मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

[ताज्या जिलब्या] एक काल्पनिक प्रयोग

युयुत्सु ·
लेखनविषय:
मांडणी
लेखनप्रकार
विचार
[ताज्या जिलब्या] एक काल्पनिक प्रयोग ================== -राजीव उपाध्ये पदार्थविज्ञानात ’काल्पनिक प्रयोग’ (थॉट एक्सपेरीमेण्ट) ही एक महत्त्वाची कल्पना आहे.

पत्र निमित्तमात्र

Bhakti ·

गामा पैलवान Sat, 01/17/2026 - 19:48
भक्ती, तुमचा हा परिचयपर लेख चांगला रंगला आहे. लेख वाचल्यावर एक प्रश्न पडला आहे. एखादा विचार अचूक शब्दांत उतरवायची हातवटी भाषेची की माणसाची मानायची?असा तो प्रश्न आहे. बघूया, कधी उत्तर मिळतंय. काही सापडलं तर इथे या धाग्यावर उल्लेख करेन. आ.न., -गा.पै.

गामा पैलवान Sat, 01/17/2026 - 19:48
भक्ती, तुमचा हा परिचयपर लेख चांगला रंगला आहे. लेख वाचल्यावर एक प्रश्न पडला आहे. एखादा विचार अचूक शब्दांत उतरवायची हातवटी भाषेची की माणसाची मानायची?असा तो प्रश्न आहे. बघूया, कधी उत्तर मिळतंय. काही सापडलं तर इथे या धाग्यावर उल्लेख करेन. आ.न., -गा.पै.
लेखनविषय:
कला
लेखनप्रकार
प्रतिक्रिया
आस्वाद
1 सुनीता देशपांडे आणि जी. ए कुलकर्णी यांच्यातील चिंतनशील पत्रव्यवहार (काही संकलन केलेला )नुकताच स्टोरीटेलवर संवादरूपाने ऐकला. गहन व्यक्तिमत्त्वांची निखळ, मायेने ओतप्रोत मैत्री...

[ताज्या जिलब्या] आचरटपणा

युयुत्सु ·

कांदा लिंबू Tue, 01/20/2026 - 10:08
एखाद्या बालकाला पिपाणी मिळाली कि ती सारखी वाजवून प्रत्येकाला ते काव आणतं तसं झालंय. ठ्ठो! अचूक! Lol

कांदा लिंबू Tue, 01/20/2026 - 10:08
एखाद्या बालकाला पिपाणी मिळाली कि ती सारखी वाजवून प्रत्येकाला ते काव आणतं तसं झालंय. ठ्ठो! अचूक! Lol
लेखनविषय:
हे ठिकाण
लेखनप्रकार
सद्भावना
[ताज्या जिलब्या] आचरटपणा =============== -- राजीव उपाध्ये टीप - आजच्या जिलब्यांचा नैवेद्य श्री० चंद्रसूर्यकुमार यांना समर्पित करण्यात येत आहे. मानवी इतिहास अनेक अंगांनी अनेकांनी लिहिला आहे. पण आचरटपणाच्या अंगाने लिहीला गेला नसावा असा माझा अंदाज आहे. आचरटपणा म्हणजे अतार्किक गोष्टींवर ठाम विश्वास, योग्य काय अयोग्य काय याच्या मनमानी कल्पना इ० आचरट कल्पना कशामुळे जन्म घेत असाव्यात. सामुहिक रित्या मानवी मेंदूची क्षमता अचाट असली तरी व्यक्तीगत पातळीवर ती मर्यादितच असते.

मंगळावरील मुरुमातील मुंग्यांचा मुरांबा.

गवि ·

कंजूस Fri, 01/16/2026 - 17:36
डोकेबाज पाककला. शुक्रावरील शेवाळाची उसळ*>> घावणे म्हणायचे आहे का? शुक्र ढगांत हरवलेला असतो.

