मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

शिर्डीतून मराठी हद्दपार? म.टा.तील लेख.

शरुबाबा ·

llपुण्याचे पेशवेll 01/02/2008 - 20:44
मला वाटते याला कारण मराठी माणूसच आहे. त्या तामिळी दुकान वाल्याना या जागा काय मराठी माणसाच्या मदतीशिवाय मिळाल्या आहेत. आपण इतर प्रांतात जा एकही पाटि तेथील स्थानिक भाषा सोडून हींदी मधे दिसणार नाही. राहीला प्रश्न आपल्या राष्ट्रभाषेचा तर त्या राष्ट्रभाषेमुळे मराठी माणसाचे आणि पर्यायाने मराठी भाषेचे जितके नुकसान केले आहे तितके कदाचित इंग्रजीने देखील केले नसेल. मझ्या भावना मी या लेखामधे व्यक्त करत(हा लेख काथ्याकूट सदराखाली नसतानाही) आहे कारण राहवत नाही. मुंबई तर गेली मराठी माणसाच्या हातातून.(मुंबई मधे शिवसेनेची सत्ता असली तरी मुंबईची व्यवहारभाषा मराठी नाही हे जाणून घ्यावे.) हल्ली तर मला पुण्यात पुण्याबाहेरची काही अशी मंडळी भेटली की जे अशा गैरसमजात होते की पुण्यात यायचे तर हींदी यावी लागते.(तळपायची आग मस्तकात जाणे म्हणजे काय ते मी तेंव्हा अनुभवले). पु.ल. म्हणत असत की पुण्यात घरातून रस्त्यावर आले तरी असे वाटते की माजघरातून ओसरीवर आलो आहे. अशा पुण्याची ख्याती आपल्या महारष्ट्रातच ही अशी व्हावी या सारखे दु:ख नाही. त्याच गोष्टीची पुढची पायरी ही उपरोल्लिखित बाब मला वाटते. आणि या गोष्टींकडे 'कालाय तस्मै नमः' म्हणून दुर्लक्ष करणारे लोक मला आळशी आणि बुळचट वाटतात. त्याना कोणत्याच गोष्टीचा वाईटपणा घेऊन ती गोष्ट करायची नसते. कुठल्याच आपल्या 'मराठी' मित्राला वाईटपणा घेऊन मराठीतच बोल असे आग्रहाने सांगायचे नसते. यामुळेच आपल्या मातृभाषेची अशी अवस्था झाली आहे. (जाज्वल्य मराठीप्रेमी) -डॅनी पुण्याचे पेशवे

धनंजय 02/02/2008 - 00:11
साईबाबा उगाच अमराठी लोकांना भक्तीचा प्रत्यय का देतात? मग ही भक्त लोकं मराठी शिकायचा काही प्रयत्न न करता धावत-धावत शिर्डीला येतात. आणि शिर्डीतले दुकानदार या अमराठी तथाकथित भक्तांची सोय का बघतात कोणास ठाऊक. अहो, ज्या गावची भाषा आपण बोलत नाहीत त्या गावच्या देवाची किंवा साईबाबांची भक्ती करायची तर मराठी नीट बोलायला-वाचायला शिकायला काय झाले. काही वर्षांपूर्वी उडिया न शिकता मी पुरीच्या जगन्नाथाच्या देवस्थानाला गेलो होतो. बिगर-उडिया भाषेतले काही बोर्ड वाचून माझी पुरेशी सोय झाली. पण माझी अशी सोय केल्यामुळे ओरिसा राज्याचे वाटोळे झाल्याशिवाय राहाणार नाही असे पदोपदी जाणवले. उगाच नाही "ओरिसानाथ" ऐवजी त्या देवाचा "जगन्नाथ" झाला! किती भयंकर! अशी दुर्गती शिर्डीची होऊ नये. साईबाबांचे वचन "सबका मालिक एक" बदलून "फक्त मराठी [आणि वाटल्यास हिंदी] बोलणार्‍यांचा मालिक एक" असे असते तर किती बरे झाले असते, नाही का?

llपुण्याचे पेशवेll 02/02/2008 - 00:54
सर, आपण जगन्नाथांच्या दर्शनाला गेलात तर तिथे सर्वच पाट्या आपण जी भाषा जाणता त्यात होत्या? का काही काही तेथील स्थानिक भाषेतही होत्या? रुम चाहिए ? मंदिर के पासही लॉज है। दर्शन करोगे ? व्ही . आय . पी . पास भी दिलादुँगा ... लक्झरी , व्होल्वो बसका तिकीट चाहिए ? टॅक्सी भी मिलेगी .....' साईबाबांच्या शिर्डी भूमीत पाऊल टाकताच पदोपदी असे ऐकायला मिळतेच ; पण फुलवाल्यापासून हॉटेल , लॉजींगवाल्यापर्यंत सर्वच व्यावसायिकांच्या पाट्यांकडे नजर टाकल्यास मराठीचे कुठेही दर्शन घडत नाही . मात्र इंग्रजी , तेलुगु , गुजराती भाषेतील बोर्ड ठळकपणे दिसतात . यात एक तरी पाटी मराठीत असल्याचा उल्लेख आहे का? ...कारण मराठी माणसाला हींदी चालते. त्याला मराठी अस्मिता नाही. (जरी मराठी अस्मिता फक्त भाषेशीच निगडीत आहे असे नाही. पण भाषा हा महत्वाचा दुवा नक्की आहे.) साईनाथ विश्वात्मक संत आहेत, पण आपण नाही आहोत ना मग आपण आपल्या पातळीरून विचार करावा. त्यासाठी साईबाबांच्या तत्वज्ञानामागे आपण लपणे मला रुचणार नाही. म्हणूनच मी वरील प्रतिक्रिया प्रकाशित केली. आज आपण महाराष्ट्रात गेलात तर मुंबई आणि शिर्डी ही २ ज्ञात उदाहरणे आहेत की जिथे मराठी हद्दपार होत चालली आहेत. पुण्यात परीस्थिती काही भिन्न नाही. पण कामगार आयुक्त ल.रा.शिंदे यांच्या प्रयत्नामुळे काही प्रमाणात का होईना मराठीत पाट्या दिसत आहेत. असो. जशी बुद्धी साईबाबा देतील तसा प्रत्येक माणूस विचार करतो. साईभक्त डॅनी. पुण्याचे पेशवे ता.क. वरील विधानांमुळे कोणी दुखावले असेल तर जाहीर माफी मागतो.

धनंजय 02/02/2008 - 03:05
इथे आपल्या पातळीवरूनही मी विचार केला आहे. मला भारतात अनेक ठिकाणी प्रवास करायला आवडतो, आणि यात मला अभिमानही वाटतो. पण भारतातल्या सर्व भाषा शिकण्याइतपत ग्रहणशक्ती माझ्यापाशी राहिलेली नाही. (बाळपणी नवीन भाषा शिकता येई, पण आता ते दिवस गेले.) त्यामुळे अन्यभाषक भागांत माझी सोय झाली तर त्या गावातील पर्यटनसेवांचे मी मनापासून आभार मानतो. अशा ठिकाणी मी माझे पैसे खर्च करतो, म्हणजे तिथल्या लोकांचाही काही फायदा होतोच - म्हणजे माझे आभार नुसते "बोलाचा भात बोलाची कढी" नाहीत. आता अध्यात्माच्या पातळीवर नाही, तर व्यवहाराच्या पातळीवर बोलूया. लोक येतील तर त्यांची राहाण्याखाण्याची सोय होण्याची मागणी बाजारात होईलच. अन्यभाषक भक्त ज्या प्रमाणात येतील त्या प्रमाणात अन्य भाषांत त्या सेवांची जाहिरात होईल हे तर अपेक्षितच आहे - त्यात बाजाराच्या दृष्टीने आक्षेपार्ह काहीच नाही. उलट "अशी जाहिरात करू नका" असे दुकानदाराला सांगितले, तर "आपल्यापाशी माल आहे असे समोरच्या गिर्‍हाइकाला सांगू नका" अशा प्रकारची मुस्कटदाबी होईल. आता वैयक्तिक पातळीवरून "हे अन्यभाषक लोक इथे का येतात" या प्रश्नाचा विचार माझ्या तरी मनाला लवकर उमगत नाही - कारण अर्थातच मी "अन्यभाषक" नाही. फारतर "मी अन्यभाषक प्रांतांत का जातो" हे उत्तर देता येईल - वर दिले आहे. त्यामुळे नेमका हा प्रकार समजायचा असेल, तर अन्यभाषकांना शिर्डीचे आकर्षण का आहे ते त्यांच्या दृष्टिकोनातूनच समजावे लागेल. म्हणून अन्यभाषक भक्त का येतात, हे कळण्यासाठी "ते विश्वात्मक संत आहेत" या तत्त्वाचा आधार घ्यावा लागतो. (अवश्य घ्यावा लागतो - हे त्या तत्त्वाच्या आड दडणे नव्हे.) अन्यभाषक गिर्‍हाइके शिर्डीच्या बाजारात या मोठ्या प्रमाणात नसावीत असे तुमचे मत त्यानंतरही असेल, तर त्यांची साईबाबांवरील भक्ती (मराठी शिकल्याशिवाय) अयोग्य का आहे, हे तुम्हाला अन्यभाषकांना समजावून सांगावे लागेल. अन्यभाषकांचा असा अनुनय तुम्हाला पटत नसेल, तर मराठी हिसका दाखवून त्यांना येण्यापासून परावृत्त करण्याची तयारी पाहिजे. (पण त्यामुळे मराठी भाविकांविरुद्ध अन्य प्रांतांत असा हिसका दाखवला जाऊ शकेल.) आता मी खुद्द शिर्डीला जाऊन दहाएक वर्षे झाली आहेत (मी तिथे मराठीतच बोललो), पण माझे कोणी ना कोणीतरी मराठीभाषक नातेवाईक दरवर्षी शिर्डीयात्रा करतातच. मला मराठी बोलल्यामुळे तेव्हा कोणी परकेपणा दाखवला नाही, आणि माझ्या कुठल्या नातेवाइकांनी मराठी असून आपली कुठली गैरसोय झाल्याचे सांगितले नाही. मराठी माणसालाही जर उत्तम सेवा मिळत असेल, तर "मराठी हद्दपार झाली" हे कुठल्या अर्थाने हे माहीत नाही. मुंबई आणि शिर्डी अर्थकारणाच्या दृष्टीने वेगळ्या जागा आहेत. त्यामुळे त्या दोन्ही ठिकाणबद्दलच्या चर्चेत बरेच वेगळे मुद्दे येतील. जसे - तुम्ही जर म्हणालात की बॉलिवूडमधून मराठी सिनेमे हद्दपार झाले आहेत तर मी लगेच पूर्ण सहमती देईन.

विसोबा खेचर 02/02/2008 - 14:38
तूर्तास तरी नगरच्या जिल्हाधिकार्‍यांचे आम्ही अभिनंदन करतो.. परंतु प्रत्यक्षात त्यांच्या आदेशाची अंमलबजावणी होऊन जेव्हा सर्व दुकानांच्या पाट्या मराठीत झळकू लागतील तो दिवस खरा! आपला, (अजूनही विश्वास नसलेला) साईभक्त तात्या.

