गझलेची चाल ( तरन्नूम) ही अतिशय साधी आणि संथ. पहिल्यांदा ऐकलेली तेंव्हाच्या आठवणी जाग्या झाल्या. या गझलेच्या शेवटच्या ओळी मला "ये क्या जगह है दोस्तों" ची आठवण करून देतात.. याबद्दल अगदी सहमत. छान स्फुट. - ओंकार.

वाह!! क्या बात है!!!

मकीकडून असं लिखाण? पण लिखाण आहे सुंदरच गं मके! तुझ्यामुळे हे गाणं पहिल्यांदा ऐकलं! अदिती

लेख. ही गझल प्रथमच ऐकली.

कदाचित तिने ज्या परिस्थितीत लिहिलं असावं हे माहित असल्यामुळे जास्त दर्दभरं वाटलं..,तिच्या आवाजात जास्त दर्द आहे....., की शब्दांत जास्त दु:ख सामावलंय आहेत हे नाही मला सांगता यायचं..!!! पण एक मात्र खरं.. की एकाकीपणाचं दु:ख काय असू शकतं याचं हे सार्थ वर्णन ठरावं..

--- सहमत.

नंदन
मराठी साहित्यविषयक अनुदिनी

गाणं सुंदर आहेच.. आणि परिचय.. अंदाज ए बयाँ आवडला! >> जिंदगी क्‍या इसी को कहते हैं >> जिस्‍म तनहा है और जाँ तनहा॥ या शेरातील पहिली ओळ वाचून का कोण जाणे "mistake that cannot be corrected is called Life" हे वाक्य आठवलं ऋषिकेश ------------------ इथे दुसर्‍यांच्या ब्लॉगची जाहिरात करून मिळेल. योग्य बोलीसह संपर्क साधावा.

लेख आवडला. =D> मीनाकुमारी प्रतिभावंत शायरा होत्या. त्यांच्या अनेक गझला वाचनीय/श्रवणीय आहेत. "आबदा पा कोई इस दश्त में आया होगा, वर्ना आंधी मे दिया किसने जलाया होगा..." ही अशीच एक गझल. अवांतर- 'तनहा' हाच रदीफ घेऊन वरील गझलेच्या जमिनीवर गुलजारसाहेबांनी एक गझल लिहिली आहे. (बहुधा) जगजितने गायली आहे. "जिंदगी यूं हुई बसर तनहा, काफिला साथ और सफर तनहा.. अपने साये से चौंक जाते है, उम्र गुजरी है इस कदर तनहा दिन गुजरता नही है लोगोमे, रात होती नही बसर तनहा हमने दरवाजे तक तो देखा था, फिर न जाने गये किधर तनहा..."

ओय होय !! क्या बात है मकी ! वाचुन आवडलेली ही दुसरी गझल. याआधी 'चमकते चांद को टुटा हुवा तारा बना डाला" ही वाचुन आवडली होती. लेख खुपच उत्स्फुर्त झाला आहे (युट्युब ज्यांना दिसत नाही त्यांच्यासाठी बोल देणे वै) ... अजुन येउ दे !

व्वा!! छान लिहिलंय.. वर ऋषी म्हणतो तसं 'अंदाज-ए-बयाँ' आवडला! -- मेघवेडा! भय इथले संपत नाही, मज तुझी आठवण येते मी संध्याकाळी गातो, तू मला शिकवीली गीते..!

हे तूच लिहिलं आहेस! तूच दिली होतीस ही गझल. ऐकली आहे. परत-परतही ऐकली. :)

हे का असचं कधीतरी...

मस्त लेख!

गझल आवडली. ओळखीबद्दल धन्यवाद.

मके, मस्त ओळख. क्या बात है. भावनेला फुटलेले शब्द जणू. (भोचक) जाणे अज मी अजर

ओळख. गझल अप्रतिम आहेच. चित्रफिती बद्दल खूप आभार.

सुरेख ओळख! यूट्यूब लिंकबद्दल धन्यवाद :-) अरुंधती http://iravatik.blogspot.com/

छान लेख!गाणे पण आवडले. मीनाकुमारी वरून आठवले,तिचे "पिया ऐसो जिया में समाये गयो रे !" पण किती सुरेल आणि सुरेख आहे. मीली

गाणे आधी ऐकले होते. पण असं छान लिहायला काही सुचत नाही. लेख आवडला.

