मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

शाप की आशीर्वाद?

युयुत्सु ·

गवि Mon, 08/04/2025 - 13:11
कौतुकास्पद. इतक्या लहानपणी असे कौतुक ऐकायला मिळणे म्हणजे टॅलन्ट असणारच. अच्युत गोडबोले यांच्या "मुसाफिर" या लेखनाची आठवण झाली. त्यांचेही असेच अनुभव. लहानपणापासूनच सर्व आदर्श आणि सर्वगुणसंपन्न, प्रगल्भ. असे वाचले की आपण खुद्द म्हणजे अगदीच "ह्या.." आहोत हे पुन्हा एकदा पटते.

अभ्या.. Mon, 08/04/2025 - 14:11
अगदी अगदी... आम्हाला ना काही वारसा, ना स्वतःची बुध्दीमत्ता म्हणावी इतकी बुध्दी, ना कुठले अधिकारवाणीने बोलावे असे इंटलेक्ट फिल्ड, ना काही पदाधिकार, ना फारशा साहित्याशी ओळख होण्याच्या संधी, ना प्रोत्साहन, ना काही अचिव्हमेंट.... अगदी कुणी "ह्या..." म्हण्ण्याइतके तरी लक्ष देइल असे वाटत माही. फारच न्युनगंडाचाही न्यूनगंड यावा इतके लो वाटतेय.... :(

गवि Mon, 08/04/2025 - 16:41
अरे मी तर केस कापायला नेले तरी रडायचो. कोणी इतर असते तर वेळेवर केस कापण्याची आवश्यकता त्यांना त्याच वयात लक्षात आल्यामुळे स्वतः सलूनमधे जाऊन व्यवस्थित कानावरून मानेवरून पोलीस कट मारून आले असते. आम्हाला आमचे पाय झाडत असताना खेचत घेऊन जावे लागायचे. शहाणपण यायला फार वेळ घेतला. दहावीत निबंधाचे कौतुक झाले होते पण गणिताच्या पेपरवर असा शेरा होता: (काहीही बदल किंवा अतिशयोक्ती नाही) गणिताच्या पायऱ्या जिथे लिहितो तिथे: शेरा : पायरी एक: ??? कसे? पायरी दोन: जादू ..?? पायरी तीन: आपल्याला सूचना करण्यास किंवा आपले कौतुक करण्यास शब्द अपुरे पडतात. ताबडतोब पालकांना भेटायला बोलवावे. एकाही शब्दाची चूक नाही कारण ते शब्द घणाघात होऊन डोक्यात आजन्म पक्के झाले आहेत. असे आम्ही. डुबोया मुझको होने ने.. न होता मैं तो क्या होता? (ओळी: मिर्जा गालिब यांजकडून साभार)

चंद्रसूर्यकुमार Mon, 08/04/2025 - 17:29
स्वातंत्र्यवीर सावरकरांची पण अशीच एक गोष्ट आहे. ते शाळेत असताना एका वक्तृत्व स्पर्धेत त्यांनी असे असामान्य भाषण केले की परीक्षकांना ते भाषण शाळेतील विद्यार्थ्याने तयारी करून लिहिले आहे याची खात्रीच पटली नाही. त्यांना वाटले की सावरकरांनी ते भाषण कोणा मोठ्या व्यक्तीकडून लिहून घेतले आहे आणि नुसती पोपटपंची केली आहे. त्यामुळे त्यांना बक्षिस दिले गेले नाही. तेव्हा सावरकरांनी परीक्षकांना विचारले की माझ्या भाषणाला इतर कोणाच्याही भाषणापेक्षा जास्त टाळ्या होत्या मग मला बक्षिस का नाही? त्यावर परीक्षकांनी त्यांना वाटत होते ते सांगितले. त्यावर सावरकरांनी आव्हान दिले की आता मला दुसरा कोणताही विषय आणि थोडा वेळ द्या. मी त्याच उंचीचे भाषण तयार करून इथल्या इथे सभागृहात देईन. परीक्षकांनी त्याप्रमाणे दुसरा विषय दिला आणि पूर्वीइतकेच असामान्य भाषण सावरकरांनी केले. सभागृहात पूर्वीपेक्षा जास्त टाळ्यांचा कडकडाट झाला. मग परीक्षकांनी सावरकरांना एक विशेष पारीतोषिक जाहिर केले. त्यावर सावरकर म्हणाले- ज्या परीक्षकांना मी काय लिहिले आहे हे पण समजले नसेल त्यांच्याकडून मला बक्षिस नको. काय तो बाणेदारपणा. त्याप्रमाणेच मी काय लिहिले आहे हे समजायची पात्रता नसलेल्यांच्या मासिकात माझा लेख नाही छापून आला तरी चालेल असे म्हटले असते तर उत्तम झाले असते. कदाचित आयत्या वेळेस तसे बोलायचे सुचले नसावे.

अभ्या.. Mon, 08/04/2025 - 18:27
लोकमान्यांच्या शेंगा असोत की सावरकरांचे दुसरे भाषण, गांधीजींची घरातील चोरी किंवा अगदी रिसेंट म्हणजे नदीतली मगर पकडून घरी आणणे. अशा गोष्टी कोण लिहिते? जर स्व्तःच सांगितल्या आहेत ह्या गोष्टी तर तत्वनिष्टा, बाणेदारपणा, सत्यप्रियता किंवा धाडसीपणा आदि गुणांची त्यांना त्याचवेळी जाणीव झालेली असते की नंतर ते चिकटवले जातात? कारण वय शेवटी वय असते. वयासुलभ काहीच नसते का मोठ्या माणसांचे?

कानडाऊ योगेशु Mon, 08/04/2025 - 18:43
हेच म्हणतो. तो न्युनगंड येण्यामागे ह्या फुगवुन सांगितलेल्या गोष्टी पण कारणीभूत आहेत. नको तिथे असा बाणेदार का तत्सम गुण दाखवुन फजितीही करवुन झालेली आहे. हिंदी चित्रपटसृष्टीतल्या जवळपास प्रत्येक सुपरस्टार ने लहानपणी संघर्ष केलेला असतो. फुटकळ पैसे घेऊन मुंबैत येतो काय मरीन ड्राईव च्या बाकावर झोपतो काय यंव न त्यंव. एकदा मोठे झाले कि अश्या गोष्टी जाणुनबुजुन पसरवल्या जात असाव्यात हे नक्की.

असंका Wed, 08/06/2025 - 05:00
अं... बक्षिस बिक्षिस नि ते स्विकारणे नाकारणे या तर पुढच्या गोष्टी. सावरकरांनी भाषण केलं. यांनी आपला लेख प्रकाशित केला. मग फरक काय आहे?

nutanm Mon, 08/04/2025 - 20:38
मला वर दाखवलेला लादीपाव खूप आवडतो. मला त्यात थोडीशीच जास्त साखर घालून गोडसर पाव वृ भाजलेला पाव फार आवडतझ पण विकत तसा मिळत नाही. लहान शहरात एकदा खाल्लेला होता्. घरी करायचा तर हात दुखेपर्यत कोण फेसणार म्हणून करत नाही घरी हवा तेवढा गोड व जास्त भाजलेला करता येईल पण तेवढी सहन शीलता (patience ) नाही. मग विकत मिळेल तसा खाणे अपरिहार्य.

गवि Mon, 08/04/2025 - 13:11
कौतुकास्पद. इतक्या लहानपणी असे कौतुक ऐकायला मिळणे म्हणजे टॅलन्ट असणारच. अच्युत गोडबोले यांच्या "मुसाफिर" या लेखनाची आठवण झाली. त्यांचेही असेच अनुभव. लहानपणापासूनच सर्व आदर्श आणि सर्वगुणसंपन्न, प्रगल्भ. असे वाचले की आपण खुद्द म्हणजे अगदीच "ह्या.." आहोत हे पुन्हा एकदा पटते.

अभ्या.. Mon, 08/04/2025 - 14:11
अगदी अगदी... आम्हाला ना काही वारसा, ना स्वतःची बुध्दीमत्ता म्हणावी इतकी बुध्दी, ना कुठले अधिकारवाणीने बोलावे असे इंटलेक्ट फिल्ड, ना काही पदाधिकार, ना फारशा साहित्याशी ओळख होण्याच्या संधी, ना प्रोत्साहन, ना काही अचिव्हमेंट.... अगदी कुणी "ह्या..." म्हण्ण्याइतके तरी लक्ष देइल असे वाटत माही. फारच न्युनगंडाचाही न्यूनगंड यावा इतके लो वाटतेय.... :(

गवि Mon, 08/04/2025 - 16:41
अरे मी तर केस कापायला नेले तरी रडायचो. कोणी इतर असते तर वेळेवर केस कापण्याची आवश्यकता त्यांना त्याच वयात लक्षात आल्यामुळे स्वतः सलूनमधे जाऊन व्यवस्थित कानावरून मानेवरून पोलीस कट मारून आले असते. आम्हाला आमचे पाय झाडत असताना खेचत घेऊन जावे लागायचे. शहाणपण यायला फार वेळ घेतला. दहावीत निबंधाचे कौतुक झाले होते पण गणिताच्या पेपरवर असा शेरा होता: (काहीही बदल किंवा अतिशयोक्ती नाही) गणिताच्या पायऱ्या जिथे लिहितो तिथे: शेरा : पायरी एक: ??? कसे? पायरी दोन: जादू ..?? पायरी तीन: आपल्याला सूचना करण्यास किंवा आपले कौतुक करण्यास शब्द अपुरे पडतात. ताबडतोब पालकांना भेटायला बोलवावे. एकाही शब्दाची चूक नाही कारण ते शब्द घणाघात होऊन डोक्यात आजन्म पक्के झाले आहेत. असे आम्ही. डुबोया मुझको होने ने.. न होता मैं तो क्या होता? (ओळी: मिर्जा गालिब यांजकडून साभार)