धनंजय 04/02/2008 - 21:47
तात्या, मुंबई येथील शेअरबाजारात जाण्याचे माझे भाग्य नाही. त्यामुळे "येथे रांगेत उभे राहा" वगैरे पाट्या मराठीत असल्यास मला माहीत नाही. पण दलालबाजारातले जे काही फोटो बघितले आहेत, त्यांतले फलक मराठी नसलेल्या एका भाषेतच दिसतात. शेअरच्या किमती असलेले हे फलक "प्रसाधनाची वाट" पेक्षा अधिक महत्त्वाचे आहेत, यात शंका नाही. याचा तुम्ही निषेध करत नाहीत, याची अनेक कारणे असू शकतील. १. (माझे प्रथम कारण) तुम्ही सुज्ञ आहात. २. अन्यत्र अशा वागणुकीला तुम्ही नेभळट म्हटले आहे, पण तुम्ही नेभळट नाहीत, हे मिपाचा झणझणीतपणा सिद्धच करतो. हे कारण बाद. ३. आपल्या कर्मभूमीकडे चुकून तुमचे दुर्लक्ष झाले; तुम्ही नगरच्या जिल्हाधिकार्‍याकडे अधिक लक्ष देता. तुमचे निरीक्षण तीक्ष्ण आहे हे तुमच्या लिखाणातून दिसते, त्यामुळे हे कारण मला पटत नाही. ४, ५, इ. इ. सर्व न पटण्यासारखी कारणे. उरले कारण १. तुम्ही सुज्ञ आहात. महाराष्ट्रातल्या एका महत्त्वाच्या बाजारात महत्त्वाचे फलक मराठी नसलेल्या एका भाषेत असावेत यास काही उत्तम कारण तुम्हाला ठाऊक आहे. ते सांगावे. शेअरबाजारातले किंमतफलक काय माहिती देतात? अमुक समभाग येथे अमुक किमतीला विक्रीस आहे. शिवाय अशा फलकांवर बाजारात वावर करण्यास उपयुक्त माहिती दिसते. शिर्डीच्या बाजारपेठेतले फलक काय माहिती देतात? अमुक हॉटेलातली खोली किफायतशीर किमतीला भाड्याला देणे आहे, इ. इ. मग मुंबईत दलालबाजाराला लागू असलेले कारण शिर्डीच्या बाजारपेठेत का लागू नाही, तेही समजावून द्यावे. (शिर्डीत "येथे रांगेत उभे राहा" प्रकारच्या पाट्या मराठीतही आहेत, ते वेगळे सांगावे काय?)

धनंजय 04/02/2008 - 22:08
डिसेंबर २२, २००७ (म्हणजे हल्लीच) आंध्र सरकारने निर्णय घेतला की दुकानाच्या पाट्या तेलुगूत असल्याच पाहिजे (दुसरी ओळ वेगळ्या भाषेत असल्यास चालेल). http://www.andhranews.net/state/2007/December/22-Displaying-shop-names-Telugu-.asp त्यांचेही अभिनंदन. काही प्रश्न : १. हा प्रकार संसर्गजन्य आहे काय? २. हा हुकूम आंध्र सरकारने तिरुपती येथे लागू करून दाखवल्यास त्यांचे पुन्हा विस्मयचकित अभिनंदन करीन. कारण "देवभक्ती विरुद्ध प्रादिशिक अस्मिता" चढाओढीत बहुधा देवभक्ती जिंकते. "बाजार विरुद्ध कुठलीही अस्मिता" चढाओढीत बहुधा बाजार जिंकतो (भारतातल्या/अमेरिकेतल्या महाग वस्तूऐवजी भारतीय/अमेरिकन गिर्‍हाईक स्वस्त चिनी वस्तू घेतो). शाहाणा भारतीय उद्योजक बाजाराविरुद्ध लढण्याऐवजी आपला माल बाजारात उठेल अशी समेट करतो, अस्मिता आणि बाजार दोन्हीही खुश! तेलुगू अस्मिता देवभक्ती आणि बाजार दोघांशी समेट करण्याऐवजी दोघांविरुद्ध लढेल का? जिंकेल का? हे माझे मोठे कुतूहल आहे.

llपुण्याचे पेशवेll 04/02/2008 - 22:17
आम्ही स्वतःला सोशिक आणि सूज्ञ याच कारणामुळे म्हणवतो 'कारण भाषेचा आग्रह कुठे धरायचा आणि दुराग्रह कुठे धरायचा नाही हे कळते म्हणून'. शिर्डीच्या बाजारपेठेतले फलक काय माहिती देतात? अमुक हॉटेलातली खोली किफायतशीर किमतीला भाड्याला देणे आहे, इ. इ. "मग मुंबईत दलालबाजाराला लागू असलेले कारण शिर्डीच्या बाजारपेठेत का लागू नाही, तेही समजावून द्यावे." आता शिर्डीचा बाजार आणि शेअर बाजार यातला फरक आपणही जाणता आणि आपण आम्हाला(तात्यांना) सूज्ञही म्हणता तर सूज्ञ माणूस शेअर बाजारावर मराठीत फलक लावायला तोपर्यंत सांगणार नाही जो पर्यंत मराठी माणसाचे ६०% वर्चस्व तिथे प्रस्थापित होत नाही.(एक दिवस तो ही नक्कीच उजाडेल यात शंकाच नाही). राहीला प्रश्न शिर्डीच्या बाजाराचा तर तिथे प्रश्न आहे भाषिक स्वाभिमानाचा. दुकानाच्या पाट्या या इतर भाषेत लिहील्या जातात(मुख्यत्वे 'हींदीत') यास कारण म्हणजे मराठी माणूस 'हींदी'ला राष्ट्रभाषा मानतो म्हणून. म्हणून या राष्ट्रीय गुणाचा गैरफायदा घेऊन मराठीवर उठणारे हात थोपवायला नकोत का? 'संस्थानातल्या धर्मशाळा , पी . आर . ओ ., मंदिर या कार्यालयातील कर्मचाऱ्यांच्या तोंडीही कधी मराठी ऐकायला मिळत नाही ' हे कशाचे द्योतक आहे??? मराठी माणूस मराठीचा आग्रही अभिमानी नाही याचेच. जेव्हा हे घडेल तेव्हा शिर्डीतल्या पाट्या आपोआपच येतील मराठीत. पण सध्या तरी सरकारी अधिकाराचा वापर करून सक्तीने अंमलवजावणी करणे हे योग्य. आणि शिर्डीच्या बाबतीत मी खात्रीने सांगू शकतो की ५०-६० % भक्त मराठीच असतात. (तात्यांवरील आरोप स्वत:वर घेणारा..आणि प्रतिक्रीया देणारा) डॅनी पुण्याचे पेशवे

चतुरंग 04/02/2008 - 22:20
कधी कधी अतिरेकी होतो . कारण एखादे स्थळ जेव्हा पर्यटन स्थळ होते त्यावेळी वेगवेगळ्या प्रांतातून लोक तिथे येणार, त्यांच्यामुळे तिथे व्यवसाय निर्माण होणार. त्यांची सोय पहाणे हा व्यवहार आहे. अशा स्थळी समोर आलेला माणूस कोणती भाषा जाणतो हे त्याच्याकडे बघून कळत नाही त्यामुळे साहजिकच राष्ट्रभाषेचा आधार प्रथम घेतला जाणार. तुम्ही मराठीतून बोलायला सुरुवात केलीत तर तिथले दुकानदार मराठीतूनच बोलतात हा माझा अनुभव आहे. आणखी एक मुद्दा - महाराष्ट्रातूनच तिथे मुक्कामाला कितीसे लोक येत असतील फारच थोडे - बहुसंख्येने गुजराथ, मध्यप्रदेश, आंध्रातून लोक येतात. त्यामुळे ठसठशीत पणे त्या त्या भाषांमधून पाट्या दिसणार. एक उदाहरण - लंडनजवळ "साऊथहॉल" नावाचे एक स्टेशन आहे तिथे मोठ्या प्रमाणावर पंजाबी/शीख लोकांची वस्ती आहे. तिथे सगळीकडे इंग्लिशसोबत"गुरुमुखी" लिपीतल्याही पाट्या मला दिसल्या. माझी भाषा पंजाबी नसूनही मला फार बरे वाटले. आपली भाषा दिसली तर लोकांना आपुलकी वाटते. हा व्यवसायाचा मंत्र आहे. न्यूयॉर्क लाही बसचे वेळापत्रक इंल्गिश आणि गुजराथी भाषेतून बघितल्याचे स्मरते. तसेच धनंजयने मांडलेला शेयर बाजाराचा मुद्दा पटणारा आहे. तेव्हा, वरील सर्व चर्चा बघून मला असे वाटते की, शिर्डीमधे पाट्या मराठीतून असल्याच पाहिजेत पण गरजेप्रमाणे इतर भाषातही असायला हरकत नसावी. लगेच लाठ्या- काठ्या घेऊन धावण्याची गरज नाही! चतुरंग

llपुण्याचे पेशवेll 01/02/2008 - 20:44
मला वाटते याला कारण मराठी माणूसच आहे. त्या तामिळी दुकान वाल्याना या जागा काय मराठी माणसाच्या मदतीशिवाय मिळाल्या आहेत. आपण इतर प्रांतात जा एकही पाटि तेथील स्थानिक भाषा सोडून हींदी मधे दिसणार नाही. राहीला प्रश्न आपल्या राष्ट्रभाषेचा तर त्या राष्ट्रभाषेमुळे मराठी माणसाचे आणि पर्यायाने मराठी भाषेचे जितके नुकसान केले आहे तितके कदाचित इंग्रजीने देखील केले नसेल. मझ्या भावना मी या लेखामधे व्यक्त करत(हा लेख काथ्याकूट सदराखाली नसतानाही) आहे कारण राहवत नाही. मुंबई तर गेली मराठी माणसाच्या हातातून.(मुंबई मधे शिवसेनेची सत्ता असली तरी मुंबईची व्यवहारभाषा मराठी नाही हे जाणून घ्यावे.) हल्ली तर मला पुण्यात पुण्याबाहेरची काही अशी मंडळी भेटली की जे अशा गैरसमजात होते की पुण्यात यायचे तर हींदी यावी लागते.(तळपायची आग मस्तकात जाणे म्हणजे काय ते मी तेंव्हा अनुभवले). पु.ल. म्हणत असत की पुण्यात घरातून रस्त्यावर आले तरी असे वाटते की माजघरातून ओसरीवर आलो आहे. अशा पुण्याची ख्याती आपल्या महारष्ट्रातच ही अशी व्हावी या सारखे दु:ख नाही. त्याच गोष्टीची पुढची पायरी ही उपरोल्लिखित बाब मला वाटते. आणि या गोष्टींकडे 'कालाय तस्मै नमः' म्हणून दुर्लक्ष करणारे लोक मला आळशी आणि बुळचट वाटतात. त्याना कोणत्याच गोष्टीचा वाईटपणा घेऊन ती गोष्ट करायची नसते. कुठल्याच आपल्या 'मराठी' मित्राला वाईटपणा घेऊन मराठीतच बोल असे आग्रहाने सांगायचे नसते. यामुळेच आपल्या मातृभाषेची अशी अवस्था झाली आहे. (जाज्वल्य मराठीप्रेमी) -डॅनी पुण्याचे पेशवे

