष्ट्र कसूनी मराठी फुलावीत शब्दे जगी जागती पुढे चालता हीच आधार काठी भटक्या मनाला दिशा दावती
भावार्थ : शेतकरी जसा प्रेमाने, कष्टाने जमीन कसून शेती फुलवतो, मोठी करतो, तसे मराठी भाषा कसल्याने, तिच्यात कला, साहित्यनिर्मिती केल्याने हा आपला ‘महाराष्ट्र’ एक ‘महान राष्ट्र’ होईल. मराठी भाषेतील शब्द, विचार हे सबंध जगात जागेपणाने, जिवंतपणाने, द्रष्टेपणाने फुलून येतील, मुक्त होतील. अशाप्रकारे आयुष्यात पुढे झेप घेत असताना, मार्गस्थ असताना जेंव्हा कधी एखादा कठीण प्रसंग येईल, तेंव्हा त्या हळव्या क्षणी मराठी भाषेतील विचार, ओळी या एखाद्या काठीप्रमाणे आपल्याला तसेच पुढे चालत राहण्याकरीता आधार देतील, आणि जे आपले भटकणारे, भरकटलेले मन आहे त्यास ती निश्चित अशी दिशा दाखवेल, वैचारिक अधिष्ठान देईल.
जगण्यास लाभेल मत्ता मराठी कमाई घडे साथ येऊन ती कुटूंबास पोसून राहून गाठी समाजास संपन्न देऊन ती
भावार्थ : आपल्या जगण्यास जी काही धन-संपत्ती, मत्ता लागणार आहे, ती आपणास लाभायची असेल, तर त्याकरीता मराठी भाषेचे वैभव पुरेसे आहे. मराठी भाषेला सोबत घेतल्याने, या भाषेत व्यवहार केल्याने आपल्या आयुष्यात आयुष्याची कमाई होईल. आपणास एव्हढे भरभरून मिळेल की, आपल्या कुटूंबास पोसून, कुटूंबाचा उदरनिर्वाह सांभाळून, आपल्या सर्व गरजा नि स्वप्ने पूर्ण करुन त्याऊपर विपुल अशी धनसंपत्ती, ज्ञानसंपत्ती ही आपल्या जवळ, आपल्या गाठीशी उरेल, आणि स्वतःसह मराठी भाषा देखील भरुन पावेल. पर्यायाने मराठी भाषेची, भाषेने दिलेली ही संपन्नता ओघळून समस्त समाजास लाभेल आणि यात सर्वांचाच उत्कर्ष होईल.
असण्यास मिळून सत्ता मराठी स्वराज्यात मानात थाटून ती घुमूनी तिचा नाद दिशांत आठी स्वतःशीच विश्वास बाणून ती
भावार्थ : मानवी अस्तित्त्व हे या विश्वात आपल्या सत्तेने अस्तित्त्वात आहे, आणि मराठी भाषा ही आपल्यासाठी या सत्तेचे चलन आहे, साधन आहे. तिने आपल्या मनात, स्वराज्यात, स्वतःच्या राज्यात मानाने, आत्मसन्मानाने आपले अधिराज्य थाटले आहे. तिच्या सर्वभौमत्त्वाचा नाद पृथ्वीतलाच्या आठही दिशांमध्ये घुमत असून ती आपल्यात एक अजिंक्य असा दैवी विश्वास बाळगून आहे. कविता : ‘पावे मराठी’ । रोहन जगताप

कर्नलतपस्वी गुरुवार, 10/24/2024 - 06:11
ग्रेस समजला नाहीच मुळी कधी.. तो भावला.. प्रकर्षाने जाणवला..!! आई माझी कृष्णकळीतील विष विसरला कंस देवकीच्याही पुढे निघाला शुभ्र पांढरा हंस... आई माझी रांगोळीतील टिंब हरवली टिकली कशास पाडू दार, कराया भिंत घराची मधली... माझी आई मत्त वासना संभोगाची भूल क्रूर पशूच्या डोळ्यांमधल्या करुणेचेही फूल..... माझी आई भिरभिर संध्या सूर्य दिलासा नश्वर शब्दांच्याही ओठी काव्यकुळातील भाषा.... आई माझी अरण्यसरिता चंद्र झुलविते पाणी रामासाठी त्यावर लिहिते शिळा अहिल्या गाणी... आई माझी गाव निरंतर पारावरती भरवी संध्याकाळी भगवी होते तिच्या तनूतील ओवी.... आई माझी काजळभरला रे! मायेचा नखरा वेणीमधली नागीण खुडते जसा हिऱ्यांचा गजरा... आई माझी कंचुकीतल्या तरल स्तनांचे दूध गोरजवेळी वाटत फिरतो जोगी कुठला वेध ? संध्येसाठी माझी आई जपून उजळे वात अश्वत्थाम्यापरी हिंडतो जिथे भयंकर घात... त्याहीनंतर आई निघते कळशी घेऊन दूर तेव्हा कळतो खुळ्या नदीला या मादीचा सूर..... आई माझी झुळझुळतांना किणकिणतीही तारा तिच्याच पदराखाली होतो.. शालीन, शिंदाळ वारा... माझी आई सडलेल्या त्या मोहफुलांची मदिरा अपरंपाराच्या पुरुषाच्या ती सोन्याच्या मोहरा ~ग्रेस कवीता प्रसवते लिहीता येत नाही असे माझे मत आहे.ज्या दृष्टीकोनातून कवी विचार करतो तो विचार वाचकांपर्यंत जर पोहोचलाच नाही तर कवीता दुर्बोध होते. मग वाचक आवांतर गोष्टी शोधतो नाहीच समजली तर दुर्लक्ष करतो किंवा विडंवनाच्या दृष्टीकोनातून चाचपण्याचा प्रयत्न करतो. अर्थात कवी व वाचक या दोघांनाही यात दोष देता येत नाही. आपली कवीता आवडली हे प्रथमच नमूद केले आहे. कृपया हलकेच घ्या व लिहीत रहा. आयुष्याची झाली उजवण येतो तो क्षण आनंदाचा त्यामुळे जास्त गंभीर होत नाही. भावार्थ दिल्याबद्दल मनापासून धन्यवाद
लेखनविषय:
कविता
काव्यरस
आशादायक
वृत्तबद्ध
वीररस
अद्भुतरस
मराठीत बोलून पावे मराठी मनातून वाहून विश्वात ती उभी राहता हीच जीवंत पाठी नसे भ्रांत जन्मास या कोणती
महा होय राष्ट्र कसूनी मराठी फुलावीत शब्दे जगी जागती पुढे चालता हीच आधार काठी भटक्या मनाला दिशा दावती
जगण्यास लाभेल मत्ता मराठी कमाई घडे साथ येऊन ती कुटूंबास पोसून राहून गाठी समाजास संपन्न देऊन ती
असण्यास मिळून सत्ता मराठी स्वराज्यात मानात थाटून ती घुमूनी तिचा नाद दिशांत आठी स्वतःशीच विश्वास बाणून ती

प्रेषित

अनन्त्_यात्री ·

प्रसाद गोडबोले Tue, 10/22/2024 - 20:06
वाह, आपल्या कवितांमधून विलक्षण, अज्ञात, अथांग, अज्ञात, नेणीव , वगैरे गीचामिड अनाकलनीय शब्दांची जळमटे हटून स्पष्ट सध्या सोप्या शब्दातील कळेल अशी कविता बाहेर येऊ पाहात आहे. ही प्रगती वाखानाण्याजोगी आहे गटणे! कॅटरपिलर चे फुलपाखरू होण्याच्या मार्गावर आहे तर ! पुढील प्रवासासाठी हार्दिक शुभेच्छा !

प्रसाद गोडबोले Tue, 10/22/2024 - 20:06
वाह, आपल्या कवितांमधून विलक्षण, अज्ञात, अथांग, अज्ञात, नेणीव , वगैरे गीचामिड अनाकलनीय शब्दांची जळमटे हटून स्पष्ट सध्या सोप्या शब्दातील कळेल अशी कविता बाहेर येऊ पाहात आहे. ही प्रगती वाखानाण्याजोगी आहे गटणे! कॅटरपिलर चे फुलपाखरू होण्याच्या मार्गावर आहे तर ! पुढील प्रवासासाठी हार्दिक शुभेच्छा !
लेखनविषय:
मुक्तक
काव्यरस
काहीच्या काही कविता
भौतिकशास्त्रातील जटिल भानगडींनी भंजाळून जायचो तेव्हा आइन्स्टाईन एक अप्राप्य आदर्श -नव्हे प्रेषितच- वाटायचा मग एकदा लोबाचेव्स्किच्या भन्नाट भूमितीने युक्लीडच्या भारदस्त भूमितीला जिथे फाट्यावर मारले तिथे अगदी तिथेच पिंजारल्या पिकल्या केसांचा मिश्किल म्हातारा उपटला. म्हणाला," अरे ठोंब्या, भौतिकीतील न्यूनत्व सावरणाऱ्या सापेक्षतावादाची पुरेशी पुंजी माझ्या गाठीशी असूनही पुंजवाद पचनी पडलाच नाही माझ्या अन् शिवाय UFT(#)च्या गाठोड्याची गहन गाठ सोडवूच शकलो नाही शेवटपर्यंत" तेव्हा कळलं प्रेषितांचे पाय मातीचेच असणं हा नियम असतो अपवाद नव्हे :) ~~~~~~~~~~~~ (#): Unified Field Theory

मातृत्वाचा शृंगाररस

गंगाधर मुटे ·

प्रसाद गोडबोले Sun, 10/20/2024 - 10:27
कविता अजिबात आवडली नाही. मातृत्व आणि शृंगार ह्या दोन भिन्न भावना आहेत त्यांची सरमिसळ अजिबात आवडली नाही. पहिल्या कडव्यात तुम्ही उघडी पाठ , उभार, पदराखाली भरला माठ वगैरे वगैरे म्हणत आहात अन् नंतरच्या कडव्यात अहिल्या, झाशी, मीरा , कैकयी वगैरे ह्यांना आणत आहात. बाकीच्यांची तर नावे घ्यायचे माझे धाडस ही होत नाही. कुठल्या गोष्टी कुठे जोडत आहात. तुम्हाला दहशत कशी वाटत नाही "त्या" लोकांची ? असो. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य असल्याने तुम्ही तुमच्या रिस्क वर काय वाटेल ते लिहायला स्वतंत्र आहात. फक्त मिसळपाव थाळीत गुलाबजाम दिला म्हणून तो तर्री त घालून खाऊ नये. बाकी आपण सुज्ञ असा. इत्यलम

सुबोध खरे Mon, 10/21/2024 - 10:01
फक्त मिसळपाव थाळीत गुलाबजाम दिला म्हणून तो तर्री त घालून खाऊ नये. शृंगार रस आणि वात्सल्य रस यांची सरमिसळ( कि रसमिसळ) करण्याचा हेतू समजला नाही. कोणतीही व्यक्ती मग ती आई असो कि बहीण किंवा बाप हे सर्व भावभावना आणि रस पूर्ण असतेच. त्यात वात्सल्य शृंगारच कशाला क्रोध मोह इ भावना सुद्धा असतातच परंतु त्यांचे मिश्रण अप्रस्तुत किंवा अयोग्य ( inappropriate) वाटते. बाडीस जसे आपल्या आईवडिलांची वासना हि आपल्या जन्मास कारणीभूत आणि अत्यावश्यक असली तरी त्याचे सार्वजनिक अनावरण/ वाचन हे अप्रस्तुत असते. बाकी चालू द्या

गंगाधर मुटे Mon, 10/21/2024 - 10:50
सर्व रसांचे मिश्रण एकत्रित केले जाऊ नये, हे खरे आहे. पण ते मांडले जाऊच नये हे तितकेसे खरे वाटत नाही. त्यात बीभत्स, बटबटीत रूप येऊ नये इतकेच. मांडलेच जाऊ नये, या मताशी मी सहमत नाही मात्र मला ते जसे मांडायला हवे तसे मांडता आले नसेल तर तो माझा व्यक्तिगत दोष आहे. कवितेचा दोष असू शकत नाही.

चौकस२१२ Tue, 10/22/2024 - 13:29
जरी बटबटीत नसले तरि दोन वेगळेच रस कशाला एकत्र केलेत ते अजिबात कळले नाही त्या बाबतीत हुकलंय आणि नुसतच हुकली असे नहि तर काही भगःची जोडणी अप्रस्तुत वाटली पण अर्थात एवढेही लिहिण्याची माझ्य सारख्याकडे प्रतिभा नसल्यमुळे आमच्या पेक्षा तुम्ही जास्त चांगले कवी

गंगाधर मुटे Tue, 10/22/2024 - 15:13
कविता कशी असावी आणि कविता कशी नसावी याबद्दल तुमच्या मनात एक अदृश्य साचा ठरलेला आहे. त्यामुळे कुणीही कविता लिहिले तरी तुमच्या मनातील साच्यानुसारच असावी असे तुम्हाला प्रामाणिकपणे वाटते. असे वाटणे खरंच योग्य आहे का, याचा आपण विचार करावा. तुमच्या समोर तुम्हाला पडलेल्या अनेक प्रश्नांची उकल आपोआप होईल.

गंगाधर मुटे Sun, 10/20/2024 - 15:02
तुम्हाला आवडली नाही याबद्दल कुणाचे हरकत असू शकत नाही. कोणतीही कलाकृती ज्याला जेवढी कळते तेवढ्या आधारावर तो आपले मत बनवत असतो आणि त्याच आधारावर आवडणे आणि नावडणे ठरत असते.

श्वेता२४ Sun, 10/20/2024 - 15:49
मातृत्व आणि शृंगार या दोन परस्परविरुद्ध असणाऱ्या गोष्टींची सांगड तुम्ही कवितेमध्ये कशी काय घातली असेल याच्या उत्सुकतेपोटी मी ही कविता वाचली. कवितेतील तीन कडवी - कधी असते मी झाशी,मीच कैकेयी, मीच भिमाई ही तीन कडवी बाजूला करून संपूर्ण कविता वाचली तर छान वाटली. माफ करा. काव्य समजून घेण्याची माझी समज फार नाही. परंतु ही तीनही कडवी रसभंग करतात असे वाटले. ती सोडून बाकीची सर्व कविता मला आवडली.

गंगाधर मुटे Sun, 10/20/2024 - 16:40
प्रतिसाद बद्दल आभार. तुम्ही स्वतःच्या कवीते बद्दल बोलू नये आणि कविता उलगडून दाखवण्याचा प्रयत्न करू नये, असे माझे मत आहे. कविता लिहून झाली आणि एकदा प्रकाशित केली की नंतर काय बोलायचे ते कविताच बोलली पाहिजे. मात्र, आपण जे लिहिले ते कितपत शब्दात उतरले आणि रसिकापर्यंत पोहोचले याचा पडताळा घेण्यासाठी प्रतिसादांचा फार उपयोग होतो. कविते बाहेर बोलायचे असेल तर माझे मत असे आहे की, कोणतेही मातृत्व सर्व गुण संपन्न आणि सर्व रसांनी परिपूर्ण असते. जरी एखाद्या मातृत्वातला एखादाच गुण अधोरेखित होत असला किंवा ठळकपणे जाणवत असला तरी उरलेले गुण (अदृश्य स्वरूपात वगैरे) मातृत्वामध्ये असतेच, असे माझे मत आहे. मातृत्व हे सर्वठाई सारखेच असते. कैकयीची वर्तणूक तिचे मातृत्व प्रदर्शित करते तर कौशलेची वर्तणूक तिचे मातृत्व प्रदर्शित करते. व्यक्तिरेखा बदलल्या पण मातृत्व स्थायी आहे, असे माझे मत आहे.

गंगाधर मुटे Sun, 10/20/2024 - 16:43
कवीने स्वतःच्या कवीते बद्दल बोलू नये आणि कविता उलगडून दाखवण्याचा प्रयत्न करू नये, असे माझे मत आहे. वरील प्रतिसादातील हे वाक्य असे वाचावे.

गंगाधर मुटे Sun, 10/20/2024 - 16:51
आपण म्हणतात असे ते तीन कडवे काढून टाकले तरी कवितेला धक्का पोहोचत नाही. मूळ गाभा कायम राहतो. ते तीन कडवे फक्त उदाहरणादाखल नमुने म्हणून आलेले आहेत. या कडव्यांमुळे विषय थोडा समजून घेणे सोपे जाईल, असे वाटते.

विवेकपटाईत Sun, 10/20/2024 - 17:33
दोन वेगवेगळ्या कविता वाचल्या. पहिल्या कवितेची ही ओळ आवडली. लपून आडून चोरून बघती फुलामागुनी पिकले पान या वयात ही सुंदर फूल दिसले की नजर तिथे जातेच. मनाने आपण कधीच म्हातारे होत नाही. पान गळतीच्या काळात ही वसंताचे स्वप्न पाहतोच.

कर्नलतपस्वी Mon, 10/21/2024 - 09:44
जरी दिसतो तुम्हां दुरुनी माझ्याठायी हा एकच रस परी मी आहे सर्व रसांचा जणू घुसळला अमृतरस नायिकेने स्वताच स्पष्ट केले आहे की वरकरणी नटवी नार दिसत असले तरी माझ्यात इतर गुण अवगुण आहेत. मातृत्व-पितृत्व शृगांराची परिणीती याचा अर्थ त्याव्यतिरिक्त इतर कुठलेही भावना नाहीत असे समजणे बरोबर नाही. कवीता आवडली.

विंजिनेर गुरुवार, 10/24/2024 - 23:49
असेच म्हणतो. ये कुछ जम्या नही पण हरकत नाही - काहीसं coke studio सारखं झालेय - त्यांची सगळीच कॉंपोझिशन्स जमतात असं नाही पण प्रयोग करायचं धाडस मला आवडतं जुनं नाव बोर्डावर पाहून छान वाटलं हे अजून एक.

कानडाऊ योगेशु Mon, 10/21/2024 - 10:51
पहीली आठ कडवी ही पुरुषसत्ताक समाजाचा एखाद्या स्त्रीकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन आहे आणि बाकीची कडवी ही कवितेतील नायिकेने त्यांच्या दृष्टीकोनाला दिलेले उत्तर आहे. ह्या दोन्ही बाबींना कवीचे मतच आहे असे समजल्यामुळे काही प्रतिसादकर्त्यांची गफलत झाली आहे. ह्यावरुन विवेकानंदांच्या आयुष्यातील एक प्रसंग आठवला. विदेश दौर्यावर जाण्यापूर्वी जयपूरच्या महाराजांनी त्यांच्यासाठी एक समारंभ ठेवला होती ज्यात जयपूरच्या एका गायिका/गणिकेला बोलावले होते. विवेकानंदांना त्या समारंभात गेल्यावर ह्या गोष्टी कळल्या आणि त्यांना एका संन्यासाने एका गणिकेच्या अश्या मैफिलित असणे उचीत न वाटल्याने ते उठुन जायला लागले तेव्हा त्या गाणार्या गणिकेने संत मीराबाईची एक विरहणी गायला चालु केली आणि विवेकानंदाला त्वरीत अर्थबोध झाला. त्यांनी त्या गायिकेची केवळ माफिच मागितली नाही तर तिला 'तुझ्याकडुन मला अजुन एक शिकवण मिळाली आई' असेही संबोधले.

गंगाधर मुटे Mon, 10/21/2024 - 11:01
सखोल आणि तर्कशुद्ध दिलेल्या प्रतिसादाबद्दल आपला आभारी आहे. प्रत्येक मातेमध्ये सर्वच्या सर्व रस असतातच. अशी एकही माता असू शकत नाही जिच्यामध्ये सर्व रस सामावलेले नाहीत. दुर्गादेवीला फार कमी लोक दुर्गादेवी म्हणतात. बहुतांश लोक दुर्गा माता म्हणतात. दुर्गा हे वीर रसाचे सर्वोत्तम उदाहरण असले तरी ती माता आहेच.

प्रसाद गोडबोले Tue, 10/22/2024 - 16:37
विवेकानंदाला त्वरीत अर्थबोध झाला. त्यांनी त्या गायिकेची केवळ माफिच मागितली नाही तर तिला 'तुझ्याकडुन मला अजुन एक शिकवण मिळाली आई' असेही संबोधले.
>>> हे असल्या अतार्किक अनाकलनीय अपेक्षा ठेवल्यामुळे आजकाल कोणाला विवेकानंद व्हावेसे वाटतं नाही. गुलाबजाम तर्रीत घालून खायची हौस का असते लोकांना हे अनाकलनीय आहे. कालच एका सुप्रसिद्ध मंदिरात जाऊन आलो, आत देवीची मूर्ती आहे , तिला लोकं साष्टांग नमस्कार च करणार आहेत . पण बाहेरील शिल्पकलेत पत्रलेखिका आहे जी तिचे पुष्ट नितंब आणि कमनीय कटी दाखवत पत्र लिहीत आहे, किंवा दर्पण सुंदरी आहे जी तिचे उन्नत मोहाचे घट सावरत आरशात बघत केसांचा शृंगार करत आहे, त्यांच्याकडेही लोकांनी मातृभावाने पाहावे अन् "विवेकानंद" व्हावे ही अपेक्षाच अविवेकी आहे. असो.

कानडाऊ योगेशु गुरुवार, 10/24/2024 - 23:39
गुलाबजाम तर्रीत घालून खायची हौस का असते लोकांना हे अनाकलनीय आहे
. अगदी गुलाबजामुन व तर्री नाही तरी तश्याच प्रकारच्या काही पाककृती ऐकण्यात आल्या आहेत. मैसुर पाक ही अशीच एक फसलेली पाककृती होती. म्हणजे करायला गेलो एक आणि झाले दुसरेच असा प्रकार होता. तोच प्रकार पनीर बाबतही सांगितला जातो. म्हणजे नासलेल्या दूधावर केल्या गेलेल्या प्रयोगातुन रसगुल्ल्याचा जन्म झाला. मध्यंतरी आईसक्रिम पकोडा नावाची डिश पण लोकप्रिय होती.म्हणजे पकोडा तळायचा व बाहेर काढुन त्यात आईसक्रिम घालुन पुन्हा तळायचा असा काहीसा प्रकार होता. सोलापुरात चहाकॉफिच्या दुकानात मारामारी नावाचे पेय मिळायचे.चहा आणि कॉफि मिक्स करुन बनवले जायचे. टंकण्याचा एकुण उद्देश हाच कि पाककृती असो वा लेखनकृती ..प्रयोग करत राहिले पाहिजे काहीतरी नवीन हाती गवसु शकते.

वामन देशमुख Mon, 10/21/2024 - 12:19
वाट्टेल त्या गोष्टींची वाट्टेल तशी सरमिसळ करणे व वाट्टेल त्या प्रकारे ती सादर करणे असे प्रकार सदर धागाकर्त्यास नवीन नाहीत. --- बाकी, २०२४ मिपा प्रौढ दिवाळी अंकातील साहित्यरत्ने आधीच प्रकाशित होतील असे वाटले नव्हते.

