मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

बाकरवडी

इशा१२३ ·
नमस्कार मंडळी! सर्वांना दिवाळीच्या खूप खूप शुभेच्छा! सगळ्यांकडे दिवाळीची तयारी झाली असेलच. दिवाळीचा फराळ काय काय बनवलात? लाडू, करंजी, चकली, शंकरपाळे, चिरोटे, अनारसे असतातच, पण एखादा नवीन पदार्थ केला जातोच. या वेळेस मी केलीये बाकरवडी! तशा पुण्यात चितळे मामा, हलवाई काका, जोशी अशा अनेक चवीच्या बाकरवड्या मिळतात.

एस 21/10/2014 - 16:19
पाकृच्या फोटोतील कोंथिंबिरीचे पान पाहिले की आमच्या मनात वेगळीच चलबिचल होते. नको त्या आठवणी! बाकी बाकरवडी हा एकदम आवडता प्रकार! कोणी करून खायला घातल्यास किती बरं होईल! बोलवा रे बोलवा मला जरा!

प्रभाकर पेठकर 21/10/2014 - 16:35
दिवाळी फराळातील वेगळेपण फार आवडलं. कधी बनविलेल्या नाहीत आता ह्या पाककृती बरहुकूम प्रयत्न केला पाहिजे.

तुषार काळभोर 21/10/2014 - 17:26
पण प्रचंड नाजूक व निगुतीने करायचा पदार्थ आहे, त्यामुळे आमच्या घरी कधी ट्राय केला गेला नव्हता. हे दाखवून प्रयत्न करण्याविषयी सुचवता येईल.

स्वाती दिनेश 22/10/2014 - 15:46
मस्त दिसतेय.. वेगळी कृती! वाफवून घ्यायची कृती माहित नव्हती.. अशा प्रकाराने करुन बघेन वेळ झाला की.. स्वाती

इशा१२३ 23/10/2014 - 13:40
सगळ्यांचे खुप आभार.नक्की करून बघा.=) :smile: एक लिहायचे राहिले.हेच सारण आवरणासाठी भिजवलेल्या गोळ्याच्या पुर्‍या लाटून त्यात भरून चौकोनी बंद करायचे आणि तळायचे छान दिड तयार होतात.

दिपक.कुवेत 26/10/2014 - 18:58
फोटो अगदि तोंपासू आलेत. फोटोवरुन बाकरवड्या अत्यंत खमंग आणि खुशखुशीत झाल्या असणार ह्यात वाद नाहि. पण काहि ठिकाणी पारी/पोळीला चिंचेची आंबट-गोड चटणी लावून मग सारण पसरवतात ना? शीवाय वड्या डायरेक्ट तळल्याचं एकीवात आहे. वाफवल्याने काय होतं?

इशा१२३ 05/11/2014 - 16:07
पारिला आंबट-गोड चटणी लावतात किंवा सारणात थोडी आमचुर पावडर घालतात.चवीत थोडा फरक पडतो.मी वापरलेली नाहिये.पण वापरायला हरकत नाहि.छान लागेल. वड्या वाफवल्याने जास्त टिकतात.आणि तळताना सट्ट्या होत नाहित.(उलगडत नाहित् आणि सारण बाहेर येत नाहि)

पैसा 08/11/2014 - 11:10
हा प्रकार घरी करता येतो हे तुझ्यामुळे कळले! मस्त सादरीकरण!

एस 21/10/2014 - 16:19
पाकृच्या फोटोतील कोंथिंबिरीचे पान पाहिले की आमच्या मनात वेगळीच चलबिचल होते. नको त्या आठवणी! बाकी बाकरवडी हा एकदम आवडता प्रकार! कोणी करून खायला घातल्यास किती बरं होईल! बोलवा रे बोलवा मला जरा!

प्रभाकर पेठकर 21/10/2014 - 16:35
दिवाळी फराळातील वेगळेपण फार आवडलं. कधी बनविलेल्या नाहीत आता ह्या पाककृती बरहुकूम प्रयत्न केला पाहिजे.

तुषार काळभोर 21/10/2014 - 17:26
पण प्रचंड नाजूक व निगुतीने करायचा पदार्थ आहे, त्यामुळे आमच्या घरी कधी ट्राय केला गेला नव्हता. हे दाखवून प्रयत्न करण्याविषयी सुचवता येईल.

स्वाती दिनेश 22/10/2014 - 15:46
मस्त दिसतेय.. वेगळी कृती! वाफवून घ्यायची कृती माहित नव्हती.. अशा प्रकाराने करुन बघेन वेळ झाला की.. स्वाती

इशा१२३ 23/10/2014 - 13:40
सगळ्यांचे खुप आभार.नक्की करून बघा.=) :smile: एक लिहायचे राहिले.हेच सारण आवरणासाठी भिजवलेल्या गोळ्याच्या पुर्‍या लाटून त्यात भरून चौकोनी बंद करायचे आणि तळायचे छान दिड तयार होतात.

दिपक.कुवेत 26/10/2014 - 18:58
फोटो अगदि तोंपासू आलेत. फोटोवरुन बाकरवड्या अत्यंत खमंग आणि खुशखुशीत झाल्या असणार ह्यात वाद नाहि. पण काहि ठिकाणी पारी/पोळीला चिंचेची आंबट-गोड चटणी लावून मग सारण पसरवतात ना? शीवाय वड्या डायरेक्ट तळल्याचं एकीवात आहे. वाफवल्याने काय होतं?

इशा१२३ 05/11/2014 - 16:07
पारिला आंबट-गोड चटणी लावतात किंवा सारणात थोडी आमचुर पावडर घालतात.चवीत थोडा फरक पडतो.मी वापरलेली नाहिये.पण वापरायला हरकत नाहि.छान लागेल. वड्या वाफवल्याने जास्त टिकतात.आणि तळताना सट्ट्या होत नाहित.(उलगडत नाहित् आणि सारण बाहेर येत नाहि)

पैसा 08/11/2014 - 11:10
हा प्रकार घरी करता येतो हे तुझ्यामुळे कळले! मस्त सादरीकरण!

एक पणती

एस ·
     "इथे येताना अजिबात माज करायचा नाही. कोण कधी घोडा काढून डोक्याला लावेल हे सांगता येत नाही. इथे सगळे असेच येडझवे येतात. कुणाचा धक्का लागला, काहीही झालं तरी आपलीच चूक असल्यासारखं गुपचाप पुढे निघून जायचं. कुणाशी काही बोलायला जाऊ नकोस. काही अडचण आली तर सरळ मला फोन लावायचा. मी येतोच."

सस्नेह 21/10/2014 - 19:08
हेच म्हणते त्या पणतीला प्रज्वलित करणार्याला शतशत सलाम !

प्रभाकर पेठकर 21/10/2014 - 16:29
अतिशय हृदयस्पर्शी कथा. काल्पनिक असली तरी विचारांना खिळवून ठेवणारी. विचार प्रवर्तक. अगदी मनापासून आनंद होणे म्हणजे काय हे त्या क्षणी अनुभवत होतो. गर्दीच्या लोंढ्याबरोबर मीही तसाच खाली ढकलला जात होतो, पण नजर सतत निलोफरकडेच होती. माझ्याही चेहर्‍यावर हसू उमटले. फलाटावर आल्याची जाणीव झाल्यावर परत एकदा वरती मान करून पाहिले. ती आता गर्दीबरोबर वरती चालली होती. तिची छोकरी आईच्या कडेवरून मागे वळून आता माझ्याकडेच पाहत होती. मला पाहून तिने हलकेच हात हलवला आणि पलिकडे अदृश्य झाली. काही बोलायची गरजच नव्हती. शब्देवीणच कळलं होतं, एक पणती छानपैकी तेवू लागली होती. कथेच्या अत्युच्य स्थानी डोळ्यात पाणी तरारले. आनंदाने आणि कष्टप्रद यश अक्षरशः खेचून आणणार्‍या भगीरथ प्रयत्नांना सलाम म्हणूनही.

मित्रहो 21/10/2014 - 20:13
खूप छान कथा. शेवट खूप सुंदर. काल्पनिक असला तरी शेवट सुंदर. आशावाद मग तो कुणाच्याही जीवनात का असे ना हा लागतोच.

बहुगुणी 21/10/2014 - 20:48
तुम्ही लाख म्हणाल 'संपूर्ण काल्पनिक', पण कथनातला जिवंत प्रवाहीपणा 'वास्तविक अनुभव आहे' असं सुचवेल इतकं सुंदर लेखन झालंय. आणि असलंही काल्पनिक, तरी ज्या कुणा 'सरां'वर बेतलेली कथा आहे, त्यांना, त्यांच्या धडपडीला सलाम! शेवट अप्रतिम, दिवाळी उजळून टाकणारा!

सखी 21/10/2014 - 22:45
सुरेख कथा - अजुन शब्द सुचत नाही. टकांळा न करता पूर्ण केल्याबद्द्ल धन्यवाद.

सुहास झेले 22/10/2014 - 01:23
सुंदर... !! बहुगुणी म्हणतात तसेच कथा "काल्पनिक" जरी असली, तरी तिला वास्तविक जिवंत प्रवाहीपणा आहे. प्रत्येक शब्दागणिक तो जाणवतोय. सिंपली सुपर्ब :)

मुक्त विहारि 22/10/2014 - 08:30
....मी ईस्टला जाण्यासाठी ओव्हरब्रिज पकडला. हे शहर अनोळखीपणा फार काळ चालवून घेत नाही. तुम्ही फार लवकर इथल्या गतीबरोबर धावू लागता. नॉनस्टॉप. जबरदस्त.... मस्त.... आवडले....

विशाखा पाटील 22/10/2014 - 10:18
कथा आवडली. reportage आणि ललित ह्यांचं मिश्रण उत्तम झाल्यामुळे काल्पनिक आहे हे शेवटपर्यंत लक्षात येत नाही.

चौकटराजा 22/10/2014 - 10:35
"तिथलं" वातावरण उदास करणारं- समस्या अंधारात पणती लावणारा - संघर्ष. कुणातरी एकीचा का होईना उत्कर्ष - नाट्य अशी महत्वाची तीन मूल्ये असलेली कोणतीही कथा यशस्वी व स्मरणीय होते. ते इथं जमलंय !

पैसा 22/10/2014 - 14:03
काल्पनिक कथांनाही सत्यात काहीतरी आधार असला तर त्या अशा जिवंत खर्‍याखुर्‍या वाटतात! अंधारात एकतरी पणती तेवणे गरजेचे. नाहीतर जगणं अशक्य होईल.

एस 24/10/2014 - 13:06
     माधुरी विनायक, स्नेहांकिता, मधुरा देशपांडे, इनिगोय, नितिन पाठे, प्रभाकर पेठकर, रेवती, मित्रहो, बहुगुणी, उगा काहितरीच, सखी, सुहास झेले, अजया, खटपट्या, सानिकास्वप्निल, मुक्त विहारि, विशाखा पाटील, सौंदाळा, चौकटराजा, वल्ली, पैसा, वेल्लाभट, सविता००१, पिलीयन रायडर, Maharani, जुइ, इस्पीकचा एक्का, रामपुरी, प्रीत-मोहर, भृशुंडी, जेपी... आणि सर्व वाचकांना मनापासून धन्यवाद. काहींनी खरड करूनही आवर्जून कौतुक केले त्याबद्दलही आभार.      कथा कदाचित सूचनेत लिहिलंय तशी संपूर्ण काल्पनिक नसावी असे वाटले तर त्याबद्दल लेखनाचा संवेदनशील विषय पाहता दोन शब्द लिहिणे अनुचित ठरणार नाही. हे कथाबीज गेल्या कित्येक वर्षांपासून मनात घोळत होते. हेच नाही तर अशी अनेक कथाबीजे अजूनही अमूर्तच राहिली आहेत. मिपा दिवाळीअंकाच्या निमित्ताने निदान एक कथा लिहून पूर्ण केली. कथा संपादकांना पाठवताना थोडी धाकधूक होती. ह्या विषयावरील कथा दिवाळीअंकासारख्या प्रसन्नपणाची अपेक्षा असणार्‍या ठिकाणी कितपत योग्य ठरेल, कथेचा समावेश अंकात होईल का, तिचे स्वागत कसे होईल अशी शंका मनात होती. शेवटी म्हटलं, आपण आपले काम केले आहे. बाकी जे ठरवले जाईल ते पाहूया. तसे मी मेल करताना लिहिलेही होते. त्यावर मिपा संपादकांचा रिप्लाय आला की हे दिवाळी अंकात नाही घ्यायचं तर काय घ्यायचं? त्यामुळे ही कथा दिवाळीअंकात छापल्याबद्दल त्यांचे आभार. तसेच अंक प्रकाशित झाल्यावर कथा आवर्जून वाचून ती आवडल्याचे कळवणार्‍यांचेही मनापासून आभार.      असं म्हणता येईल की There is nothing completely imaginary and nothing completely real in literature as an art form. मग कुणी अगदी सायन्स फिक्शन लिहीत असेल किंवा अमूर्त अध्यात्मिक अनुभव असेल. त्याची कल्पनाशक्ती ही अनुभवपरीघाच्या फार दूर जाऊ शकत नाही. किंवा एक अदृश्य धागा तिथे उपस्थित असतोच. अर्थात ते अनुभवविश्व हे साहित्यकाराचे स्वतःचे असावे असे नसते. त्याच पद्धतीने वास्तवात एकमेकांशी संबंध नसलेल्या प्रेरणाही एकत्र गुंफून काही वेळा त्यातून वेगळीच रचना करता येते. डॉक्युमेंटरी किंवा रिपोर्ताज प्रकारात संबंधित विषयाची As is प्रकाराने ओळख करून द्यायची असते. Fiction मध्ये बर्‍याचदा असे धागे हे वास्तवातून दूर भरकटलेले आणि तरीही कुठेतरी वास्तवाशी जुळलेले आणि एकमेकांत गुंफलेले असू शकतात. प्रस्तुत कथा काहीशी अशाच प्रकारात मोडते.      ही कथा मला व्यक्तिशः तितकीशी आवडली नाही कारण खूपच फिल्मी झालीय. मूळ कथाबीज हे दुःखद शेवटाचं होतं. दिवाळीअंकासाठी उत्सवी अंक असल्यामुळे दुःखी, सणाच्या दृष्टीने अप्रिय, किळसवाणे, मृत्यूशी संबंधित, थेट ट्रॅजेडीने भरलेले असे प्रकार योग्य ठरले नसते. त्यामुळे मूळ कथाबीजातली बरीच टोकदार वळणे, काही प्रसंग, वर्णने बदलावी लागली. त्याचबरोबर शेवटही. शेवट काहीतरी सकारात्मक होणार हे ठरल्यावर मग आधीच्या भागात तसे बदल झाले. मूळ प्रेमकथेऐवजी शिक्षक आणि विद्यार्थिनी आली. शेवटचा सुखद धक्का अधिक ठळक होण्यासाठी त्यांचा संपर्क तुटणे आवश्यक होते. मग त्यासाठी अरूणभाईचे पात्र दूर जाणे आणि संपर्काचे दुवे तुटण्यासाठी शिक्षकाचे पात्र मग पांढरपेशी मध्यमवर्गीय दाखवणे क्रमप्राप्त ठरले. मग ती एनजीओ भ्रष्ट दाखवणे वगैरे बाबी आल्या. अरूणभाईंचे पात्र हे अशाच काही चळवळींमध्ये भेटलेल्या वेगवेगळ्या लोकांपासून प्रेरणा घेऊन केले आहे. एकजण परदेशातली नोकरी सोडून माहितीपटाच्या क्षेत्रात उतरलेला, एक तिकडे मेळघाटात कुठेतरी काम करणारा, अशा बर्‍याच प्रेरणांवरून अरूणभाईची व्यक्तिरेखा साकारली. कथेच्या सुरुवातीला जो तरूणपणी त्या रस्त्याने चुकून आल्यामुळे बसलेला सांस्कृतिक धक्का आहे तो अनुभव माझा स्वतःचा. तेव्हापासूनच ह्या स्त्रियांबद्दल एक प्रकारची कणव कुठेतरी खोल बसली असावी. नंतर या क्षेत्रात काम करणार्‍या काही स्वयंसेवी संस्थांचे कार्यही पाहिले. काही चित्रपट, माहितीपट, मुद्रितमाध्यमातले लेख, इत्यादी अनेक प्रकाराने ह्यासंबंधीची माहिती माझ्याकडे जमा होत राहिली. त्यात 'त्या कोवळ्या फुलांचा बाजार पाहिला मी...' ह्या कवी अनिल कांबळे यांच्या गझलेचा मला अंतर्मुख करण्यात फार मोठा वाटा होता. शिवाजीनगर स्टेशनला एक संस्था रस्त्यावरील मुलांच्या प्रश्नांवर काम करते. अशी मुलेही आजूबाजूला नेहमी पहात होतो. माझ्या अशाच अनुभवांतून अशा कथाबीजांच्या प्रेरणा कुठेतरी जन्मत गेल्या. त्यातील पात्रे, घटना ह्या काल्पनिक असतात. अर्थात कुठेतरी त्यांचा संबंध वास्तवातील प्रेरणांशी जोडलेला असतोच. पण म्हणून कथेतील पात्रे जशीच्या तशी कुठेतरी अस्तित्त्वात असतील असे समजणे चुकीचे ठरेल.      शिकवण्यातील ती भागाकाराची गंमत बर्‍याच वर्षांपूर्वी एका प्रौढशिक्षण वर्गाला शिकवत असताना थोड्या वेगळ्या पद्धतीने घडली होती. तेव्हा प्रौढसाक्षरता आणि सामाजिक वनीकरणासारखे सरकारी उपक्रम जोरात असत. हल्ली मागमूसही दिसत नाही. असो. मग अशाच काही घटनांचा समावेश कथेत थोड्या वेगळ्या पद्धतीने केला. ह्या हलक्याफुलक्या घटनेने कथेत निर्माण झालेला ताण हलका करण्याचे काम केले. त्याचबरोबर 'सब का हिसाब' ह्या ट्विस्टने वाचकांना पुन्हा धक्का देत बरेच काही सुचवण्याचेही जमून गेले. सांगायचा मुद्दा हा आहे की, हे सगळे वर्णन प्रत्ययकारी जरी वाटत असले तरी ते सगळे खरे आहे असे नाही. उदा. निलोफरच्या माडीचे वर्णन हे काल्पनिकच आहे. मी अशा वस्तीत कधी इकडून तिकडे जाण्यापलिकडे गेलो नाही. निलोफरचे पात्र तर संपूर्णपणे काल्पनिक. तिचे वर्णन मात्र रेल्वेप्रवासात पाहिलेल्या एका हैदराबादी मुस्लिम मुलीवरून घेतले. अशा खूपशा बाबी काल्पनिक असल्या तरी कथेत चपखलपणे बसल्यामुले खर्‍या वाटल्या. अजूनही अशी अनेक कथाबीजे मनात रेंगाळताहेत. कधीतरी मूर्त स्वरूप देईन त्यांना. एक परितक्त्या स्त्रीची ससेहोलपट आहे. एक असेच करपलेले बालपण आहे. एक नक्षली आणि पोलिस यांच्यात भरडलेले जोडपे आहे. पाहूयात.      जाताजाता अनिल कांबळेंची ती प्रसिद्ध गझल देत आहे - त्या कोवळ्या फुलांचा बाजार पाहिला मी पैशांत भावनेचा व्यापार पाहिला मी अंधार वेदनांनी आक्रंदतो तरीही नजरेत वासनेचा शृंगार पाहिला मी रस्ते उन्हात न्हाले सगळीकडे परंतु वस्तीतूनी दिव्यांच्या अंधार पाहिला मी थोडा उजेड ज्याला मागावयास गेलो तो सूर्यही जरासा लाचार पाहिला मी बाहेर सभ्यतेचे गातात गोडवे जे वेश्‍यागृहात त्यांचा दरबार पाहिला मी      - कवी अनिल कांबळे

पैसा 24/10/2014 - 14:31
प्रतिसादही कथेसारखाच आवडला! अशा कथांचे शेवट बहुशः कथांमधेच सुखान्त दाखवता येतात. प्रत्यक्षात निराशा, वैफल्य अपयश हेच त्यात पडणार्‍यांच्या नशिबी येतं. अनाहितामधे 'कथा' या कथेचा शेवट दुहेरी दु:खान्त होणं त्या कथेला बहुतांशी अपरिहार्य होतं, पण तसा शेवट करू नका, असंच तेव्हाही काहीजणींनी म्हटलं. आता कथा संपवताना तेच लक्षात घेऊन मग राहिलेले तपशील लिहिले. गेल्या वर्षी ती कथा खूप नाट्यपूर्ण आणि दु:खी वळणावर उभी असताना त्यात लिहायचं थांबवलं होतं आणि कदाचित या प्रश्नामुळेच की कथा दु:खान्त करावी का, कोणाला पुढे लिहायचा धीरही होत नव्हता. कदाचित शेवट सुखान्त केल्यामुळे या दोन्ही कथा जरा स्वप्नाळू वाटतील, पण असं एखादं स्वप्न जगण्यासाठी आवश्यकच असतं!

एस 24/10/2014 - 16:39
पण असं एखादं स्वप्न जगण्यासाठी आवश्यकच असतं!
अगदी बरोबर. वास्तवातही सगळंच अंधारमय असतं असं नाही. कुठे काही पणत्या तेवायची धडपड करत असतात. अशाच काही पणत्यांना ही कथा समर्पित आहे.

प्रभाकर पेठकर 24/10/2014 - 17:34
ही कथा मला व्यक्तिशः तितकीशी आवडली नाही कारण खूपच फिल्मी झालीय. मूळ कथाबीज हे दुःखद शेवटाचं होतं. दिवाळीअंकासाठी उत्सवी अंक असल्यामुळे दुःखी, सणाच्या दृष्टीने अप्रिय, किळसवाणे, मृत्यूशी संबंधित, थेट ट्रॅजेडीने भरलेले असे प्रकार योग्य ठरले नसते. त्यामुळे मूळ कथाबीजातली बरीच टोकदार वळणे, काही प्रसंग, वर्णने बदलावी लागली. त्याचबरोबर शेवटही. शेवट काहीतरी सकारात्मक होणार हे ठरल्यावर मग आधीच्या भागात तसे बदल झाले. मूळ प्रेमकथेऐवजी शिक्षक आणि विद्यार्थिनी आली. शेवटचा सुखद धक्का अधिक ठळक होण्यासाठी त्यांचा संपर्क तुटणे आवश्यक होते. मग त्यासाठी अरूणभाईचे पात्र दूर जाणे आणि संपर्काचे दुवे तुटण्यासाठी शिक्षकाचे पात्र मग पांढरपेशी मध्यमवर्गीय दाखवणे क्रमप्राप्त ठरले. मग ती एनजीओ भ्रष्ट दाखवणे वगैरे बाबी आल्या. अरूणभाईंचे पात्र हे अशाच काही चळवळींमध्ये भेटलेल्या वेगवेगळ्या लोकांपासून प्रेरणा घेऊन केले आहे. एकजण परदेशातली नोकरी सोडून माहितीपटाच्या क्षेत्रात उतरलेला, एक तिकडे मेळघाटात कुठेतरी काम करणारा, अशा बर्‍याच प्रेरणांवरून अरूणभाईची व्यक्तिरेखा साकारली. एव्हढ्या चांगल्या कथेचे चव्हाट्यावर केलेले पोस्टमॉर्टम काही आवडले नाही. कथेने जो परिणाम साधला होता तो अम्मळ पातळ झाल्यासारखा वाटला. असो. मर्जी लेखकाची.

एस 24/10/2014 - 17:48
ही सत्यकथा नाही हे सिद्ध करणे आवश्यक वाटले. उगाच कुणाचा गैरसमज नको. आणि दुसरे असे की अशाच पद्धतीचे कार्य करणार्‍या काही खर्‍या संस्था/व्यक्ती किंवा स्त्रियांकडे ही कथा वाचून कुणी त्यांच्याशी संबंध जोडू नये हे कारण जास्त महत्त्वाचं होतं. कथेचा परिणाम विस्कळीत झाला तरी चालेल. पण खर्‍या व्यक्तींना त्याचा त्रास व्हायला नकोय. मला व्यक्तिशः कसले नावबिव कमवायचे नाही लेखकबिखक म्हणून. केवळ काही अनुभव खूप तीव्रतेने शब्दबद्ध करावेसे वाटले म्हणून लिहिलंय. मला ह्यापेक्षा जास्त काही सांगता येणार नाही. कृपया उमजून घ्यावे ही विनंती.

डॉ सुहास म्हात्रे 24/10/2014 - 23:55
कथेइतकाच हा प्रतिसादही आवडला. चांगल्या लिखाणामागचे मनोव्यापार ही नेहमीच कुतुहलाची गोष्ट वाटत राहिली आहे. कथेच्या शेवटामुळे ती जास्त आकर्षक झाली आहे असे वाटले. कथेतल्या परिस्थितीच्या विखुरलेले तुकड्यांतून जीवन परत जुळवण्याचे काम झाले असले तरच ती एखाद्या पणतीची कथा बनते... अन्यथा एखादा करूण माहितीपट होण्याचीच जास्त शक्यता. (मला स्वतःला परिस्थितीला शरण जावून कुढत बसणे अथवा मनाची फुका समज घालण्यापेक्षा परिस्थितीशी सामना करणे जास्त योग्य वाटते, यामुळे माझे वरचे मत बनले असावे.)

