मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

अलविदा हिट्मॅन

कपिलमुनी ·

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 08/05/2025 - 19:02
काल रोहीटच्या निवृत्तीची बातमी दिसली आणि मग कळलं 'कसोटी क्रिकेट मधून' निवृत्त होतोय. आपण चांगला आढावा घेतला आहे, रोहीतची फलंदाजी बघायला मजा येते. आयपीएल मधेही रोहीत खेळला की चांगल्या धावा होतील आणि सामना जिंकू असे वाटत असतेल. रोहिटची कसोटी कारकिर्द आठवत राहील. एक म्हणून लक्षात नाही, त्याचं खेळणं, त्याची शैली त्याचे ड्राइव्ह, सगळंच वेगळं आणि हवंहवंसं. -दिलीप बिरुटे

सौंदाळा 08/05/2025 - 19:51
छान लेख. जोरात न मारता केवळ टाईमिंगवर खेळणार्‍या काही निवडक फलंदाजांमधील अप्रतिम फलंदाज. आता असे फलंदाज कमीच राहीले आहेत. सगळे हार्डहिटर. माझ्या मते रोहीत कसोटी फलंदाज म्हणून सामान्य होता पण ट२० आणि एकदिवसीय सामन्यात केवळ लाजवाब. आगामी एकदिवसीय विश्वचषक खेळण्याचा रोहीतचा निर्धार आहे असे वाटत आहे. तो असला तर मज्जा येणार बघायला.
निवृत्ती आणि पुढचा प्रवास
पासून पुढच्या ओळी नॉस्टेलजिक करुन गेल्या.

गवि 10/05/2025 - 09:34
समयोचित लेख. काल बातमी ऐकली होती. पण युद्धवार्ता, चर्चा वगैरेच्या धामधुमीत ती बातमी आणि हा धागा काहीसा दुर्लक्षित राहणार असे वाटते. एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये अजूनही त्याची कारकीर्द बाकी आहे ही समाधानाची गोष्ट.

विअर्ड विक्स 12/05/2025 - 11:19
रो गेला नि को पण जायच्या मार्गावर आहे. ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यानंतर निवृत्ती स्वीकारली असती तर समायोचक ठरले असते. को पण निवृत्त होईल अशी दाट शक्यता आहे. एक दिवसीय सामने तसेही आता कमी झाले आहेत , त्यामुळे उगाच रेंगाळण्यात अर्थ नाही कदाचित uncapped रुल साठी असेल. त्याचे भारतीय क्रिकेट मधील योगदान निश्चितच दखलपात्र आहे .

सौंदाळा 12/05/2025 - 15:21
ओह आता हा प्रतिसाद बघूनच याबद्दल समजले. कसोटी संघात तरुण यशस्वी जयस्वाल, शुभमन गिल यांची जबाबदारी वाढणार. चौथ्या क्रमांकावर कोण फलंदाजी करेल? अय्यर, सर्फराज, ध्रुव जुरेल की अजून कोण ? या लगोपाठच्या दोन निवृत्यांमुळे भारतात कसोटी क्रिकेट उतरणीला लागू नये एवढीच इच्छा.

विअर्ड विक्स 12/05/2025 - 16:00
बदल हि काळाची गरज आहे . तसेही दोघे कसोटी क्रिकेट मध्ये सध्याच्या काळात पुरेशी चमक दाखवत नव्हते. अय्यर, सर्फराज, ध्रुव जुरेल , रेड्डी नि नायर कोणी ना कोणी जागा भरून काढेल. सद्य IPL मोसमानंतर धोनी ने निवृत्ती जाहीर केली ती वेळ या दोघांनी स्वतःवर येऊ दिली नाही हे विशेष.

फारएन्ड 18/05/2025 - 02:17
छान लिहीले आहे. मागच्या दशकातील बिग-५ च्या निवृत्तीनंतर पुढच्या लोकांचा बराच खेळ मी पाहिलेला आहे पण इतकी डिटेल माहिती नाही. यातल्या कित्येक गोष्टी लक्षात नव्ह्त्या, तर कित्येक माहीतच नव्हत्या. आवडले वाचायला. मला इतक्यात बघितलेल्या दोन आठवणी आहेत - २०२३ च्या वर्ल्ड कप फायनल नंतरची निराशा आणि मागच्या वर्षी अमेरिकेत टी-२० जिंकल्यावरचा आनंद. रोहित शर्माबद्दल मला एक पॅटर्न कायम लक्षात राहिलेला आहे - तो जेव्हा विचित्र, आउट ऑफ कॅरेक्टर शॉट मारायला जातो तेव्हा तो फॉर्म मधे नाही हे जाणवते. कारण एरव्ही त्याचा "लेझी एलिगन्स" सहज दिसतो. नजीकच्या काळातील त्याचे बरेच षटकार हे मिड ऑन, मिड विकेट आणि स्क्वेअर लेग या आर्क मधले आहेत. पण जेव्हा त्याने ऑस्ट्रेलियाविरूद्ध २०९ मारले होते, तेव्हा त्यातील १६ षटकार हे चौफेर होते. ते फार छान आहेत पाहायला. कसोटीत मात्र मला तो फारसा लक्षात नाही. या लेखातील उल्लेख पाहून आता शोधायला हव्या त्या क्लिप्स. आता कोहलीवरही येउ दे लेख. सचिन, दादा वगैरेंचा पूर्ण प्रवास जसा एकेकाळी ट्रॅक केला आहे तसा या नंतरच्या खेळाडूंचा केलेला नाही. त्यामुळे वाचण्यात इंटरेस्ट आहे.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 08/05/2025 - 19:02
काल रोहीटच्या निवृत्तीची बातमी दिसली आणि मग कळलं 'कसोटी क्रिकेट मधून' निवृत्त होतोय. आपण चांगला आढावा घेतला आहे, रोहीतची फलंदाजी बघायला मजा येते. आयपीएल मधेही रोहीत खेळला की चांगल्या धावा होतील आणि सामना जिंकू असे वाटत असतेल. रोहिटची कसोटी कारकिर्द आठवत राहील. एक म्हणून लक्षात नाही, त्याचं खेळणं, त्याची शैली त्याचे ड्राइव्ह, सगळंच वेगळं आणि हवंहवंसं. -दिलीप बिरुटे

सौंदाळा 08/05/2025 - 19:51
छान लेख. जोरात न मारता केवळ टाईमिंगवर खेळणार्‍या काही निवडक फलंदाजांमधील अप्रतिम फलंदाज. आता असे फलंदाज कमीच राहीले आहेत. सगळे हार्डहिटर. माझ्या मते रोहीत कसोटी फलंदाज म्हणून सामान्य होता पण ट२० आणि एकदिवसीय सामन्यात केवळ लाजवाब. आगामी एकदिवसीय विश्वचषक खेळण्याचा रोहीतचा निर्धार आहे असे वाटत आहे. तो असला तर मज्जा येणार बघायला.
निवृत्ती आणि पुढचा प्रवास
पासून पुढच्या ओळी नॉस्टेलजिक करुन गेल्या.

गवि 10/05/2025 - 09:34
समयोचित लेख. काल बातमी ऐकली होती. पण युद्धवार्ता, चर्चा वगैरेच्या धामधुमीत ती बातमी आणि हा धागा काहीसा दुर्लक्षित राहणार असे वाटते. एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये अजूनही त्याची कारकीर्द बाकी आहे ही समाधानाची गोष्ट.

विअर्ड विक्स 12/05/2025 - 11:19
रो गेला नि को पण जायच्या मार्गावर आहे. ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यानंतर निवृत्ती स्वीकारली असती तर समायोचक ठरले असते. को पण निवृत्त होईल अशी दाट शक्यता आहे. एक दिवसीय सामने तसेही आता कमी झाले आहेत , त्यामुळे उगाच रेंगाळण्यात अर्थ नाही कदाचित uncapped रुल साठी असेल. त्याचे भारतीय क्रिकेट मधील योगदान निश्चितच दखलपात्र आहे .

सौंदाळा 12/05/2025 - 15:21
ओह आता हा प्रतिसाद बघूनच याबद्दल समजले. कसोटी संघात तरुण यशस्वी जयस्वाल, शुभमन गिल यांची जबाबदारी वाढणार. चौथ्या क्रमांकावर कोण फलंदाजी करेल? अय्यर, सर्फराज, ध्रुव जुरेल की अजून कोण ? या लगोपाठच्या दोन निवृत्यांमुळे भारतात कसोटी क्रिकेट उतरणीला लागू नये एवढीच इच्छा.