गंगाधर मुटे Mon, 10/21/2024 - 14:29
तुमच्या वरील अर्ध्या प्रतिसादाबद्दल मला काहीच बनायचे नाही हे तुमचे मत आहे. आणि तुम्हाला वाटेल तसे मत बाळगायचा तुमचा अधिकार अबाधित आहे. ----- पण खालील अर्धा प्रतिसाद मान्य होण्यासारखा नाही. मी परत एकदा कविता वाचली आणि मला जे जाणवले त्यावरून मी हमखास सांगू शकतो की ही कविता कुठल्याही अंगाने Adult नाही. 1. कवितेत एकही थिल्लर, चिल्लर अथवा उत्तान शब्द आलेला नाही. त्यामुळे बाळबोधांना/नाबालिगांना कवितेतील शृंगार उलगडण्याची शक्यताच नाही. 2. कवितेतील अनेक रहस्य सहजासहजी सर्वांनाच कळेल अशी शब्द योजना नाही. कवितेतील अनेक उपमा, प्रतिमा आणि दृष्टांत सरसकट सर्वच भाषा प्रभुंना किंवा भाषातज्ज्ञांना किंवा समीक्षकांना किंवा गुणग्राहकांना कळण्याची शक्यता नाही. जिथे 80 वर्षाच्या म्हातार्‍याला कविता पूर्णपणे करण्याची शक्यता नाही तिथे कुठलेही स्थितीत 18 वर्षाखालील मुलाला कळेल अशी शक्यता असू शकत नाही. कवितेत माझ्या नजरेने बघितले तर खालील ओळ भयानक व अत्यंत खतरनाक आहे ज्या ओळी बद्दल माझ्यावर प्रचंड टीका होईल असा अंदाज व भीती होती पण अजूनही टीका झाली नाही याचा अर्थ ती ओळ उलगडली नसावी असा घेण्यास जागा आहे. हृदय-चक्षूंना वेधून घेते तन्मीलनाची नमनमिनार आपणास कधीकाळी जर अर्थ लागला तर मला विपु मधून अवश्य कळवा.

चांदणे संदीप Mon, 10/21/2024 - 12:47
बहिर्‍या ऐकवणे, आंधळ्या दाखवणे जमते कविते हे काम बहाद्दर असल्या काव्यास माझा केवळ प्रणाम! कविता आवडली. सं - दी - प

कंजूस Mon, 10/21/2024 - 13:26
वैचारिक कविता आहे. आमच्या मराठीच्या बाई (शिक्षिका) म्हणाल्या ते आठवलं. "तुम्हाला गुण हवे असतील तर आपली मतं पाजळू नका. कवितेच्या प्रश्नांवर उत्तरामध्ये कवी असं म्हणतो, तसं म्हणतो, आणि कवितेतल्याच ओळी परत लिहून काढा."

नठ्यारा Mon, 10/21/2024 - 18:05
गंगाधर मुटे, खूप दिवसांनी आलात. असेच वरचेवर येत रहा. उत्तरार्धात वात्सल्य रस आहे की वीररस आहे असा प्रश्न पडलात. शृंगार व वात्सल्य एकत्र जात नाहीत असं म्हणतात. पण वीर आणि शृंगार मात्र एकत्र चांगलेच खुलतात. झाशी, अहिल्या, कालिका वगैरे नावं येतात तेव्हा वीररसाची अपेक्षा असते. पुढे ती वात्सल्यरसात बदलते. हे रूपांतरण अलवार व्हायला हवं होतं. हे मझं वैयक्तिक मत आहे. विचारचक्रास चालना देणारी कविता आहे. म्हणून आवडली. सर्वस्वी पटली नाही तरीही आवडली. आपला नम्र, -नाठाळ नठ्या

गंगाधर मुटे Mon, 10/21/2024 - 18:32
खूप खूप धन्यवाद. कवितेचा विषय आणि आवाका फार मोठा आहे. तो शब्दबद्ध करण्यात आपली लेखणी अपुरी पडू शकते. कदाचित भविष्यात हाच विषय कुणीतरी अधिक सक्षमतेने हाताळू शकेल.

स्वधर्म Mon, 10/21/2024 - 21:59
नायिकेला (विशेषत: सुंदर स्त्रीला) आपल्याकडे कसे पाहिले जाते, याची बहुतेक वेळा नीट जाणीव असते. या कवितेत नायिकेने पहाणार्यांना तिची दुसरी बाजू सांगण्याचा प्रयत्न केला आहे, असे वाटते. कदाचित ही कविता कुण्या मोठ्या कवीच्या नावे असती, तर लोक त्यांच्या वेगळ्या दृष्टीचे कौतुक करत असते.

चौकस२१२ Tue, 10/22/2024 - 13:21
हि कविता नक्की कशाबद्दल आहे ? शृंगार? स्त्री देहाची "काम" या अर्थातून वर्णन कि धाडसी महिला - माता ? ही रंगीली नटवी नार आणि मग एकदम .... मी झाशी, भीमाई, मी जीजाऊ.. दोन विषयांची मिसळ काही पटली नाही आणि कळली पण नाही

गंगाधर मुटे Tue, 10/22/2024 - 15:09
कवितेत दोन विषय किंवा दोन रस यांची मिसळ झाली आहे असे मला तरी वाटत नाही. कवितेचा केंद्रबिंदू "मातृत्व" आहे आणि मातृत्वाची विभागणी होऊ शकत नाही. मातृत्व हे फक्त मानवी स्त्री पुरते मर्यादित नसते. मानवी स्त्री मधील मातृत्व आणि पशु, पक्षी यांच्यातील मातृत्व यात काहीही फरक नसतो जवळजवळ ते एकसमानच असते. माणूस, पशु,पक्षी, वनस्पती सहित सर्व सजीव यांच्या प्रजनन, पोषण आणि संरक्षण ह्या सर्व प्रेरणा बहुतांश प्रमाणात एकसमान आहेत.

चौकस२१२ Tue, 10/22/2024 - 15:32
"हिंदोळणाऱ्या पदरासंगे डुचमळते बेचैन उभार" आनि "कधी असते मी झाशी, अहिल्या" हे एकाच मालळे तील मणी ? नाही बुवा पटत .... असो कवी चा अधिकार आहे स्वतःचं मनाला पटेल ते लिहिण्याचाच तेवहा चालू द्या ..

गंगाधर मुटे Tue, 10/22/2024 - 16:09
हिंदोळणाऱ्या पदरासंगे डुचमळते बेचैन उभार" ही दृष्टी रमतारामांची आहे. तर "कधी असते मी झाशी, अहिल्या... हे नायिकेने दिलेले उत्तर आहे. रमतारामांची दृष्टी वेगळी आणि कवितेच्या नायिकेची दृष्टी वेगळी. दोन दृष्टीमध्ये काहीही तुलना होत नसताना तुम्ही तुलना करण्याचा प्रयत्न करत आहात, त्यामुळे तुमच्यासमोर नको ते प्रश्न उभे राहत आहेत.

चौकस२१२ Tue, 10/22/2024 - 17:06
नको ते प्रश्न उभे राहत आहेत. कसले नको ते प्रश्न , अनेकांनी ह्याच पद्धतीचा प्रतिसाद निंदवले आहेत एकीकडे स्त्रीचे शृंगारिक / कामुक वर्णन आणि एकीकडे वीर रस ओतप्रोत भरलेली स्त्रियांचा उल्लेख एकाच कवितेत का केवळ स्त्रिया आहेत म्हणून ! हे म्हणजे उद्या जर एखाद्याने "मराठी संत, त्यांचे आध्यत्मिक कार्य आणि त्यांचे शरि सैष्ठव " हे एकाच निबंधात ( किंवा कवितेत ) घुसडले तर कसे वाटेल तसे आहे असो राग आलेला दिसतोय , तुम्ही जेवढे लिहू शकता त्याच्या जवळपास हि आम्ही नाही लिहू शकणार पण एक वाचक/ रसिक म्हणून प्रामाणिक प्रतिक्रिया नोंदवली

गंगाधर मुटे Tue, 10/22/2024 - 17:57
मराठी संत, त्यांचे आध्यत्मिक कार्य आणि त्यांचे शरि सैष्ठव... एकाच निबंधात घुसडले तर.... तुम्हाला छान वाटले तर छान म्हणावे, वाईट वाटले तर वाईट होणारे, प्रशंसा करण्यायोग्य असेल तर प्रशंसा करावी, निंदा करण्यायोग्य असेल तर निंदा करावी, निषेध करावा, खडबडीत खरबडीत उत्तर द्यावे.... वाचक म्हणून हे सर्व अधिकार वाचकाला आहेतच. पण पण काय लिहावे आणि काय लिहू नये याचा निर्णय लिहिणाऱ्यांनी घ्यायचा असतो.... वाचणाऱ्यांनी नाही. तुम्ही तुमची मते जगावर लादण्याचा प्रयत्न समर्थनिय नाही. असे लिहिले तर काय होईल, तसे लिहिले तर काय होईल? असे उगीच प्रश्न स्वतःला पडू देऊ नका. कारण "काहीही होणार नाही" हे त्याचे उत्तर आहे. जे अस्सल असते, उपयुक्त असते तेच उत्क्रांतीच्या प्रवाहात टिकते. बाकी सारा काडीकचरा क्षणिक असतो, विशिष्ट कालावधीनंतर तो वाहून जातो आणि कालांतराने तो कसला सुद्धा रूपांतरीत होऊन नष्ट होतो.

चौकस२१२ Tue, 10/22/2024 - 18:10
"तुमची मते जगावर लादण्याचा नाही हो ....." नाही हो एक काहीतरी खटकलेली गोष्ट किंवा विस्कळीत गोष्ट जी इतराना जाणवली ती फक्त दाखवली " कला निर्माण करण्याऱ्या बंधने असू नयेत" या तत्व खाली काय वाटेल ते चालेल" असा तुमचा रोख दिसतोय ... त्यामुळे बोलणे खुंटले उद्याच "समर्थांचे श्लोक आणि त्यांच्या दंड बैठका" यावर जिलब्या पाडतो कारण "काय लिहावे आणि काय लिहू नये याचा निर्णय लिहिणाऱ्यांनी घ्यायचा असतो."

गंगाधर मुटे Wed, 10/23/2024 - 14:14
@चौकस212 सर्व सजीव सृष्टी मधील माता आणि तिचे मातृत्व हा कवितेचा केंद्रबिंदू आहे. मानवी स्त्री कवितेत केवळ त्या मातृत्वाचे प्रतिनिधित्व करते. मानवी स्त्री कवितेची नायिका असणे, कवितेची गरज म्हणून निमित्तमात्र आहे. मातृत्व हे फक्त मानवी स्त्री पुरते मर्यादित नसते. मानवी स्त्री मधील मातृत्व आणि पशु, पक्षी यांच्यातील मातृत्व यात फारसा काही फरक नसतो, जवळजवळ ते एकसमानच असते. माणूस, पशु, पक्षी, वनस्पती सहित सर्व सजीव यांच्या प्रजनन, पोषण आणि संरक्षण ह्या सर्व प्रेरणा बहुतांश प्रमाणात एकसमान आहेत. माझे मत असे आहे की, कोणतेही मातृत्व सर्व गुण संपन्न आणि सर्व रसांनी परिपूर्ण असते. जरी एखाद्या मातृत्वातला एखादाच गुण/रस अधोरेखित होत असला किंवा ठळकपणे जाणवत असला तरी उरलेले गुण (अदृश्य स्वरूपात वगैरे) मातृत्वामध्ये असतेच, असे माझे मत आहे. सर्व रसांनी परिपूर्ण नाही असे मातृत्व असू शकत नाही. जसे मानवी स्त्रीमध्ये स्त्रीत्व जन्मताच येते तसेच मातृत्वही उपजत असते. शृंगार ही मातृत्वाची प्राथमिक गरज आहे. त्यामुळे कोणतेच मातृत्व शृंगारहीन असू शकत नाही. मातृत्व हे सर्वठाई सारखेच असते. उदाहरणार्थ... कैकयीची वर्तणूक तिचे मातृत्व प्रदर्शित करते तर कौशल्येची वर्तणूक तिचे मातृत्व प्रदर्शित करते. व्यक्तिरेखा बदलल्या पण मातृत्व स्थायी आहे, असे माझे मत आहे. कविता तुकड्या तुकड्यात दिसत असली तरी मुळात ती कविता मातृत्वाभोवती फिरत असल्यामुळे कविता एकजिनसी आहे. मातृत्व आणि मातृत्वाच्या प्रेरणा केंद्रबिंदू म्हणून कविता वाचली तर कविता उलगडायला फार अवघड जाऊ नये.

सुबोध खरे गुरुवार, 10/24/2024 - 11:59
मानवी स्त्री मधील मातृत्व आणि पशु, पक्षी यांच्यातील मातृत्व यात फारसा काही फरक नसतो, आपण कविता करावी जीवशास्त्रात जाऊ नये अशी नम्र विनंती आहे. कोकिळा आपले अंडे कवळ किंवा दुसऱ्या पक्षाच्या घरट्यात घालते आणि ते अंडे उबवणे आणि पिल्लाचे संगोपन करणे हे तो दुसरा पक्षी आणि त्याची मादी करते. माशाची मादी अंडी घालून पाण्यात सोडून देते. पिले अंड्यातून बाहेर आली कि स्वतःचे अन्न स्वतः मिळवून वाढू लागतात. खेकड्याची मादी पोटातून पिल्ले बाहेर सोडून देते त्यानंतर पिल्ले स्वावलंबीच असतात. काही माशात आणि बेडकांच्या जातीत नर पिल्लाना ती मोठी होईस्तोवर आपल्या पाठीवर बाळगतात. तेंव्हा पशु पक्षी आणि मानव यातील मातृत्व हे मुळीच सारखे नाही. उत्क्रांतीच्या उतरंडीत प्राणी जितक्या उच्च दर्जाचा आहे तितके मातृत्व जास्त जास्त कठीण होत जाते. कुत्र्या मांजराची पिल्ले काही दिवसातच वासाने स्वतःचे अन्न'स्वतः मिळवू शकतात तर मानवी बालपण कित्येक वर्षे लांब आहे त्यामुळे तितकी वर्षे मातेला बालकाची सर्वतोपरी काळजी घ्यावीच लागते. मानवी मातृत्व हे अतिशय उच्च कोटीचे असू शकते. हिरकणी सारखी उदाहरणे आपण वाचली असतीलच. बाकी चालू द्या

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 15:45
तुम्ही तुमची मते कविवर लादू नयेत, अशी आपणास माझी नम्र विनंती आहे. कविता वाचून कवीला जीवशास्त्राची असलेल्या जाणीवेची खोली जशी तुम्हाला कळलेली आहे तशीच तुमचे प्रतिसाद वाचून जीवशास्त्राची तुम्हाला किती जाणीव आहे हे मलाही कळलेले आहेत. कुणी कितीही स्वतःला एखाद्या विषयातला तज्ञ समजत असला तरी तो तज्ञ असतोच, असे काहीही नाही.

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 19:48
तुमच्या प्रतिसादात पशु पक्षी आणि मानवी मातृत्व यांतील भेद सांगताना आपण जे निकष वापरले तेच निकष वापरून भारतासारख्या अत्यंत विषम संस्कृती, विषम आर्थिक स्थिती, विषम सामाजिक स्थिती, विषम सोयीसुविधा, विषम परिस्थितीत जगणारे सरकसकट सर्व मानवी मातृत्व एकसमान आणि अतिशय उच्च कोटीचे कसे असते, हे सिद्ध करून दाखवा.

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 19:44
तुमच्या प्रतिसादात पशु पक्षी आणि मानवी मातृत्व यांतील भेद सांगताना आपण जे निकष वापरले तेच निकष वापरून सरकसकट सर्व मानवी मातृत्व एकसमान आणि अतिशय उच्च कोटीचे कसे असते, हे सिद्ध करून दाखवा.

सुबोध खरे गुरुवार, 10/24/2024 - 19:55
हायला काहींच्या काही विधान तुम्ही करायचे आणि मी काहीतरी सिद्ध करून दाखवायचे हे तुम्हीच मला आव्हान द्यायचे. इतका भंपकपणा पाहिला नव्हता

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 15:09
मुळात ती कविता मातृत्वाभोवती फिरत असल्यामुळे खालील ओळीत जर "मातृत्व" असेल तर माझी उंची १० फूट आणि मी पाण्यावर चालू शकतो ! गोप बघुनी झाकू पाहते पदराखाली भरला माठ! डुचमळते बेचैन उभार पहिली अनेक कडवी हि चांगल्यापैकी जमलेले स्त्रीदेहाचे / वृत्तीचे शृगांरिक वर्णन आहे उगा मातृत्व वैगरे कसली कल्हई लावताय धन्य ते कवीश्वर

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 15:50
तुमच्या प्रतिसादावरून निदान असे जाणवते की जे तुम्हाला दिसतील तेवढेच खरे असते, बाकी सर्व खोटे असते.. असा तुमचा एकंदरीत समज आहे. आपण उदृत केलेल्या ओळी कवितेच्या विषयाच्या अनुषंगाने मातृत्वाशी निगडित आहेत असे मला वाटते, तुम्हाला नाही वाटत त्याला मी काय करू? ही कविता आहे. साता समुद्रा पलीकडे पोहोचू शकते. कवी काय त्या कवितेसोबत फिरून प्रत्येकाला अर्थ समजावून सांगू शकतो का? ज्याला जेवढा अर्थ लागला तेवढा त्याने घ्यावा. विषय संपला. तुम्हाला शंभर टक्के समजेल अशा कविता कवींनी लिहाव्या.... असल्या तत्त्वज्ञानाला काही अर्थ आहे का?

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 16:37
टीकेचे दोन प्रकार असतात. स्वीकार करण्यायोग्य, सन्मान करण्यायोग्य अस्वीकार करणे योग्य, लाथाडने योग्य सरसकट टिकेचा स्वीकार केला तर लोक एका दिवसात नराला वानर बनवून टाकतील. :D

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 16:40
खरंतर तुम्ही अजून पर्यंत कवितेवर टीकाच केलेली नाही. तुम्ही केवळ कवीला शहाणपणा शिकवत सुटलेले आहात आणि त्यालाच कवितेवरची टीका समजत आहात. कवीला शहाणपणा न शिकवता कवितेवर वाटेल तशी टीका करा. तो तुमचा अधिकार आहे. कवीला शहाणपणा शिकवणे हाही तुम्हाला अधिकार आहेच... पण तो शहाणपणा स्वीकारायचा की नाकारायचा याचा अधिकार कवीला आहे याचे भान ठेवा.

सुबोध खरे गुरुवार, 10/24/2024 - 18:57
मानवी स्त्री मधील मातृत्व आणि पशु, पक्षी यांच्यातील मातृत्व यात फारसा काही फरक नसतो, हे विधान जरा सिद्ध करून दाखवाल का? बाकी "तुमची कविता आणि त्यातील सार, त्याचे काव्यात्मक मूल्य. कवीचे अधिकार आणि सार्वजनिक स्थळावर कविता टाकल्यास वाचकाचे अधिकार" हे मुद्दे वेगळे आहेत. त्यावर कुणी टीका केली तर तुम्ही वसकन अंगावर येता हे काही पटलं नाही. बाकी नाना पाटेकरांच्या सिनेमात म्हटल्याप्रमाणे --लिपस्टिक लावून खिडकीत बसला तर खालून जाणाऱ्या माणसाने "शुक शुक" केले तर चिडचीड करू नये. तेंव्हा आपण फक्त जीवशास्त्राबद्दल बोलू या. '' म्हणजे "मानवी स्त्री मधील मातृत्व आणि पशु, पक्षी यांच्यातील मातृत्व यात फारसा काही फरक नसतो" हे विधान सिद्ध करून दाखवा

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 19:59
१ ) मानवी स्त्री मधील मातृत्व आणि पशु, पक्षी यांच्यातील मातृत्वात प्रचंड फरक असतो . ... हे तुम्हीच सिद्ध करून दाखवा. २ ) आपण वरील एका प्रतिसादात मातृत्व याबद्दल जे निकष मांडले आहेत . ... त्याला मातृत्व म्हणतात, हे सिद्ध करून दाखवा . ३ ) केवळ अपत्य जन्माला घालणे म्हणजे मातृत्व असते हे सिद्ध करून दाखवा. ४) माणसाने "शुक शुक" केले तर चिडचीड करू नये. >>> असा इतरांना सल्ला देण्याइतपत तुमची काय पात्रता आहे, हे सिद्ध करून दाखवा. ५) तुम्ही दिलेला सल्ला इतरांनी ऐकावा... इतके ते अपात्र कसे आहेत हे सिद्ध करून दाखवा. किंवा ६) इतरांना प्रश्न विचारून त्यांनाच सिद्ध करायला सांगणे . .. यासाठीच तुमचा जन्म झाला आहे . ... हे तरी सिद्ध करून दाखवा. ====== मी तुमचा गुलाम नसल्याची माझी खात्री असल्याने मी तुमच्या कोणत्याही प्रश्नाचे उत्तर देण्यास अथवा सिद्ध करून दाखवण्यास बांधील नाही. सबब . .. आपण दुसरा वेठबिगार शोधून त्याचेशी असे वर्तन करावे . .... हि आग्रहाची विनंती.

