असेच म्हणते ! फारच छान !

एकदम चुरगळुन मुरगळुन थुकलास मित्रा हा हा हा... भन्नाट कवितेला, भन्नाट प्रतिसाद!

असेच म्हणते ! फारच छान !

एकदम चुरगळुन मुरगळुन थुकलास मित्रा हा हा हा... भन्नाट कवितेला, भन्नाट प्रतिसाद!

>>>>ओढुन ताणुन केलेले विडंबन. खास नाही. सहमत आहे. -दिलीप बिरुटे

सहमत

पाय ला अंगाई म्हणणारी पैसा ताई ही काकु असावी का :?

पाल्केस्ट्रा ह्या शब्दाचा मूळ वापर, उगम वगैरे इथे, न विसरता पहाच! धन्यवाद! :)

पाल्केस्ट्रा. हे आर्केस्ट्रा सारखे वाटतय बाकी ठाणेरीताई हे इडंबन काय मात्रेत बस्ले नाही.

(म.क., अपाशवी लोकाना WPHA मधे वेंट्री देऊ नका हां. तसे त्यांचे कान पहिजे तेव्हा आपोआप बंद होतात!)

पाय तै इं स्नेही अर्थात जुने इं प्रेमी यांना शिकवत तर नाय ना?

ते गाणं जोरात लावलं तर कुत्रे पण पळून जातील!

आम्ही त्यांच्यासाठी भुभुगीत गाउ

लहान असताना मी पुण्यातील रमण बाग शाळेच्या मागील बाजूस रहात असे. रमण बागेत श्री गजानन महराजांची पालखी येत असे, त्यांच्या गाण्यात "गण गण गणांत बोते ..." असे काहीतरी शब्द होते. ते आम्हा मुलांना कधीच कळले नव्हते. १९७९ च्या आणीबाणी नंतरच्या निवडणुका होणार होत्या किंवा पालखी येण्याआधी नुकत्याच पार पडल्या होत्या. तेव्हा अचानक भवतालच्या एका मुलाला ते शब्द उमगले: "जय जय म्रुणाल गोरे" ....:)

गौरीशंकर मी एकदा माणगावात पाहिलं होतं (सावंतवाडीजवळचं). नारदाचं पात्र ज्याने केलं होतं त्याने हे गाणं इतकं सुंदर म्हटलं होतं की क्या केहेने! "जय जय" चा उच्चार तो "जैं जैं" असा सानुनासिक करी! त्यामुळे कित्येक वर्षे, वास्तविक अजूनही, माझ्या मनात हे गाणं तसंच वाजतं.. रमारमण श्रीरंग जैं जैं!

डबाडबड आईग्ग! हसून पोट दुखायला लागलं. आमच्या नात्यातला एक मुलगा लहान असताना त्याचे पूर्ण नाव सांगताना वडिलांचे नाव जयंत सांगण्याऐवजी जंत म्हणत असे. असो, मुलगा आता मोठा झाल्याने फार काही सांगत नाही. अदितीने केलेले विडंबन बरे आहे. तिने माझ्या धाग्याला बरेच प्रतिसाद दिल्याने बळेबळे हा प्रतिसाद देते आहे.;)

धाग्याबद्दल धन्यवाद रे! याच 'धुंद मधुमती'मधेच पहिल्या कडव्याच्या शेवटी "अली रमले कम लात रे" याचा अर्थ माझ्या बालबुद्धीला बरीच वर्ष लागला नव्हता. कोणीतरी "अली नावाच्या माणसाला कमरेत लाथ दे" असं काहीसं मला वाटायचं. कीटकवध ... ह्यॅ ह्यॅ ह्यॅ ... पटकथा लिहायला सुरूवात कर!

>>>>ओढुन ताणुन केलेले विडंबन. खास नाही. सहमत आहे. -दिलीप बिरुटे

सहमत

पाय ला अंगाई म्हणणारी पैसा ताई ही काकु असावी का :?

पाल्केस्ट्रा ह्या शब्दाचा मूळ वापर, उगम वगैरे इथे, न विसरता पहाच! धन्यवाद! :)

पाल्केस्ट्रा. हे आर्केस्ट्रा सारखे वाटतय बाकी ठाणेरीताई हे इडंबन काय मात्रेत बस्ले नाही.

(म.क., अपाशवी लोकाना WPHA मधे वेंट्री देऊ नका हां. तसे त्यांचे कान पहिजे तेव्हा आपोआप बंद होतात!)

पाय तै इं स्नेही अर्थात जुने इं प्रेमी यांना शिकवत तर नाय ना?