गझलेची चाल ( तरन्नूम) ही अतिशय साधी आणि संथ. पहिल्यांदा ऐकलेली तेंव्हाच्या आठवणी जाग्या झाल्या. या गझलेच्या शेवटच्या ओळी मला "ये क्या जगह है दोस्तों" ची आठवण करून देतात.. याबद्दल अगदी सहमत. छान स्फुट. - ओंकार.

वाह!! क्या बात है!!!

मकीकडून असं लिखाण? पण लिखाण आहे सुंदरच गं मके! तुझ्यामुळे हे गाणं पहिल्यांदा ऐकलं! अदिती

लेख. ही गझल प्रथमच ऐकली.

कदाचित तिने ज्या परिस्थितीत लिहिलं असावं हे माहित असल्यामुळे जास्त दर्दभरं वाटलं..,तिच्या आवाजात जास्त दर्द आहे....., की शब्दांत जास्त दु:ख सामावलंय आहेत हे नाही मला सांगता यायचं..!!! पण एक मात्र खरं.. की एकाकीपणाचं दु:ख काय असू शकतं याचं हे सार्थ वर्णन ठरावं..

--- सहमत.

नंदन
मराठी साहित्यविषयक अनुदिनी

गाणं सुंदर आहेच.. आणि परिचय.. अंदाज ए बयाँ आवडला! >> जिंदगी क्‍या इसी को कहते हैं >> जिस्‍म तनहा है और जाँ तनहा॥ या शेरातील पहिली ओळ वाचून का कोण जाणे "mistake that cannot be corrected is called Life" हे वाक्य आठवलं ऋषिकेश ------------------ इथे दुसर्‍यांच्या ब्लॉगची जाहिरात करून मिळेल. योग्य बोलीसह संपर्क साधावा.

लेख आवडला. =D> मीनाकुमारी प्रतिभावंत शायरा होत्या. त्यांच्या अनेक गझला वाचनीय/श्रवणीय आहेत. "आबदा पा कोई इस दश्त में आया होगा, वर्ना आंधी मे दिया किसने जलाया होगा..." ही अशीच एक गझल. अवांतर- 'तनहा' हाच रदीफ घेऊन वरील गझलेच्या जमिनीवर गुलजारसाहेबांनी एक गझल लिहिली आहे. (बहुधा) जगजितने गायली आहे. "जिंदगी यूं हुई बसर तनहा, काफिला साथ और सफर तनहा.. अपने साये से चौंक जाते है, उम्र गुजरी है इस कदर तनहा दिन गुजरता नही है लोगोमे, रात होती नही बसर तनहा हमने दरवाजे तक तो देखा था, फिर न जाने गये किधर तनहा..."

ओय होय !! क्या बात है मकी ! वाचुन आवडलेली ही दुसरी गझल. याआधी 'चमकते चांद को टुटा हुवा तारा बना डाला" ही वाचुन आवडली होती. लेख खुपच उत्स्फुर्त झाला आहे (युट्युब ज्यांना दिसत नाही त्यांच्यासाठी बोल देणे वै) ... अजुन येउ दे !

व्वा!! छान लिहिलंय.. वर ऋषी म्हणतो तसं 'अंदाज-ए-बयाँ' आवडला! -- मेघवेडा! भय इथले संपत नाही, मज तुझी आठवण येते मी संध्याकाळी गातो, तू मला शिकवीली गीते..!

हे तूच लिहिलं आहेस! तूच दिली होतीस ही गझल. ऐकली आहे. परत-परतही ऐकली. :)

हे का असचं कधीतरी...

मस्त लेख!

गझल आवडली. ओळखीबद्दल धन्यवाद.

मके, मस्त ओळख. क्या बात है. भावनेला फुटलेले शब्द जणू. (भोचक) जाणे अज मी अजर

ओळख. गझल अप्रतिम आहेच. चित्रफिती बद्दल खूप आभार.

सुरेख ओळख! यूट्यूब लिंकबद्दल धन्यवाद :-) अरुंधती http://iravatik.blogspot.com/

छान लेख!गाणे पण आवडले. मीनाकुमारी वरून आठवले,तिचे "पिया ऐसो जिया में समाये गयो रे !" पण किती सुरेल आणि सुरेख आहे. मीली

गाणे आधी ऐकले होते. पण असं छान लिहायला काही सुचत नाही. लेख आवडला.