सुबोध खरे गुरुवार, 10/24/2024 - 20:18
इतकी चिडचिड करू नका. विधान सिद्ध करता येत नसेल तर सरळ क्षमस्व म्हणून पुढे जावे. उगाच शब्दांचा डोंगर उभा करून दुसर्यालाच त्याचे विधान सिद्ध करून दाखवा हा अट्टाहास आणि दुराग्रह कशासाठी. माझे विधान मी सहज सिद्ध करून दाखवू शकतो परंतु तुमच्या धाग्याचं काश्मीर करायची इच्छा नाही. एक साधे उदाहरण देऊन मी थांबतो राणी मुंगी किंवा राणी माशी केवळ हजारो लाखो अंडी घालते आणि पुढे त्यांचे काहीच करत नाही. तिचा आणि वात्सल्याचा काहीही संबंध नाही त्यांचे सर्व पालनपोषण कामकरी मुंग्या किंवा माश्याच करतात. मानवी मादी असे काही करत नाही. उत्क्रांती मध्ये जसे जसे वर जाता तसा आईचा संगोपनात सहभाग वाढत जातो. हे मूलभूत विधान तुम्हाला मान्यच नसेल तर पुढे चर्चा होणारच नाही बाकी तुमचे आत्मकुंथन आणि "मीच कसा हुशार" चालू द्या

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 20:31
पुन्हा सल्ला दिलेल्याच आहे. सल्ला देण्याशिवाय ही दुसरी तुम्हाला काही येते का? दुसऱ्याला सिद्ध करायला सांगणार आणि तुम्ही सिद्ध करून दाखवा म्हटलं की दुनियाभराच्या पळवाटा शोधणार. तुमच्यात काही कौशल्य आणि पात्रता असेल तर मी विचारलेल्या सर्व प्रश्नांची उत्तरे द्या. नाहीतर क्षमस्व असे म्हणून वाट पकडा. गाठ माझ्याशी आहे. यापूर्वी बरेचदा मी तुमच्याकडे दुर्लक्ष केले. यावेळेस तसे होणार नाही. फैलावर घेतले जाईल याद राखा. स्वतःची थोडीशी तारतम्य जागे करा आणि हा कवितेचा बाफ आहे, इथे कवी बद्दल नव्हे तर कवितेची चर्चा करायची असते इतके उमजून घ्या. कवितेची थोडी जरी जाण असेल आणि थोडी जरी कविता कळत असेल तर तुमच्या आयपतीप्रमाणे कवितेचे पूर्ण अर्थ लिहून दाखवा. वाचायला आवडेल. दरवेळेस कवितेचा धागा फालतूची बडबड करून भरकटवायची तुमची शैली यावेळेस खपवून घेतली जाणार नाही. याद राखा. पुन्हा दुसरे असे की, तुम्ही मला सल्ला सांगावा अशी कोणतीही पात्रता तुमच्यात नाही. त्यामुळे जास्तीचे शहानपण पाजळणे बंद करा. यानंतर मरेस्तोवर मला शहाणपणा शिकवायला यायचे नाही. आणि सल्ला तर अजिबात द्यायचा नाही.

सुबोध खरे गुरुवार, 10/24/2024 - 20:41
राणी मुंगी किंवा राणी माशी केवळ हजारो लाखो अंडी घालते आणि पुढे त्यांचे काहीच करत नाही. तिचा आणि वात्सल्याचा काहीही संबंध नाही त्यांचे सर्व पालनपोषण कामकरी मुंग्या किंवा माश्याच करतात. मानवी मादी असे काही करत नाही. हे वाचलं च नाही का? इतकी चिडचिड नुसतं एक चूक दाखवली तर आणि काय आपली भाषा सुद्धा? दुनियाभराच्या पळवाटा तुमच्यात काही कौशल्य आणि पात्रता असेल गाठ माझ्याशी आहे. स्वतःची थोडीशी तारतम्य जागे करा कवितेचा धागा फालतूची बडबड करून भरकटवायची तुमची शैली यावेळेस खपवून घेतली जाणार नाही. याद राखा. तुम्ही मला सल्ला सांगावा अशी कोणतीही पात्रता तुमच्यात नाही. त्यामुळे जास्तीचे शहानपण पाजळणे बंद करा. यानंतर मरेस्तोवर मला शहाणपणा शिकवायला यायचे नाही. आणि सल्ला तर अजिबात द्यायचा नाही. मुटे बुवा इतकी अर्वाच्च भाषा मला सुद्धा सहज वापरता येते. पण मी सभ्य भाषेत सांगतो आहे तुम्हाला जे करायचं ते करून दाखवाच "याद राखा." "उगाच माझ्याशी गाठ आहे" सारखी फडतूस गावगुंडांची वाक्ये बोलून आपले हसे करू नका.

चौकस२१२ Fri, 10/25/2024 - 06:34
सहमत ( कवित्ते वरील टीकेला थोडे जरी समजून घेतले असते या महाशयांनी तरी सकारात्मक बोलणी झाली असती ) त्या ऐवजी "माणूस आणि पशु यातील मातृर्त्व " या बद्दल एक शिक्षित विदयाला हे अक्कल समजावत आहेत ! धन्य

कर्नलतपस्वी गुरुवार, 10/24/2024 - 20:53
आपली कविता ज्याना आवडली त्यांनी सकारात्मक प्रतिसाद दिला. ज्यांना नाही पटली त्यांनी न पटणारे मुद्दे उपस्थित केले. आपल्याला ज्या प्रतिक्रीया अनुकूल वाटल्या त्याला स्विकारले व चान चान म्हणले. ज्या प्रतिक्रिया प्रतिकूल होत्या त्यांनाच पचवणे कठिण जात आहे. लिपस्टिक लावून खिडकीत बसलात तर रस्त्यावरून जाणारा शुक शुक करणार हे नागडे सत्य आहे. आपण आपली कविता चव्हाट्यावर आणलीत मिळणाऱ्या प्रतिसादानां सहर्ष सामोरे जावे. अन्यथा..... आपण डाॅ सुबोध खरे यांच्यावर व्यक्तिगत हल्ला केला. तोच प्रश्न आपली लायकी काय हे विचारण्यास उद्युक्त करतो. बरेच सदस्य डाॅ सुबोध खरे यांना अनेक वर्षांपासून ओळखतात.आपण त्यांच्या पात्रतेवर शंका उपस्थित करून आपलीच आपलीच पात्रता चव्हाट्यावर आणली आहे. इतरांना सल्ला देण्याइतपत तुमची काय पात्रता आहे, हे सिद्ध करून दाखवा. मिपावर सर्व सदस्य सन्मानीय, म्हणून कुणालाही कुणाची पात्रता काय हे विचारण्याचा अधिकार नाही. आपला तोल जातोय,सांभाळा स्वताला. नाहीतर डोक्यावर घेणारे केव्हां कुठे कचऱ्यात फेकून देतील कळणार नाही.

धर्मराजमुटके Wed, 10/23/2024 - 22:06
छान ! कवितेत एकूण १६ परिच्छेद (की कडवी) आहेत. त्यापैकी पहिले १० परिच्छेद शृंगार रसाला वाहिले आहेत, ११ व्या परिच्छेदात पहिल्या १० चे सार सांगीतले आहे. १२ व्या कडव्यात वीररस, आणि पुढील ४ परिच्छेदात मातृरस जाणवतो. म्हणजे जर १६ घड्यांत पाणिपुरीचे पाणी आहे. तिखट पाणीपुरी (शृंगार) जास्त लोकांना आवडते त्यामुळे त्याचे प्रमाण जास्त घेतले आहे. ज्यांना वयोमानानुसार तिखट झेपत नाही त्यांच्यासाठी गोड पाणी ठेवले आहे. जर दोन्ही चवी एकत्र घ्यायच्या असतील तर ११ व्या परिच्छेदात दोन प्रकारच्या रसांची घुसळण करुन अमृतरस बनविला आहे. तस्मात वेगवेगळे रस एकत्र केले आहेत असे जाणवत नाही. ११ पर्यंत आणि १२-१६ अशी दुसरी वेगळी कविता आहे. त्यामधे एक अदृश्य रेखा आहे ती फक्त कवीमनालाच जाणवते. एकंदरीत मजकूर पाहता "मातृत्वाचा शृंगाररस" ऐवजी "शृंगाराचा मातृत्वारस" हे शीर्षक जास्त शोभून दिसले असते असे वाटते. असो, मुटे साहेब बरेच दिवसांनी परत आलात याबद्दल अभिनंदन ! लिहिते रहा. राजकीय धागे बंद झाल्यापासून मिपावर होणारी विचारांची घुसळण थांबली होती ती या कवितेच्या निमित्ताने पुन्हा पाहायला मिळाली हेही नसे थोडके ! (अवांतर : दहावीच्या मराठीच्या परीक्षेत कवीतेचे रसग्रहण करा हा प्रश्न सोडविल्याचा आनंद मिळाला.)

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 08:20
११ पर्यंत आणि १२-१६ अशी दुसरी वेगळी कविता आहे. हो हेच तर म्हणणे आहे काहीसे ( तुम्ही जास्त चांगल्या पद्धतीने मांडलेत ), आणि त्यांची भेसळ विचित्र वाटते एवढेच म्हण्णे आहे पण कवी महाशय मखलाशी करीत राहतात ....असू दे

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 08:16
मातृत्व अर्थात म्हणजे स्त्री आणि स्त्रीचे शारिक सौंदर्य या दोन ची विचित्र भेसळ कशाला हा साधा मुद्दा आहे डॉ खरे यांचं प्रतिक्रयेत "जसे आपल्या आईवडिलांची वासना हि आपल्या जन्मास कारणीभूत आणि अत्यावश्यक असली तरी त्याचे सार्वजनिक अनावरण/ वाचन हे अप्रस्तुत असते. " असा उल्लेख आहे तसेच म्हणेन कि " आईवडिलांचं संभोगातुन आपण निर्माण झालो पण म्हणून एकाच रचनेत "संभोगाचे सौंदर्य आणि आमचे आई वडील " लिहिणे विचित्र वाटते "कुणी म्हणाले शेंग चवळीची कुणी म्हणाले पेवंदी आम" "ही रंगीली नटवी नार" आणि "अहिल्या ( बाई होळकर) एकत्र ? पहिले १० परिच्छेद शृंगार रसाला वाहिले आहेत, आणि ती मस्तच आहेत

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 16:30
मातृत्व अर्थात म्हणजे स्त्री>>>> काहीच्या काही वाक्य आहे हे. ----- कुणी म्हणाले शेंग चवळीची कुणी म्हणाले पेवंदी आम" "ही रंगीली नटवी नार" ही रमतारामांची दृष्टी आहे. अहिल्या ( बाई होळकर) हे मातृत्वाने दिलेले उत्तर आहे. ही कविताच रमता राम आणि मातृत्व यांचा संवाद असल्याने दोन्ही एकाच कवितेत एकत्र येणारच.

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 16:33
डॉक्टर खरे यांचे विधान तुमच्यासाठी प्रमाण असेल तर तुम्ही त्यानुसार वर्तन करावे माझी कुठेही मनाई नाही. पण माझ्यासाठी जर प्रमाण नसेल किंवा मला अजिबात पटणारे नसेल तर मी का ऐकावे? तुम्ही आणि डॉक्टर खरे दोघे मिळून का बरं सृष्टीचे नियमन करू पाहता? तुमच्या इशाऱ्यावर अख्खीच्या अख्खी दुनिया चालणार नाही इतके भान ज्या दिवशी तुम्हाला येईल तो दिवस सोन्याचा समजावा.

सुबोध खरे गुरुवार, 10/24/2024 - 19:11
तुम्ही आणि डॉक्टर खरे दोघे मिळून का बरं सृष्टीचे नियमन करू पाहता? तुमच्या इशाऱ्यावर अख्खीच्या अख्खी दुनिया चालणार नाही इतके भान ज्या दिवशी तुम्हाला येईल तो दिवस सोन्याचा समजावा. हा निष्कर्ष आपण कशावरून काढला हे समजत नाही. पण आपल्या कवितेला फक्त छान छान म्हणवून घ्यायचं असेल तर सार्वजनिक न्यासावर ती टाकू नये. एखाद्या कविसंमेलनातच वाचन करावे म्हणजे श्रोत्यांचे म्हणणे ऐकायची गरजच राहणार नाही. लिपस्टीक लावून खिडकीत बसलात तर रस्त्यावरून जाणारे "शुक शुक" करणारच एवढे लक्षात ठेवा.

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 19:20
कसले नियम ठरवतोय ,, सरळ साधी टिपण्णी केली कि जरी दोन्ही रसांचे वर्ण ( कि तीन काय ते तुमचच्या डोक्यात असावे ) स्वतंत्ररित्या चांगले असले तरी त्याची विचित्र मिसळ झाली आहे ,, खरेंनी त्यांच्या पद्धतीने हा मुद्दा मांडला मी माझ्या ... कुणी म्हणाले कामुक मैना आणि भिमाई जिजाई ,,,, काय संबंध पुरुषाला स्त्री कामुक वाटते आणि या दोन्ही स्त्रिया होत्या हा बादरायण संबंध लावताय तुम्ही ..आणि विचारला तर विचार स्वातंतरी वैगरे तुंबड्या लावताय

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 17:24
जो कवी वाचक घडवतो, वाचकांना घडवतो, वाचकांची विचार करण्याची दिशा बदलून टाकतो, वाचकांच्या आयुष्याची दिशा बदलून टाकतो... तो जातिवंत कवी असतो. जो कवी वाचकांना काय रुचेल, काय आवडेल, काय समजेल, काय पटेल याचा विचार करून लिहितो तो बाजारू कवी असतो.

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 08:42
या सर्व स्त्रिया अप्रतिम लावण्यवती असतील ( असे धरुयात, आपण कुठं बघितलंय ) त्या स्त्रिया असल्यामुळे त्यांच्यापढे साहजिकच पुरुषाला लोभावणारे शारीरिक शरीरसौष्ठव असेल ( पहिली काही कडवी) तरीही त्या स्त्रिया त्यांच्या भक्ती/ वीर / मातृत्व या रसांमुले जास्त परिचित आहेत असे धरायला हरकत नसावी .. मग असे असताना काव्यात "हिंदोळणाऱ्या पदरासंगे डुचमळते बेचैन उभार हृदय-चक्षूंना वेधून घेते" किंवा "कुणी म्हणाले कामुक मैना" यासाठी हीच उदाहरणे का सापडली हा साधा प्रश्न आहे १) शृंगारिक काय अगदी कामुक ( पण दर्जेदार ) कविता जरूर करा हो ,, मग ती मस्तानी वर असो किंवा कुना काल्पनिक अप्सरेवर असो २) भक्ती/ वीर / मातृत्व यावर कविता जरूर करा हो ,,, "कलेसाठी कला" किंवा "कवी मनाला काय वाटेल ते तो लिहू शकतो घायचे तर घ्या नाहीतर फूटा " असा पवित्रा असेल तर काही बोलण्यात अर्थ नाही पण रसिक का टीका करतोय ह्याकडे जर कोणी निर्माता लक्षच देणार नसेल तर अशी कलाकृती एक तर कचऱ्यात जाईल किंवा विसरली जाईल , किंवा तद्दन भम्पकपणा म्हणून ( मूलतः चांगली असूनही) त्यावर राग काढलं जाईल

कर्नलतपस्वी गुरुवार, 10/24/2024 - 10:33
कानडाऊ योगेशू यांनी केलेल्या रसग्रहणाशी सहमत आहे. कविता दोन दृष्टीकोनातून बघावी लागेल. एक वयस्क नर जो नायिकेचा कुणीही नाही, तीच्या कडे रंगीली नटवी नार, फक्त भोग्या या नजरेने बघत आहे. त्याच्या नजरेला उत्तर देताना नारी स्वीकार करते ,होय मी नटवी नार आहे,कुण्या ऋषींची तपस्या भंग करण्याची शक्ती माझ्या मधे आहे.परंतू माझी इतरही अनेक रूपे आहेत. मी फक्त मोहिनी नसून मी विवीध रूपा आहे. तव वदली ती प्रसन्नवदना हो मी आहे नटवी नार खळखळ वाहत असतो माझ्या नसानसातुनी रस शृंगार विरक्तीला लुब्ध कराया करीत पीयुषाची पखरण सजणेधजणे, लटक, मटकणे प्रीत लालित्याची उधळण जरी दिसतो तुम्हां दुरुनी माझ्याठायी हा एकच रस परी मी आहे सर्व रसांचा जणू घुसळला अमृतरस या कडव्यानंतर, स्त्रीची विवीध रूपे उद्धृत केली आहेत. कवितेचा शेवट स्त्री ही जननी,जगत्जनीनी आहे हे सांगीतले आहे ही कवीता तुकड्यात नसून एकसंध वाटते. कदाचित कवितेचे शिर्षक व कवितेतील भाव या मधे तफावत असल्याने कवी रसिकांपर्यंत पोहचत नसावा. सर्व रस आपापल्या जागी आहेत कुठेही सरमिसळ वाटत नाही. शृंगार, वासनेची परिणीती मातृत्व-पितृत्व मधे होते. ती सार्वजनिक करू नये एक समाज संकेत आहे. पण तो कवीला लागू पडतो का,कवी आणी कवितेला मर्यादित करतो का? कवीने याचे पालन करावे किवां नाही,रसिकांनी ते स्विकारावे किंवा नाही हा सर्वस्वी वैयक्तिक मुद्दा आहे. मातृत्व एक पवित्र भावना. आई बद्दल कुणीच वाईट, अश्लील, शृंगारिक शब्द वापरत नाही.परंतू, महाकवी ग्रेस यांनी आपल्या एका कवितेत आईचे वर्णन करताना काय शब्द वापरलेत ते वाचून मती गुंग होते. अर्थात त्यांनी कुठल्या दृष्टीकोनातून ही कवीता लिहीली हा भाग थोडावेळ बाजूला ठेवूया. ग्रेस समजला नाहीच मुळी कधी.. तो भावला.. प्रकर्षाने जाणवला..!! आई माझी कृष्णकळीतील विष विसरला कंस देवकीच्याही पुढे निघाला शुभ्र पांढरा हंस... आई माझी रांगोळीतील टिंब हरवली टिकली कशास पाडू दार, कराया भिंत घराची मधली... माझी आई मत्त वासना संभोगाची भूल क्रूर पशूच्या डोळ्यांमधल्या करुणेचेही फूल..... माझी आई भिरभिर संध्या सूर्य दिलासा नश्वर शब्दांच्याही ओठी काव्यकुळातील भाषा.... आई माझी अरण्यसरिता चंद्र झुलविते पाणी रामासाठी त्यावर लिहिते शिळा अहिल्या गाणी... आई माझी गाव निरंतर पारावरती भरवी संध्याकाळी भगवी होते तिच्या तनूतील ओवी.... आई माझी काजळभरला रे! मायेचा नखरा वेणीमधली नागीण खुडते जसा हिऱ्यांचा गजरा... आई माझी कंचुकीतल्या तरल स्तनांचे दूध गोरजवेळी वाटत फिरतो जोगी कुठला वेध ? संध्येसाठी माझी आई जपून उजळे वात अश्वत्थाम्यापरी हिंडतो जिथे भयंकर घात... त्याहीनंतर आई निघते कळशी घेऊन दूर तेव्हा कळतो खुळ्या नदीला या मादीचा सूर..... आई माझी झुळझुळतांना किणकिणतीही तारा तिच्याच पदराखाली होतो.. शालीन, शिंदाळ वारा... माझी आई सडलेल्या त्या मोहफुलांची मदिरा अपरंपाराच्या पुरुषाच्या ती सोन्याच्या मोहरा ~ग्रेस (संग्रह " सांजभयाच्या साजणी") सरतेशेवटी,कवी आणी रसिक यांचे स्वातंत्र्य अबाधित असून कलाकार जेव्हां आपली कलाकृती रसिकांपर्यंत पोहचण्यास सक्षम ठरतो त्या कलाकृतींना रसिक डोक्यावर घेतो.

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 11:29
खालील दोन ओली वाचल्या आणि एक विचार मनात आला आईचा स्त्री म्हणून समजेने वापर केला असावा आणि तिचे ते दुर्दैव बघून काविला अशी रचना सुचली असावी ? जर गरिबीचा बापू कादंबरीतील बाप्या ने आपली आई वर कविता लिहली तर कदाचित अशी असेल का??? आई माझी झुळझुळतांना तिच्याच पदराखाली होतो.. शालीन, शिंदाळ वारा... माझी आई सडलेल्या त्या मोहफुलांची मदिरा अपरंपाराच्या पुरुषाच्या ती सोन्याच्या मोहरा

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 11:20
"कदाचित कवितेचे शिर्षक व कवितेतील भाव या मधे तफावत असल्याने कवी रसिकांपर्यंत पोहचत नसावा." काहींना नाही पोचलला पण त्याची थोडी का होईन जबादारी ती कविता निर्माण करणाऱ्यवर नाही का असत? आगम्य लिहणे हे प्रत्येकाचा हकक जरी असला तरी बहुतेकांना साधारण पने कळेल असे लिहिण्यात तर कवी / लेखकांची खरी कसोटी असते वैयक्तिक मुद्दा हे कारण पुढे केलं जाते, मग असे असेल तर कवी ने आपले हे प्रसिद्ध करूनच नये स्वतः सुखायच असेल तर छापता कशाला!

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 16:23
बहुतेकांना साधारण पने कळेल असे लिहिण्यात तर कवी / लेखकांची खरी कसोटी असते मी आजपर्यंत 700 ते 800 कविता लिहिल्यात. त्यापैकी बहुतांश सरसकट सर्वांना समजेल अशा कविता आहेत. त्यापैकी शेकडो कविता मिसळ पाव वर उपलब्ध आहेत. आपण त्या साध्या शिध्या सुलभ कविता का नाही वाचत? हीच कविता साध्या सोप्या भाषेत असावी असा आग्रह कशाबद्दल?

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 16:44
हीच कविता साध्या सोप्या भाषेत असावी असा आग्रह कशाबद्दल? म्हणजे हि साधी सुधी नाही असा दावा आहे का? पण म्हणजे आमची टीका कळली नाही तुम्हाला ... पिंगा खेळतो द्वाड पवन ते अहिल्याबाई ! काय बोलायचे राहा तुमच्या ८००+ कवितांचा पाऊस पाडत. संपादित

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 17:19
हो. ही कविता नक्कीच साधीसुधी नाही. अनेक क्लिष्ट शब्द या कवितेत आहेत. ज्या वाक्यांचा सहजासहजी उलगडा होणार नाही असे वाक्य या कवितेत आहेत.

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 17:22
राहा तुमच्या ८००+ कवितांचा पाऊस पाडत >>> या देशात दीडशे कोटी जनता आहे. ती तुम्हालाही विचारत नाही आणि मलाही विचारत नाही. तुमच्याही इशाऱ्यावर नाचत नाही आणि माझ्याही इशाऱ्यावर नाचत नाही. ते त्यांच्या मर्जीने जगतात. त्यामुळे आपले वरील वाक्य अत्यंत अनावश्यक स्वरूपाचे ठरते.

कर्नलतपस्वी गुरुवार, 10/24/2024 - 12:29
आईचा स्त्री म्हणून समजेने वापर केला असावा आणि तिचे ते दुर्दैव बघून काविला अशी रचना सुचली असावी ? कवी ग्रेस यानी लिहीलेली कवीता फक्त उदाहरण .त्यांनी ती कुठल्या परिप्रेक्षातून लिहीली हा भाग वेगळा असे मी आगोदरच म्हणले आहे. मुटे यांची कवीता स्त्रीपुरूष मधला संवाद म्हणून बघीतली तर मातृत्व एक त्यातला छोटासाच भाग आहे. कवी आणी रसिक हे स्वतंत्र व्यक्तिमत्त्वाचे धनी त्यामुळे दोघांच्या मर्यादा वेगळ्या. आता हलवायाने जिल्बी पाडावी व खाणार्‍याने ती खावी. कुणाला किती गोड लागेल हा ज्याचा त्याचा प्रश्न. हलवाई बनवताना आपल्याच पद्धतीने बनवणार. हलकेच घ्या. मी पण तुमच्याच कुळीतला वाचक,फक्त आपले मत मांडतो.