ते गाणं जोरात लावलं तर कुत्रे पण पळून जातील!

आम्ही त्यांच्यासाठी भुभुगीत गाउ

लहान असताना मी पुण्यातील रमण बाग शाळेच्या मागील बाजूस रहात असे. रमण बागेत श्री गजानन महराजांची पालखी येत असे, त्यांच्या गाण्यात "गण गण गणांत बोते ..." असे काहीतरी शब्द होते. ते आम्हा मुलांना कधीच कळले नव्हते. १९७९ च्या आणीबाणी नंतरच्या निवडणुका होणार होत्या किंवा पालखी येण्याआधी नुकत्याच पार पडल्या होत्या. तेव्हा अचानक भवतालच्या एका मुलाला ते शब्द उमगले: "जय जय म्रुणाल गोरे" ....:)

गौरीशंकर मी एकदा माणगावात पाहिलं होतं (सावंतवाडीजवळचं). नारदाचं पात्र ज्याने केलं होतं त्याने हे गाणं इतकं सुंदर म्हटलं होतं की क्या केहेने! "जय जय" चा उच्चार तो "जैं जैं" असा सानुनासिक करी! त्यामुळे कित्येक वर्षे, वास्तविक अजूनही, माझ्या मनात हे गाणं तसंच वाजतं.. रमारमण श्रीरंग जैं जैं!

डबाडबड आईग्ग! हसून पोट दुखायला लागलं. आमच्या नात्यातला एक मुलगा लहान असताना त्याचे पूर्ण नाव सांगताना वडिलांचे नाव जयंत सांगण्याऐवजी जंत म्हणत असे. असो, मुलगा आता मोठा झाल्याने फार काही सांगत नाही. अदितीने केलेले विडंबन बरे आहे. तिने माझ्या धाग्याला बरेच प्रतिसाद दिल्याने बळेबळे हा प्रतिसाद देते आहे.;)

धाग्याबद्दल धन्यवाद रे! याच 'धुंद मधुमती'मधेच पहिल्या कडव्याच्या शेवटी "अली रमले कम लात रे" याचा अर्थ माझ्या बालबुद्धीला बरीच वर्ष लागला नव्हता. कोणीतरी "अली नावाच्या माणसाला कमरेत लाथ दे" असं काहीसं मला वाटायचं. कीटकवध ... ह्यॅ ह्यॅ ह्यॅ ... पटकथा लिहायला सुरूवात कर!

मान्य. ही कविता प्रवाही ऐकू येण्यासाठी काही शब्दांचे उच्चार नेहमीच्या भाषेतले करावे लागतात. ध्वनिमुद्रित करून चढवतो.

कविता वाचून दाखवण्याची तुमची पद्धत आवडते. भाषांतरात तिसर्‍या कडव्यात थोडा कृत्रिमपणा वाटला, पण या कवितेची ओळख करून दिल्याबद्दल धन्यवाद. थोडी सूचना: "... तेव्हा त्याचा एक मित्र हल्लीच मृत्युमुखी पडला होता." 'हल्लीच'च्या जागी 'नुकताच' हा शब्द योग्य वाटतो का?

ऐकलं. इथं ऐकताना फ्लँडर्सच्या रणामध्ये हेच उचित वाटलं मला.