चंद्रसूर्यकुमार Mon, 08/04/2025 - 17:29
स्वातंत्र्यवीर सावरकरांची पण अशीच एक गोष्ट आहे. ते शाळेत असताना एका वक्तृत्व स्पर्धेत त्यांनी असे असामान्य भाषण केले की परीक्षकांना ते भाषण शाळेतील विद्यार्थ्याने तयारी करून लिहिले आहे याची खात्रीच पटली नाही. त्यांना वाटले की सावरकरांनी ते भाषण कोणा मोठ्या व्यक्तीकडून लिहून घेतले आहे आणि नुसती पोपटपंची केली आहे. त्यामुळे त्यांना बक्षिस दिले गेले नाही. तेव्हा सावरकरांनी परीक्षकांना विचारले की माझ्या भाषणाला इतर कोणाच्याही भाषणापेक्षा जास्त टाळ्या होत्या मग मला बक्षिस का नाही? त्यावर परीक्षकांनी त्यांना वाटत होते ते सांगितले. त्यावर सावरकरांनी आव्हान दिले की आता मला दुसरा कोणताही विषय आणि थोडा वेळ द्या. मी त्याच उंचीचे भाषण तयार करून इथल्या इथे सभागृहात देईन. परीक्षकांनी त्याप्रमाणे दुसरा विषय दिला आणि पूर्वीइतकेच असामान्य भाषण सावरकरांनी केले. सभागृहात पूर्वीपेक्षा जास्त टाळ्यांचा कडकडाट झाला. मग परीक्षकांनी सावरकरांना एक विशेष पारीतोषिक जाहिर केले. त्यावर सावरकर म्हणाले- ज्या परीक्षकांना मी काय लिहिले आहे हे पण समजले नसेल त्यांच्याकडून मला बक्षिस नको. काय तो बाणेदारपणा. त्याप्रमाणेच मी काय लिहिले आहे हे समजायची पात्रता नसलेल्यांच्या मासिकात माझा लेख नाही छापून आला तरी चालेल असे म्हटले असते तर उत्तम झाले असते. कदाचित आयत्या वेळेस तसे बोलायचे सुचले नसावे.

अभ्या.. Mon, 08/04/2025 - 18:27
लोकमान्यांच्या शेंगा असोत की सावरकरांचे दुसरे भाषण, गांधीजींची घरातील चोरी किंवा अगदी रिसेंट म्हणजे नदीतली मगर पकडून घरी आणणे. अशा गोष्टी कोण लिहिते? जर स्व्तःच सांगितल्या आहेत ह्या गोष्टी तर तत्वनिष्टा, बाणेदारपणा, सत्यप्रियता किंवा धाडसीपणा आदि गुणांची त्यांना त्याचवेळी जाणीव झालेली असते की नंतर ते चिकटवले जातात? कारण वय शेवटी वय असते. वयासुलभ काहीच नसते का मोठ्या माणसांचे?

कानडाऊ योगेशु Mon, 08/04/2025 - 18:43
हेच म्हणतो. तो न्युनगंड येण्यामागे ह्या फुगवुन सांगितलेल्या गोष्टी पण कारणीभूत आहेत. नको तिथे असा बाणेदार का तत्सम गुण दाखवुन फजितीही करवुन झालेली आहे. हिंदी चित्रपटसृष्टीतल्या जवळपास प्रत्येक सुपरस्टार ने लहानपणी संघर्ष केलेला असतो. फुटकळ पैसे घेऊन मुंबैत येतो काय मरीन ड्राईव च्या बाकावर झोपतो काय यंव न त्यंव. एकदा मोठे झाले कि अश्या गोष्टी जाणुनबुजुन पसरवल्या जात असाव्यात हे नक्की.

असंका Wed, 08/06/2025 - 05:00
अं... बक्षिस बिक्षिस नि ते स्विकारणे नाकारणे या तर पुढच्या गोष्टी. सावरकरांनी भाषण केलं. यांनी आपला लेख प्रकाशित केला. मग फरक काय आहे?

nutanm Mon, 08/04/2025 - 20:38
मला वर दाखवलेला लादीपाव खूप आवडतो. मला त्यात थोडीशीच जास्त साखर घालून गोडसर पाव वृ भाजलेला पाव फार आवडतझ पण विकत तसा मिळत नाही. लहान शहरात एकदा खाल्लेला होता्. घरी करायचा तर हात दुखेपर्यत कोण फेसणार म्हणून करत नाही घरी हवा तेवढा गोड व जास्त भाजलेला करता येईल पण तेवढी सहन शीलता (patience ) नाही. मग विकत मिळेल तसा खाणे अपरिहार्य.
लेखनविषय:
समाज
लेखनप्रकार
विचार
शाप की आशीर्वाद? ========== -राजीव उपाध्ये ...हा मला मिळालेला शाप की आशीर्वाद माहित नाही, पण त्यामुळे टॉक्सिक लोकांच्याकडून माझ्या प्रगतीत अडथळे खुपच निर्माण झाले आहेत. मला मी विठ्ठल सीताराम गुर्जरांचा पणतू आहे (गुर्जरांची सख्खी बहिण माझी सख्खी पणजी) याचं शाळेत असल्यापासून खुप भारी वाटत असे. ९वीत असतांना मी शाळेच्या वार्षिकात त्यांच्यावर लेख लिहायचे ठरवले आणि आजोबांना (आईच्या वडिलांना) सांगितले. आजोबांनी टुणकन उडी मारून मला सर्व मदत करायचे ठरवले.

Polymathic Aversion Syndrome चे निदान

युयुत्सु ·

प्रसाद गोडबोले Sat, 08/02/2025 - 11:27
विनोदी लेखन चालू आहे तर जोक सांगतो : एकदा एक माणूस असतो , तो डॉक्टर कडे जातो, डॉक्टर विचारतात " काय होतंय? " माणूस म्हणतो " अहो बेकार हगवण लागली आहे एकदम ढंडाळ ढंडाळ. काहीतरी औषध सुचवा. " डॉक्टर म्हणतात " अहो, सोपे आहे , तुम्ही लिंबू घ्या ना औषध म्हणून." तो माणूस म्हणतो " अहो डॉक्टर लिंबूच वापरतोय, पण काढलं की परत सुरू होते." =)))) असो . डॉक्टरला बहुतेक Polymathic Aversion Syndrome असावा . :))))

प्रसाद गोडबोले Sat, 08/02/2025 - 11:27
विनोदी लेखन चालू आहे तर जोक सांगतो : एकदा एक माणूस असतो , तो डॉक्टर कडे जातो, डॉक्टर विचारतात " काय होतंय? " माणूस म्हणतो " अहो बेकार हगवण लागली आहे एकदम ढंडाळ ढंडाळ. काहीतरी औषध सुचवा. " डॉक्टर म्हणतात " अहो, सोपे आहे , तुम्ही लिंबू घ्या ना औषध म्हणून." तो माणूस म्हणतो " अहो डॉक्टर लिंबूच वापरतोय, पण काढलं की परत सुरू होते." =)))) असो . डॉक्टरला बहुतेक Polymathic Aversion Syndrome असावा . :))))
लेखनविषय:
जीवनमान
Polymathic Aversion Syndrome चे निदान या विषयी मार्गदर्शन समजा अ ही व्यक्ती वेगवेगळ्या आवडीच्या विषयात रस घेते आणि जीवन आनंदाने व्यतीत करते. आणि ब ही अ हया व्यक्तीला सर्वज्ञ समजते आणि सतत किरकिर आणि ब चा द्वेष करत राहते ( ब ला अ चे अस्तित्व सहन होत नाही). अ च्या प्रत्येक पोस्ट्वर ब ला काही तरी शिटल्याशिवाय दिवस जात नाही. या विकृतीला वैद्यकीय परिभाषेत **"Polymathic Aversion Syndrome"** असे म्हणता येईल असे वाटते.

