गझल

कधी कधी प्रेरणा एखादीच कविता असते पण काहीवेळा कवितेसोबतच इतरही धाग्यांचा दंगा एवढा भरपूर असतो की समजत नाही नेमकी प्रेरणा कोणती...जाऊ दे प्रेरणेची काळजी 'मंगेशाला'!

वाळलाच तो चुना लावतो पुन्हा पुन्हा
जर्द पान लाल हे चघळतो पुन्हा पुन्हा

चांदणी दिली कुणी लेखनास ठाव ना
लेख मग उगाच का हरवतो पुन्हा पुन्हा

लेख काव्य पाडले मी लगेच ऑर्कुटी
का मिपाकरांवरी मी भेकतो पुन्हा पुन्हा

माज ही जुनाच शिरजोर आज मी पुन्हा
लोक हुच्च पेटती पोळतो कुला पुन्हा

हां...कबूल उंटचाल जन्मजात लाभली
मालकास मी थुका लावतो पुन्हा पुन्हा

तोंड पाडुनी उभे काव्य मजपुढे सदा
'रंग'तेच खाज ही खरडतो पुन्हा पुन्हा

चतुरंग

दाव तोच जीवना लावतो पुन्हा पुन्हा
मृत्युला जगायला शिकवतो पुन्हा पुन्हा

जयश्री

महाविद्यलयात असताना एक अतिशय सुरेख शेर ऐकला होता. तेव्हा प्रेमात पडले होते नंतर आता काही पावसाळे पाहील्यानंतर प्रेम द्विगुणीत झाले आहे. शेर मला गूगलून सापडत नाहीये. अर्थ असा आहे -

मी माझ्या इच्छा-आकांक्षांच्या कबरीवर तलवार घेऊन सजग पहारा करत बसलो आहे की कधी एखादी चुकार इच्छा डोकं वर काढते आणि मी तिचा शिरच्छेद करतो.

कुणाला मिळाल्यास कृपया येथे द्यावा.

हा माझा पहिलाच नवा प्रयत्न. सुप्रसिद्ध उर्दू कवी क़तिल शिफाई यांच्या 'अपने होटोंपर सजाना चाहता हूं' या गझलचा स्वैर भावानुवाद.

ओठांवरती तुज सजवावे
गीतापरि गुणगुणत रहावे

लाभावा तव पदर आसवां,
त्या थेंबांचे मोती व्हावे

या विश्वाचे तम मिटवाया,
मी माझे घरटे जाळावे

तुला पुरेसे स्मरून झाले,
अता तरी तू मला स्मरावे

तुझ्या मिठीतच श्वास विरावा,
मरणानेही काव्य जगावे

आणि ही मूळ गझल ::::::::

अपने होटोंपर सजाना चाहता हूं
आ, तुझे मैं गुनगुनाना चाहता हूं

कोई आंसू तेरे दामन पे गिराके,
बूंद को मोती बनाना चाहता हूं

छा रहा है सारी बस्ती में अंधेरा,
रोशनी को घर जलाना चाहता हूं

थक गया हूं करते करते याद तुझको,
अब तुझे मैं याद आना चाहता हूं

आखरी हिचकी तेरे जानों पे आए,
मौत भी मैं शाइराना चाहता हूं

फुलणे नव्याने नको आणखी
उमलून मिटणे नको आणखी

घायाळ व्हावे पुन्हा मीच का
इष्कात झुरणे नको आणखी

गंधात न्हालो तुझ्या साजणी
निशिगंध चाफे नको आणखी

येणे तुझे क्षणभराचेच का
पेटून विझणे नको आणखी

नजरेत जरबी कट्‌यारी तुझ्या
बंदी, पहारे नको आणखी

धुंदी चढावी सुरांनी तुझ्या
कुठले बहकणे नको आणखी

जगतोच आहे तुझ्याही विना
आधार फसवे नको आणखी

जवळीक नाही अताशा कुठे
जखडून घेणे नको आणखी

जयश्री अंबासकर

क्रांतीताईंच्या सुंदर गजलेत असं काही वाचलं की पुन्हा एकदा जुन्या दिवसांशी 'धोका' झाल्याची जाणीव प्रबळ होते आणि मग....

पृष्ठ वरचे, 'खास मेनू' अन सलोखा
बायडी आभास नुसता, रोज धोका!