धनंजय 02/02/2008 - 00:11
साईबाबा उगाच अमराठी लोकांना भक्तीचा प्रत्यय का देतात? मग ही भक्त लोकं मराठी शिकायचा काही प्रयत्न न करता धावत-धावत शिर्डीला येतात. आणि शिर्डीतले दुकानदार या अमराठी तथाकथित भक्तांची सोय का बघतात कोणास ठाऊक. अहो, ज्या गावची भाषा आपण बोलत नाहीत त्या गावच्या देवाची किंवा साईबाबांची भक्ती करायची तर मराठी नीट बोलायला-वाचायला शिकायला काय झाले. काही वर्षांपूर्वी उडिया न शिकता मी पुरीच्या जगन्नाथाच्या देवस्थानाला गेलो होतो. बिगर-उडिया भाषेतले काही बोर्ड वाचून माझी पुरेशी सोय झाली. पण माझी अशी सोय केल्यामुळे ओरिसा राज्याचे वाटोळे झाल्याशिवाय राहाणार नाही असे पदोपदी जाणवले. उगाच नाही "ओरिसानाथ" ऐवजी त्या देवाचा "जगन्नाथ" झाला! किती भयंकर! अशी दुर्गती शिर्डीची होऊ नये. साईबाबांचे वचन "सबका मालिक एक" बदलून "फक्त मराठी [आणि वाटल्यास हिंदी] बोलणार्‍यांचा मालिक एक" असे असते तर किती बरे झाले असते, नाही का?

llपुण्याचे पेशवेll 02/02/2008 - 00:54
सर, आपण जगन्नाथांच्या दर्शनाला गेलात तर तिथे सर्वच पाट्या आपण जी भाषा जाणता त्यात होत्या? का काही काही तेथील स्थानिक भाषेतही होत्या? रुम चाहिए ? मंदिर के पासही लॉज है। दर्शन करोगे ? व्ही . आय . पी . पास भी दिलादुँगा ... लक्झरी , व्होल्वो बसका तिकीट चाहिए ? टॅक्सी भी मिलेगी .....' साईबाबांच्या शिर्डी भूमीत पाऊल टाकताच पदोपदी असे ऐकायला मिळतेच ; पण फुलवाल्यापासून हॉटेल , लॉजींगवाल्यापर्यंत सर्वच व्यावसायिकांच्या पाट्यांकडे नजर टाकल्यास मराठीचे कुठेही दर्शन घडत नाही . मात्र इंग्रजी , तेलुगु , गुजराती भाषेतील बोर्ड ठळकपणे दिसतात . यात एक तरी पाटी मराठीत असल्याचा उल्लेख आहे का? ...कारण मराठी माणसाला हींदी चालते. त्याला मराठी अस्मिता नाही. (जरी मराठी अस्मिता फक्त भाषेशीच निगडीत आहे असे नाही. पण भाषा हा महत्वाचा दुवा नक्की आहे.) साईनाथ विश्वात्मक संत आहेत, पण आपण नाही आहोत ना मग आपण आपल्या पातळीरून विचार करावा. त्यासाठी साईबाबांच्या तत्वज्ञानामागे आपण लपणे मला रुचणार नाही. म्हणूनच मी वरील प्रतिक्रिया प्रकाशित केली. आज आपण महाराष्ट्रात गेलात तर मुंबई आणि शिर्डी ही २ ज्ञात उदाहरणे आहेत की जिथे मराठी हद्दपार होत चालली आहेत. पुण्यात परीस्थिती काही भिन्न नाही. पण कामगार आयुक्त ल.रा.शिंदे यांच्या प्रयत्नामुळे काही प्रमाणात का होईना मराठीत पाट्या दिसत आहेत. असो. जशी बुद्धी साईबाबा देतील तसा प्रत्येक माणूस विचार करतो. साईभक्त डॅनी. पुण्याचे पेशवे ता.क. वरील विधानांमुळे कोणी दुखावले असेल तर जाहीर माफी मागतो.

धनंजय 02/02/2008 - 03:05
इथे आपल्या पातळीवरूनही मी विचार केला आहे. मला भारतात अनेक ठिकाणी प्रवास करायला आवडतो, आणि यात मला अभिमानही वाटतो. पण भारतातल्या सर्व भाषा शिकण्याइतपत ग्रहणशक्ती माझ्यापाशी राहिलेली नाही. (बाळपणी नवीन भाषा शिकता येई, पण आता ते दिवस गेले.) त्यामुळे अन्यभाषक भागांत माझी सोय झाली तर त्या गावातील पर्यटनसेवांचे मी मनापासून आभार मानतो. अशा ठिकाणी मी माझे पैसे खर्च करतो, म्हणजे तिथल्या लोकांचाही काही फायदा होतोच - म्हणजे माझे आभार नुसते "बोलाचा भात बोलाची कढी" नाहीत. आता अध्यात्माच्या पातळीवर नाही, तर व्यवहाराच्या पातळीवर बोलूया. लोक येतील तर त्यांची राहाण्याखाण्याची सोय होण्याची मागणी बाजारात होईलच. अन्यभाषक भक्त ज्या प्रमाणात येतील त्या प्रमाणात अन्य भाषांत त्या सेवांची जाहिरात होईल हे तर अपेक्षितच आहे - त्यात बाजाराच्या दृष्टीने आक्षेपार्ह काहीच नाही. उलट "अशी जाहिरात करू नका" असे दुकानदाराला सांगितले, तर "आपल्यापाशी माल आहे असे समोरच्या गिर्‍हाइकाला सांगू नका" अशा प्रकारची मुस्कटदाबी होईल. आता वैयक्तिक पातळीवरून "हे अन्यभाषक लोक इथे का येतात" या प्रश्नाचा विचार माझ्या तरी मनाला लवकर उमगत नाही - कारण अर्थातच मी "अन्यभाषक" नाही. फारतर "मी अन्यभाषक प्रांतांत का जातो" हे उत्तर देता येईल - वर दिले आहे. त्यामुळे नेमका हा प्रकार समजायचा असेल, तर अन्यभाषकांना शिर्डीचे आकर्षण का आहे ते त्यांच्या दृष्टिकोनातूनच समजावे लागेल. म्हणून अन्यभाषक भक्त का येतात, हे कळण्यासाठी "ते विश्वात्मक संत आहेत" या तत्त्वाचा आधार घ्यावा लागतो. (अवश्य घ्यावा लागतो - हे त्या तत्त्वाच्या आड दडणे नव्हे.) अन्यभाषक गिर्‍हाइके शिर्डीच्या बाजारात या मोठ्या प्रमाणात नसावीत असे तुमचे मत त्यानंतरही असेल, तर त्यांची साईबाबांवरील भक्ती (मराठी शिकल्याशिवाय) अयोग्य का आहे, हे तुम्हाला अन्यभाषकांना समजावून सांगावे लागेल. अन्यभाषकांचा असा अनुनय तुम्हाला पटत नसेल, तर मराठी हिसका दाखवून त्यांना येण्यापासून परावृत्त करण्याची तयारी पाहिजे. (पण त्यामुळे मराठी भाविकांविरुद्ध अन्य प्रांतांत असा हिसका दाखवला जाऊ शकेल.) आता मी खुद्द शिर्डीला जाऊन दहाएक वर्षे झाली आहेत (मी तिथे मराठीतच बोललो), पण माझे कोणी ना कोणीतरी मराठीभाषक नातेवाईक दरवर्षी शिर्डीयात्रा करतातच. मला मराठी बोलल्यामुळे तेव्हा कोणी परकेपणा दाखवला नाही, आणि माझ्या कुठल्या नातेवाइकांनी मराठी असून आपली कुठली गैरसोय झाल्याचे सांगितले नाही. मराठी माणसालाही जर उत्तम सेवा मिळत असेल, तर "मराठी हद्दपार झाली" हे कुठल्या अर्थाने हे माहीत नाही. मुंबई आणि शिर्डी अर्थकारणाच्या दृष्टीने वेगळ्या जागा आहेत. त्यामुळे त्या दोन्ही ठिकाणबद्दलच्या चर्चेत बरेच वेगळे मुद्दे येतील. जसे - तुम्ही जर म्हणालात की बॉलिवूडमधून मराठी सिनेमे हद्दपार झाले आहेत तर मी लगेच पूर्ण सहमती देईन.

विसोबा खेचर 02/02/2008 - 14:38
तूर्तास तरी नगरच्या जिल्हाधिकार्‍यांचे आम्ही अभिनंदन करतो.. परंतु प्रत्यक्षात त्यांच्या आदेशाची अंमलबजावणी होऊन जेव्हा सर्व दुकानांच्या पाट्या मराठीत झळकू लागतील तो दिवस खरा! आपला, (अजूनही विश्वास नसलेला) साईभक्त तात्या.

धनंजय 04/02/2008 - 21:47
तात्या, मुंबई येथील शेअरबाजारात जाण्याचे माझे भाग्य नाही. त्यामुळे "येथे रांगेत उभे राहा" वगैरे पाट्या मराठीत असल्यास मला माहीत नाही. पण दलालबाजारातले जे काही फोटो बघितले आहेत, त्यांतले फलक मराठी नसलेल्या एका भाषेतच दिसतात. शेअरच्या किमती असलेले हे फलक "प्रसाधनाची वाट" पेक्षा अधिक महत्त्वाचे आहेत, यात शंका नाही. याचा तुम्ही निषेध करत नाहीत, याची अनेक कारणे असू शकतील. १. (माझे प्रथम कारण) तुम्ही सुज्ञ आहात. २. अन्यत्र अशा वागणुकीला तुम्ही नेभळट म्हटले आहे, पण तुम्ही नेभळट नाहीत, हे मिपाचा झणझणीतपणा सिद्धच करतो. हे कारण बाद. ३. आपल्या कर्मभूमीकडे चुकून तुमचे दुर्लक्ष झाले; तुम्ही नगरच्या जिल्हाधिकार्‍याकडे अधिक लक्ष देता. तुमचे निरीक्षण तीक्ष्ण आहे हे तुमच्या लिखाणातून दिसते, त्यामुळे हे कारण मला पटत नाही. ४, ५, इ. इ. सर्व न पटण्यासारखी कारणे. उरले कारण १. तुम्ही सुज्ञ आहात. महाराष्ट्रातल्या एका महत्त्वाच्या बाजारात महत्त्वाचे फलक मराठी नसलेल्या एका भाषेत असावेत यास काही उत्तम कारण तुम्हाला ठाऊक आहे. ते सांगावे. शेअरबाजारातले किंमतफलक काय माहिती देतात? अमुक समभाग येथे अमुक किमतीला विक्रीस आहे. शिवाय अशा फलकांवर बाजारात वावर करण्यास उपयुक्त माहिती दिसते. शिर्डीच्या बाजारपेठेतले फलक काय माहिती देतात? अमुक हॉटेलातली खोली किफायतशीर किमतीला भाड्याला देणे आहे, इ. इ. मग मुंबईत दलालबाजाराला लागू असलेले कारण शिर्डीच्या बाजारपेठेत का लागू नाही, तेही समजावून द्यावे. (शिर्डीत "येथे रांगेत उभे राहा" प्रकारच्या पाट्या मराठीतही आहेत, ते वेगळे सांगावे काय?)