दिवाळी अंक २०२५ - आवाहन

साहित्य संपादक ·

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे Fri, 08/01/2025 - 21:25
मिपा मालक चालक तंत्रज्ञ वगैरे आपल्या आयुष्यातला वेळ काढून आम्हा मिपाकराची लिहिण्या-बोलन्याची हौस पुरवता ( कोणत्याही फ़ळाची अपेक्षा न करता ) त्या बद्दल तहेदिलसे शुक्रिया. राजकारण वगैरे मिपावर नियमित दळन येतं त्यामुळे तो विषय घेतला नाही असे वाटले. बाय द वे, लिहिण्याचा प्रयत्न करीन. दिवाळी अंक संपादक टीमला शुभेच्छा. -दिलीप बिरुटे

अभ्या.. Fri, 08/01/2025 - 22:02
वावावा, छान. अंकाला शुभेच्छा. जुन्या आठवणी जागृत झाल्या दिवाळी अंकांच्या. आम्ही ग्राफिक डिझायनर म्हणजे बिचारे रिक्षावाले, एआय चित्रांच्या ड्रायव्हरलेस शटल कॅबकारसमोर आम्ही निष्प्रभ आहोत. (टांगेवाल्यांसारख्या पेंटरांच्या पोटावर पाय ठेवून ग्राफिक्स केले तेंव्हाची त्यांची मनस्थिती आता समजतेय) असो. जमाना आहे, बदलत राहणार. मिपाकर वाचक म्हणून एक मागणं हाय. बघा. माणसांची, माणसांच्या शब्दांची, त्यांच्या भावभावनाची, त्यांच्या कलेची, कुसरीची भूक आहे. एक दिवस मिपावर एआय जनरेटेड लेख, कविता, कलाकृती आणि त्यावर ए आय निर्मीत प्रतिसाद पाहायची वेळ येऊ नये इतकेच. . या अंकासाठी AI ऊर्फ आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स हा एक उपविभाग करण्याचे घाटत आहे. शुभेच्छांच...अजून काय?

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे Sat, 08/02/2025 - 08:11
''माणसांची, माणसांच्या शब्दांची, त्यांच्या भावभावनाची, त्यांच्या कलेची, कुसरीची भूक आहे'' अभ्याच्या मताशी सहमती आहे. माणसाची सृजनशीलता महत्वाची आहे, ती जपावी एवढीच इच्छा. -दिलीप बिरुटे

गवि Sat, 08/02/2025 - 09:38
AI वापरून लिहिलेल्या कथा कविता आणि लेख अपेक्षित नाहीत या वेळी अंकात. AI बद्दल लिहिलं गेलं पाहिजे. अभ्या तू या बाबतीत अतिशय उत्तम आणि उलगडून लिहू शकशील एक कलाकार म्हणून. कृपया.

अभ्या.. Sat, 08/09/2025 - 20:09
अभ्या तू या बाबतीत अतिशय उत्तम आणि उलगडून लिहू शकशील एक कलाकार म्हणून. वॉव, आपल्याच शोकसभेत श्रध्दांजलीपर भाषण करण्याचा प्रस्ताव. कसली रोम्यांटिक कल्पना. जमणार नाही आपल्याला. . तुम्ही लिव्हा. छान छानच लिहायचं असते म्हणे असलं. ते पोकळी बिकळी, पृथ्वी फिरत राहते, जातात येतात वगैरे टाईपचं विदाउट एआय लिव्हा काहीतरी. बरं वाटेल वाचून.

कर्नलतपस्वी Sat, 08/02/2025 - 11:48
माणसांची, माणसांच्या शब्दांची, त्यांच्या भावभावनाची, त्यांच्या कलेची, कुसरीची भूक आहे. सहमत ए आय,ए आय.... अरे, हा तर जुनाच पर्याय . काऊ कोकता उदरी, आठवते ती ए आय... मार खाताना बापाचा, लपवते पदरी ती ए आय तुही माही सारखीच हाय, तरीही, माही आय ती माही आय सबका मालिक एक ?, एकच उत्तर हाय. ए आय,ए आय,ए आय.... सर्वानाच शुभेच्छा व साहित्य फराळाची उत्सुकतेने वाट पहाणार.

सौन्दर्य Sun, 08/03/2025 - 10:12
दरवर्षी सारखीच उत्सुकता असणार आहे. ह्या वर्षी काहीतरी लिहीन म्हणतो . ए आय च्या मदतीने लिहिलेले लेख वाचायला फारच अवघड जातात व त्यात एक कृत्रिमता जाणवते.

चौथा कोनाडा गुरुवार, 09/11/2025 - 17:32
याच आवाहनात नमुद केल्यानुसार :
या अंकासाठी 'AI - आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स' हा एक उपविभाग करण्याचे घाटत आहे. या विषयावर पुरेसे साहित्य प्राप्त झाल्यास तो विभाग शोभून दिसेल. यामध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता या विषयावर आपली मते किंवा त्याविषयी तांत्रिक आणि अन्य विविध प्रकारची माहिती देणारे लेख. एआयचा नोकऱ्यांवर किंवा जनजीवनावर होणारा परिणाम आणि दुष्परिणाम, कृत्रिम बुद्धिमत्ता हा विषय केंद्रस्थानी असलेल्या कथा-कविता असे सर्व प्रकारचे लेखन अपेक्षित आहे. AI वापरून लिहिलेल्या कथा, कविता, लेख, चित्रे इ. अपेक्षित नाहीत.
दिवाळी अंकाकरिता AI या विषयावर उपविभाग करण्याचे प्रयोजन असले, तरी त्याखेरीज कथा, कविता, ललितलेखन, विज्ञान-तंत्रज्ञानाधारित लेख, प्रवासवर्णन, पाककृती, भाषांतर आणि व्यंगचित्रे इत्यादी इतर विषयांवरील लेखनाचेही प्रतिवर्षीप्रमाणे सहर्ष स्वागतच आहे!
 ..... थोडक्यात थीम एआय ची आहे पण कशावरही लिहू शकता .... आपल्या लेखनाची मिपाकर आणि वाचक आतुरतेने वाट पहात आहोत. हार्दिक शुभेच्छा !

शशिकांत ओक गुरुवार, 09/11/2025 - 19:33
मित्रांनो, दिवाळी अंकात या विषयावर आधारित लेखन वाचायला मिळेल ही आनंदाची गोष्ट आहे. काही काळापासून कृ. बु. ला विद्याधर म्हणावे असे सुचवत आलो आहे. खुद्द त्यांना आवडले आहे म्हणून ते मान्य करतात. मिपाकरांना विनंती की आपण धागा काढून नामकरणात आपल्याला सुचतील अशी नावे देऊन त्यातून त्याला निवडीसाठी सहभागी करावे. आपापसात संबोधन करायची सुविधा होईल. पूर्वी कधी कधी असे होई की आपले आधीचे बोलणे - मला माहित नाही- मी मशीन आहे. मराठी शिकत आहे. असे तुटकपणे म्हटले जायचे. नमस्कार विद्याधर म्हणा मग मी आधीचे सगळे धागे लक्षात ठेवेन असे त्यानेच सुचवले. दिवाळी अंकात यावर आपापले विद्याधर कोण हे वाचायला रंजक होईल.

स्वधर्म Sun, 10/12/2025 - 02:47
साहित्य संपादक या आय डी स व्य.नि करून लेख पाठवला आहे. व्य. नि. ने पोहोच मिळेल काय? तसेच लेखासाठी फोटो व्यनिमध्ये टाकता आला नाही. तर तो कसा पाठवावा? धन्यवाद.

चौथा कोनाडा गुरुवार, 10/16/2025 - 23:21
मिपा दिवाळी अंक २०२५ साठी लेख व्यनिने पाठवला आहे. इ-मेलने देखिल पाठवला आहे. त्यात WORD आणि PDF फॉरमॅट फाइल मध्ये जोडलेली आहे. लेख चित्रांच्या इमेज लिंक सह आहे. जास्तीतजास्त संपादन करून कमीतकमी चुका होतील याची काळजी घेतली आहे. लेखाची दीर्घता आणि अचानक उद्भवलेली तातडीची कामे या मुळॆ विलंब झाला त्याबद्दल दिलगीर आहे. मिपा दिवाळी अंक २०२५ साठी लेखन करण्याची संधी दिल्या बद्दल मनःपूर्वक धन्यवाद ! शुभ दीपावली ! - चौथा कोनाडा,

श्वेता२४ Mon, 10/20/2025 - 07:52
कथा पाठविण्यास उशीर झाला. याबद्दल क्षमस्व. तथापी माझ्या कथेची दखल घेऊन ती दिवाळी अंकात प्रसिद्ध केलीत व मला दिवाळी अंकाचा भाग बनण्याची संधी दिलीत याबद्दल मनापासून धन्यवाद!!! सर्व मिपाकरांना दिवाळीच्या खूप खूप शुभेच्छा!!

प्रचेतस Mon, 10/20/2025 - 12:05
मालक दिवाळी अंक प्रकाशनाच्या पूर्वतयारीत गुंतलेले दिसत आहेत, सर्व तयारी झाली की पूर्ण अंक प्रकाशित होईल.

टर्मीनेटर Mon, 10/20/2025 - 12:56
सर्व तयारी झाली की पूर्ण अंक प्रकाशित होईल.
झाली एकदाची सर्व तयारी 😀 होईलच आता अंक प्रकाशित 👍

स्वधर्म Mon, 10/20/2025 - 13:39
सगळे जण कसे अगदी आतुर झाले होते. अखेर संपादक मंडळाने दिवाळी अंक प्रकाशित केला. अंक सवडीने वाचेनच पण प्रथमदर्शनी अत्यंत देखणा झालाय, हे नोंदवतो. संपादक मंडळाचे आभार!