कवितेत कवीने सांगितलेला शोक इतका प्रामाणिक आहे, की वेदना आपल्यापर्यंत पोचतात. "शोक प्रामाणिक आहे" म्हणजे कसा - एकही शब्दाचा नाट्यमय आलाप नाही. एखादे दृश्य बघून भकासपणे त्याचे वर्णन करतानाची ही मनःस्थिती आपल्याला पटते. आपल्या स्वतःच्या मित्रांचे मरण किंवा जवळच्या नातेवाइकांचे मरण आठवून बघावे. ढसाढसा रडणे होत असेल, तर अगदी थोडा वेळ. सुन्न-शून्य नजरेने आपण निसर्गाकडेही अगदी "वस्तुनिष्ठ"पणे बघतो. तो शोक. मेलेल्या व्यक्तीबरोबर आपण कायकाय अनुभव घेतले, त्याच्या आठवणी वरचेवर येत राहातात. एकत्र मिळून काहीकाही अनुभवायचे राहिले, असे राहूनराहून वाटते. अशीच ही पहिली दोन कडवी होत. युद्धविरोध असणार्‍याला हा शोक हादरवतो. पुढचे कडवे दृढनिश्चयाचे आहे. कितीही मेले तरी भार दुसर्‍या कोणाच्या पाठीवर जात राहाणार. आता कवितेच्या अंतर्गत "कॅनडाची बाजूच न्याय्य आहे" हा युक्तिवाद नाही. कवीचे असे मत असेलच, शंका नाही. पण ते तपशील या कवितेत नाहीत. युद्ध नेहमीसाठी चालू राहाण्यासाठी जो मित्रशोक स्फूर्ती देतो, तो प्रामाणिक आहे, हे या कवितेतून वाचकाला पुरते पटते. तिकडे दोन मैल पलीकडे जर्मन सैनिकही जर्मन भाषेत असा-म्हणजे-असाच मित्रशोक करत असेल. मृत-मित्रांची शपथ घेऊन युद्ध पुढे चालवायचा तितकाच प्रामाणिक निश्चय करत असेल. हा विचार ओघाने मनात येतो. युद्धविरोधी व्यक्ती प्रामाणिक शोक आणि प्रामाणिक निश्चय दोन्ही लक्षात घेतो. लढणार्‍यांच्या सैनिकांच्या हातात हे शोक-दृढनिश्चय-चक्र थांबवणे शक्य नाही, हे त्याला पटते. (याला "सूडचक्र" म्हणणे कसेसेच वाटते.) मात्र पहाट-संध्या उपभोगणारे, प्रेमी, प्रिय असण्याच्या लायकीचे तरुण वाया जाण्याचा हा चक्रीवाढ शोक थांबावा याबाबत त्याचा निर्धार अधिक पक्का होतो. "युद्ध न्याय्य आहे" असा विचार ज्या वाचकाचा आहे, त्यालासुद्धा ही कविता स्फूर्तिदायक ठरते. कवितेचे शेवटचे कडवे "वॉर बॉन्ड"च्या जाहिरातीसाठी यूएसमध्ये सुद्धा वापरले होते. त्या काळी युद्ध "विकण्या"साठी अशा कितीतरी कविता वापरलेल्या असतील. प्रत्येक शाळकरी पोराने र-ला-ट लावून अशा देशभक्तीच्या कविता केल्या असतील. त्या हजारोनी कविता कालवश झाल्या पण ही टिकली. पहिल्या महायुद्धात ब्रिटनची बाजू न्याय्य होते, की जर्मनीच्या कैसरची? तो मारलेला आर्कड्यूक फ्रांझ फर्डिनांड चांगला राजपुत्र होता की ऐयाश... ब्रिटनला भारतीय, कॅनडीयन, ऑस्ट्रेलियन सैनिक मरायला पाठवण्याचा हक्क होता का... आपणा तिर्‍हाइतांना या बाबतीतली उत्तरे स्पष्ट नसतीलही. तरी मॅकक्रेच्या भावनांचा प्रामाणिकपणा लख्खपणे कळून येतो. म्हणून ही कविता अजून कालबाह्य झालेली नाही.

मान्य. ही कविता प्रवाही ऐकू येण्यासाठी काही शब्दांचे उच्चार नेहमीच्या भाषेतले करावे लागतात. ध्वनिमुद्रित करून चढवतो.

कविता वाचून दाखवण्याची तुमची पद्धत आवडते. भाषांतरात तिसर्‍या कडव्यात थोडा कृत्रिमपणा वाटला, पण या कवितेची ओळख करून दिल्याबद्दल धन्यवाद. थोडी सूचना: "... तेव्हा त्याचा एक मित्र हल्लीच मृत्युमुखी पडला होता." 'हल्लीच'च्या जागी 'नुकताच' हा शब्द योग्य वाटतो का?

ऐकलं. इथं ऐकताना फ्लँडर्सच्या रणामध्ये हेच उचित वाटलं मला.