धनंजय 04/02/2008 - 22:08
डिसेंबर २२, २००७ (म्हणजे हल्लीच) आंध्र सरकारने निर्णय घेतला की दुकानाच्या पाट्या तेलुगूत असल्याच पाहिजे (दुसरी ओळ वेगळ्या भाषेत असल्यास चालेल). http://www.andhranews.net/state/2007/December/22-Displaying-shop-names-Telugu-.asp त्यांचेही अभिनंदन. काही प्रश्न : १. हा प्रकार संसर्गजन्य आहे काय? २. हा हुकूम आंध्र सरकारने तिरुपती येथे लागू करून दाखवल्यास त्यांचे पुन्हा विस्मयचकित अभिनंदन करीन. कारण "देवभक्ती विरुद्ध प्रादिशिक अस्मिता" चढाओढीत बहुधा देवभक्ती जिंकते. "बाजार विरुद्ध कुठलीही अस्मिता" चढाओढीत बहुधा बाजार जिंकतो (भारतातल्या/अमेरिकेतल्या महाग वस्तूऐवजी भारतीय/अमेरिकन गिर्‍हाईक स्वस्त चिनी वस्तू घेतो). शाहाणा भारतीय उद्योजक बाजाराविरुद्ध लढण्याऐवजी आपला माल बाजारात उठेल अशी समेट करतो, अस्मिता आणि बाजार दोन्हीही खुश! तेलुगू अस्मिता देवभक्ती आणि बाजार दोघांशी समेट करण्याऐवजी दोघांविरुद्ध लढेल का? जिंकेल का? हे माझे मोठे कुतूहल आहे.

llपुण्याचे पेशवेll 04/02/2008 - 22:17
आम्ही स्वतःला सोशिक आणि सूज्ञ याच कारणामुळे म्हणवतो 'कारण भाषेचा आग्रह कुठे धरायचा आणि दुराग्रह कुठे धरायचा नाही हे कळते म्हणून'. शिर्डीच्या बाजारपेठेतले फलक काय माहिती देतात? अमुक हॉटेलातली खोली किफायतशीर किमतीला भाड्याला देणे आहे, इ. इ. "मग मुंबईत दलालबाजाराला लागू असलेले कारण शिर्डीच्या बाजारपेठेत का लागू नाही, तेही समजावून द्यावे." आता शिर्डीचा बाजार आणि शेअर बाजार यातला फरक आपणही जाणता आणि आपण आम्हाला(तात्यांना) सूज्ञही म्हणता तर सूज्ञ माणूस शेअर बाजारावर मराठीत फलक लावायला तोपर्यंत सांगणार नाही जो पर्यंत मराठी माणसाचे ६०% वर्चस्व तिथे प्रस्थापित होत नाही.(एक दिवस तो ही नक्कीच उजाडेल यात शंकाच नाही). राहीला प्रश्न शिर्डीच्या बाजाराचा तर तिथे प्रश्न आहे भाषिक स्वाभिमानाचा. दुकानाच्या पाट्या या इतर भाषेत लिहील्या जातात(मुख्यत्वे 'हींदीत') यास कारण म्हणजे मराठी माणूस 'हींदी'ला राष्ट्रभाषा मानतो म्हणून. म्हणून या राष्ट्रीय गुणाचा गैरफायदा घेऊन मराठीवर उठणारे हात थोपवायला नकोत का? 'संस्थानातल्या धर्मशाळा , पी . आर . ओ ., मंदिर या कार्यालयातील कर्मचाऱ्यांच्या तोंडीही कधी मराठी ऐकायला मिळत नाही ' हे कशाचे द्योतक आहे??? मराठी माणूस मराठीचा आग्रही अभिमानी नाही याचेच. जेव्हा हे घडेल तेव्हा शिर्डीतल्या पाट्या आपोआपच येतील मराठीत. पण सध्या तरी सरकारी अधिकाराचा वापर करून सक्तीने अंमलवजावणी करणे हे योग्य. आणि शिर्डीच्या बाबतीत मी खात्रीने सांगू शकतो की ५०-६० % भक्त मराठीच असतात. (तात्यांवरील आरोप स्वत:वर घेणारा..आणि प्रतिक्रीया देणारा) डॅनी पुण्याचे पेशवे

चतुरंग 04/02/2008 - 22:20
कधी कधी अतिरेकी होतो . कारण एखादे स्थळ जेव्हा पर्यटन स्थळ होते त्यावेळी वेगवेगळ्या प्रांतातून लोक तिथे येणार, त्यांच्यामुळे तिथे व्यवसाय निर्माण होणार. त्यांची सोय पहाणे हा व्यवहार आहे. अशा स्थळी समोर आलेला माणूस कोणती भाषा जाणतो हे त्याच्याकडे बघून कळत नाही त्यामुळे साहजिकच राष्ट्रभाषेचा आधार प्रथम घेतला जाणार. तुम्ही मराठीतून बोलायला सुरुवात केलीत तर तिथले दुकानदार मराठीतूनच बोलतात हा माझा अनुभव आहे. आणखी एक मुद्दा - महाराष्ट्रातूनच तिथे मुक्कामाला कितीसे लोक येत असतील फारच थोडे - बहुसंख्येने गुजराथ, मध्यप्रदेश, आंध्रातून लोक येतात. त्यामुळे ठसठशीत पणे त्या त्या भाषांमधून पाट्या दिसणार. एक उदाहरण - लंडनजवळ "साऊथहॉल" नावाचे एक स्टेशन आहे तिथे मोठ्या प्रमाणावर पंजाबी/शीख लोकांची वस्ती आहे. तिथे सगळीकडे इंग्लिशसोबत"गुरुमुखी" लिपीतल्याही पाट्या मला दिसल्या. माझी भाषा पंजाबी नसूनही मला फार बरे वाटले. आपली भाषा दिसली तर लोकांना आपुलकी वाटते. हा व्यवसायाचा मंत्र आहे. न्यूयॉर्क लाही बसचे वेळापत्रक इंल्गिश आणि गुजराथी भाषेतून बघितल्याचे स्मरते. तसेच धनंजयने मांडलेला शेयर बाजाराचा मुद्दा पटणारा आहे. तेव्हा, वरील सर्व चर्चा बघून मला असे वाटते की, शिर्डीमधे पाट्या मराठीतून असल्याच पाहिजेत पण गरजेप्रमाणे इतर भाषातही असायला हरकत नसावी. लगेच लाठ्या- काठ्या घेऊन धावण्याची गरज नाही! चतुरंग
लेखनविषय:
संस्कृती
लेखनप्रकार
बातमी
महाराष्ट्र टाईम्स मध्ये आलेला हा लेख . शिर्डीतून मराठी हद्दपार? शिर्डी महाराष्ट्रातच आहे का याची शका यावी अशा तामिळ, इंग्रजी पाट्या येथे बहुसंख्य दुकानांवर दिसतात. रुम चाहिए ? मंदिर के पासही लॉज है। दर्शन करोगे ? व्ही . आय . पी . पास भी दिलादुँगा ... लक्झरी , व्होल्वो बसका तिकीट चाहिए ? टॅक्सी भी मिलेगी .....' साईबाबांच्या शिर्डी भूमीत पाऊल टाकताच पदोपदी असे ऐकायला मिळतेच ; पण फुलवाल्यापासून हॉटेल , लॉजींगवाल्यापर्यंत सर्वच व्यावसायिकांच्या पाट्यांकडे नजर टाकल्यास मराठीचे कुठेही दर्शन घडत नाही .

द ग्रेट अन"लॉयल' सर्कस...

आपला अभिजित ·

सुनील 01/02/2008 - 20:46
आवडला. माझ्या मित्राच्या बाबतीत घडलेला किस्सा. माझा ठाणेकर मित्र पहिल्यांदाच पुण्याला गाडी घेऊन गेला. कुठल्याशा सिग्नलला लाल दिवा लागला म्हणून गाडी थांबवली आणि मागून एका स्कूटरवाल्याने गाडीला ठोकर दिली! बरे, दिली तर दिली वर पुढे येऊन मित्रालाच दमदाटी - "गाडी का थांबवली?" "अहो, रेड सिग्नल आहे", मित्र "तर काय झालं? दुसरं कोणी थांबलय?" मित्राने इकडे तिकडे वळून पाहिले. वाहतूक सुरूच होती! "माफ करा. पुण्यात नवीनच आहे मी. इथे चौकात रोषणाईसाठी दिवे लावतात याची कल्पना नव्हती!", मित्र गाडी चालू करीत म्हणाला. अहो, तो मी नव्हेच! तुम्हाला बावनखणी माहित नाही? घाशीराम कोतवाल पाहून या! तरीही नाही समजले तर इथे मिपावर आपले बरेच पुणेकर रसिक आहेत, त्यांना विचारा! Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

llपुण्याचे पेशवेll 01/02/2008 - 21:12
बावनखणी म्हणजे ... पूर्वी म्हणजे पेशवाईच्या काळात नाटकशाळा (म्हणजे नाचगाण्यासाठी ठेवलेल्या बाया)लोकांच्या (सरदारांच्या) वाड्यावर असायच्या. .. भर वस्तीत आणि घराघरात... त्यामुळे मुलांना बालवयात विविध नाद लागून ती वाया जातात असे पेशव्यांचे सरदार खाजगीवाले यांना वाटले. त्यामुळे त्यानी या मुलांना फुकट जाण्यापासून वाचवण्यासाठी तेन्व्हाच्या पुणे शहराबाहेर एक ५२ खोल्यांची म्हणजे 'खणांची' इमारत बांधली. सर्व नाटकशाळानी त्यातच उतरावे असा नियम करण्यात आला.तिला बावनखणी म्हणत. पण वरील कथेतल्या मुलाप्रमाणे तेंव्हाच्याही बालकाना प्रश्न पडत असे आपले वडील रोज संध्याकाळी बावनखणीत का जातात. जिज्ञासा वाढत गेली आणि शहराबाहेरील बावनखणी जगप्रसिध्द झाली. आणि नंतर तर 'ईष्कबाजी' लाच बावनखणी असे नाव रूढ झाले. असो .. असा हा बावनखणीचा इतिहास. इतिहासकार डॅनी पुण्याचे पेशवे

प्राजु 02/02/2008 - 22:25
जो नीट गाडी चालवू शकतो तो जगाच्या पाठीवर कुठेही अगदी नीट गाडी चालवू शकतो. पुण्यात जो नीट श्वास घेऊ शकतो (प्रदूषित हवेत).. त्याला जगातल्या कोणत्याही हवेचा त्रास होत नाही. (हा.. आता एखाद्याला शुद्ध आणि स्वच्छ हवेचा त्रास नक्की होऊ शकेल. :)) - प्राजु

टिउ 02/02/2008 - 23:33
http://abhipendharkar.blogspot.com वर हे आधी वाचलं होतं... ते अभिजित पेंढारकर म्हणजे तुम्हीच का?

विसोबा खेचर 04/02/2008 - 07:11
अभिजितराव, नेहमीप्रमाणेच मस्त लेखन! 'मौत की खाई' करता 'मृत्युगोल' हा शब्द आवडला! :) आपला, (सर्कसप्रेमी) तात्या.