विअर्ड विक्स 12/05/2025 - 16:00
बदल हि काळाची गरज आहे . तसेही दोघे कसोटी क्रिकेट मध्ये सध्याच्या काळात पुरेशी चमक दाखवत नव्हते. अय्यर, सर्फराज, ध्रुव जुरेल , रेड्डी नि नायर कोणी ना कोणी जागा भरून काढेल. सद्य IPL मोसमानंतर धोनी ने निवृत्ती जाहीर केली ती वेळ या दोघांनी स्वतःवर येऊ दिली नाही हे विशेष.

फारएन्ड 18/05/2025 - 02:17
छान लिहीले आहे. मागच्या दशकातील बिग-५ च्या निवृत्तीनंतर पुढच्या लोकांचा बराच खेळ मी पाहिलेला आहे पण इतकी डिटेल माहिती नाही. यातल्या कित्येक गोष्टी लक्षात नव्ह्त्या, तर कित्येक माहीतच नव्हत्या. आवडले वाचायला. मला इतक्यात बघितलेल्या दोन आठवणी आहेत - २०२३ च्या वर्ल्ड कप फायनल नंतरची निराशा आणि मागच्या वर्षी अमेरिकेत टी-२० जिंकल्यावरचा आनंद. रोहित शर्माबद्दल मला एक पॅटर्न कायम लक्षात राहिलेला आहे - तो जेव्हा विचित्र, आउट ऑफ कॅरेक्टर शॉट मारायला जातो तेव्हा तो फॉर्म मधे नाही हे जाणवते. कारण एरव्ही त्याचा "लेझी एलिगन्स" सहज दिसतो. नजीकच्या काळातील त्याचे बरेच षटकार हे मिड ऑन, मिड विकेट आणि स्क्वेअर लेग या आर्क मधले आहेत. पण जेव्हा त्याने ऑस्ट्रेलियाविरूद्ध २०९ मारले होते, तेव्हा त्यातील १६ षटकार हे चौफेर होते. ते फार छान आहेत पाहायला. कसोटीत मात्र मला तो फारसा लक्षात नाही. या लेखातील उल्लेख पाहून आता शोधायला हव्या त्या क्लिप्स. आता कोहलीवरही येउ दे लेख. सचिन, दादा वगैरेंचा पूर्ण प्रवास जसा एकेकाळी ट्रॅक केला आहे तसा या नंतरच्या खेळाडूंचा केलेला नाही. त्यामुळे वाचण्यात इंटरेस्ट आहे.
लेखनविषय:
व्यक्तिचित्र
लेखनप्रकार
प्रकटन
सकाळी, हातात चहाचा कप आणि समोर मोबाईल. नेहमीसारखं क्रिकबझ उघडलं आणि डोळ्यांवर विश्वासच बसेना — “रोहित शर्मा कसोटी क्रिकेटमधून निवृत्त.” hitman थांबा जरा. रोहित शर्मा? हिटमॅन? ज्याच्या बॅटमधून चौकार-षटकारांचा पाऊस पडायचा, तो आता कसोटीच्या पांढऱ्या जर्सीला रामराम करतोय? क्रिकेटच्या मैदानावर फलंदाजी ही कला आहे, आणि रोहित म्हणजे त्या कलेचा एक लाडका चित्रकार.

हा सूर्य आणि......

लाल गेंडा ·

सौन्दर्य 08/05/2025 - 23:21
खूपच छान लिहिलेत तुम्ही. क्षणभर त्या युद्धभूमीवर असल्याचा भास झाला. असेच सुंदर लिहीत रहा. एक प्रश्न - तुमच्या ह्या लेखात 'काहीही झालं तरी अभिमन्यू राजपुत्र होता' असा मजकूर दोनदा आल्याचे जाणवते. पूर्वीच्या युद्धात राजपुत्रांसाठी आणि इतर अतिरथी , महारथी, अर्धरथी, सैनिक वगैरेंसाठी वेगवेगळे नियम होते का? ह्यावर थोडा प्रकाश पाडल्यास बरे होईल .

लाल गेंडा 13/05/2025 - 09:15
राजपुत्राला मारणे हे काय कामाचे? जर निर्वन्श करायचा असेल तर ते चान्गले अन्यथा पकडून ठेवणे जास्त उपयुक्त नाही काय? महाभारत कालीन माहीती मध्ये वेगवेगळ्या लोकाना वेगळे नियम असल्याचे कळते पण ते किती पाळले जायाचे ते आपण १००% सान्गू शकत नाही. कथेसाठी कल्पनाविलास थोडासा ....

सौन्दर्य 08/05/2025 - 23:21
खूपच छान लिहिलेत तुम्ही. क्षणभर त्या युद्धभूमीवर असल्याचा भास झाला. असेच सुंदर लिहीत रहा. एक प्रश्न - तुमच्या ह्या लेखात 'काहीही झालं तरी अभिमन्यू राजपुत्र होता' असा मजकूर दोनदा आल्याचे जाणवते. पूर्वीच्या युद्धात राजपुत्रांसाठी आणि इतर अतिरथी , महारथी, अर्धरथी, सैनिक वगैरेंसाठी वेगवेगळे नियम होते का? ह्यावर थोडा प्रकाश पाडल्यास बरे होईल .

लाल गेंडा 13/05/2025 - 09:15
राजपुत्राला मारणे हे काय कामाचे? जर निर्वन्श करायचा असेल तर ते चान्गले अन्यथा पकडून ठेवणे जास्त उपयुक्त नाही काय? महाभारत कालीन माहीती मध्ये वेगवेगळ्या लोकाना वेगळे नियम असल्याचे कळते पण ते किती पाळले जायाचे ते आपण १००% सान्गू शकत नाही. कथेसाठी कल्पनाविलास थोडासा ....
लेखनविषय:
कथा
जेव्हा अर्जुनाने जयद्रथाला मारायची प्रतिज्ञा केली तेव्हा कृष्णाला काय वाटले असेल?? --- कृष्णाने शिबीरात रथ आणला आणि त्याच्या हृदयाचा ठोका चुकला. काहीतरी विपरीत घडले होते. आज अर्जुनाला संशप्तकांनी फारच गुंतवून ठेवले होते. संख्येच्या बळावर आणि विवीध रथीच्या निपुणतेवर आजचा दिवस अर्जुनाला बांधून ठेवण्यात संशप्तक सफल झाले होते. युधिष्ठीराला फसवून चक्रव्युहात आणून, युद्ध संपवायचा डाव होता हे कृष्णाला कळले होते. तो डाव कळल्यावर लगेच दूत युधिष्ठीराकडे पाठवून त्याने सावधही केले होते. "मग आज कोण वीरगतीला प्राप्त झाला?" प्रश्न मोठा होत होता.

राजांचे मावळे (ई.स.२२२२) - १

लाल गेंडा ·
लेखनविषय:
कथा
पंढरपूर इसवी सन २२२२ , महिना आषाढ, दिवस एकादशीचा. दोनशे वर्षांपूर्वी पंढरपूर कसं होत काय माहित, आज विठ्ठल मंदिराचे भग्नावशेष राहिले होते. विठ्ठल अजून गाभाऱ्यात होता पण रखुमाई नव्हती. विठ्ठल जणू काळाच्या माऱ्याने दमून मागे टेकला होता. वरच्या छताला तात्पुरता आधार दिला होता. त्यात एक फट राहिली होती जिच्यातून वाऱ्याची झुळूक खाली येत होती. बलदंडाने हात जोडले आणि त्या टेकलेल्या विठ्ठलाला झुकून नमस्कार केला. याच माऊली समोर हजारो लाखो वारकरी नतमस्तक व्हायचे आणि वाट चुकलेले योग्य दिशेला लागायचे.

जाता पंढरीसी....

कर्नलतपस्वी ·

प्रचेतस 06/05/2025 - 09:07
शीर्षक पाहून पंढरपूर भटकंतीवर लेख लिहिलाय की काय असे वाटले पण सुखद अपेक्षाभंग झाला. अचानक आलेल्या आरोग्यविषयक अडचणींचा यशस्वीपणे सामना करत आपली आम्रविका वारी यशस्वीपणे होते आहे. नातवंडांच्या आनंददायी भेटीसोबतच तिथेही आपण आपला पक्षीनिरीक्षणाचा छंद जोपासता आहात. पुढील भागांच्या प्रतीक्षेत.