युयुत्सु Fri, 01/16/2026 - 17:44
अनेक वर्षांपूर्वी पुण्यात य० गो० जोशी 'प्रसाद' नावाचे मासिक चालवत असत. त्यात एकदा "फोलकटांचा चिवडा" अशी पाकृ प्रसिद्ध झाली होती आणि बरीच गाजली होती. तसंच पंचतत्रातला एक श्लोक याच धर्तीवर आहे - यस्य कस्य तरोर्मूलं येनकेनापि मर्दितं| यस्मै कस्मै प्रदातव्यं यद्वा तद्वा भविष्यति|| तातपर्य- वेदांत (वि० अ थर्व वेदात अशा पाकृ भरपूर सापडायची शक्यता आहे)

गवि Fri, 01/16/2026 - 17:58
हा हा हा... पण तिथल्या थंडीत ती लगेच गार होते. "गुरु"वरच्या गुळवेलीचा गुळांबा टाकायचे मनात होते. पण त्यामुळे जायंट ग्यास होतो म्हणतात. म्हणून तेही टाळले.

कंजूस Fri, 01/16/2026 - 17:36
डोकेबाज पाककला. शुक्रावरील शेवाळाची उसळ*>> घावणे म्हणायचे आहे का? शुक्र ढगांत हरवलेला असतो.

युयुत्सु Fri, 01/16/2026 - 17:44
अनेक वर्षांपूर्वी पुण्यात य० गो० जोशी 'प्रसाद' नावाचे मासिक चालवत असत. त्यात एकदा "फोलकटांचा चिवडा" अशी पाकृ प्रसिद्ध झाली होती आणि बरीच गाजली होती. तसंच पंचतत्रातला एक श्लोक याच धर्तीवर आहे - यस्य कस्य तरोर्मूलं येनकेनापि मर्दितं| यस्मै कस्मै प्रदातव्यं यद्वा तद्वा भविष्यति|| तातपर्य- वेदांत (वि० अ थर्व वेदात अशा पाकृ भरपूर सापडायची शक्यता आहे)

गवि Fri, 01/16/2026 - 17:58
हा हा हा... पण तिथल्या थंडीत ती लगेच गार होते. "गुरु"वरच्या गुळवेलीचा गुळांबा टाकायचे मनात होते. पण त्यामुळे जायंट ग्यास होतो म्हणतात. म्हणून तेही टाळले.
लेखनविषय:
पाकक्रिया
गोडाचे पदार्थ
डावी बाजू
पारंपरिक पाककृती
पौष्टिक पदार्थ
औषधोपचार
भूगोल
वाईन
विज्ञान
सुके
लेखनप्रकार
प्रकटन
विचार
प्रतिसाद
**मंगळावरील मुरुमातील मुंग्यांचा मुरांबा : एक प्राचीन-आधुनिक-वैज्ञानिक पाककृती** --- कालच घरच्या मागच्या अगण्णात मुंग्यांची रांगा दिसली आणि मन भूतकाळात गेल. माझ्या लहानपणी आमच्या गावी लाल मुंग्यांची दिसत असत. आमची आत्या त्या मुंग्यांची चविष्ट चटणी बनवत असे. मी विचार केला की आपण मानवजातीच्या विकासासाठी भविष्यकालात इतर ग्रहांवर देखिल खाता येऊ असा मुरंबा का बनवू नये.

हिंदू मराठी महापौर

बाजीगर ·
लेखनविषय:
कविता
हिंदू मराठी महापौर हिरवा उद्ध्वस्त ठेचला, स्तब्ध नकलाकार कुंचला, नानांनी असा विजय खेचला, बोलल्याप्रमाणे || आता विरोधी बाकडा, काय करेल तो वाकडा, पाय ओढणारा खेकडा, खोलल्याप्रमाणे || आधी ते EVM खोटे, आता शाई पुसती बोटे, किती बहाणे होते, सोलल्याप्रमाणे || ठेचूनी देशी पाकडा, भाजप बहुमत आकडा, विरोधी पडला तोकडा तोलल्याप्रमाणे ||

सैरभैर डायरी - २.४

कपिलमुनी ·

गवि Fri, 01/16/2026 - 16:49
फायनल साक्ष नेमकी काय झाली? उस्मानचे नाव घेतले? तसे वाटते आहे. तरीही कोणाकडून काही पीडा झाली नाही हे सुदैवच. या भागात काहीसं कन्फ्युजन झालं खरं. पण आवडलं. सॉरी.. ही चुकीची भाषा..खाली पुन्हा लिहीतो ;-) फायनल साक्षीत नेमका काय झाला? उस्मानचा नाव घेतला? तसाच वाटला मला वाचून. तरीही कोणाकडून काही कॉल आला नाही हा साला चांगला नशीबच म्हणायचा. हा भाग संपला की कथा संपली? कथेच्या या भागात काहीसा कन्फ्युजन झाला खरा. पण आपल्याला आवडला..