कुलकर्णी साहेब छान अर्थ दिला आहे गझल चा. विनय वाईकरांच्या "आइना-ए-गझल" मधे नुकताच या गझल चा भावार्थ वाचला होता. थोड्या फार फरकाने अर्थ तोच उतरला आहे. आणि सुफी पंथाची माहिती पण थोडक्यात करुन दिली आहे. तुम्हाला अधिक माहिती असल्यास सविस्तर लेख नक्की टाका. धन्यवाद! - पांथस्थ माझी अनुदिनी: रानातला प्रकाश... माझी छायाचित्रे - फ्लिकर

झकास लेख! धन्यवाद, जयंत-जी! पण प्रतिसादांचा अभाव पाहून 'जगाच्या पाठीवर'मधल्या या ओळी आठवल्या! लबाड जोडिति इमले-माड्या, गुणवंतांना मात्र झोपड्या, पतिव्रतेच्या गळ्यात धोंडा, वेश्येला मणिहार, अजब तुझे सरकार, उद्धवा, अजब तुझे सरकार! ------------------------ सुधीर काळे, पुन्हा विठोबाच्या पंढरीत (वॉशिंग्टन डी. सी.) परत! 'ई-सकाळ'वरील फसवणूक मालिकेचे दुवे: प्रकरण चौथे: http://tinyurl.com/293h432 आधीच्या प्रकरणांचे दुवे 'सकाळ'ने लेखाच्या सुरुवातीला दिले आहेत.

डुप्लिकेशनमुळे काढला!

'मुक्कामात' कीं 'मुकामात'? मुकाम म्हणजे एक टप्पा, एक विश्रांतीची जागा, नाहीं का? ------------------------ सुधीर काळे, पुन्हा विठोबाच्या पंढरीत (वॉशिंग्टन डी. सी.) परत! 'ई-सकाळ'वरील फसवणूक मालिकेचे दुवे: प्रकरण चौथे: http://tinyurl.com/293h432 आधीच्या प्रकरणांचे दुवे 'सकाळ'ने लेखाच्या सुरुवातीला दिले आहेत.

जब की तुझबीन नही कोई मौज़ूद, फिर ये हंगामा-ए-खूदा क्या है.

माझ्या मते हे असे आहे... जब की तुझ बीन नही कोई मौज़ूद, फिर ये हंगामा, ऐ खूदा क्या है. दिल-ए-नादाँ तुझे हुआ क्या है ह्या इथे टंकन केलेली गझल योग्य वाटते... - पांथस्थ माझी अनुदिनी: रानातला प्रकाश... माझी छायाचित्रे - फ्लिकर

फार सुंदर भावर्थ! इतके दिवस मी ह्या गजलेचा अर्थ वेगळा लावत होतो. मला समजलेल्या अर्था नुसार एक माणूस जो ह्या जगापासुन त्रासलेला आहे त्याचे हे स्वगत होते. संजय अभ्यंकर http://smabhyan.blogspot.com/

थोडा फार माहीती होता. आज कळला माझ्या आवडत्या ओळी चा अर्थ हमको उनसे वफ़ासे है उम्मीद जो नही जानते वफ़ा क्या है ? धन्यवाद.