प्रचेतस 06/05/2025 - 09:07
शीर्षक पाहून पंढरपूर भटकंतीवर लेख लिहिलाय की काय असे वाटले पण सुखद अपेक्षाभंग झाला. अचानक आलेल्या आरोग्यविषयक अडचणींचा यशस्वीपणे सामना करत आपली आम्रविका वारी यशस्वीपणे होते आहे. नातवंडांच्या आनंददायी भेटीसोबतच तिथेही आपण आपला पक्षीनिरीक्षणाचा छंद जोपासता आहात. पुढील भागांच्या प्रतीक्षेत.
"जाता पंढरीसी सुख वाटे जीवा....." आजी आजोबांची पंढंरी म्हणजे नातवंड. पोटासाठी दाहीदिशा अशा परिस्थितीत बरेच आजीआजोबा या सुखापासून वंचितअसतात. कवीवर्य बाकीबाब म्हणतात तसेच, "पिलास फुटूनी पंख तयांचे घरटी झाली कुठे कुठे.....", आमचेही एक पिल्लू दुरदेशी गेलयं. भलं हो त्या इंजीनिअरांचे ज्यांनी व्हाट्स अप सारखे तंत्रज्ञान बनवले.विसाव्याच्या क्षणी सहवास नाही पण कमीतकमी संपर्क तरी होतो. तरूण पणी या गोष्टी सहज वाटतात.

पट्टदकल १: काडसिद्धेश्वर, जांबुलिंग, चंद्रशेखर, गळगनाथ आणि संगमेश्वर मंदिरे

प्रचेतस ·

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 05/05/2025 - 22:48
माहितीपूर्ण लेखन म्हणजे वल्ली असा एक अलिखित नियमच झाला आहे. पट्टदकल्लूचा प्रवास आवडला. काडसिद्धेश्वर, जांबुलिंग, चंद्रशेखर या लहान मंदिरांबरोबर, गळगनाथ आणि संगमेश्वर ही मंदिरंही आम्ही आपल्या लेखनातून पाहिली. सर्वच छायाचित्रे सुंदर आली आहेत. नंबर एकचं छायाचित्र अजून मोठ्या आकारात टाकलं असतं तर, अजुन आवडलं असतं. बाकी, मंदिरांच्या वेगवेगळ्या शैली त्यांची रचना सविस्तर माहिती देणारं लेखन मनापासून आवडलं. वल्लीशेठ लिहिते राहा. -दिलीप बिरुटे

राजेंद्र मेहेंदळे 05/05/2025 - 23:30
सुंदर प्रचि!! आज फक्त प्रचि बघितली, लेख नंतर निवांतपणे वाचणार. आणि हो, मालिकाही परत वाचायला लागेलच, कारण हा लेख एक वर्षानंतर आला आहे, त्यामुळे लिंक गेली आहे. पुढचे भाग जरा पटापट येउंद्या. तुमच्या लेखांमुळे कुठल्याही मंदीरात गेलो की मूर्तीकामाकडे नीट बघायला शिकतो आहे, कधी कधी थोडेफार कळतेही. बरेचदा कळत नाही. पण बघण्याची नजर आली हेही नसे थोडके. आभार!!

कंजूस 06/05/2025 - 18:09
एक सूचना .... इथे कधी भेट दिली हे लिहावे. धागा वेगळा वाचल्यास त्यावेळी कसे होते याची नोंद होते. जावे कसे हेसुद्धा द्या. जरा वरवर पाहिले झाल्यास किती वेळ लागेल याचा अंदाज. कुणाकडे अर्धा दिवस असेल तर त्याचा उपयोग होतो. ------------- माझा अनुभव - पर्यटक अर्ध्या तासात दर्शन उरकतात, गाईड घेत नाहीत.

प्रचेतस 09/05/2025 - 20:20
धन्यवाद काका, मुळात आधीच्या लेखांमध्ये तपशीलवार माहिती दिली होती त्यामुळे येथे द्विरुक्ती होईल म्हणून दिले नाही. तरी पुढच्या भागात अजून थोडे तपशील देण्याच्या दृष्टीने लिहितो. बदामी, ऐहोळे, पट्टदकल येथे मंदिरशैली, तसेच मूर्तीशास्त्र माहिती असल्याने गाईड आम्ही तरी घेतला नव्हता. त्यावाचून काही अडले पण नाही. मात्र येथे जाणाऱ्या पर्यटकांनी (ज्यांना मूर्तीशास्त्र माहिती नाही त्यांनी) तो आवर्जून घ्यावा अन्यथा येथे मंदिरे स्वतःच पाहणे अवघड आहे. मग ते केवळ भोज्याला शिवून आल्यासारखे होईल.

कंजूस 22/05/2025 - 19:25
तुम्हीच गाईड आहात. पण इतर लोक काय करतात ते मी पाहिले. मुख्य म्हणजे खूप जाहिराती करूनही बदामी, हंपी दुर्लक्षितच राहिले होते. सहल आयोजकांनीही लक्ष दिले नव्हते कारण विचारणा होत नव्हती. पुण्यातील एका सहल आयोजकांची जाहिरात पाहिली त्यात हा भाग अधिक गोकर्ण, मुर्डेश्वर, श्रींगेरी धरून पंचाऐंशी हजार रु दाखवले होते.(२०१९) कोण जाणार आणि काय समजणार? बदामी, ऐहोळे आणि पट्टदकल ही एक मोहीम होती ज्यामध्ये दगड कापून रचून देवळे बांधण्याचे प्रयोग झाले. या अगोदर चौथ्या शतकाच्या अगोदर गुंफा खोदून त्यात देवळे झाली परंतू तशा योग्य जागा लवकरच संपल्या. परदेशांत घुमट किंवा कमानी बांधल्या जात होत्या पण ती पद्धत वापरली गेली नाही. दगडांच्या मोठ्या लाद्या ठेवून मजले, शिखरं बांधण्यात आली. कापलेले दगड सांधा मारून जोडताना त्यात मूर्तीही कोरल्या. पूर्ण त्रिमिती मूर्तींऐवजी अर्धउठाव पद्धत वापरली आणि काम सोपे केले. काम भराभर करण्याच्या प्रयत्नांत मूर्तींचे चेहरे आणि भाव मात्र कायमचे गायब झाले/ होत गेले.

प्रचेतस 23/05/2025 - 08:44
आजही हंपी, बदामी दुर्लक्षितच आहे. हंपी मात्र आज जरा ट्रॅव्हल कंपन्यांच्या रडारवर आलेलं आहे. बदामी मात्र अजूनही नाही. पट्टदकल, ऐहोळेला तर फारसं कुणी जातच नाही, मग महाकूट तर सोडूनच द्या. आणि जे आहे ते चांगलंच आहे त्यामुळे. शिवाय ही ठिकाणी लीजर टुरिझममध्ये येत नाहीत, भरपूर पायपीटीची तयारी हवी, मूर्ती समजायला हव्यात. बदामीचा उपयोग तर हंपीला जाण्याआधी एक स्टेपिंग स्टोन म्हणून केला जातो. केवळ एखादा मुक्काम करुन किंवा तोही न करताच दिवसा बदामी लेणी करुन लोक रात्री मुक्कामाला हंपीत जातात.

श्वेता२४ 22/05/2025 - 12:42
तुमची सर्व भटकंती अगदी माहितीपूर्ण असते. मी ज्यावेळी जाईन तेव्हा तुमच्या लेखातील माहितीआधारे सर्व पाहिन, गाईडची गरजच नाही! :))

सस्नेह 24/05/2025 - 21:38
सुरेख फोटो आणि रोचक माहिती ! पट्टदकल पाहिले आहे. कलाकृती श्रेष्ठ आहेत यात वादच नाही. पण कुठेतरी एक भकासपणा जाणवत राहिला जो बदामघी- ऐहोळेत नाही.

प्रचेतस 25/05/2025 - 08:38
पट्टदकल मला तरी अजिबात भकास वाटलं नाही, उलट मुख्य विरुपाक्ष मंदिरात अजूनही पूजा चालू असल्याने एक प्रकारचा जीवंतपणा वाटतो. शिवाय इथल्या मूर्ती खूप जास्त प्रमाणात सुस्थितीत आहेत. मुस्लिम आक्रमणाचा फटका येथे अत्यंत कमी प्रमाणात बसलेला दिसतो. शिवाय इथले लालसर बदामी रंगाची मंदिरे दिवसाच्या कोणत्याही वेळेत विविध लोभस रूपे दाखवतात.

किल्लेदार 26/05/2025 - 17:30
म्हणालात ते खरं आहे. पट्टडकल ची मंदिरे जास्त सुस्थितीत आणि जास्त कलाकुसर असलेली आहेत. मलाही इथली व्हाइब बदामीपेक्षा जास्त सकारात्मक वाटली.