सुनील 01/02/2008 - 20:46
आवडला. माझ्या मित्राच्या बाबतीत घडलेला किस्सा. माझा ठाणेकर मित्र पहिल्यांदाच पुण्याला गाडी घेऊन गेला. कुठल्याशा सिग्नलला लाल दिवा लागला म्हणून गाडी थांबवली आणि मागून एका स्कूटरवाल्याने गाडीला ठोकर दिली! बरे, दिली तर दिली वर पुढे येऊन मित्रालाच दमदाटी - "गाडी का थांबवली?" "अहो, रेड सिग्नल आहे", मित्र "तर काय झालं? दुसरं कोणी थांबलय?" मित्राने इकडे तिकडे वळून पाहिले. वाहतूक सुरूच होती! "माफ करा. पुण्यात नवीनच आहे मी. इथे चौकात रोषणाईसाठी दिवे लावतात याची कल्पना नव्हती!", मित्र गाडी चालू करीत म्हणाला. अहो, तो मी नव्हेच! तुम्हाला बावनखणी माहित नाही? घाशीराम कोतवाल पाहून या! तरीही नाही समजले तर इथे मिपावर आपले बरेच पुणेकर रसिक आहेत, त्यांना विचारा! Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

llपुण्याचे पेशवेll 01/02/2008 - 21:12
बावनखणी म्हणजे ... पूर्वी म्हणजे पेशवाईच्या काळात नाटकशाळा (म्हणजे नाचगाण्यासाठी ठेवलेल्या बाया)लोकांच्या (सरदारांच्या) वाड्यावर असायच्या. .. भर वस्तीत आणि घराघरात... त्यामुळे मुलांना बालवयात विविध नाद लागून ती वाया जातात असे पेशव्यांचे सरदार खाजगीवाले यांना वाटले. त्यामुळे त्यानी या मुलांना फुकट जाण्यापासून वाचवण्यासाठी तेन्व्हाच्या पुणे शहराबाहेर एक ५२ खोल्यांची म्हणजे 'खणांची' इमारत बांधली. सर्व नाटकशाळानी त्यातच उतरावे असा नियम करण्यात आला.तिला बावनखणी म्हणत. पण वरील कथेतल्या मुलाप्रमाणे तेंव्हाच्याही बालकाना प्रश्न पडत असे आपले वडील रोज संध्याकाळी बावनखणीत का जातात. जिज्ञासा वाढत गेली आणि शहराबाहेरील बावनखणी जगप्रसिध्द झाली. आणि नंतर तर 'ईष्कबाजी' लाच बावनखणी असे नाव रूढ झाले. असो .. असा हा बावनखणीचा इतिहास. इतिहासकार डॅनी पुण्याचे पेशवे

प्राजु 02/02/2008 - 22:25
जो नीट गाडी चालवू शकतो तो जगाच्या पाठीवर कुठेही अगदी नीट गाडी चालवू शकतो. पुण्यात जो नीट श्वास घेऊ शकतो (प्रदूषित हवेत).. त्याला जगातल्या कोणत्याही हवेचा त्रास होत नाही. (हा.. आता एखाद्याला शुद्ध आणि स्वच्छ हवेचा त्रास नक्की होऊ शकेल. :)) - प्राजु

टिउ 02/02/2008 - 23:33
http://abhipendharkar.blogspot.com वर हे आधी वाचलं होतं... ते अभिजित पेंढारकर म्हणजे तुम्हीच का?

विसोबा खेचर 04/02/2008 - 07:11
अभिजितराव, नेहमीप्रमाणेच मस्त लेखन! 'मौत की खाई' करता 'मृत्युगोल' हा शब्द आवडला! :) आपला, (सर्कसप्रेमी) तात्या.
लेखनविषय:
मुक्तक
लेखनप्रकार
विरंगुळा
""बाबा, सर्कसला जाऊया?'' "नको रे...कंटाळा आलाय. शिवाय गावाबाहेर आहे ती. खूप लवकर निघावं लागेल.''" "शी बाबा! तुम्हाला नेहमीच कंटाळा. अहो, बरेच प्राणी असतात त्यात. मला बघायचेत.''" "नको म्हटलं ना! आणि हल्ली मेनकाताईंच्या कृपेनं त्यात कुठलेच प्राणी नसतात. फक्त कुत्री-मांजरी, पोपट-मैना असतात.''" "वाघ, सिंह, हत्ती नसतात?''" "अजिबात नाही!''" "मग...सर्कसमध्ये बघायचं काय?'' "अरे...सांगितलं ना, बघण्यासारखं काहीच नसतं हल्ली''" "पण ते झुल्यावरच्या कसरती, मृत्युगोल, गाड्यांच्या कसरती तरी असतातच की!''" "तू अगदी हट्टी आहेस बघ. अगदी आईवर गेलायंस. आपलं बोलणं खरं केल्याशिवाय राहणार नाहीस.

ऑर्गन रसास्वाद! वादन-गप्पा-संवाद...

विसोबा खेचर ·
लेखनविषय:
कला
संगीत
नाट्य
लेखनप्रकार
माहिती
राम राम मंडळी, येत्या रविवारी, म्हणजे ३ फेब्रुवारीला सकाळी ९ वाजता सहयोग मंदिर, घंटाळी ठाणे येथे 'ऑर्गन रसास्वाद! वादन-गप्पा-संवाद...' हा कार्यक्रम ठाण्यातील कलारसिक मंडळ या संस्थेने आयोजित केला आहे. पं. विश्वनाथ कान्हेरे यांचा शिष्य अनंत जोशी (उच्चारी अन्ता जोशी! ;) हा आमचा दोस्त. आमचा अन्ता हा हिंदुस्थानी ख्याल गायनाला संवादिनीची उत्तमपैकी साथसंगत करणारा तरूण पिढीतील एक उमदा कलाकार. 'ऑर्गन रसास्वाद! वादन-गप्पा-संवाद..' या कार्यक्रमाची मूळ संकल्पना ही अन्ताची आहे. ऑर्गन या वाद्यावर आमचेही अत्यंत प्रेम!

झांज..

ऋषिकेश ·

विसोबा खेचर 01/02/2008 - 07:56
वा ऋषिकेशा, वाचून अगदी प्रसन्न वाटलं! ना संपतो कोलाहल, भोवती गर्दीही लोटलेली गुलाल अबीर बुक्क्यात रंगून झांज आली या ओ़ळी सुरेख! आपला, (वारकरी) तात्या.

ऋषिकेश 01/02/2008 - 19:48
तात्या, धनंजय प्रोत्साहनाबद्दल अनेक आभार! सुनीलराव, मलाहि आता जाणवतय... काहि ठिकाणी खटकतेय रचना, पण तेव्हा एकदम सुचले म्हणून लिहिलं :) तरीही आवडल्याचं कळवल्याबद्दल आभार -ऋषिकेश

प्राजु 01/02/2008 - 20:15
गाभार्‍यात पेटलेले निरांजन तेलवातीचे गजरात माऊलीचे समाधान पाहून झांज आली ही ओळ खूपच आवडली. - प्राजु

चतुरंग 02/02/2008 - 03:17
मंडळी, ऋषिकेशची, "झांज" ही सुंदर कविता वाचली. मात्रांचा ठेका कुठेतरी चुकतोय असे वाटल्याने ऋषिकेशशी व्य.नि. मधे चर्चा करुन थोडी सुधारणा केली आणि ही गज़ल पुन्हा एकदा सादर करत आहे. पंढरीचा ठेका उदरी घेऊन झांज आली चिपळ्या-ढोलकाला साथ देऊन झांज आली तेलवाती ह्या निरांजनी लावून झांज आली गजरात माऊलीला ती घेऊन झांज आली हरीनाम आसमंती ते भारुन झांज आली कृतकृत्य विठ्ठलाला निरखून झांज आली वैष्णवांच्या कोलाहली ही गर्जून झांज आली अबीर गुलाल बुक्क्यात रंगून झांज आली वारीच्या रिंगणाला ओढ लावून झांज आली आली दिंडी वेशीवरी हे सांगून झांज आली इंद्रायणीच्या सोहळ्या मोहरुन झांज आली बेहोष वाळवंटी आज नाचून झांज आली.. चतुरंग

ऋषिकेश 02/02/2008 - 03:27
ऋषिकेशशी व्य.नि. मधे चर्चा करुन थोडी सुधारणा केली हा तुमचा विनय झाला.. उगाच काय लाजवता राव! अहो त्या एकमेकांत अडकलेल्या उत्फुर्त शब्दांमधून तुम्ही कसदार काव्य तयार केलंत आणि म्हणताय "थोडी" सुधारणा.. कल्पना काय हो छप्पन सुचतात होऽ, त्या लयबद्ध करणं, मात्रांत बसवणं आणि तरीहि हवं ते पोहोचवणं हे येरागबाळ्याचं काम नै भौ... तुमच्यासारख्यांचीच जातिवंत प्रतिभा हवी त्याला :) आधीच सांगितल्याप्रमाणे.. हि कविता फार फार आवडली :)!!!! -(येरागबाळा)ऋषिकेश

प्रमोद देव 02/02/2008 - 10:36
ऋषिकेश ह्यांच्या मूळ रचनेत सुधारणा करून चतुरंग ह्यांनी त्यांचे 'चतुरंग' हे नाव सार्थ केले. आधीच्या काव्यात अर्थ होताच पण गेयता नव्हती. चतुरंग ह्यांनी ते काम अगदी नेटकेपणे साधलेले आहे. ऋषिकेश आणि चतुरंग ह्या दोघांचे मनःपूर्वक अभिनंदन!

प्राजु 02/02/2008 - 21:45
दोघांचेही अगदी मनापासून अभिनंदन... एक उत्तम काव्य तयार झाले आहे. - प्राजु

स्वाती राजेश 03/02/2008 - 15:35
प्राजु टीचर च्या हाताखाली उत्तम विद्यार्थी तयार होत आहे.. मस्त वाटले. गाभार्‍यात पेटलेले निरांजन तेलवातीचे गजरात माऊलीचे समाधान पाहून झांज आली या ओळी आवडल्या. बक अप....

विसोबा खेचर 01/02/2008 - 07:56
वा ऋषिकेशा, वाचून अगदी प्रसन्न वाटलं! ना संपतो कोलाहल, भोवती गर्दीही लोटलेली गुलाल अबीर बुक्क्यात रंगून झांज आली या ओ़ळी सुरेख! आपला, (वारकरी) तात्या.