उल्का 07/06/2016 - 06:50
अप्रतिम कथा. तुमचा प्रतिसाद वाचून कळलं की मूळ संकल्पना बदलून गुरू-शिष्या आणि सुखद शेवट केलात ते पण त्यामुळे कथा एका वेगळ्याच उंचीवर पोहोचली. आणि हो सगळ्यांना वाटलं तेच म्हणेन की शेवटचा खुलासा वाचेपर्यंत मलाही हा सत्यानुभव वाटत होता. असे वाटणे ही एक तुमच्या कथेला मिळालेली दादच आहे. तुमचे उर्वरित लेखन/कथा सवडीने नक्की वाचणार. पुढील लेखनास शुभेच्छा! :)

प्रास 24/10/2014 - 19:04
कथा आवडली. एक नोंद. 'वास्तव असलेल्याची कथा लिहिण्यापेक्षा कथेमध्ये वास्तवता असल्याची भावना निर्माण करणारं लेखन अधिक ताकदवान असतं.' तूर्तास इतकंच....

सस्नेह 27/10/2014 - 10:20
'
वास्तव असलेल्याची कथा लिहिण्यापेक्षा कथेमध्ये वास्तवता असल्याची भावना निर्माण करणारं लेखन अधिक ताकदवान असतं
+100

स्पंदना 27/10/2014 - 06:43
रेवाक्का सारखंच मलाही प्रतिसाद देण शक्य नाही. ख्युप वर्षापौर्वी मुंबईत खैरानी रोद ला एका रात्री एक अशीच सजलेली स्त्री रिक्षात बसताना पह्यली होती. जे जिव्हारी भिडल होतं अन आहे ते हे...की आत बसण्यापुर्ब्वी थबकलेली तिची पावलं. ते तिच क्षणभरच रेंगाळण बरच काही सांगुन गेलं त्या क्षणी.

निओ 18/05/2016 - 01:25
शेवटी शर्टाचा पांढरेपणा जपून थोडाफार झाडू मारायला मिळणार असेल आणि त्याबदल्यात आपल्या 'सर्कल' मध्ये सामाजिक कार्यकर्ता म्हणून मिरवून घेता येत असेल तर आपण तयार असतोच ना. ...या सारखी अनेक वाक्ये आवडली खूप छान लिहिलं आहे.

सस्नेह 21/10/2014 - 19:08
हेच म्हणते त्या पणतीला प्रज्वलित करणार्याला शतशत सलाम !

प्रभाकर पेठकर 21/10/2014 - 16:29
अतिशय हृदयस्पर्शी कथा. काल्पनिक असली तरी विचारांना खिळवून ठेवणारी. विचार प्रवर्तक. अगदी मनापासून आनंद होणे म्हणजे काय हे त्या क्षणी अनुभवत होतो. गर्दीच्या लोंढ्याबरोबर मीही तसाच खाली ढकलला जात होतो, पण नजर सतत निलोफरकडेच होती. माझ्याही चेहर्‍यावर हसू उमटले. फलाटावर आल्याची जाणीव झाल्यावर परत एकदा वरती मान करून पाहिले. ती आता गर्दीबरोबर वरती चालली होती. तिची छोकरी आईच्या कडेवरून मागे वळून आता माझ्याकडेच पाहत होती. मला पाहून तिने हलकेच हात हलवला आणि पलिकडे अदृश्य झाली. काही बोलायची गरजच नव्हती. शब्देवीणच कळलं होतं, एक पणती छानपैकी तेवू लागली होती. कथेच्या अत्युच्य स्थानी डोळ्यात पाणी तरारले. आनंदाने आणि कष्टप्रद यश अक्षरशः खेचून आणणार्‍या भगीरथ प्रयत्नांना सलाम म्हणूनही.

मित्रहो 21/10/2014 - 20:13
खूप छान कथा. शेवट खूप सुंदर. काल्पनिक असला तरी शेवट सुंदर. आशावाद मग तो कुणाच्याही जीवनात का असे ना हा लागतोच.

बहुगुणी 21/10/2014 - 20:48
तुम्ही लाख म्हणाल 'संपूर्ण काल्पनिक', पण कथनातला जिवंत प्रवाहीपणा 'वास्तविक अनुभव आहे' असं सुचवेल इतकं सुंदर लेखन झालंय. आणि असलंही काल्पनिक, तरी ज्या कुणा 'सरां'वर बेतलेली कथा आहे, त्यांना, त्यांच्या धडपडीला सलाम! शेवट अप्रतिम, दिवाळी उजळून टाकणारा!

सखी 21/10/2014 - 22:45
सुरेख कथा - अजुन शब्द सुचत नाही. टकांळा न करता पूर्ण केल्याबद्द्ल धन्यवाद.

सुहास झेले 22/10/2014 - 01:23
सुंदर... !! बहुगुणी म्हणतात तसेच कथा "काल्पनिक" जरी असली, तरी तिला वास्तविक जिवंत प्रवाहीपणा आहे. प्रत्येक शब्दागणिक तो जाणवतोय. सिंपली सुपर्ब :)

मुक्त विहारि 22/10/2014 - 08:30
....मी ईस्टला जाण्यासाठी ओव्हरब्रिज पकडला. हे शहर अनोळखीपणा फार काळ चालवून घेत नाही. तुम्ही फार लवकर इथल्या गतीबरोबर धावू लागता. नॉनस्टॉप. जबरदस्त.... मस्त.... आवडले....

विशाखा पाटील 22/10/2014 - 10:18
कथा आवडली. reportage आणि ललित ह्यांचं मिश्रण उत्तम झाल्यामुळे काल्पनिक आहे हे शेवटपर्यंत लक्षात येत नाही.

चौकटराजा 22/10/2014 - 10:35
"तिथलं" वातावरण उदास करणारं- समस्या अंधारात पणती लावणारा - संघर्ष. कुणातरी एकीचा का होईना उत्कर्ष - नाट्य अशी महत्वाची तीन मूल्ये असलेली कोणतीही कथा यशस्वी व स्मरणीय होते. ते इथं जमलंय !

पैसा 22/10/2014 - 14:03
काल्पनिक कथांनाही सत्यात काहीतरी आधार असला तर त्या अशा जिवंत खर्‍याखुर्‍या वाटतात! अंधारात एकतरी पणती तेवणे गरजेचे. नाहीतर जगणं अशक्य होईल.

एस 24/10/2014 - 13:06
     माधुरी विनायक, स्नेहांकिता, मधुरा देशपांडे, इनिगोय, नितिन पाठे, प्रभाकर पेठकर, रेवती, मित्रहो, बहुगुणी, उगा काहितरीच, सखी, सुहास झेले, अजया, खटपट्या, सानिकास्वप्निल, मुक्त विहारि, विशाखा पाटील, सौंदाळा, चौकटराजा, वल्ली, पैसा, वेल्लाभट, सविता००१, पिलीयन रायडर, Maharani, जुइ, इस्पीकचा एक्का, रामपुरी, प्रीत-मोहर, भृशुंडी, जेपी... आणि सर्व वाचकांना मनापासून धन्यवाद. काहींनी खरड करूनही आवर्जून कौतुक केले त्याबद्दलही आभार.      कथा कदाचित सूचनेत लिहिलंय तशी संपूर्ण काल्पनिक नसावी असे वाटले तर त्याबद्दल लेखनाचा संवेदनशील विषय पाहता दोन शब्द लिहिणे अनुचित ठरणार नाही. हे कथाबीज गेल्या कित्येक वर्षांपासून मनात घोळत होते. हेच नाही तर अशी अनेक कथाबीजे अजूनही अमूर्तच राहिली आहेत. मिपा दिवाळीअंकाच्या निमित्ताने निदान एक कथा लिहून पूर्ण केली. कथा संपादकांना पाठवताना थोडी धाकधूक होती. ह्या विषयावरील कथा दिवाळीअंकासारख्या प्रसन्नपणाची अपेक्षा असणार्‍या ठिकाणी कितपत योग्य ठरेल, कथेचा समावेश अंकात होईल का, तिचे स्वागत कसे होईल अशी शंका मनात होती. शेवटी म्हटलं, आपण आपले काम केले आहे. बाकी जे ठरवले जाईल ते पाहूया. तसे मी मेल करताना लिहिलेही होते. त्यावर मिपा संपादकांचा रिप्लाय आला की हे दिवाळी अंकात नाही घ्यायचं तर काय घ्यायचं? त्यामुळे ही कथा दिवाळीअंकात छापल्याबद्दल त्यांचे आभार. तसेच अंक प्रकाशित झाल्यावर कथा आवर्जून वाचून ती आवडल्याचे कळवणार्‍यांचेही मनापासून आभार.      असं म्हणता येईल की There is nothing completely imaginary and nothing completely real in literature as an art form. मग कुणी अगदी सायन्स फिक्शन लिहीत असेल किंवा अमूर्त अध्यात्मिक अनुभव असेल. त्याची कल्पनाशक्ती ही अनुभवपरीघाच्या फार दूर जाऊ शकत नाही. किंवा एक अदृश्य धागा तिथे उपस्थित असतोच. अर्थात ते अनुभवविश्व हे साहित्यकाराचे स्वतःचे असावे असे नसते. त्याच पद्धतीने वास्तवात एकमेकांशी संबंध नसलेल्या प्रेरणाही एकत्र गुंफून काही वेळा त्यातून वेगळीच रचना करता येते. डॉक्युमेंटरी किंवा रिपोर्ताज प्रकारात संबंधित विषयाची As is प्रकाराने ओळख करून द्यायची असते. Fiction मध्ये बर्‍याचदा असे धागे हे वास्तवातून दूर भरकटलेले आणि तरीही कुठेतरी वास्तवाशी जुळलेले आणि एकमेकांत गुंफलेले असू शकतात. प्रस्तुत कथा काहीशी अशाच प्रकारात मोडते.      ही कथा मला व्यक्तिशः तितकीशी आवडली नाही कारण खूपच फिल्मी झालीय. मूळ कथाबीज हे दुःखद शेवटाचं होतं. दिवाळीअंकासाठी उत्सवी अंक असल्यामुळे दुःखी, सणाच्या दृष्टीने अप्रिय, किळसवाणे, मृत्यूशी संबंधित, थेट ट्रॅजेडीने भरलेले असे प्रकार योग्य ठरले नसते. त्यामुळे मूळ कथाबीजातली बरीच टोकदार वळणे, काही प्रसंग, वर्णने बदलावी लागली. त्याचबरोबर शेवटही. शेवट काहीतरी सकारात्मक होणार हे ठरल्यावर मग आधीच्या भागात तसे बदल झाले. मूळ प्रेमकथेऐवजी शिक्षक आणि विद्यार्थिनी आली. शेवटचा सुखद धक्का अधिक ठळक होण्यासाठी त्यांचा संपर्क तुटणे आवश्यक होते. मग त्यासाठी अरूणभाईचे पात्र दूर जाणे आणि संपर्काचे दुवे तुटण्यासाठी शिक्षकाचे पात्र मग पांढरपेशी मध्यमवर्गीय दाखवणे क्रमप्राप्त ठरले. मग ती एनजीओ भ्रष्ट दाखवणे वगैरे बाबी आल्या. अरूणभाईंचे पात्र हे अशाच काही चळवळींमध्ये भेटलेल्या वेगवेगळ्या लोकांपासून प्रेरणा घेऊन केले आहे. एकजण परदेशातली नोकरी सोडून माहितीपटाच्या क्षेत्रात उतरलेला, एक तिकडे मेळघाटात कुठेतरी काम करणारा, अशा बर्‍याच प्रेरणांवरून अरूणभाईची व्यक्तिरेखा साकारली. कथेच्या सुरुवातीला जो तरूणपणी त्या रस्त्याने चुकून आल्यामुळे बसलेला सांस्कृतिक धक्का आहे तो अनुभव माझा स्वतःचा. तेव्हापासूनच ह्या स्त्रियांबद्दल एक प्रकारची कणव कुठेतरी खोल बसली असावी. नंतर या क्षेत्रात काम करणार्‍या काही स्वयंसेवी संस्थांचे कार्यही पाहिले. काही चित्रपट, माहितीपट, मुद्रितमाध्यमातले लेख, इत्यादी अनेक प्रकाराने ह्यासंबंधीची माहिती माझ्याकडे जमा होत राहिली. त्यात 'त्या कोवळ्या फुलांचा बाजार पाहिला मी...' ह्या कवी अनिल कांबळे यांच्या गझलेचा मला अंतर्मुख करण्यात फार मोठा वाटा होता. शिवाजीनगर स्टेशनला एक संस्था रस्त्यावरील मुलांच्या प्रश्नांवर काम करते. अशी मुलेही आजूबाजूला नेहमी पहात होतो. माझ्या अशाच अनुभवांतून अशा कथाबीजांच्या प्रेरणा कुठेतरी जन्मत गेल्या. त्यातील पात्रे, घटना ह्या काल्पनिक असतात. अर्थात कुठेतरी त्यांचा संबंध वास्तवातील प्रेरणांशी जोडलेला असतोच. पण म्हणून कथेतील पात्रे जशीच्या तशी कुठेतरी अस्तित्त्वात असतील असे समजणे चुकीचे ठरेल.      शिकवण्यातील ती भागाकाराची गंमत बर्‍याच वर्षांपूर्वी एका प्रौढशिक्षण वर्गाला शिकवत असताना थोड्या वेगळ्या पद्धतीने घडली होती. तेव्हा प्रौढसाक्षरता आणि सामाजिक वनीकरणासारखे सरकारी उपक्रम जोरात असत. हल्ली मागमूसही दिसत नाही. असो. मग अशाच काही घटनांचा समावेश कथेत थोड्या वेगळ्या पद्धतीने केला. ह्या हलक्याफुलक्या घटनेने कथेत निर्माण झालेला ताण हलका करण्याचे काम केले. त्याचबरोबर 'सब का हिसाब' ह्या ट्विस्टने वाचकांना पुन्हा धक्का देत बरेच काही सुचवण्याचेही जमून गेले. सांगायचा मुद्दा हा आहे की, हे सगळे वर्णन प्रत्ययकारी जरी वाटत असले तरी ते सगळे खरे आहे असे नाही. उदा. निलोफरच्या माडीचे वर्णन हे काल्पनिकच आहे. मी अशा वस्तीत कधी इकडून तिकडे जाण्यापलिकडे गेलो नाही. निलोफरचे पात्र तर संपूर्णपणे काल्पनिक. तिचे वर्णन मात्र रेल्वेप्रवासात पाहिलेल्या एका हैदराबादी मुस्लिम मुलीवरून घेतले. अशा खूपशा बाबी काल्पनिक असल्या तरी कथेत चपखलपणे बसल्यामुले खर्‍या वाटल्या. अजूनही अशी अनेक कथाबीजे मनात रेंगाळताहेत. कधीतरी मूर्त स्वरूप देईन त्यांना. एक परितक्त्या स्त्रीची ससेहोलपट आहे. एक असेच करपलेले बालपण आहे. एक नक्षली आणि पोलिस यांच्यात भरडलेले जोडपे आहे. पाहूयात.      जाताजाता अनिल कांबळेंची ती प्रसिद्ध गझल देत आहे - त्या कोवळ्या फुलांचा बाजार पाहिला मी पैशांत भावनेचा व्यापार पाहिला मी अंधार वेदनांनी आक्रंदतो तरीही नजरेत वासनेचा शृंगार पाहिला मी रस्ते उन्हात न्हाले सगळीकडे परंतु वस्तीतूनी दिव्यांच्या अंधार पाहिला मी थोडा उजेड ज्याला मागावयास गेलो तो सूर्यही जरासा लाचार पाहिला मी बाहेर सभ्यतेचे गातात गोडवे जे वेश्‍यागृहात त्यांचा दरबार पाहिला मी      - कवी अनिल कांबळे

पैसा 24/10/2014 - 14:31
प्रतिसादही कथेसारखाच आवडला! अशा कथांचे शेवट बहुशः कथांमधेच सुखान्त दाखवता येतात. प्रत्यक्षात निराशा, वैफल्य अपयश हेच त्यात पडणार्‍यांच्या नशिबी येतं. अनाहितामधे 'कथा' या कथेचा शेवट दुहेरी दु:खान्त होणं त्या कथेला बहुतांशी अपरिहार्य होतं, पण तसा शेवट करू नका, असंच तेव्हाही काहीजणींनी म्हटलं. आता कथा संपवताना तेच लक्षात घेऊन मग राहिलेले तपशील लिहिले. गेल्या वर्षी ती कथा खूप नाट्यपूर्ण आणि दु:खी वळणावर उभी असताना त्यात लिहायचं थांबवलं होतं आणि कदाचित या प्रश्नामुळेच की कथा दु:खान्त करावी का, कोणाला पुढे लिहायचा धीरही होत नव्हता. कदाचित शेवट सुखान्त केल्यामुळे या दोन्ही कथा जरा स्वप्नाळू वाटतील, पण असं एखादं स्वप्न जगण्यासाठी आवश्यकच असतं!

एस 24/10/2014 - 16:39
पण असं एखादं स्वप्न जगण्यासाठी आवश्यकच असतं!
अगदी बरोबर. वास्तवातही सगळंच अंधारमय असतं असं नाही. कुठे काही पणत्या तेवायची धडपड करत असतात. अशाच काही पणत्यांना ही कथा समर्पित आहे.

प्रभाकर पेठकर 24/10/2014 - 17:34
ही कथा मला व्यक्तिशः तितकीशी आवडली नाही कारण खूपच फिल्मी झालीय. मूळ कथाबीज हे दुःखद शेवटाचं होतं. दिवाळीअंकासाठी उत्सवी अंक असल्यामुळे दुःखी, सणाच्या दृष्टीने अप्रिय, किळसवाणे, मृत्यूशी संबंधित, थेट ट्रॅजेडीने भरलेले असे प्रकार योग्य ठरले नसते. त्यामुळे मूळ कथाबीजातली बरीच टोकदार वळणे, काही प्रसंग, वर्णने बदलावी लागली. त्याचबरोबर शेवटही. शेवट काहीतरी सकारात्मक होणार हे ठरल्यावर मग आधीच्या भागात तसे बदल झाले. मूळ प्रेमकथेऐवजी शिक्षक आणि विद्यार्थिनी आली. शेवटचा सुखद धक्का अधिक ठळक होण्यासाठी त्यांचा संपर्क तुटणे आवश्यक होते. मग त्यासाठी अरूणभाईचे पात्र दूर जाणे आणि संपर्काचे दुवे तुटण्यासाठी शिक्षकाचे पात्र मग पांढरपेशी मध्यमवर्गीय दाखवणे क्रमप्राप्त ठरले. मग ती एनजीओ भ्रष्ट दाखवणे वगैरे बाबी आल्या. अरूणभाईंचे पात्र हे अशाच काही चळवळींमध्ये भेटलेल्या वेगवेगळ्या लोकांपासून प्रेरणा घेऊन केले आहे. एकजण परदेशातली नोकरी सोडून माहितीपटाच्या क्षेत्रात उतरलेला, एक तिकडे मेळघाटात कुठेतरी काम करणारा, अशा बर्‍याच प्रेरणांवरून अरूणभाईची व्यक्तिरेखा साकारली. एव्हढ्या चांगल्या कथेचे चव्हाट्यावर केलेले पोस्टमॉर्टम काही आवडले नाही. कथेने जो परिणाम साधला होता तो अम्मळ पातळ झाल्यासारखा वाटला. असो. मर्जी लेखकाची.

एस 24/10/2014 - 17:48
ही सत्यकथा नाही हे सिद्ध करणे आवश्यक वाटले. उगाच कुणाचा गैरसमज नको. आणि दुसरे असे की अशाच पद्धतीचे कार्य करणार्‍या काही खर्‍या संस्था/व्यक्ती किंवा स्त्रियांकडे ही कथा वाचून कुणी त्यांच्याशी संबंध जोडू नये हे कारण जास्त महत्त्वाचं होतं. कथेचा परिणाम विस्कळीत झाला तरी चालेल. पण खर्‍या व्यक्तींना त्याचा त्रास व्हायला नकोय. मला व्यक्तिशः कसले नावबिव कमवायचे नाही लेखकबिखक म्हणून. केवळ काही अनुभव खूप तीव्रतेने शब्दबद्ध करावेसे वाटले म्हणून लिहिलंय. मला ह्यापेक्षा जास्त काही सांगता येणार नाही. कृपया उमजून घ्यावे ही विनंती.

डॉ सुहास म्हात्रे 24/10/2014 - 23:55
कथेइतकाच हा प्रतिसादही आवडला. चांगल्या लिखाणामागचे मनोव्यापार ही नेहमीच कुतुहलाची गोष्ट वाटत राहिली आहे. कथेच्या शेवटामुळे ती जास्त आकर्षक झाली आहे असे वाटले. कथेतल्या परिस्थितीच्या विखुरलेले तुकड्यांतून जीवन परत जुळवण्याचे काम झाले असले तरच ती एखाद्या पणतीची कथा बनते... अन्यथा एखादा करूण माहितीपट होण्याचीच जास्त शक्यता. (मला स्वतःला परिस्थितीला शरण जावून कुढत बसणे अथवा मनाची फुका समज घालण्यापेक्षा परिस्थितीशी सामना करणे जास्त योग्य वाटते, यामुळे माझे वरचे मत बनले असावे.)

उल्का 07/06/2016 - 06:50
अप्रतिम कथा. तुमचा प्रतिसाद वाचून कळलं की मूळ संकल्पना बदलून गुरू-शिष्या आणि सुखद शेवट केलात ते पण त्यामुळे कथा एका वेगळ्याच उंचीवर पोहोचली. आणि हो सगळ्यांना वाटलं तेच म्हणेन की शेवटचा खुलासा वाचेपर्यंत मलाही हा सत्यानुभव वाटत होता. असे वाटणे ही एक तुमच्या कथेला मिळालेली दादच आहे. तुमचे उर्वरित लेखन/कथा सवडीने नक्की वाचणार. पुढील लेखनास शुभेच्छा! :)

प्रास 24/10/2014 - 19:04
कथा आवडली. एक नोंद. 'वास्तव असलेल्याची कथा लिहिण्यापेक्षा कथेमध्ये वास्तवता असल्याची भावना निर्माण करणारं लेखन अधिक ताकदवान असतं.' तूर्तास इतकंच....

सस्नेह 27/10/2014 - 10:20
'
वास्तव असलेल्याची कथा लिहिण्यापेक्षा कथेमध्ये वास्तवता असल्याची भावना निर्माण करणारं लेखन अधिक ताकदवान असतं
+100

स्पंदना 27/10/2014 - 06:43
रेवाक्का सारखंच मलाही प्रतिसाद देण शक्य नाही. ख्युप वर्षापौर्वी मुंबईत खैरानी रोद ला एका रात्री एक अशीच सजलेली स्त्री रिक्षात बसताना पह्यली होती. जे जिव्हारी भिडल होतं अन आहे ते हे...की आत बसण्यापुर्ब्वी थबकलेली तिची पावलं. ते तिच क्षणभरच रेंगाळण बरच काही सांगुन गेलं त्या क्षणी.

निओ 18/05/2016 - 01:25
शेवटी शर्टाचा पांढरेपणा जपून थोडाफार झाडू मारायला मिळणार असेल आणि त्याबदल्यात आपल्या 'सर्कल' मध्ये सामाजिक कार्यकर्ता म्हणून मिरवून घेता येत असेल तर आपण तयार असतोच ना. ...या सारखी अनेक वाक्ये आवडली खूप छान लिहिलं आहे.

आनंद १

असंका ·
. कंफ्युज्ड अकौंटंट

प्रभाकर पेठकर 21/10/2014 - 16:00
'आनंदा'ला असलेली निष्पाप आणि निरागस बैठक राहून राहून ह्या चित्राकडे लक्ष आकर्षित करते आहे.

असंका 11/11/2014 - 17:34
मी 'दिवाळी अंक -२०१४' हे धागे आत्ताच पाहिले....माझ्या मुलीचा हा फोटो माझ्या वडलांनी काढलेला आहे. आपणा सर्व कौतुक करणार्‍यांचे मनापासून आभार!!

प्रभाकर पेठकर 21/10/2014 - 16:00
'आनंदा'ला असलेली निष्पाप आणि निरागस बैठक राहून राहून ह्या चित्राकडे लक्ष आकर्षित करते आहे.

असंका 11/11/2014 - 17:34
मी 'दिवाळी अंक -२०१४' हे धागे आत्ताच पाहिले....माझ्या मुलीचा हा फोटो माझ्या वडलांनी काढलेला आहे. आपणा सर्व कौतुक करणार्‍यांचे मनापासून आभार!!

लागली कुणाला कुणाची उचकी; ह्याला का त्याला ? लाजू नको, लाजू नको !

माहितगार ·

जेपी 19/10/2014 - 20:40
बास का ? हम जहाँ खडे होते हय लाईन वहींसे शुरु होती हय. हांय हांय SSSSSS हांय

जेपी 19/10/2014 - 20:40
बास का ? हम जहाँ खडे होते हय लाईन वहींसे शुरु होती हय. हांय हांय SSSSSS हांय
:मूळ गीत: मला लागली कुणाची उचकी (चित्रपट: पिंजरा गीतकार- जगदीश खेबूडकर ) या मूळ गीताचे गीतकार आणि रसिकांची सादर माफी मागून. व प्रेरणा आलि आलि सुगि, म्हणून चालले बिगि बिगि गोष्ट जाहीर ना सांगण्याजोगि ! कुनी त्या चिन्हावर मारली टिचकी लागली कुणाला कुणाची उचकी कुणाला गं कुणाला ? ह्याला का त्याला ?
राजकारण
लावणी
सांत्वना
हास्य

ज्याचे त्याला कळले

वेल्लाभट ·

विवेकपटाईत 19/10/2014 - 19:56
१४४ आणि १४४ वर राजी झाले असते तर आज शिवसेनेला १०० जागा किमान मिळाल्या असत्या, कदाचित उद्धव ठाकरे यांना मुख्यमंत्री पद ही मिळण्याची संभावना झाली असती. चुकीचे सल्लागार मिळाले कि असेच होते. आता भा ज प ला समर्थन देण्या व्यतरिक्त दुसरे काही करता येणे शक्य नाही, अन्यथा पार्टी फुटण्याची शक्यता नाकारता येणार नाही. मिळेल ते गोड मानून पदरात टाकावे लागेल. एवढेच नव्हे तर युती टिकली तर पुढील निवडणूकीत ११७ जागा आनंदाने स्वीकार कराव्या लागतील. स्वतच्या पायावर कुल्हाडी मारणे म्हणजे हेच.