कपिलमुनी 27/05/2025 - 08:09
ऍप बनवून जिथे पर्यटक उभा आहे तिथल्या मूर्तींची माहिती त्याच्या भाषेत देता येऊ शकते. फ्रान्स मध्ये म्युझियम साठी असे अँप असलेले हेडफोन भाड्याने देतात .. गाईड नसेल तेव्हा हे फार उपयोगी आहे.. भारतात अशा सुविधा अभावानेच दिसतात

कंजूस 27/05/2025 - 09:28
आपण करायचं का? पण नकोच. भारतीय प्रेक्षक लाखात दोन असतील की त्यांना माहिती घेत स्वतंत्र फिरायचं असतं. "आम्ही असे गेलो, असं गिळलं, असे राहिलो" एवढंच करायचं असतं. त्यांच्या ओळखीचे कुणी गेले असतील त्यांचं ऐकलं की लगेच तिथे जायचं असतं. आणि मुख्य म्हणजे आयोजित सहलीतच.

दुर्गविहारी 11/06/2025 - 19:16
मंदीर शास्त्राच्या दृष्टीने विचार केला तर आयहोळ किंवा बदामीपेक्षा पट्टदकल महत्वाचे आहे, मात्र इथे रहाण्याची कोणतीही सोय नाहॉ, खाण्याची सोयही जेमतेम होते, त्यामुळे आयहोळ ते बदामी या दरम्यानचा थांबा म्हणून पर्यटक पट्टदकलला थांबतात. आता पट्टदकलला सोयी होत आहेत असे कानावर आले आहे. वास्तविक पट्टदकल हि मंदीर निर्मितीची प्रयोगशाळा म्हणायला हवी. इथे नागर ( कलिंग नागर किंवा रेखा नागर ) द्रविड अश्या दोन्ही शैलीची मंदीरे पहायला मिळतात. वरिल लेखातील गळगनाथ मंदीराचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे ते सांधार पध्दतीचे आहे ( सांधार म्हणजे प्रदक्षिणा पथ मंदीराच्या आतून असतो ) कोल्हापुरच्या अंबाबाई मंदीराचा प्रदक्षिणा पथ असाच आत आहे. अनेक मजली मंदिरे आणि सांधार पध्दतीची मंदीरे हे चालुक्याकालीन बांधणीचे वैशिष्ट्य ! बाकी लेख नेहमीप्रमाणे सुरेख आणि प्रकाशचित्रे अप्रतिम !

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 05/05/2025 - 22:48
माहितीपूर्ण लेखन म्हणजे वल्ली असा एक अलिखित नियमच झाला आहे. पट्टदकल्लूचा प्रवास आवडला. काडसिद्धेश्वर, जांबुलिंग, चंद्रशेखर या लहान मंदिरांबरोबर, गळगनाथ आणि संगमेश्वर ही मंदिरंही आम्ही आपल्या लेखनातून पाहिली. सर्वच छायाचित्रे सुंदर आली आहेत. नंबर एकचं छायाचित्र अजून मोठ्या आकारात टाकलं असतं तर, अजुन आवडलं असतं. बाकी, मंदिरांच्या वेगवेगळ्या शैली त्यांची रचना सविस्तर माहिती देणारं लेखन मनापासून आवडलं. वल्लीशेठ लिहिते राहा. -दिलीप बिरुटे

राजेंद्र मेहेंदळे 05/05/2025 - 23:30
सुंदर प्रचि!! आज फक्त प्रचि बघितली, लेख नंतर निवांतपणे वाचणार. आणि हो, मालिकाही परत वाचायला लागेलच, कारण हा लेख एक वर्षानंतर आला आहे, त्यामुळे लिंक गेली आहे. पुढचे भाग जरा पटापट येउंद्या. तुमच्या लेखांमुळे कुठल्याही मंदीरात गेलो की मूर्तीकामाकडे नीट बघायला शिकतो आहे, कधी कधी थोडेफार कळतेही. बरेचदा कळत नाही. पण बघण्याची नजर आली हेही नसे थोडके. आभार!!

कंजूस 06/05/2025 - 18:09
एक सूचना .... इथे कधी भेट दिली हे लिहावे. धागा वेगळा वाचल्यास त्यावेळी कसे होते याची नोंद होते. जावे कसे हेसुद्धा द्या. जरा वरवर पाहिले झाल्यास किती वेळ लागेल याचा अंदाज. कुणाकडे अर्धा दिवस असेल तर त्याचा उपयोग होतो. ------------- माझा अनुभव - पर्यटक अर्ध्या तासात दर्शन उरकतात, गाईड घेत नाहीत.

प्रचेतस 09/05/2025 - 20:20
धन्यवाद काका, मुळात आधीच्या लेखांमध्ये तपशीलवार माहिती दिली होती त्यामुळे येथे द्विरुक्ती होईल म्हणून दिले नाही. तरी पुढच्या भागात अजून थोडे तपशील देण्याच्या दृष्टीने लिहितो. बदामी, ऐहोळे, पट्टदकल येथे मंदिरशैली, तसेच मूर्तीशास्त्र माहिती असल्याने गाईड आम्ही तरी घेतला नव्हता. त्यावाचून काही अडले पण नाही. मात्र येथे जाणाऱ्या पर्यटकांनी (ज्यांना मूर्तीशास्त्र माहिती नाही त्यांनी) तो आवर्जून घ्यावा अन्यथा येथे मंदिरे स्वतःच पाहणे अवघड आहे. मग ते केवळ भोज्याला शिवून आल्यासारखे होईल.

कंजूस 22/05/2025 - 19:25
तुम्हीच गाईड आहात. पण इतर लोक काय करतात ते मी पाहिले. मुख्य म्हणजे खूप जाहिराती करूनही बदामी, हंपी दुर्लक्षितच राहिले होते. सहल आयोजकांनीही लक्ष दिले नव्हते कारण विचारणा होत नव्हती. पुण्यातील एका सहल आयोजकांची जाहिरात पाहिली त्यात हा भाग अधिक गोकर्ण, मुर्डेश्वर, श्रींगेरी धरून पंचाऐंशी हजार रु दाखवले होते.(२०१९) कोण जाणार आणि काय समजणार? बदामी, ऐहोळे आणि पट्टदकल ही एक मोहीम होती ज्यामध्ये दगड कापून रचून देवळे बांधण्याचे प्रयोग झाले. या अगोदर चौथ्या शतकाच्या अगोदर गुंफा खोदून त्यात देवळे झाली परंतू तशा योग्य जागा लवकरच संपल्या. परदेशांत घुमट किंवा कमानी बांधल्या जात होत्या पण ती पद्धत वापरली गेली नाही. दगडांच्या मोठ्या लाद्या ठेवून मजले, शिखरं बांधण्यात आली. कापलेले दगड सांधा मारून जोडताना त्यात मूर्तीही कोरल्या. पूर्ण त्रिमिती मूर्तींऐवजी अर्धउठाव पद्धत वापरली आणि काम सोपे केले. काम भराभर करण्याच्या प्रयत्नांत मूर्तींचे चेहरे आणि भाव मात्र कायमचे गायब झाले/ होत गेले.

प्रचेतस 23/05/2025 - 08:44
आजही हंपी, बदामी दुर्लक्षितच आहे. हंपी मात्र आज जरा ट्रॅव्हल कंपन्यांच्या रडारवर आलेलं आहे. बदामी मात्र अजूनही नाही. पट्टदकल, ऐहोळेला तर फारसं कुणी जातच नाही, मग महाकूट तर सोडूनच द्या. आणि जे आहे ते चांगलंच आहे त्यामुळे. शिवाय ही ठिकाणी लीजर टुरिझममध्ये येत नाहीत, भरपूर पायपीटीची तयारी हवी, मूर्ती समजायला हव्यात. बदामीचा उपयोग तर हंपीला जाण्याआधी एक स्टेपिंग स्टोन म्हणून केला जातो. केवळ एखादा मुक्काम करुन किंवा तोही न करताच दिवसा बदामी लेणी करुन लोक रात्री मुक्कामाला हंपीत जातात.

श्वेता२४ 22/05/2025 - 12:42
तुमची सर्व भटकंती अगदी माहितीपूर्ण असते. मी ज्यावेळी जाईन तेव्हा तुमच्या लेखातील माहितीआधारे सर्व पाहिन, गाईडची गरजच नाही! :))

सस्नेह 24/05/2025 - 21:38
सुरेख फोटो आणि रोचक माहिती ! पट्टदकल पाहिले आहे. कलाकृती श्रेष्ठ आहेत यात वादच नाही. पण कुठेतरी एक भकासपणा जाणवत राहिला जो बदामघी- ऐहोळेत नाही.