कपिलमुनी Fri, 01/16/2026 - 19:54
जसा होता तसा खरा जबाब दिला. पुढे मेडिकल ऑफिसर ,पोलिस आणि मुलीचे आईबाप सगळ्यांनी पैसे घेऊन केस दाबली. आपल्याकडे फक्त खरे बोलल्याचे समाधान राहिले.

अभ्या.. Sun, 01/25/2026 - 18:06
एकच नंबर लेखन झाले आहे मुनी. . डायरी येऊ द्या जितकी आहे तितकी.

सौंदाळा Tue, 01/27/2026 - 21:51
दमदार लिखाण बहुतांश मध्यमवर्गीय पापभीरु लोकांनी असेच केले असते.

अस्वस्थामा Fri, 01/30/2026 - 06:06
जबरदस्त गुगली आम्हाला मुनी! कथा चांगलीच रंगलेली, अजून उत्कंठा वाढवत नेली असतीत तरी काही हरकत नसती हो. :)

गवि Fri, 01/16/2026 - 16:49
फायनल साक्ष नेमकी काय झाली? उस्मानचे नाव घेतले? तसे वाटते आहे. तरीही कोणाकडून काही पीडा झाली नाही हे सुदैवच. या भागात काहीसं कन्फ्युजन झालं खरं. पण आवडलं. सॉरी.. ही चुकीची भाषा..खाली पुन्हा लिहीतो ;-) फायनल साक्षीत नेमका काय झाला? उस्मानचा नाव घेतला? तसाच वाटला मला वाचून. तरीही कोणाकडून काही कॉल आला नाही हा साला चांगला नशीबच म्हणायचा. हा भाग संपला की कथा संपली? कथेच्या या भागात काहीसा कन्फ्युजन झाला खरा. पण आपल्याला आवडला..

कपिलमुनी Fri, 01/16/2026 - 19:54
जसा होता तसा खरा जबाब दिला. पुढे मेडिकल ऑफिसर ,पोलिस आणि मुलीचे आईबाप सगळ्यांनी पैसे घेऊन केस दाबली. आपल्याकडे फक्त खरे बोलल्याचे समाधान राहिले.

अभ्या.. Sun, 01/25/2026 - 18:06
एकच नंबर लेखन झाले आहे मुनी. . डायरी येऊ द्या जितकी आहे तितकी.

सौंदाळा Tue, 01/27/2026 - 21:51
दमदार लिखाण बहुतांश मध्यमवर्गीय पापभीरु लोकांनी असेच केले असते.

अस्वस्थामा Fri, 01/30/2026 - 06:06
जबरदस्त गुगली आम्हाला मुनी! कथा चांगलीच रंगलेली, अजून उत्कंठा वाढवत नेली असतीत तरी काही हरकत नसती हो. :)
लेखनविषय:
कथा
लेखनप्रकार
लेख
२.१ २.२ २.३ ज्याचा पगार ७००० आहे.त्याला एकरकमी २ लाख म्हणजे मोठी रक्कम होती. बुलेटची डुग डुग कानात ऐकू यायला लागली होती. २.४ विचार करून सांगतो म्हणून बाहेर सटकलो. बिल्डरला प्रत्यक्ष बघणारा मी एकमेव साक्षीदार होतो , माझ्या साक्षीवर केस बरीच पुढे जाणार होती . पोलिसांना मोठा रीमांड मिळाला असता म्हणून ही गुळपट्टी लावणे चालले होते. उगाच माझ्या मागे झा*उपट ! असला रोज रोज थोडी आपल्या आयुष्यात घडते ?

विविध राष्ट्रांच्या संविधानांतील अपेक्षा आणि धर्मांतील अपेक्षा

युयुत्सु ·
लेखनविषय:
मांडणी
लेखनप्रकार
विचार
धर्मपालन आणी कायद्याचे पालन या दोन वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत. त्यांची गल्लत होऊ शकते आणि महत्त्व कशाला द्यायचे याबद्दल संभ्रम निर्माण होऊ शकतो. याचा निर्णय करताना ए०आय० ने जितकी स्पष्टता दाखवली आहे, तितकी मानवी विद्वान दाखवतील का ही मला शंका आहे. माझ्यामते कायद्याचे पालन धर्माचरणापेक्षा श्रेष्ठ आहे, ते अधिकार देते, तसेच संरक्षण देते.