विवेकपटाईत 19/10/2014 - 19:56
१४४ आणि १४४ वर राजी झाले असते तर आज शिवसेनेला १०० जागा किमान मिळाल्या असत्या, कदाचित उद्धव ठाकरे यांना मुख्यमंत्री पद ही मिळण्याची संभावना झाली असती. चुकीचे सल्लागार मिळाले कि असेच होते. आता भा ज प ला समर्थन देण्या व्यतरिक्त दुसरे काही करता येणे शक्य नाही, अन्यथा पार्टी फुटण्याची शक्यता नाकारता येणार नाही. मिळेल ते गोड मानून पदरात टाकावे लागेल. एवढेच नव्हे तर युती टिकली तर पुढील निवडणूकीत ११७ जागा आनंदाने स्वीकार कराव्या लागतील. स्वतच्या पायावर कुल्हाडी मारणे म्हणजे हेच.
शिलेदार धारातीर्थी बालेकिल्ले ढळले कोण किती पाण्यात आहे ज्याचे त्याला कळले तरातरा निघालेले पुन्हा मागे वळले कोण किती पाण्यात आहे ज्याचे त्याला कळले बेघर होतील आता जे पंधरा वर्ष रुळले कोण किती पाण्यात आहे ज्याचे त्याला कळले पीळ बघूया जाईल का सुंभ मात्र जळले कोण किती पाण्यात आहे ज्याचे त्याला कळले शुभ्र कपड्यांमागचे रंग खरे उजळले कोण किती पाण्यात आहे ज्याचे त्याला कळले आहे नव्याची आशा संकट परी ना टळले कोण किती पाण्यात आहे ज्याचे त्याला कळले मतदाराचे कौतुक की कर्तव्य त्याला कळले कोण किती पाण्यात आहे ज्याचे त्याला कळले - अ ज ओक
कविता
साहित्यिक
समाज
जीवनमान
राजकारण

मांद्यपर्वातील भैरवी

अवतार ·

अवतार 19/10/2014 - 18:44
म्हणून तर कवीचे नाव (विदाऊट) ट्रेस ठेवले आहे. त्याचे काय आहे, हे बऱ्याच वर्षांपूर्वी ग्रेस वाचला तेव्हाच लिहिले होते. आज इथे लिहावेसे वाटले म्हणून लिहिले एवढेच. हे अत्यंत फालतू दर्जाचे काव्य आहे. त्यात काहीही अर्थ नाही हे माहिती आहेच. तेव्हा वाहवा मिळण्याची अपेक्षाच नाही.

संजय क्षीरसागर 19/10/2014 - 20:47
हे अत्यंत फालतू दर्जाचे काव्य आहे
तर या विडंबनाबद्दल माझं मत व्यक्त करतो : अत्यंत गलिच्छ आणि हिणकस. त्यामुळे या प्रयत्नांना दाद तर सोडाच, साधी सौंदर्यदृष्टी सुद्धा नाही.

पिंपातला उंदीर 19/10/2014 - 21:28
काहि लोक कळो ना कळो प्रत्येक धाग्यावर लोकाना बेशर्म (माफ करा बेशर्त) सल्ले देत अस्तातच कि. चालयचच

पैसा 19/10/2014 - 19:16
क्या बात है! >>>>>>सूर्यास्ताच्या साक्षीने वणवा पेटवतो आज ओल्या जखमेवर आता का सुटली आहे खाज?>>>>> भळभळणार्‍या भयकारी जखमांना ज्या विलक्षण ताकदीने भरजरी भाषेची भगवी वस्त्रे घालून ज्या नज़ाकतीने सादर केले आहे त्याला नजीकच्या भूतकाळात तोड नाही. >>>>>गोठून भावना गेल्या अन मेंदू झाला फ्रीज !>>>>> इथे तर भव्य भीषण भावनांना ममतेचा ओलावा मिळून त्यांचे दही झाल्याची साक्षात्कारी अनुभूती आली. >>>मी उद्या निघालो आहे पोचेन कालपर्यंत !>>>> क्या बात है! जियो मामू!! शुभास्ते पंथान: संतु!! (अवांतर: या कवितीचे माहीत नाही, पण या प्रतिसादाचा अर्थ लावणार्‍याला अक्षरी दहा रुपयांचे बक्षीस झाईर करत आहे. स्वत:च्या जबाबदारीवर अर्थ लावावा आणि मला पटला तर स्वखर्चाने गोव्याला येऊन बक्षीस घेऊन जावे.)

पिलीयन रायडर 20/10/2014 - 11:20
मिपावर सध्या हे नक्की काय चाललंय त्याची मला कल्पना नाही.. पण जर ग्रेसच्या कवितांचे विडंबन करायचा प्रयत्न चालु असेल तर कीव वाटली.. ...ग्रेसच्या कविता दुर्बोध आहेतच... पण त्या लोकांना कळत नाहीत म्हणुन टाकाऊ निश्चित होत नाहीत.. कळत नसल्या, पटत नसल्या तर त्याच्या वाटेलाच जाऊ नका.. सोप्पं आहे.. ..स्कोर सेटलिंग चालु आहे का? असेलही कदाचित... पण त्यात ग्रेसला ओढण्याचा नतद्रष्ट्पणा करु नकात... आणि ह्या कवितेचा एकंदरितच ग्रेसशी काही संबंध नाही असं म्हणणं असेल तर एक कविता म्हणुन ठिकच आहे...

संजय क्षीरसागर 20/10/2014 - 11:31
ग्रेसच्या कविता दुर्बोध आहेतच... पण त्या लोकांना कळत नाहीत म्हणुन टाकाऊ निश्चित होत नाहीत.. कळत नसल्या, पटत नसल्या तर त्याच्या वाटेलाच जाऊ नका.. सोप्पं आहे..
स्कोर सेटलिंग चालु आहे का? असेलही कदाचित
देअर यू आर पिरा ! लेखन विचारांची अभिव्यक्ती आहे, त्यामुळे आडात तेच पोहोर्‍यात येणार. तस्मात, अशा प्रकारचं विडंबन आणि त्याला प्रोत्साहन देणार्‍यांच्या सौंदर्यदृष्टीची कल्पना न केलेलीच बरी.

अवतार 20/10/2014 - 20:29
खुद्द पु.ल. देशपांडे यांनी देखील केले आहे (आणि ते ह्या विडंबनापेक्षा अधिक जहाल आहे). विडंबन करणे म्हणजे नतद्रष्टपणा नव्हे. ग्रेसच्या कविता वाचणे मी बऱ्याच वर्षांपूर्वी सोडून दिले आहे. ग्रेसच्या काही कविता मला आवडतात. बऱ्याच आवडत नाहीत. त्यांच्या शब्दांतील गूढत्व हे समजण्यापेक्षा अनुभवणे महत्वाचे आहे. ग्रेसने माझ्या आयुष्यातील काही क्षण उजळून टाकले हे मी विसरू शकत नाही. त्यामुळे ग्रेसविषयी मला आदर नाही असे समजण्याची चूक कृपया करू नये. प्रतिभा, मग ती कोणाचीही असली तरी मला त्याविषयी कायमच आदर वाटत आला आहे. प्रस्तुत विडंबन हे ग्रेसच्या प्रतिभेचे नसून त्यांच्या शैलीचे आहे. महान प्रतिभेचे विडंबन करण्याइतकी प्रतिभा आपल्यापाशी नाही हे कबूल करायला काही प्रतिभा लागत नाही. मुळात मी हे बऱ्याच वर्षांपूर्वी निव्वळ टाइमपास म्हणून लिहिले होते. आज इथे टाकावेसे वाटले म्हणून टाकले. त्याला गलिच्छ, हिणकस म्हटले काय किंवा नतद्रष्टपणा म्हटले काय, माझ्या भावना (खरोखरच) दुखावल्या जाणार नाहीत. त्याउप्परही जर हा धागा अश्लाघ्य किंवा नतद्रष्ट वाटत असेल तर उडवून टाकायला देखील माझी हरकत नाही. धन्यवाद.

संजय क्षीरसागर 20/10/2014 - 21:17
ग्रेसच्या कवितेचं पुलंनी केलेलं विडंबन इथे द्याल का? ते हसवून जाईल. ग्रेसचा नांवासकट उपमर्द करत कुठेही असा ओंगळपणा आणणार नाही. तस्मात, युक्तीवाद फेल आहे. पुढे म्हटलंय `प्रस्तुत विडंबन हे ग्रेसच्या `प्रतिभेचे' नसून त्यांच्या `शैलीचे' आहे'. ते शैलीवर हुकूमत असणार्‍याचं काम आहे. (आणि जो `पुलंनी केलेलं विडंबन' वाचेलं, तो असलं दु:साहस करु धजणारच नाही).
त्याउप्परही जर हा धागा अश्लाघ्य किंवा नतद्रष्ट वाटत असेल तर उडवून टाकायला देखील माझी हरकत नाही.
अभिनंदन! स्वतः बरोबर प्रशंसकांनाही चपराक हाणल्याबद्दल!

संजय क्षीरसागर 20/10/2014 - 22:32
म्हणून सांगवं लागतंय. अशी विडंबनं झाली नाहीत तर याप्रकारचे धागे मी उघडत देखिल नाही. तस्मात, असे प्रयत्न पुन्हा होणार नाहीत याची दक्षता घ्या. धागा प्रकाशित झाल्यावर (आणि त्याचा बाजा वाजल्यावर) सदस्यानं, तो `मागे घ्यावा अशी विनंती करणं' हे दुसर्‍यांदा झालं आहे.

अवतार 20/10/2014 - 22:17
ते हसवून जाईल
हे विडंबन देखील ज्यांना हसवायचे त्यांना हसवून गेलेच आहे. तुम्हाला ते ओंगळ, गलिच्छ, हिणकस.... कसेही वाटले तरी मला त्याने शष्प फरक पडत नाही!
ते शैलीवर हुकूमत असणार्‍याचं काम आहे.
शैलीवर हुकुमत कोणाची आहे हे ठरवण्याचे सर्वाधिकार साहित्य परिषदेने तुमच्याकडे दिल्याचे लेखी पुरावे असल्यास ते कृपया इथे प्रसिद्ध करावेत.
स्वतः बरोबर प्रशंसकांनाही चपराक हाणल्याबद्दल!
बाकी तुमची नेमकी कोणत्या शैलीवर हुकुमत आहे ते ह्यातून दिसत आहेच! सुज्ञांस अधिक सांगणे न लगे! पण तुम्हाला प्रत्येक वेळी अधिक सांगावे लागते ह्यातच सर्व आले !

संजय क्षीरसागर 20/10/2014 - 22:48
जर हा धागा अश्लाघ्य किंवा नतद्रष्ट वाटत असेल तर उडवून टाकायला देखील माझी हरकत नाही
यातच सगळं आलंय! आता सारवासारवीचा उपयोग नाही.

अवतार 20/10/2014 - 23:01
:)) तुम्हाला हा धागा उडवण्याची एवढीच घाई असेल तर तुम्हीच उडवून टाका ! तसेच मिपावर कोणी, काय आणि कसे लिहावे याची एक संक्षीस्मृती प्रसिद्ध करा !

संजय क्षीरसागर 21/10/2014 - 11:51
तस्मात, स्वतःचा गोंधळ स्वतःलाच निस्तरावा लागतो. बाकी हौसच असेल तर`स्मृती' स्वतःची तयार करावी. माझी संहिता आहे: कुणाचीही खोडी काढण्यात मला काहीही रस नाही, पण (शक्यतो) पंगा घेऊ नका.

अवतार 21/10/2014 - 13:24
आणि मिन्नतवारी करणे ह्यात फरक असतो हे ठाऊक नसणारी व्यक्ती विरळाच! धागा उडवण्याची घाई तुम्हालाच आहे. म्हणून म्हटले उडवून टाका. जमत नसेल तर उगाच पंगा घेऊ नका.

संजय क्षीरसागर 21/10/2014 - 13:44
मी काय पंगा घेणार? तुम्हीच धागा काढलायं आणि उडवायला सांगतायं. त्यातून सुरुवातीला तुम्ही स्वतःच्या पोस्टबद्दल म्हटलंय :
हे अत्यंत फालतू दर्जाचे काव्य आहे
तिथेच विषय संपलायं.

पिलीयन रायडर 21/10/2014 - 09:12
तुम्ही हे विडंबन कधी आणि कोणत्या भावनेनी केलं हे मला माहिती असण्याचं कारण नव्हतं.. पण सध्या मिपावर यत्र तत्र सर्वत्र ग्रेसच्या कवितांवर चर्चा करण्याचे (आणि त्या निमित्ताने त्या कवितांची टर उडवण्याचे..) पेव फुटले आहे.. त्यात तुमचा धागा आल्यावर जो व्हायचा तोच समज झाला.. त्यामुळेच तुमच्या प्रयत्नाला मी नतद्रष्ट्पणा म्हणाले.. विडंबन करणे ह्या प्रकाराला नव्हेच.. पुलंनी निश्चितच टर उडवणयसाठी विडंबन केले नसणार... शिवाय पुलंच उदाहरण देत आहात म्हणुन सांगते की तुमचा प्रयत्न फारच तोकडा पडला आहे. प्रतिभावंत माणसाचा आदर वाटायलाच हवा.. तरीही तुम्हाला ग्रेसच्या प्रतिभेचा आदर वाटतो हे वाचुन आनंद झाला.. तुम्हाला दुखवायचे काहीच कारण माझ्यापाशी नाही... पण तरीही माझ्या प्रतिक्रियेने तुम्ही दुखावले गेला नाहीत हे वाचुन बरं वाटलं... (बाकी मी कुठेही गलिच्छ, हिणकस किंवा अश्लाघ्य वगैरे शब्द वापरलेले नाहीत हे रेकॉर्डसाठी सांगुन ठेवते..) हा धागा रहावा की उडवावा हा माझा प्रश्न नाही.. तुम्ही ग्रेसच्या कवितांचं काय करावं हा ही माझा प्रश्न नाही.. मी तुमच्या कवितेवर फक्त माझं मत व्यक्त केलं..

अवतार 21/10/2014 - 12:57
तुमचा प्रयत्न फारच तोकडा पडला आहे.
मान्य. मीच सर्वश्रेष्ठ आहे असा माझा दावा नाही. पण पुलंच्या ज्या पुस्तकात हे विडंबन आहे त्याचे नावच "खिल्ली" आहे. ज्यांच्या प्रतिभेविषयी आदर वाटतो त्यांची प्रत्येक कृती आवडलीच पाहिजे असे मला वाटत नाही. तसेच त्यांची टोपी उडवल्याने फार मोठा अपमान होतो असेही मला वाटत नाही. मुळात माझ्या ह्या कवितेविषयी फार नाजुक भावना नाहीत. त्यामुळे त्यावर कसेही मत व्यक्त केले तरी मला फारसा फरक पडत नाही. तरीही केवळ गैरसमज होऊ नये म्हणून लिहिले. प्रतिक्रियेबद्दल धन्यवाद.

पैसा 21/10/2014 - 15:01
विडंबनाच्या निमित्ताने माझे चार पैशे. १) जगाची विभागणी ग्रेस समजणारा आणि न समजणारा किंवा ग्रेस आवडणारा आणि ग्रेस न आवडणारा या दोनच कंपूत झालेली नाही. या दोन्ही प्रकारांशी देणेघेणे नसणारा एक फारच मोठ्ठा वर्ग अस्तित्वात आहे. २) जे लिखाण वाचून कोणाच्याही ओठावर एक इंच का होईना हसू येईल ते लिखाण मी यशस्वी समजते. ३) ग्रेस ही कोणाच्या मालकीची वस्तू नव्हे. किंबहुना कोणत्याच लेखकावर किंवा त्याच्या लिखाणावर कोणीच हक्क सांगू नये. (इथे हक्क म्हणजे कॉपीराईट नव्हे.) त्यामुळे कोणाचेही विडंबन झाले म्हणून अस्वस्थ व्हायचे काही कारण नाही. ४) अल्लाची चित्रे काढली म्हणून चित्रकाराच्या मरणाचा फतवा काढणारी तालिबानी वृत्ती, किंवा एम एफ हुसेन मेला ते बरे झाले म्हणणारी वृत्ती आणि ग्रेसचे विडंबन करू नये म्हणणारी वृत्ती यात मला तत्त्वतः काही फरक दिसत नाही. ५) ग्रेसचे विडंबन फक्त पुलंनीच करावे असं म्हणणं असेल तर लता आणि आशा यांच्यानंतर सिनेमातली गाणी बंद करायला हवी होती. आपल्या आवडत्या लेखक कलाकाराचे इतकेही दैवतीकरण आणि अस्मिता प्रदर्शन करायची काय्येक जरूरी नाही. ही माझी वैयक्तिक मते आहेत आणि त्यावर कोणतीही चर्चा मला अपेक्षित नाही. माझे मतपरिवर्तन करायचा प्रयत्न करू नये. धन्यवाद!

चित्रगुप्त 12/07/2023 - 18:13
कविता आणि 'पैसा' यांचा प्रतिसाद आवडले. गतमिपाकर संक्षी यांनी उगाचच अवमान/हतोत्साहित करणारे प्रतिसाद देलेले बघून खेद वाटला.

कवितानागेश 21/10/2014 - 15:46
आधी गंभीरपणे वाचायला लागले कविता. 'अवतार' नाव वाचूनच तसे आपोआप झालं! :) पण, ओल्या जखमेवर आता का सुटली आहे खाज? >>> या २ ओळींवर मन थबकलं... आणि तिथल्या तिथे लोळायला लागलं... =))

कवितानागेश 21/10/2014 - 15:57
बाकी एकंदरीत विडंबनाबद्दल बर्‍याच दिवसांपासून लिहायचंच आहे. वर अवतार आणि पैसा यांनी लिहिल्याप्रमाणेच वाटतय,... की विडम्बनात वाईट काय? विडंबन हा एक अत्यंत अहिम्सक आणि केवळ 'थट्टामस्करी' म्हणण्यासारखा प्रकार आहे. आणि थट्टा कुणाचीही होउ शकते. थट्टा म्हणजे अपमान नाही. त्याउलत थट्ता झाल्यामुले विनाकारण पेटून उठून, इथे जो नव्यानी 'बदला घेण्यासाठी विडंबन' हा जो हास्यास्पद, पोरकट प्रकार सुरु झालेला दिसतोय तोच मूळात चुकीचा आहे, अगदी फार फार मोठ्ठा विनोद आहे!! जगात अनेक ठिकाणी, अनेकांनी विडंबनाचा आधार आपल्या भावना व्यक्त करण्यासाठी घेतलेला आहे. ते विडम्बन जोपर्यंत द्वेषानी, रागानी किंवा गलिच्छपणे केले जात नाही, तोपर्यंत वाचणार्‍याला खुद्कन हसवणारंच असतं. तसेही 'मिसळपाव'ला विडंबन नवीन नाही. जुने धागे शोधा जरा... तिन्ही लोक आनंदाने, भरुन गाउ दे, तुझे गीत गाण्यासाठी, मिसळ खाउ दे! ही आपली टॅगलाईन तरी वेगळ्ं काय सांगतेय?

निराकार गाढव 24/10/2014 - 15:23
@ जे लिखाण वाचून कोणाच्याही ओठावर एक इंच का होईना हसू येईल ते लिखाण मी यशस्वी समजते. आणंद माज्ज्या पोटात गं माईना. चला, यावरून एक गोष्ट सिद्ध होतेः आम्चे गुर्जी यशस्वी लेखक आहेत. आणंद माज्ज्या पोटात गं माईना.... चला, यावरून एक गोष्ट सिद्ध होतेः आम्चे गुर्जी यशस्वी लेखक आहेत. त्येंणी लिवायला सुरुवात क्येली रे क्येली की समदे पोरं पोरी प्वॉट धरून हसत बसतात.

अर्धवटराव 25/10/2014 - 21:46
ग्रेस साहेबांपेक्षा कमि दुर्बोध, आणि दुर्बोधतेवर विचार करायला लावण्या इतपत इंटरेस्टींग काव्य. अवांतारः प्रत्यक्ष्य ज्ञानदेवांच्या रचनांचं विडंबन/लोणचं करणार्‍या स्वप्रतिभावंतांच्या प्रतिसादांना विनोदापलिकडे फार गांभिर्याने घेऊ नये :)

अवतार 19/10/2014 - 18:44
म्हणून तर कवीचे नाव (विदाऊट) ट्रेस ठेवले आहे. त्याचे काय आहे, हे बऱ्याच वर्षांपूर्वी ग्रेस वाचला तेव्हाच लिहिले होते. आज इथे लिहावेसे वाटले म्हणून लिहिले एवढेच. हे अत्यंत फालतू दर्जाचे काव्य आहे. त्यात काहीही अर्थ नाही हे माहिती आहेच. तेव्हा वाहवा मिळण्याची अपेक्षाच नाही.

संजय क्षीरसागर 19/10/2014 - 20:47
हे अत्यंत फालतू दर्जाचे काव्य आहे
तर या विडंबनाबद्दल माझं मत व्यक्त करतो : अत्यंत गलिच्छ आणि हिणकस. त्यामुळे या प्रयत्नांना दाद तर सोडाच, साधी सौंदर्यदृष्टी सुद्धा नाही.

पिंपातला उंदीर 19/10/2014 - 21:28
काहि लोक कळो ना कळो प्रत्येक धाग्यावर लोकाना बेशर्म (माफ करा बेशर्त) सल्ले देत अस्तातच कि. चालयचच

पैसा 19/10/2014 - 19:16
क्या बात है! >>>>>>सूर्यास्ताच्या साक्षीने वणवा पेटवतो आज ओल्या जखमेवर आता का सुटली आहे खाज?>>>>> भळभळणार्‍या भयकारी जखमांना ज्या विलक्षण ताकदीने भरजरी भाषेची भगवी वस्त्रे घालून ज्या नज़ाकतीने सादर केले आहे त्याला नजीकच्या भूतकाळात तोड नाही. >>>>>गोठून भावना गेल्या अन मेंदू झाला फ्रीज !>>>>> इथे तर भव्य भीषण भावनांना ममतेचा ओलावा मिळून त्यांचे दही झाल्याची साक्षात्कारी अनुभूती आली. >>>मी उद्या निघालो आहे पोचेन कालपर्यंत !>>>> क्या बात है! जियो मामू!! शुभास्ते पंथान: संतु!! (अवांतर: या कवितीचे माहीत नाही, पण या प्रतिसादाचा अर्थ लावणार्‍याला अक्षरी दहा रुपयांचे बक्षीस झाईर करत आहे. स्वत:च्या जबाबदारीवर अर्थ लावावा आणि मला पटला तर स्वखर्चाने गोव्याला येऊन बक्षीस घेऊन जावे.)

पिलीयन रायडर 20/10/2014 - 11:20
मिपावर सध्या हे नक्की काय चाललंय त्याची मला कल्पना नाही.. पण जर ग्रेसच्या कवितांचे विडंबन करायचा प्रयत्न चालु असेल तर कीव वाटली.. ...ग्रेसच्या कविता दुर्बोध आहेतच... पण त्या लोकांना कळत नाहीत म्हणुन टाकाऊ निश्चित होत नाहीत.. कळत नसल्या, पटत नसल्या तर त्याच्या वाटेलाच जाऊ नका.. सोप्पं आहे.. ..स्कोर सेटलिंग चालु आहे का? असेलही कदाचित... पण त्यात ग्रेसला ओढण्याचा नतद्रष्ट्पणा करु नकात... आणि ह्या कवितेचा एकंदरितच ग्रेसशी काही संबंध नाही असं म्हणणं असेल तर एक कविता म्हणुन ठिकच आहे...

संजय क्षीरसागर 20/10/2014 - 11:31
ग्रेसच्या कविता दुर्बोध आहेतच... पण त्या लोकांना कळत नाहीत म्हणुन टाकाऊ निश्चित होत नाहीत.. कळत नसल्या, पटत नसल्या तर त्याच्या वाटेलाच जाऊ नका.. सोप्पं आहे..
स्कोर सेटलिंग चालु आहे का? असेलही कदाचित
देअर यू आर पिरा ! लेखन विचारांची अभिव्यक्ती आहे, त्यामुळे आडात तेच पोहोर्‍यात येणार. तस्मात, अशा प्रकारचं विडंबन आणि त्याला प्रोत्साहन देणार्‍यांच्या सौंदर्यदृष्टीची कल्पना न केलेलीच बरी.