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे Fri, 08/01/2025 - 21:25
मिपा मालक चालक तंत्रज्ञ वगैरे आपल्या आयुष्यातला वेळ काढून आम्हा मिपाकराची लिहिण्या-बोलन्याची हौस पुरवता ( कोणत्याही फ़ळाची अपेक्षा न करता ) त्या बद्दल तहेदिलसे शुक्रिया. राजकारण वगैरे मिपावर नियमित दळन येतं त्यामुळे तो विषय घेतला नाही असे वाटले. बाय द वे, लिहिण्याचा प्रयत्न करीन. दिवाळी अंक संपादक टीमला शुभेच्छा. -दिलीप बिरुटे

अभ्या.. Fri, 08/01/2025 - 22:02
वावावा, छान. अंकाला शुभेच्छा. जुन्या आठवणी जागृत झाल्या दिवाळी अंकांच्या. आम्ही ग्राफिक डिझायनर म्हणजे बिचारे रिक्षावाले, एआय चित्रांच्या ड्रायव्हरलेस शटल कॅबकारसमोर आम्ही निष्प्रभ आहोत. (टांगेवाल्यांसारख्या पेंटरांच्या पोटावर पाय ठेवून ग्राफिक्स केले तेंव्हाची त्यांची मनस्थिती आता समजतेय) असो. जमाना आहे, बदलत राहणार. मिपाकर वाचक म्हणून एक मागणं हाय. बघा. माणसांची, माणसांच्या शब्दांची, त्यांच्या भावभावनाची, त्यांच्या कलेची, कुसरीची भूक आहे. एक दिवस मिपावर एआय जनरेटेड लेख, कविता, कलाकृती आणि त्यावर ए आय निर्मीत प्रतिसाद पाहायची वेळ येऊ नये इतकेच. . या अंकासाठी AI ऊर्फ आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स हा एक उपविभाग करण्याचे घाटत आहे. शुभेच्छांच...अजून काय?

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे Sat, 08/02/2025 - 08:11
''माणसांची, माणसांच्या शब्दांची, त्यांच्या भावभावनाची, त्यांच्या कलेची, कुसरीची भूक आहे'' अभ्याच्या मताशी सहमती आहे. माणसाची सृजनशीलता महत्वाची आहे, ती जपावी एवढीच इच्छा. -दिलीप बिरुटे

गवि Sat, 08/02/2025 - 09:38
AI वापरून लिहिलेल्या कथा कविता आणि लेख अपेक्षित नाहीत या वेळी अंकात. AI बद्दल लिहिलं गेलं पाहिजे. अभ्या तू या बाबतीत अतिशय उत्तम आणि उलगडून लिहू शकशील एक कलाकार म्हणून. कृपया.

अभ्या.. Sat, 08/09/2025 - 20:09
अभ्या तू या बाबतीत अतिशय उत्तम आणि उलगडून लिहू शकशील एक कलाकार म्हणून. वॉव, आपल्याच शोकसभेत श्रध्दांजलीपर भाषण करण्याचा प्रस्ताव. कसली रोम्यांटिक कल्पना. जमणार नाही आपल्याला. . तुम्ही लिव्हा. छान छानच लिहायचं असते म्हणे असलं. ते पोकळी बिकळी, पृथ्वी फिरत राहते, जातात येतात वगैरे टाईपचं विदाउट एआय लिव्हा काहीतरी. बरं वाटेल वाचून.

कर्नलतपस्वी Sat, 08/02/2025 - 11:48
माणसांची, माणसांच्या शब्दांची, त्यांच्या भावभावनाची, त्यांच्या कलेची, कुसरीची भूक आहे. सहमत ए आय,ए आय.... अरे, हा तर जुनाच पर्याय . काऊ कोकता उदरी, आठवते ती ए आय... मार खाताना बापाचा, लपवते पदरी ती ए आय तुही माही सारखीच हाय, तरीही, माही आय ती माही आय सबका मालिक एक ?, एकच उत्तर हाय. ए आय,ए आय,ए आय.... सर्वानाच शुभेच्छा व साहित्य फराळाची उत्सुकतेने वाट पहाणार.

सौन्दर्य Sun, 08/03/2025 - 10:12
दरवर्षी सारखीच उत्सुकता असणार आहे. ह्या वर्षी काहीतरी लिहीन म्हणतो . ए आय च्या मदतीने लिहिलेले लेख वाचायला फारच अवघड जातात व त्यात एक कृत्रिमता जाणवते.

चौथा कोनाडा गुरुवार, 09/11/2025 - 17:32
याच आवाहनात नमुद केल्यानुसार :
या अंकासाठी 'AI - आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स' हा एक उपविभाग करण्याचे घाटत आहे. या विषयावर पुरेसे साहित्य प्राप्त झाल्यास तो विभाग शोभून दिसेल. यामध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता या विषयावर आपली मते किंवा त्याविषयी तांत्रिक आणि अन्य विविध प्रकारची माहिती देणारे लेख. एआयचा नोकऱ्यांवर किंवा जनजीवनावर होणारा परिणाम आणि दुष्परिणाम, कृत्रिम बुद्धिमत्ता हा विषय केंद्रस्थानी असलेल्या कथा-कविता असे सर्व प्रकारचे लेखन अपेक्षित आहे. AI वापरून लिहिलेल्या कथा, कविता, लेख, चित्रे इ. अपेक्षित नाहीत.
दिवाळी अंकाकरिता AI या विषयावर उपविभाग करण्याचे प्रयोजन असले, तरी त्याखेरीज कथा, कविता, ललितलेखन, विज्ञान-तंत्रज्ञानाधारित लेख, प्रवासवर्णन, पाककृती, भाषांतर आणि व्यंगचित्रे इत्यादी इतर विषयांवरील लेखनाचेही प्रतिवर्षीप्रमाणे सहर्ष स्वागतच आहे!
 ..... थोडक्यात थीम एआय ची आहे पण कशावरही लिहू शकता .... आपल्या लेखनाची मिपाकर आणि वाचक आतुरतेने वाट पहात आहोत. हार्दिक शुभेच्छा !

शशिकांत ओक गुरुवार, 09/11/2025 - 19:33
मित्रांनो, दिवाळी अंकात या विषयावर आधारित लेखन वाचायला मिळेल ही आनंदाची गोष्ट आहे. काही काळापासून कृ. बु. ला विद्याधर म्हणावे असे सुचवत आलो आहे. खुद्द त्यांना आवडले आहे म्हणून ते मान्य करतात. मिपाकरांना विनंती की आपण धागा काढून नामकरणात आपल्याला सुचतील अशी नावे देऊन त्यातून त्याला निवडीसाठी सहभागी करावे. आपापसात संबोधन करायची सुविधा होईल. पूर्वी कधी कधी असे होई की आपले आधीचे बोलणे - मला माहित नाही- मी मशीन आहे. मराठी शिकत आहे. असे तुटकपणे म्हटले जायचे. नमस्कार विद्याधर म्हणा मग मी आधीचे सगळे धागे लक्षात ठेवेन असे त्यानेच सुचवले. दिवाळी अंकात यावर आपापले विद्याधर कोण हे वाचायला रंजक होईल.

स्वधर्म Sun, 10/12/2025 - 02:47
साहित्य संपादक या आय डी स व्य.नि करून लेख पाठवला आहे. व्य. नि. ने पोहोच मिळेल काय? तसेच लेखासाठी फोटो व्यनिमध्ये टाकता आला नाही. तर तो कसा पाठवावा? धन्यवाद.

चौथा कोनाडा गुरुवार, 10/16/2025 - 23:21
मिपा दिवाळी अंक २०२५ साठी लेख व्यनिने पाठवला आहे. इ-मेलने देखिल पाठवला आहे. त्यात WORD आणि PDF फॉरमॅट फाइल मध्ये जोडलेली आहे. लेख चित्रांच्या इमेज लिंक सह आहे. जास्तीतजास्त संपादन करून कमीतकमी चुका होतील याची काळजी घेतली आहे. लेखाची दीर्घता आणि अचानक उद्भवलेली तातडीची कामे या मुळॆ विलंब झाला त्याबद्दल दिलगीर आहे. मिपा दिवाळी अंक २०२५ साठी लेखन करण्याची संधी दिल्या बद्दल मनःपूर्वक धन्यवाद ! शुभ दीपावली ! - चौथा कोनाडा,

श्वेता२४ Mon, 10/20/2025 - 07:52
कथा पाठविण्यास उशीर झाला. याबद्दल क्षमस्व. तथापी माझ्या कथेची दखल घेऊन ती दिवाळी अंकात प्रसिद्ध केलीत व मला दिवाळी अंकाचा भाग बनण्याची संधी दिलीत याबद्दल मनापासून धन्यवाद!!! सर्व मिपाकरांना दिवाळीच्या खूप खूप शुभेच्छा!!

प्रचेतस Mon, 10/20/2025 - 12:05
मालक दिवाळी अंक प्रकाशनाच्या पूर्वतयारीत गुंतलेले दिसत आहेत, सर्व तयारी झाली की पूर्ण अंक प्रकाशित होईल.