प्रचेतस 25/05/2025 - 08:38
पट्टदकल मला तरी अजिबात भकास वाटलं नाही, उलट मुख्य विरुपाक्ष मंदिरात अजूनही पूजा चालू असल्याने एक प्रकारचा जीवंतपणा वाटतो. शिवाय इथल्या मूर्ती खूप जास्त प्रमाणात सुस्थितीत आहेत. मुस्लिम आक्रमणाचा फटका येथे अत्यंत कमी प्रमाणात बसलेला दिसतो. शिवाय इथले लालसर बदामी रंगाची मंदिरे दिवसाच्या कोणत्याही वेळेत विविध लोभस रूपे दाखवतात.

किल्लेदार 26/05/2025 - 17:30
म्हणालात ते खरं आहे. पट्टडकल ची मंदिरे जास्त सुस्थितीत आणि जास्त कलाकुसर असलेली आहेत. मलाही इथली व्हाइब बदामीपेक्षा जास्त सकारात्मक वाटली.

कपिलमुनी 27/05/2025 - 08:09
ऍप बनवून जिथे पर्यटक उभा आहे तिथल्या मूर्तींची माहिती त्याच्या भाषेत देता येऊ शकते. फ्रान्स मध्ये म्युझियम साठी असे अँप असलेले हेडफोन भाड्याने देतात .. गाईड नसेल तेव्हा हे फार उपयोगी आहे.. भारतात अशा सुविधा अभावानेच दिसतात

कंजूस 27/05/2025 - 09:28
आपण करायचं का? पण नकोच. भारतीय प्रेक्षक लाखात दोन असतील की त्यांना माहिती घेत स्वतंत्र फिरायचं असतं. "आम्ही असे गेलो, असं गिळलं, असे राहिलो" एवढंच करायचं असतं. त्यांच्या ओळखीचे कुणी गेले असतील त्यांचं ऐकलं की लगेच तिथे जायचं असतं. आणि मुख्य म्हणजे आयोजित सहलीतच.

दुर्गविहारी 11/06/2025 - 19:16
मंदीर शास्त्राच्या दृष्टीने विचार केला तर आयहोळ किंवा बदामीपेक्षा पट्टदकल महत्वाचे आहे, मात्र इथे रहाण्याची कोणतीही सोय नाहॉ, खाण्याची सोयही जेमतेम होते, त्यामुळे आयहोळ ते बदामी या दरम्यानचा थांबा म्हणून पर्यटक पट्टदकलला थांबतात. आता पट्टदकलला सोयी होत आहेत असे कानावर आले आहे. वास्तविक पट्टदकल हि मंदीर निर्मितीची प्रयोगशाळा म्हणायला हवी. इथे नागर ( कलिंग नागर किंवा रेखा नागर ) द्रविड अश्या दोन्ही शैलीची मंदीरे पहायला मिळतात. वरिल लेखातील गळगनाथ मंदीराचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे ते सांधार पध्दतीचे आहे ( सांधार म्हणजे प्रदक्षिणा पथ मंदीराच्या आतून असतो ) कोल्हापुरच्या अंबाबाई मंदीराचा प्रदक्षिणा पथ असाच आत आहे. अनेक मजली मंदिरे आणि सांधार पध्दतीची मंदीरे हे चालुक्याकालीन बांधणीचे वैशिष्ट्य ! बाकी लेख नेहमीप्रमाणे सुरेख आणि प्रकाशचित्रे अप्रतिम !
बदामी १: चालुक्यांचा संक्षिप्त इतिहास आणि बदामी लेणी बदामी २: बदामी किल्ला, मंडप, धान्यकोठारे आणि शिवालये बदामी ३: भूतनाथ, मल्लिकार्जुन मंदिरे, विष्णूगुडी आणि सिदलाफडीची प्रागैतिहासिक गुहाचित्रे ऐहोळे १ - जैन लेणे आणि हुच्चयप्पा मठ ऐहोळे २: त्र्यंबकेश्वर मंदिर, जैन मंदिर आणि मल्लिकार्जुन मंदिर समूह

कृष्णविवर

अनन्त्_यात्री ·
लेखनविषय:
मुक्तक
मौजमजा
शतसूर्यांची जळती बिंबे गिळुनी टाकण्या कृष्णविवर हे स्थळकाळाची अदय शृंखला तटतट तोडून हिंडत आहे क्षुधा अपरिमित अंतर्यामी धगधग पेटून उठली आहे आदिम स्वाहाकार सूक्त का पुनश्च अविरत गुंजत आहे? विज्ञानाचे नियम तोकडे- विपरित त्यांच्या घडते आहे भवताला घोटात गिळुनिया कृष्णविवर हे हिंडत आहे "विझत्या सूर्यावरती लट्टू नार नवेली पृथ्वी आहे" कृष्णविवर संतप्त होऊनी अथक स्वतःला कोसत आहे

राजा माझा

लाल गेंडा ·

कर्नलतपस्वी 06/05/2025 - 03:44
निश्वयी, पराक्रमी, धोरणी, दूरदर्शी रजोगुणांनी संपन्न असा शतकानंतर सुद्धा आदर्श असा, राजा माझा || मुजरा, मान, देह, मन सर्वे त्याला अर्पावे त्याच्याच प्रेरणेने पुढे जावे.... ।। आठवावे रूप,प्रताप आठवावा वंदनीय राजा माझा..... राजकारणात त्याचा वापर नसावा

लाल गेंडा 06/05/2025 - 09:43
आठवावे रूप,प्रताप आठवावा वंदनीय राजा माझा..... राजकारणात त्याचा वापर नसावा !! हे खरे आहे आणि असेच व्हावे हि प्रार्थना ....

कर्नलतपस्वी 06/05/2025 - 03:44
निश्वयी, पराक्रमी, धोरणी, दूरदर्शी रजोगुणांनी संपन्न असा शतकानंतर सुद्धा आदर्श असा, राजा माझा || मुजरा, मान, देह, मन सर्वे त्याला अर्पावे त्याच्याच प्रेरणेने पुढे जावे.... ।। आठवावे रूप,प्रताप आठवावा वंदनीय राजा माझा..... राजकारणात त्याचा वापर नसावा

लाल गेंडा 06/05/2025 - 09:43
आठवावे रूप,प्रताप आठवावा वंदनीय राजा माझा..... राजकारणात त्याचा वापर नसावा !! हे खरे आहे आणि असेच व्हावे हि प्रार्थना ....
लेखनविषय:
मुक्तक
तोरणा, राजगड, रायगड, प्रतापगड सहयाद्री असो वा सागरी राज्य करतो, राजा माझा || शाहिस्ते खान, अफजल खान, मानसिंग, इंग्रज देशी असो वा विदेशी जिंकतो सगळ्यांना, राजा माझा ॥ दुर्जनांचा विनाशी, सज्जनांचा कैवारी रयतेला न्याय देतो सर्वांसाठी समान, राजा माझा || हिंदू, मुसलमान, शीख, ईसाई सर्व धर्म समान मानतो सगळ्यांना समान लेखतो, राजा माझा ।। निश्चयाचा महामेरु, सामान्यजनांचा आधारु मनातला तिमीर दूर करतो ध्येयाचा सूर्य तळपता, राजा माझा || निश्वयी, पराक्रमी, धोरणी, दूरदर्शी रजोगुणांनी संपन्न असा शतकानंतर सुद्धा आदर्श असा, राजा माझा || मुजरा, मान, देह, मन सर्वे त्याला अर्पावे त्याच्याच प्रेरणेने पुढे

एआय, एआय, तू आहेस तरी काय?

चित्रगुप्त ·

युयुत्सु 05/05/2025 - 09:57
ए० आय० कविता करण्याकरता विकसित झालेला नाही. पण कवितांमुळे जर ए०आय० वापरण्याची सवय, गोडी लागणार असेल तर ते निश्चित स्वागतार्ह आहे. वरील कविता कदाचित पॉलिश्ड फायनल प्रॉडक्ट म्हणून स्वीकारता येणार नाहीत. पण एखाद्या कवीला प्रतिभेला चालना देणार्‍या कल्पना यात मिळू शकतात.

माईसाहेब कुरसूंदीकर 05/05/2025 - 10:09
छान. पण तुमच्या त्या ए आयच्या मागचे तंत्रज्ञान कोणीतरी समजावुन सांगा रे. चॅट जीपीटी चालवता येणे पण त्यामागचे तंत्रज्ञान माहित नसणे म्हणजे ऐटीत मर्सेडिझ चालवता येते पण टॉर्क्, क्युबिक कपॅसिटी ह्याबद्दल अनभिज्ञ असण्यासारखे आहे.