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 16:46
हलवाई बनवताना आपल्याच पद्धतीने बनवणार. बरोअबर पण त्याची चव घेणाऱ्याने " अरे हि जिलबीच आहे का किंवा या जिलबीत हे काय घातलाय " असे विचारायचे म्हणजे महापाप कि काय

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 20:20
तुम्ही काढलेला निष्कर्ष हाच जगमान्य असून तोच सर्वांनी शिरसावंद्य मानला पाहिजे का? अर्थ काढण्याचा जसा तुम्हाला अधिकार आहे तसा आपापल्या परीने निष्कर्ष काढण्याचा, अर्थ लावण्याचा प्रत्येकाला अधिकार नाही का?

प्रकाश घाटपांडे गुरुवार, 10/24/2024 - 19:47
कविता आवडली. भावनांतर तर विशेष आवडले. खर तर वरकरणी परस्पर विरोधी वाटणार्या भावना हा भावनाकल्लोळ संचातील घटक असतात.कार्येषु मंत्री करुणेषु दासी शयनेषु रंभा भोजनेषु माता हा स्त्रीचा आविष्कार तरी काय दाखवतो? फ्रॉईडच्या इड इगो सुपर इगो च्या त्रयीत एखादी आवडती स्त्री सहज संचार करते तेव्हा मला तर चक्क तिचे पाय धरावेसे वाटतात. अर्थात ही माझी फँटसी आहे.

सुबोध खरे गुरुवार, 10/24/2024 - 20:10
कार्येषु मंत्री करुणेषु दासी शयनेषु रंभा भोजनेषु माता या चारही गोष्टी एकत्र असू नयेत हे तारतम्य आहे. नाही तर शयनेषु माता आणि भोज्येषु रंभा झालं तर गोची होईल. वाघीण आपल्या पिल्लांची वात्सल्यपूर्ण माता असतेच पण शिकारीच्या वेळेस तिने वात्सल्य दाखवले तर स्वतःला आणि पिल्लाना उपाशी मरावे लागेल

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 20:40
काही आयड्याकडून नेहमीप्रमाणे कवितेशी संबंध नसलेले अनावश्यक व फालतू प्रतिसाद टाकून कवितेचा धागा भरकटवण्याचे प्रयत्न सुरू झाल्याचे दिसत आहे. माझ्या सवयीप्रमाणे मी जशास तसे उत्तर देणार आणि मग धागा भरकटवण्यात माझाही हातभार लागणार. त्यावर पर्याय म्हणून आठ दिवस मी मिसळपाव वरून विश्रांती घेत आहे. कवितेची संबंध नसलेले असंबंद्ध प्रतिसाद माझे तरी पडायचे थांबतील. धन्यवाद! भेटूयात आठ दिवसानंतर!!

चौकस२१२ Fri, 10/25/2024 - 06:21
हा आरोप अमान्य आहे , तुम्ही आमच्या टीकेशी सहमत नसाल पण केवळ मुद्दे समजावून ना घेत तुम्ही उत्तर आणि वयक्तिक टीकेवर वसकन उतरलात दोन उत्तम कविता आहेत हे पाहिचलेच सांगतले, तेवढे लिहिण्याची प्रतिभा पण आम्चि नाही पण तुम्ही पुढे माणूस आणि पशु यांचे मातृत्व ... एकच असे फालतू प्रतिसाद तारे तोडू लागतात ... विश्रन्ती ह्या नाही तर रोज टंकआ हू केंअर्स

प्रसाद गोडबोले Sun, 10/20/2024 - 10:27
कविता अजिबात आवडली नाही. मातृत्व आणि शृंगार ह्या दोन भिन्न भावना आहेत त्यांची सरमिसळ अजिबात आवडली नाही. पहिल्या कडव्यात तुम्ही उघडी पाठ , उभार, पदराखाली भरला माठ वगैरे वगैरे म्हणत आहात अन् नंतरच्या कडव्यात अहिल्या, झाशी, मीरा , कैकयी वगैरे ह्यांना आणत आहात. बाकीच्यांची तर नावे घ्यायचे माझे धाडस ही होत नाही. कुठल्या गोष्टी कुठे जोडत आहात. तुम्हाला दहशत कशी वाटत नाही "त्या" लोकांची ? असो. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य असल्याने तुम्ही तुमच्या रिस्क वर काय वाटेल ते लिहायला स्वतंत्र आहात. फक्त मिसळपाव थाळीत गुलाबजाम दिला म्हणून तो तर्री त घालून खाऊ नये. बाकी आपण सुज्ञ असा. इत्यलम

सुबोध खरे Mon, 10/21/2024 - 10:01
फक्त मिसळपाव थाळीत गुलाबजाम दिला म्हणून तो तर्री त घालून खाऊ नये. शृंगार रस आणि वात्सल्य रस यांची सरमिसळ( कि रसमिसळ) करण्याचा हेतू समजला नाही. कोणतीही व्यक्ती मग ती आई असो कि बहीण किंवा बाप हे सर्व भावभावना आणि रस पूर्ण असतेच. त्यात वात्सल्य शृंगारच कशाला क्रोध मोह इ भावना सुद्धा असतातच परंतु त्यांचे मिश्रण अप्रस्तुत किंवा अयोग्य ( inappropriate) वाटते. बाडीस जसे आपल्या आईवडिलांची वासना हि आपल्या जन्मास कारणीभूत आणि अत्यावश्यक असली तरी त्याचे सार्वजनिक अनावरण/ वाचन हे अप्रस्तुत असते. बाकी चालू द्या

गंगाधर मुटे Mon, 10/21/2024 - 10:50
सर्व रसांचे मिश्रण एकत्रित केले जाऊ नये, हे खरे आहे. पण ते मांडले जाऊच नये हे तितकेसे खरे वाटत नाही. त्यात बीभत्स, बटबटीत रूप येऊ नये इतकेच. मांडलेच जाऊ नये, या मताशी मी सहमत नाही मात्र मला ते जसे मांडायला हवे तसे मांडता आले नसेल तर तो माझा व्यक्तिगत दोष आहे. कवितेचा दोष असू शकत नाही.

चौकस२१२ Tue, 10/22/2024 - 13:29
जरी बटबटीत नसले तरि दोन वेगळेच रस कशाला एकत्र केलेत ते अजिबात कळले नाही त्या बाबतीत हुकलंय आणि नुसतच हुकली असे नहि तर काही भगःची जोडणी अप्रस्तुत वाटली पण अर्थात एवढेही लिहिण्याची माझ्य सारख्याकडे प्रतिभा नसल्यमुळे आमच्या पेक्षा तुम्ही जास्त चांगले कवी

गंगाधर मुटे Tue, 10/22/2024 - 15:13
कविता कशी असावी आणि कविता कशी नसावी याबद्दल तुमच्या मनात एक अदृश्य साचा ठरलेला आहे. त्यामुळे कुणीही कविता लिहिले तरी तुमच्या मनातील साच्यानुसारच असावी असे तुम्हाला प्रामाणिकपणे वाटते. असे वाटणे खरंच योग्य आहे का, याचा आपण विचार करावा. तुमच्या समोर तुम्हाला पडलेल्या अनेक प्रश्नांची उकल आपोआप होईल.

गंगाधर मुटे Sun, 10/20/2024 - 15:02
तुम्हाला आवडली नाही याबद्दल कुणाचे हरकत असू शकत नाही. कोणतीही कलाकृती ज्याला जेवढी कळते तेवढ्या आधारावर तो आपले मत बनवत असतो आणि त्याच आधारावर आवडणे आणि नावडणे ठरत असते.

श्वेता२४ Sun, 10/20/2024 - 15:49
मातृत्व आणि शृंगार या दोन परस्परविरुद्ध असणाऱ्या गोष्टींची सांगड तुम्ही कवितेमध्ये कशी काय घातली असेल याच्या उत्सुकतेपोटी मी ही कविता वाचली. कवितेतील तीन कडवी - कधी असते मी झाशी,मीच कैकेयी, मीच भिमाई ही तीन कडवी बाजूला करून संपूर्ण कविता वाचली तर छान वाटली. माफ करा. काव्य समजून घेण्याची माझी समज फार नाही. परंतु ही तीनही कडवी रसभंग करतात असे वाटले. ती सोडून बाकीची सर्व कविता मला आवडली.

गंगाधर मुटे Sun, 10/20/2024 - 16:40
प्रतिसाद बद्दल आभार. तुम्ही स्वतःच्या कवीते बद्दल बोलू नये आणि कविता उलगडून दाखवण्याचा प्रयत्न करू नये, असे माझे मत आहे. कविता लिहून झाली आणि एकदा प्रकाशित केली की नंतर काय बोलायचे ते कविताच बोलली पाहिजे. मात्र, आपण जे लिहिले ते कितपत शब्दात उतरले आणि रसिकापर्यंत पोहोचले याचा पडताळा घेण्यासाठी प्रतिसादांचा फार उपयोग होतो. कविते बाहेर बोलायचे असेल तर माझे मत असे आहे की, कोणतेही मातृत्व सर्व गुण संपन्न आणि सर्व रसांनी परिपूर्ण असते. जरी एखाद्या मातृत्वातला एखादाच गुण अधोरेखित होत असला किंवा ठळकपणे जाणवत असला तरी उरलेले गुण (अदृश्य स्वरूपात वगैरे) मातृत्वामध्ये असतेच, असे माझे मत आहे. मातृत्व हे सर्वठाई सारखेच असते. कैकयीची वर्तणूक तिचे मातृत्व प्रदर्शित करते तर कौशलेची वर्तणूक तिचे मातृत्व प्रदर्शित करते. व्यक्तिरेखा बदलल्या पण मातृत्व स्थायी आहे, असे माझे मत आहे.

गंगाधर मुटे Sun, 10/20/2024 - 16:43
कवीने स्वतःच्या कवीते बद्दल बोलू नये आणि कविता उलगडून दाखवण्याचा प्रयत्न करू नये, असे माझे मत आहे. वरील प्रतिसादातील हे वाक्य असे वाचावे.

गंगाधर मुटे Sun, 10/20/2024 - 16:51
आपण म्हणतात असे ते तीन कडवे काढून टाकले तरी कवितेला धक्का पोहोचत नाही. मूळ गाभा कायम राहतो. ते तीन कडवे फक्त उदाहरणादाखल नमुने म्हणून आलेले आहेत. या कडव्यांमुळे विषय थोडा समजून घेणे सोपे जाईल, असे वाटते.

विवेकपटाईत Sun, 10/20/2024 - 17:33
दोन वेगवेगळ्या कविता वाचल्या. पहिल्या कवितेची ही ओळ आवडली. लपून आडून चोरून बघती फुलामागुनी पिकले पान या वयात ही सुंदर फूल दिसले की नजर तिथे जातेच. मनाने आपण कधीच म्हातारे होत नाही. पान गळतीच्या काळात ही वसंताचे स्वप्न पाहतोच.

कर्नलतपस्वी Mon, 10/21/2024 - 09:44
जरी दिसतो तुम्हां दुरुनी माझ्याठायी हा एकच रस परी मी आहे सर्व रसांचा जणू घुसळला अमृतरस नायिकेने स्वताच स्पष्ट केले आहे की वरकरणी नटवी नार दिसत असले तरी माझ्यात इतर गुण अवगुण आहेत. मातृत्व-पितृत्व शृगांराची परिणीती याचा अर्थ त्याव्यतिरिक्त इतर कुठलेही भावना नाहीत असे समजणे बरोबर नाही. कवीता आवडली.

विंजिनेर गुरुवार, 10/24/2024 - 23:49
असेच म्हणतो. ये कुछ जम्या नही पण हरकत नाही - काहीसं coke studio सारखं झालेय - त्यांची सगळीच कॉंपोझिशन्स जमतात असं नाही पण प्रयोग करायचं धाडस मला आवडतं जुनं नाव बोर्डावर पाहून छान वाटलं हे अजून एक.

कानडाऊ योगेशु Mon, 10/21/2024 - 10:51
पहीली आठ कडवी ही पुरुषसत्ताक समाजाचा एखाद्या स्त्रीकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन आहे आणि बाकीची कडवी ही कवितेतील नायिकेने त्यांच्या दृष्टीकोनाला दिलेले उत्तर आहे. ह्या दोन्ही बाबींना कवीचे मतच आहे असे समजल्यामुळे काही प्रतिसादकर्त्यांची गफलत झाली आहे. ह्यावरुन विवेकानंदांच्या आयुष्यातील एक प्रसंग आठवला. विदेश दौर्यावर जाण्यापूर्वी जयपूरच्या महाराजांनी त्यांच्यासाठी एक समारंभ ठेवला होती ज्यात जयपूरच्या एका गायिका/गणिकेला बोलावले होते. विवेकानंदांना त्या समारंभात गेल्यावर ह्या गोष्टी कळल्या आणि त्यांना एका संन्यासाने एका गणिकेच्या अश्या मैफिलित असणे उचीत न वाटल्याने ते उठुन जायला लागले तेव्हा त्या गाणार्या गणिकेने संत मीराबाईची एक विरहणी गायला चालु केली आणि विवेकानंदाला त्वरीत अर्थबोध झाला. त्यांनी त्या गायिकेची केवळ माफिच मागितली नाही तर तिला 'तुझ्याकडुन मला अजुन एक शिकवण मिळाली आई' असेही संबोधले.

गंगाधर मुटे Mon, 10/21/2024 - 11:01
सखोल आणि तर्कशुद्ध दिलेल्या प्रतिसादाबद्दल आपला आभारी आहे. प्रत्येक मातेमध्ये सर्वच्या सर्व रस असतातच. अशी एकही माता असू शकत नाही जिच्यामध्ये सर्व रस सामावलेले नाहीत. दुर्गादेवीला फार कमी लोक दुर्गादेवी म्हणतात. बहुतांश लोक दुर्गा माता म्हणतात. दुर्गा हे वीर रसाचे सर्वोत्तम उदाहरण असले तरी ती माता आहेच.

प्रसाद गोडबोले Tue, 10/22/2024 - 16:37
विवेकानंदाला त्वरीत अर्थबोध झाला. त्यांनी त्या गायिकेची केवळ माफिच मागितली नाही तर तिला 'तुझ्याकडुन मला अजुन एक शिकवण मिळाली आई' असेही संबोधले.
>>> हे असल्या अतार्किक अनाकलनीय अपेक्षा ठेवल्यामुळे आजकाल कोणाला विवेकानंद व्हावेसे वाटतं नाही. गुलाबजाम तर्रीत घालून खायची हौस का असते लोकांना हे अनाकलनीय आहे. कालच एका सुप्रसिद्ध मंदिरात जाऊन आलो, आत देवीची मूर्ती आहे , तिला लोकं साष्टांग नमस्कार च करणार आहेत . पण बाहेरील शिल्पकलेत पत्रलेखिका आहे जी तिचे पुष्ट नितंब आणि कमनीय कटी दाखवत पत्र लिहीत आहे, किंवा दर्पण सुंदरी आहे जी तिचे उन्नत मोहाचे घट सावरत आरशात बघत केसांचा शृंगार करत आहे, त्यांच्याकडेही लोकांनी मातृभावाने पाहावे अन् "विवेकानंद" व्हावे ही अपेक्षाच अविवेकी आहे. असो.

कानडाऊ योगेशु गुरुवार, 10/24/2024 - 23:39
गुलाबजाम तर्रीत घालून खायची हौस का असते लोकांना हे अनाकलनीय आहे
. अगदी गुलाबजामुन व तर्री नाही तरी तश्याच प्रकारच्या काही पाककृती ऐकण्यात आल्या आहेत. मैसुर पाक ही अशीच एक फसलेली पाककृती होती. म्हणजे करायला गेलो एक आणि झाले दुसरेच असा प्रकार होता. तोच प्रकार पनीर बाबतही सांगितला जातो. म्हणजे नासलेल्या दूधावर केल्या गेलेल्या प्रयोगातुन रसगुल्ल्याचा जन्म झाला. मध्यंतरी आईसक्रिम पकोडा नावाची डिश पण लोकप्रिय होती.म्हणजे पकोडा तळायचा व बाहेर काढुन त्यात आईसक्रिम घालुन पुन्हा तळायचा असा काहीसा प्रकार होता. सोलापुरात चहाकॉफिच्या दुकानात मारामारी नावाचे पेय मिळायचे.चहा आणि कॉफि मिक्स करुन बनवले जायचे. टंकण्याचा एकुण उद्देश हाच कि पाककृती असो वा लेखनकृती ..प्रयोग करत राहिले पाहिजे काहीतरी नवीन हाती गवसु शकते.

वामन देशमुख Mon, 10/21/2024 - 12:19
वाट्टेल त्या गोष्टींची वाट्टेल तशी सरमिसळ करणे व वाट्टेल त्या प्रकारे ती सादर करणे असे प्रकार सदर धागाकर्त्यास नवीन नाहीत. --- बाकी, २०२४ मिपा प्रौढ दिवाळी अंकातील साहित्यरत्ने आधीच प्रकाशित होतील असे वाटले नव्हते.

गंगाधर मुटे Mon, 10/21/2024 - 14:29
तुमच्या वरील अर्ध्या प्रतिसादाबद्दल मला काहीच बनायचे नाही हे तुमचे मत आहे. आणि तुम्हाला वाटेल तसे मत बाळगायचा तुमचा अधिकार अबाधित आहे. ----- पण खालील अर्धा प्रतिसाद मान्य होण्यासारखा नाही. मी परत एकदा कविता वाचली आणि मला जे जाणवले त्यावरून मी हमखास सांगू शकतो की ही कविता कुठल्याही अंगाने Adult नाही. 1. कवितेत एकही थिल्लर, चिल्लर अथवा उत्तान शब्द आलेला नाही. त्यामुळे बाळबोधांना/नाबालिगांना कवितेतील शृंगार उलगडण्याची शक्यताच नाही. 2. कवितेतील अनेक रहस्य सहजासहजी सर्वांनाच कळेल अशी शब्द योजना नाही. कवितेतील अनेक उपमा, प्रतिमा आणि दृष्टांत सरसकट सर्वच भाषा प्रभुंना किंवा भाषातज्ज्ञांना किंवा समीक्षकांना किंवा गुणग्राहकांना कळण्याची शक्यता नाही. जिथे 80 वर्षाच्या म्हातार्‍याला कविता पूर्णपणे करण्याची शक्यता नाही तिथे कुठलेही स्थितीत 18 वर्षाखालील मुलाला कळेल अशी शक्यता असू शकत नाही. कवितेत माझ्या नजरेने बघितले तर खालील ओळ भयानक व अत्यंत खतरनाक आहे ज्या ओळी बद्दल माझ्यावर प्रचंड टीका होईल असा अंदाज व भीती होती पण अजूनही टीका झाली नाही याचा अर्थ ती ओळ उलगडली नसावी असा घेण्यास जागा आहे. हृदय-चक्षूंना वेधून घेते तन्मीलनाची नमनमिनार आपणास कधीकाळी जर अर्थ लागला तर मला विपु मधून अवश्य कळवा.

चांदणे संदीप Mon, 10/21/2024 - 12:47
बहिर्‍या ऐकवणे, आंधळ्या दाखवणे जमते कविते हे काम बहाद्दर असल्या काव्यास माझा केवळ प्रणाम! कविता आवडली. सं - दी - प

कंजूस Mon, 10/21/2024 - 13:26
वैचारिक कविता आहे. आमच्या मराठीच्या बाई (शिक्षिका) म्हणाल्या ते आठवलं. "तुम्हाला गुण हवे असतील तर आपली मतं पाजळू नका. कवितेच्या प्रश्नांवर उत्तरामध्ये कवी असं म्हणतो, तसं म्हणतो, आणि कवितेतल्याच ओळी परत लिहून काढा."

नठ्यारा Mon, 10/21/2024 - 18:05
गंगाधर मुटे, खूप दिवसांनी आलात. असेच वरचेवर येत रहा. उत्तरार्धात वात्सल्य रस आहे की वीररस आहे असा प्रश्न पडलात. शृंगार व वात्सल्य एकत्र जात नाहीत असं म्हणतात. पण वीर आणि शृंगार मात्र एकत्र चांगलेच खुलतात. झाशी, अहिल्या, कालिका वगैरे नावं येतात तेव्हा वीररसाची अपेक्षा असते. पुढे ती वात्सल्यरसात बदलते. हे रूपांतरण अलवार व्हायला हवं होतं. हे मझं वैयक्तिक मत आहे. विचारचक्रास चालना देणारी कविता आहे. म्हणून आवडली. सर्वस्वी पटली नाही तरीही आवडली. आपला नम्र, -नाठाळ नठ्या

गंगाधर मुटे Mon, 10/21/2024 - 18:32
खूप खूप धन्यवाद. कवितेचा विषय आणि आवाका फार मोठा आहे. तो शब्दबद्ध करण्यात आपली लेखणी अपुरी पडू शकते. कदाचित भविष्यात हाच विषय कुणीतरी अधिक सक्षमतेने हाताळू शकेल.

स्वधर्म Mon, 10/21/2024 - 21:59
नायिकेला (विशेषत: सुंदर स्त्रीला) आपल्याकडे कसे पाहिले जाते, याची बहुतेक वेळा नीट जाणीव असते. या कवितेत नायिकेने पहाणार्यांना तिची दुसरी बाजू सांगण्याचा प्रयत्न केला आहे, असे वाटते. कदाचित ही कविता कुण्या मोठ्या कवीच्या नावे असती, तर लोक त्यांच्या वेगळ्या दृष्टीचे कौतुक करत असते.

चौकस२१२ Tue, 10/22/2024 - 13:21
हि कविता नक्की कशाबद्दल आहे ? शृंगार? स्त्री देहाची "काम" या अर्थातून वर्णन कि धाडसी महिला - माता ? ही रंगीली नटवी नार आणि मग एकदम .... मी झाशी, भीमाई, मी जीजाऊ.. दोन विषयांची मिसळ काही पटली नाही आणि कळली पण नाही

गंगाधर मुटे Tue, 10/22/2024 - 15:09
कवितेत दोन विषय किंवा दोन रस यांची मिसळ झाली आहे असे मला तरी वाटत नाही. कवितेचा केंद्रबिंदू "मातृत्व" आहे आणि मातृत्वाची विभागणी होऊ शकत नाही. मातृत्व हे फक्त मानवी स्त्री पुरते मर्यादित नसते. मानवी स्त्री मधील मातृत्व आणि पशु, पक्षी यांच्यातील मातृत्व यात काहीही फरक नसतो जवळजवळ ते एकसमानच असते. माणूस, पशु,पक्षी, वनस्पती सहित सर्व सजीव यांच्या प्रजनन, पोषण आणि संरक्षण ह्या सर्व प्रेरणा बहुतांश प्रमाणात एकसमान आहेत.