अवतार 20/10/2014 - 20:29
खुद्द पु.ल. देशपांडे यांनी देखील केले आहे (आणि ते ह्या विडंबनापेक्षा अधिक जहाल आहे). विडंबन करणे म्हणजे नतद्रष्टपणा नव्हे. ग्रेसच्या कविता वाचणे मी बऱ्याच वर्षांपूर्वी सोडून दिले आहे. ग्रेसच्या काही कविता मला आवडतात. बऱ्याच आवडत नाहीत. त्यांच्या शब्दांतील गूढत्व हे समजण्यापेक्षा अनुभवणे महत्वाचे आहे. ग्रेसने माझ्या आयुष्यातील काही क्षण उजळून टाकले हे मी विसरू शकत नाही. त्यामुळे ग्रेसविषयी मला आदर नाही असे समजण्याची चूक कृपया करू नये. प्रतिभा, मग ती कोणाचीही असली तरी मला त्याविषयी कायमच आदर वाटत आला आहे. प्रस्तुत विडंबन हे ग्रेसच्या प्रतिभेचे नसून त्यांच्या शैलीचे आहे. महान प्रतिभेचे विडंबन करण्याइतकी प्रतिभा आपल्यापाशी नाही हे कबूल करायला काही प्रतिभा लागत नाही. मुळात मी हे बऱ्याच वर्षांपूर्वी निव्वळ टाइमपास म्हणून लिहिले होते. आज इथे टाकावेसे वाटले म्हणून टाकले. त्याला गलिच्छ, हिणकस म्हटले काय किंवा नतद्रष्टपणा म्हटले काय, माझ्या भावना (खरोखरच) दुखावल्या जाणार नाहीत. त्याउप्परही जर हा धागा अश्लाघ्य किंवा नतद्रष्ट वाटत असेल तर उडवून टाकायला देखील माझी हरकत नाही. धन्यवाद.

संजय क्षीरसागर 20/10/2014 - 21:17
ग्रेसच्या कवितेचं पुलंनी केलेलं विडंबन इथे द्याल का? ते हसवून जाईल. ग्रेसचा नांवासकट उपमर्द करत कुठेही असा ओंगळपणा आणणार नाही. तस्मात, युक्तीवाद फेल आहे. पुढे म्हटलंय `प्रस्तुत विडंबन हे ग्रेसच्या `प्रतिभेचे' नसून त्यांच्या `शैलीचे' आहे'. ते शैलीवर हुकूमत असणार्‍याचं काम आहे. (आणि जो `पुलंनी केलेलं विडंबन' वाचेलं, तो असलं दु:साहस करु धजणारच नाही).
त्याउप्परही जर हा धागा अश्लाघ्य किंवा नतद्रष्ट वाटत असेल तर उडवून टाकायला देखील माझी हरकत नाही.
अभिनंदन! स्वतः बरोबर प्रशंसकांनाही चपराक हाणल्याबद्दल!

संजय क्षीरसागर 20/10/2014 - 22:32
म्हणून सांगवं लागतंय. अशी विडंबनं झाली नाहीत तर याप्रकारचे धागे मी उघडत देखिल नाही. तस्मात, असे प्रयत्न पुन्हा होणार नाहीत याची दक्षता घ्या. धागा प्रकाशित झाल्यावर (आणि त्याचा बाजा वाजल्यावर) सदस्यानं, तो `मागे घ्यावा अशी विनंती करणं' हे दुसर्‍यांदा झालं आहे.

अवतार 20/10/2014 - 22:17
ते हसवून जाईल
हे विडंबन देखील ज्यांना हसवायचे त्यांना हसवून गेलेच आहे. तुम्हाला ते ओंगळ, गलिच्छ, हिणकस.... कसेही वाटले तरी मला त्याने शष्प फरक पडत नाही!
ते शैलीवर हुकूमत असणार्‍याचं काम आहे.
शैलीवर हुकुमत कोणाची आहे हे ठरवण्याचे सर्वाधिकार साहित्य परिषदेने तुमच्याकडे दिल्याचे लेखी पुरावे असल्यास ते कृपया इथे प्रसिद्ध करावेत.
स्वतः बरोबर प्रशंसकांनाही चपराक हाणल्याबद्दल!
बाकी तुमची नेमकी कोणत्या शैलीवर हुकुमत आहे ते ह्यातून दिसत आहेच! सुज्ञांस अधिक सांगणे न लगे! पण तुम्हाला प्रत्येक वेळी अधिक सांगावे लागते ह्यातच सर्व आले !

संजय क्षीरसागर 20/10/2014 - 22:48
जर हा धागा अश्लाघ्य किंवा नतद्रष्ट वाटत असेल तर उडवून टाकायला देखील माझी हरकत नाही
यातच सगळं आलंय! आता सारवासारवीचा उपयोग नाही.

अवतार 20/10/2014 - 23:01
:)) तुम्हाला हा धागा उडवण्याची एवढीच घाई असेल तर तुम्हीच उडवून टाका ! तसेच मिपावर कोणी, काय आणि कसे लिहावे याची एक संक्षीस्मृती प्रसिद्ध करा !

संजय क्षीरसागर 21/10/2014 - 11:51
तस्मात, स्वतःचा गोंधळ स्वतःलाच निस्तरावा लागतो. बाकी हौसच असेल तर`स्मृती' स्वतःची तयार करावी. माझी संहिता आहे: कुणाचीही खोडी काढण्यात मला काहीही रस नाही, पण (शक्यतो) पंगा घेऊ नका.

अवतार 21/10/2014 - 13:24
आणि मिन्नतवारी करणे ह्यात फरक असतो हे ठाऊक नसणारी व्यक्ती विरळाच! धागा उडवण्याची घाई तुम्हालाच आहे. म्हणून म्हटले उडवून टाका. जमत नसेल तर उगाच पंगा घेऊ नका.

संजय क्षीरसागर 21/10/2014 - 13:44
मी काय पंगा घेणार? तुम्हीच धागा काढलायं आणि उडवायला सांगतायं. त्यातून सुरुवातीला तुम्ही स्वतःच्या पोस्टबद्दल म्हटलंय :
हे अत्यंत फालतू दर्जाचे काव्य आहे
तिथेच विषय संपलायं.

पिलीयन रायडर 21/10/2014 - 09:12
तुम्ही हे विडंबन कधी आणि कोणत्या भावनेनी केलं हे मला माहिती असण्याचं कारण नव्हतं.. पण सध्या मिपावर यत्र तत्र सर्वत्र ग्रेसच्या कवितांवर चर्चा करण्याचे (आणि त्या निमित्ताने त्या कवितांची टर उडवण्याचे..) पेव फुटले आहे.. त्यात तुमचा धागा आल्यावर जो व्हायचा तोच समज झाला.. त्यामुळेच तुमच्या प्रयत्नाला मी नतद्रष्ट्पणा म्हणाले.. विडंबन करणे ह्या प्रकाराला नव्हेच.. पुलंनी निश्चितच टर उडवणयसाठी विडंबन केले नसणार... शिवाय पुलंच उदाहरण देत आहात म्हणुन सांगते की तुमचा प्रयत्न फारच तोकडा पडला आहे. प्रतिभावंत माणसाचा आदर वाटायलाच हवा.. तरीही तुम्हाला ग्रेसच्या प्रतिभेचा आदर वाटतो हे वाचुन आनंद झाला.. तुम्हाला दुखवायचे काहीच कारण माझ्यापाशी नाही... पण तरीही माझ्या प्रतिक्रियेने तुम्ही दुखावले गेला नाहीत हे वाचुन बरं वाटलं... (बाकी मी कुठेही गलिच्छ, हिणकस किंवा अश्लाघ्य वगैरे शब्द वापरलेले नाहीत हे रेकॉर्डसाठी सांगुन ठेवते..) हा धागा रहावा की उडवावा हा माझा प्रश्न नाही.. तुम्ही ग्रेसच्या कवितांचं काय करावं हा ही माझा प्रश्न नाही.. मी तुमच्या कवितेवर फक्त माझं मत व्यक्त केलं..

अवतार 21/10/2014 - 12:57
तुमचा प्रयत्न फारच तोकडा पडला आहे.
मान्य. मीच सर्वश्रेष्ठ आहे असा माझा दावा नाही. पण पुलंच्या ज्या पुस्तकात हे विडंबन आहे त्याचे नावच "खिल्ली" आहे. ज्यांच्या प्रतिभेविषयी आदर वाटतो त्यांची प्रत्येक कृती आवडलीच पाहिजे असे मला वाटत नाही. तसेच त्यांची टोपी उडवल्याने फार मोठा अपमान होतो असेही मला वाटत नाही. मुळात माझ्या ह्या कवितेविषयी फार नाजुक भावना नाहीत. त्यामुळे त्यावर कसेही मत व्यक्त केले तरी मला फारसा फरक पडत नाही. तरीही केवळ गैरसमज होऊ नये म्हणून लिहिले. प्रतिक्रियेबद्दल धन्यवाद.

पैसा 21/10/2014 - 15:01
विडंबनाच्या निमित्ताने माझे चार पैशे. १) जगाची विभागणी ग्रेस समजणारा आणि न समजणारा किंवा ग्रेस आवडणारा आणि ग्रेस न आवडणारा या दोनच कंपूत झालेली नाही. या दोन्ही प्रकारांशी देणेघेणे नसणारा एक फारच मोठ्ठा वर्ग अस्तित्वात आहे. २) जे लिखाण वाचून कोणाच्याही ओठावर एक इंच का होईना हसू येईल ते लिखाण मी यशस्वी समजते. ३) ग्रेस ही कोणाच्या मालकीची वस्तू नव्हे. किंबहुना कोणत्याच लेखकावर किंवा त्याच्या लिखाणावर कोणीच हक्क सांगू नये. (इथे हक्क म्हणजे कॉपीराईट नव्हे.) त्यामुळे कोणाचेही विडंबन झाले म्हणून अस्वस्थ व्हायचे काही कारण नाही. ४) अल्लाची चित्रे काढली म्हणून चित्रकाराच्या मरणाचा फतवा काढणारी तालिबानी वृत्ती, किंवा एम एफ हुसेन मेला ते बरे झाले म्हणणारी वृत्ती आणि ग्रेसचे विडंबन करू नये म्हणणारी वृत्ती यात मला तत्त्वतः काही फरक दिसत नाही. ५) ग्रेसचे विडंबन फक्त पुलंनीच करावे असं म्हणणं असेल तर लता आणि आशा यांच्यानंतर सिनेमातली गाणी बंद करायला हवी होती. आपल्या आवडत्या लेखक कलाकाराचे इतकेही दैवतीकरण आणि अस्मिता प्रदर्शन करायची काय्येक जरूरी नाही. ही माझी वैयक्तिक मते आहेत आणि त्यावर कोणतीही चर्चा मला अपेक्षित नाही. माझे मतपरिवर्तन करायचा प्रयत्न करू नये. धन्यवाद!

चित्रगुप्त 12/07/2023 - 18:13
कविता आणि 'पैसा' यांचा प्रतिसाद आवडले. गतमिपाकर संक्षी यांनी उगाचच अवमान/हतोत्साहित करणारे प्रतिसाद देलेले बघून खेद वाटला.

कवितानागेश 21/10/2014 - 15:46
आधी गंभीरपणे वाचायला लागले कविता. 'अवतार' नाव वाचूनच तसे आपोआप झालं! :) पण, ओल्या जखमेवर आता का सुटली आहे खाज? >>> या २ ओळींवर मन थबकलं... आणि तिथल्या तिथे लोळायला लागलं... =))

कवितानागेश 21/10/2014 - 15:57
बाकी एकंदरीत विडंबनाबद्दल बर्‍याच दिवसांपासून लिहायचंच आहे. वर अवतार आणि पैसा यांनी लिहिल्याप्रमाणेच वाटतय,... की विडम्बनात वाईट काय? विडंबन हा एक अत्यंत अहिम्सक आणि केवळ 'थट्टामस्करी' म्हणण्यासारखा प्रकार आहे. आणि थट्टा कुणाचीही होउ शकते. थट्टा म्हणजे अपमान नाही. त्याउलत थट्ता झाल्यामुले विनाकारण पेटून उठून, इथे जो नव्यानी 'बदला घेण्यासाठी विडंबन' हा जो हास्यास्पद, पोरकट प्रकार सुरु झालेला दिसतोय तोच मूळात चुकीचा आहे, अगदी फार फार मोठ्ठा विनोद आहे!! जगात अनेक ठिकाणी, अनेकांनी विडंबनाचा आधार आपल्या भावना व्यक्त करण्यासाठी घेतलेला आहे. ते विडम्बन जोपर्यंत द्वेषानी, रागानी किंवा गलिच्छपणे केले जात नाही, तोपर्यंत वाचणार्‍याला खुद्कन हसवणारंच असतं. तसेही 'मिसळपाव'ला विडंबन नवीन नाही. जुने धागे शोधा जरा... तिन्ही लोक आनंदाने, भरुन गाउ दे, तुझे गीत गाण्यासाठी, मिसळ खाउ दे! ही आपली टॅगलाईन तरी वेगळ्ं काय सांगतेय?

निराकार गाढव 24/10/2014 - 15:23
@ जे लिखाण वाचून कोणाच्याही ओठावर एक इंच का होईना हसू येईल ते लिखाण मी यशस्वी समजते. आणंद माज्ज्या पोटात गं माईना. चला, यावरून एक गोष्ट सिद्ध होतेः आम्चे गुर्जी यशस्वी लेखक आहेत. आणंद माज्ज्या पोटात गं माईना.... चला, यावरून एक गोष्ट सिद्ध होतेः आम्चे गुर्जी यशस्वी लेखक आहेत. त्येंणी लिवायला सुरुवात क्येली रे क्येली की समदे पोरं पोरी प्वॉट धरून हसत बसतात.

अर्धवटराव 25/10/2014 - 21:46
ग्रेस साहेबांपेक्षा कमि दुर्बोध, आणि दुर्बोधतेवर विचार करायला लावण्या इतपत इंटरेस्टींग काव्य. अवांतारः प्रत्यक्ष्य ज्ञानदेवांच्या रचनांचं विडंबन/लोणचं करणार्‍या स्वप्रतिभावंतांच्या प्रतिसादांना विनोदापलिकडे फार गांभिर्याने घेऊ नये :)
पळता पळता वाटे अदृश्य राहिली वाट मी चढतो आहे कधीचा हा आयुष्याचा घाट ठिणगीच्या स्पर्शाने राखेत पेटते आग पृथ्वीच्या भाग्याचा का नक्षत्रांना राग? सूर्यास्ताच्या साक्षीने वणवा पेटवतो आज ओल्या जखमेवर आता का सुटली आहे खाज? दाटून मेघ येता मणक्यात चमकते वीज गोठून भावना गेल्या अन मेंदू झाला फ्रीज ! मज ठाऊक नाही कोठे ह्या आभाळाचा अंत मी उद्या निघालो आहे पोचेन कालपर्यंत ! कवी --- (विदाऊट) ट्रेस
विडंबन

लिफ्ट

स्पार्टाकस ·

किसन शिंदे 19/10/2014 - 11:28
जबरदस्त कथा!! आता दोनच महिन्यांपूर्वी तो सगळा परिसर फिरून आल्यामुळे सगळं डोळ्यासमोर उभं राह्यलं.

अजया 19/10/2014 - 12:36
नेहेमी याच वर्णनाच्या, मुली किंवा पांढरी साडीवाली बाई कशा लिफट मागतात? बुवा लोकांचे आत्मे हायवेवर जात नसावेत काय? (पूजेला जातात का लिहायचा मोह आवरला आहे)

दशानन 19/10/2014 - 21:19
+१ खूपच जुने व अनंतवेळा हाताळले गेलेले धक्कातंत्र. अजून कथा नीट फुलवून काहीतरी वेगळा प्रयत्न नक्की करता येऊ शकेल. पण लेखन मांडणी व फ्लो आवडला, थोडे एक तर पात्र अश्या कथेत कमी ठेवावेत, किंवा गरज म्हणून आलेले पात्र त्यात सूट होतीलच हे पहा, आगाऊ सल्ले आहेत.. मनावर घेणार नाही असे समजतो.

कंजूस 19/10/2014 - 14:33
पुण्याच्या धाग्यांचा धुरळा डोळ्यात जाऊन डोळे अगोदरच पाणावलेले होते आता गहिवरून आलं. परोपकारी लोकं आहेत म्हणून वळणावळणावर मदतीचा हात मागायला कुणीतरी बिचारे उभे आहे. बाइ-द-वे पंक्चरवाला मल्लू आणि बॉस दोघांनाही धन्यवाद.वैष्णवीचं कौतुक करावं तेवढं थोडंच आहे.

प्रभाकर पेठकर 19/10/2014 - 14:57
अपेक्षित वळणं घेत धावणारं कथानक. शेवटाची उत्सुकता नव्हतीच. जरा वेगळा मार्ग चोखंदळला असता तर बरं वाटलं असतं.

किसन शिंदे 19/10/2014 - 11:28
जबरदस्त कथा!! आता दोनच महिन्यांपूर्वी तो सगळा परिसर फिरून आल्यामुळे सगळं डोळ्यासमोर उभं राह्यलं.

अजया 19/10/2014 - 12:36
नेहेमी याच वर्णनाच्या, मुली किंवा पांढरी साडीवाली बाई कशा लिफट मागतात? बुवा लोकांचे आत्मे हायवेवर जात नसावेत काय? (पूजेला जातात का लिहायचा मोह आवरला आहे)

दशानन 19/10/2014 - 21:19
+१ खूपच जुने व अनंतवेळा हाताळले गेलेले धक्कातंत्र. अजून कथा नीट फुलवून काहीतरी वेगळा प्रयत्न नक्की करता येऊ शकेल. पण लेखन मांडणी व फ्लो आवडला, थोडे एक तर पात्र अश्या कथेत कमी ठेवावेत, किंवा गरज म्हणून आलेले पात्र त्यात सूट होतीलच हे पहा, आगाऊ सल्ले आहेत.. मनावर घेणार नाही असे समजतो.

कंजूस 19/10/2014 - 14:33
पुण्याच्या धाग्यांचा धुरळा डोळ्यात जाऊन डोळे अगोदरच पाणावलेले होते आता गहिवरून आलं. परोपकारी लोकं आहेत म्हणून वळणावळणावर मदतीचा हात मागायला कुणीतरी बिचारे उभे आहे. बाइ-द-वे पंक्चरवाला मल्लू आणि बॉस दोघांनाही धन्यवाद.वैष्णवीचं कौतुक करावं तेवढं थोडंच आहे.

प्रभाकर पेठकर 19/10/2014 - 14:57
अपेक्षित वळणं घेत धावणारं कथानक. शेवटाची उत्सुकता नव्हतीच. जरा वेगळा मार्ग चोखंदळला असता तर बरं वाटलं असतं.
"साब, दो पंक्चर है. निकालनेमें टाईम लगेगा!" "दो पंक्चर?" "हा साब! देखो!" गॅरेजवाल्याने मला पाण्याच्या पिंपात बुडवलेली टायरची ट्यूब आणि दोन ठिकाणाहून येणारे बुडबुडे दाखवले. "कितना टाईम लगेगा?" "एक घंटा तो लगेगा साब कमसे कम!" मी दुसरं काय करु शकणार होतो? कारच्या डिकीत नेमका एक्स्ट्रा टायर नव्हता. त्यामुळे पंक्चर काढून होईपर्यंत थांबण्यापलीकडे गत्यंतर नव्हतं! आधीच माझा मूड खराब होता. एकतर ऑफीसमधून लवकर निघण्याच्या माझ्या बेताला नेहमीप्रमाणे माझ्या मॅनेजरने सुरुंग लावला होता.
कथा
लेख

पाणी

वेल्लाभट ·

माम्लेदारचा पन्खा 19/10/2014 - 11:47
पाण्यासाठी डोक्यावर हंडे घेऊन ५-१० किलोमीटर चालणार्या बायका माणसे पाहिल्यानंतर सुद्धा जर आत काळजात कुठे काही कालवाकालव होत नसेल आणि तरीही पाणी वाचवावेसे वाटत नसेल तर खुशाल समजावे की आपण मनाने केव्हाच वारलो आहोत !

मधुरा देशपांडे 19/10/2014 - 15:16
लेखातील भावनांशी सहमत. पाण्याचा दुष्काळ अनेक वर्ष अतिशय जवळून अनुभवला असल्याने अधिकच रीलेट करु शकते. फक्त जिथे पाणी सहज उपलब्ध आहे त्या गावांमध्येही अपव्यय करणारे लोक आहेत. फक्त शहरातल्याच लोकांना किंमत नाही असं नाही वाटत. फुकटात किंवा कमी कष्टात पाणी, वीज मिळाले की असे जास्त घडते.

प्रभाकर पेठकर 19/10/2014 - 15:34
ही गावातली मंडळी त्या पाण्याच्या थेंबासारखी निर्मळ, नितळ असतात, शहरातले आपण त्या नळासारखे; सूट मिळाली की सांडणारे. ह्या विधानातील सरसकटीकरणाकडे दुर्लक्ष करून माझे विचार मांडतो. माझे बालपण मुंबईत गेलं. माझं राहतं गाव दहिसर, मुंबईत असूनही खेडेगावंच होतं. रस्ते कच्चे होते. पाण्याचे दुर्भिक्ष होते. नळ नव्हते. विहिरी आणि नदी हे दोनच स्रोत पिण्याच्या पाण्यासाठी उपलब्ध होते. उन्हाळ्यात विहिरीचं पाणी मचूळ (खारट) व्हायचं. नदी कोरडी असायची. पण, नदीत दोनफुट खोल खड्डा खणला तर जरा ओली जमीन, झरे मिळायचे. ते पाणी गोडं असायचं. घरून एक बादली आणि एक वाटी घेऊन जायचं आणि खणलेल्या खड्यात साठणारं पाणी वाटीवाटीने बरोबरच्या बादलीत भरून घरी आणायचं हा उद्योग मी स्वतः केला आहे. दुसरे, एरीयावाईज, पाण्याच्या लोखंडी टाक्या असायच्या. त्यात सरकारी टॅंकर मधून दिवसा एकदा (दुपारी ४ वाजता) पाणी भरले जायचे आणि त्या असलेल्या नळासमोर रांग लावून पाणी, हंडे-कळशा भरून आपल्या घरी न्यायचे हा उद्योगही मी आणि माझ्या मोठ्या बहिणीने केला आहे. त्या टाकीत पाणी नसलं कि लपाछपी खेळताना लपायला त्या टाकीचा आम्ही उपयोग करायचो. ८ फूट उंच आणि जवळजवळ २० फूट लांब टाकीला वर एक झाकण असायचे आत उतरायला आणि बाहेर यायला एक लोखंडी शिडी होती. ती व्यवस्था टाकी धुण्यासाठी होती पण ती कधी धुतली गेल्याची पाहिली नाही. उन्हाळा आणि लोखंडाची टाकी. त्यामुळे आंत फार गरम आणि आर्द्रतापूर्ण (ह्यूमिड) वातावरण असायचं. शिवाय लोखंड गंजल्याचा वासही भरपूर असायचा. ह्याहून वाईट दिवस म्हणजे अशा टाक्यांची सोय दहिसरात झाली नव्हती तेंव्हा (५०च्या दशकात) प्यायचे पाणी बोरिवलीहून (५-६ कि.मी.) आणावे लागायचे. माझे वडील हातात दोन बादल्या घेऊन चालत बोरिवलीला जायचे आणि दोन्ही बादल्या भरून रेल्वे रुळांमधून चालत, पाण्याने भरलेल्या बादल्या, घेऊन यायचे. विहिर आणि नदीवरून पाणी आणण्याचा अनुभव आणि वडीलांनी बोरिवलीहून बादल्याभरून पाणी आणलेल्या बालपणी ऐकलेल्या कथा ह्यामुळे मुंबईसारख्या शहरात राहूनही पाण्याचे महत्व लहानपणापासून जाणलेले आहे. अकरावी एस.एस.स्सी. पर्यंत घरात वीज नसल्याने रॉकेलच्या कंदिलाला (डोळ्यांवर प्रकाश पडू नये म्हणून) जुने पोस्ट कार्ड लावून अभ्यास केला आहे. त्यामुळे वीजेचेही महत्व जाणून आहे. सर्वजणं स्वयंपाकघरात जेवायला बसले असताना बाहेरच्या खोलीत कंदील 'ढणाढणा' जळत ठेवणं (हा खास शब्द आमच्या वडिलांचा, कायम कानावर पडायचा) वडिलांना आवडायचं नाही. त्यामुळे रॉकेलची बचत करायला, ज्या खोलीत कोणी नाही त्या, खोलीतला दिवा अत्यंत बारीक करून ठेवायचा आणि गरज पडेल तेंव्हाच आणि तेव्हढाच मोठा करायचा हा आमच्या घरचा 'कायदा' होता. बाकी, आयुष्य मुंबईत गेल्यामुळे, धाग्यावरील धो धो वाहणारा, स्टेनलेस स्टीलचा, नळ पाहून अक्षरशः भडभडून आले.

पाषाणभेद 20/10/2014 - 10:33
पाण्याचा वापर कसा करायचा हे आपल्याला (आपल्याला म्हणजे आपल्या समाजाला; एका विस्तृत अर्थाने) खरे म्हणजे कधी समजलेच नाही. आहे ते पाणी भडाभडा सांडायचे अन नसले तर बोंबा मारायच्या. खेडेगावी उन्हाळ्यात तर पाण्याची भिषण परिस्थिती होते. सालोसाल हे चालू आहे. पण त्यात काही सुधारणा म्हणून नाही.

विम्झ 20/10/2014 - 14:40
सुंदर लेख. या वर्षी गणेशोत्सवात आमच्या मंडळाने सुद्धा या विषयावरील देखावा सादर केला होता. हि त्याची लिंक :http://www.youtube.com/watch?v=dGSj5ptQ1sM

आदिजोशी 21/10/2014 - 20:35
पण आम्ही नळ सुरू केला की आमच्या घरी पाणी येतं ही आमची चूक आहे का? गावातली मंडळी त्या पाण्याच्या थेंबासारखी निर्मळ, नितळ असतात, शहरातले आपण त्या नळासारखे; सूट मिळाली की सांडणारे हे उगाच लिहिलेले टाळ्याखाऊ वाक्य आहे. पाणी वाचवणं (ते सुद्धा नाईलाजातून) हा निर्मळ, नितळ असण्याचा पुरावा कसा काय असू शकतो? लुळी पांगळी श्रीमंती - धट्टी कट्टी गरिबी हे जनरलायझेशन आता रटाळ झाले आहे.