चंद्रसूर्यकुमार 05/05/2025 - 10:14
अहो माई, एखादी गोष्ट वापरता येते पण त्यामागचे तंत्रज्ञान माहित नाही अशा कित्येक गोष्टी असतात. बटन दाबल्यावर पंखा फिरायला लागतो त्यात नक्की काय होते ते सगळ्यांना कुठे माहित असते? फोनवर एखाद्याचा नंबर दाबला की जगाच्या पाठीवर कुठेही असलेल्या व्यक्तीशी बोलता येते त्यामागे नक्की काय तंत्रज्ञान आहे हे सगळ्यांना माहित असते का? इतकेच काय तर मिपावर हा प्रतिसाद मी लिहिल्यावर प्रकाशित करा या बटनावर क्लिक केल्यावर हा प्रतिसाद इथे दिसायला लागेल. त्यामागे नक्की कोणते तंत्रज्ञान आहे हे किती जणांना माहित असते?तेव्हा चॅटजीपीटी वापरता आले पण त्यामागील तंत्रज्ञान समजले नाही तरी बिघडण्यासारखे काहीच नाही.

माईसाहेब कुरसूंदीकर 05/05/2025 - 14:52
ओक्के. सगळीकडे ए आयची चर्चा आहे, प्रत्येक् नव-उद्यमी, ए आय स्टार्टप 'आपण कशी क्रांती करणार आहोत' असेच सगळीकडेच सांगत आहेत. मिपावर विद्वानांची कमी नाही. म्हणून वाटले. असो.

युयुत्सु 05/05/2025 - 10:22
पण तुमच्या त्या ए आयच्या मागचे तंत्रज्ञान कोणीतरी समजावुन सांगा रे.> मराठीला मी मृत/मरणासन्न भाषा मानतो. मी शिकलेली मराठी आता बोलली जात नाही. सध्याची "स्पोकन मराठी" वैज्ञानिक माहिती सांगण्यास अपुरी आहे, याचा अनुभव प्राणायामाच्या पुस्तकाच्या वेळी घेतला आहे. त्यामुळे ए० आय० चा वापर कसा व्हावा आणि उत्पादकता, सर्जन्शीलता, कशी वाढवायची याबद्दल जास्त चर्चा व्हावी.

गवि 05/05/2025 - 10:44
तुम्ही भलतेच तंत्रज्ञान भलत्या आऊटपुट साठी वापरता आहात इतकेच म्हणता येईल. विशेषतः मराठी ट्रेनिंग डेटाचा अतिशय तुटवडा असताना आणि मराठी माणूस त्यासाठी काही करता येईल अशी कल्पनाही करू न शकणारा असल्याने सहभाग, योगदान जवळपास शून्य आहे. त्यामुळे जिथे कृत्रिम बुद्धिमत्ता कच्ची आहे तिथे जाऊन तिची परीक्षा घेतल्यावर दुसरे काय उत्पन्न होणार. तुम्ही त्याची इंग्रजी बाबत परीक्षा घेऊन बघा. खाली एका व्हिडिओची लिंक आहे. त्यातील गाण्याचे शब्द पूर्णपणे AI ने बनवले आहेत आणि त्याचे संगीत आणि अगदी गायक देखील AI आहे. https://youtu.be/RsQiD4k1Ha4 अशी अनेक उदाहरणे तुम्हाला आता इंटरनेटवर दिसतील.

चित्रगुप्त 05/05/2025 - 22:23
जिथे कृत्रिम बुद्धिमत्ता कच्ची आहे तिथे जाऊन तिची परीक्षा घेतल्यावर दुसरे काय उत्पन्न होणार.
- तिने परिपक्व व्हावे म्हणून आपण मराठी भाषिकांनी लकडा लावला पाहिजे. यावरून आठवले की पूर्वीच्या बर्‍याच पुस्तकात " हणमंतराव/ अप्पा/अण्णा/ कुसुम्/बाबासाहेब इ.इ. नी लकडा लावला, म्हणून माझा हातून हे लिखाण घडून आले"... असे लेखक लिहीत. कायप्पाच्या मेटावर मराठीत उत्तर देण्यासाठी आवाहन केल्यावर "अजून मी शिकत आहे, लवकरच कळवेन" असे उत्तर येते. सध्या मी काही ऐतिहासिक घटना/व्यक्तींबद्दल माहिती/प्रतिमा मिळवण्यासाठी मेटा, चाट्जीपीटी, जेमिनी, पिक्स्नोवा, वगैरे कॄबुंवर प्रयत्न करतो आहे. सगळेच शिकण्याच्या स्थितीत आहेत. आपण जितका लकडा लावावा, तितके ते शिकत जातील असे वाटते. उदाहरणार्थ, नऊवारी लुगडे, डोक्यावर पदर, पाटल्या, ठसठशीत कुंकू, मोरपंखी पैठणी, शिंदेशाही/ होळकरशाही पगडी, अहिल्याबाई होळकर, महादजी शिंदे, बैलगाडी, उखळ, वाजंत्रीवाले, अंतरपाट, सनई-चौघडा, चौरंग, विडा उचलणे, कडेलोट, प्रतिज्ञा करणे, सूर्याला अर्ध्य वहाणे, कोल्हापुरी चपला, दिवाळीचा फराळ, समया, मातीची कौलारू घरे, वडाचा पार..... अश्या खास भारतीय प्रतिमा जेंव्हा कृबु देऊ शकेल, तेंव्हा आपली गरज भागेल. कृबुने ते शिकण्यासाठी आपण मागणी केली पाहिजे. इंग्रजीत असे प्रॉम्प्ट लिहीणे हे मोठेच आव्हान आहे. "मोगरा, जुई, गुलाब, चाफा या फुलांवर शार्दुलविक्रीडितात एक काव्यरचना करून द्या" असे आवाहन मराठी चात्जीपीटी वर केले, तर ते अगदी 'खामोष' आहे. बाकी इंग्रजीत शास्त्रीय माहिती देणे वगैरे ठीक आहे. उपयोगी पण आहेच. त्याबद्दल वाद नाही.

गवि 05/05/2025 - 22:47
आपण जितका लकडा लावावा, तितके ते शिकत जातील असे वाटते.
नाही. ट्रेनिंग आणि त्याच्याशी संबंधित कामात मदत आवश्यक आणि अपेक्षित आहे. मराठी भाषा ज्यांना येते त्यांना अनेक मॉडेल्सच्या आऊटपुटसना प्रमाणित करणे, तपासणे (चूक की बरोबर ते मार्किंग आणि सुधारणा) किंवा ट्रेनिंग डेटाचे लेबलिंग करणे (उदा. मोठ्या मजकुरात हे विशेषण, हे क्रियापद वगैरे असे मार्किंग) अशी अनेक कामे कोणी फारसे करत नाहीत. त्यासाठी ऑनलाईन पैसे मोजून देखील पुरेसे मदतीचे हात नसतात. मराठी भाषेत AI वर जे काम चालू आहे त्यात शब्द संग्रह जमा करणे आणि इतर प्रत्येक पातळीवर लोकांचा सहभाग, ज्ञान वाढले तरच ती मॉडेल्स परिपक्व होतील.

कर्नलतपस्वी 05/05/2025 - 20:17
ए आय,ए आय.... अरे, हा तर जुनाच पर्याय हाय. काऊ कोकता उदरी, आठवते ती ए आय... मार खाताना बापाचा, लपवते पदरी ती ए आय तुही माही सारखीच हाय, तरीही, माही आय ती माही आय सबका मालिक एक , एकच उत्तर हाय. ए आय,ए आय,ए आय.... हा हा हा.....

सौन्दर्य 05/05/2025 - 23:25
ए आय ला पर्यायच नाही . तुमची कविता एकदम समर्पक व मस्तच. कोणे एके काळी फोटोग्राफीमध्ये क्रिएटिव्हिटी असायची, आता कितीही सुंदर फोटो एखाद्या फोटोग्राफरने काढला असेल तरी त्याकडे साशंकतेनेच पहिले जाते. आणखी काही काळानंतर सगळ्याच कलाकृतींकडे साशंकतेने पाहिले जाईल असे मला वाटते. ए आय क्रिएटिव्हिटीचा नाश करेल असे वाटते.

गवि 05/05/2025 - 23:37
ए आय क्रिएटिव्हिटीचा नाश करेल असे वाटते.
क्रिएटिव्हिटीचा नाश नव्हे. क्रिएटिव्ह लोकांचा नाश. पण भावना कळल्या. :-)

कंजूस 11/05/2025 - 06:29
जे काही जालावर आहे त्यातून शोधण्याची गती वाढली आहे त्यामुळे हे शक्य झाले आहे. इंग्रजीत प्रताधिकारमुक्त लेखन जालावर भरपूर आहे त्यामुळे इंग्रजीतले एआइ पुढे गेले. तसे मराठीत नाही.