सुंदर भावार्थ.......! अजून येऊ द्या. -दिलीप बिरुटे

कुलकर्णी सरांची माफी मागून मी हा भावार्थ देत आहे दिल-ए-नादाँ तुझे हुआ क्या है? आख़िर इस दर्द की दवा क्या है? [dil-e-naada : .naive heart] Oh naive heart, what has happened to you? What is the eventual relief of your pain? Ghalib castigates his heart in the first verse. Oh naive heart, what is the matter with you? Why are you in such a bad shape? What is the cure of this pain? He implies that there is no cure of the pain of love or the pining heart. हम हैं मुश्ताक और वो बेजार या इलाही यह माजरा क्या है? hum hai.n mushtaaq aur vo bezaar yaa ilaahii ye maajaraa kyaa hai ? [mushtaaq: eager, bezaar: dissatisfied/disinterested] I am eager, and she disinterested Oh God! What is happening here? Ghalib complains that while he is all eager, the beloved does not seem to care. He asks God as to why this is so? Why can’t the beloved at least listen to him? मैं भी मूंह में ज़बान रखता हूँ काश पूछो कि मुद्दा क्या है? mai.n bhii muu.Nh me.n zabaan rakhataa huu.N kaash puuchho ki muddaa kyaa hai ? [muddaa: matter/issue] Even I have a tongue in my mouth Wish some one would seek my opinion too on the matter. Ghalib feels the slight of his beloved. While she keeps asking others, she never asks him (of his condition). He says, even I have matters to express, wish she would ask me too! He believes his tale of love for her will completely overshadow what she has heard from others. माझी सगळयात आवड्ती ओळ .. जब कि तुझ बिन नहीं कोई मौजूद फिर यह हंगामा ए खुदा क्या है? jab ki tujh bin nahii.n koii maujuud phir ye ha।ngaamaa, ai Khudaa kyaa hai ? When nothing is present here apart from you, Why this commotion all around, O God? ये परी चेहरा लोग कैसे हैं? गम जा -ओ-इश्व-ओ-अदा क्या है? *ye parii cheharaa log kaise hai.n ? Gamazaa-o-ishvaa-o-adaa kyaa hai ? [parii cheharaa: beautiful face] [gamzaa-o-ishva-o-ada: side-glances, airs and coquetry] How are these with beautiful visages? What is all these side glances, airs and coquetry? शिकन-ए-जुल्फ-ए-अम्बरी क्यों है? निगाह-ए-चस्म-ए-सुरमा सा क्या है? *shikan-e-zulf-e-ambarii kyo.n hai ? nigah-e-chashm-e-surmaa saa kyaa hai ? [shikan: wrinkle, zulf: hair/tresses, ambarii: fragrance] [chashm-e-surma: antimony/surma blackened eyes। Why do the/her curls of the tresses smell of fragrance? What needs do the surma blackened eyes serve? सबज़ा-ओ-गुल कहाँ से आये हैं? अब्र क्या चीज़ है, हवा क्या है? *sabazaa-o-gul kahaa.N se aaye hai.n abr kyaa chiiz hai havaa kyaa hai [sabz-o-gul: greenery and flowers] [abr: clouds] From where have the greenery and flowers come? What makes the clouds and the air? Another set of philosophical verse from Ghalib. We found these four verses marked with * as an elaboration of the same theme. The last three verses, exemplify the first ‘sher’ marked with *. As in the Sufi tradition which believes that nothing exists apart from ‘God’, Ghalib ask inquiringly, "If nothing exists apart from the Lord himself, why this commotion and hustle bustle?"Why this futile rigmarole of existance? Why the conundrum of life? What are all these beautiful women with their long hairs and coquetry? Where did we get all these flowers, greenery and clouds from? He implies that all these attract us so much that we forget about their Creator. While they are all the manifestation of the same Supreme Being, but he laments that their multiplicity confuses us and prevents us from understanding the Supreme Being. The theme of his first sher of Diwan-e-Ghalib i.e. "naqsh fariyadi.." resonate in this sher too. हमको उनसे वफ़ा कि है उम्मीद जो नहीं जानते वफ़ा क्या है। hamako unase vafaa kii hai ummiid jo nahii.n jaanate vafaa kyaa hai. [vafaa: faithfulness] I am hoping for faith from her, Who does not know what faithfulness is all about. How foolish of me, Ghalib says to expect faithfulness from someone who does not understand faithfulness. In this verse Ghalib distinguishes between faithfulness in love and passion in love. When we are young, love for us is mostly passionate; it is only when love matures does care and faithfulness substitute passion. हाँ भला कर तेरा भला होगा और दरवेश कि सदा क्या है? haa.N bhalaa kar teraa bhalaa hogaa aur darvesh kii sadaa kyaa hai ? [darvesh: mendicant; sadaa: voice] Yes, you do good deeds for others and good things will happen to you, What else is the call of the mendicant? Ghalib says, "Do unto others as you want them to do to you." That is what the faqir always says. Nazm says that in this sher Ghalib acts cheeky. He asks his beloved to bestow favours on him. If she does so, God in turn will bestow favours on her. जान तुमपर निसार करता हूँ मैं नहीं जानता दुआ क्या है। jaan tum par nisaar karataa huu.N mai.n nahii.n jaanataa duaa kyaa hai [nisar: sacrifice] I offer my life to you I don’t know anything else as a prayer. Ghalib says that while others may wish his beloved well in their prayers, he offers his life to her. So he is more sincere than others who merely pray for her. मैंने माना कि कुछ नहीं ग़ालिब मुफ्त हाथ आये तो बुरा क्या है? mai.n ne maanaa ki kuchh nahii.n 'Ghalib' muft haath aaye to buraa kyaa hai ? I realize that "Ghalib" is not much But if you get him free, where is the problem? Ghalib tells his beloved that he realizes that he is nothing to her, is useless, but why not accept him; for he comes free of cost. He is seeking nothing in return. He is ready to be her slave for free. (गालीब फ्री ?? 8> :-) ) तुम्ही हि अप्रतिम गजल इथे ऐकू शकता http://www.youtube.com/watch?v=8w1beAkBvV0&feature=player_embedded ~ वाहीदा

मी त्यापैकी १ !