नरो वा कुंजरो वा

चांदणे संदीप ·
लेखनविषय:
संस्कृती
कला
कविता
साहित्यिक
काव्यरस
midlife
आयुष्य
कविता माझी
दृष्टीकोन
माझी कविता
मुक्त कविता
पोटाची खळगी भरणे कारणी स्वार्थें, वैऱ्याची हो मनधरणी हसणे होईल पातक घोर भवती मूर्खांचा वाढेल जोर सत्य नित्य नको ओठी वाचेत मुग्धतेची पराकोटी आणि... मती निकामी होय तेधवा म्हणावे, नरो वा कुंजरो वा - संदीप भानुदास चांदणे

खुल जा सिम सिम

Bhakti ·

निनाद Fri, 01/16/2026 - 08:05
अगदी वेळेवर आलेले लिखाण. आवडले हे सांगायला नकोच! पुर्वी तीळाची किंमत खूप होती. मेसोपोटेमियात तिळाच्या तेलाचा वापर देवांना अर्पण करण्यासाठी, दिवे लावण्यासाठी आणि व्यापारात पैसा रुपाने ही केला जात असे. असे म्हणतात की अमेरिका खंडात अठराव्या शतकात गुलामगिरीच्या काळामध्ये आफ्रिकन गुलामांनी तिळाच्या बिया स्वतःसोबत अमेरिकेत नेल्या. आणि अमेरिकेत तीळ पसरला. अर्थातच तीळ ही भारताने जगाला दिलेली ही एक अमूल्य आणि 'आरोग्यदायी' भेट आहे.

चामुंडराय Sat, 01/17/2026 - 01:12
समयोचित लेख. भक्तीताईंनी कट्ट्याला आणलेल्या स्वादिष्ट तिळगुळ / तीळगुळ* वड्या आठवल्या. खूप आवडल्या होत्या. * तिळगुळ / तीळगुळ - जे काही बरोबर असेल ते वाचावे. दुसऱ्या हाटेलात ह्या वर जोरदार चर्चा चालू आहे. जिज्ञासूंनी लाभ घ्यावा.

टर्मीनेटर Sat, 01/17/2026 - 16:37
हा माहितीपुर्ण लेख गेल्या तीन दिवसांत वाचनातुन कसा काय सुटला ह्याचा विचार करतोय...
पुसदच्या अभिषेक सूर्यकांत रुद्रवारने एकाच तिळाचे ब्लेडच्या पात्याने चक्क शंभर तुकडे केले, तेही अवघ्या १६ मिनिटे व २० सेकंदांत.
कमाल आहे!

निनाद Fri, 01/16/2026 - 08:05
अगदी वेळेवर आलेले लिखाण. आवडले हे सांगायला नकोच! पुर्वी तीळाची किंमत खूप होती. मेसोपोटेमियात तिळाच्या तेलाचा वापर देवांना अर्पण करण्यासाठी, दिवे लावण्यासाठी आणि व्यापारात पैसा रुपाने ही केला जात असे. असे म्हणतात की अमेरिका खंडात अठराव्या शतकात गुलामगिरीच्या काळामध्ये आफ्रिकन गुलामांनी तिळाच्या बिया स्वतःसोबत अमेरिकेत नेल्या. आणि अमेरिकेत तीळ पसरला. अर्थातच तीळ ही भारताने जगाला दिलेली ही एक अमूल्य आणि 'आरोग्यदायी' भेट आहे.

चामुंडराय Sat, 01/17/2026 - 01:12
समयोचित लेख. भक्तीताईंनी कट्ट्याला आणलेल्या स्वादिष्ट तिळगुळ / तीळगुळ* वड्या आठवल्या. खूप आवडल्या होत्या. * तिळगुळ / तीळगुळ - जे काही बरोबर असेल ते वाचावे. दुसऱ्या हाटेलात ह्या वर जोरदार चर्चा चालू आहे. जिज्ञासूंनी लाभ घ्यावा.