विम्झ 22/10/2014 - 11:59
आपल्याकडे एक दिवसाआड पाणी आले की बोंबाबोंब होते, वृत्तपत्राचे रकाने भरले जातात पण ग्रामीण भागात कायम ४-५ दिवसाआड पाणी येते. उन्हाळ्यात तर १० दिवसाआड पाणी आले होते या वेळी. हे मी कुठे वाचून नाही लिहिले आहे, माझे नातेवाईक आहेत तिथे म्हणून जवळून पाहिले आहे. पाणी का वाचवायचे याचे महत्व कळत नाही हीच खरी शोकांतिका आहे. :(

वेल्लाभट 22/10/2014 - 16:09
माझं वाक्य टाळ्याखाऊ असण्याचं काहीच कारण नाही. तुम्हाला तसं वाटण्यात, त्याचा अर्थ तुम्हाला न कळल्याचं उघड होत आहे. तुमच्याकडे पाणी येतं ही तुमची चूक नसून ते येतं त्यामुळे उगाच जपून वापरायची काय गरज आहे? हे तुम्हाला वाटावं ही तुमची चूक आहे. अनेकदा अशीही लोकं भेटतात, ज्यांना 'आमच्याकडे सोसायटी टँकर बोलावते रोज. कद्धी कद्धी म्हणून पाणी नाही असं होत नाही' हे सांगतानाही खूप प्राउड वगरे वाटतं. असो मुद्दा तो नाही. पाण्याची निर्मळ चव आणि त्याची किंमत जाणून ते वाचवण्याचा असलेला निर्मळ विचार आणि त्या विरुद्ध म्हणजे नळ सोडला की वाहणारं भसभस पाणी आणि मिळतंय म्हणून वाया जाऊ देण्याचा स्वभाव यांचा संबंध जोडण्याचा उद्देश त्या वाक्यात आहे. तुम्हाला तो पोचला नसल्यास माझा नाईलाज आहे.

तुमचा अभिषेक 26/10/2014 - 21:46
छान लेख, आवडला. आज चोवीस तास पाणी असले तरी एकेकाळच्या अनुभवांवरून पाण्याची किंमत माहीत आहे. त्यामुळे साध्या साध्या गोष्टी पाळल्या जातात.

स्पंदना 27/10/2014 - 05:36
माझ्याकडे गरम पाण्याची सोय आहे. पण जेंव्हा आम्ही कोणीही शॉवर सुरु करतो, तेंव्हा लगेच गरम पाणी येत नाही. मग मी त्या शॉवरखाली बकेट ठेवुन गरम पाणी यायची वाट पहाते. साठलेलं पाणी एकतर बागेत किंवा वॉशेंग मशीनमध्ये वापरल जातं. बेसीनवर सुद्धा गरम पाणी याय्च्या आधी छोट्या जारमध्ये पाणी भरत, ते पाणी मी बकेटमध्ये साठवते. दिवसभरात एक ५० लिटर पाणी सहज जमत त्या बकेटमध्ये. साठवायला लागल्यावर कळल हे, तोवर नाही.

असंका 28/10/2014 - 17:19
चांगला लेख होता पण शेवटचे वाक्य अगदीच कैच्या कै! गावातली मंडळी त्या पाण्याच्या थेंबासारखी निर्मळ, नितळ असतात, शहरातले आपण त्या नळासारखे; सूट मिळाली की सांडणारे. 'सूट मिळाली' की सांडणारे हे फक्त शहरातच असतात हे काही खरं नाही. खेडेगावातील लोकांनाही या निकषावर तपासून बघा. उदा. शहरातल्या माणसाचं आयुष्य घड्याळाला बांधलेलं असतं. तिथे त्याला सुट मिळत नाही. आता खेडेगावात येऊन बघा..सांगा किती लोक असे बांधल्यासारखे काम करत असतात. म्हणजे बारा महिने हां. फक्त पावसाळा आणि सुगीचे दिवस नाही. मग सूट मिळाली की फक्त शहरातलेच लोक सांडतात असं नाही, खेड्यातील लोकही सांडतात असं झालं. सुट मिळाली की हेळसांड करणे हा मनुष्यविशेष आहे. त्यात शहरी, निमशहरी, खेडवळ असा काही फरक असू शकत नाही.

माम्लेदारचा पन्खा 19/10/2014 - 11:47
पाण्यासाठी डोक्यावर हंडे घेऊन ५-१० किलोमीटर चालणार्या बायका माणसे पाहिल्यानंतर सुद्धा जर आत काळजात कुठे काही कालवाकालव होत नसेल आणि तरीही पाणी वाचवावेसे वाटत नसेल तर खुशाल समजावे की आपण मनाने केव्हाच वारलो आहोत !

मधुरा देशपांडे 19/10/2014 - 15:16
लेखातील भावनांशी सहमत. पाण्याचा दुष्काळ अनेक वर्ष अतिशय जवळून अनुभवला असल्याने अधिकच रीलेट करु शकते. फक्त जिथे पाणी सहज उपलब्ध आहे त्या गावांमध्येही अपव्यय करणारे लोक आहेत. फक्त शहरातल्याच लोकांना किंमत नाही असं नाही वाटत. फुकटात किंवा कमी कष्टात पाणी, वीज मिळाले की असे जास्त घडते.

प्रभाकर पेठकर 19/10/2014 - 15:34
ही गावातली मंडळी त्या पाण्याच्या थेंबासारखी निर्मळ, नितळ असतात, शहरातले आपण त्या नळासारखे; सूट मिळाली की सांडणारे. ह्या विधानातील सरसकटीकरणाकडे दुर्लक्ष करून माझे विचार मांडतो. माझे बालपण मुंबईत गेलं. माझं राहतं गाव दहिसर, मुंबईत असूनही खेडेगावंच होतं. रस्ते कच्चे होते. पाण्याचे दुर्भिक्ष होते. नळ नव्हते. विहिरी आणि नदी हे दोनच स्रोत पिण्याच्या पाण्यासाठी उपलब्ध होते. उन्हाळ्यात विहिरीचं पाणी मचूळ (खारट) व्हायचं. नदी कोरडी असायची. पण, नदीत दोनफुट खोल खड्डा खणला तर जरा ओली जमीन, झरे मिळायचे. ते पाणी गोडं असायचं. घरून एक बादली आणि एक वाटी घेऊन जायचं आणि खणलेल्या खड्यात साठणारं पाणी वाटीवाटीने बरोबरच्या बादलीत भरून घरी आणायचं हा उद्योग मी स्वतः केला आहे. दुसरे, एरीयावाईज, पाण्याच्या लोखंडी टाक्या असायच्या. त्यात सरकारी टॅंकर मधून दिवसा एकदा (दुपारी ४ वाजता) पाणी भरले जायचे आणि त्या असलेल्या नळासमोर रांग लावून पाणी, हंडे-कळशा भरून आपल्या घरी न्यायचे हा उद्योगही मी आणि माझ्या मोठ्या बहिणीने केला आहे. त्या टाकीत पाणी नसलं कि लपाछपी खेळताना लपायला त्या टाकीचा आम्ही उपयोग करायचो. ८ फूट उंच आणि जवळजवळ २० फूट लांब टाकीला वर एक झाकण असायचे आत उतरायला आणि बाहेर यायला एक लोखंडी शिडी होती. ती व्यवस्था टाकी धुण्यासाठी होती पण ती कधी धुतली गेल्याची पाहिली नाही. उन्हाळा आणि लोखंडाची टाकी. त्यामुळे आंत फार गरम आणि आर्द्रतापूर्ण (ह्यूमिड) वातावरण असायचं. शिवाय लोखंड गंजल्याचा वासही भरपूर असायचा. ह्याहून वाईट दिवस म्हणजे अशा टाक्यांची सोय दहिसरात झाली नव्हती तेंव्हा (५०च्या दशकात) प्यायचे पाणी बोरिवलीहून (५-६ कि.मी.) आणावे लागायचे. माझे वडील हातात दोन बादल्या घेऊन चालत बोरिवलीला जायचे आणि दोन्ही बादल्या भरून रेल्वे रुळांमधून चालत, पाण्याने भरलेल्या बादल्या, घेऊन यायचे. विहिर आणि नदीवरून पाणी आणण्याचा अनुभव आणि वडीलांनी बोरिवलीहून बादल्याभरून पाणी आणलेल्या बालपणी ऐकलेल्या कथा ह्यामुळे मुंबईसारख्या शहरात राहूनही पाण्याचे महत्व लहानपणापासून जाणलेले आहे. अकरावी एस.एस.स्सी. पर्यंत घरात वीज नसल्याने रॉकेलच्या कंदिलाला (डोळ्यांवर प्रकाश पडू नये म्हणून) जुने पोस्ट कार्ड लावून अभ्यास केला आहे. त्यामुळे वीजेचेही महत्व जाणून आहे. सर्वजणं स्वयंपाकघरात जेवायला बसले असताना बाहेरच्या खोलीत कंदील 'ढणाढणा' जळत ठेवणं (हा खास शब्द आमच्या वडिलांचा, कायम कानावर पडायचा) वडिलांना आवडायचं नाही. त्यामुळे रॉकेलची बचत करायला, ज्या खोलीत कोणी नाही त्या, खोलीतला दिवा अत्यंत बारीक करून ठेवायचा आणि गरज पडेल तेंव्हाच आणि तेव्हढाच मोठा करायचा हा आमच्या घरचा 'कायदा' होता. बाकी, आयुष्य मुंबईत गेल्यामुळे, धाग्यावरील धो धो वाहणारा, स्टेनलेस स्टीलचा, नळ पाहून अक्षरशः भडभडून आले.

पाषाणभेद 20/10/2014 - 10:33
पाण्याचा वापर कसा करायचा हे आपल्याला (आपल्याला म्हणजे आपल्या समाजाला; एका विस्तृत अर्थाने) खरे म्हणजे कधी समजलेच नाही. आहे ते पाणी भडाभडा सांडायचे अन नसले तर बोंबा मारायच्या. खेडेगावी उन्हाळ्यात तर पाण्याची भिषण परिस्थिती होते. सालोसाल हे चालू आहे. पण त्यात काही सुधारणा म्हणून नाही.

विम्झ 20/10/2014 - 14:40
सुंदर लेख. या वर्षी गणेशोत्सवात आमच्या मंडळाने सुद्धा या विषयावरील देखावा सादर केला होता. हि त्याची लिंक :http://www.youtube.com/watch?v=dGSj5ptQ1sM

आदिजोशी 21/10/2014 - 20:35
पण आम्ही नळ सुरू केला की आमच्या घरी पाणी येतं ही आमची चूक आहे का? गावातली मंडळी त्या पाण्याच्या थेंबासारखी निर्मळ, नितळ असतात, शहरातले आपण त्या नळासारखे; सूट मिळाली की सांडणारे हे उगाच लिहिलेले टाळ्याखाऊ वाक्य आहे. पाणी वाचवणं (ते सुद्धा नाईलाजातून) हा निर्मळ, नितळ असण्याचा पुरावा कसा काय असू शकतो? लुळी पांगळी श्रीमंती - धट्टी कट्टी गरिबी हे जनरलायझेशन आता रटाळ झाले आहे.

विम्झ 22/10/2014 - 11:59
आपल्याकडे एक दिवसाआड पाणी आले की बोंबाबोंब होते, वृत्तपत्राचे रकाने भरले जातात पण ग्रामीण भागात कायम ४-५ दिवसाआड पाणी येते. उन्हाळ्यात तर १० दिवसाआड पाणी आले होते या वेळी. हे मी कुठे वाचून नाही लिहिले आहे, माझे नातेवाईक आहेत तिथे म्हणून जवळून पाहिले आहे. पाणी का वाचवायचे याचे महत्व कळत नाही हीच खरी शोकांतिका आहे. :(

वेल्लाभट 22/10/2014 - 16:09
माझं वाक्य टाळ्याखाऊ असण्याचं काहीच कारण नाही. तुम्हाला तसं वाटण्यात, त्याचा अर्थ तुम्हाला न कळल्याचं उघड होत आहे. तुमच्याकडे पाणी येतं ही तुमची चूक नसून ते येतं त्यामुळे उगाच जपून वापरायची काय गरज आहे? हे तुम्हाला वाटावं ही तुमची चूक आहे. अनेकदा अशीही लोकं भेटतात, ज्यांना 'आमच्याकडे सोसायटी टँकर बोलावते रोज. कद्धी कद्धी म्हणून पाणी नाही असं होत नाही' हे सांगतानाही खूप प्राउड वगरे वाटतं. असो मुद्दा तो नाही. पाण्याची निर्मळ चव आणि त्याची किंमत जाणून ते वाचवण्याचा असलेला निर्मळ विचार आणि त्या विरुद्ध म्हणजे नळ सोडला की वाहणारं भसभस पाणी आणि मिळतंय म्हणून वाया जाऊ देण्याचा स्वभाव यांचा संबंध जोडण्याचा उद्देश त्या वाक्यात आहे. तुम्हाला तो पोचला नसल्यास माझा नाईलाज आहे.

तुमचा अभिषेक 26/10/2014 - 21:46
छान लेख, आवडला. आज चोवीस तास पाणी असले तरी एकेकाळच्या अनुभवांवरून पाण्याची किंमत माहीत आहे. त्यामुळे साध्या साध्या गोष्टी पाळल्या जातात.

स्पंदना 27/10/2014 - 05:36
माझ्याकडे गरम पाण्याची सोय आहे. पण जेंव्हा आम्ही कोणीही शॉवर सुरु करतो, तेंव्हा लगेच गरम पाणी येत नाही. मग मी त्या शॉवरखाली बकेट ठेवुन गरम पाणी यायची वाट पहाते. साठलेलं पाणी एकतर बागेत किंवा वॉशेंग मशीनमध्ये वापरल जातं. बेसीनवर सुद्धा गरम पाणी याय्च्या आधी छोट्या जारमध्ये पाणी भरत, ते पाणी मी बकेटमध्ये साठवते. दिवसभरात एक ५० लिटर पाणी सहज जमत त्या बकेटमध्ये. साठवायला लागल्यावर कळल हे, तोवर नाही.

असंका 28/10/2014 - 17:19
चांगला लेख होता पण शेवटचे वाक्य अगदीच कैच्या कै! गावातली मंडळी त्या पाण्याच्या थेंबासारखी निर्मळ, नितळ असतात, शहरातले आपण त्या नळासारखे; सूट मिळाली की सांडणारे. 'सूट मिळाली' की सांडणारे हे फक्त शहरातच असतात हे काही खरं नाही. खेडेगावातील लोकांनाही या निकषावर तपासून बघा. उदा. शहरातल्या माणसाचं आयुष्य घड्याळाला बांधलेलं असतं. तिथे त्याला सुट मिळत नाही. आता खेडेगावात येऊन बघा..सांगा किती लोक असे बांधल्यासारखे काम करत असतात. म्हणजे बारा महिने हां. फक्त पावसाळा आणि सुगीचे दिवस नाही. मग सूट मिळाली की फक्त शहरातलेच लोक सांडतात असं नाही, खेड्यातील लोकही सांडतात असं झालं. सुट मिळाली की हेळसांड करणे हा मनुष्यविशेष आहे. त्यात शहरी, निमशहरी, खेडवळ असा काही फरक असू शकत नाही.
सदर लेख प्रहार वृत्तपत्रात प्रकाशित झालेला असून त्याचा दुवा हा: http://prahaar.in/collag/257578 काही दिवसांपूर्वी एका ट्रेकला गेलो होतो. डोंगरदऱ्यांतून फिरण्याची मजा जितकी वेगळी असते, तितकीच वेगळी असते ती म्हणजे अशा भटकंतीतून होत जाणारी स्वत:ची आणि जगाची ओळख. आपल्या ‘कंफर्ट झोन’मधून बाहेर गेल्यावर, गावातून खेडय़ांतून प्रवास केल्यावर तिथलं जीवन समोर येतं, तेव्हा कळतं की प्रत्येक गोष्टीला किती किंमत आहे आणि महत्त्व आहे. ट्रेक करताना सर्वात महत्त्वाची गोष्ट तुमच्याकडे कुठली असावी, तर ती म्हणजे ‘पाणी’.
समाज
जीवनमान
विचार
लेख
अनुभव

पुणेरी.......

अत्रुप्त आत्मा ·

बोका-ए-आझम 19/10/2014 - 00:18
अपना घर असं हिंदी नाव असलेला पण प्रत्यक्षात सगळे मराठी पदार्थ देणारा एक फर्मास् प्रकार होता. डेक्कन जिमखान्यावरुन लकडी पुलाकडे जाताना एका इमारतीच्या तळघरासारख्या जागेत असायचाि आण तिथे साबुदाणा खिचडी, पोहे, शिरा, सांजा, मिसळ आणि ताक एवढे आणि एवढेच प्रकार मिळायचे. बसायला साधी बाकडी आणि मिसळ मागवलीत तर समोर टेबलासा साधारण थाट असायचा पण चव माशाल्ला! तशी खिचडी - गरम, खरपूड नाही, शेंगदाणा बारीक कुटून, मिरची चवीपुरती आणि हायलाइट म्हणजे वर भुरभुरलेले खोबरे! ही खिचडी ही हेराॅइन, कोकेन यांच्या तोडीचा अंमली पदार्थ होता. हा प्रकार आहे का अजून? केवळ त्याच्यासाठी पुण्याला जायची अापली तयारी आहे.

प्रचेतस 19/10/2014 - 00:31
सुरेख लेखन. कर्मधर्मसंयोगाने आम्हीसुद्धा अण्णांना पुस्तकांच्या दुकानातच पाहिलं. :)

अत्रुप्त आत्मा 19/10/2014 - 00:54
@बोका-ए-आझम अपना घर असं हिंदी नाव असलेला पण प्रत्यक्षात सगळे मराठी पदार्थ देणारा एक फर्मास् प्रकार होता.>>> आहे अजून..पण जरा माझ्याही ही जागा विस्मृतीतच गेली होती. नव्या पेठेत रहायला होतो.तेंव्हा अनेकदा त्याच्याकडे खायला गेलेलो आहे. जातो आता उद्या सकाळी सकाळीच. ७ वाजता. आणि नाव हिंदी कारण तो माणूस आर्यसमाजी आहे.म्हणून दुकानचं नाव राष्ट्रभाषेत(असा माझा आपला एक अंदाज!) @वल्ली कर्मधर्मसंयोगाने आम्हीसुद्धा अण्णांना पुस्तकांच्या दुकानातच पाहिलं.>>> *mosking* अरेच्चा..!आपणंही होतात का तिथं? मला वाटलं की फक्त धन्या आणि मीच! *mosking*

प्रचेतस 19/10/2014 - 09:05
काय सांगताय काय? धन्या पण होता काय तुमच्याबरोबर तेव्हा? बाकी तुमच्याकडून तुळशीबागेतल्या जोशी मिसळीवर एक फर्मास लेख येऊ द्यात.

प्रभाकर पेठकर 19/10/2014 - 00:46
मनांत रेंगाळणार्‍या अवीट आठवणी आणि मनावर कोरलेल्या त्या अफाट चवी आपल्या आयुष्याला समृद्ध करतात आणि निरस जीवनातही सुखद झुळूक अनुभवायला मिळते.

रेवती 19/10/2014 - 01:14
किती छान लिहिलय्त गुर्जी! संस्कृतीची खूण किंवा ओळख ही नुसती नावं देऊन होत नाही..आधी तिचे दोन/चार थेंब आपल्या अंतरीही रुजलेले असायला लागतात. खरच!

चतुरंग 19/10/2014 - 04:02
एका अकृत्रिम दुकानाची आणि त्यामागच्या साध्या परंतु ओतप्रोत आपलेपणाने भरलेल्या व्यक्तिमत्त्वाची ओळख तितक्याच आपुलकीच्या भाषेत करुन देणं सोपं नाही! अतिशय आवडले. -रंगा

प्रमोद देर्देकर 20/10/2014 - 08:43
मिपावरील सर्व ठि़काणी मिळणार्या पदार्थांवरिल लेखांचे मी ५ पाने भरुन प्रिन्टऑउट्स काढले आहेत. त्यातल्या वेगळ्यावेगळ्या ठिकाणाच्या मिसळपाव स्थळांनीच २ पाने भरली आहेत. आता पुण्याला मेव्हण्यांकडे आलो की हे सगळे पदार्थ खावुन बघणार आहे. बाकी लेख नेहमीप्रमाणे झकास हां आत्मुदा.

हाडक्या 10/11/2014 - 17:03
अर्रे वा.. आमाला पण ती लिष्ट व्यनि करता का हो ? शोध कार्याचा त्रास वाचवण्यासाठी विचारतोय. :)

समीरसूर 20/10/2014 - 15:02
आवडला! छान लिहिले आहे. अपना घरमधून मी बर्‍याचदा खिचडी, मिसळ घेऊन गेलेलो आहे. अप्रतिम चव! खिचडी निव्वळ जबरा! :-)

प्रचेतस 20/10/2014 - 18:03
पोहे टाकतात का नाही ते नीटसं लक्षात नाही. पण त्यांच्याकडचा रस्सा जाम भारी. फ़रसाण आणि त्यावर शेव त्यावर बटाट्याचे काप मसाला भुरभुरलेले आणि मग रस्सा खोबरं घातलेला. हा रस्साच चवीला एकदम अफ़लातून. नुसता प्यावा. अफाट चव लागते. एकच वाईट, रस्सा अजून हवा असेल तर एक्स्ट्रा पैशे द्यावे लागतात.

प्रचेतस 23/10/2014 - 20:20
हायला. बाकी तशीही बेडेकरांची गोडमिट्ट मिसळ आवडत नसल्याने काही फरक पडणार नाही म्हणा. आजच काही मिपाकरांसमवेत सकाळी शनवाराताल्या रामदास कडे जाऊन मस्त चमचमीत मिसळ खाऊन आलो.

निमिष ध. 20/10/2014 - 21:48
पुणेरी बंद झालेले आहे हे वाचून खूप वाईट वाटले. कॉलेजच्या दिवसांमध्ये मित्र शुक्रवार पेठेत मंडईच्या मागे राहायचा. त्याच्या सदनिकेत मुक्कामाला असलो की सकाळी पुणेरीत पोहे सांबर शेव आणि शेंगदाणे खाऊनच निघायचो कॉलेजला जायला. आण्णा एकदम आपुलकीने चौकशी करायचे. तो तर नेहमीचाच असल्यामुळे त्याची दररोजची ओळख होती. कुठे २-३ दिवस गेला नाहीत तर काय रे बाहेर घरी गेला होता का असे अवर्जून चौकशी करायचे. त्यांच्या बोलण्यात खवचटपणा अजिबात नव्हता. शुक्रवारात राहणार्यांना तो बर्याच लोकांमध्ये दिसायचा त्याला आण्णा अपवाद होते. पुणेरीतील पदार्थांबद्दल तर गुरुजींनी बरेच सांगितले आहे. पोहे खाल्ल्यानंतर परत सामोसा घेऊन खाणे म्हणजे सुख असायचे आणि कॉलेजच्या दिवसात जिथे स्वस्त आणि पौष्टिक खाणे ते आमचे आवडते असायचे. आता त्या वेळेस असलेली बरीच ठिकाणे बंद होताना आठवण होऊन त्रास होतो. लकी, मेहेनाझ बंद झाले आता पुणेरी पण - रविवार पेठेतील मिसळीची गाडी पण आता दिसत नाही. बदल हाच जीवनाचा स्थायीभाव आहे ! धन्यवाद आत्मु गुरुजी.

असंका 29/10/2014 - 13:23
त्या एवढ्याशा गल्लीला नाव दिलेले आहे???? रच्याकने...पूर्वी ते जर महानाझ असेल तर आता सूक्ष्मनाझ म्हणणे पण अवघड आहे...

असंका 29/10/2014 - 13:45
त्या एवढ्याशा गल्लीला नाव दिलेले आहे???? रच्याकने...पूर्वी ते जर महानाझ असेल तर आता सूक्ष्मनाझ म्हणणे पण अवघड आहे...

आदूबाळ 20/10/2014 - 23:15
लकीत (-१ व्या मजल्यावर) बसून खिडकीतून लोकांचे पायच बघायला मज्जा यायची. कॉलेजच्या मर्यादित पैशाच्या काळात लकी आणि पॅरेडाईज*** पट्ट्यातलं वाटायचं. गुडलक आणि सनराईज परवडायचं नाही. मध्यंतरी मित्राने जुन्या पाकिटात सापडलेलं लकीचं बिल दाखवलं होतं. इ.स. २००१ मधलं. एक चिकन हंडी, चपात्या आणि वन-बाय-टू कुल्फी रु. १८५. यात आम्ही दोन बकासुर जेवलो होतो, आणि उर्वरित पंधरा रुपयांत पानबिडीही झाली होती. गेले ते दिन... लकी बंद झालं त्याचा लय आघात झाला होता. माझ्यापुरता णिषेढ म्हणून बरेच दिवस आर डेक्कनमध्ये गेलो नव्हतो. ***हे सुदैवाने आहे अजून

अत्रुप्त आत्मा 20/10/2014 - 23:38
@धन्यवाद आत्मु गुरुजी.>> *YES* धन्यवाद. @लकी, मेहेनाझ बंद झाले आता पुणेरी पण - रविवार पेठेतील मिसळीची गाडी पण आता दिसत नाही. >>> हे सगळं बंssssssssssद होतं. कारण याच्या पुढे शाखा निघू शकत नाहीत.अश्या प्रकारच्या जागा ह्या त्या व्यक्तिंच्या प्रवृत्तीधर्माशी सुसंगत असतात..त्यांचा एक भाग असतात.म्हणूनच त्या त्यांच्याबरोबर बंद होतात. मला वाटतं,इतर अनेक पुणेरी दुकानांबाहेर असलेली, आमची कुठेही शाखा नाही. ही पाटी, मूळची अशी आतल्या भावनांचं प्रकटीकरणच समजायला हवी. (काहि पाट्यांच्या बाबतीत,अपवादानी हा अहंकाराचाही भाग असू शकतोच!) पण त्या शिवाय मी असा अर्थही घेतो,की कदाचीत त्याहून अधिक चांगलं/वेगळं असं दुसरं काही जन्माला येइल.पण, तसं नाही. म्हणून........ "आमची कुठेही शाखा नाही!" असे आंम्ही अट्टल पुणेरी! :)

सौंदाळा 21/10/2014 - 09:42
मस्त लेख सर्व प्रतिसादसुद्धा आवडले. वर कोणीतरी म्हटल्याप्रमाणे बुवांकडुन पुण्यातील खाण्याच्या अनवट ठिकाणांच्या लेखची नव्हे तर लेखमालेची वाट बघत आहे

सिरुसेरि 10/11/2014 - 13:26
लेख खुपच आवडला . पुर्वी अलका थिएटरच्या समोरही एक इराणी हॉटेल होते . आता बहुतेक ते एका उडप्याने घेतले.