खुपच छान...अजुन येउ द्या. *********************************************************** http://shilpasview.blogspot.com/

रविवारची ह्यापेक्षा चांगली काय सुरुवात होऊ शकते ?? audio links आवडल्या - मला स्वतःला दुसरं version आवडलं. धन्यवाद !!

सुफी संप्रदाय हा देवभोळया हिंदुंना बाटवण्यासाथी निघालेला पंथ होता असे वाचल्याचे स्मरते....जाणकारांनी खुलासा करावा

झ का स ! ! ! कुलकर्णीसाहेब, मस्त लेख... प्रतिसादही आवडले. अवांतरः सूफी पंथाबद्दल वरती जंतुंनी लिहिले आहेच. मध्ययुगीन भारतात बरीच धर्मांतरे सूफींमुळे झाली हे खरे आहे पण सूफींचा उगम त्यासाठी झाला हे मात्र खरे नाही. पण सूफी उपासना पद्धती ही भक्तिमार्गाच्या बरीच जवळ जाणारी असल्याने तो पंथ इथे बहरला. लोकांनाही इस्लामचे हे रूप परिचित आणि म्हणूनच जवळचे वाटले. अरबस्तानातला कोरडा इस्लाम आजही उपखंडातील मुसलमानांना थोडा अपरिचितच वाटतो. बिपिन कार्यकर्ते

कुलकर्णीसाहेब, एवढंच म्हणतो - जियो..! तात्या.

कुलकर्णी साहेब छान अर्थ दिला आहे गझल चा. विनय वाईकरांच्या "आइना-ए-गझल" मधे नुकताच या गझल चा भावार्थ वाचला होता. थोड्या फार फरकाने अर्थ तोच उतरला आहे. आणि सुफी पंथाची माहिती पण थोडक्यात करुन दिली आहे. तुम्हाला अधिक माहिती असल्यास सविस्तर लेख नक्की टाका. धन्यवाद! - पांथस्थ माझी अनुदिनी: रानातला प्रकाश... माझी छायाचित्रे - फ्लिकर

झकास लेख! धन्यवाद, जयंत-जी! पण प्रतिसादांचा अभाव पाहून 'जगाच्या पाठीवर'मधल्या या ओळी आठवल्या! लबाड जोडिति इमले-माड्या, गुणवंतांना मात्र झोपड्या, पतिव्रतेच्या गळ्यात धोंडा, वेश्येला मणिहार, अजब तुझे सरकार, उद्धवा, अजब तुझे सरकार! ------------------------ सुधीर काळे, पुन्हा विठोबाच्या पंढरीत (वॉशिंग्टन डी. सी.) परत! 'ई-सकाळ'वरील फसवणूक मालिकेचे दुवे: प्रकरण चौथे: http://tinyurl.com/293h432 आधीच्या प्रकरणांचे दुवे 'सकाळ'ने लेखाच्या सुरुवातीला दिले आहेत.

डुप्लिकेशनमुळे काढला!

'मुक्कामात' कीं 'मुकामात'? मुकाम म्हणजे एक टप्पा, एक विश्रांतीची जागा, नाहीं का? ------------------------ सुधीर काळे, पुन्हा विठोबाच्या पंढरीत (वॉशिंग्टन डी. सी.) परत! 'ई-सकाळ'वरील फसवणूक मालिकेचे दुवे: प्रकरण चौथे: http://tinyurl.com/293h432 आधीच्या प्रकरणांचे दुवे 'सकाळ'ने लेखाच्या सुरुवातीला दिले आहेत.

जब की तुझबीन नही कोई मौज़ूद, फिर ये हंगामा-ए-खूदा क्या है.