चौकस२१२ Tue, 10/22/2024 - 15:32
"हिंदोळणाऱ्या पदरासंगे डुचमळते बेचैन उभार" आनि "कधी असते मी झाशी, अहिल्या" हे एकाच मालळे तील मणी ? नाही बुवा पटत .... असो कवी चा अधिकार आहे स्वतःचं मनाला पटेल ते लिहिण्याचाच तेवहा चालू द्या ..

गंगाधर मुटे Tue, 10/22/2024 - 16:09
हिंदोळणाऱ्या पदरासंगे डुचमळते बेचैन उभार" ही दृष्टी रमतारामांची आहे. तर "कधी असते मी झाशी, अहिल्या... हे नायिकेने दिलेले उत्तर आहे. रमतारामांची दृष्टी वेगळी आणि कवितेच्या नायिकेची दृष्टी वेगळी. दोन दृष्टीमध्ये काहीही तुलना होत नसताना तुम्ही तुलना करण्याचा प्रयत्न करत आहात, त्यामुळे तुमच्यासमोर नको ते प्रश्न उभे राहत आहेत.

चौकस२१२ Tue, 10/22/2024 - 17:06
नको ते प्रश्न उभे राहत आहेत. कसले नको ते प्रश्न , अनेकांनी ह्याच पद्धतीचा प्रतिसाद निंदवले आहेत एकीकडे स्त्रीचे शृंगारिक / कामुक वर्णन आणि एकीकडे वीर रस ओतप्रोत भरलेली स्त्रियांचा उल्लेख एकाच कवितेत का केवळ स्त्रिया आहेत म्हणून ! हे म्हणजे उद्या जर एखाद्याने "मराठी संत, त्यांचे आध्यत्मिक कार्य आणि त्यांचे शरि सैष्ठव " हे एकाच निबंधात ( किंवा कवितेत ) घुसडले तर कसे वाटेल तसे आहे असो राग आलेला दिसतोय , तुम्ही जेवढे लिहू शकता त्याच्या जवळपास हि आम्ही नाही लिहू शकणार पण एक वाचक/ रसिक म्हणून प्रामाणिक प्रतिक्रिया नोंदवली

गंगाधर मुटे Tue, 10/22/2024 - 17:57
मराठी संत, त्यांचे आध्यत्मिक कार्य आणि त्यांचे शरि सैष्ठव... एकाच निबंधात घुसडले तर.... तुम्हाला छान वाटले तर छान म्हणावे, वाईट वाटले तर वाईट होणारे, प्रशंसा करण्यायोग्य असेल तर प्रशंसा करावी, निंदा करण्यायोग्य असेल तर निंदा करावी, निषेध करावा, खडबडीत खरबडीत उत्तर द्यावे.... वाचक म्हणून हे सर्व अधिकार वाचकाला आहेतच. पण पण काय लिहावे आणि काय लिहू नये याचा निर्णय लिहिणाऱ्यांनी घ्यायचा असतो.... वाचणाऱ्यांनी नाही. तुम्ही तुमची मते जगावर लादण्याचा प्रयत्न समर्थनिय नाही. असे लिहिले तर काय होईल, तसे लिहिले तर काय होईल? असे उगीच प्रश्न स्वतःला पडू देऊ नका. कारण "काहीही होणार नाही" हे त्याचे उत्तर आहे. जे अस्सल असते, उपयुक्त असते तेच उत्क्रांतीच्या प्रवाहात टिकते. बाकी सारा काडीकचरा क्षणिक असतो, विशिष्ट कालावधीनंतर तो वाहून जातो आणि कालांतराने तो कसला सुद्धा रूपांतरीत होऊन नष्ट होतो.

चौकस२१२ Tue, 10/22/2024 - 18:10
"तुमची मते जगावर लादण्याचा नाही हो ....." नाही हो एक काहीतरी खटकलेली गोष्ट किंवा विस्कळीत गोष्ट जी इतराना जाणवली ती फक्त दाखवली " कला निर्माण करण्याऱ्या बंधने असू नयेत" या तत्व खाली काय वाटेल ते चालेल" असा तुमचा रोख दिसतोय ... त्यामुळे बोलणे खुंटले उद्याच "समर्थांचे श्लोक आणि त्यांच्या दंड बैठका" यावर जिलब्या पाडतो कारण "काय लिहावे आणि काय लिहू नये याचा निर्णय लिहिणाऱ्यांनी घ्यायचा असतो."

गंगाधर मुटे Wed, 10/23/2024 - 14:14
@चौकस212 सर्व सजीव सृष्टी मधील माता आणि तिचे मातृत्व हा कवितेचा केंद्रबिंदू आहे. मानवी स्त्री कवितेत केवळ त्या मातृत्वाचे प्रतिनिधित्व करते. मानवी स्त्री कवितेची नायिका असणे, कवितेची गरज म्हणून निमित्तमात्र आहे. मातृत्व हे फक्त मानवी स्त्री पुरते मर्यादित नसते. मानवी स्त्री मधील मातृत्व आणि पशु, पक्षी यांच्यातील मातृत्व यात फारसा काही फरक नसतो, जवळजवळ ते एकसमानच असते. माणूस, पशु, पक्षी, वनस्पती सहित सर्व सजीव यांच्या प्रजनन, पोषण आणि संरक्षण ह्या सर्व प्रेरणा बहुतांश प्रमाणात एकसमान आहेत. माझे मत असे आहे की, कोणतेही मातृत्व सर्व गुण संपन्न आणि सर्व रसांनी परिपूर्ण असते. जरी एखाद्या मातृत्वातला एखादाच गुण/रस अधोरेखित होत असला किंवा ठळकपणे जाणवत असला तरी उरलेले गुण (अदृश्य स्वरूपात वगैरे) मातृत्वामध्ये असतेच, असे माझे मत आहे. सर्व रसांनी परिपूर्ण नाही असे मातृत्व असू शकत नाही. जसे मानवी स्त्रीमध्ये स्त्रीत्व जन्मताच येते तसेच मातृत्वही उपजत असते. शृंगार ही मातृत्वाची प्राथमिक गरज आहे. त्यामुळे कोणतेच मातृत्व शृंगारहीन असू शकत नाही. मातृत्व हे सर्वठाई सारखेच असते. उदाहरणार्थ... कैकयीची वर्तणूक तिचे मातृत्व प्रदर्शित करते तर कौशल्येची वर्तणूक तिचे मातृत्व प्रदर्शित करते. व्यक्तिरेखा बदलल्या पण मातृत्व स्थायी आहे, असे माझे मत आहे. कविता तुकड्या तुकड्यात दिसत असली तरी मुळात ती कविता मातृत्वाभोवती फिरत असल्यामुळे कविता एकजिनसी आहे. मातृत्व आणि मातृत्वाच्या प्रेरणा केंद्रबिंदू म्हणून कविता वाचली तर कविता उलगडायला फार अवघड जाऊ नये.

सुबोध खरे गुरुवार, 10/24/2024 - 11:59
मानवी स्त्री मधील मातृत्व आणि पशु, पक्षी यांच्यातील मातृत्व यात फारसा काही फरक नसतो, आपण कविता करावी जीवशास्त्रात जाऊ नये अशी नम्र विनंती आहे. कोकिळा आपले अंडे कवळ किंवा दुसऱ्या पक्षाच्या घरट्यात घालते आणि ते अंडे उबवणे आणि पिल्लाचे संगोपन करणे हे तो दुसरा पक्षी आणि त्याची मादी करते. माशाची मादी अंडी घालून पाण्यात सोडून देते. पिले अंड्यातून बाहेर आली कि स्वतःचे अन्न स्वतः मिळवून वाढू लागतात. खेकड्याची मादी पोटातून पिल्ले बाहेर सोडून देते त्यानंतर पिल्ले स्वावलंबीच असतात. काही माशात आणि बेडकांच्या जातीत नर पिल्लाना ती मोठी होईस्तोवर आपल्या पाठीवर बाळगतात. तेंव्हा पशु पक्षी आणि मानव यातील मातृत्व हे मुळीच सारखे नाही. उत्क्रांतीच्या उतरंडीत प्राणी जितक्या उच्च दर्जाचा आहे तितके मातृत्व जास्त जास्त कठीण होत जाते. कुत्र्या मांजराची पिल्ले काही दिवसातच वासाने स्वतःचे अन्न'स्वतः मिळवू शकतात तर मानवी बालपण कित्येक वर्षे लांब आहे त्यामुळे तितकी वर्षे मातेला बालकाची सर्वतोपरी काळजी घ्यावीच लागते. मानवी मातृत्व हे अतिशय उच्च कोटीचे असू शकते. हिरकणी सारखी उदाहरणे आपण वाचली असतीलच. बाकी चालू द्या

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 15:45
तुम्ही तुमची मते कविवर लादू नयेत, अशी आपणास माझी नम्र विनंती आहे. कविता वाचून कवीला जीवशास्त्राची असलेल्या जाणीवेची खोली जशी तुम्हाला कळलेली आहे तशीच तुमचे प्रतिसाद वाचून जीवशास्त्राची तुम्हाला किती जाणीव आहे हे मलाही कळलेले आहेत. कुणी कितीही स्वतःला एखाद्या विषयातला तज्ञ समजत असला तरी तो तज्ञ असतोच, असे काहीही नाही.

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 19:48
तुमच्या प्रतिसादात पशु पक्षी आणि मानवी मातृत्व यांतील भेद सांगताना आपण जे निकष वापरले तेच निकष वापरून भारतासारख्या अत्यंत विषम संस्कृती, विषम आर्थिक स्थिती, विषम सामाजिक स्थिती, विषम सोयीसुविधा, विषम परिस्थितीत जगणारे सरकसकट सर्व मानवी मातृत्व एकसमान आणि अतिशय उच्च कोटीचे कसे असते, हे सिद्ध करून दाखवा.

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 19:44
तुमच्या प्रतिसादात पशु पक्षी आणि मानवी मातृत्व यांतील भेद सांगताना आपण जे निकष वापरले तेच निकष वापरून सरकसकट सर्व मानवी मातृत्व एकसमान आणि अतिशय उच्च कोटीचे कसे असते, हे सिद्ध करून दाखवा.

सुबोध खरे गुरुवार, 10/24/2024 - 19:55
हायला काहींच्या काही विधान तुम्ही करायचे आणि मी काहीतरी सिद्ध करून दाखवायचे हे तुम्हीच मला आव्हान द्यायचे. इतका भंपकपणा पाहिला नव्हता

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 15:09
मुळात ती कविता मातृत्वाभोवती फिरत असल्यामुळे खालील ओळीत जर "मातृत्व" असेल तर माझी उंची १० फूट आणि मी पाण्यावर चालू शकतो ! गोप बघुनी झाकू पाहते पदराखाली भरला माठ! डुचमळते बेचैन उभार पहिली अनेक कडवी हि चांगल्यापैकी जमलेले स्त्रीदेहाचे / वृत्तीचे शृगांरिक वर्णन आहे उगा मातृत्व वैगरे कसली कल्हई लावताय धन्य ते कवीश्वर

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 15:50
तुमच्या प्रतिसादावरून निदान असे जाणवते की जे तुम्हाला दिसतील तेवढेच खरे असते, बाकी सर्व खोटे असते.. असा तुमचा एकंदरीत समज आहे. आपण उदृत केलेल्या ओळी कवितेच्या विषयाच्या अनुषंगाने मातृत्वाशी निगडित आहेत असे मला वाटते, तुम्हाला नाही वाटत त्याला मी काय करू? ही कविता आहे. साता समुद्रा पलीकडे पोहोचू शकते. कवी काय त्या कवितेसोबत फिरून प्रत्येकाला अर्थ समजावून सांगू शकतो का? ज्याला जेवढा अर्थ लागला तेवढा त्याने घ्यावा. विषय संपला. तुम्हाला शंभर टक्के समजेल अशा कविता कवींनी लिहाव्या.... असल्या तत्त्वज्ञानाला काही अर्थ आहे का?

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 16:37
टीकेचे दोन प्रकार असतात. स्वीकार करण्यायोग्य, सन्मान करण्यायोग्य अस्वीकार करणे योग्य, लाथाडने योग्य सरसकट टिकेचा स्वीकार केला तर लोक एका दिवसात नराला वानर बनवून टाकतील. :D

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 16:40
खरंतर तुम्ही अजून पर्यंत कवितेवर टीकाच केलेली नाही. तुम्ही केवळ कवीला शहाणपणा शिकवत सुटलेले आहात आणि त्यालाच कवितेवरची टीका समजत आहात. कवीला शहाणपणा न शिकवता कवितेवर वाटेल तशी टीका करा. तो तुमचा अधिकार आहे. कवीला शहाणपणा शिकवणे हाही तुम्हाला अधिकार आहेच... पण तो शहाणपणा स्वीकारायचा की नाकारायचा याचा अधिकार कवीला आहे याचे भान ठेवा.

सुबोध खरे गुरुवार, 10/24/2024 - 18:57
मानवी स्त्री मधील मातृत्व आणि पशु, पक्षी यांच्यातील मातृत्व यात फारसा काही फरक नसतो, हे विधान जरा सिद्ध करून दाखवाल का? बाकी "तुमची कविता आणि त्यातील सार, त्याचे काव्यात्मक मूल्य. कवीचे अधिकार आणि सार्वजनिक स्थळावर कविता टाकल्यास वाचकाचे अधिकार" हे मुद्दे वेगळे आहेत. त्यावर कुणी टीका केली तर तुम्ही वसकन अंगावर येता हे काही पटलं नाही. बाकी नाना पाटेकरांच्या सिनेमात म्हटल्याप्रमाणे --लिपस्टिक लावून खिडकीत बसला तर खालून जाणाऱ्या माणसाने "शुक शुक" केले तर चिडचीड करू नये. तेंव्हा आपण फक्त जीवशास्त्राबद्दल बोलू या. '' म्हणजे "मानवी स्त्री मधील मातृत्व आणि पशु, पक्षी यांच्यातील मातृत्व यात फारसा काही फरक नसतो" हे विधान सिद्ध करून दाखवा

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 19:59
१ ) मानवी स्त्री मधील मातृत्व आणि पशु, पक्षी यांच्यातील मातृत्वात प्रचंड फरक असतो . ... हे तुम्हीच सिद्ध करून दाखवा. २ ) आपण वरील एका प्रतिसादात मातृत्व याबद्दल जे निकष मांडले आहेत . ... त्याला मातृत्व म्हणतात, हे सिद्ध करून दाखवा . ३ ) केवळ अपत्य जन्माला घालणे म्हणजे मातृत्व असते हे सिद्ध करून दाखवा. ४) माणसाने "शुक शुक" केले तर चिडचीड करू नये. >>> असा इतरांना सल्ला देण्याइतपत तुमची काय पात्रता आहे, हे सिद्ध करून दाखवा. ५) तुम्ही दिलेला सल्ला इतरांनी ऐकावा... इतके ते अपात्र कसे आहेत हे सिद्ध करून दाखवा. किंवा ६) इतरांना प्रश्न विचारून त्यांनाच सिद्ध करायला सांगणे . .. यासाठीच तुमचा जन्म झाला आहे . ... हे तरी सिद्ध करून दाखवा. ====== मी तुमचा गुलाम नसल्याची माझी खात्री असल्याने मी तुमच्या कोणत्याही प्रश्नाचे उत्तर देण्यास अथवा सिद्ध करून दाखवण्यास बांधील नाही. सबब . .. आपण दुसरा वेठबिगार शोधून त्याचेशी असे वर्तन करावे . .... हि आग्रहाची विनंती.

सुबोध खरे गुरुवार, 10/24/2024 - 20:18
इतकी चिडचिड करू नका. विधान सिद्ध करता येत नसेल तर सरळ क्षमस्व म्हणून पुढे जावे. उगाच शब्दांचा डोंगर उभा करून दुसर्यालाच त्याचे विधान सिद्ध करून दाखवा हा अट्टाहास आणि दुराग्रह कशासाठी. माझे विधान मी सहज सिद्ध करून दाखवू शकतो परंतु तुमच्या धाग्याचं काश्मीर करायची इच्छा नाही. एक साधे उदाहरण देऊन मी थांबतो राणी मुंगी किंवा राणी माशी केवळ हजारो लाखो अंडी घालते आणि पुढे त्यांचे काहीच करत नाही. तिचा आणि वात्सल्याचा काहीही संबंध नाही त्यांचे सर्व पालनपोषण कामकरी मुंग्या किंवा माश्याच करतात. मानवी मादी असे काही करत नाही. उत्क्रांती मध्ये जसे जसे वर जाता तसा आईचा संगोपनात सहभाग वाढत जातो. हे मूलभूत विधान तुम्हाला मान्यच नसेल तर पुढे चर्चा होणारच नाही बाकी तुमचे आत्मकुंथन आणि "मीच कसा हुशार" चालू द्या

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 20:31
पुन्हा सल्ला दिलेल्याच आहे. सल्ला देण्याशिवाय ही दुसरी तुम्हाला काही येते का? दुसऱ्याला सिद्ध करायला सांगणार आणि तुम्ही सिद्ध करून दाखवा म्हटलं की दुनियाभराच्या पळवाटा शोधणार. तुमच्यात काही कौशल्य आणि पात्रता असेल तर मी विचारलेल्या सर्व प्रश्नांची उत्तरे द्या. नाहीतर क्षमस्व असे म्हणून वाट पकडा. गाठ माझ्याशी आहे. यापूर्वी बरेचदा मी तुमच्याकडे दुर्लक्ष केले. यावेळेस तसे होणार नाही. फैलावर घेतले जाईल याद राखा. स्वतःची थोडीशी तारतम्य जागे करा आणि हा कवितेचा बाफ आहे, इथे कवी बद्दल नव्हे तर कवितेची चर्चा करायची असते इतके उमजून घ्या. कवितेची थोडी जरी जाण असेल आणि थोडी जरी कविता कळत असेल तर तुमच्या आयपतीप्रमाणे कवितेचे पूर्ण अर्थ लिहून दाखवा. वाचायला आवडेल. दरवेळेस कवितेचा धागा फालतूची बडबड करून भरकटवायची तुमची शैली यावेळेस खपवून घेतली जाणार नाही. याद राखा. पुन्हा दुसरे असे की, तुम्ही मला सल्ला सांगावा अशी कोणतीही पात्रता तुमच्यात नाही. त्यामुळे जास्तीचे शहानपण पाजळणे बंद करा. यानंतर मरेस्तोवर मला शहाणपणा शिकवायला यायचे नाही. आणि सल्ला तर अजिबात द्यायचा नाही.

सुबोध खरे गुरुवार, 10/24/2024 - 20:41
राणी मुंगी किंवा राणी माशी केवळ हजारो लाखो अंडी घालते आणि पुढे त्यांचे काहीच करत नाही. तिचा आणि वात्सल्याचा काहीही संबंध नाही त्यांचे सर्व पालनपोषण कामकरी मुंग्या किंवा माश्याच करतात. मानवी मादी असे काही करत नाही. हे वाचलं च नाही का? इतकी चिडचिड नुसतं एक चूक दाखवली तर आणि काय आपली भाषा सुद्धा? दुनियाभराच्या पळवाटा तुमच्यात काही कौशल्य आणि पात्रता असेल गाठ माझ्याशी आहे. स्वतःची थोडीशी तारतम्य जागे करा कवितेचा धागा फालतूची बडबड करून भरकटवायची तुमची शैली यावेळेस खपवून घेतली जाणार नाही. याद राखा. तुम्ही मला सल्ला सांगावा अशी कोणतीही पात्रता तुमच्यात नाही. त्यामुळे जास्तीचे शहानपण पाजळणे बंद करा. यानंतर मरेस्तोवर मला शहाणपणा शिकवायला यायचे नाही. आणि सल्ला तर अजिबात द्यायचा नाही. मुटे बुवा इतकी अर्वाच्च भाषा मला सुद्धा सहज वापरता येते. पण मी सभ्य भाषेत सांगतो आहे तुम्हाला जे करायचं ते करून दाखवाच "याद राखा." "उगाच माझ्याशी गाठ आहे" सारखी फडतूस गावगुंडांची वाक्ये बोलून आपले हसे करू नका.

चौकस२१२ Fri, 10/25/2024 - 06:34
सहमत ( कवित्ते वरील टीकेला थोडे जरी समजून घेतले असते या महाशयांनी तरी सकारात्मक बोलणी झाली असती ) त्या ऐवजी "माणूस आणि पशु यातील मातृर्त्व " या बद्दल एक शिक्षित विदयाला हे अक्कल समजावत आहेत ! धन्य

कर्नलतपस्वी गुरुवार, 10/24/2024 - 20:53
आपली कविता ज्याना आवडली त्यांनी सकारात्मक प्रतिसाद दिला. ज्यांना नाही पटली त्यांनी न पटणारे मुद्दे उपस्थित केले. आपल्याला ज्या प्रतिक्रीया अनुकूल वाटल्या त्याला स्विकारले व चान चान म्हणले. ज्या प्रतिक्रिया प्रतिकूल होत्या त्यांनाच पचवणे कठिण जात आहे. लिपस्टिक लावून खिडकीत बसलात तर रस्त्यावरून जाणारा शुक शुक करणार हे नागडे सत्य आहे. आपण आपली कविता चव्हाट्यावर आणलीत मिळणाऱ्या प्रतिसादानां सहर्ष सामोरे जावे. अन्यथा..... आपण डाॅ सुबोध खरे यांच्यावर व्यक्तिगत हल्ला केला. तोच प्रश्न आपली लायकी काय हे विचारण्यास उद्युक्त करतो. बरेच सदस्य डाॅ सुबोध खरे यांना अनेक वर्षांपासून ओळखतात.आपण त्यांच्या पात्रतेवर शंका उपस्थित करून आपलीच आपलीच पात्रता चव्हाट्यावर आणली आहे. इतरांना सल्ला देण्याइतपत तुमची काय पात्रता आहे, हे सिद्ध करून दाखवा. मिपावर सर्व सदस्य सन्मानीय, म्हणून कुणालाही कुणाची पात्रता काय हे विचारण्याचा अधिकार नाही. आपला तोल जातोय,सांभाळा स्वताला. नाहीतर डोक्यावर घेणारे केव्हां कुठे कचऱ्यात फेकून देतील कळणार नाही.