ऋषिकेश 01/02/2008 - 19:48
तात्या, धनंजय प्रोत्साहनाबद्दल अनेक आभार! सुनीलराव, मलाहि आता जाणवतय... काहि ठिकाणी खटकतेय रचना, पण तेव्हा एकदम सुचले म्हणून लिहिलं :) तरीही आवडल्याचं कळवल्याबद्दल आभार -ऋषिकेश

प्राजु 01/02/2008 - 20:15
गाभार्‍यात पेटलेले निरांजन तेलवातीचे गजरात माऊलीचे समाधान पाहून झांज आली ही ओळ खूपच आवडली. - प्राजु

चतुरंग 02/02/2008 - 03:17
मंडळी, ऋषिकेशची, "झांज" ही सुंदर कविता वाचली. मात्रांचा ठेका कुठेतरी चुकतोय असे वाटल्याने ऋषिकेशशी व्य.नि. मधे चर्चा करुन थोडी सुधारणा केली आणि ही गज़ल पुन्हा एकदा सादर करत आहे. पंढरीचा ठेका उदरी घेऊन झांज आली चिपळ्या-ढोलकाला साथ देऊन झांज आली तेलवाती ह्या निरांजनी लावून झांज आली गजरात माऊलीला ती घेऊन झांज आली हरीनाम आसमंती ते भारुन झांज आली कृतकृत्य विठ्ठलाला निरखून झांज आली वैष्णवांच्या कोलाहली ही गर्जून झांज आली अबीर गुलाल बुक्क्यात रंगून झांज आली वारीच्या रिंगणाला ओढ लावून झांज आली आली दिंडी वेशीवरी हे सांगून झांज आली इंद्रायणीच्या सोहळ्या मोहरुन झांज आली बेहोष वाळवंटी आज नाचून झांज आली.. चतुरंग

ऋषिकेश 02/02/2008 - 03:27
ऋषिकेशशी व्य.नि. मधे चर्चा करुन थोडी सुधारणा केली हा तुमचा विनय झाला.. उगाच काय लाजवता राव! अहो त्या एकमेकांत अडकलेल्या उत्फुर्त शब्दांमधून तुम्ही कसदार काव्य तयार केलंत आणि म्हणताय "थोडी" सुधारणा.. कल्पना काय हो छप्पन सुचतात होऽ, त्या लयबद्ध करणं, मात्रांत बसवणं आणि तरीहि हवं ते पोहोचवणं हे येरागबाळ्याचं काम नै भौ... तुमच्यासारख्यांचीच जातिवंत प्रतिभा हवी त्याला :) आधीच सांगितल्याप्रमाणे.. हि कविता फार फार आवडली :)!!!! -(येरागबाळा)ऋषिकेश

प्रमोद देव 02/02/2008 - 10:36
ऋषिकेश ह्यांच्या मूळ रचनेत सुधारणा करून चतुरंग ह्यांनी त्यांचे 'चतुरंग' हे नाव सार्थ केले. आधीच्या काव्यात अर्थ होताच पण गेयता नव्हती. चतुरंग ह्यांनी ते काम अगदी नेटकेपणे साधलेले आहे. ऋषिकेश आणि चतुरंग ह्या दोघांचे मनःपूर्वक अभिनंदन!

प्राजु 02/02/2008 - 21:45
दोघांचेही अगदी मनापासून अभिनंदन... एक उत्तम काव्य तयार झाले आहे. - प्राजु

स्वाती राजेश 03/02/2008 - 15:35
प्राजु टीचर च्या हाताखाली उत्तम विद्यार्थी तयार होत आहे.. मस्त वाटले. गाभार्‍यात पेटलेले निरांजन तेलवातीचे गजरात माऊलीचे समाधान पाहून झांज आली या ओळी आवडल्या. बक अप....
लेखनविषय:
कविता
गझल
मुक्तक
विडंबन
Taxonomy upgrade extras
आस्वाद
प्रतिभा
प्राजू यांची सांज.. ही अप्रतिम कविता वाचून काहि ओळी सुचल्या पंढरीचा ठेका उदरी घेऊन झांज आली चिपळ्या-ढोलकाला साथ देऊन झांज आली गाभार्‍यात पेटलेले निरांजन तेलवातीचे गजरात माऊलीचे समाधान पाहून झांज आली हरीनामाचा गजर आसमंतात भरलेला कृतकृत्य विठ्ठलाला निरखून झांज आली ना संपतो कोलाहल, भोवती गर्दीही लोटलेली गुलाल अबीर बुक्क्यात रंगून झांज आली वारकर्‍यांच्या रिंगणाची, गावास ओढ लागलेली दिंडी पोचली वेशीवरी सांगून झांज आली कृष्णेकाठचा सोहळा पाहूनी शहारली गात्रे बेहोष होऊन वाळवंटी नाचून झांज आली.. -ऋषिकेश

तू असता तर...!

प्राजु ·

इनोबा म्हणे 01/02/2008 - 01:25
वाह! क्या बात है... अजून येऊ द्या.... बघ क्षितिजाला भेटे नभ हे चढली लाली पटलावर लाली ती मम भाळी भरण्या सजणा, तू असता तर......! फिदा लहरी रूपावरी त्या चंद्रमा झळके अवनीवर चांद तो मम मुखी पाहण्या सजणा, तू असता तर......! या ओळी विशेष आवडल्या...... आम्हीही कविता केल्या असत्या ऐसा मेंदू असता तर.....! असो!तुमची काव्यप्रतिभा अशीच फुलत राहो! (काव्यप्रेमी) -इनोबा

विसोबा खेचर 01/02/2008 - 18:55
छान कविता..! बघ क्षितिजाला भेटे नभ हे चढली लाली पटलावर लाली ती मम भाळी भरण्या सजणा, तू असता तर......! या ओळी फार आवडल्या. सुरेख..! अवांतर - थोरामोठ्यांच्या संस्थळावर प्रकाशित झालेले साहित्य मिपाच्या टपरीवरही प्रकाशित केल्याबदल मिपातर्फे मी आपले आभार मानतो! आपला, तात्या, मिसळपाव डॉट कॉम.

प्राजु 01/02/2008 - 20:17
टोमणे कळतात बरं...! यापेक्षा जोरात हाणाल असे वाटले होते.. हा फारच सौम्य आहे. :))) - प्राजु

इनोबा म्हणे 01/02/2008 - 01:25
वाह! क्या बात है... अजून येऊ द्या.... बघ क्षितिजाला भेटे नभ हे चढली लाली पटलावर लाली ती मम भाळी भरण्या सजणा, तू असता तर......! फिदा लहरी रूपावरी त्या चंद्रमा झळके अवनीवर चांद तो मम मुखी पाहण्या सजणा, तू असता तर......! या ओळी विशेष आवडल्या...... आम्हीही कविता केल्या असत्या ऐसा मेंदू असता तर.....! असो!तुमची काव्यप्रतिभा अशीच फुलत राहो! (काव्यप्रेमी) -इनोबा

विसोबा खेचर 01/02/2008 - 18:55
छान कविता..! बघ क्षितिजाला भेटे नभ हे चढली लाली पटलावर लाली ती मम भाळी भरण्या सजणा, तू असता तर......! या ओळी फार आवडल्या. सुरेख..! अवांतर - थोरामोठ्यांच्या संस्थळावर प्रकाशित झालेले साहित्य मिपाच्या टपरीवरही प्रकाशित केल्याबदल मिपातर्फे मी आपले आभार मानतो! आपला, तात्या, मिसळपाव डॉट कॉम.

प्राजु 01/02/2008 - 20:17
टोमणे कळतात बरं...! यापेक्षा जोरात हाणाल असे वाटले होते.. हा फारच सौम्य आहे. :))) - प्राजु
लेखनविषय:
प्रेमकाव्य
Taxonomy upgrade extras
प्रकटन
एक प्रीतीची मौज राजसा फेसाळते किनाऱ्यावर.. हात घेऊनी माझा हाती सजणा, तू असता तर......! सोनेरी रुपेरी रंगांची ही नक्षी उमटे रेतीवर त्या नक्षीमध्ये रंग भरण्या सजणा, तू असता तर......! बघ क्षितिजाला भेटे नभ हे चढली लाली पटलावर लाली ती मम भाळी भरण्या सजणा, तू असता तर......! फिदा लहरी रूपावरी त्या चंद्रमा झळके अवनीवर चांद तो मम मुखी पाहण्या सजणा, तू असता तर......! खर्जातली ऐक गाज त्याची खारा वारा अंगावर कुंतल माझे मुक्त करण्या सजणा, तू असता तर......! - प्राजु. ( मनोगत दिवाळी अंकात ही कविता प्रकाशित झाली होती.)

सांज..

प्राजु ·

विसोबा खेचर 01/02/2008 - 00:08
वा प्राजू, खरंच छानच कविता केली आहेस. अगदी चित्रदर्शी झाली आहे. कवितेतली सांज डोळ्यासमोर येते...! और भी लिख्खो... संधिकालचे गीत ओठी घेऊन सांज आली अंबराला नवी किनार देऊन सांज आली या ओळी फार आवडल्या... आपला संध्या-रामरक्षा व पर्वच्याच्या सांजेतला, आणि आपला ग्लेनमोरांजीतल्या सांजेतला, तात्या.

सुनील 01/02/2008 - 01:00
आपला संध्या-रामरक्षा व पर्वच्याच्या सांजेतला, आणि आपला ग्लेनमोरांजीतल्या सांजेतला काय हे तात्या? मी काल संध्याकाळी, संध्या करून, व्याकरणाच्या पुस्तकातील संधी वाचीत शेजारच्या संध्येशी बोलण्याची संधी शोधत होतो!! प्राजू, कविता छान! (संध्यासक्त) सुनील Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

स्वाती राजेश 01/02/2008 - 00:12
पाऊलाला घरट्याची त्या ओढ लागलेली वाटेवरती नजर कोणती लावून सांज आली या ओळी आवडल्या.

चतुरंग 01/02/2008 - 00:18
प्राजु सुरेख काव्य झालंय. अवांतर - तुझं गीत वाचून "संधिकालि ह्या अशा धुंदल्या दिशा दिशा" ह्या गाण्यानं मनात एकदम फेर धरला! चतुरंग

इनोबा म्हणे 01/02/2008 - 00:54
वाह! झकास जमली आहे कविता. घरांघरांतून पेटली ती चूल लिंपलेली निरांजनाची ज्योत इवली लाऊन सांज आली या ओळी विशेष आवडल्या

ऋषिकेश 01/02/2008 - 03:22
अप्रतिम कविता गुरे वासरे आणि पाखरे घरी परतलेली अस्ताचलाच्या झळाळीला बिलगून सांज आली ह्या ओळी विषेश आवडल्या. मला हि कविता वाचून काहि ओळी (त्या इतक्या सशक्त नाहि आहेत पण तरीही) सुचल्या त्या इथे वाचा. -ऋषिकेश

प्रमोद देव 01/02/2008 - 10:59
गजलसदृष्य कविता आवडली. घरांघरांतून पेटली ती चूल लिंपलेली निरांजनाची ज्योत इवली लाऊन सांज आली तप्त चेतना, शुष्क ओठ अन् गात्रे थरारली गूज रात्रीचे सांगत वेडी लाजून सांज आली.. ह्या ओळी विशेष आवडल्या.