माझ्या मते हे असे आहे... जब की तुझ बीन नही कोई मौज़ूद, फिर ये हंगामा, ऐ खूदा क्या है. दिल-ए-नादाँ तुझे हुआ क्या है ह्या इथे टंकन केलेली गझल योग्य वाटते... - पांथस्थ माझी अनुदिनी: रानातला प्रकाश... माझी छायाचित्रे - फ्लिकर

फार सुंदर भावर्थ! इतके दिवस मी ह्या गजलेचा अर्थ वेगळा लावत होतो. मला समजलेल्या अर्था नुसार एक माणूस जो ह्या जगापासुन त्रासलेला आहे त्याचे हे स्वगत होते. संजय अभ्यंकर http://smabhyan.blogspot.com/

थोडा फार माहीती होता. आज कळला माझ्या आवडत्या ओळी चा अर्थ हमको उनसे वफ़ासे है उम्मीद जो नही जानते वफ़ा क्या है ? धन्यवाद.

सुंदर भावार्थ.......! अजून येऊ द्या. -दिलीप बिरुटे

कुलकर्णी सरांची माफी मागून मी हा भावार्थ देत आहे दिल-ए-नादाँ तुझे हुआ क्या है? आख़िर इस दर्द की दवा क्या है? [dil-e-naada : .naive heart] Oh naive heart, what has happened to you? What is the eventual relief of your pain? Ghalib castigates his heart in the first verse. Oh naive heart, what is the matter with you? Why are you in such a bad shape? What is the cure of this pain? He implies that there is no cure of the pain of love or the pining heart. हम हैं मुश्ताक और वो बेजार या इलाही यह माजरा क्या है? hum hai.n mushtaaq aur vo bezaar yaa ilaahii ye maajaraa kyaa hai ? [mushtaaq: eager, bezaar: dissatisfied/disinterested] I am eager, and she disinterested Oh God! What is happening here? Ghalib complains that while he is all eager, the beloved does not seem to care. He asks God as to why this is so? Why can’t the beloved at least listen to him? मैं भी मूंह में ज़बान रखता हूँ काश पूछो कि मुद्दा क्या है? mai.n bhii muu.Nh me.n zabaan rakhataa huu.N kaash puuchho ki muddaa kyaa hai ? [muddaa: matter/issue] Even I have a tongue in my mouth Wish some one would seek my opinion too on the matter. Ghalib feels the slight of his beloved. While she keeps asking others, she never asks him (of his condition). He says, even I have matters to express, wish she would ask me too! He believes his tale of love for her will completely overshadow what she has heard from others. माझी सगळयात आवड्ती ओळ .. जब कि तुझ बिन नहीं कोई मौजूद फिर यह हंगामा ए खुदा क्या है? jab ki tujh bin nahii.n koii maujuud phir ye ha।ngaamaa, ai Khudaa kyaa hai ? When nothing is present here apart from you, Why this commotion all around, O God? ये परी चेहरा लोग कैसे हैं? गम जा -ओ-इश्व-ओ-अदा क्या है? *ye parii cheharaa log kaise hai.n ? Gamazaa-o-ishvaa-o-adaa kyaa hai ? [parii cheharaa: beautiful face] [gamzaa-o-ishva-o-ada: side-glances, airs and coquetry] How are these with beautiful visages? What is all these side glances, airs and coquetry? शिकन-ए-जुल्फ-ए-अम्बरी क्यों है? निगाह-ए-चस्म-ए-सुरमा सा क्या है? *shikan-e-zulf-e-ambarii kyo.n hai ? nigah-e-chashm-e-surmaa saa kyaa hai ? [shikan: wrinkle, zulf: hair/tresses, ambarii: fragrance] [chashm-e-surma: antimony/surma blackened eyes। Why do the/her curls of the tresses smell of fragrance? What needs do the surma blackened eyes serve? सबज़ा-ओ-गुल कहाँ से आये हैं? अब्र क्या चीज़ है, हवा क्या है? *sabazaa-o-gul kahaa.N se aaye hai.n abr kyaa chiiz hai havaa kyaa hai [sabz-o-gul: greenery and flowers] [abr: clouds] From where have the greenery and flowers come? What makes the clouds and the air? Another set of philosophical verse from Ghalib. We found these four verses marked with * as an elaboration of the same theme. The last three verses, exemplify the first ‘sher’ marked with *. As in the Sufi tradition which believes that nothing exists apart from ‘God’, Ghalib ask inquiringly, "If nothing exists apart from the Lord himself, why this commotion and hustle bustle?"Why this futile rigmarole of existance? Why the conundrum of life? What are all these beautiful women with their long hairs and coquetry? Where did we get all these flowers, greenery and clouds from? He implies that all these attract us so much that we forget about their Creator. While they are all the manifestation of the same Supreme Being, but he laments that their multiplicity confuses us and prevents us from understanding the Supreme Being. The theme of his first sher of Diwan-e-Ghalib i.e. "naqsh fariyadi.." resonate in this sher too. हमको उनसे वफ़ा कि है उम्मीद जो नहीं जानते वफ़ा क्या है। hamako unase vafaa kii hai ummiid jo nahii.n jaanate vafaa kyaa hai. [vafaa: faithfulness] I am hoping for faith from her, Who does not know what faithfulness is all about. How foolish of me, Ghalib says to expect faithfulness from someone who does not understand faithfulness. In this verse Ghalib distinguishes between faithfulness in love and passion in love. When we are young, love for us is mostly passionate; it is only when love matures does care and faithfulness substitute passion. हाँ भला कर तेरा भला होगा और दरवेश कि सदा क्या है? haa.N bhalaa kar teraa bhalaa hogaa aur darvesh kii sadaa kyaa hai ? [darvesh: mendicant; sadaa: voice] Yes, you do good deeds for others and good things will happen to you, What else is the call of the mendicant? Ghalib says, "Do unto others as you want them to do to you." That is what the faqir always says. Nazm says that in this sher Ghalib acts cheeky. He asks his beloved to bestow favours on him. If she does so, God in turn will bestow favours on her. जान तुमपर निसार करता हूँ मैं नहीं जानता दुआ क्या है। jaan tum par nisaar karataa huu.N mai.n nahii.n jaanataa duaa kyaa hai [nisar: sacrifice] I offer my life to you I don’t know anything else as a prayer. Ghalib says that while others may wish his beloved well in their prayers, he offers his life to her. So he is more sincere than others who merely pray for her. मैंने माना कि कुछ नहीं ग़ालिब मुफ्त हाथ आये तो बुरा क्या है? mai.n ne maanaa ki kuchh nahii.n 'Ghalib' muft haath aaye to buraa kyaa hai ? I realize that "Ghalib" is not much But if you get him free, where is the problem? Ghalib tells his beloved that he realizes that he is nothing to her, is useless, but why not accept him; for he comes free of cost. He is seeking nothing in return. He is ready to be her slave for free. (गालीब फ्री ?? 8> :-) ) तुम्ही हि अप्रतिम गजल इथे ऐकू शकता http://www.youtube.com/watch?v=8w1beAkBvV0&feature=player_embedded ~ वाहीदा