बंद केली 'डायराने' सर्व दारे
आयडी आला कसा, नसता झरोका?

बारश्याला मीच 'मामा', कर्म माझे?
सोडला हातातला प्रत्येक मोका!

सोबती संपादकत्त्वाचा उबारा,
आणि शिल्लक मेंबरांचा मंद ठोका

बास आता सोंग हे वैचारिकांचे
कंड 'चतुरंगास' सुटला हा अनोखा!

-चतुरंग

हास्य वरचे, आत दु:खाशी सलोखा
बेगडी आयुष्य देते रोज धोका

बंद केली मी सुखाची सर्व दारे,
एकही नाही घराला या झरोका

हारणे हा वारसा की धर्म माझा?
सोडला हातातला प्रत्येक मोका!

सोबती काळोखगर्भाचा उबारा,
आणि चुकलेल्या क्षणाचा मंद ठोका

ध्यास आता थांबण्याचा, संपण्याचा
अंत व्हावा वेगळा, नवखा, अनोखा

न काट्‌यास कळले सलावे कुठे
रुतावे कुठे अन्‌ दुखावे कुठे

विषाला अता या उतारा नको
कळे पूर्ण त्याला भिनावे कुठे

बरसता जमावे तळे लोचनी
असे पापण्यांनी झरावे कुठे

उरी वेदना, हास्य गालावरी
अशा सोसण्याचे पुरावे कुठे

तिरस्कार झेलून थकलो अता
अशा गुंतण्याचे निभावे कुठे

तुझे चांदणे गोंदले या नभी
निशेच्या नशेने वहावे कुठे

सुरांनी तुझ्या कोसळावे पुन्हा
असे श्वास द्यावे नि घ्यावे कुठे

अवेळी कसा लोपला सूर्य हा
रित्या अंबराने लपावे कुठे

जयश्री अंबासकर

कोडगं सूख.....

अंदाज पावलांचा माझ्या मला न आला
हातात हात माझा ,घेता तुला न आला !

सर्वस्व उधळले अन् मी जाळले स्वतःला
तो प्रेम'चांदवा' पण , बघता तुला न आला !

केसांत मोकळ्या मी हरवून स्वतःला गेलो
चेहेरा कधीच माझा , धरता तुला न आला!

तू चुंबतेस आता निष्प्राण हात माझे
सत्कार असा ओठांचा , करता तुला न आला!

मी कोडगा किती पण , तरिही सुखावलो बघ !
हुंदका दाटुनी येता , आवरता तुला न आला !

ज्ञानेश यांची अप्रतीम गजल 'कुठे भास होतो तुझ्या कंकणांचा' वाचली आणि सगळे भास खरे वाटायला लागले!

कुठे भास होतो मला 'कोंकणा'चा, 'रिया' रोज स्वप्नी बुलावे कुठे...
हजारो दिशांनी मला हाक येते, कलत्रास सोडून जावे कुठे?

'पमी'ची, 'निशे'ची, 'नितू'ची, कधीची जरी लाख आलीत आमंत्रणे..
रमेनेच ज्याला असे वात अणला, अशा दादल्याने पहावे कुठे?

तसे झाकले खूप काही परंतु, तरी राहिले खूप झाकायचे
मिळाले तिला फोन माझे अरेरे, कळेना अता मी लपावे कुठे?

लपावे जरासे अशी रूम नाही.. करी तात वेडा पहारा खडा
असे बंधुही ज्या मुलीचा घिसाडी.. अशाने गुटुर्गू करावे कुठे?

तुटे पाठ माझी सुजे तोंड भलते व्रणाच्या मिषाने उरी राहिले
तरी का असे नेहमी होत जाते... दिसावी कुणी, पाघळावे कुठे !

घराच्या तिच्या चोरट्या पायवाटा बुजू लागल्या रोज रात्रीमधे..
अशा काळरात्री पहार्‍यात 'वासू', तुझ्या डाळिने त्या शिजावे कुठे?

मला आकळेना हिला प्रेमपत्रे, शुभेच्छा, लिफाफे मिळाले कुठे?
(गुन्हे जे कधीचेच केले तयाचे हिने शोधले हे पुरावे कुठे?)

नवा माल असली दिसे आजच्याला अनिर्बंध आनंद 'रंग्यास' दे
उडावे कवीने? उडावे कशाला? उडावे किती अन् उडावे कुठे...

-चतुरंग