कवितेत कवीने सांगितलेला शोक इतका प्रामाणिक आहे, की वेदना आपल्यापर्यंत पोचतात. "शोक प्रामाणिक आहे" म्हणजे कसा - एकही शब्दाचा नाट्यमय आलाप नाही. एखादे दृश्य बघून भकासपणे त्याचे वर्णन करतानाची ही मनःस्थिती आपल्याला पटते. आपल्या स्वतःच्या मित्रांचे मरण किंवा जवळच्या नातेवाइकांचे मरण आठवून बघावे. ढसाढसा रडणे होत असेल, तर अगदी थोडा वेळ. सुन्न-शून्य नजरेने आपण निसर्गाकडेही अगदी "वस्तुनिष्ठ"पणे बघतो. तो शोक. मेलेल्या व्यक्तीबरोबर आपण कायकाय अनुभव घेतले, त्याच्या आठवणी वरचेवर येत राहातात. एकत्र मिळून काहीकाही अनुभवायचे राहिले, असे राहूनराहून वाटते. अशीच ही पहिली दोन कडवी होत. युद्धविरोध असणार्‍याला हा शोक हादरवतो. पुढचे कडवे दृढनिश्चयाचे आहे. कितीही मेले तरी भार दुसर्‍या कोणाच्या पाठीवर जात राहाणार. आता कवितेच्या अंतर्गत "कॅनडाची बाजूच न्याय्य आहे" हा युक्तिवाद नाही. कवीचे असे मत असेलच, शंका नाही. पण ते तपशील या कवितेत नाहीत. युद्ध नेहमीसाठी चालू राहाण्यासाठी जो मित्रशोक स्फूर्ती देतो, तो प्रामाणिक आहे, हे या कवितेतून वाचकाला पुरते पटते. तिकडे दोन मैल पलीकडे जर्मन सैनिकही जर्मन भाषेत असा-म्हणजे-असाच मित्रशोक करत असेल. मृत-मित्रांची शपथ घेऊन युद्ध पुढे चालवायचा तितकाच प्रामाणिक निश्चय करत असेल. हा विचार ओघाने मनात येतो. युद्धविरोधी व्यक्ती प्रामाणिक शोक आणि प्रामाणिक निश्चय दोन्ही लक्षात घेतो. लढणार्‍यांच्या सैनिकांच्या हातात हे शोक-दृढनिश्चय-चक्र थांबवणे शक्य नाही, हे त्याला पटते. (याला "सूडचक्र" म्हणणे कसेसेच वाटते.) मात्र पहाट-संध्या उपभोगणारे, प्रेमी, प्रिय असण्याच्या लायकीचे तरुण वाया जाण्याचा हा चक्रीवाढ शोक थांबावा याबाबत त्याचा निर्धार अधिक पक्का होतो. "युद्ध न्याय्य आहे" असा विचार ज्या वाचकाचा आहे, त्यालासुद्धा ही कविता स्फूर्तिदायक ठरते. कवितेचे शेवटचे कडवे "वॉर बॉन्ड"च्या जाहिरातीसाठी यूएसमध्ये सुद्धा वापरले होते. त्या काळी युद्ध "विकण्या"साठी अशा कितीतरी कविता वापरलेल्या असतील. प्रत्येक शाळकरी पोराने र-ला-ट लावून अशा देशभक्तीच्या कविता केल्या असतील. त्या हजारोनी कविता कालवश झाल्या पण ही टिकली. पहिल्या महायुद्धात ब्रिटनची बाजू न्याय्य होते, की जर्मनीच्या कैसरची? तो मारलेला आर्कड्यूक फ्रांझ फर्डिनांड चांगला राजपुत्र होता की ऐयाश... ब्रिटनला भारतीय, कॅनडीयन, ऑस्ट्रेलियन सैनिक मरायला पाठवण्याचा हक्क होता का... आपणा तिर्‍हाइतांना या बाबतीतली उत्तरे स्पष्ट नसतीलही. तरी मॅकक्रेच्या भावनांचा प्रामाणिकपणा लख्खपणे कळून येतो. म्हणून ही कविता अजून कालबाह्य झालेली नाही.

शेवटी तसे भट साहेबच लिहू जाणेत. घातलीत शेपटी ? अहो शेवटी भटसाहेब देखील आपल्यासारखेच दोन पाय - दोन हाताचे माणुस होते ना ? मग इतके लगेच, मोठ्या माणसांनी लिहिले आहे, त्यापेक्षा आपण निम्न दर्जाचेच करायला हवे, असा भारतीय ट्रेडमार्क शेपूटघालूपणा कशाला ? प्रयत्न तर करा ! पोटेन्शियल आहे, प्रयत्नाने यश मिळेल. पण प्रयत्नांना असा अडसर घालू नका.

शेवटी तसे भट साहेबच लिहू जाणेत. घातलीत शेपटी ? अहो शेवटी भटसाहेब देखील आपल्यासारखेच दोन पाय - दोन हाताचे माणुस होते ना ? मग इतके लगेच, मोठ्या माणसांनी लिहिले आहे, त्यापेक्षा आपण निम्न दर्जाचेच करायला हवे, असा भारतीय ट्रेडमार्क शेपूटघालूपणा कशाला ? प्रयत्न तर करा ! पोटेन्शियल आहे, प्रयत्नाने यश मिळेल. पण प्रयत्नांना असा अडसर घालू नका.