टर्मीनेटर Mon, 10/20/2025 - 12:56
सर्व तयारी झाली की पूर्ण अंक प्रकाशित होईल.
झाली एकदाची सर्व तयारी 😀 होईलच आता अंक प्रकाशित 👍

स्वधर्म Mon, 10/20/2025 - 13:39
सगळे जण कसे अगदी आतुर झाले होते. अखेर संपादक मंडळाने दिवाळी अंक प्रकाशित केला. अंक सवडीने वाचेनच पण प्रथमदर्शनी अत्यंत देखणा झालाय, हे नोंदवतो. संपादक मंडळाचे आभार!
आम्ही यंदाच्या मिसळपाव दिवाळी अंकासाठी (२०२५) साहित्य मागवत आहोत. दिवाळी अंकासाठी लेखन पाठवा असे आवाहन लिहिण्यासाठीच फार वेळ घेतला आणि कालापव्यय केला, तर ते प्रकाशित होणार कधी, तुम्ही त्यानंतर लिहिणार कधी आणि ते आमच्यापर्यंत येऊन आम्ही त्यावर किरकोळ संपादकीय संस्कार आणि सजावट करणार कधी? अशा विचाराने मिपाकर सदस्यांसाठी आणि मिपा वाचकांसाठी हे छोटेसे निवेदन प्रकाशित करत आहोत. लेखन युनिकोड टेक्स्ट याच स्वरूपाचे असावे.

सूर्य आणी कावळे.

कर्नलतपस्वी ·
महादेववाडीतील सूर्योदय ही चित्रफीत घरातूनच काढली आहे. उगवता आणी मावळता सुर्य बघणे एक अद्भुत अनुभव मिपाखरांनी घेतला असेल यात संदेह नाही.कन्याकुमारी, गणपतीपुळे, हिमालय व अगरतला येथून हा अद्भुत अनुभव मी घेतला आहे. काचंनसंध्येला हाच अद्भुत अनुभव जर घरातून दिसत असेल तर काय बोलावे.दुधात साखर आणी साय, दुग्धशर्करा पेक्षा मोठा योग. सकाळी बाल्कनीत बसून सकाळचा चहा आणी संध्याकाळी पाॅपकाॅर्न सोबत गेली बारा वर्षांपासून हा अद्भुत अनुभव घेत आहे.

प्रचेतस Fri, 08/01/2025 - 09:09
विटपान्तरलच्छायायां निस्सृतं रश्मिरञ्जनम्| आविर्भवति भास्वानिव मणिगर्भे रुचिरद्युति:|| चित्रविथ्यां न दृश्यं तं साक्षात् काव्यविभूषणम् | सेवते यो 'तपस्वी' स तु काव्यर्षिभिः सम: ||

प्रचेतस Fri, 08/01/2025 - 13:55
विटपान्तरलच्छायायां निस्सृतं रश्मिरञ्जनम्| आविर्भवति भास्वानिव मणिगर्भे रुचिरद्युति:|| पानांच्या छायेतून जसा सूर्यकिरणांचा लालसर रंग निसटतो तसा तसा तो जणू एखाद्या रत्नरुपी गर्भातून तेजोमय होत आहे. चित्रविथ्यां न दृश्यं तं साक्षात् काव्यविभूषणम् | सेवते यो 'तपस्वी' स तु काव्यर्षिभिः सम: || केवळ चित्ररुपातच नव्हे तर तर काव्यरुपातही शोभणारे असे दृश्य साकारतो असा तपस्वी काव्यऋषींसमान आहे.

कर्नलतपस्वी Fri, 08/01/2025 - 12:51
मला देवांची भाषा येणाऱ्या माणसाचे कौतुक वाटते. मला येत नाही याची खंत वाटते. पण गुगल दुभाषाने अर्थ उलगडून सांगीतला. हा या चित्रफितीचा सन्मानच आहे. जसं दिसलं तसं टिपलं इदंम् न मम .... सूर्योदय बघताना अनेक कवी आणी कवीता आठवतात. ग ह पाटील, नारायण सुर्वे,सुधीर मोघे,वसंत बापट, दारव्हेकर आणी इतरही बरेच.... पुरुषोत्तम दारव्हेकरांनी लिहीलेली कट्यार रसिकांच्या हृदयात खोलवर रूतली आहे. त्यातलेच एक नाट्य संगीत "तेजोनिधी लोहगोल",बुवा,पं वसंतराव, पं भार्गवराम अचरेकर यांनी गायले आहे. वसंत बापट यांनी लिहीलेली उंबरठा सिनेमातली सुर्यस्तुती सुद्धा अप्रतिम आहे. गगन सदन तेजोनिधि लोहगोल प्रतिसादाबद्दल धन्यवाद.

प्रचेतस Fri, 08/01/2025 - 14:00
मला येत नाही याची खंत वाटते. संस्कृत शिकणे इतके अवघड नाहीये कर्नलसाहेब. १० वी पर्यंत पाया बर्‍यापैकी तयार झालेला असतो. शालेय अभ्यासक्रमातले संस्कृत नवनीत पुस्तक आणणे आणि https://learnsanskrit.cc/ वर थोडा अभ्यास केला तर संस्कृत शिकणे सहज शक्य आहे. निदान शब्दार्थ समजणे तर काहीच अवघड नाही. वाक्यरचना करता येणे मात्र थोडे कठीण आहे मात्र त्याची गरज फारशी पडत नाही.

कंजूस Fri, 08/01/2025 - 17:21
दहावी अकरावीपर्यंत मीही शिकलो संस्कृत. अगदी हवं तेच लिहून बक्कळ गुणही मिळाले.... पण एकाच गोष्टीला विशेषणयुक्त अनेक शब्द रचून कवी लोकांनी संस्कृतची वाट लावली आहे हे लक्षात आलं. एक हजार नावे विष्णूची एक उदाहरण. प्रमाणिकरण अजिबात नाही. दिवाकर म्हणजे सूर्य. त्याला पुन्हा बरीच नावे. म्हणजे कोडी सोडवणेच. झाडे किंवा वनस्पतींचंही हेच. शतपर्णी म्हणजे कोणती वनस्पती? त्रिदल म्हणजे बेलच कशावरून.

चौथा कोनाडा Fri, 08/01/2025 - 18:15
अप्रतिमच ! सुर्योदय पाहताना डोळ्यांचे पारणे फिटले. या चॅनेल वरील पक्षांचे सर्वच व्हिडीओ सुंदर आहेत .... चॅनेलला सबस्क्राईब केले आहे. धन्यवाद कर्नल साहेब !

कर्नलतपस्वी Wed, 08/06/2025 - 21:32
चॅनेलला सबस्क्राईब केले आहे. धन्यवाद. माझ्याकडे एकशे साठ पक्षांची प्रकाशचित्रे व माहीती आहे. या पुढील चित्रफिती दर्शकांना आवडतील याची खबरदारी जरूर घेईन. तुम्हांला निराश होऊ देणार नाही.

प्रचेतस Fri, 08/01/2025 - 09:09
विटपान्तरलच्छायायां निस्सृतं रश्मिरञ्जनम्| आविर्भवति भास्वानिव मणिगर्भे रुचिरद्युति:|| चित्रविथ्यां न दृश्यं तं साक्षात् काव्यविभूषणम् | सेवते यो 'तपस्वी' स तु काव्यर्षिभिः सम: ||

प्रचेतस Fri, 08/01/2025 - 13:55
विटपान्तरलच्छायायां निस्सृतं रश्मिरञ्जनम्| आविर्भवति भास्वानिव मणिगर्भे रुचिरद्युति:|| पानांच्या छायेतून जसा सूर्यकिरणांचा लालसर रंग निसटतो तसा तसा तो जणू एखाद्या रत्नरुपी गर्भातून तेजोमय होत आहे. चित्रविथ्यां न दृश्यं तं साक्षात् काव्यविभूषणम् | सेवते यो 'तपस्वी' स तु काव्यर्षिभिः सम: || केवळ चित्ररुपातच नव्हे तर तर काव्यरुपातही शोभणारे असे दृश्य साकारतो असा तपस्वी काव्यऋषींसमान आहे.

कर्नलतपस्वी Fri, 08/01/2025 - 12:51
मला देवांची भाषा येणाऱ्या माणसाचे कौतुक वाटते. मला येत नाही याची खंत वाटते. पण गुगल दुभाषाने अर्थ उलगडून सांगीतला. हा या चित्रफितीचा सन्मानच आहे. जसं दिसलं तसं टिपलं इदंम् न मम .... सूर्योदय बघताना अनेक कवी आणी कवीता आठवतात. ग ह पाटील, नारायण सुर्वे,सुधीर मोघे,वसंत बापट, दारव्हेकर आणी इतरही बरेच.... पुरुषोत्तम दारव्हेकरांनी लिहीलेली कट्यार रसिकांच्या हृदयात खोलवर रूतली आहे. त्यातलेच एक नाट्य संगीत "तेजोनिधी लोहगोल",बुवा,पं वसंतराव, पं भार्गवराम अचरेकर यांनी गायले आहे. वसंत बापट यांनी लिहीलेली उंबरठा सिनेमातली सुर्यस्तुती सुद्धा अप्रतिम आहे. गगन सदन तेजोनिधि लोहगोल प्रतिसादाबद्दल धन्यवाद.