रेवती 10/11/2014 - 17:21
आँ? खैबर डेक्कन जिमखान्यावर होतं ना? (की अजून आहे?) तुम्ही म्हणताय ते दरबार की कायसे असेल्....नक्की नाव आठवत नाही.

आदूबाळ 10/11/2014 - 17:49
अलका टॉकीजसमोरचा इराणी म्हणजे "रीगल". सुहास शिरवळकरांच्या चहात्यांना (म्ह० पुस्तक वाचणार्‍यांना) आठवत असेल, कॉलेजमधल्या पहिल्या राड्यानंतर दिग्या श्रेयसला घेऊन रीगलमध्येच जातो. आता रीगल उडप्याने चालवायला घेतलं आहे. दरबार त्याच लायनीत होतं. मोटर स्कूलजवळ.

रेवती 10/11/2014 - 23:04
अच्छा. मी कधी गेले नाहीये त्या हाटिलात. तिथल्या बष्टॉपवर उभी असायचे म्हणून माहित होते. असो, महागाई कश्याला म्हणावे किंवा कशाला म्हणू नये यावर दोन तास आईबाबांशी सकाळीच बोलून झाले आहे. हुश्श्य!

वेल्लाभट 10/11/2014 - 17:57
मस्त लिहिलंयत ! वाह ! छान (आणि वाईटही) वाटलं वाचून. पण ते असं पदार्थांची नावं आणि वर्णनं... वाट लावतात वाचणा-याची. जिवंत फुलस्टॉप........ _/\_...... टेक अ बो.

बोका-ए-आझम 19/10/2014 - 00:18
अपना घर असं हिंदी नाव असलेला पण प्रत्यक्षात सगळे मराठी पदार्थ देणारा एक फर्मास् प्रकार होता. डेक्कन जिमखान्यावरुन लकडी पुलाकडे जाताना एका इमारतीच्या तळघरासारख्या जागेत असायचाि आण तिथे साबुदाणा खिचडी, पोहे, शिरा, सांजा, मिसळ आणि ताक एवढे आणि एवढेच प्रकार मिळायचे. बसायला साधी बाकडी आणि मिसळ मागवलीत तर समोर टेबलासा साधारण थाट असायचा पण चव माशाल्ला! तशी खिचडी - गरम, खरपूड नाही, शेंगदाणा बारीक कुटून, मिरची चवीपुरती आणि हायलाइट म्हणजे वर भुरभुरलेले खोबरे! ही खिचडी ही हेराॅइन, कोकेन यांच्या तोडीचा अंमली पदार्थ होता. हा प्रकार आहे का अजून? केवळ त्याच्यासाठी पुण्याला जायची अापली तयारी आहे.

प्रचेतस 19/10/2014 - 00:31
सुरेख लेखन. कर्मधर्मसंयोगाने आम्हीसुद्धा अण्णांना पुस्तकांच्या दुकानातच पाहिलं. :)

अत्रुप्त आत्मा 19/10/2014 - 00:54
@बोका-ए-आझम अपना घर असं हिंदी नाव असलेला पण प्रत्यक्षात सगळे मराठी पदार्थ देणारा एक फर्मास् प्रकार होता.>>> आहे अजून..पण जरा माझ्याही ही जागा विस्मृतीतच गेली होती. नव्या पेठेत रहायला होतो.तेंव्हा अनेकदा त्याच्याकडे खायला गेलेलो आहे. जातो आता उद्या सकाळी सकाळीच. ७ वाजता. आणि नाव हिंदी कारण तो माणूस आर्यसमाजी आहे.म्हणून दुकानचं नाव राष्ट्रभाषेत(असा माझा आपला एक अंदाज!) @वल्ली कर्मधर्मसंयोगाने आम्हीसुद्धा अण्णांना पुस्तकांच्या दुकानातच पाहिलं.>>> *mosking* अरेच्चा..!आपणंही होतात का तिथं? मला वाटलं की फक्त धन्या आणि मीच! *mosking*

प्रचेतस 19/10/2014 - 09:05
काय सांगताय काय? धन्या पण होता काय तुमच्याबरोबर तेव्हा? बाकी तुमच्याकडून तुळशीबागेतल्या जोशी मिसळीवर एक फर्मास लेख येऊ द्यात.

प्रभाकर पेठकर 19/10/2014 - 00:46
मनांत रेंगाळणार्‍या अवीट आठवणी आणि मनावर कोरलेल्या त्या अफाट चवी आपल्या आयुष्याला समृद्ध करतात आणि निरस जीवनातही सुखद झुळूक अनुभवायला मिळते.

रेवती 19/10/2014 - 01:14
किती छान लिहिलय्त गुर्जी! संस्कृतीची खूण किंवा ओळख ही नुसती नावं देऊन होत नाही..आधी तिचे दोन/चार थेंब आपल्या अंतरीही रुजलेले असायला लागतात. खरच!

चतुरंग 19/10/2014 - 04:02
एका अकृत्रिम दुकानाची आणि त्यामागच्या साध्या परंतु ओतप्रोत आपलेपणाने भरलेल्या व्यक्तिमत्त्वाची ओळख तितक्याच आपुलकीच्या भाषेत करुन देणं सोपं नाही! अतिशय आवडले. -रंगा

प्रमोद देर्देकर 20/10/2014 - 08:43
मिपावरील सर्व ठि़काणी मिळणार्या पदार्थांवरिल लेखांचे मी ५ पाने भरुन प्रिन्टऑउट्स काढले आहेत. त्यातल्या वेगळ्यावेगळ्या ठिकाणाच्या मिसळपाव स्थळांनीच २ पाने भरली आहेत. आता पुण्याला मेव्हण्यांकडे आलो की हे सगळे पदार्थ खावुन बघणार आहे. बाकी लेख नेहमीप्रमाणे झकास हां आत्मुदा.

हाडक्या 10/11/2014 - 17:03
अर्रे वा.. आमाला पण ती लिष्ट व्यनि करता का हो ? शोध कार्याचा त्रास वाचवण्यासाठी विचारतोय. :)

समीरसूर 20/10/2014 - 15:02
आवडला! छान लिहिले आहे. अपना घरमधून मी बर्‍याचदा खिचडी, मिसळ घेऊन गेलेलो आहे. अप्रतिम चव! खिचडी निव्वळ जबरा! :-)

प्रचेतस 20/10/2014 - 18:03
पोहे टाकतात का नाही ते नीटसं लक्षात नाही. पण त्यांच्याकडचा रस्सा जाम भारी. फ़रसाण आणि त्यावर शेव त्यावर बटाट्याचे काप मसाला भुरभुरलेले आणि मग रस्सा खोबरं घातलेला. हा रस्साच चवीला एकदम अफ़लातून. नुसता प्यावा. अफाट चव लागते. एकच वाईट, रस्सा अजून हवा असेल तर एक्स्ट्रा पैशे द्यावे लागतात.

प्रचेतस 23/10/2014 - 20:20
हायला. बाकी तशीही बेडेकरांची गोडमिट्ट मिसळ आवडत नसल्याने काही फरक पडणार नाही म्हणा. आजच काही मिपाकरांसमवेत सकाळी शनवाराताल्या रामदास कडे जाऊन मस्त चमचमीत मिसळ खाऊन आलो.

निमिष ध. 20/10/2014 - 21:48
पुणेरी बंद झालेले आहे हे वाचून खूप वाईट वाटले. कॉलेजच्या दिवसांमध्ये मित्र शुक्रवार पेठेत मंडईच्या मागे राहायचा. त्याच्या सदनिकेत मुक्कामाला असलो की सकाळी पुणेरीत पोहे सांबर शेव आणि शेंगदाणे खाऊनच निघायचो कॉलेजला जायला. आण्णा एकदम आपुलकीने चौकशी करायचे. तो तर नेहमीचाच असल्यामुळे त्याची दररोजची ओळख होती. कुठे २-३ दिवस गेला नाहीत तर काय रे बाहेर घरी गेला होता का असे अवर्जून चौकशी करायचे. त्यांच्या बोलण्यात खवचटपणा अजिबात नव्हता. शुक्रवारात राहणार्यांना तो बर्याच लोकांमध्ये दिसायचा त्याला आण्णा अपवाद होते. पुणेरीतील पदार्थांबद्दल तर गुरुजींनी बरेच सांगितले आहे. पोहे खाल्ल्यानंतर परत सामोसा घेऊन खाणे म्हणजे सुख असायचे आणि कॉलेजच्या दिवसात जिथे स्वस्त आणि पौष्टिक खाणे ते आमचे आवडते असायचे. आता त्या वेळेस असलेली बरीच ठिकाणे बंद होताना आठवण होऊन त्रास होतो. लकी, मेहेनाझ बंद झाले आता पुणेरी पण - रविवार पेठेतील मिसळीची गाडी पण आता दिसत नाही. बदल हाच जीवनाचा स्थायीभाव आहे ! धन्यवाद आत्मु गुरुजी.

असंका 29/10/2014 - 13:23
त्या एवढ्याशा गल्लीला नाव दिलेले आहे???? रच्याकने...पूर्वी ते जर महानाझ असेल तर आता सूक्ष्मनाझ म्हणणे पण अवघड आहे...

असंका 29/10/2014 - 13:45
त्या एवढ्याशा गल्लीला नाव दिलेले आहे???? रच्याकने...पूर्वी ते जर महानाझ असेल तर आता सूक्ष्मनाझ म्हणणे पण अवघड आहे...

आदूबाळ 20/10/2014 - 23:15
लकीत (-१ व्या मजल्यावर) बसून खिडकीतून लोकांचे पायच बघायला मज्जा यायची. कॉलेजच्या मर्यादित पैशाच्या काळात लकी आणि पॅरेडाईज*** पट्ट्यातलं वाटायचं. गुडलक आणि सनराईज परवडायचं नाही. मध्यंतरी मित्राने जुन्या पाकिटात सापडलेलं लकीचं बिल दाखवलं होतं. इ.स. २००१ मधलं. एक चिकन हंडी, चपात्या आणि वन-बाय-टू कुल्फी रु. १८५. यात आम्ही दोन बकासुर जेवलो होतो, आणि उर्वरित पंधरा रुपयांत पानबिडीही झाली होती. गेले ते दिन... लकी बंद झालं त्याचा लय आघात झाला होता. माझ्यापुरता णिषेढ म्हणून बरेच दिवस आर डेक्कनमध्ये गेलो नव्हतो. ***हे सुदैवाने आहे अजून

अत्रुप्त आत्मा 20/10/2014 - 23:38
@धन्यवाद आत्मु गुरुजी.>> *YES* धन्यवाद. @लकी, मेहेनाझ बंद झाले आता पुणेरी पण - रविवार पेठेतील मिसळीची गाडी पण आता दिसत नाही. >>> हे सगळं बंssssssssssद होतं. कारण याच्या पुढे शाखा निघू शकत नाहीत.अश्या प्रकारच्या जागा ह्या त्या व्यक्तिंच्या प्रवृत्तीधर्माशी सुसंगत असतात..त्यांचा एक भाग असतात.म्हणूनच त्या त्यांच्याबरोबर बंद होतात. मला वाटतं,इतर अनेक पुणेरी दुकानांबाहेर असलेली, आमची कुठेही शाखा नाही. ही पाटी, मूळची अशी आतल्या भावनांचं प्रकटीकरणच समजायला हवी. (काहि पाट्यांच्या बाबतीत,अपवादानी हा अहंकाराचाही भाग असू शकतोच!) पण त्या शिवाय मी असा अर्थही घेतो,की कदाचीत त्याहून अधिक चांगलं/वेगळं असं दुसरं काही जन्माला येइल.पण, तसं नाही. म्हणून........ "आमची कुठेही शाखा नाही!" असे आंम्ही अट्टल पुणेरी! :)

सौंदाळा 21/10/2014 - 09:42
मस्त लेख सर्व प्रतिसादसुद्धा आवडले. वर कोणीतरी म्हटल्याप्रमाणे बुवांकडुन पुण्यातील खाण्याच्या अनवट ठिकाणांच्या लेखची नव्हे तर लेखमालेची वाट बघत आहे

सिरुसेरि 10/11/2014 - 13:26
लेख खुपच आवडला . पुर्वी अलका थिएटरच्या समोरही एक इराणी हॉटेल होते . आता बहुतेक ते एका उडप्याने घेतले.

रेवती 10/11/2014 - 17:21
आँ? खैबर डेक्कन जिमखान्यावर होतं ना? (की अजून आहे?) तुम्ही म्हणताय ते दरबार की कायसे असेल्....नक्की नाव आठवत नाही.

आदूबाळ 10/11/2014 - 17:49
अलका टॉकीजसमोरचा इराणी म्हणजे "रीगल". सुहास शिरवळकरांच्या चहात्यांना (म्ह० पुस्तक वाचणार्‍यांना) आठवत असेल, कॉलेजमधल्या पहिल्या राड्यानंतर दिग्या श्रेयसला घेऊन रीगलमध्येच जातो. आता रीगल उडप्याने चालवायला घेतलं आहे. दरबार त्याच लायनीत होतं. मोटर स्कूलजवळ.

रेवती 10/11/2014 - 23:04
अच्छा. मी कधी गेले नाहीये त्या हाटिलात. तिथल्या बष्टॉपवर उभी असायचे म्हणून माहित होते. असो, महागाई कश्याला म्हणावे किंवा कशाला म्हणू नये यावर दोन तास आईबाबांशी सकाळीच बोलून झाले आहे. हुश्श्य!

वेल्लाभट 10/11/2014 - 17:57
मस्त लिहिलंयत ! वाह ! छान (आणि वाईटही) वाटलं वाचून. पण ते असं पदार्थांची नावं आणि वर्णनं... वाट लावतात वाचणा-याची. जिवंत फुलस्टॉप........ _/\_...... टेक अ बो.
पुणेरी????????????? ह्ये काय म्हणायचं हो आता तुमचं नविन??? नेहेमीचं पुणं..पुणं..नावाचं नवं रडगाणं? कि बघा आमच्या पुण्याचं हे ठिकाण...म्हणून वाजवलेलं पिपाणं? की आणखि काही? तर नाही बरं का तसलं काही. पुणेरी हे आमच्या पुण्याच्या आत्म्यात वसलेलं एक छोटेखानी सूखं होतं. आणि होतं म्हणायचं म्हणजे अता त्याला बंद होऊन चार वर्ष झाली. तुंम्ही म्हणाल कित्ती छळ करताय आढे आणि वेढे घेऊन..? सांगा कि लवकर काय ते!? तर सगळं कळायला जरा तुंम्हाला माझ्या वेदपाठशालिन(किंवा कालिन!) जीवनात घेऊन जातो. (आलं कि नै ..पहिलं पुणेरी श्टाइलचं वाक्य!
संस्कृती
समाज
विरंगुळा

हरयाना-महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुक (२०१४) : प्रत्यक्ष निकाल

श्रीगुरुजी ·

श्रीरंग_जोशी 18/10/2014 - 21:55
राष्ट्रवादी काँग्रेसने १९९९ मध्ये तिसरा, २००४ मध्ये पहिला व २००९ मध्ये तिसरा क्रमांक मिळविला.
२००९ च्या विधानसभेमध्ये ६२ जागा मिळवून राष्ट्रवादी दुसर्‍या क्रमांकावर होता. ४६ जागा मिळवणारा भाजप तिसर्‍या क्रमांकावर होता. बाकी माहिती उत्तम. निकालांमुळे आज रात्री जागरण होणार :-) .

माईसाहेब कुरसूंदीकर 19/10/2014 - 08:14
मतमोजणी चालू होतेय. आय.बी.एन. लोकमत लावून बसलोय दोघेही.बारा वाजेस्तो चारवेळातरी चहा,ग्लुको,मारी बिस्किटांचा मारा नक्की.

माईसाहेब कुरसूंदीकर 19/10/2014 - 09:43
घोडेबाजाराला ऊत येणार असे दिसतेय.अंबानी,अदानी शिवसेनेबरोबर ,राष्ट्रवादीबरोबर चर्चा करणार्,थैल्या सैल करणार..पर्यायाने मराठी माणसाला पैसा मिळणार म्हणून हे खूष आहेत...

श्रीगुरुजी 19/10/2014 - 20:45
अंतिम निकाल - महाराष्ट्रः भाजप - १२३, शिवसेना - ६३, काँग्रेस - ४२, राष्ट्रवादी - ४१, मनसे - १ हरयाना: भाजप - ४७, भारतीय राष्ट्रीय लोकदल (चौताला) - १९, काँग्रेस - १५, हरयाना जनहीत काँग्रेस - २ हरयानात भाजपने स्वबळावर ९० पैकी ४७ जागा जिंकून स्पष्ट बहुमत मिळविले आहे. या राज्यात भाजप कधीही पहिल्या दोन क्रमांकात नव्हता. भाजपची सर्वोत्कृष्ट कामगिरी १५ जागा होती (१९८७ मध्ये) तेसुद्धा देवीलालांच्या भारालोबरोबर युती करून. स्वबळावर यापूर्वी भाजपला कधीही दोन आकडी जागा मिळाल्या नव्हत्या. आणि आता स्वबळावर भाजपने चक्क बहुमत मिंळविले आहे. लोकसभेत भाजपने हरयाना जनहीत काँग्रेसबरोबर युती करून १० पैकी ८ जागा लढवून ७ जिंकल्या होत्या. हजकाँला २ जागा लढवून एकही जागा मिळाली नव्हती. विधानसभा निवडणुकीसाठी हजकाँने ४५ जागांचा आग्रह धरला होता. भाजपने हजकाँबरोबर युती तोडून स्वबळावर लढण्याचा जुगार चांगलाच यशस्वी ठरला. मागील महिन्यात काही रा़ज्यात झालेल्या पोटनिवडणुकांच्या निकालावरून मोदी लाट ओसरली, भाजपबद्दल जनतेचा भ्रमनिरास झाला, काँग्रेस पुन्हा एकदा जोर धरत आहे इ. कमालीचे मूर्खपणाचे निष्कर्ष काढणार्‍या पंडीतांना हरयानातील निकालाने जमिनीवर आणले आहे. दुसरीकडे शिवसेनेबरोबर २५ वर्षांची युती तोडण्याचा भाजपचा जुगार महाराष्ट्रात सुद्धा यशस्वी ठरला. शिवसेना स्वतः १५१ पेक्षा खाली उतरायला तयार नव्हती व भाजपला ११९ पेक्षा जास्त जागा द्यायला ठाम विरोध होता. शिवसेनेने दादागिरी, वर्तमानपत्रातून विखारी टीका, सामाजिक माध्यमातून खोटे आरोप व बदनामी, मोदी व शहांची अत्यंत असभ्य शब्दात बदनामी, गुजराती वि. मराठी वाद उकरून भाषिक फूट पाडणे, महाराष्ट्राचे भाजप तुकडे पाडण्याची खोटी आवई उठविणे असे असंख्य प्रकार करून मतदारांची दिशाभूल करण्याचा प्रयत्न केला. भाजपने स्वबळावर १२३ जागा जिंकून युतीतील जागावाटप (११९ जागा) हे अत्यंत चुकीचे होते हे दाखवून दिले. आम्हीच मोठा भाऊ, हम देनेवाले है लेनेवाले नही अशी मिजास करणार्‍या शिवसेनेला महाराष्ट्रातील जनतेने भाजपच्या निम्म्या जागा देऊन जबरदस्त चपराक लगावली. निदान आता तरी शिवसेनेचे डोके ताळ्यावर येईल अशी आशा आहे. राष्ट्रवादी व काँग्रेसच्या भ्रष्टाचाराला व मुजोरीला महाराष्ट्रातील जनतेने सडेतोड उत्तर दिले तर नुसती बडबड करणारा मनसे हा अत्यंत नगण्य पक्ष आहे हे देखील अधोरेखित झाले. जरी भाजपला स्पष्ट बहुमत मिळाले नसले तरी तब्बल १२३ जागा मिळवून भाजप प्रथम क्रमांकाचा पक्ष बनलेला आहे. १९९० नंतर प्रथमच महाराष्ट्रात एका पक्षाला ३ आकडी जागा मिळाल्या आहेत.

श्रीगुरुजी 20/10/2014 - 15:14
सेनेचे डोके भविष्यात कधीही ठिकाणावर येईल असे वाटत नाही. सेना फुटेल असेही वाटत नाही. मनसेचे उरलेसुरले कार्यकर्ते फुटुन सेनेत परत जातील असं दिसतंय. उद्धव ठाकर्‍यांनी नेहमीप्रमाणे उतावीळपणे, अडीच वर्षे मुख्यमंत्रीपद व महत्त्वाची मंत्रिपदे मागून, घाईघाईत आपले पत्ते उघड केले आहेत. त्यामुळे आता भाजप सावध होऊन पर्यायी व्यवस्थेच्या मागे लागेल. त्यांच्या जागी मायावती असती तर अतिशय चातुर्याने आपले पत्ते उघड न करता भाजपला खेळवून आपल्याला हवे ते तिने मिळविले असते. एकंदरीत मराठी माणूस कितीही शौर्याच्या गप्पा करीत असला तरी वाटाघाटीत नेहमीच हरतो हे दिसून येते.

रमेश आठवले 21/10/2014 - 06:15
महाराष्ट्राच्या हिताच्या दृष्टीने राज्य्यात एक पक्षाचे सरकार असायला हवे. हे शक्य होण्यासाठी सेनेच्या ६३ आमदारांपैकी कमीत कमी २१ म्हणजे १/3 आमदारांनी एकत्र येउन सेना सोडून भाजपात प्रवेश केला पाहिजे.तसे केले तर त्यांची आमदारकी रद्द होणार नाही. उद्धव हे मोडेन पण वाकणार नाही असा आवेश दाखवत आहेत. म्हणून शिवसेनेलाच मोडणे गरजेचे झाले आहे.

श्रीगुरुजी 21/10/2014 - 13:10
>>> हे शक्य होण्यासाठी सेनेच्या ६३ आमदारांपैकी कमीत कमी २१ म्हणजे १/3 आमदारांनी एकत्र येउन सेना सोडून भाजपात प्रवेश केला पाहिजे.तसे केले तर त्यांची आमदारकी रद्द होणार नाही. २००३ मधील सुधारीत पक्षांतरबंदी कायद्यानुसार एखाद्या पक्षातील कमीतकमी २/३ आमदारांनी पक्ष सोडला तरच त्यांच्यावर कारवाई होणार नाही. त्यामुळे शिवसेनेच्या कमीतकमी ४२ आमदारांनी पक्ष सोडला तरच हे शक्य आहे. इतके आमदार फुटणे हे जवळपास अशक्य आहे. त्याऐवजी कदाचित भाजप कर्नाटकमधील 'ऑपरेशन लोटस' सारखे ऑपरेशन करू शकते. कर्नाटकात २००८ मधील निवडणुकीत भाजपला २२४ पैकी ११० जागा मिळाल्या होत्या. ६ अपक्ष होते व निधर्मी जनता दल (२८) व काँग्रेस यांच्या एकत्रित १०८ जागा होत्या. त्यामुळे ज्या बाजूला अपक्ष त्यांचेच सरकार बनणार होते. सुरवातीच्या काळात अपक्षांचा पाठिंबा मिळवून भाजपने सरकार स्थापन केले. परंतु हे सरकार कधीही कोसळू शकते हे त्यांच्या लगेचच लक्षात आले. त्यातून ऑपरेशन लोटस् जन्माला आले. भाजपने काँग्रेसमधील ८-१० आमदारांना पटवून राजीनामा द्यायला लावला व नंतर त्यांना स्वतःच्या तिकिटावर पोटनिवडणुकीत निवडून आणून स्वत:ची आमदार संख्या १२० च्या पुढे नेऊन स्थिरता आणली. महाराष्ट्रात असेच ऑपरेशन भाजपला करावे लागेल. परंतु हे फारसे सोपे नाही. त्यासाठी विरोधी पक्षांचे कमीतकमी २८-३० आमदार पटवावे लागतील व त्यांना राजीनामा द्यायला लावून भाजपच्या तिकिटावर निवडून आणावे लागतील. वाटेल ते आमदार फोडून चालणार नाही. विरोधी पक्षांचे जे आमदार मोठ्या फरकाने विजयी झाले आहेत किंवा तिथे भाजप दुसर्‍या क्रमांकावर असेल तरच ते आमदार पोटनिवडणुकीत भाजपच्या तिकिटावर निवडून येतील. समजा एखाद्या मतदारसंघात शिवसेनेच्या उमेदवाराला ६०,००० मते आहेत. दुसर्‍या क्रमांकावरील उमेदवाराला ५०,००० मते आहेत व भाजपच्या उमेदवाराला खूप कमी म्हणजे १०,००० पेक्षा कमी मते आहेत. तर असा उमेदवार पोटनिवडणुकीत भाजपच्या तिकिटावर निवडूण येणे अवघड आहे, कारण उमेदवाराला फक्त स्वतःचीच नव्हे तर पक्षाची मते देखील मिळालेली असतात. त्यामुळे या उदाहरणात शिवसेनेच्या उमेदवाराला मिळालेल्या ६०,००० मतात किमान ३०,००० पक्षाची मते असतील. हाच उमेदवार जर भाजपच्या तिकिटावर उभा राहिला तर त्याला स्वतःची जास्तीत जास्त ३०,००० व भाजपची १०,००० अशी ४०,००० मते मिळतील. याउलट सुरवातीला दुसर्‍या क्रमांकावर राहिलेल्या उमेदवाराची ५०,००० मते तशीच राहून तो जिंकेल. त्यामुळे ऑपरेशन लोटस जवळपास २८-३० उमेदवारांच्या बाबतीत यशस्वी करणे अत्यंत अवघड आहे. सद्य परिस्थितीत शिवसेनेशी जुळवून घेणे हेच भाजपसाठी योग्य ठरते. शिवसेनेला उपसभापतीपद, उपमुख्यमंत्रीपद व मंत्रीमंडळातील ४२ जागांपैकी किमान एक तृतीयांश मंत्रीपदे देणे हे योग्य वाटप ठरू शकेल.