धर्मराजमुटके Wed, 10/23/2024 - 22:06
छान ! कवितेत एकूण १६ परिच्छेद (की कडवी) आहेत. त्यापैकी पहिले १० परिच्छेद शृंगार रसाला वाहिले आहेत, ११ व्या परिच्छेदात पहिल्या १० चे सार सांगीतले आहे. १२ व्या कडव्यात वीररस, आणि पुढील ४ परिच्छेदात मातृरस जाणवतो. म्हणजे जर १६ घड्यांत पाणिपुरीचे पाणी आहे. तिखट पाणीपुरी (शृंगार) जास्त लोकांना आवडते त्यामुळे त्याचे प्रमाण जास्त घेतले आहे. ज्यांना वयोमानानुसार तिखट झेपत नाही त्यांच्यासाठी गोड पाणी ठेवले आहे. जर दोन्ही चवी एकत्र घ्यायच्या असतील तर ११ व्या परिच्छेदात दोन प्रकारच्या रसांची घुसळण करुन अमृतरस बनविला आहे. तस्मात वेगवेगळे रस एकत्र केले आहेत असे जाणवत नाही. ११ पर्यंत आणि १२-१६ अशी दुसरी वेगळी कविता आहे. त्यामधे एक अदृश्य रेखा आहे ती फक्त कवीमनालाच जाणवते. एकंदरीत मजकूर पाहता "मातृत्वाचा शृंगाररस" ऐवजी "शृंगाराचा मातृत्वारस" हे शीर्षक जास्त शोभून दिसले असते असे वाटते. असो, मुटे साहेब बरेच दिवसांनी परत आलात याबद्दल अभिनंदन ! लिहिते रहा. राजकीय धागे बंद झाल्यापासून मिपावर होणारी विचारांची घुसळण थांबली होती ती या कवितेच्या निमित्ताने पुन्हा पाहायला मिळाली हेही नसे थोडके ! (अवांतर : दहावीच्या मराठीच्या परीक्षेत कवीतेचे रसग्रहण करा हा प्रश्न सोडविल्याचा आनंद मिळाला.)

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 08:20
११ पर्यंत आणि १२-१६ अशी दुसरी वेगळी कविता आहे. हो हेच तर म्हणणे आहे काहीसे ( तुम्ही जास्त चांगल्या पद्धतीने मांडलेत ), आणि त्यांची भेसळ विचित्र वाटते एवढेच म्हण्णे आहे पण कवी महाशय मखलाशी करीत राहतात ....असू दे

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 08:16
मातृत्व अर्थात म्हणजे स्त्री आणि स्त्रीचे शारिक सौंदर्य या दोन ची विचित्र भेसळ कशाला हा साधा मुद्दा आहे डॉ खरे यांचं प्रतिक्रयेत "जसे आपल्या आईवडिलांची वासना हि आपल्या जन्मास कारणीभूत आणि अत्यावश्यक असली तरी त्याचे सार्वजनिक अनावरण/ वाचन हे अप्रस्तुत असते. " असा उल्लेख आहे तसेच म्हणेन कि " आईवडिलांचं संभोगातुन आपण निर्माण झालो पण म्हणून एकाच रचनेत "संभोगाचे सौंदर्य आणि आमचे आई वडील " लिहिणे विचित्र वाटते "कुणी म्हणाले शेंग चवळीची कुणी म्हणाले पेवंदी आम" "ही रंगीली नटवी नार" आणि "अहिल्या ( बाई होळकर) एकत्र ? पहिले १० परिच्छेद शृंगार रसाला वाहिले आहेत, आणि ती मस्तच आहेत

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 16:30
मातृत्व अर्थात म्हणजे स्त्री>>>> काहीच्या काही वाक्य आहे हे. ----- कुणी म्हणाले शेंग चवळीची कुणी म्हणाले पेवंदी आम" "ही रंगीली नटवी नार" ही रमतारामांची दृष्टी आहे. अहिल्या ( बाई होळकर) हे मातृत्वाने दिलेले उत्तर आहे. ही कविताच रमता राम आणि मातृत्व यांचा संवाद असल्याने दोन्ही एकाच कवितेत एकत्र येणारच.

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 16:33
डॉक्टर खरे यांचे विधान तुमच्यासाठी प्रमाण असेल तर तुम्ही त्यानुसार वर्तन करावे माझी कुठेही मनाई नाही. पण माझ्यासाठी जर प्रमाण नसेल किंवा मला अजिबात पटणारे नसेल तर मी का ऐकावे? तुम्ही आणि डॉक्टर खरे दोघे मिळून का बरं सृष्टीचे नियमन करू पाहता? तुमच्या इशाऱ्यावर अख्खीच्या अख्खी दुनिया चालणार नाही इतके भान ज्या दिवशी तुम्हाला येईल तो दिवस सोन्याचा समजावा.

सुबोध खरे गुरुवार, 10/24/2024 - 19:11
तुम्ही आणि डॉक्टर खरे दोघे मिळून का बरं सृष्टीचे नियमन करू पाहता? तुमच्या इशाऱ्यावर अख्खीच्या अख्खी दुनिया चालणार नाही इतके भान ज्या दिवशी तुम्हाला येईल तो दिवस सोन्याचा समजावा. हा निष्कर्ष आपण कशावरून काढला हे समजत नाही. पण आपल्या कवितेला फक्त छान छान म्हणवून घ्यायचं असेल तर सार्वजनिक न्यासावर ती टाकू नये. एखाद्या कविसंमेलनातच वाचन करावे म्हणजे श्रोत्यांचे म्हणणे ऐकायची गरजच राहणार नाही. लिपस्टीक लावून खिडकीत बसलात तर रस्त्यावरून जाणारे "शुक शुक" करणारच एवढे लक्षात ठेवा.

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 19:20
कसले नियम ठरवतोय ,, सरळ साधी टिपण्णी केली कि जरी दोन्ही रसांचे वर्ण ( कि तीन काय ते तुमचच्या डोक्यात असावे ) स्वतंत्ररित्या चांगले असले तरी त्याची विचित्र मिसळ झाली आहे ,, खरेंनी त्यांच्या पद्धतीने हा मुद्दा मांडला मी माझ्या ... कुणी म्हणाले कामुक मैना आणि भिमाई जिजाई ,,,, काय संबंध पुरुषाला स्त्री कामुक वाटते आणि या दोन्ही स्त्रिया होत्या हा बादरायण संबंध लावताय तुम्ही ..आणि विचारला तर विचार स्वातंतरी वैगरे तुंबड्या लावताय

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 17:24
जो कवी वाचक घडवतो, वाचकांना घडवतो, वाचकांची विचार करण्याची दिशा बदलून टाकतो, वाचकांच्या आयुष्याची दिशा बदलून टाकतो... तो जातिवंत कवी असतो. जो कवी वाचकांना काय रुचेल, काय आवडेल, काय समजेल, काय पटेल याचा विचार करून लिहितो तो बाजारू कवी असतो.

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 08:42
या सर्व स्त्रिया अप्रतिम लावण्यवती असतील ( असे धरुयात, आपण कुठं बघितलंय ) त्या स्त्रिया असल्यामुळे त्यांच्यापढे साहजिकच पुरुषाला लोभावणारे शारीरिक शरीरसौष्ठव असेल ( पहिली काही कडवी) तरीही त्या स्त्रिया त्यांच्या भक्ती/ वीर / मातृत्व या रसांमुले जास्त परिचित आहेत असे धरायला हरकत नसावी .. मग असे असताना काव्यात "हिंदोळणाऱ्या पदरासंगे डुचमळते बेचैन उभार हृदय-चक्षूंना वेधून घेते" किंवा "कुणी म्हणाले कामुक मैना" यासाठी हीच उदाहरणे का सापडली हा साधा प्रश्न आहे १) शृंगारिक काय अगदी कामुक ( पण दर्जेदार ) कविता जरूर करा हो ,, मग ती मस्तानी वर असो किंवा कुना काल्पनिक अप्सरेवर असो २) भक्ती/ वीर / मातृत्व यावर कविता जरूर करा हो ,,, "कलेसाठी कला" किंवा "कवी मनाला काय वाटेल ते तो लिहू शकतो घायचे तर घ्या नाहीतर फूटा " असा पवित्रा असेल तर काही बोलण्यात अर्थ नाही पण रसिक का टीका करतोय ह्याकडे जर कोणी निर्माता लक्षच देणार नसेल तर अशी कलाकृती एक तर कचऱ्यात जाईल किंवा विसरली जाईल , किंवा तद्दन भम्पकपणा म्हणून ( मूलतः चांगली असूनही) त्यावर राग काढलं जाईल

कर्नलतपस्वी गुरुवार, 10/24/2024 - 10:33
कानडाऊ योगेशू यांनी केलेल्या रसग्रहणाशी सहमत आहे. कविता दोन दृष्टीकोनातून बघावी लागेल. एक वयस्क नर जो नायिकेचा कुणीही नाही, तीच्या कडे रंगीली नटवी नार, फक्त भोग्या या नजरेने बघत आहे. त्याच्या नजरेला उत्तर देताना नारी स्वीकार करते ,होय मी नटवी नार आहे,कुण्या ऋषींची तपस्या भंग करण्याची शक्ती माझ्या मधे आहे.परंतू माझी इतरही अनेक रूपे आहेत. मी फक्त मोहिनी नसून मी विवीध रूपा आहे. तव वदली ती प्रसन्नवदना हो मी आहे नटवी नार खळखळ वाहत असतो माझ्या नसानसातुनी रस शृंगार विरक्तीला लुब्ध कराया करीत पीयुषाची पखरण सजणेधजणे, लटक, मटकणे प्रीत लालित्याची उधळण जरी दिसतो तुम्हां दुरुनी माझ्याठायी हा एकच रस परी मी आहे सर्व रसांचा जणू घुसळला अमृतरस या कडव्यानंतर, स्त्रीची विवीध रूपे उद्धृत केली आहेत. कवितेचा शेवट स्त्री ही जननी,जगत्जनीनी आहे हे सांगीतले आहे ही कवीता तुकड्यात नसून एकसंध वाटते. कदाचित कवितेचे शिर्षक व कवितेतील भाव या मधे तफावत असल्याने कवी रसिकांपर्यंत पोहचत नसावा. सर्व रस आपापल्या जागी आहेत कुठेही सरमिसळ वाटत नाही. शृंगार, वासनेची परिणीती मातृत्व-पितृत्व मधे होते. ती सार्वजनिक करू नये एक समाज संकेत आहे. पण तो कवीला लागू पडतो का,कवी आणी कवितेला मर्यादित करतो का? कवीने याचे पालन करावे किवां नाही,रसिकांनी ते स्विकारावे किंवा नाही हा सर्वस्वी वैयक्तिक मुद्दा आहे. मातृत्व एक पवित्र भावना. आई बद्दल कुणीच वाईट, अश्लील, शृंगारिक शब्द वापरत नाही.परंतू, महाकवी ग्रेस यांनी आपल्या एका कवितेत आईचे वर्णन करताना काय शब्द वापरलेत ते वाचून मती गुंग होते. अर्थात त्यांनी कुठल्या दृष्टीकोनातून ही कवीता लिहीली हा भाग थोडावेळ बाजूला ठेवूया. ग्रेस समजला नाहीच मुळी कधी.. तो भावला.. प्रकर्षाने जाणवला..!! आई माझी कृष्णकळीतील विष विसरला कंस देवकीच्याही पुढे निघाला शुभ्र पांढरा हंस... आई माझी रांगोळीतील टिंब हरवली टिकली कशास पाडू दार, कराया भिंत घराची मधली... माझी आई मत्त वासना संभोगाची भूल क्रूर पशूच्या डोळ्यांमधल्या करुणेचेही फूल..... माझी आई भिरभिर संध्या सूर्य दिलासा नश्वर शब्दांच्याही ओठी काव्यकुळातील भाषा.... आई माझी अरण्यसरिता चंद्र झुलविते पाणी रामासाठी त्यावर लिहिते शिळा अहिल्या गाणी... आई माझी गाव निरंतर पारावरती भरवी संध्याकाळी भगवी होते तिच्या तनूतील ओवी.... आई माझी काजळभरला रे! मायेचा नखरा वेणीमधली नागीण खुडते जसा हिऱ्यांचा गजरा... आई माझी कंचुकीतल्या तरल स्तनांचे दूध गोरजवेळी वाटत फिरतो जोगी कुठला वेध ? संध्येसाठी माझी आई जपून उजळे वात अश्वत्थाम्यापरी हिंडतो जिथे भयंकर घात... त्याहीनंतर आई निघते कळशी घेऊन दूर तेव्हा कळतो खुळ्या नदीला या मादीचा सूर..... आई माझी झुळझुळतांना किणकिणतीही तारा तिच्याच पदराखाली होतो.. शालीन, शिंदाळ वारा... माझी आई सडलेल्या त्या मोहफुलांची मदिरा अपरंपाराच्या पुरुषाच्या ती सोन्याच्या मोहरा ~ग्रेस (संग्रह " सांजभयाच्या साजणी") सरतेशेवटी,कवी आणी रसिक यांचे स्वातंत्र्य अबाधित असून कलाकार जेव्हां आपली कलाकृती रसिकांपर्यंत पोहचण्यास सक्षम ठरतो त्या कलाकृतींना रसिक डोक्यावर घेतो.

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 11:29
खालील दोन ओली वाचल्या आणि एक विचार मनात आला आईचा स्त्री म्हणून समजेने वापर केला असावा आणि तिचे ते दुर्दैव बघून काविला अशी रचना सुचली असावी ? जर गरिबीचा बापू कादंबरीतील बाप्या ने आपली आई वर कविता लिहली तर कदाचित अशी असेल का??? आई माझी झुळझुळतांना तिच्याच पदराखाली होतो.. शालीन, शिंदाळ वारा... माझी आई सडलेल्या त्या मोहफुलांची मदिरा अपरंपाराच्या पुरुषाच्या ती सोन्याच्या मोहरा

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 11:20
"कदाचित कवितेचे शिर्षक व कवितेतील भाव या मधे तफावत असल्याने कवी रसिकांपर्यंत पोहचत नसावा." काहींना नाही पोचलला पण त्याची थोडी का होईन जबादारी ती कविता निर्माण करणाऱ्यवर नाही का असत? आगम्य लिहणे हे प्रत्येकाचा हकक जरी असला तरी बहुतेकांना साधारण पने कळेल असे लिहिण्यात तर कवी / लेखकांची खरी कसोटी असते वैयक्तिक मुद्दा हे कारण पुढे केलं जाते, मग असे असेल तर कवी ने आपले हे प्रसिद्ध करूनच नये स्वतः सुखायच असेल तर छापता कशाला!

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 16:23
बहुतेकांना साधारण पने कळेल असे लिहिण्यात तर कवी / लेखकांची खरी कसोटी असते मी आजपर्यंत 700 ते 800 कविता लिहिल्यात. त्यापैकी बहुतांश सरसकट सर्वांना समजेल अशा कविता आहेत. त्यापैकी शेकडो कविता मिसळ पाव वर उपलब्ध आहेत. आपण त्या साध्या शिध्या सुलभ कविता का नाही वाचत? हीच कविता साध्या सोप्या भाषेत असावी असा आग्रह कशाबद्दल?

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 16:44
हीच कविता साध्या सोप्या भाषेत असावी असा आग्रह कशाबद्दल? म्हणजे हि साधी सुधी नाही असा दावा आहे का? पण म्हणजे आमची टीका कळली नाही तुम्हाला ... पिंगा खेळतो द्वाड पवन ते अहिल्याबाई ! काय बोलायचे राहा तुमच्या ८००+ कवितांचा पाऊस पाडत. संपादित

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 17:19
हो. ही कविता नक्कीच साधीसुधी नाही. अनेक क्लिष्ट शब्द या कवितेत आहेत. ज्या वाक्यांचा सहजासहजी उलगडा होणार नाही असे वाक्य या कवितेत आहेत.

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 17:22
राहा तुमच्या ८००+ कवितांचा पाऊस पाडत >>> या देशात दीडशे कोटी जनता आहे. ती तुम्हालाही विचारत नाही आणि मलाही विचारत नाही. तुमच्याही इशाऱ्यावर नाचत नाही आणि माझ्याही इशाऱ्यावर नाचत नाही. ते त्यांच्या मर्जीने जगतात. त्यामुळे आपले वरील वाक्य अत्यंत अनावश्यक स्वरूपाचे ठरते.

कर्नलतपस्वी गुरुवार, 10/24/2024 - 12:29
आईचा स्त्री म्हणून समजेने वापर केला असावा आणि तिचे ते दुर्दैव बघून काविला अशी रचना सुचली असावी ? कवी ग्रेस यानी लिहीलेली कवीता फक्त उदाहरण .त्यांनी ती कुठल्या परिप्रेक्षातून लिहीली हा भाग वेगळा असे मी आगोदरच म्हणले आहे. मुटे यांची कवीता स्त्रीपुरूष मधला संवाद म्हणून बघीतली तर मातृत्व एक त्यातला छोटासाच भाग आहे. कवी आणी रसिक हे स्वतंत्र व्यक्तिमत्त्वाचे धनी त्यामुळे दोघांच्या मर्यादा वेगळ्या. आता हलवायाने जिल्बी पाडावी व खाणार्‍याने ती खावी. कुणाला किती गोड लागेल हा ज्याचा त्याचा प्रश्न. हलवाई बनवताना आपल्याच पद्धतीने बनवणार. हलकेच घ्या. मी पण तुमच्याच कुळीतला वाचक,फक्त आपले मत मांडतो.

चौकस२१२ गुरुवार, 10/24/2024 - 16:46
हलवाई बनवताना आपल्याच पद्धतीने बनवणार. बरोअबर पण त्याची चव घेणाऱ्याने " अरे हि जिलबीच आहे का किंवा या जिलबीत हे काय घातलाय " असे विचारायचे म्हणजे महापाप कि काय

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 20:20
तुम्ही काढलेला निष्कर्ष हाच जगमान्य असून तोच सर्वांनी शिरसावंद्य मानला पाहिजे का? अर्थ काढण्याचा जसा तुम्हाला अधिकार आहे तसा आपापल्या परीने निष्कर्ष काढण्याचा, अर्थ लावण्याचा प्रत्येकाला अधिकार नाही का?

प्रकाश घाटपांडे गुरुवार, 10/24/2024 - 19:47
कविता आवडली. भावनांतर तर विशेष आवडले. खर तर वरकरणी परस्पर विरोधी वाटणार्या भावना हा भावनाकल्लोळ संचातील घटक असतात.कार्येषु मंत्री करुणेषु दासी शयनेषु रंभा भोजनेषु माता हा स्त्रीचा आविष्कार तरी काय दाखवतो? फ्रॉईडच्या इड इगो सुपर इगो च्या त्रयीत एखादी आवडती स्त्री सहज संचार करते तेव्हा मला तर चक्क तिचे पाय धरावेसे वाटतात. अर्थात ही माझी फँटसी आहे.

सुबोध खरे गुरुवार, 10/24/2024 - 20:10
कार्येषु मंत्री करुणेषु दासी शयनेषु रंभा भोजनेषु माता या चारही गोष्टी एकत्र असू नयेत हे तारतम्य आहे. नाही तर शयनेषु माता आणि भोज्येषु रंभा झालं तर गोची होईल. वाघीण आपल्या पिल्लांची वात्सल्यपूर्ण माता असतेच पण शिकारीच्या वेळेस तिने वात्सल्य दाखवले तर स्वतःला आणि पिल्लाना उपाशी मरावे लागेल

गंगाधर मुटे गुरुवार, 10/24/2024 - 20:40
काही आयड्याकडून नेहमीप्रमाणे कवितेशी संबंध नसलेले अनावश्यक व फालतू प्रतिसाद टाकून कवितेचा धागा भरकटवण्याचे प्रयत्न सुरू झाल्याचे दिसत आहे. माझ्या सवयीप्रमाणे मी जशास तसे उत्तर देणार आणि मग धागा भरकटवण्यात माझाही हातभार लागणार. त्यावर पर्याय म्हणून आठ दिवस मी मिसळपाव वरून विश्रांती घेत आहे. कवितेची संबंध नसलेले असंबंद्ध प्रतिसाद माझे तरी पडायचे थांबतील. धन्यवाद! भेटूयात आठ दिवसानंतर!!

चौकस२१२ Fri, 10/25/2024 - 06:21
हा आरोप अमान्य आहे , तुम्ही आमच्या टीकेशी सहमत नसाल पण केवळ मुद्दे समजावून ना घेत तुम्ही उत्तर आणि वयक्तिक टीकेवर वसकन उतरलात दोन उत्तम कविता आहेत हे पाहिचलेच सांगतले, तेवढे लिहिण्याची प्रतिभा पण आम्चि नाही पण तुम्ही पुढे माणूस आणि पशु यांचे मातृत्व ... एकच असे फालतू प्रतिसाद तारे तोडू लागतात ... विश्रन्ती ह्या नाही तर रोज टंकआ हू केंअर्स
लेखनविषय:
कविता
काव्यरस
अभय-काव्य
अभय-लेखन
शृंगार
मातृत्वाचा शृंगाररस चंदन चांदणं गोंदण ल्याली नवथर कांती तनू सुकुमार अर्ध मोकळ्या केसावरती माळून गजरा चंद्राकार कुठे निघाली चंचल रमणी थबकत लचकत हरिणी समान सरकत शेला सावरलेला धरत रोखुनी नयन कमान ठुमकत मुरडत गवळण राधा जणू विहरत यमुनाकाठ गोप बघुनी झाकू पाहते पदराखाली भरला माठ हिंदोळणाऱ्या पदरासंगे डुचमळते बेचैन उभार हृदय-चक्षूंना वेधून घेते तन्मीलनाची नमनमिनार अर्ध्या उघड्या पाठीवरती भुरुभुरू केसांचे नर्तन नाभी भवती करुनी रिंगण पिंगा खेळतो द्वाड पवन गुलाब जाई मोहित होई रूप गोजिरे पद्मसमान लपून आडून चोरून बघती फुलामागुनी पिकले पान कुणी म्हणाले शेंग चवळीची कुणी म्हणाले पेवंदी आम कुणी म्हणाले

वडोदरा,पावगढ-चंपानेर-४

कर्नलतपस्वी ·

कंजूस Sun, 10/20/2024 - 05:31
नवीन जागा कळल्या. वर्णन चोख झाले आहे. अनंत काणेकर शैली वाटते. (भटकंती सदरात लेख कसा काय टाकता आला? आम्हाला अजून access denied येते. फोटो दिसत नाहीत. )

श्वेता२४ Sun, 10/20/2024 - 15:59
स्वामीनारायण मंदिर पाहिले आहे. पण इतर जागा काही पाहिल्या नाहीत. नवीन माहिती कळाली.

प्रचेतस Tue, 10/22/2024 - 15:11
हाही भाग आवडला. स्वामीनारायण मंदिर अगदी भव्य, चकचकीत आहे पण अतिशय कृत्रिम वाटते. कारवनचे मंदिर आणि तिथले फोटो आवडले. कुबेरदासचे खास कौतुक वेगळी ठिकाणे आवर्जून दाखवल्याबद्दल.