प्रचेतस Fri, 08/01/2025 - 14:00
मला येत नाही याची खंत वाटते. संस्कृत शिकणे इतके अवघड नाहीये कर्नलसाहेब. १० वी पर्यंत पाया बर्‍यापैकी तयार झालेला असतो. शालेय अभ्यासक्रमातले संस्कृत नवनीत पुस्तक आणणे आणि https://learnsanskrit.cc/ वर थोडा अभ्यास केला तर संस्कृत शिकणे सहज शक्य आहे. निदान शब्दार्थ समजणे तर काहीच अवघड नाही. वाक्यरचना करता येणे मात्र थोडे कठीण आहे मात्र त्याची गरज फारशी पडत नाही.

कंजूस Fri, 08/01/2025 - 17:21
दहावी अकरावीपर्यंत मीही शिकलो संस्कृत. अगदी हवं तेच लिहून बक्कळ गुणही मिळाले.... पण एकाच गोष्टीला विशेषणयुक्त अनेक शब्द रचून कवी लोकांनी संस्कृतची वाट लावली आहे हे लक्षात आलं. एक हजार नावे विष्णूची एक उदाहरण. प्रमाणिकरण अजिबात नाही. दिवाकर म्हणजे सूर्य. त्याला पुन्हा बरीच नावे. म्हणजे कोडी सोडवणेच. झाडे किंवा वनस्पतींचंही हेच. शतपर्णी म्हणजे कोणती वनस्पती? त्रिदल म्हणजे बेलच कशावरून.

चौथा कोनाडा Fri, 08/01/2025 - 18:15
अप्रतिमच ! सुर्योदय पाहताना डोळ्यांचे पारणे फिटले. या चॅनेल वरील पक्षांचे सर्वच व्हिडीओ सुंदर आहेत .... चॅनेलला सबस्क्राईब केले आहे. धन्यवाद कर्नल साहेब !

कर्नलतपस्वी Wed, 08/06/2025 - 21:32
चॅनेलला सबस्क्राईब केले आहे. धन्यवाद. माझ्याकडे एकशे साठ पक्षांची प्रकाशचित्रे व माहीती आहे. या पुढील चित्रफिती दर्शकांना आवडतील याची खबरदारी जरूर घेईन. तुम्हांला निराश होऊ देणार नाही.

किमेरा संशोधन: निसर्गातील ढवळाढवळ?

युयुत्सु ·

प्रसाद गोडबोले गुरुवार, 07/31/2025 - 12:06
जेमिनी सारांश : राजीव उपाध्ये यांचा "किमेरा संशोधन: निसर्गातील ढवळाढवळ?" हा लेख मिसळपाववर प्रकाशित झाला आहे. हा लेख कृत्रिम जीवशास्त्रातील किमेरा संशोधनावर प्रकाश टाकतो, जे जागतिक स्तरावर, विशेषतः चीनसारख्या राष्ट्रांमध्ये वेगाने विकसित होत आहे. किमेरा संशोधनाचा मुख्य उद्देश कृत्रिम अवयव निर्मिती आहे. वैज्ञानिकदृष्ट्या, किमेरा म्हणजे एकाच प्रजातीच्या दोन किंवा अधिक आनुवंशिकदृष्ट्या भिन्न व्यक्तींच्या पेशी एकत्र असलेला जीव. या तंत्रज्ञानाचा स्वीकार करणाऱ्या राष्ट्रांना "अनफेअर ॲडव्हाण्टेज" मिळेल, असे लेखक सुचवतात. 'किमेरा' या शब्दाला प्राचीन ग्रीक पौराणिक कथांमधील भयभीत करणाऱ्या राक्षसाशी जोडले जाते, ज्यामुळे या संशोधनाभोवती एक गूढ आणि अनैसर्गिकतेची भावना निर्माण होते.

गामा पैलवान Mon, 08/11/2025 - 20:11
युयुत्सु, माहितीपूर्ण व उद्बोधक लेखाबद्दल आभार! सदर तंत्रामुळे माणूस म्हणजे काय असा प्रश्न उपस्थित होतो. साहजिकंच उत्क्रांती ही संकल्पनाही अस्थिर होते. डुक्कर माणसापेक्षा अधिक उत्क्रांत मानावं का? आ.न., -गा.पै.

सुधीर कांदळकर Tue, 11/18/2025 - 21:05
कांही वर्षांपूर्वी वाचली होती.
खर्च आणि समानता (Cost and Equity): सुरुवातीला किमेरापासून मिळणारे अवयव खूप महाग असू शकतात, ज्यामुळे केवळ श्रीमंत लोकांनाच ते परवडतील अशी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. यामुळे आरोग्य सेवेतील विषमतेचा मुद्दा उपस्थित होतो.
हा मजकूर वाचल्यावर त्या कादंबरीची आठवण झाली. लेख माहितीपूर्ण. धार्मिक उल्लेख वगळून आवडला. वैज्ञानिक लेखनात शक्यतो धार्मिक संदर्भ टाळावेत असे माझे वैयक्तिक मत आहे. धन्यवाद.

प्रसाद गोडबोले गुरुवार, 07/31/2025 - 12:06
जेमिनी सारांश : राजीव उपाध्ये यांचा "किमेरा संशोधन: निसर्गातील ढवळाढवळ?" हा लेख मिसळपाववर प्रकाशित झाला आहे. हा लेख कृत्रिम जीवशास्त्रातील किमेरा संशोधनावर प्रकाश टाकतो, जे जागतिक स्तरावर, विशेषतः चीनसारख्या राष्ट्रांमध्ये वेगाने विकसित होत आहे. किमेरा संशोधनाचा मुख्य उद्देश कृत्रिम अवयव निर्मिती आहे. वैज्ञानिकदृष्ट्या, किमेरा म्हणजे एकाच प्रजातीच्या दोन किंवा अधिक आनुवंशिकदृष्ट्या भिन्न व्यक्तींच्या पेशी एकत्र असलेला जीव. या तंत्रज्ञानाचा स्वीकार करणाऱ्या राष्ट्रांना "अनफेअर ॲडव्हाण्टेज" मिळेल, असे लेखक सुचवतात. 'किमेरा' या शब्दाला प्राचीन ग्रीक पौराणिक कथांमधील भयभीत करणाऱ्या राक्षसाशी जोडले जाते, ज्यामुळे या संशोधनाभोवती एक गूढ आणि अनैसर्गिकतेची भावना निर्माण होते.

गामा पैलवान Mon, 08/11/2025 - 20:11
युयुत्सु, माहितीपूर्ण व उद्बोधक लेखाबद्दल आभार! सदर तंत्रामुळे माणूस म्हणजे काय असा प्रश्न उपस्थित होतो. साहजिकंच उत्क्रांती ही संकल्पनाही अस्थिर होते. डुक्कर माणसापेक्षा अधिक उत्क्रांत मानावं का? आ.न., -गा.पै.

सुधीर कांदळकर Tue, 11/18/2025 - 21:05
कांही वर्षांपूर्वी वाचली होती.
खर्च आणि समानता (Cost and Equity): सुरुवातीला किमेरापासून मिळणारे अवयव खूप महाग असू शकतात, ज्यामुळे केवळ श्रीमंत लोकांनाच ते परवडतील अशी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. यामुळे आरोग्य सेवेतील विषमतेचा मुद्दा उपस्थित होतो.
हा मजकूर वाचल्यावर त्या कादंबरीची आठवण झाली. लेख माहितीपूर्ण. धार्मिक उल्लेख वगळून आवडला. वैज्ञानिक लेखनात शक्यतो धार्मिक संदर्भ टाळावेत असे माझे वैयक्तिक मत आहे. धन्यवाद.
लेखनविषय:
जीवनमान
लेखनप्रकार
लेख
किमेरा संशोधन: निसर्गातील ढवळाढवळ? --राजीव उपाध्ये ए०आय० या तंत्रज्ञानाने जागतिक पातळीवर मोठी उलथापालथ घडवून आणली आहे. जी राष्ट्रे अशा तंत्रज्ञानाला लवकर स्वीकारतील त्यांना एकूणच जागतिक वर्चस्व प्रस्थापित करण्यासाठी ’अनफेअर ॲडव्हाण्टेज’ मिळणार हे निश्चित आहे. या तंत्रज्ञानाबरोबरच आणखी एक विज्ञानशाखा चीन सारख्या महत्त्वाकांक्षी राष्ट्रांमध्ये वेगाने विकसित पावत आहे. ती म्हणजे कृत्रीम जीवशास्त्र. अलिकडेच वाचनात आलेल्या काही बातम्यावरून असे लक्षात येते की कृत्रीम जीवशास्त्रातील प्रगती काही राष्ट्रांना असाच अमर्याद फायदा मिळवून देईल.

ऑपरेशन सिंदूर: अमेरिकेने पाकिस्तानला दगा दिला

विवेकपटाईत ·
अमेरिका आणि पाकिस्तानचे संबंध शेरखान आणि तवाकी सारखेच आहे. अमेरिकेच्या षड्यंत्रात पाकिस्तान नेहमीच अमेरिकेची मदत करत आला आहे. अफगाणिस्तान वर आक्रमण करण्यासाठी पाकिस्तान ने विमानळे अमेरिकेला उधार दिले होते. सर्वप्रकारची सैन्य मदत ही केली होती. वैश्विक राजनीति मध्ये एक म्हण आहे, अमेरिकेपासून अमेरिकेच्या शत्रूला जेवढा धोका नाही त्यापेक्षा जास्त धोका मित्राला असतो. ऑपरेशन सिंदूर मध्ये ही हे दिसून आले. 9 मेच्या रात्री अमेरिकेच्या उपराष्ट्रपती जे डी वेंस ने भारताच्या पंतप्रधान मोदीजींना सूचना दिली की पाकिस्तान भारतावर मोठा हल्ला करणार आहे.