रमेश आठवले 21/10/2014 - 23:24
विधानसभेत सर्व निवडून आलेल्या विधायकांचा शपथविधी झाल्यांनतर एखाद्या पार्टी च्या संख्ये पैकी १/३ सदस्यांनी आंम्ही अमुक अमुक नावाची वेगळी पार्टी बनवत आहोत तीला मान्यता द्या असा एकत्र अर्ज केला तर अध्यक्षांना त्या पार्टीला मान्यता द्यावी लागते. नंतर ती पार्टी सरकारला बाहेरून पाठींबा देऊ शकते आणि कालांतराने सरकार चालवणार्या पार्टीत विलीन सुद्धा होऊ शकते. माझ्या आठवणी प्रमाणे राजीव गांधी यांनी आणलेल्या मूळ anti defection बिलामध्ये मधु लिमये आणि इतर यांनी अशी तरतूद सुचवली होती आणि ती स्वीकारण्यात आली होती.

श्रीगुरुजी 22/10/2014 - 17:42
>>> विधानसभेत सर्व निवडून आलेल्या विधायकांचा शपथविधी झाल्यांनतर एखाद्या पार्टी च्या संख्ये पैकी १/३ सदस्यांनी आंम्ही अमुक अमुक नावाची वेगळी पार्टी बनवत आहोत तीला मान्यता द्या असा एकत्र अर्ज केला तर अध्यक्षांना त्या पार्टीला मान्यता द्यावी लागते. नंतर ती पार्टी सरकारला बाहेरून पाठींबा देऊ शकते आणि कालांतराने सरकार चालवणार्या पार्टीत विलीन सुद्धा होऊ शकते. तुम्ही म्हणता तशी तरतूद १९८५ मध्ये प्रथमच आलेल्या पक्षांतरविरोधी कायद्यात होती. याच कायद्यात २००३ साली दुरूस्ती करण्यात आली. या नवीन दुरूस्तीनुसार कोणत्याही पक्षाचे एखाद्या सभागृहातील कमीतकमी २/३ सदस्य फुटले तरच त्या पक्षांतराला कायदेशीर मान्यता आहे. २/३ पेक्षा कमी सदस्य फुटले तर त्या सर्व सदस्यांचे सदस्यत्व रद्द होऊ शकते. अर्थात सदस्यत्व रद्द करण्याचे कायदेशीर अधिकार सभापतीकडे असल्याने व सभापती हा सत्ताधारी पक्षाचाच सदस्य असल्याने व सदस्यत्व रद्द करावे की मान्यता द्यावी हा निर्णय घेण्यास सभापतीवर कालमर्यादेचे बंधन नसल्याने बहुतेकवेळ सभापती आपल्या अधिकाराचा दुरूपयोग करून निर्णय घेण्यास विलंब लावून सत्ताधारी पक्षाला मदत करतात. सद्यपरिस्थितीत भाजपला बहुमतासाठी राष्ट्रवादी/काँग्रेसचे किमान २८ सदस्य फोडावे लागतील किंवा शिवसेनेचे किमान ४२ आमदार फोडावे लागतील. इतक्या मोठ्या संख्येने आमदार फुटणे अत्यंत अवघड आहे.

श्रीगुरुजी 19/10/2014 - 20:49
हरयानातील मतदानोत्तर चाचणीच्या निष्कर्षांची व प्रत्यक्ष निकालांची तुलना केली तर खालील दोन निष्कर्ष प्रत्यक्ष निकालांच्या जवळ आहेत. चाणक्य - भाजपः ४५-५९ (२९-३५ टक्के मते), भारतीय राष्ट्रीय लोकदल (चौताला): १६-३० (२३-२९ टक्के मते), काँग्रेस: ५-१५ (२०-२६ टक्के मते), इतर : २-८ (१६-२२ टक्के मते) (२) एसी-नेल्सन : भाजप - ४६, भारालो - २९, काँग्रेस - १०, हरयाना जनहीत काँग्रेस - २, इतर - ३ चाणक्यचे निष्कर्ष जवळपास बरोबर आले आहेत. एसी नेल्सन चा अंदाज भाजप, काँग्रेस व हजकाँ बद्दल जवळपास बरोबर आला. भारालो च्या बाबतीत आकडे बरेचसे चुकले.

श्रीगुरुजी 19/10/2014 - 21:04
महाराष्ट्रातील प्रत्यक्ष निकालांची व मतदानोत्तर चाचण्यातील विविध निष्कर्षांची तुलना केली तर, (१) एबीपी न्यूज्/नेल्सन (भाजप - १२७, शिवसेना - ७७, काँगेस - ४०, राष्ट्रवादी - ३४, मनसे - ५), (२) सीव्होटर/इंडिया टीव्ही(भाजप - १२९, शिवसेना - ५६, काँगेस - ४३, राष्ट्रवादी - ३६, मनसे - १२) व (३) इंडिया टुडे(भाजप - १२४, शिवसेना - ७१, काँगेस - ३५, राष्ट्रवादी - २९, मनसे - ७) हे तीन निष्कर्ष प्रत्यक्ष निकालांच्या जवळपास आलेले दिसतात. मतदानपूर्व व मतदानोत्तर चाचण्यांच्या निष्कर्षात बरेच तथ्य असते असे दिसून येते.

चौकटराजा 20/10/2014 - 18:02
फडणीस, चव्हाण, पवार व उद्धव यात सर्वात पक्के व सर्वात कच्चे मडके कुणाचे असा अभ्यास करायचा आहे. त्यासाठी एक प्रश्नावली तयार करावी. नमुना प्रश्न १ भाजपने आयारामाना घेतले नसते कर काय नुकसान व फायदा झाला असता उत्तर जागामधे यावे. प्र २ जिथे शिवसेना व भाजपा पहिल्या दोन क्रमांकात आहेत तिथे कुणाला जास्त जागा आहेत. सेना १५१ वर अडून राहिली होती. भाजपा ला १३० चालल्या असत्या .अशात शिवसेना अजिबात न निवडून येण्याची शक्यता असलेल्या किती ठिकाणी सेना निवडून आली व तिने भाजपाला खोटे ठरविले ? ई ई .

श्रीगुरुजी 20/10/2014 - 21:00
(१) माध्यमांच्या संशोधनानुसार भाजपने एकूण ५६ तथाकथित आयारामांना तिकीट दिले होते (यातले खरे आयाराम २०-२२ होते कारण ते ऐन निवडणुकीच्या तोंडावर भाजपमध्ये आले होते. उरलेले लोकसभा निवडणुक किंवा त्यापूर्वीच भाजपत आले होते.). त्यापैकी फक्त १९ जिंकले. भाजपवर आयारामांना तिकीट दिल्याचे आरोप करताना शिवसेनेने सुद्धा ५३ आयारामांना तिकीट दिल्याचा मुद्दा माध्यमांनी सोयिस्कर दुर्लक्षित केला. त्यापैकी फक्त १४ जिंकले. काँग्रेस व राष्ट्रवादीकडे फारसे आयाराम नव्हते. कारण उघड आहे. जिथे विजयाची शक्यता आहे तिथेच आयाराम जाणार. उमेदवारांना अर्ज भरण्यासाठी २७ सप्टेंबर संध्याकाळी ५ वाजेपर्यंतच मुदत होती. भाजप्-शिवसेना युती जेमतेम ४८ तास आधी तुटली. भाजपची सुरूवातीची तयारी १३०-१३५ जागा लढविण्याचीच होती. भाजपला जेमतेम ४८ तास आधी अचानक उर्वरीत ११५-१२० जागांवर प्रबळ उमेदवार शोधावे लागले. त्यामुळे आयारामांची चंगळ झाली. भाजपने आयारामांना घेतले नसते तर जास्तीत जास्त १९ जागा गमवाव्या लागल्या असत्या. अर्थात निवडून आलेले आयाराम हे फक्त स्वतःच्या मतांवर निवडून आलेले नाहीत. त्यांच्या विजयात भाजपच्या मतांचाही वाटा होता. त्यामुळे आयाराम नसते तर प्रत्यक्षात ५-७ जागा गेल्या असत्या. (२) शिवसेना ज्या जागा १६० जागा भाजपला द्यायला अजिबात तयार नव्हती त्या जागांवर स्वतंत्र लढून भाजपचे ४० आमदार निवडून आले आहेत. युती होण्यापूर्वी भाजपचा बालेकिल्ला असलेले शिवाजीनगर (सध्याचा कोथरूड) सारखे मतदारसंघ युती झाल्यावर शिवसेनेने दांडगाई करून बळकावले होते. आता स्वतंत्र लढल्यावर प्रचंड फरकाने जागा जिंकून भाजपने आपल्या मूळच्या जागा परत मिळविल्या. उलट शिवसेनेने युती तुटल्यावर भाजप आधीपासून लढवत असलेल्या ११९ जागांवर स्वतंत्र लढून शिवसेनेला फक्त ४ जागा जिंकता आल्या. ही युती असमान व विषम जागावाटपावर आधारीत आहे व आम्हाला शिवसेनेपेक्षा खूप जास्त जनाधार आहे व म्हणूनच आम्हाला जास्त जागा लढायच्या आहेत ही भाजपची भूमिका योग्य ठरली आहे. (३) कोकण वगळता इतर सर्व भागात भाजपने शिवसेनेपेक्षा जास्त जागा मिळविल्या आहेत. अगदी आपला बालेकिल्ला समजल्या जाणार्‍या मुंबई, ठाणे व मराठवाड्यात सुद्धा भाजप सेनेपेक्षा पुढे आहे. त्यामुळे शिवसेना युती झाल्यावर स्वतःची पुरेशी ताकद नसताना दांडगाई करून जास्त जागा लढवित होती हे सिद्ध होत आहे. (४) भाजप सुरवातीला १३५+१३५+१८ हे सूत्र मागत होता. नंतर भाजप १३०+१४०+१८ या सूत्राचा आग्रह भाजपने धरला होता. शेवटी भाजप १२५-१४५-१८ या वाटपावर राजी होत होता. परंतु उद्धव ठाकर्‍यांनी आपल्या हट्टामुळे व दुराग्रहामुळे १५१ पेक्षा खाली उतरायला नकार दिला व स्वतःचाच घात करून घेतला. १२५-१४५-१८ हे सूत्र मान्य झाले असते तर युतीला किमान २४० जागा मिळाल्या असत्या व भाजपपेक्षा २० जागा जास्त लढवित असल्यामुळे शिवसेनेला भाजपपेक्षा जास्त जागा जिंकण्याची शक्यता होती. तसेच आपण १६९ वरून १४५ पर्यंत खाली येऊन भाजपवर फार मोठा उपकार करत आहोत व त्याग करीत आहोत असा डंका पिटता आला असता व महत्त्वाच्या खात्यांच्या मंत्रीपदाचे आधीच आश्वासन घेता आले असत. स्वतः मोठा भाऊ असल्याची झाकली मूठ झाकलेलीच राहिली असती. परंतु स्वतःचा दुराग्रह कायम ठेवून शिवसेनेने स्वतःच्याच पायावर धोंडा पाडून घेतला. (४) एकंदरीत सर्वात कच्चे मडके उद्धव ठाकर्‍यांचेच दिसते. स्वतःच्या ताकदीविषयी अवास्तव भ्रम, पराकोटीच्या वल्गना, मोदींना अफझलखानाची उपमा देणे, चर्चेसाठी आदित्यसारख्या अननुभवी मुलाला पाठविणे, युती तुटल्यावर मोदी व शहांवर असभ्य व्यक्तिगत हल्ले करणे, अत्यंत नकारात्मक प्रचार करणे इ. गोष्टीतून आपण खूप कच्चे आहोत हेच उद्धव ठाकर्‍यांनी दाखवून दिले. पृथ्वीराज चव्हाणांनी निवडणुकीच्या पूर्वसंध्येला वादग्रस्त मुलाखत देऊन आपणही कच्चे असल्याचे दाखवून दिले. त्यातुलनेत फडणवीस खूपच प्रगल्भ वागत होते. पवारांच्या धूर्तपणाला मात्र तोड नाही.

दुश्यन्त 20/10/2014 - 19:54
@श्रीगुरुजी- बऱ्याच एक्झिट पोल चा पोलखोल पण झाला. कॉंग्रेस खासकरून एनसीपीला ३०-३५ दाखवत होते काहीजण २८-३० दाखवत होते. तसेच ज्या टुडेज चाणक्यचा फार गवगवा केला जात होता (लोकसभेला त्यांचे अंदाज बरोबर आले होते), त्यंनी भाजपला १५१ दाखवले होते. अजून एकाने भाजपला १४५ दाखवले होते. तसेच अपक्ष+ इतरांना कुणी जास्त भाव देत नव्हते.आणि विभागवार पहिले तर बहुतेक सगळ्यांचेच अंदाज चुकले आहेत. झी'ने मराठवाड्यात एनसीपीला १ तर सेनेला २ जागा देवून मस्त जोक केला होता. असे बरेच हवेतले अंदाज वेगवेगळ्या सर्व्हे/ एक्झिट पोलचे होते.थोडक्यात हे सगळे अंदाज असतात निकाल वेगळेच लागतात. हा आता दहा संस्थांनी वेगवेगळ्या रेंजचे दहा सर्व्हे/अंदाज दिले ( उदा.भाजप- ९५ ते १५० या रेंजसाठी १० वेगवेगळे अंदाज) दिले तर त्यातले कुठले तरी २-३ बरोबर येणारच की.

श्रीगुरुजी 20/10/2014 - 20:31
चाणक्यचा हरयानाबद्दलचा अंदाज बराचसा बरोबर आला आहे. चाणक्यचा अंदाज असा होता. भाजपः ४५-५९ (प्रत्यक्ष जागा - ४७), भारतीय राष्ट्रीय लोकदल (चौताला): १६-३० (प्रत्यक्ष जागा - १९), काँग्रेस: ५-१५ (प्रत्यक्ष जागा - १५), इतर : २-८ (प्रत्यक्ष जागा - ९) एसी-नेल्सनचे हरयानाबद्दलचे निष्कर्ष भारालो वगळता इतर सर्व पक्षांच्या बाबतीत जवळपास बरोबर आले. एसी-नेल्सनचा अंदाज असा होता. भाजप - ४६, भारालो - २९, काँग्रेस - १०, हरयाना जनहीत काँग्रेस - २, इतर - ३ महाराष्ट्राबद्दल एकूण ३ अंदाज प्रत्यक्ष निकालांच्या जवळपास आहेत. (१) एबीपी न्यूज्/नेल्सन (भाजप - १२७, शिवसेना - ७७, काँगेस - ४०, राष्ट्रवादी - ३४, मनसे - ५) (शिवसेनेबाबतीत अंदाज थोडासा चुकला. इतरांबद्दल जवळपास बरोबर आहे.) (२) सीव्होटर/इंडिया टीव्ही(भाजप - १२९, शिवसेना - ५६, काँगेस - ४३, राष्ट्रवादी - ३६, मनसे - १२) व (मनसेबाबतीत अंदाज चुकला. इतरांबद्दल जवळपास बरोबर आहे.) (३) इंडिया टुडे(भाजप - १२४, शिवसेना - ७१, काँगेस - ३५, राष्ट्रवादी - २९, मनसे - ७) (राष्ट्रवादीबाबतीत अंदाज थोडासा चुकला. इतरांबद्दल जवळपास बरोबर आहे.) लोकसभेच्या वेळी रालोआला कमीत कमी २४८ व जास्तीत जास्त ३४० जागांचा अंदाज होता. बहुतेक अंदाज २६०-२७० च्या आसपास होते. त्यावेळी फक्त चाणक्यचा अंदाज ९८-९९ टक्के बरोबर आला होता. कोणतेही सर्वेक्षण अगदी अचूक आकडे देऊ शकत नाही. प्रत्यक्ष निकालात व दिलेल्या अंदाजात उणे-अधिक १० टक्के फरक असेल तर ते सर्वेक्षण अचूक नसले तरी अचूकतेच्या जवळपास जाणारे असते. सर्वेक्षणातून जागांचा अगदी अचूक अंदाज मिळाला नाही तरी मतदारांचा एकंदरीत कल व निकालांची दिशा निश्चित समजते. सर्व सर्वेक्षणातून काही समान कल दिसत होते. ते म्हणजे (१) भाजप सर्वाधिक मोठा पक्ष असेल, (२) मनसे सर्वात लहान पक्ष असेल व मनसेची कामगिरी नगण्य असेल, (३) काँग्रेस व राष्ट्रवादी आघाडी पुन्हा सत्तेवर येणार नाही व दोघांची एकत्रित बेरीज १०० च्या आतच असेल. हे तीनही कल बरोबर असल्याचे सिद्ध झाले आहे.

चौकटराजा 20/10/2014 - 21:52
आज सकाळ मधे आलेला तपशीलवार निकालाचे मी आकडेवारीचे निरिक्षण व पृथ:क्करण करतो आहे..त्यातून युती आघाडी तुटली नसती तर काय झाले असते याचाही शोध घेत आहे. एक गोष्ट समोर येते आहे की भाजपाने शिवसेनेला जितक्या जागांवर २ नंबरला टाकले आहे त्यापेक्षा कमी जागावर शिवसेनेने भाजपला २ नम्बरला टाकले आहे. राष्ट्रवादीने जितक्या जागावर कॉग्रेसला २ नंबरला टाकले आहे त्यापेक्षा काँग्रेसने कमी जागांवर राष्ट्रवादी ला मागे टाकले आहे. परंतू भाजपाची सेनेवरची वरताण राष्ट्रवादीने कॉग्रेसवर केलेल्या कुरघोडी पेक्षा बरीच मोठी आहे.

दुश्यन्त 21/10/2014 - 02:03
चाणक्यने भाजपला महाराष्ट्रात १५१ आणि सेनेला ७०+ दिले होते. कॉंग्रेस एनसीपीला एकदम चिल्लरमध्ये गणल होत.भाजपवाले पण चाणक्यने आम्हाला १५१ चा अंदाज दिलाय आम्ही निश्चित १५० पार करू असे बोलायचे.

श्रीगुरुजी 21/10/2014 - 20:51
निकाल लागेपर्यंत सर्वच पक्ष स्वतःबद्दल अवास्तव अंदाज देत असतात. जसे भाजपवाले आम्ही १५० पार करू असे म्हणत होते तसे शिवसेनावाले आम्हाला १७५-२०० जागा मिळतील असे सांगत होते, काँग्रेसवाले आम्ही १०० च्या पुढे जाऊ असे सांगत होते तर राष्ट्रवादीवाले आम्ही बहुमताच्या जवळ आहोत असा दावा करत होते. भाजपला आपण केलेल्या दाव्याच्या ८० टक्के जागा मिळाल्या पण इतरांना आपापल्या दाव्याच्या तुलनेत जेमतेम १/३ जागा मिळाल्या.

श्रीगुरुजी 21/10/2014 - 20:32
तुम्ही जर बेडूक व सर्प हे शिवसेना-भाजप संदर्भात म्हणत असाल तर या दोघांपैकी कोणीच त्यापैकी नाही. हे जर तुम्ही काँग्रेस-राष्ट्रवादी काँग्रेस संदर्भात म्हणत असाल तर त्या दोघांपैकीही कोणीच बेडूक अथवा सर्प नाही. त्यामुळे तुम्हाला अभिप्रेत असलेला बेडूक कोण व सर्प कोण हे अजून समजलेले नाही.

श्रीरंग_जोशी 18/10/2014 - 21:55
राष्ट्रवादी काँग्रेसने १९९९ मध्ये तिसरा, २००४ मध्ये पहिला व २००९ मध्ये तिसरा क्रमांक मिळविला.
२००९ च्या विधानसभेमध्ये ६२ जागा मिळवून राष्ट्रवादी दुसर्‍या क्रमांकावर होता. ४६ जागा मिळवणारा भाजप तिसर्‍या क्रमांकावर होता. बाकी माहिती उत्तम. निकालांमुळे आज रात्री जागरण होणार :-) .

माईसाहेब कुरसूंदीकर 19/10/2014 - 08:14
मतमोजणी चालू होतेय. आय.बी.एन. लोकमत लावून बसलोय दोघेही.बारा वाजेस्तो चारवेळातरी चहा,ग्लुको,मारी बिस्किटांचा मारा नक्की.

माईसाहेब कुरसूंदीकर 19/10/2014 - 09:43
घोडेबाजाराला ऊत येणार असे दिसतेय.अंबानी,अदानी शिवसेनेबरोबर ,राष्ट्रवादीबरोबर चर्चा करणार्,थैल्या सैल करणार..पर्यायाने मराठी माणसाला पैसा मिळणार म्हणून हे खूष आहेत...

श्रीगुरुजी 19/10/2014 - 20:45
अंतिम निकाल - महाराष्ट्रः भाजप - १२३, शिवसेना - ६३, काँग्रेस - ४२, राष्ट्रवादी - ४१, मनसे - १ हरयाना: भाजप - ४७, भारतीय राष्ट्रीय लोकदल (चौताला) - १९, काँग्रेस - १५, हरयाना जनहीत काँग्रेस - २ हरयानात भाजपने स्वबळावर ९० पैकी ४७ जागा जिंकून स्पष्ट बहुमत मिळविले आहे. या राज्यात भाजप कधीही पहिल्या दोन क्रमांकात नव्हता. भाजपची सर्वोत्कृष्ट कामगिरी १५ जागा होती (१९८७ मध्ये) तेसुद्धा देवीलालांच्या भारालोबरोबर युती करून. स्वबळावर यापूर्वी भाजपला कधीही दोन आकडी जागा मिळाल्या नव्हत्या. आणि आता स्वबळावर भाजपने चक्क बहुमत मिंळविले आहे. लोकसभेत भाजपने हरयाना जनहीत काँग्रेसबरोबर युती करून १० पैकी ८ जागा लढवून ७ जिंकल्या होत्या. हजकाँला २ जागा लढवून एकही जागा मिळाली नव्हती. विधानसभा निवडणुकीसाठी हजकाँने ४५ जागांचा आग्रह धरला होता. भाजपने हजकाँबरोबर युती तोडून स्वबळावर लढण्याचा जुगार चांगलाच यशस्वी ठरला. मागील महिन्यात काही रा़ज्यात झालेल्या पोटनिवडणुकांच्या निकालावरून मोदी लाट ओसरली, भाजपबद्दल जनतेचा भ्रमनिरास झाला, काँग्रेस पुन्हा एकदा जोर धरत आहे इ. कमालीचे मूर्खपणाचे निष्कर्ष काढणार्‍या पंडीतांना हरयानातील निकालाने जमिनीवर आणले आहे. दुसरीकडे शिवसेनेबरोबर २५ वर्षांची युती तोडण्याचा भाजपचा जुगार महाराष्ट्रात सुद्धा यशस्वी ठरला. शिवसेना स्वतः १५१ पेक्षा खाली उतरायला तयार नव्हती व भाजपला ११९ पेक्षा जास्त जागा द्यायला ठाम विरोध होता. शिवसेनेने दादागिरी, वर्तमानपत्रातून विखारी टीका, सामाजिक माध्यमातून खोटे आरोप व बदनामी, मोदी व शहांची अत्यंत असभ्य शब्दात बदनामी, गुजराती वि. मराठी वाद उकरून भाषिक फूट पाडणे, महाराष्ट्राचे भाजप तुकडे पाडण्याची खोटी आवई उठविणे असे असंख्य प्रकार करून मतदारांची दिशाभूल करण्याचा प्रयत्न केला. भाजपने स्वबळावर १२३ जागा जिंकून युतीतील जागावाटप (११९ जागा) हे अत्यंत चुकीचे होते हे दाखवून दिले. आम्हीच मोठा भाऊ, हम देनेवाले है लेनेवाले नही अशी मिजास करणार्‍या शिवसेनेला महाराष्ट्रातील जनतेने भाजपच्या निम्म्या जागा देऊन जबरदस्त चपराक लगावली. निदान आता तरी शिवसेनेचे डोके ताळ्यावर येईल अशी आशा आहे. राष्ट्रवादी व काँग्रेसच्या भ्रष्टाचाराला व मुजोरीला महाराष्ट्रातील जनतेने सडेतोड उत्तर दिले तर नुसती बडबड करणारा मनसे हा अत्यंत नगण्य पक्ष आहे हे देखील अधोरेखित झाले. जरी भाजपला स्पष्ट बहुमत मिळाले नसले तरी तब्बल १२३ जागा मिळवून भाजप प्रथम क्रमांकाचा पक्ष बनलेला आहे. १९९० नंतर प्रथमच महाराष्ट्रात एका पक्षाला ३ आकडी जागा मिळाल्या आहेत.