टर्मीनेटर Sat, 01/17/2026 - 16:37
हा माहितीपुर्ण लेख गेल्या तीन दिवसांत वाचनातुन कसा काय सुटला ह्याचा विचार करतोय...
पुसदच्या अभिषेक सूर्यकांत रुद्रवारने एकाच तिळाचे ब्लेडच्या पात्याने चक्क शंभर तुकडे केले, तेही अवघ्या १६ मिनिटे व २० सेकंदांत.
कमाल आहे!
लेखनविषय:
जीवनमान
लेखनप्रकार
आस्वाद
1 "तीळगूळ घ्या, गोड बोला" उद्या या घोषणेत आपण सर्वजण वाहून जाणार.

सैरभैर डायरी - २.३

कपिलमुनी ·

टर्मीनेटर Tue, 01/13/2026 - 13:48
मजा आ रहेला हैं भाय... 👍 बाल्याचा सीन वाचून 'बात हैं कमाल अपून की जिंदगी के खेल में' ह्या गाण्यातले खालील कडवे (2:25 to 2:45) आणि 'नाक्यावरचे' (तुमच्या भाषेत 'कट्ट्यावरचे') दिवस आठवले 😀
लफडा झगडा हो गया तो हो गया रे डर हैं क्या घोडा रखके खोपडी में ठोक दे फिकर हैं क्या... ज्यादा से ज्यादा क्या होगा रे? सजा मिलेगी या प्यारे छुट जायेंगे बेल में... सजा मिलेगी या प्यारे छुट जायेंगे बेल में...
BTW... क्रमश: लिवायला विसरले, की डायरीचा 'धी एन्ड' केल्यांव मुनीवर्य???

गवि Tue, 01/13/2026 - 14:09
हाही भाग आवडला. वेगळ्या जगाची ओळख. रामदास काकांची एक सीरिज आठवली. त्यांनी ती अर्धीच सोडली होती असे स्मरते. तिचा एरिया थोडा वेगळा होता. पण अशीच उत्कंठा वाढवणारी. पुभाप्र.

टर्मीनेटर Tue, 01/13/2026 - 13:48
मजा आ रहेला हैं भाय... 👍 बाल्याचा सीन वाचून 'बात हैं कमाल अपून की जिंदगी के खेल में' ह्या गाण्यातले खालील कडवे (2:25 to 2:45) आणि 'नाक्यावरचे' (तुमच्या भाषेत 'कट्ट्यावरचे') दिवस आठवले 😀
लफडा झगडा हो गया तो हो गया रे डर हैं क्या घोडा रखके खोपडी में ठोक दे फिकर हैं क्या... ज्यादा से ज्यादा क्या होगा रे? सजा मिलेगी या प्यारे छुट जायेंगे बेल में... सजा मिलेगी या प्यारे छुट जायेंगे बेल में...
BTW... क्रमश: लिवायला विसरले, की डायरीचा 'धी एन्ड' केल्यांव मुनीवर्य???

गवि Tue, 01/13/2026 - 14:09
हाही भाग आवडला. वेगळ्या जगाची ओळख. रामदास काकांची एक सीरिज आठवली. त्यांनी ती अर्धीच सोडली होती असे स्मरते. तिचा एरिया थोडा वेगळा होता. पण अशीच उत्कंठा वाढवणारी. पुभाप्र.
लेखनविषय:
धोरण
मांडणी
इतिहास
कथा
लेखनप्रकार
लेख
२.१ २.२ "मामू गाडी बाहेरवाली साईटला घे, देखते है ,क्या बताया भाईंने पोलिस को "उस्मानने थंड आवाजात सांगितले. २.३ उस्मान माझ्याकडे आणि मी त्याच्याकडे बघत अंदाज घेत होतो. पलीकडे डोकावून मामूला बोललो, "जातीवर आलास भाडखाऊ ! याला सोड तुलाच पहिला धरणार मी !" मामूला एकदम जिवाला लागले. "२ मिनिट बोलायचा भाउ , बाकी काही नाही, दीदीचा रीश्तेदार लागतो " पण मामूने गाडी साईटऐवजी कट्ट्याकडे घेतली.त्यालापण माहिती होते, कट्ट्यासोबत पंगा घेतला तर नंतर गावात पळवून मारतील..
Subscribe to