गोरगावलेकर Wed, 10/30/2024 - 16:18
माझे फक्त कुबेर धाम पाहून झाले आहे . वेळेअभावी स्वामीनारायण मंदिर पहिले नव्हते . जवळपासच्या भागातील मंदिरे नव्यानेच कळली . मैय्याच्या पैलतीरा वरून नीलकंठ धाम मंदीर फार सुंदर दिसते. हो . पाच वर्षांपूर्वी अनुभवले आहे

दुर्गविहारी गुरुवार, 11/14/2024 - 22:56
खुप छान माहिती असलेला धागा ! कारवान गावात लकुलिशाविषयी माहिती नसणे हे आश्चर्यकारक आहे. थोडी माहिती पोस्ट करतो. लकुलीश हा शिवाचा एक अवतार समजला जातो. इसवीसनांच्या प्रथम शतकांत किंवा त्यापूर्वी लकुलीश नांवाच्या आचार्याने पश्चिमी भारताच्या कायावरोहण तीर्थाचे ठिकाणी पाशुपतमताची स्थापना केली होती." हे मत हळुहळू इतकें मान्य झाले की लकुलीश हा शिवाचेंच प्रतिक झाला. लकुलिश या शब्दाचा अर्थ लाठी धारण केलेल परमेश्वर असा होतो. खरेतर लकुलीश एक सुधारणावादी शैवपंथीय संत होते, ज्यांना शिवाच्या अठ्ठावीस रुपात स्थान मिळाले. लकुलीश यांचा जन्म गुजरातमधील वडोदरा जिल्ह्यातील कारवान गावात ऋषी अत्री यांच्या गोत्रातील एका ब्राम्हण कुटुंबात झाला. अर्थात लकुलीशांच्या अनुयायापैकी काही व्यक्तींच्या मते त्यांची एक वेगळीच कथा आहे. भगवान शिवांनी एकदा भगवान विष्णुंना वासुदेव स्वरुपात पृथ्वीवर प्रगट झाल्यावर त्याचवेळी अवतार घेण्याचे वचन दिले होते. जेव्हा विष्णूनी वासुदेव रुपात जन्म घेतला तेव्हा भगवान शिव एका मृत ब्राम्हणाच्या शरीरात प्रवेश करुन पृथ्वीवर प्रगटले.हाच तो लकुलीश अवतार मानला जातो. लकुलीश हे सतत भ्रमण करणारे भिक्षु झाले. त्यांनीच शैव पंथातून पुढे पाशुपत संप्रदायाची स्थापना केली. तसेच पाशुपत संप्रदायीसाठी अध्यात्मिक जीवन कसे जगावे यासाठी सुत्र लिहीले. पुढे याच संप्रदायातील इतर गुरुंनी त्यात भर घातली. अर्थात लकुलिश हेच पाशुपत संप्रदायाचे संस्थापक होते का ? तसेच त्यांनीच त्यांनीच पाशुपत सुत्र लिहीली का ? याबद्दल काही तज्ञांना शंका आहे. त्यांच्या मतानुसार पाशुपत संप्रदाय आधीच अस्तित्वात होता किंवा कमी प्रमाणात प्रसार झालेला होता. त्यांच्या मते पाशुपत आणि इतर शैव संप्रदायाची पुन्रबांधणी आणि संस्थापना, सुधारणा करण्याचे श्रेय लकुलिश यांच आहे. तसेच या तज्ञांच्या मते पाशुपत सुत्र खुप आधीच लिहीले गेले होते, पण लकुलिश यांनी त्यांना सर्वसामान्यांना समजेल अश्या सोप्या पध्दतीने भाषांतरीत केले. एकतर पाशुपत सुत्रांची रचना एकंदरीत प्राचीन वाटते आणि त्यात ती सुत्रे कोणी रचले याचा उल्लेख नाही असा या तज्ञांचा दावा आहे. त्यामुळे या सुत्रांची रचना लकुलिश यांनी केलेली नाही असा दावा केला जातो. पाशुपत संप्रदाय हा सहा मुख्य सिध्दांतापासून बनला आहे. यामध्ये कारण, कार्य, कला, विधि, योग आणि दुखांत हि सुत्र आहेत. लकुलिश यांनी आर्यांच्या आधीच्या काळातील सिंधु संस्कृतीतील कर्मठ परंपरांचे पुनर्संस्थापन केले. तसेच हठयोग आणि तांत्रिक परंपराचे पुननिर्माण केले. तसेच लकुलिश यानी वैदीक, जैन आणि बौध्द धर्माचा हिंसक मार्गाने विरोध केला. पाशुपत संप्रदाय पाळत असलेली तपस्वी प्रथा :- पाशुपत संप्रदायी ज्या उग्र प्रथा पाळतात, त्यात दिवसातून तीन वेळा राखेने स्नान करणे, ध्यान करणे आणि ओम मंत्राचा जप करणे, भगवान शिवाची स्तुती आणि आराधना करताना जोरात हसणे, जीभ हासडणे आणि बैलासारखे डुरक्या देणे याचा समावेश होतो. भगवान शिव यांना समर्पित झालेली व्यक्ती मग ती कोणत्याही जातीची असु देत पाशुपत संप्रदायी होउ शकते. या लोकांचा पोषाख काळया रंगाचा असतो. तसेच शिवाचे दर्शन घेण्याची आणि पुजेची पध्दत विशिष्ट प्रकारची असते. याच पध्दतीने केल्या जाणर्या काही अस्पष्ट सिध्दांतामुळे आणि काही रहस्यमय प्रथा, तसेच विकृत आणि विभिन्न परंपरा यातून कापालिक आणि काळामुख या दोन तांत्रिक पंथाना जन्म दिला गेला.

कंजूस Sun, 10/20/2024 - 05:31
नवीन जागा कळल्या. वर्णन चोख झाले आहे. अनंत काणेकर शैली वाटते. (भटकंती सदरात लेख कसा काय टाकता आला? आम्हाला अजून access denied येते. फोटो दिसत नाहीत. )

श्वेता२४ Sun, 10/20/2024 - 15:59
स्वामीनारायण मंदिर पाहिले आहे. पण इतर जागा काही पाहिल्या नाहीत. नवीन माहिती कळाली.

प्रचेतस Tue, 10/22/2024 - 15:11
हाही भाग आवडला. स्वामीनारायण मंदिर अगदी भव्य, चकचकीत आहे पण अतिशय कृत्रिम वाटते. कारवनचे मंदिर आणि तिथले फोटो आवडले. कुबेरदासचे खास कौतुक वेगळी ठिकाणे आवर्जून दाखवल्याबद्दल.

गोरगावलेकर Wed, 10/30/2024 - 16:18
माझे फक्त कुबेर धाम पाहून झाले आहे . वेळेअभावी स्वामीनारायण मंदिर पहिले नव्हते . जवळपासच्या भागातील मंदिरे नव्यानेच कळली . मैय्याच्या पैलतीरा वरून नीलकंठ धाम मंदीर फार सुंदर दिसते. हो . पाच वर्षांपूर्वी अनुभवले आहे

दुर्गविहारी गुरुवार, 11/14/2024 - 22:56
खुप छान माहिती असलेला धागा ! कारवान गावात लकुलिशाविषयी माहिती नसणे हे आश्चर्यकारक आहे. थोडी माहिती पोस्ट करतो. लकुलीश हा शिवाचा एक अवतार समजला जातो. इसवीसनांच्या प्रथम शतकांत किंवा त्यापूर्वी लकुलीश नांवाच्या आचार्याने पश्चिमी भारताच्या कायावरोहण तीर्थाचे ठिकाणी पाशुपतमताची स्थापना केली होती." हे मत हळुहळू इतकें मान्य झाले की लकुलीश हा शिवाचेंच प्रतिक झाला. लकुलिश या शब्दाचा अर्थ लाठी धारण केलेल परमेश्वर असा होतो. खरेतर लकुलीश एक सुधारणावादी शैवपंथीय संत होते, ज्यांना शिवाच्या अठ्ठावीस रुपात स्थान मिळाले. लकुलीश यांचा जन्म गुजरातमधील वडोदरा जिल्ह्यातील कारवान गावात ऋषी अत्री यांच्या गोत्रातील एका ब्राम्हण कुटुंबात झाला. अर्थात लकुलीशांच्या अनुयायापैकी काही व्यक्तींच्या मते त्यांची एक वेगळीच कथा आहे. भगवान शिवांनी एकदा भगवान विष्णुंना वासुदेव स्वरुपात पृथ्वीवर प्रगट झाल्यावर त्याचवेळी अवतार घेण्याचे वचन दिले होते. जेव्हा विष्णूनी वासुदेव रुपात जन्म घेतला तेव्हा भगवान शिव एका मृत ब्राम्हणाच्या शरीरात प्रवेश करुन पृथ्वीवर प्रगटले.हाच तो लकुलीश अवतार मानला जातो. लकुलीश हे सतत भ्रमण करणारे भिक्षु झाले. त्यांनीच शैव पंथातून पुढे पाशुपत संप्रदायाची स्थापना केली. तसेच पाशुपत संप्रदायीसाठी अध्यात्मिक जीवन कसे जगावे यासाठी सुत्र लिहीले. पुढे याच संप्रदायातील इतर गुरुंनी त्यात भर घातली. अर्थात लकुलिश हेच पाशुपत संप्रदायाचे संस्थापक होते का ? तसेच त्यांनीच त्यांनीच पाशुपत सुत्र लिहीली का ? याबद्दल काही तज्ञांना शंका आहे. त्यांच्या मतानुसार पाशुपत संप्रदाय आधीच अस्तित्वात होता किंवा कमी प्रमाणात प्रसार झालेला होता. त्यांच्या मते पाशुपत आणि इतर शैव संप्रदायाची पुन्रबांधणी आणि संस्थापना, सुधारणा करण्याचे श्रेय लकुलिश यांच आहे. तसेच या तज्ञांच्या मते पाशुपत सुत्र खुप आधीच लिहीले गेले होते, पण लकुलिश यांनी त्यांना सर्वसामान्यांना समजेल अश्या सोप्या पध्दतीने भाषांतरीत केले. एकतर पाशुपत सुत्रांची रचना एकंदरीत प्राचीन वाटते आणि त्यात ती सुत्रे कोणी रचले याचा उल्लेख नाही असा या तज्ञांचा दावा आहे. त्यामुळे या सुत्रांची रचना लकुलिश यांनी केलेली नाही असा दावा केला जातो. पाशुपत संप्रदाय हा सहा मुख्य सिध्दांतापासून बनला आहे. यामध्ये कारण, कार्य, कला, विधि, योग आणि दुखांत हि सुत्र आहेत. लकुलिश यांनी आर्यांच्या आधीच्या काळातील सिंधु संस्कृतीतील कर्मठ परंपरांचे पुनर्संस्थापन केले. तसेच हठयोग आणि तांत्रिक परंपराचे पुननिर्माण केले. तसेच लकुलिश यानी वैदीक, जैन आणि बौध्द धर्माचा हिंसक मार्गाने विरोध केला. पाशुपत संप्रदाय पाळत असलेली तपस्वी प्रथा :- पाशुपत संप्रदायी ज्या उग्र प्रथा पाळतात, त्यात दिवसातून तीन वेळा राखेने स्नान करणे, ध्यान करणे आणि ओम मंत्राचा जप करणे, भगवान शिवाची स्तुती आणि आराधना करताना जोरात हसणे, जीभ हासडणे आणि बैलासारखे डुरक्या देणे याचा समावेश होतो. भगवान शिव यांना समर्पित झालेली व्यक्ती मग ती कोणत्याही जातीची असु देत पाशुपत संप्रदायी होउ शकते. या लोकांचा पोषाख काळया रंगाचा असतो. तसेच शिवाचे दर्शन घेण्याची आणि पुजेची पध्दत विशिष्ट प्रकारची असते. याच पध्दतीने केल्या जाणर्या काही अस्पष्ट सिध्दांतामुळे आणि काही रहस्यमय प्रथा, तसेच विकृत आणि विभिन्न परंपरा यातून कापालिक आणि काळामुख या दोन तांत्रिक पंथाना जन्म दिला गेला.
vp - वडोदरा,पावगढ-चंपानेर-१ वडोदरा,पावगढ-चंपानेर-२ वडोदरा,पावगढ-चंपानेर-3 - - काल दिवसभर झालेल्या पायपीटीने अशी काही गाढ झोप लागली जसे काही आम्हीं घोडे विकून आलो आहोत. मी नेहमीप्रमाणेच सकाळी लवकर उठून व पक्षीदर्शनात दंगलो.आकाश निरभ्र आणी निळेशार होते. दिग्गज कवींच्या निळ्या रंगावरील कवीता मराठी आठवू लागल्या.

फुलपाखरू

मिडास ·

श्वेता२४ Sun, 10/20/2024 - 20:05
फक्त कुणाच्या अस्तित्वाने नितळ आनंद व्हावा अशी व्यक्ती आयुष्यात असणं या सारखा सुरेख अपघात नाही. खूप छान...... तरल आणि ओघवतं लिहीलं आहे....आवडलं

श्वेता२४ Sun, 10/20/2024 - 20:05
फक्त कुणाच्या अस्तित्वाने नितळ आनंद व्हावा अशी व्यक्ती आयुष्यात असणं या सारखा सुरेख अपघात नाही. खूप छान...... तरल आणि ओघवतं लिहीलं आहे....आवडलं
लेखनविषय:
मुक्तक
लेखनप्रकार
प्रकटन
अनुभव
ऐन पावसाळ्यातला माळशेज घाट. बाकीचे मित्र मैत्रिणी इथे तिथे पांगले होते . मस्त हिरव्यागार धुक्यात ती आणि मी दोघे चाललो होतो. एका जलाशयाच्या काठच्या दगडावर जागा बघून आम्ही दोघे बसलो. त्या पाण्यावर पण धुक्याचा हलकासा तवंग पसरला होता. अचानक ते धुकं दाट होऊन आमच्या अवतीभोवती पसरलं . दुरून पावसाचा आवाज ऐकू येत होता. मंजुळ पाय वाजवत तो पाऊस हलकेच जवळ येऊन आम्हाला मिठीत घेतो. त्या गर्द धुक्याच्या मिठीमध्ये मी, ती, तो जलाशय आणि फक्त आमच्या करता पडत असलेला पाऊस. ती माझ्या जवळ होती पण आणि नव्हती सुद्धा. एकमेकांच्या हृदयाची धडधड त्या पावसाच्या आवाजात मिसळून गेली होती.

केशर : गाथा आणि दंतकथा - ३ (ग्रीस)

टर्मीनेटर ·

कर्नलतपस्वी Sat, 10/19/2024 - 06:05
आपले संशोधन व विषयाची मांडणी बघता आपल्याला विद्यावाचस्पती ही मुक्त मिपा विद्यापीठाने मानद उपाधी द्यायला हवी. अप्रतिम कृबु चित्रे व लेखांकन. धन्यवाद.

प्रचेतस Sat, 10/19/2024 - 06:24
हा भागही जबरदस्त, नुसतं केशर आणि त्याचे उत्पादन असे न लिहिता त्या त्या देशातील केशराचा इतिहास, तिथल्या समृद्ध खाद्यजीवनातील त्याचे महत्व, याशिवाय त्याचे औषधी उपयोग अशा विविध अंगांचे दर्शन तुम्ही आम्हाला घडवत आहात.

कर्नलतपस्वी Sat, 10/19/2024 - 06:05
आपले संशोधन व विषयाची मांडणी बघता आपल्याला विद्यावाचस्पती ही मुक्त मिपा विद्यापीठाने मानद उपाधी द्यायला हवी. अप्रतिम कृबु चित्रे व लेखांकन. धन्यवाद.

प्रचेतस Sat, 10/19/2024 - 06:24
हा भागही जबरदस्त, नुसतं केशर आणि त्याचे उत्पादन असे न लिहिता त्या त्या देशातील केशराचा इतिहास, तिथल्या समृद्ध खाद्यजीवनातील त्याचे महत्व, याशिवाय त्याचे औषधी उपयोग अशा विविध अंगांचे दर्शन तुम्ही आम्हाला घडवत आहात.
लेखनविषय:
मांडणी
लेखनप्रकार
आस्वाद
लेख
Greece The Love of Crocus and Smilax ह्या ग्रीक दंतकथेचे मराठीत शब्दांकन: कोणे एके काळी ग्रीस मध्ये 'क्रोकस' नावाचा देखणा तरुण आणि 'स्मिलॅक्स' नावाची एक अप्सरा एकमेकांच्या प्रेमात पडले होते.

शास्त्रीय संगीत/ वाद्यांची ओळख - उत्तम माहितीपट

चौकस२१२ ·
लेखनविषय:
संगीत
शास्त्रीय संगीतातील एक मात्तबर कलाकार सॊ विणा सहस्र्बुद्धे यांच्यावरील एक उत्तम माहितीपट नक्की पाहावा असा https://www.youtube.com/watch?v=oUPPv83s_cU त्याचे वडील म्हणजे पंडित शंकर श्रीकांत बोडस जे कानपुर स्तिथ होते ते मुळात सांगलीचे होते त्याना कानपुर ला पाठवले ते लाहोर ला १९०१ साली स्थापित केलेल्या गांधर्व महाविद्यालयाचे संस्थापक पंडित विंष्णू दिगंबर पलुस्कर यांनी . ( गंमत बघा " मौसिकी / संगीत हे आमच्या धर्मात बसत नाही- ते हराम आहे" म्हणणाऱ्या समाजाचे बलस्थान असलेल्या लाहोर मध्ये अशी संगीताच्या प्रसाराची सुरवात झाली ..

चंद्र पाहिलेला माणूस

प्रसाद गोडबोले ·
लेखनविषय:
संस्कृती
लेखनप्रकार
अनुभव
रात्रीचे साधारण ९-१० वाजले असावेत.मी नानांच्या सोबत टेरेसवर वर शांतपणे उभा होतो. नुकतेच शारदीय नवरात्र संपुन गेले होते त्यामुळे हवेत आता जाणवण्याइतपत गारवा होता. आज कोजागिरी पौर्णिमा असल्याने रात्री उशीरा टेरेसवर सगळ्या घरच्यांच्यासोबत दुग्धपानाचा कार्यक्रम होता, नेहमीप्रमाणेच! टेरेसच्या एका कोपर्‍यातील भागात एका मोठ्ठ्या कढईत खुप सारं दुध उकळत ठेउन मगाशीच आज्जी खाली गेलेली होती. त्या स्टो चा शांत आवाज रातकिड्यांच्या आणि दूरवर असलेल्या पिपळपानांच्या सळसळीत बेमालुमपणे मिसळुन एक वेगळाच माहोल तयार करत होतो.

मेथी के शर्ले

Bhakti ·

कर्नलतपस्वी गुरुवार, 10/17/2024 - 17:27
बरोबर लस्सी असेल तर सोने पे सुहगा. चार वर्ष जालंधर मधे ब्ल्यू स्टार मधे होतो. मोर कढी आणी चावल हा एक मस्त पदार्थ तीथेच खाल्ला. धन्यवाद.

टर्मीनेटर Fri, 11/08/2024 - 19:05
चिरलेला कांदा लिहायचा राहिला.
'भक्तीघाई'... अजुन काय 😀 असो, नविन पदार्थ समजला आणि (फोटोत बघुन तरी) आवडला! वरती कंकाका म्हणालेत त्याप्रमाणे आमच्याकडेही मेथीचे अनेक पदार्थ बनतात, त्यामुळे आता हे 'मेथी के शर्ले' बनवण्याची फर्माईश करण्यात येणार आहे...

चौकस२१२ Fri, 10/18/2024 - 08:22
भक्तीजी तुम्ही FOOD FATAFAT फोटोत जे दाखवले आहेत आणि तुम्ही केलेलं हे एकदम वेगळे दिसत आहेत अंतर्जावरील फोटोत जे आहेत त्यात अक्खे छोटे ( मिनीइचर ) बटाटे आहेत का? ( विचारायचे कारण म्हणजे येथे असे अगदी पिल्लू बटाटे मिळतात ते आणून प्रोयोग केलला असता ) आणि तुमच्या तयारीत मध्यम बटाट्यांचे तुकडे दिसतात आणि ते फक्त ३ महिने मिळतात असे का म्हणतात ?

Bhakti Fri, 10/18/2024 - 10:29
अंतर्जावरील फोटोत जे आहेत त्यात अक्खे छोटे ( मिनीइचर ) बटाटे आहेत का? ( विचारायचे कारण म्हणजे येथे असे अगदी पिल्लू बटाटे मिळतात ते आणून प्रोयोग केलला असता ) हो हो छोटे बटाटे वापरा.आणखीन एक सुचना,ते बटाटे दहा मिनिटे आधी उकडून घ्या.मी कच्चेच वापरले. https://youtube.com/shorts/czKsHA-_moE?si=AbPdp7sFcGUTq0jM मला तो फोटो नंतर सापडला.तोपर्यंत आधीच्या रेसिपीनुसार मी छोटे वडे थापले होते.

गवि Fri, 10/18/2024 - 10:41
पदार्थ नवीन आहे. ताई तुम्ही रेसिपी जरा नीट वेळ घेऊन लिहून तपासून मग फायनल करावी अशी विनंती. कांदा लिहायचा राहिला, बटाटे उकडून घ्यावेत हे नंतर कोणी विचारल्यावर सुचवले.. (म्हणजे बहुधा कच्चे बटाटे घातल्याने फारसे चांगले टेक्सचर झाले नसावे).. आंतरजालीय वेगळा फोटो आगोदर आणि शेवटी प्रत्यक्ष बनलेला यात खूप फरक, मधल्या स्टेप्सचे फोटो नाहीत. बारीकहून थोड्या मोठ्या वगैरे असे अंदाज हे प्रथम ट्राय करणाऱ्याला गोंधळात पाडतात. तुमचे पुरवणी प्रतिसाद वाचण्याआधीच कोणी लेखावरून बनवले तर अर्धीकच्ची राहील पाककृती. बघा विचार करून. बाकी नवीन पाककृती शोधून करण्याच्या उत्साहाचे कौतुक आहेच.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे Fri, 10/18/2024 - 10:54
>>>> पदार्थ नवीन आहे. ताई तुम्ही रेसिपी जरा नीट वेळ घेऊन लिहून तपासून मग फायनल करावी अशी विनंती. हे राम... सामान्यपणे जेष्ठ वयस्कर लोक जसे घरा-दारात सारखी कुरकुर करतात त्या स्वरूपाची ही प्रातीनिधिक प्रतिक्रिया. जेष्ठ वयस्कर लोक गप राहुच शकत नाही. आवडली. छान. वाह ! असं प्रोत्साहन येऊच शकत नाही. अवघड हे लोकाचं. ( पळा) -दिलीप बिरुटे

गवि Fri, 10/18/2024 - 11:45
ऑ ? हे कोण बोलले बोला? रंगच फिका झाला, तिखटच अजून हवे होते, फोटोच चांगले आले नाहीत, मांडणी आणखी आकर्षक हवी वगैरे वगैरे सदैव खुसपट काढणारे काही ज्येष्ठ आज हे म्हणत आहेत हे पाहून एक मिपाकर म्हणून ड्वाले पानावले.. इ इ.