श्रीगुरुजी 20/10/2014 - 15:14
सेनेचे डोके भविष्यात कधीही ठिकाणावर येईल असे वाटत नाही. सेना फुटेल असेही वाटत नाही. मनसेचे उरलेसुरले कार्यकर्ते फुटुन सेनेत परत जातील असं दिसतंय. उद्धव ठाकर्‍यांनी नेहमीप्रमाणे उतावीळपणे, अडीच वर्षे मुख्यमंत्रीपद व महत्त्वाची मंत्रिपदे मागून, घाईघाईत आपले पत्ते उघड केले आहेत. त्यामुळे आता भाजप सावध होऊन पर्यायी व्यवस्थेच्या मागे लागेल. त्यांच्या जागी मायावती असती तर अतिशय चातुर्याने आपले पत्ते उघड न करता भाजपला खेळवून आपल्याला हवे ते तिने मिळविले असते. एकंदरीत मराठी माणूस कितीही शौर्याच्या गप्पा करीत असला तरी वाटाघाटीत नेहमीच हरतो हे दिसून येते.

रमेश आठवले 21/10/2014 - 06:15
महाराष्ट्राच्या हिताच्या दृष्टीने राज्य्यात एक पक्षाचे सरकार असायला हवे. हे शक्य होण्यासाठी सेनेच्या ६३ आमदारांपैकी कमीत कमी २१ म्हणजे १/3 आमदारांनी एकत्र येउन सेना सोडून भाजपात प्रवेश केला पाहिजे.तसे केले तर त्यांची आमदारकी रद्द होणार नाही. उद्धव हे मोडेन पण वाकणार नाही असा आवेश दाखवत आहेत. म्हणून शिवसेनेलाच मोडणे गरजेचे झाले आहे.

श्रीगुरुजी 21/10/2014 - 13:10
>>> हे शक्य होण्यासाठी सेनेच्या ६३ आमदारांपैकी कमीत कमी २१ म्हणजे १/3 आमदारांनी एकत्र येउन सेना सोडून भाजपात प्रवेश केला पाहिजे.तसे केले तर त्यांची आमदारकी रद्द होणार नाही. २००३ मधील सुधारीत पक्षांतरबंदी कायद्यानुसार एखाद्या पक्षातील कमीतकमी २/३ आमदारांनी पक्ष सोडला तरच त्यांच्यावर कारवाई होणार नाही. त्यामुळे शिवसेनेच्या कमीतकमी ४२ आमदारांनी पक्ष सोडला तरच हे शक्य आहे. इतके आमदार फुटणे हे जवळपास अशक्य आहे. त्याऐवजी कदाचित भाजप कर्नाटकमधील 'ऑपरेशन लोटस' सारखे ऑपरेशन करू शकते. कर्नाटकात २००८ मधील निवडणुकीत भाजपला २२४ पैकी ११० जागा मिळाल्या होत्या. ६ अपक्ष होते व निधर्मी जनता दल (२८) व काँग्रेस यांच्या एकत्रित १०८ जागा होत्या. त्यामुळे ज्या बाजूला अपक्ष त्यांचेच सरकार बनणार होते. सुरवातीच्या काळात अपक्षांचा पाठिंबा मिळवून भाजपने सरकार स्थापन केले. परंतु हे सरकार कधीही कोसळू शकते हे त्यांच्या लगेचच लक्षात आले. त्यातून ऑपरेशन लोटस् जन्माला आले. भाजपने काँग्रेसमधील ८-१० आमदारांना पटवून राजीनामा द्यायला लावला व नंतर त्यांना स्वतःच्या तिकिटावर पोटनिवडणुकीत निवडून आणून स्वत:ची आमदार संख्या १२० च्या पुढे नेऊन स्थिरता आणली. महाराष्ट्रात असेच ऑपरेशन भाजपला करावे लागेल. परंतु हे फारसे सोपे नाही. त्यासाठी विरोधी पक्षांचे कमीतकमी २८-३० आमदार पटवावे लागतील व त्यांना राजीनामा द्यायला लावून भाजपच्या तिकिटावर निवडून आणावे लागतील. वाटेल ते आमदार फोडून चालणार नाही. विरोधी पक्षांचे जे आमदार मोठ्या फरकाने विजयी झाले आहेत किंवा तिथे भाजप दुसर्‍या क्रमांकावर असेल तरच ते आमदार पोटनिवडणुकीत भाजपच्या तिकिटावर निवडून येतील. समजा एखाद्या मतदारसंघात शिवसेनेच्या उमेदवाराला ६०,००० मते आहेत. दुसर्‍या क्रमांकावरील उमेदवाराला ५०,००० मते आहेत व भाजपच्या उमेदवाराला खूप कमी म्हणजे १०,००० पेक्षा कमी मते आहेत. तर असा उमेदवार पोटनिवडणुकीत भाजपच्या तिकिटावर निवडूण येणे अवघड आहे, कारण उमेदवाराला फक्त स्वतःचीच नव्हे तर पक्षाची मते देखील मिळालेली असतात. त्यामुळे या उदाहरणात शिवसेनेच्या उमेदवाराला मिळालेल्या ६०,००० मतात किमान ३०,००० पक्षाची मते असतील. हाच उमेदवार जर भाजपच्या तिकिटावर उभा राहिला तर त्याला स्वतःची जास्तीत जास्त ३०,००० व भाजपची १०,००० अशी ४०,००० मते मिळतील. याउलट सुरवातीला दुसर्‍या क्रमांकावर राहिलेल्या उमेदवाराची ५०,००० मते तशीच राहून तो जिंकेल. त्यामुळे ऑपरेशन लोटस जवळपास २८-३० उमेदवारांच्या बाबतीत यशस्वी करणे अत्यंत अवघड आहे. सद्य परिस्थितीत शिवसेनेशी जुळवून घेणे हेच भाजपसाठी योग्य ठरते. शिवसेनेला उपसभापतीपद, उपमुख्यमंत्रीपद व मंत्रीमंडळातील ४२ जागांपैकी किमान एक तृतीयांश मंत्रीपदे देणे हे योग्य वाटप ठरू शकेल.

रमेश आठवले 21/10/2014 - 23:24
विधानसभेत सर्व निवडून आलेल्या विधायकांचा शपथविधी झाल्यांनतर एखाद्या पार्टी च्या संख्ये पैकी १/३ सदस्यांनी आंम्ही अमुक अमुक नावाची वेगळी पार्टी बनवत आहोत तीला मान्यता द्या असा एकत्र अर्ज केला तर अध्यक्षांना त्या पार्टीला मान्यता द्यावी लागते. नंतर ती पार्टी सरकारला बाहेरून पाठींबा देऊ शकते आणि कालांतराने सरकार चालवणार्या पार्टीत विलीन सुद्धा होऊ शकते. माझ्या आठवणी प्रमाणे राजीव गांधी यांनी आणलेल्या मूळ anti defection बिलामध्ये मधु लिमये आणि इतर यांनी अशी तरतूद सुचवली होती आणि ती स्वीकारण्यात आली होती.

श्रीगुरुजी 22/10/2014 - 17:42
>>> विधानसभेत सर्व निवडून आलेल्या विधायकांचा शपथविधी झाल्यांनतर एखाद्या पार्टी च्या संख्ये पैकी १/३ सदस्यांनी आंम्ही अमुक अमुक नावाची वेगळी पार्टी बनवत आहोत तीला मान्यता द्या असा एकत्र अर्ज केला तर अध्यक्षांना त्या पार्टीला मान्यता द्यावी लागते. नंतर ती पार्टी सरकारला बाहेरून पाठींबा देऊ शकते आणि कालांतराने सरकार चालवणार्या पार्टीत विलीन सुद्धा होऊ शकते. तुम्ही म्हणता तशी तरतूद १९८५ मध्ये प्रथमच आलेल्या पक्षांतरविरोधी कायद्यात होती. याच कायद्यात २००३ साली दुरूस्ती करण्यात आली. या नवीन दुरूस्तीनुसार कोणत्याही पक्षाचे एखाद्या सभागृहातील कमीतकमी २/३ सदस्य फुटले तरच त्या पक्षांतराला कायदेशीर मान्यता आहे. २/३ पेक्षा कमी सदस्य फुटले तर त्या सर्व सदस्यांचे सदस्यत्व रद्द होऊ शकते. अर्थात सदस्यत्व रद्द करण्याचे कायदेशीर अधिकार सभापतीकडे असल्याने व सभापती हा सत्ताधारी पक्षाचाच सदस्य असल्याने व सदस्यत्व रद्द करावे की मान्यता द्यावी हा निर्णय घेण्यास सभापतीवर कालमर्यादेचे बंधन नसल्याने बहुतेकवेळ सभापती आपल्या अधिकाराचा दुरूपयोग करून निर्णय घेण्यास विलंब लावून सत्ताधारी पक्षाला मदत करतात. सद्यपरिस्थितीत भाजपला बहुमतासाठी राष्ट्रवादी/काँग्रेसचे किमान २८ सदस्य फोडावे लागतील किंवा शिवसेनेचे किमान ४२ आमदार फोडावे लागतील. इतक्या मोठ्या संख्येने आमदार फुटणे अत्यंत अवघड आहे.

श्रीगुरुजी 19/10/2014 - 20:49
हरयानातील मतदानोत्तर चाचणीच्या निष्कर्षांची व प्रत्यक्ष निकालांची तुलना केली तर खालील दोन निष्कर्ष प्रत्यक्ष निकालांच्या जवळ आहेत. चाणक्य - भाजपः ४५-५९ (२९-३५ टक्के मते), भारतीय राष्ट्रीय लोकदल (चौताला): १६-३० (२३-२९ टक्के मते), काँग्रेस: ५-१५ (२०-२६ टक्के मते), इतर : २-८ (१६-२२ टक्के मते) (२) एसी-नेल्सन : भाजप - ४६, भारालो - २९, काँग्रेस - १०, हरयाना जनहीत काँग्रेस - २, इतर - ३ चाणक्यचे निष्कर्ष जवळपास बरोबर आले आहेत. एसी नेल्सन चा अंदाज भाजप, काँग्रेस व हजकाँ बद्दल जवळपास बरोबर आला. भारालो च्या बाबतीत आकडे बरेचसे चुकले.

श्रीगुरुजी 19/10/2014 - 21:04
महाराष्ट्रातील प्रत्यक्ष निकालांची व मतदानोत्तर चाचण्यातील विविध निष्कर्षांची तुलना केली तर, (१) एबीपी न्यूज्/नेल्सन (भाजप - १२७, शिवसेना - ७७, काँगेस - ४०, राष्ट्रवादी - ३४, मनसे - ५), (२) सीव्होटर/इंडिया टीव्ही(भाजप - १२९, शिवसेना - ५६, काँगेस - ४३, राष्ट्रवादी - ३६, मनसे - १२) व (३) इंडिया टुडे(भाजप - १२४, शिवसेना - ७१, काँगेस - ३५, राष्ट्रवादी - २९, मनसे - ७) हे तीन निष्कर्ष प्रत्यक्ष निकालांच्या जवळपास आलेले दिसतात. मतदानपूर्व व मतदानोत्तर चाचण्यांच्या निष्कर्षात बरेच तथ्य असते असे दिसून येते.

चौकटराजा 20/10/2014 - 18:02
फडणीस, चव्हाण, पवार व उद्धव यात सर्वात पक्के व सर्वात कच्चे मडके कुणाचे असा अभ्यास करायचा आहे. त्यासाठी एक प्रश्नावली तयार करावी. नमुना प्रश्न १ भाजपने आयारामाना घेतले नसते कर काय नुकसान व फायदा झाला असता उत्तर जागामधे यावे. प्र २ जिथे शिवसेना व भाजपा पहिल्या दोन क्रमांकात आहेत तिथे कुणाला जास्त जागा आहेत. सेना १५१ वर अडून राहिली होती. भाजपा ला १३० चालल्या असत्या .अशात शिवसेना अजिबात न निवडून येण्याची शक्यता असलेल्या किती ठिकाणी सेना निवडून आली व तिने भाजपाला खोटे ठरविले ? ई ई .

श्रीगुरुजी 20/10/2014 - 21:00
(१) माध्यमांच्या संशोधनानुसार भाजपने एकूण ५६ तथाकथित आयारामांना तिकीट दिले होते (यातले खरे आयाराम २०-२२ होते कारण ते ऐन निवडणुकीच्या तोंडावर भाजपमध्ये आले होते. उरलेले लोकसभा निवडणुक किंवा त्यापूर्वीच भाजपत आले होते.). त्यापैकी फक्त १९ जिंकले. भाजपवर आयारामांना तिकीट दिल्याचे आरोप करताना शिवसेनेने सुद्धा ५३ आयारामांना तिकीट दिल्याचा मुद्दा माध्यमांनी सोयिस्कर दुर्लक्षित केला. त्यापैकी फक्त १४ जिंकले. काँग्रेस व राष्ट्रवादीकडे फारसे आयाराम नव्हते. कारण उघड आहे. जिथे विजयाची शक्यता आहे तिथेच आयाराम जाणार. उमेदवारांना अर्ज भरण्यासाठी २७ सप्टेंबर संध्याकाळी ५ वाजेपर्यंतच मुदत होती. भाजप्-शिवसेना युती जेमतेम ४८ तास आधी तुटली. भाजपची सुरूवातीची तयारी १३०-१३५ जागा लढविण्याचीच होती. भाजपला जेमतेम ४८ तास आधी अचानक उर्वरीत ११५-१२० जागांवर प्रबळ उमेदवार शोधावे लागले. त्यामुळे आयारामांची चंगळ झाली. भाजपने आयारामांना घेतले नसते तर जास्तीत जास्त १९ जागा गमवाव्या लागल्या असत्या. अर्थात निवडून आलेले आयाराम हे फक्त स्वतःच्या मतांवर निवडून आलेले नाहीत. त्यांच्या विजयात भाजपच्या मतांचाही वाटा होता. त्यामुळे आयाराम नसते तर प्रत्यक्षात ५-७ जागा गेल्या असत्या. (२) शिवसेना ज्या जागा १६० जागा भाजपला द्यायला अजिबात तयार नव्हती त्या जागांवर स्वतंत्र लढून भाजपचे ४० आमदार निवडून आले आहेत. युती होण्यापूर्वी भाजपचा बालेकिल्ला असलेले शिवाजीनगर (सध्याचा कोथरूड) सारखे मतदारसंघ युती झाल्यावर शिवसेनेने दांडगाई करून बळकावले होते. आता स्वतंत्र लढल्यावर प्रचंड फरकाने जागा जिंकून भाजपने आपल्या मूळच्या जागा परत मिळविल्या. उलट शिवसेनेने युती तुटल्यावर भाजप आधीपासून लढवत असलेल्या ११९ जागांवर स्वतंत्र लढून शिवसेनेला फक्त ४ जागा जिंकता आल्या. ही युती असमान व विषम जागावाटपावर आधारीत आहे व आम्हाला शिवसेनेपेक्षा खूप जास्त जनाधार आहे व म्हणूनच आम्हाला जास्त जागा लढायच्या आहेत ही भाजपची भूमिका योग्य ठरली आहे. (३) कोकण वगळता इतर सर्व भागात भाजपने शिवसेनेपेक्षा जास्त जागा मिळविल्या आहेत. अगदी आपला बालेकिल्ला समजल्या जाणार्‍या मुंबई, ठाणे व मराठवाड्यात सुद्धा भाजप सेनेपेक्षा पुढे आहे. त्यामुळे शिवसेना युती झाल्यावर स्वतःची पुरेशी ताकद नसताना दांडगाई करून जास्त जागा लढवित होती हे सिद्ध होत आहे. (४) भाजप सुरवातीला १३५+१३५+१८ हे सूत्र मागत होता. नंतर भाजप १३०+१४०+१८ या सूत्राचा आग्रह भाजपने धरला होता. शेवटी भाजप १२५-१४५-१८ या वाटपावर राजी होत होता. परंतु उद्धव ठाकर्‍यांनी आपल्या हट्टामुळे व दुराग्रहामुळे १५१ पेक्षा खाली उतरायला नकार दिला व स्वतःचाच घात करून घेतला. १२५-१४५-१८ हे सूत्र मान्य झाले असते तर युतीला किमान २४० जागा मिळाल्या असत्या व भाजपपेक्षा २० जागा जास्त लढवित असल्यामुळे शिवसेनेला भाजपपेक्षा जास्त जागा जिंकण्याची शक्यता होती. तसेच आपण १६९ वरून १४५ पर्यंत खाली येऊन भाजपवर फार मोठा उपकार करत आहोत व त्याग करीत आहोत असा डंका पिटता आला असता व महत्त्वाच्या खात्यांच्या मंत्रीपदाचे आधीच आश्वासन घेता आले असत. स्वतः मोठा भाऊ असल्याची झाकली मूठ झाकलेलीच राहिली असती. परंतु स्वतःचा दुराग्रह कायम ठेवून शिवसेनेने स्वतःच्याच पायावर धोंडा पाडून घेतला. (४) एकंदरीत सर्वात कच्चे मडके उद्धव ठाकर्‍यांचेच दिसते. स्वतःच्या ताकदीविषयी अवास्तव भ्रम, पराकोटीच्या वल्गना, मोदींना अफझलखानाची उपमा देणे, चर्चेसाठी आदित्यसारख्या अननुभवी मुलाला पाठविणे, युती तुटल्यावर मोदी व शहांवर असभ्य व्यक्तिगत हल्ले करणे, अत्यंत नकारात्मक प्रचार करणे इ. गोष्टीतून आपण खूप कच्चे आहोत हेच उद्धव ठाकर्‍यांनी दाखवून दिले. पृथ्वीराज चव्हाणांनी निवडणुकीच्या पूर्वसंध्येला वादग्रस्त मुलाखत देऊन आपणही कच्चे असल्याचे दाखवून दिले. त्यातुलनेत फडणवीस खूपच प्रगल्भ वागत होते. पवारांच्या धूर्तपणाला मात्र तोड नाही.

दुश्यन्त 20/10/2014 - 19:54
@श्रीगुरुजी- बऱ्याच एक्झिट पोल चा पोलखोल पण झाला. कॉंग्रेस खासकरून एनसीपीला ३०-३५ दाखवत होते काहीजण २८-३० दाखवत होते. तसेच ज्या टुडेज चाणक्यचा फार गवगवा केला जात होता (लोकसभेला त्यांचे अंदाज बरोबर आले होते), त्यंनी भाजपला १५१ दाखवले होते. अजून एकाने भाजपला १४५ दाखवले होते. तसेच अपक्ष+ इतरांना कुणी जास्त भाव देत नव्हते.आणि विभागवार पहिले तर बहुतेक सगळ्यांचेच अंदाज चुकले आहेत. झी'ने मराठवाड्यात एनसीपीला १ तर सेनेला २ जागा देवून मस्त जोक केला होता. असे बरेच हवेतले अंदाज वेगवेगळ्या सर्व्हे/ एक्झिट पोलचे होते.थोडक्यात हे सगळे अंदाज असतात निकाल वेगळेच लागतात. हा आता दहा संस्थांनी वेगवेगळ्या रेंजचे दहा सर्व्हे/अंदाज दिले ( उदा.भाजप- ९५ ते १५० या रेंजसाठी १० वेगवेगळे अंदाज) दिले तर त्यातले कुठले तरी २-३ बरोबर येणारच की.

श्रीगुरुजी 20/10/2014 - 20:31
चाणक्यचा हरयानाबद्दलचा अंदाज बराचसा बरोबर आला आहे. चाणक्यचा अंदाज असा होता. भाजपः ४५-५९ (प्रत्यक्ष जागा - ४७), भारतीय राष्ट्रीय लोकदल (चौताला): १६-३० (प्रत्यक्ष जागा - १९), काँग्रेस: ५-१५ (प्रत्यक्ष जागा - १५), इतर : २-८ (प्रत्यक्ष जागा - ९) एसी-नेल्सनचे हरयानाबद्दलचे निष्कर्ष भारालो वगळता इतर सर्व पक्षांच्या बाबतीत जवळपास बरोबर आले. एसी-नेल्सनचा अंदाज असा होता. भाजप - ४६, भारालो - २९, काँग्रेस - १०, हरयाना जनहीत काँग्रेस - २, इतर - ३ महाराष्ट्राबद्दल एकूण ३ अंदाज प्रत्यक्ष निकालांच्या जवळपास आहेत. (१) एबीपी न्यूज्/नेल्सन (भाजप - १२७, शिवसेना - ७७, काँगेस - ४०, राष्ट्रवादी - ३४, मनसे - ५) (शिवसेनेबाबतीत अंदाज थोडासा चुकला. इतरांबद्दल जवळपास बरोबर आहे.) (२) सीव्होटर/इंडिया टीव्ही(भाजप - १२९, शिवसेना - ५६, काँगेस - ४३, राष्ट्रवादी - ३६, मनसे - १२) व (मनसेबाबतीत अंदाज चुकला. इतरांबद्दल जवळपास बरोबर आहे.) (३) इंडिया टुडे(भाजप - १२४, शिवसेना - ७१, काँगेस - ३५, राष्ट्रवादी - २९, मनसे - ७) (राष्ट्रवादीबाबतीत अंदाज थोडासा चुकला. इतरांबद्दल जवळपास बरोबर आहे.) लोकसभेच्या वेळी रालोआला कमीत कमी २४८ व जास्तीत जास्त ३४० जागांचा अंदाज होता. बहुतेक अंदाज २६०-२७० च्या आसपास होते. त्यावेळी फक्त चाणक्यचा अंदाज ९८-९९ टक्के बरोबर आला होता. कोणतेही सर्वेक्षण अगदी अचूक आकडे देऊ शकत नाही. प्रत्यक्ष निकालात व दिलेल्या अंदाजात उणे-अधिक १० टक्के फरक असेल तर ते सर्वेक्षण अचूक नसले तरी अचूकतेच्या जवळपास जाणारे असते. सर्वेक्षणातून जागांचा अगदी अचूक अंदाज मिळाला नाही तरी मतदारांचा एकंदरीत कल व निकालांची दिशा निश्चित समजते. सर्व सर्वेक्षणातून काही समान कल दिसत होते. ते म्हणजे (१) भाजप सर्वाधिक मोठा पक्ष असेल, (२) मनसे सर्वात लहान पक्ष असेल व मनसेची कामगिरी नगण्य असेल, (३) काँग्रेस व राष्ट्रवादी आघाडी पुन्हा सत्तेवर येणार नाही व दोघांची एकत्रित बेरीज १०० च्या आतच असेल. हे तीनही कल बरोबर असल्याचे सिद्ध झाले आहे.

चौकटराजा 20/10/2014 - 21:52
आज सकाळ मधे आलेला तपशीलवार निकालाचे मी आकडेवारीचे निरिक्षण व पृथ:क्करण करतो आहे..त्यातून युती आघाडी तुटली नसती तर काय झाले असते याचाही शोध घेत आहे. एक गोष्ट समोर येते आहे की भाजपाने शिवसेनेला जितक्या जागांवर २ नंबरला टाकले आहे त्यापेक्षा कमी जागावर शिवसेनेने भाजपला २ नम्बरला टाकले आहे. राष्ट्रवादीने जितक्या जागावर कॉग्रेसला २ नंबरला टाकले आहे त्यापेक्षा काँग्रेसने कमी जागांवर राष्ट्रवादी ला मागे टाकले आहे. परंतू भाजपाची सेनेवरची वरताण राष्ट्रवादीने कॉग्रेसवर केलेल्या कुरघोडी पेक्षा बरीच मोठी आहे.

दुश्यन्त 21/10/2014 - 02:03
चाणक्यने भाजपला महाराष्ट्रात १५१ आणि सेनेला ७०+ दिले होते. कॉंग्रेस एनसीपीला एकदम चिल्लरमध्ये गणल होत.भाजपवाले पण चाणक्यने आम्हाला १५१ चा अंदाज दिलाय आम्ही निश्चित १५० पार करू असे बोलायचे.

श्रीगुरुजी 21/10/2014 - 20:51
निकाल लागेपर्यंत सर्वच पक्ष स्वतःबद्दल अवास्तव अंदाज देत असतात. जसे भाजपवाले आम्ही १५० पार करू असे म्हणत होते तसे शिवसेनावाले आम्हाला १७५-२०० जागा मिळतील असे सांगत होते, काँग्रेसवाले आम्ही १०० च्या पुढे जाऊ असे सांगत होते तर राष्ट्रवादीवाले आम्ही बहुमताच्या जवळ आहोत असा दावा करत होते. भाजपला आपण केलेल्या दाव्याच्या ८० टक्के जागा मिळाल्या पण इतरांना आपापल्या दाव्याच्या तुलनेत जेमतेम १/३ जागा मिळाल्या.

श्रीगुरुजी 21/10/2014 - 20:32
तुम्ही जर बेडूक व सर्प हे शिवसेना-भाजप संदर्भात म्हणत असाल तर या दोघांपैकी कोणीच त्यापैकी नाही. हे जर तुम्ही काँग्रेस-राष्ट्रवादी काँग्रेस संदर्भात म्हणत असाल तर त्या दोघांपैकीही कोणीच बेडूक अथवा सर्प नाही. त्यामुळे तुम्हाला अभिप्रेत असलेला बेडूक कोण व सर्प कोण हे अजून समजलेले नाही.
महाराष्ट्र व हरयानातील २०१४ मधील विधानसभा निवडणुकीचे निकाल रविवार १९/१०/२०१४ या दिवशी लागतील. सकाळी ८ पासून मतमोजणी आहे.
Subscribe to
© 2026 मिसळपाव