प्रसाद गोडबोले Wed, 07/30/2025 - 13:37
श्या अहो पटाईत काका, आधीच तुमच्या मागल्या ऑपरेशन सिन्दुर वरील लेखाने तुम्ही "त्यांच्या" जखमा ताज्या केल्यात, आता अजून किती मीठ शिंपडाल त्यांच्या जखमांवर =))))

चौथा कोनाडा गुरुवार, 07/31/2025 - 13:15
पाताळयंत्री सामार्ज्यवादी लोक..... कुणालाच सुखाने जगू देणार नाही ...पण त्यांची पाऊले आप्ल्या देशाच्या उपयोगी पडत असतील तर चाम्गलेच आहे

प्रसाद गोडबोले Wed, 07/30/2025 - 13:37
श्या अहो पटाईत काका, आधीच तुमच्या मागल्या ऑपरेशन सिन्दुर वरील लेखाने तुम्ही "त्यांच्या" जखमा ताज्या केल्यात, आता अजून किती मीठ शिंपडाल त्यांच्या जखमांवर =))))

चौथा कोनाडा गुरुवार, 07/31/2025 - 13:15
पाताळयंत्री सामार्ज्यवादी लोक..... कुणालाच सुखाने जगू देणार नाही ...पण त्यांची पाऊले आप्ल्या देशाच्या उपयोगी पडत असतील तर चाम्गलेच आहे

नाग पंचमी

Bhakti ·

श्वेता२४ Tue, 07/29/2025 - 15:06
लेख थोडक्यात आटोपला अजून वाचायला आवडला असता. पुरणाचे दिंड हे प्रकार कधीही घरात झाले नाही. याच धाटणीचा कडबू हा प्रकार केला जायचा. म्हणजे पुरण चपातीच्या लाटीवर ठेवून करंजीसारखा आकार द्यायचा . हे करंजीपेक्षा छोटे कडबू तळायचे व तूपासोबत खायचे. याच काळात घरात होणारा पदार्य़ म्हणजे लाह्याचे पीठ. हे तूप, दूध व गुळाबरोबर मिक्स करुन प्यायचे किंवा त्याचे लाडूही बनत. लहानपणी आवडायचे नाहीत. पण आता हेल्दी रेसिपी म्हणून खूप मिस करते.

कर्नलतपस्वी Tue, 07/29/2025 - 17:15
नवीन माहीती मिळाली. ते जनुकीय वगैरे समजत नाही. नागपंचमी ही किती पुरातन आहे याची कल्पना आली. दिंड याच्या पाठिमागे चातुर्मासातील नागपंचमीची कहाणी मधे तवा आगीवर ठेवायचा नाही, भाज्या विळीने कापायच्या नाही, लांडोबा पुंडोबा असे बरेच काही आईकडून लहानपणी कळाले होते. गारुडी नाग टोपलीत घेऊन घर घर फिरायचे. मुलाना दहाचा आकडा बघायला मजा यायची. लाह्या दुध पाच पैशे एखादे दिंड असे गारूड्याला मिळायचे. पुंगी पण ऐकायला मिळायची. संध्याकाळ पर्यंत गारूड्याची झोळी भरायची पण नागोबाची वाट लागायची. काहिही म्हणा ,अंधश्रद्धा इ. पण सणावाराची मजा आता नाही. नोकरी,प्रपंच सांभाळून आणी वर हा लेखन प्रपंच केला यासाठी लेखिकेच्या उत्साहाला सॅल्युट व हा उत्साह दिन दुना रात चौगुना होत राहो. लेख आवडला. धन्यवाद.

श्वेता व्यास Tue, 07/29/2025 - 18:46
छान माहिती दिलीत, दिंडे छानच दिसत आहेत. आजी असेपर्यंत ती म्हणायची नागपंचमीला तवा ठेवू नये, म्हणून दिंडे व्हायचे घरात. तेव्हा विशेष आवडीचे नव्हते पण तुमच्या फोटोमुळे आजीच्या हातच्या पुरणाची आठवण आली. नागपंचमीच्या शुभेच्छा!

विवेकपटाईत Wed, 07/30/2025 - 09:53
दरवर्षी नागपंचमीच्या दिवशी दिंड आणि वडे हे बनतात. माझी सौ. छत्तीस वर्षांत न चुकता प्रत्येक सणात, सणाचे पदार्थ बनवते. आपले सणवार म्हणजे वेगवेगळ्या पदार्थांची मेजवानी.

सुबोध खरे Wed, 07/30/2025 - 10:23
तपशिलात चूक -- साप आणि इतर सरपटणारे प्राणी (काही अपवाद वगळता) पाण्याखाली श्वास घेऊ शकत नाहीत कारण यांच्या माशांसारखे गिल नसून त्यांना श्वसनासाठी फुप्फुसे असतात. एकंदर थंड रक्ताचे प्राणी असल्याने त्यांना श्वसनात ऑक्सिजनची गरज बरीच कमी असते आणि त्यामुळे ते बराच काळ श्वास रोखून धरू शकतात. तसेच काही अपवाद वगळता साप आणि बहुसंख्य सरपटणारे प्राणी जमिनीवरच अंडी घालतात. उदा मगरी, कासवं याचे कारण पक्षी आणि सरपटणारे प्राणी यांचे अंडे हे सच्छिद्र असते आणि त्यातून (अंड्याला) भ्रूणाला विकसित होण्यासाठी लागणारा ऑक्सिजन मिळू शकतो. याउलट माशांची अंडी सच्छिद्र नसली तरी ती गॅस परमीएबल ( म्हणजेच वायू ला आरपार जाण्यास सक्षम) असतात. यामुळं मासे पाण्यात अंडी घालू शकतात.

श्वेता२४ Tue, 07/29/2025 - 15:06
लेख थोडक्यात आटोपला अजून वाचायला आवडला असता. पुरणाचे दिंड हे प्रकार कधीही घरात झाले नाही. याच धाटणीचा कडबू हा प्रकार केला जायचा. म्हणजे पुरण चपातीच्या लाटीवर ठेवून करंजीसारखा आकार द्यायचा . हे करंजीपेक्षा छोटे कडबू तळायचे व तूपासोबत खायचे. याच काळात घरात होणारा पदार्य़ म्हणजे लाह्याचे पीठ. हे तूप, दूध व गुळाबरोबर मिक्स करुन प्यायचे किंवा त्याचे लाडूही बनत. लहानपणी आवडायचे नाहीत. पण आता हेल्दी रेसिपी म्हणून खूप मिस करते.

कर्नलतपस्वी Tue, 07/29/2025 - 17:15
नवीन माहीती मिळाली. ते जनुकीय वगैरे समजत नाही. नागपंचमी ही किती पुरातन आहे याची कल्पना आली. दिंड याच्या पाठिमागे चातुर्मासातील नागपंचमीची कहाणी मधे तवा आगीवर ठेवायचा नाही, भाज्या विळीने कापायच्या नाही, लांडोबा पुंडोबा असे बरेच काही आईकडून लहानपणी कळाले होते. गारुडी नाग टोपलीत घेऊन घर घर फिरायचे. मुलाना दहाचा आकडा बघायला मजा यायची. लाह्या दुध पाच पैशे एखादे दिंड असे गारूड्याला मिळायचे. पुंगी पण ऐकायला मिळायची. संध्याकाळ पर्यंत गारूड्याची झोळी भरायची पण नागोबाची वाट लागायची. काहिही म्हणा ,अंधश्रद्धा इ. पण सणावाराची मजा आता नाही. नोकरी,प्रपंच सांभाळून आणी वर हा लेखन प्रपंच केला यासाठी लेखिकेच्या उत्साहाला सॅल्युट व हा उत्साह दिन दुना रात चौगुना होत राहो. लेख आवडला. धन्यवाद.

श्वेता व्यास Tue, 07/29/2025 - 18:46
छान माहिती दिलीत, दिंडे छानच दिसत आहेत. आजी असेपर्यंत ती म्हणायची नागपंचमीला तवा ठेवू नये, म्हणून दिंडे व्हायचे घरात. तेव्हा विशेष आवडीचे नव्हते पण तुमच्या फोटोमुळे आजीच्या हातच्या पुरणाची आठवण आली. नागपंचमीच्या शुभेच्छा!

विवेकपटाईत Wed, 07/30/2025 - 09:53
दरवर्षी नागपंचमीच्या दिवशी दिंड आणि वडे हे बनतात. माझी सौ. छत्तीस वर्षांत न चुकता प्रत्येक सणात, सणाचे पदार्थ बनवते. आपले सणवार म्हणजे वेगवेगळ्या पदार्थांची मेजवानी.