युयुत्सु 05/05/2025 - 09:57
ए० आय० कविता करण्याकरता विकसित झालेला नाही. पण कवितांमुळे जर ए०आय० वापरण्याची सवय, गोडी लागणार असेल तर ते निश्चित स्वागतार्ह आहे. वरील कविता कदाचित पॉलिश्ड फायनल प्रॉडक्ट म्हणून स्वीकारता येणार नाहीत. पण एखाद्या कवीला प्रतिभेला चालना देणार्‍या कल्पना यात मिळू शकतात.

माईसाहेब कुरसूंदीकर 05/05/2025 - 10:09
छान. पण तुमच्या त्या ए आयच्या मागचे तंत्रज्ञान कोणीतरी समजावुन सांगा रे. चॅट जीपीटी चालवता येणे पण त्यामागचे तंत्रज्ञान माहित नसणे म्हणजे ऐटीत मर्सेडिझ चालवता येते पण टॉर्क्, क्युबिक कपॅसिटी ह्याबद्दल अनभिज्ञ असण्यासारखे आहे.

चंद्रसूर्यकुमार 05/05/2025 - 10:14
अहो माई, एखादी गोष्ट वापरता येते पण त्यामागचे तंत्रज्ञान माहित नाही अशा कित्येक गोष्टी असतात. बटन दाबल्यावर पंखा फिरायला लागतो त्यात नक्की काय होते ते सगळ्यांना कुठे माहित असते? फोनवर एखाद्याचा नंबर दाबला की जगाच्या पाठीवर कुठेही असलेल्या व्यक्तीशी बोलता येते त्यामागे नक्की काय तंत्रज्ञान आहे हे सगळ्यांना माहित असते का? इतकेच काय तर मिपावर हा प्रतिसाद मी लिहिल्यावर प्रकाशित करा या बटनावर क्लिक केल्यावर हा प्रतिसाद इथे दिसायला लागेल. त्यामागे नक्की कोणते तंत्रज्ञान आहे हे किती जणांना माहित असते?तेव्हा चॅटजीपीटी वापरता आले पण त्यामागील तंत्रज्ञान समजले नाही तरी बिघडण्यासारखे काहीच नाही.

माईसाहेब कुरसूंदीकर 05/05/2025 - 14:52
ओक्के. सगळीकडे ए आयची चर्चा आहे, प्रत्येक् नव-उद्यमी, ए आय स्टार्टप 'आपण कशी क्रांती करणार आहोत' असेच सगळीकडेच सांगत आहेत. मिपावर विद्वानांची कमी नाही. म्हणून वाटले. असो.

युयुत्सु 05/05/2025 - 10:22
पण तुमच्या त्या ए आयच्या मागचे तंत्रज्ञान कोणीतरी समजावुन सांगा रे.> मराठीला मी मृत/मरणासन्न भाषा मानतो. मी शिकलेली मराठी आता बोलली जात नाही. सध्याची "स्पोकन मराठी" वैज्ञानिक माहिती सांगण्यास अपुरी आहे, याचा अनुभव प्राणायामाच्या पुस्तकाच्या वेळी घेतला आहे. त्यामुळे ए० आय० चा वापर कसा व्हावा आणि उत्पादकता, सर्जन्शीलता, कशी वाढवायची याबद्दल जास्त चर्चा व्हावी.

गवि 05/05/2025 - 10:44
तुम्ही भलतेच तंत्रज्ञान भलत्या आऊटपुट साठी वापरता आहात इतकेच म्हणता येईल. विशेषतः मराठी ट्रेनिंग डेटाचा अतिशय तुटवडा असताना आणि मराठी माणूस त्यासाठी काही करता येईल अशी कल्पनाही करू न शकणारा असल्याने सहभाग, योगदान जवळपास शून्य आहे. त्यामुळे जिथे कृत्रिम बुद्धिमत्ता कच्ची आहे तिथे जाऊन तिची परीक्षा घेतल्यावर दुसरे काय उत्पन्न होणार. तुम्ही त्याची इंग्रजी बाबत परीक्षा घेऊन बघा. खाली एका व्हिडिओची लिंक आहे. त्यातील गाण्याचे शब्द पूर्णपणे AI ने बनवले आहेत आणि त्याचे संगीत आणि अगदी गायक देखील AI आहे. https://youtu.be/RsQiD4k1Ha4 अशी अनेक उदाहरणे तुम्हाला आता इंटरनेटवर दिसतील.

चित्रगुप्त 05/05/2025 - 22:23
जिथे कृत्रिम बुद्धिमत्ता कच्ची आहे तिथे जाऊन तिची परीक्षा घेतल्यावर दुसरे काय उत्पन्न होणार.
- तिने परिपक्व व्हावे म्हणून आपण मराठी भाषिकांनी लकडा लावला पाहिजे. यावरून आठवले की पूर्वीच्या बर्‍याच पुस्तकात " हणमंतराव/ अप्पा/अण्णा/ कुसुम्/बाबासाहेब इ.इ. नी लकडा लावला, म्हणून माझा हातून हे लिखाण घडून आले"... असे लेखक लिहीत. कायप्पाच्या मेटावर मराठीत उत्तर देण्यासाठी आवाहन केल्यावर "अजून मी शिकत आहे, लवकरच कळवेन" असे उत्तर येते. सध्या मी काही ऐतिहासिक घटना/व्यक्तींबद्दल माहिती/प्रतिमा मिळवण्यासाठी मेटा, चाट्जीपीटी, जेमिनी, पिक्स्नोवा, वगैरे कॄबुंवर प्रयत्न करतो आहे. सगळेच शिकण्याच्या स्थितीत आहेत. आपण जितका लकडा लावावा, तितके ते शिकत जातील असे वाटते. उदाहरणार्थ, नऊवारी लुगडे, डोक्यावर पदर, पाटल्या, ठसठशीत कुंकू, मोरपंखी पैठणी, शिंदेशाही/ होळकरशाही पगडी, अहिल्याबाई होळकर, महादजी शिंदे, बैलगाडी, उखळ, वाजंत्रीवाले, अंतरपाट, सनई-चौघडा, चौरंग, विडा उचलणे, कडेलोट, प्रतिज्ञा करणे, सूर्याला अर्ध्य वहाणे, कोल्हापुरी चपला, दिवाळीचा फराळ, समया, मातीची कौलारू घरे, वडाचा पार..... अश्या खास भारतीय प्रतिमा जेंव्हा कृबु देऊ शकेल, तेंव्हा आपली गरज भागेल. कृबुने ते शिकण्यासाठी आपण मागणी केली पाहिजे. इंग्रजीत असे प्रॉम्प्ट लिहीणे हे मोठेच आव्हान आहे. "मोगरा, जुई, गुलाब, चाफा या फुलांवर शार्दुलविक्रीडितात एक काव्यरचना करून द्या" असे आवाहन मराठी चात्जीपीटी वर केले, तर ते अगदी 'खामोष' आहे. बाकी इंग्रजीत शास्त्रीय माहिती देणे वगैरे ठीक आहे. उपयोगी पण आहेच. त्याबद्दल वाद नाही.

गवि 05/05/2025 - 22:47
आपण जितका लकडा लावावा, तितके ते शिकत जातील असे वाटते.
नाही. ट्रेनिंग आणि त्याच्याशी संबंधित कामात मदत आवश्यक आणि अपेक्षित आहे. मराठी भाषा ज्यांना येते त्यांना अनेक मॉडेल्सच्या आऊटपुटसना प्रमाणित करणे, तपासणे (चूक की बरोबर ते मार्किंग आणि सुधारणा) किंवा ट्रेनिंग डेटाचे लेबलिंग करणे (उदा. मोठ्या मजकुरात हे विशेषण, हे क्रियापद वगैरे असे मार्किंग) अशी अनेक कामे कोणी फारसे करत नाहीत. त्यासाठी ऑनलाईन पैसे मोजून देखील पुरेसे मदतीचे हात नसतात. मराठी भाषेत AI वर जे काम चालू आहे त्यात शब्द संग्रह जमा करणे आणि इतर प्रत्येक पातळीवर लोकांचा सहभाग, ज्ञान वाढले तरच ती मॉडेल्स परिपक्व होतील.

कर्नलतपस्वी 05/05/2025 - 20:17
ए आय,ए आय.... अरे, हा तर जुनाच पर्याय हाय. काऊ कोकता उदरी, आठवते ती ए आय... मार खाताना बापाचा, लपवते पदरी ती ए आय तुही माही सारखीच हाय, तरीही, माही आय ती माही आय सबका मालिक एक , एकच उत्तर हाय. ए आय,ए आय,ए आय.... हा हा हा.....