Bhakti Fri, 10/18/2024 - 12:30
काय बाई, गवि माझ्याशी का दुश्मनी घेतात ?कोण जाणे? मी जी रेसिपी पाहिली त्यात कच्चेच बटाटे होते,वडेपण आकाराने छोटेच होते.नंतर 'रिसर्च' करून अधिक माहिती मिळाली.त्यात छोटे बटाटे, उकडलेले पण वापरले होते.
बघा विचार करून. बाकी नवीन पाककृती शोधून करण्याच्या उत्साहाचे कौतुक आहेच.
विचार पक्काच आहे. नवनवीन पाकृ देतच राहणार गविकडून कौतुक घेतच राहणार ;)

गवि Fri, 10/18/2024 - 12:40
त्याचे असे आहे की, घरात अमुक एक ही पाककृती करा असे फर्मान , नाही नाही.. विनंतीपत्र दिल्यानंतर जर मागाहून अर्र थोडा कांदा घाला बरं का, आणि बटाटा उकडून घातल्यास अधिक बरा लागेल.. लसूण आधीच घालायला हवा होता.. वगैरे उपसूचनांचे परिशिष्ट जोडू गेल्यास तिकडून आमचा करेक्ट कार्यक्रम होईल अशी भीती असते.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे Fri, 10/18/2024 - 13:00
>>> काय बाई, गवि माझ्याशी का दुश्मनी घेतात ? कोण जाणे ? आत्ता काय बोलू ? तुम्हीच नाही अनेकांच्या खोड्या काढणे चालूच असते. बाकी, माणूस एकदम चांगला. लेखन वाचन समृद्ध, विषय, आशय, जगाकडे पाहण्याची उघड़ी नागडी, निकोप आधुनिक विज्ञानवादी दृष्टी अशा त्यांच्या मिपावरील लेखनाचे अनेक चाहते आहेत मीही एक. आता अधे-मधे कुरकुर करणे, टिकात्मक लिहिणे, वगैरे हे माणूस म्हटलं की चालायचंच. ( ह. घ्या काका ) -दिलीप बिरुटे

गवि Fri, 10/18/2024 - 13:15
धन्यवाद हो सर. ते काही शब्द कामकाजातून वगळल्यास मजकूर वाचायला बरा आहे. बाकी तुमच्याकडून कधी निखळ प्रशंसा ऐकायला आली तर नक्कीच काहीतरी काळेबेरे असल्याचा संशय येतो.

Bhakti Fri, 10/18/2024 - 15:28
गवि(विं)चे म्हणजे आमच्या मातोश्रींसारखे आहे. क्रिटीसाईजच करणार. माझे चांगले लेख पाहणारच नाही,फिरकणार नाही तिकडे :( तरीही माझी जगातली सर्वात आवडती व्यक्ती माझी आई आहे. तुम्ही ज्येष्ठ, उत्तम जाणकार मिपाकर यानिमित्ताने खुप आदर करते _/\_ तुमची टीका कधीच हलक्यात घेणार नाही!

चौकस२१२ Fri, 10/18/2024 - 19:52
गवि , सहमत मीही ह्याच प्रकारचे प्रश्न विचारले पण लोक जसे तुमचं प्रश्नवर टीका करतील तसेच माझ्य प्रश्नवर पण बहुतेक

वामन देशमुख Fri, 11/08/2024 - 12:55
रेसिपी आवडली, नक्की करून पाहीन / अहोंना करायला सांगेन. --- बाकी शर्ले हा शब्द आवडला. पहिल्यांदा ऐकल्यावर लिट्टी-चोखा हा शब्ददेखील आवडला होता.

कंजूस Fri, 11/08/2024 - 20:00
या दिवाळीत मेथी पुरी हा प्रकार केला होता. फार क्वचितच फरसाण वाले हा पदार्थ करून विकतात. आमच्या इथला एक जण करून विकायचा तो दुकान बंद करून गेल्याने तो घरीच केला. पुढच्या आठवड्यात पुन्हा होणार आहे.

अनिता Sat, 11/09/2024 - 03:19
हे नाव आवडले..खूपच दमदार वाटते..अमरीश पुरीच्या आवाजात "वो मेथी के शर्ले लाना जरा" व्वा...:)

कर्नलतपस्वी गुरुवार, 10/17/2024 - 17:27
बरोबर लस्सी असेल तर सोने पे सुहगा. चार वर्ष जालंधर मधे ब्ल्यू स्टार मधे होतो. मोर कढी आणी चावल हा एक मस्त पदार्थ तीथेच खाल्ला. धन्यवाद.

टर्मीनेटर Fri, 11/08/2024 - 19:05
चिरलेला कांदा लिहायचा राहिला.
'भक्तीघाई'... अजुन काय 😀 असो, नविन पदार्थ समजला आणि (फोटोत बघुन तरी) आवडला! वरती कंकाका म्हणालेत त्याप्रमाणे आमच्याकडेही मेथीचे अनेक पदार्थ बनतात, त्यामुळे आता हे 'मेथी के शर्ले' बनवण्याची फर्माईश करण्यात येणार आहे...

चौकस२१२ Fri, 10/18/2024 - 08:22
भक्तीजी तुम्ही FOOD FATAFAT फोटोत जे दाखवले आहेत आणि तुम्ही केलेलं हे एकदम वेगळे दिसत आहेत अंतर्जावरील फोटोत जे आहेत त्यात अक्खे छोटे ( मिनीइचर ) बटाटे आहेत का? ( विचारायचे कारण म्हणजे येथे असे अगदी पिल्लू बटाटे मिळतात ते आणून प्रोयोग केलला असता ) आणि तुमच्या तयारीत मध्यम बटाट्यांचे तुकडे दिसतात आणि ते फक्त ३ महिने मिळतात असे का म्हणतात ?

Bhakti Fri, 10/18/2024 - 10:29
अंतर्जावरील फोटोत जे आहेत त्यात अक्खे छोटे ( मिनीइचर ) बटाटे आहेत का? ( विचारायचे कारण म्हणजे येथे असे अगदी पिल्लू बटाटे मिळतात ते आणून प्रोयोग केलला असता ) हो हो छोटे बटाटे वापरा.आणखीन एक सुचना,ते बटाटे दहा मिनिटे आधी उकडून घ्या.मी कच्चेच वापरले. https://youtube.com/shorts/czKsHA-_moE?si=AbPdp7sFcGUTq0jM मला तो फोटो नंतर सापडला.तोपर्यंत आधीच्या रेसिपीनुसार मी छोटे वडे थापले होते.

गवि Fri, 10/18/2024 - 10:41
पदार्थ नवीन आहे. ताई तुम्ही रेसिपी जरा नीट वेळ घेऊन लिहून तपासून मग फायनल करावी अशी विनंती. कांदा लिहायचा राहिला, बटाटे उकडून घ्यावेत हे नंतर कोणी विचारल्यावर सुचवले.. (म्हणजे बहुधा कच्चे बटाटे घातल्याने फारसे चांगले टेक्सचर झाले नसावे).. आंतरजालीय वेगळा फोटो आगोदर आणि शेवटी प्रत्यक्ष बनलेला यात खूप फरक, मधल्या स्टेप्सचे फोटो नाहीत. बारीकहून थोड्या मोठ्या वगैरे असे अंदाज हे प्रथम ट्राय करणाऱ्याला गोंधळात पाडतात. तुमचे पुरवणी प्रतिसाद वाचण्याआधीच कोणी लेखावरून बनवले तर अर्धीकच्ची राहील पाककृती. बघा विचार करून. बाकी नवीन पाककृती शोधून करण्याच्या उत्साहाचे कौतुक आहेच.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे Fri, 10/18/2024 - 10:54
>>>> पदार्थ नवीन आहे. ताई तुम्ही रेसिपी जरा नीट वेळ घेऊन लिहून तपासून मग फायनल करावी अशी विनंती. हे राम... सामान्यपणे जेष्ठ वयस्कर लोक जसे घरा-दारात सारखी कुरकुर करतात त्या स्वरूपाची ही प्रातीनिधिक प्रतिक्रिया. जेष्ठ वयस्कर लोक गप राहुच शकत नाही. आवडली. छान. वाह ! असं प्रोत्साहन येऊच शकत नाही. अवघड हे लोकाचं. ( पळा) -दिलीप बिरुटे

गवि Fri, 10/18/2024 - 11:45
ऑ ? हे कोण बोलले बोला? रंगच फिका झाला, तिखटच अजून हवे होते, फोटोच चांगले आले नाहीत, मांडणी आणखी आकर्षक हवी वगैरे वगैरे सदैव खुसपट काढणारे काही ज्येष्ठ आज हे म्हणत आहेत हे पाहून एक मिपाकर म्हणून ड्वाले पानावले.. इ इ.

Bhakti Fri, 10/18/2024 - 12:30
काय बाई, गवि माझ्याशी का दुश्मनी घेतात ?कोण जाणे? मी जी रेसिपी पाहिली त्यात कच्चेच बटाटे होते,वडेपण आकाराने छोटेच होते.नंतर 'रिसर्च' करून अधिक माहिती मिळाली.त्यात छोटे बटाटे, उकडलेले पण वापरले होते.
बघा विचार करून. बाकी नवीन पाककृती शोधून करण्याच्या उत्साहाचे कौतुक आहेच.
विचार पक्काच आहे. नवनवीन पाकृ देतच राहणार गविकडून कौतुक घेतच राहणार ;)

गवि Fri, 10/18/2024 - 12:40
त्याचे असे आहे की, घरात अमुक एक ही पाककृती करा असे फर्मान , नाही नाही.. विनंतीपत्र दिल्यानंतर जर मागाहून अर्र थोडा कांदा घाला बरं का, आणि बटाटा उकडून घातल्यास अधिक बरा लागेल.. लसूण आधीच घालायला हवा होता.. वगैरे उपसूचनांचे परिशिष्ट जोडू गेल्यास तिकडून आमचा करेक्ट कार्यक्रम होईल अशी भीती असते.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे Fri, 10/18/2024 - 13:00
>>> काय बाई, गवि माझ्याशी का दुश्मनी घेतात ? कोण जाणे ? आत्ता काय बोलू ? तुम्हीच नाही अनेकांच्या खोड्या काढणे चालूच असते. बाकी, माणूस एकदम चांगला. लेखन वाचन समृद्ध, विषय, आशय, जगाकडे पाहण्याची उघड़ी नागडी, निकोप आधुनिक विज्ञानवादी दृष्टी अशा त्यांच्या मिपावरील लेखनाचे अनेक चाहते आहेत मीही एक. आता अधे-मधे कुरकुर करणे, टिकात्मक लिहिणे, वगैरे हे माणूस म्हटलं की चालायचंच. ( ह. घ्या काका ) -दिलीप बिरुटे

गवि Fri, 10/18/2024 - 13:15
धन्यवाद हो सर. ते काही शब्द कामकाजातून वगळल्यास मजकूर वाचायला बरा आहे. बाकी तुमच्याकडून कधी निखळ प्रशंसा ऐकायला आली तर नक्कीच काहीतरी काळेबेरे असल्याचा संशय येतो.

Bhakti Fri, 10/18/2024 - 15:28
गवि(विं)चे म्हणजे आमच्या मातोश्रींसारखे आहे. क्रिटीसाईजच करणार. माझे चांगले लेख पाहणारच नाही,फिरकणार नाही तिकडे :( तरीही माझी जगातली सर्वात आवडती व्यक्ती माझी आई आहे. तुम्ही ज्येष्ठ, उत्तम जाणकार मिपाकर यानिमित्ताने खुप आदर करते _/\_ तुमची टीका कधीच हलक्यात घेणार नाही!

चौकस२१२ Fri, 10/18/2024 - 19:52
गवि , सहमत मीही ह्याच प्रकारचे प्रश्न विचारले पण लोक जसे तुमचं प्रश्नवर टीका करतील तसेच माझ्य प्रश्नवर पण बहुतेक

वामन देशमुख Fri, 11/08/2024 - 12:55
रेसिपी आवडली, नक्की करून पाहीन / अहोंना करायला सांगेन. --- बाकी शर्ले हा शब्द आवडला. पहिल्यांदा ऐकल्यावर लिट्टी-चोखा हा शब्ददेखील आवडला होता.

कंजूस Fri, 11/08/2024 - 20:00
या दिवाळीत मेथी पुरी हा प्रकार केला होता. फार क्वचितच फरसाण वाले हा पदार्थ करून विकतात. आमच्या इथला एक जण करून विकायचा तो दुकान बंद करून गेल्याने तो घरीच केला. पुढच्या आठवड्यात पुन्हा होणार आहे.

अनिता Sat, 11/09/2024 - 03:19
हे नाव आवडले..खूपच दमदार वाटते..अमरीश पुरीच्या आवाजात "वो मेथी के शर्ले लाना जरा" व्वा...:)
असंच स्क्रोल करतांना मेथी के शर्ले दिसले. मेथीची भाजी उत्तर भारतात बटाटा बरोबर खातात हे माहिती होते.पण खास करून जे छोटे बटाटे असतात त्यांच्या बरोबर जालंधर मध्ये थंडीच्या दिवसात हा पदार्थ आवडीने खातात. अ साहित्य एक जुडी निवडलेली मेथीची पान यात काड्या घ्यायच्या नाहीत. तीन मोठे बटाटे आलं, लसूण,मिरची ,जिरे पेस

दुर्ग देवराई - पुन्हा एकदा

प्रचेतस ·

कंजूस गुरुवार, 10/17/2024 - 10:50
सुंदर फोटो. दुर्ग हातवीज घाट भाग भटकायचा राहून गेला आहे. नाणेघाट, चावंड,जीवधन पाहिले आहे. पूरचे मंदिरात गेलो होतो. तिथला पुजारी, बुवा म्हणाला की तो पळू सोनावणे गावचा.पण आता घाट वाटेने येजा करत नाही. एसटीनेच जातो.

प्रचेतस गुरुवार, 10/17/2024 - 18:38
पळू सोनावळे हे कोकणातले गाव. घाटवाटेने इकडे उतरायला दुर्गचे डोणीचे दार ही अवघड वाट तर दार्‍या आणि आंबोली घाट हा मध्यम ते अवघड श्रेणीच्या घाटवाटा आहेत, नाणेघाटाने इकडे उतरणे लांब पडते. सोनावळे नावाचे गाव घाटमाथ्यावर आहे जे इंगळूण घाटाच्या आधी लागते.

प्रचेतस Fri, 10/18/2024 - 13:26
हो, ती गणपती गडद लेणी. डोणीच्या दराने उतरून ती पाहता येतात किंवा पळू सोनावणे मार्गाने सोपी चढाई करुन बघता येतात.

टर्मीनेटर गुरुवार, 10/17/2024 - 11:48
काही कौटुंबिक कारणांमुळे ह्यावर्षीच्या पावसाळ्यात खुपच कमी फिरतां आले आणि शिरस्त्याप्रमाणे सह्याद्रीच्या निसर्ग सौंदर्याचा तर अजिबात आस्वाद घेता आला नाही. ह्या आणि आधीच्या लेखातले सुंदर सुंदर फोटोज पाहिल्यावर ती कमी पूर्ण होऊन मन प्रसन्न झाले!

राजेंद्र मेहेंदळे Fri, 10/18/2024 - 11:12
प्रचि पाहुन एकदम गारेगार वाटले बघा!! आणि तुमच्या भटकंतीचा हेवा सुद्धा वाटला. जर मध्यम अवघड श्रेणीतली भटकंती असेल तर जाउया का एखाद्या विकांताला परत? एक दिवसात पुणे ते पुणे करता येईल असे अंतर आहे का?

प्रचेतस Fri, 10/18/2024 - 13:30
भटकंती अगदी सोप्या श्रेणीची आहे. जुन्नरवरुन हातवीजला सकाळी साडेदहा आणि दुपारी ४ वाजता एसटी आहे (वेळापत्रक तपासून घ्यावे लागेल), दुर्गवाडीला उतरुन ३ किमीची पायपीट करुन इकडे जाता येते, स्वतःचे वाहन असल्यास थेट दुर्ग देवराईपर्यंत पोहोचता येते. मात्र ह्यात ढाकोबा अंतर्भूत केला तर मात्र भरपूर पायपीट आणि डोंगरदर्‍या चढा उतराव्या लागतात.
एक दिवसात पुणे ते पुणे करता येईल असे अंतर आहे का?
स्वतःच्या वाहनाने गेलात तर संध्याकाळी ४/५ वाजेपर्यंत परत येता येते.

श्वेता२४ Sun, 10/20/2024 - 16:10
वॉलपेपर म्हणून लावावेत असे अप्रतिम सुंदर फोटोज आहेत. मन अगदी प्रसन्न झाले.

हेम Wed, 11/13/2024 - 20:56
आम्ही 15 दिवसांपूर्वीच खूटेदार घाट चढाई - दुर्ग माथा - ढाकोबा माथा- दाऱ्या घाट उतराई अशी एक दिवसीय भटकंती केली.. जांभळी कारवी पूर्ण भरात फुललेली होती. खूटेदार चढताना अक्षरश: अंगावर कारवीची फुले टपटपत होती. सर्वत्र सडा होता. अविस्मरणीय!

प्रचेतस गुरुवार, 11/14/2024 - 06:36
एकाच दिवसात खुटे दार, दुर्ग, ढाकोबा, दाऱ्या म्हणजे एकदमच मोठी आणि दमदार भटकंती केलीस की. आम्ही गेलो तेव्हा कारवीला बहर अगदी कमी होता.

कंजूस गुरुवार, 10/17/2024 - 10:50
सुंदर फोटो. दुर्ग हातवीज घाट भाग भटकायचा राहून गेला आहे. नाणेघाट, चावंड,जीवधन पाहिले आहे. पूरचे मंदिरात गेलो होतो. तिथला पुजारी, बुवा म्हणाला की तो पळू सोनावणे गावचा.पण आता घाट वाटेने येजा करत नाही. एसटीनेच जातो.

प्रचेतस गुरुवार, 10/17/2024 - 18:38
पळू सोनावळे हे कोकणातले गाव. घाटवाटेने इकडे उतरायला दुर्गचे डोणीचे दार ही अवघड वाट तर दार्‍या आणि आंबोली घाट हा मध्यम ते अवघड श्रेणीच्या घाटवाटा आहेत, नाणेघाटाने इकडे उतरणे लांब पडते. सोनावळे नावाचे गाव घाटमाथ्यावर आहे जे इंगळूण घाटाच्या आधी लागते.

प्रचेतस Fri, 10/18/2024 - 13:26
हो, ती गणपती गडद लेणी. डोणीच्या दराने उतरून ती पाहता येतात किंवा पळू सोनावणे मार्गाने सोपी चढाई करुन बघता येतात.

टर्मीनेटर गुरुवार, 10/17/2024 - 11:48
काही कौटुंबिक कारणांमुळे ह्यावर्षीच्या पावसाळ्यात खुपच कमी फिरतां आले आणि शिरस्त्याप्रमाणे सह्याद्रीच्या निसर्ग सौंदर्याचा तर अजिबात आस्वाद घेता आला नाही. ह्या आणि आधीच्या लेखातले सुंदर सुंदर फोटोज पाहिल्यावर ती कमी पूर्ण होऊन मन प्रसन्न झाले!

राजेंद्र मेहेंदळे Fri, 10/18/2024 - 11:12
प्रचि पाहुन एकदम गारेगार वाटले बघा!! आणि तुमच्या भटकंतीचा हेवा सुद्धा वाटला. जर मध्यम अवघड श्रेणीतली भटकंती असेल तर जाउया का एखाद्या विकांताला परत? एक दिवसात पुणे ते पुणे करता येईल असे अंतर आहे का?

प्रचेतस Fri, 10/18/2024 - 13:30
भटकंती अगदी सोप्या श्रेणीची आहे. जुन्नरवरुन हातवीजला सकाळी साडेदहा आणि दुपारी ४ वाजता एसटी आहे (वेळापत्रक तपासून घ्यावे लागेल), दुर्गवाडीला उतरुन ३ किमीची पायपीट करुन इकडे जाता येते, स्वतःचे वाहन असल्यास थेट दुर्ग देवराईपर्यंत पोहोचता येते. मात्र ह्यात ढाकोबा अंतर्भूत केला तर मात्र भरपूर पायपीट आणि डोंगरदर्‍या चढा उतराव्या लागतात.
एक दिवसात पुणे ते पुणे करता येईल असे अंतर आहे का?
स्वतःच्या वाहनाने गेलात तर संध्याकाळी ४/५ वाजेपर्यंत परत येता येते.

श्वेता२४ Sun, 10/20/2024 - 16:10
वॉलपेपर म्हणून लावावेत असे अप्रतिम सुंदर फोटोज आहेत. मन अगदी प्रसन्न झाले.

हेम Wed, 11/13/2024 - 20:56
आम्ही 15 दिवसांपूर्वीच खूटेदार घाट चढाई - दुर्ग माथा - ढाकोबा माथा- दाऱ्या घाट उतराई अशी एक दिवसीय भटकंती केली.. जांभळी कारवी पूर्ण भरात फुललेली होती. खूटेदार चढताना अक्षरश: अंगावर कारवीची फुले टपटपत होती. सर्वत्र सडा होता. अविस्मरणीय!

प्रचेतस गुरुवार, 11/14/2024 - 06:36
एकाच दिवसात खुटे दार, दुर्ग, ढाकोबा, दाऱ्या म्हणजे एकदमच मोठी आणि दमदार भटकंती केलीस की. आम्ही गेलो तेव्हा कारवीला बहर अगदी कमी होता.
सप्टेंबरच्या मध्यात जोरदार पावसात आंबे-हातविज, दुर्ग देवराईची भटकंती करुन आलो होतो, जेमतेम ३ आठवड्यात परत एकदा ऑक्टोबरच्या सुरुवातीलाच नाणेघाटात जाण्यास निघालो. जुन्नर सोडलं पण काय वाटलं कुणास ठाऊस, ऐनवेळी आपटाळ्यावरुन नाणेघाटासाठी उजवी मारण्याऐवजी सरळ आंबोलीच्या रस्त्याला लागलो. आणि दुर्गवाडीस जाण्यासाठी निघालो. ह्यावेळी सोनावळेच्या आधीच्या फाट्यावरुन जाण्याऐवजी थोडं सरळ पुढे जाऊन उच्छिलवरुन भिवडे बु.
Subscribe to