प्रकाश घाटपांडे 01/02/2008 - 11:28
अशीच सुधीर मोघ्यांची ,श्रीधर फडके यांनी संगीतबद्ध केलेली नादमय कविता आहे. आशा भोसलेंनी जीव ओतून गायली आहे. सांज ये गोकुळी, सावळी सावळी सावळ्याची जणू साउली धूळ उडवीत गाई निघाल्या श्याम रंगात वाटा बुडाल्या परतती त्यासवे, पाखरांचे थवे पैल घंटा घुमे राऊळी पर्वतांची दिसे दूर रांग काजळाची जणू दाट रेघ होई डोहातले चांदणे सावळे भोवती सावळ्या चाहुली माऊली सांज, अंधार पान्हा विश्व सारे जणू होय कान्हा मंद वाऱ्यावरी वाहते बासरी अमृताच्या जणू ओंजळी केशवखुमारांचे यावर विडंबन असेलच. मी एकदा कुठेतरी वाचले होते. पण ते हस्तलिखित होते. पर्वत्यांची दिसे सून लांब काजळाची जरी दाट रेघ ............... असे पुसटसे आठवते आहे. प्रकाश घाटपांडे

प्राजु 01/02/2008 - 20:20
तात्या, वरदा, स्वाती, विनायक, ऋषिकेश, चतुरंग.. धन्यवाद. प्रमोदराव, अहो गझल सदृश म्हणू नका. कारण मला गझल येत नाही लिहायला आणि या कवितेत तर गझलेचे सगळे नियम मी धाब्यावर बसवले आहेत. आपणा सर्वांच्या प्रतिसादाबद्दल धन्यवाद. - प्राजु

आपला अभिजित 07/02/2008 - 10:50
संधीकाली `घोट' पोटी रिचवून सांज आली गटाराला नवा पाहुणा देऊन सांज आली वस्त्यावस्त्यांतून पेटली ती भट्टी लपलेली त्रुषार्थाची त्रुष्णा विझवून सांज आली मुले-बाळे अन् माऊली घरी परतलेली `अस्ता'स चैतन्याच्या घेऊन सांज आली सुरू आता कोलाहल अन् शिव्यांची लाखोली आयुष्याची लक्तरे फेडून सांज आली पावलास त्या घराची वाटही न गवसलेली वाटेवरच्या नजरा अन् थिजवून सांज आली उद्ध्वस्त होत मने अन् गात्रेही गोठलेली रक्त शुष्क भावनांचे पिऊन सांज आली -------------

प्राजु 08/02/2008 - 00:50
वा वा... अभिजीत.. केशवाच्या पाऊलावर पाऊल... माफि वगैरे नका हो मागू... छान जमली आहे.. पण इथे का लिहिली आहे तुम्ही... स्वतंत्र लिहायचित ना? - प्राजु

विसोबा खेचर 01/02/2008 - 00:08
वा प्राजू, खरंच छानच कविता केली आहेस. अगदी चित्रदर्शी झाली आहे. कवितेतली सांज डोळ्यासमोर येते...! और भी लिख्खो... संधिकालचे गीत ओठी घेऊन सांज आली अंबराला नवी किनार देऊन सांज आली या ओळी फार आवडल्या... आपला संध्या-रामरक्षा व पर्वच्याच्या सांजेतला, आणि आपला ग्लेनमोरांजीतल्या सांजेतला, तात्या.

सुनील 01/02/2008 - 01:00
आपला संध्या-रामरक्षा व पर्वच्याच्या सांजेतला, आणि आपला ग्लेनमोरांजीतल्या सांजेतला काय हे तात्या? मी काल संध्याकाळी, संध्या करून, व्याकरणाच्या पुस्तकातील संधी वाचीत शेजारच्या संध्येशी बोलण्याची संधी शोधत होतो!! प्राजू, कविता छान! (संध्यासक्त) सुनील Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

स्वाती राजेश 01/02/2008 - 00:12
पाऊलाला घरट्याची त्या ओढ लागलेली वाटेवरती नजर कोणती लावून सांज आली या ओळी आवडल्या.

चतुरंग 01/02/2008 - 00:18
प्राजु सुरेख काव्य झालंय. अवांतर - तुझं गीत वाचून "संधिकालि ह्या अशा धुंदल्या दिशा दिशा" ह्या गाण्यानं मनात एकदम फेर धरला! चतुरंग

इनोबा म्हणे 01/02/2008 - 00:54
वाह! झकास जमली आहे कविता. घरांघरांतून पेटली ती चूल लिंपलेली निरांजनाची ज्योत इवली लाऊन सांज आली या ओळी विशेष आवडल्या

ऋषिकेश 01/02/2008 - 03:22
अप्रतिम कविता गुरे वासरे आणि पाखरे घरी परतलेली अस्ताचलाच्या झळाळीला बिलगून सांज आली ह्या ओळी विषेश आवडल्या. मला हि कविता वाचून काहि ओळी (त्या इतक्या सशक्त नाहि आहेत पण तरीही) सुचल्या त्या इथे वाचा. -ऋषिकेश

प्रमोद देव 01/02/2008 - 10:59
गजलसदृष्य कविता आवडली. घरांघरांतून पेटली ती चूल लिंपलेली निरांजनाची ज्योत इवली लाऊन सांज आली तप्त चेतना, शुष्क ओठ अन् गात्रे थरारली गूज रात्रीचे सांगत वेडी लाजून सांज आली.. ह्या ओळी विशेष आवडल्या.

प्रकाश घाटपांडे 01/02/2008 - 11:28
अशीच सुधीर मोघ्यांची ,श्रीधर फडके यांनी संगीतबद्ध केलेली नादमय कविता आहे. आशा भोसलेंनी जीव ओतून गायली आहे. सांज ये गोकुळी, सावळी सावळी सावळ्याची जणू साउली धूळ उडवीत गाई निघाल्या श्याम रंगात वाटा बुडाल्या परतती त्यासवे, पाखरांचे थवे पैल घंटा घुमे राऊळी पर्वतांची दिसे दूर रांग काजळाची जणू दाट रेघ होई डोहातले चांदणे सावळे भोवती सावळ्या चाहुली माऊली सांज, अंधार पान्हा विश्व सारे जणू होय कान्हा मंद वाऱ्यावरी वाहते बासरी अमृताच्या जणू ओंजळी केशवखुमारांचे यावर विडंबन असेलच. मी एकदा कुठेतरी वाचले होते. पण ते हस्तलिखित होते. पर्वत्यांची दिसे सून लांब काजळाची जरी दाट रेघ ............... असे पुसटसे आठवते आहे. प्रकाश घाटपांडे

प्राजु 01/02/2008 - 20:20
तात्या, वरदा, स्वाती, विनायक, ऋषिकेश, चतुरंग.. धन्यवाद. प्रमोदराव, अहो गझल सदृश म्हणू नका. कारण मला गझल येत नाही लिहायला आणि या कवितेत तर गझलेचे सगळे नियम मी धाब्यावर बसवले आहेत. आपणा सर्वांच्या प्रतिसादाबद्दल धन्यवाद. - प्राजु

आपला अभिजित 07/02/2008 - 10:50
संधीकाली `घोट' पोटी रिचवून सांज आली गटाराला नवा पाहुणा देऊन सांज आली वस्त्यावस्त्यांतून पेटली ती भट्टी लपलेली त्रुषार्थाची त्रुष्णा विझवून सांज आली मुले-बाळे अन् माऊली घरी परतलेली `अस्ता'स चैतन्याच्या घेऊन सांज आली सुरू आता कोलाहल अन् शिव्यांची लाखोली आयुष्याची लक्तरे फेडून सांज आली पावलास त्या घराची वाटही न गवसलेली वाटेवरच्या नजरा अन् थिजवून सांज आली उद्ध्वस्त होत मने अन् गात्रेही गोठलेली रक्त शुष्क भावनांचे पिऊन सांज आली -------------

प्राजु 08/02/2008 - 00:50
वा वा... अभिजीत.. केशवाच्या पाऊलावर पाऊल... माफि वगैरे नका हो मागू... छान जमली आहे.. पण इथे का लिहिली आहे तुम्ही... स्वतंत्र लिहायचित ना? - प्राजु
लेखनविषय:
कविता
गझल
Taxonomy upgrade extras
प्रकटन
आस्वाद
संधिकालचे गीत ओठी घेऊन सांज आली अंबराला नवी किनार देऊन सांज आली घरांघरांतून पेटली ती चूल लिंपलेली निरांजनाची ज्योत इवली लाऊन सांज आली गुरे वासरे आणि पाखरे घरी परतलेली अस्ताचलाच्या झळाळीला बिलगून सांज आली संपला कोलाहल अन् चाहूल लोपलेली उदास नूर त्या बाजाराला देऊन सांज आली पाऊलाला घरट्याची त्या ओढ लागलेली वाटेवरती नजर कोणती लावून सांज आली तप्त चेतना, शुष्क ओठ अन् गात्रे थरारली गूज रात्रीचे सांगत वेडी लाजून सांज आली.. - प्राजु

ताज्या दमाचे गायक!

चतुरंग ·

विसोबा खेचर 31/01/2008 - 23:36
रंगराव, राहूल हा खरंच एक गुणी गायक आहे. मला त्याचे गायन अतिशय आवडते. साधारणपणे वर्ष-दीड वर्षांपूर्वी मी राहूलवर एक लेख लिहिला होता. तो मनोगतावर प्रसिद्ध झाला होता. आता हा लेख आपल्याला इथे वाचता येईल.. राहूललादेखील हा लेख खूप आवडला होता. असो, राहूलकडून मला खूप खूप अपे़क्षा आहेत. मी साधारणपणे वर्षदीड वर्षापूर्वी राहूलचे गाणे ऐकून हा लेख लिहिला होता. त्यानंतर परवाच दूरदर्शनवर ई मराठीवर राहूलचे गाणे ऐकण्याचा योग आला. आणि मला सांगायला अत्यंत आनंद वाटतो की राहूलचे गाणे दिवसेंदिवस अधिक समृद्ध होत आहे, चतुरस्र होत आहे. एक श्रोता म्हणून माझे हे मत मी या निमित्ताने येथे नोंदवत आहे. माझ्या मते एखाद्याचे गाणे किंवा त्याची गायकी आणि त्यातला मजकूर (कंटेन्ट) यात काळानुरूप अशीच प्रगती दिसली पाहिजे, तरच ती व्यक्ति एक उत्तम गवई होऊ शकते आणि खूप काळ लोकांना अधिकाधिक उत्तम व दर्जेदार गाणे ऐकवू शकते. साध्या भाषेत सांगायचे तर परिपक्व गायक होण्यासाठी याच गोष्टीची नितांत आवश्यकता असते. राहूलमध्ये मला ही प्रगती दिसते आहे आणि म्हणूनच मला त्याच्याकडून खूप अपेक्षा आहेत. असामान्य प्रतिभा असलेल्या त्याच्या आजोबांचा आशीर्वाद तर त्याला आहेच परंतु त्याचसोबत आमच्यासारख्या रसिक श्रोत्यांच्या शुभेच्छाही त्याच्या पाठीशी आहेत! मिसळपाव परिवारातर्फे मी राहूलचे अभिष्टचिंतन करतो आणि त्याला त्याच्या गान-कारर्किर्दीकरता अनेकोत्तम शुभेच्छा देतो... अवांतर - बरं का रंगराव, मिसळपाववरील सदर चर्चेचा दुवा मी राहूलला विरोपाने कळवत आहे! :) आपला, (गाण्यातला) तात्या.