सौन्दर्य 05/05/2025 - 23:25
ए आय ला पर्यायच नाही . तुमची कविता एकदम समर्पक व मस्तच. कोणे एके काळी फोटोग्राफीमध्ये क्रिएटिव्हिटी असायची, आता कितीही सुंदर फोटो एखाद्या फोटोग्राफरने काढला असेल तरी त्याकडे साशंकतेनेच पहिले जाते. आणखी काही काळानंतर सगळ्याच कलाकृतींकडे साशंकतेने पाहिले जाईल असे मला वाटते. ए आय क्रिएटिव्हिटीचा नाश करेल असे वाटते.

गवि 05/05/2025 - 23:37
ए आय क्रिएटिव्हिटीचा नाश करेल असे वाटते.
क्रिएटिव्हिटीचा नाश नव्हे. क्रिएटिव्ह लोकांचा नाश. पण भावना कळल्या. :-)

कंजूस 11/05/2025 - 06:29
जे काही जालावर आहे त्यातून शोधण्याची गती वाढली आहे त्यामुळे हे शक्य झाले आहे. इंग्रजीत प्रताधिकारमुक्त लेखन जालावर भरपूर आहे त्यामुळे इंग्रजीतले एआइ पुढे गेले. तसे मराठीत नाही.
लेखनविषय:
संस्कृती
कविता
भाषा
जीवनमान
तंत्र
लेखनप्रकार
प्रकटन
विचार
माध्यमवेध
अनुभव
माहिती
विरंगुळा
ए.आय. म्हणजे काय, हे खुद्द त्यालाच विचारावे असा विचार मनात आला, मग त्यासाठी चत्ग्प्त मरत्झि (chatGPT marathi) ला आवाहन केल्यावर खालील उत्तरे आली: ------------------------------------------------------- आवाहन : एक मराठी कविता लिहा, ज्यात Artificial Intelligence बद्दल सोप्या भाषेत सांगोपांग माहिती असेल.

कळविण्यास आनंद वाटतो की...

युयुत्सु ·

युयुत्सु 08/05/2025 - 09:27
कुत्र्यांमध्ये पण भरपूर वैफ़ल्यग्रस्तता आढळते याबद्दल आपलं काय म्हणणं आहे?> बंदीस्त आयुष्य जगणार्‍या सर्व (भावना असणार्‍या) जीवांमध्ये वैफल्य असणं स्वाभाविक आहे. तसं निरीक्षण डेस्मण्ड मॉरीसने आपल्या "ह्युमन झू" या पुस्तकात नोंदवले आहे.

युयुत्सु 08/05/2025 - 10:37
कृपया लिंक तपासावी.> तुमच्या गैरसोईबद्दल दिलगीर आहे. पण माझ्याकडे लिंक उघडत आहे. लेखाची असंपादित आवृत्ती इथे टाकायचा प्रय्त्न करतो.

गामा पैलवान 18/07/2025 - 01:56
मॉस्कोमधील काही भटके कुत्रे अन्नशोधार्थ मेट्रोतनं वेगवेगळ्या ठिकाणी जायला शिकलेत. संबंधित इंग्रजी लेख : https://www.iflscience.com/dogs-in-moscow-know-how-to-use-metro-trains-and-theyre-now-part-of-commuting-life-80034 रोचक वाटला म्हणून लेख उद्धृत केलाय. -गा.पै.

युयुत्सु 18/07/2025 - 07:45
रोचक! आणि या दुव्याबद्दल धन्यवाद! हा प्रकार अनेक ठिकाणी दिसतो. हे त्यांना कुणी शिकवलेले नाही. हे जुळवून घेणं आहे (अडाप्टेशन) आहे. चीनमध्ये कुत्र्यांसाठी शाळा पण आहेत- https://www.youtube.com/watch?v=_i8rcXFDogk तसेच त्यांना शाळेत नेण्याआणण्यासाठी बसेस पण असतात-https://youtu.be/zN2YnElLQv0?si=Lu4OzMLP6kJCqFab

युयुत्सु 08/05/2025 - 09:27
कुत्र्यांमध्ये पण भरपूर वैफ़ल्यग्रस्तता आढळते याबद्दल आपलं काय म्हणणं आहे?> बंदीस्त आयुष्य जगणार्‍या सर्व (भावना असणार्‍या) जीवांमध्ये वैफल्य असणं स्वाभाविक आहे. तसं निरीक्षण डेस्मण्ड मॉरीसने आपल्या "ह्युमन झू" या पुस्तकात नोंदवले आहे.

युयुत्सु 08/05/2025 - 10:37
कृपया लिंक तपासावी.> तुमच्या गैरसोईबद्दल दिलगीर आहे. पण माझ्याकडे लिंक उघडत आहे. लेखाची असंपादित आवृत्ती इथे टाकायचा प्रय्त्न करतो.

गामा पैलवान 18/07/2025 - 01:56
मॉस्कोमधील काही भटके कुत्रे अन्नशोधार्थ मेट्रोतनं वेगवेगळ्या ठिकाणी जायला शिकलेत. संबंधित इंग्रजी लेख : https://www.iflscience.com/dogs-in-moscow-know-how-to-use-metro-trains-and-theyre-now-part-of-commuting-life-80034 रोचक वाटला म्हणून लेख उद्धृत केलाय. -गा.पै.

युयुत्सु 18/07/2025 - 07:45
रोचक! आणि या दुव्याबद्दल धन्यवाद! हा प्रकार अनेक ठिकाणी दिसतो. हे त्यांना कुणी शिकवलेले नाही. हे जुळवून घेणं आहे (अडाप्टेशन) आहे. चीनमध्ये कुत्र्यांसाठी शाळा पण आहेत- https://www.youtube.com/watch?v=_i8rcXFDogk तसेच त्यांना शाळेत नेण्याआणण्यासाठी बसेस पण असतात-https://youtu.be/zN2YnElLQv0?si=Lu4OzMLP6kJCqFab
लेखनविषय:
समाज
लेखनप्रकार
विचार
मंडळी, मला काही वर्षांपूर्वी फेसबुकमुळे छंद जडला - जगभर पाळीव म्हणून मनुष्याच्या संपर्कात वाढलेल्या प्राण्य़ांची रिल्स मधून निरिक्षणे करण्याचा. यात मुख्यत्वे कुत्री आणि इतर प्राणी, पक्षी यांचा समावेश होता. यापूर्वी मी अनेक नामवंत मानववंश शास्त्रज्ञांनी केलेल्या संशोधनाचा परिचय करून घेतला होता. फेसबुक वरील रिल्स मुळे डेस्मण्ड मॉरीसच्या अनेक निरीक्षणावर शिक्कामोर्तब झाले. उदा० क्रॉस स्पिसीज मेटींग, प्राण्यांमध्ये पण हस्त/स्वमैथुनाच्या नैसर्गिक प्रवृत्ती अ्सतात, हे बघायला मिळाले.

लैराईदेवी जत्रा चेंगराचेंगरी

बाजीगर ·

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 04/05/2025 - 14:14
आत्ता कवितेच्या माध्यमातून लैरादेवीच्या दुर्घटनेची बातमी पाहिली. दुर्दैवी सगळं. अनेकदा अशा गर्दींची चर्चा होते. लोक विसरुन जातात आणि अशा दुर्घटना घडतात. -दिलीप बिरुटे

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 04/05/2025 - 14:14
आत्ता कवितेच्या माध्यमातून लैरादेवीच्या दुर्घटनेची बातमी पाहिली. दुर्दैवी सगळं. अनेकदा अशा गर्दींची चर्चा होते. लोक विसरुन जातात आणि अशा दुर्घटना घडतात. -दिलीप बिरुटे
लेखनविषय:
कविता
हिंदुस्थानात सर्वात स्वस्त गोष्ट माणसाचा जीव. रोज मरताहेत अकाली कशी करावी कीव? गोवा,शिरगाव येथील लैराईदेवी जत्रा जमले होते 40 हजार नऊ शे सतरा. गेले होते आशीर्वाद घेण्या, मिरवणुकीत सहभाग देण्या. करण्या कुटुंबाची हौस आणि मुलांची थोडी मौज. मिरवणुकीदरम्यान, एका ठिकाणी उतार, लोकांना नाही कळले ना रांग, नाही कतार गोंधळात लोक पडले, काही जोरात ओरडले एकमेकांवर लागले पडू बायका,मुले लागले रडू झाली भयानक चेंगराचेंगरी, 7 जण जागीच मेले, जशी मेंढरी 80 जण जखमी झाले त्यांना हॉस्पिटल नेले. संयोजकांचा आहेच दोष, तसेच भक्तांचा उन्माद जोश. मागे मांढरादेवी च्या जत्रेत मेले अनेक, कोर्ट शोधू शकले नाही कारण एक
Subscribe to