मी त्यापैकी १ !

खुपच छान...अजुन येउ द्या. *********************************************************** http://shilpasview.blogspot.com/

रविवारची ह्यापेक्षा चांगली काय सुरुवात होऊ शकते ?? audio links आवडल्या - मला स्वतःला दुसरं version आवडलं. धन्यवाद !!

सुफी संप्रदाय हा देवभोळया हिंदुंना बाटवण्यासाथी निघालेला पंथ होता असे वाचल्याचे स्मरते....जाणकारांनी खुलासा करावा

झ का स ! ! ! कुलकर्णीसाहेब, मस्त लेख... प्रतिसादही आवडले. अवांतरः सूफी पंथाबद्दल वरती जंतुंनी लिहिले आहेच. मध्ययुगीन भारतात बरीच धर्मांतरे सूफींमुळे झाली हे खरे आहे पण सूफींचा उगम त्यासाठी झाला हे मात्र खरे नाही. पण सूफी उपासना पद्धती ही भक्तिमार्गाच्या बरीच जवळ जाणारी असल्याने तो पंथ इथे बहरला. लोकांनाही इस्लामचे हे रूप परिचित आणि म्हणूनच जवळचे वाटले. अरबस्तानातला कोरडा इस्लाम आजही उपखंडातील मुसलमानांना थोडा अपरिचितच वाटतो. बिपिन कार्यकर्ते

कुलकर्णीसाहेब, एवढंच म्हणतो - जियो..! तात्या.

गझल मुशायरासाठी हार्दिक शुभेच्छा......! निमंत्रणाबद्दल आभारी....! पण यायला काय जमणार नाही. -दिलीप बिरुटे

गझल मुशायरासाठी हार्दिक शुभेच्छा......! निमंत्रणाबद्दल आभारी....! पण यायला काय जमणार नाही. -दिलीप बिरुटे