सुबोध खरे Wed, 07/30/2025 - 10:23
तपशिलात चूक -- साप आणि इतर सरपटणारे प्राणी (काही अपवाद वगळता) पाण्याखाली श्वास घेऊ शकत नाहीत कारण यांच्या माशांसारखे गिल नसून त्यांना श्वसनासाठी फुप्फुसे असतात. एकंदर थंड रक्ताचे प्राणी असल्याने त्यांना श्वसनात ऑक्सिजनची गरज बरीच कमी असते आणि त्यामुळे ते बराच काळ श्वास रोखून धरू शकतात. तसेच काही अपवाद वगळता साप आणि बहुसंख्य सरपटणारे प्राणी जमिनीवरच अंडी घालतात. उदा मगरी, कासवं याचे कारण पक्षी आणि सरपटणारे प्राणी यांचे अंडे हे सच्छिद्र असते आणि त्यातून (अंड्याला) भ्रूणाला विकसित होण्यासाठी लागणारा ऑक्सिजन मिळू शकतो. याउलट माशांची अंडी सच्छिद्र नसली तरी ती गॅस परमीएबल ( म्हणजेच वायू ला आरपार जाण्यास सक्षम) असतात. यामुळं मासे पाण्यात अंडी घालू शकतात.
लेखनविषय:
जीवनमान
लेखनप्रकार
विचार
माहिती
नाग,साप हे सरपटणाऱ्या प्राण्यांप्रमाणे Reptilia क्लासमध्ये जरी येत असले तरी पाण्यात पोहण्याची,श्वास घेण्याची,पाण्यातही अंडे देण्याची क्षमता amphibians प्रमाणे आहे. उत्क्रांतीमध्ये survival of the fittest असं डार्विनने सांगितले आहेच.पण याबाबत जनुकीय माहिती मिळवणं खुपच रोमांचित असते. या सापाने जगण्याच्या लढाईत काय केले मग?

Tour de Parbhani! सायकलीवर पुणे- परभणी प्रवास

मार्गी ·

ramjya गुरुवार, 07/31/2025 - 11:40
मस्त सर.......बीड ला बालाघाट डोंगर रांगा आहेत पण पाडळसिंगी-बीड-तेलगाव-माजलगाव-पाथ्री-परभणी मार्ग एवढा डोंगराळ नाहिये......दक्षिण भारत भ्रमंती साठी शुभेच्छा....मी ऐकुन आहे कन्याकुमारी आनी रामेश्वररम मधला 'मान्न्पाड' ( Manapad)भाग सुन्दर आहे

कर्नलतपस्वी Fri, 08/01/2025 - 13:11
दक्षिण भारत निसर्ग समृद्ध आहे. या भागात स्वताच्या गाडीने प्रवास केल्याने अनुभवला आहे. दाक्षिणात्य लोक हिन्दी बोलत नाही,समजत नाहीत. पण इंग्रजीत संभाषण करू करतात. हे आपल्याला माहीत असेलच पण फक्त समयोचीत पुनरावृत्ती. पुढील ट्रिप साठी शुभेच्छा.

मार्गी Sat, 08/02/2025 - 11:43
सर्वांना धन्यवाद! :) @ rmjya जी, ओके. @ अनामिक सदस्य जी, खूप मोहीमा केल्या आहेत. त्यानुसार जितकं आवश्यक तितकंच सामान. किरकोळ दुरुस्ती करता येते. पंक्चर किट ठेवतो. सर्व सर्विसिंग केलं व नवीन टायर्स घेतले तर जास्त काही करावं लागत नाही.

ramjya गुरुवार, 07/31/2025 - 11:40
मस्त सर.......बीड ला बालाघाट डोंगर रांगा आहेत पण पाडळसिंगी-बीड-तेलगाव-माजलगाव-पाथ्री-परभणी मार्ग एवढा डोंगराळ नाहिये......दक्षिण भारत भ्रमंती साठी शुभेच्छा....मी ऐकुन आहे कन्याकुमारी आनी रामेश्वररम मधला 'मान्न्पाड' ( Manapad)भाग सुन्दर आहे

कर्नलतपस्वी Fri, 08/01/2025 - 13:11
दक्षिण भारत निसर्ग समृद्ध आहे. या भागात स्वताच्या गाडीने प्रवास केल्याने अनुभवला आहे. दाक्षिणात्य लोक हिन्दी बोलत नाही,समजत नाहीत. पण इंग्रजीत संभाषण करू करतात. हे आपल्याला माहीत असेलच पण फक्त समयोचीत पुनरावृत्ती. पुढील ट्रिप साठी शुभेच्छा.

मार्गी Sat, 08/02/2025 - 11:43
सर्वांना धन्यवाद! :) @ rmjya जी, ओके. @ अनामिक सदस्य जी, खूप मोहीमा केल्या आहेत. त्यानुसार जितकं आवश्यक तितकंच सामान. किरकोळ दुरुस्ती करता येते. पंक्चर किट ठेवतो. सर्व सर्विसिंग केलं व नवीन टायर्स घेतले तर जास्त काही करावं लागत नाही.
लेखनविषय:
आरोग्य
प्रवास
लेखनप्रकार
विचार
अनुभव
✪ केल्याने होत आहे रे आधी केलेची पाहिजे ✪ तीन दिवसांमध्ये ३९५ किलोमीटर सायकलिंग ✪ नियमित सायकलिंग = स्कूटीचा वेग ✪ रमणीय निसर्ग आणि डोंगररांगा ✪ निसर्गासोबत धारणा आणि ध्यान ✪ सायकलीची लोकांना जोडण्याची क्षमता ✪ जुन्या ऋणानुबंधांना उजाळा ✪ विद्यार्थ्यांसोबत संवाद आणि गप्पा नमस्कार. परभणीच्या निरामय योग प्रसार व संशोधन केंद्राच्या "Yoga for fitness" सायकल अभियानाच्या तयारीसाठी नुकताच पुणे ते परभणी सायकल प्रवास केला. पुढच्या महिन्यातल्या दक्षिण भारतात १८०० किलोमीटरच्या सायकल अभियानाची तयारी सुरू आहे. त्याच तयारीचा भाग म्हणून ही अशी राईड करावीशी वाटली.

येरे येरे पावसा मराठी बालगीत, | Marathi Rhymes | Marathi Balgeet | Jingle Toons ए० आय० ने बनवलेले तिसरे पूर्ण मराठी गाणे

स्वरुपसुमित ·
नमस्ते मित्रानो आधीच्या दोन्ही ai मुद्रित गाण्यानं प्रतिसाद दिल्याबाद्दल धन्यवाद , जमल्यास कोणी मला बालगीतं स्वतः गाऊन दिले तर मला पूर्ण नव निर्मितीचं आनंद येईल सध्या ये रे पावसा वर अनिमेशन बनवले आहे https://youtu.be/qpFDvSvEH7c ,ह्यात एक नवीन प्रयत्न केला आहे , प्रत्येक वेळी प्राण्याची वेगळी रूपे झाले असे कि मी सारखेच प्राणी वापरू शकतो पण दरवेळी नवीन प्राणी आधी पेक्षा जास्त चांगले ,बाकी थोडी ai ची मर्यादा जश्या भारतीय रुपया बनावता आला नाही ,पण पावसाळा सुरु असल्याने हे आवडेल आधीच्या २ गाण्यांचे लिंक https://youtu.be/8un9_tUz13U https://youtu.be/ADozRUMBpd8

बखरीच्या पानाआड

अनन्त्_यात्री ·

चित्रगुप्त Mon, 08/11/2025 - 18:15
गहन आशयाची साध्या सोप्या शब्दातली मांडणी आवडली. जेत्यांचाच इतिहास रुळे मग माझ्या मुखी पराजितांचा ठरतो इतिहास अनोळखी ++ हेच रामायण- महाभारत - ग्रीक - रोमन- चिनी - इजिप्शियन - पासूनच्या सगळ्या 'इतिहासा'चे वास्तव.

स्वधर्म Mon, 08/11/2025 - 20:11
बखरीच्या पानाआड वास्तवाचा भग्न गड त्याच्या झाकल्या गूढाचे कसे सरावे गारूड? या ओळी खासच. सत्य फार 'महाग' असते, किंमत दिल्याशिवाय गवसत नाही.

चित्रगुप्त Mon, 08/11/2025 - 18:15
गहन आशयाची साध्या सोप्या शब्दातली मांडणी आवडली. जेत्यांचाच इतिहास रुळे मग माझ्या मुखी पराजितांचा ठरतो इतिहास अनोळखी ++ हेच रामायण- महाभारत - ग्रीक - रोमन- चिनी - इजिप्शियन - पासूनच्या सगळ्या 'इतिहासा'चे वास्तव.

स्वधर्म Mon, 08/11/2025 - 20:11
बखरीच्या पानाआड वास्तवाचा भग्न गड त्याच्या झाकल्या गूढाचे कसे सरावे गारूड? या ओळी खासच. सत्य फार 'महाग' असते, किंमत दिल्याशिवाय गवसत नाही.
लेखनविषय:
मुक्तक
बखरीच्या पानाआड पाहिले मी क्षणभर दडपल्या वास्तवाचे छिन्नभिन्न कलेवर प्रचलित इतिहास तुझ्या माझ्या मेंदूतून अज्ञाताच्या शक्यतांना टाके पुरता पुसून जेत्यांचाच इतिहास रुळे मग माझ्या मुखी पराजितांचा ठरतो इतिहास अनोळखी बखरीच्या पानाआड वास्तवाचा भग्न गड त्याच्या झाकल्या गूढाचे कसे सरावे गारूड?
Subscribe to