प्राजु 01/02/2008 - 00:54
इप्रसारणवर मध्यंतरी त्याची मुलाखत झाली होति. मी अगदि नीट ऐकली. खूप गुणी गायक आहे तो. भरपूर यश त्याला मिळो हिच प्रार्थना. - प्राजु

विसोबा खेचर 31/01/2008 - 23:36
रंगराव, राहूल हा खरंच एक गुणी गायक आहे. मला त्याचे गायन अतिशय आवडते. साधारणपणे वर्ष-दीड वर्षांपूर्वी मी राहूलवर एक लेख लिहिला होता. तो मनोगतावर प्रसिद्ध झाला होता. आता हा लेख आपल्याला इथे वाचता येईल.. राहूललादेखील हा लेख खूप आवडला होता. असो, राहूलकडून मला खूप खूप अपे़क्षा आहेत. मी साधारणपणे वर्षदीड वर्षापूर्वी राहूलचे गाणे ऐकून हा लेख लिहिला होता. त्यानंतर परवाच दूरदर्शनवर ई मराठीवर राहूलचे गाणे ऐकण्याचा योग आला. आणि मला सांगायला अत्यंत आनंद वाटतो की राहूलचे गाणे दिवसेंदिवस अधिक समृद्ध होत आहे, चतुरस्र होत आहे. एक श्रोता म्हणून माझे हे मत मी या निमित्ताने येथे नोंदवत आहे. माझ्या मते एखाद्याचे गाणे किंवा त्याची गायकी आणि त्यातला मजकूर (कंटेन्ट) यात काळानुरूप अशीच प्रगती दिसली पाहिजे, तरच ती व्यक्ति एक उत्तम गवई होऊ शकते आणि खूप काळ लोकांना अधिकाधिक उत्तम व दर्जेदार गाणे ऐकवू शकते. साध्या भाषेत सांगायचे तर परिपक्व गायक होण्यासाठी याच गोष्टीची नितांत आवश्यकता असते. राहूलमध्ये मला ही प्रगती दिसते आहे आणि म्हणूनच मला त्याच्याकडून खूप अपेक्षा आहेत. असामान्य प्रतिभा असलेल्या त्याच्या आजोबांचा आशीर्वाद तर त्याला आहेच परंतु त्याचसोबत आमच्यासारख्या रसिक श्रोत्यांच्या शुभेच्छाही त्याच्या पाठीशी आहेत! मिसळपाव परिवारातर्फे मी राहूलचे अभिष्टचिंतन करतो आणि त्याला त्याच्या गान-कारर्किर्दीकरता अनेकोत्तम शुभेच्छा देतो... अवांतर - बरं का रंगराव, मिसळपाववरील सदर चर्चेचा दुवा मी राहूलला विरोपाने कळवत आहे! :) आपला, (गाण्यातला) तात्या.

प्राजु 01/02/2008 - 00:54
इप्रसारणवर मध्यंतरी त्याची मुलाखत झाली होति. मी अगदि नीट ऐकली. खूप गुणी गायक आहे तो. भरपूर यश त्याला मिळो हिच प्रार्थना. - प्राजु
लेखनविषय:
कला
संगीत
लेखनप्रकार
आस्वाद
यू-ट्यूबवर मध्यंतरी राहुल देशपांडेचे "बगळ्यांची माळ फुले" ऐकायला मिळाले. फारच सुंदर वाटले. पं.वसंतराव देशपांड्यांचा (भाईकाकांच्या भाषेत "वसंत खाँ!") हा नातू. डोळे मिटून ऐकले तर वसंतरावांच्या आवाजातली झार राहुलच्या आवाजातही सहीसही कळते! देवाचे देणे - आपण फक्त ऐकणे!! चतुरंग

दीदीना भाईकाकांच्या नावचा पुरस्कार!

चतुरंग ·

चतुरंग 31/01/2008 - 21:29
मला मूळ बातमी संपादित करता आली नाही. त्यामुळे पुन्हा दुवा टाकून खाली उत्तर दिले आहे त्यात "दुवा" नीट उघडतो आहे. चतुरंग

चतुरंग 31/01/2008 - 21:26
काय मोठा योग आहे, लतादीदींचा सत्कार भाईंच्या नावच्या पुरस्काराने! दीदीही धन्य, पुरस्कारही धन्य आणि ते पाहण्याचे भाग्य मिळालेले त्याहूनही धन्य!! भाईंच्या शेवटच्या दिवसातली दीदीनी सांगितलेली आठवण...भर ऑफिसमधे डोळ्यात पाणी हो! काय व्यक्तिमत्व असेल, जे स्वतःच्या टोकाच्या आजारपणात स्वतःवरच विनोद करु शकते! देवसुद्धा रडला असेल हो भाईकाकांना न्यायला लागलं म्हणून!! बातमी वाचा. चतुरंग

विसोबा खेचर 31/01/2008 - 22:50
बातमी वाचून धन्य झालो...! रंगराव, आपण दिलेल्या दुव्याबद्दल आभार.. आपला, (भाईकाकांचा शिष्य व दिदीभक्त!) तात्या.

प्राजु 01/02/2008 - 00:25
दिदिंना भाईकाकांच्या नावाचा पुरस्कार मिळणे.. हा एक दुग्धशर्करा योगच आहे. धन्यवाद बातमी इथे दिल्याबद्दल. - प्राजु.

मुक्तसुनीत 01/02/2008 - 01:24
पुणे, ता. ३० - वडिलांच्या पहिल्या स्मृतिदिनी मध्ये गाण्यांना पुलंनी दिलेली दाद आणि अखेरच्या आजारातही आपली मिस्कील विनोदी वृत्ती टिकवलेले पुल.... महाराष्ट्राच्या लाडक्‍या व्यक्तिमत्त्वाच्या अनेक आठवणी उलगडत गानसम्राज्ञी लता मंगेशकरांनी आज विनम्रतेने "पु. ल. स्मृती सन्मान' स्वीकारला. ""पुलंच्या नावाचा सन्मान शिवशाहिरांच्या हस्ते मिळणे ही भाग्याची गोष्ट आहे. आज माझ्या जीवनातला फार मोठा दिवस आहे,'' असेही त्या म्हणाल्या. "आशय सांस्कृतिक' आणि "परांजपे स्कीम्स' आयोजित पाचव्या "पुलोत्सवा'चे उद्‌घाटन आज साहित्य संमेलनाध्यक्ष म. द. हातकणंगलेकर यांच्या हस्ते झाले. या प्रसंगी पु. ल. स्मृती सन्मान शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे यांच्या हस्ते लतादीदींना देण्यात आला. एक लाख रुपये, मानपत्र आणि सन्मानचिन्ह असे पुरस्काराचे स्वरूप आहे. या वेळी चंद्रकांत कुडाळ, प्रदीप खिरे, सारंग लागू, विजय वर्मा, श्रीकांत आणि शशांक परांजपे, महोत्सवाचे निमंत्रक डॉ. नरेंद्र जाधव, "सकाळ'चे संचालक-संपादक आनंद आगाशे, सरिता वाकलकर व्यासपीठावर उपस्थित होते. दीदी पुढे म्हणाल्या, ""प्रत्यक्षात पीएल आणि मी फारच कमी वेळा भेटलो. आमची पहिली भेट माझ्या वडिलांच्या पहिल्या पुण्यतिथीला झाली. तेव्हा धोतर, पांढरा शर्ट आणि ब्राऊन कोट घातलेले पुल न सांगता आमच्याकडे आले आणि त्यांनी माझ्या गाण्याचे कौतुक केले. मला "यशस्वी होशील', असा आशीर्वाद दिला. दुसऱ्या दिवशी पुन्हा आले आणि दोन गाणी त्यांनी मला शिकवली. "करवंदीमागे उभी एकटी पोर' असे त्यातल्या एका गीताचे शब्द होते. त्यानंतर मी मुंबईत आले आणि दीर्घकाळ आमची गाठ पडली नाही. त्यांच्या अखेरच्या आजारात मी त्यांना भेटायला गेले होते. तेव्हाही त्यांच्यातील मिस्कील विनोदी वृत्ती कायम होती. पायाला सूज आलेली आणि व्हीलचेअरवर बसलेले पुल मला म्हणाले, ""लता, पूर्वी "पाव'ला "डबलपाव' का म्हणत असावेत, हे मला आज समजतेय. आज साठ वर्षांनी त्यांच्या नावाचा सन्मान मिळणे म्हणजे त्यांचा आशीर्वादच आहे, अशी माझी भावना आहे. आताही ते कुठे तरी आहेत आणि मला आशीर्वाद देत आहेत, असे वाटते आहे.'' पुरंदरे म्हणाले, ""लतादीदींसाठी आता स्तुतिपर विशेषणे सापडत नाहीत, अशी अवस्था आहे. परमेश्‍वराने महाराष्ट्रात निवृत्ती, ज्ञानदेव, सोपान आणि मुक्ताई ही भावंडे जन्माला घातली आणि त्यानंतर पाच मंगेशकर भावंडे जन्माला घातली. हवेची लाट जर पकडता आली तर त्यातूनही दीदींचे सूर, मध पाझरावा तसे पाझरताना दिसतील. दीदींना हा सन्मान मिळालेला पाहून पुलंचा आत्माही आनंदला असेल.'' प्रा. हातकणंगलेकर यांनी पुलंच्या काही आठवणींना उजाळा दिला. ""बहुआयामी, विविध क्षेत्रांत लीलया संचार करणारे पुल हे विलक्षण व्यक्तिमत्त्व होते. या महोत्सवाच्या रूपाने पुलंचे स्मरण इतक्‍या मोठ्या प्रमाणावर केले जात आहे, ही आनंदाची बाब आहे. पुलंच्या "अंमलदार' नाटकाच्या पहिल्या अंकाचा पहिला श्रोता मी आहे. सांगलीला ते विलिंग्डन कॉलेजमध्ये पेटीवादनासाठी आले होते. त्यानंतर पदव्युत्तर शिक्षणासाठी आले होते,'' असे सांगून जुना स्नेहबंध त्यांनी उलगडला. ""पुलोत्सव हे सर्जनशीलतेचे प्रतीक आहे. जीवन समृद्ध करणाऱ्या या सांस्कृतिक प्रयत्नांची पाठराखण करणे हे कर्तव्य समजून "सकाळ'ने माध्यम प्रायोजकत्व स्वीकारले आहे,'' असे आगाशे यांनी सांगितले. महोत्सवाचे संयोजक वीरेंद्र चित्राव यांनी प्रास्ताविक केले. सतीश जकातदार यांनी स्वागत केले. सुप्रिया चित्राव यांनी सूत्रसंचालन केले. उत्तरार्धात लतादीदींच्या हीरकमहोत्सवी गान कारकिर्दीचा मागोवा घेणारा "स्वरलता' हा कार्यक्रम सादर करण्यात आला.

नीलकांत 01/02/2008 - 09:47
हा सोहळा उत्तम झालाय. एवढे दिग्गज सहज जमल्यावर आणि असा योग असल्यावर कार्यक्रम धन्य वाटावा असाच होणार यात शंका नाही. नीलकांत

पिवळा डांबिस 02/02/2008 - 05:08
पुरंदरे म्हणाले, ""लतादीदींसाठी आता स्तुतिपर विशेषणे सापडत नाहीत, अशी अवस्था आहे. परमेश्‍वराने महाराष्ट्रात निवृत्ती, ज्ञानदेव, सोपान आणि मुक्ताई ही भावंडे जन्माला घातली आणि त्यानंतर पाच मंगेशकर भावंडे जन्माला घातली. हेच पु. लं. नी किती सुंदर शब्दांत सांगितलंय! "आळंदीच्या कुलकर्ण्यांच्या मुलांच्या दारी सोन्याचा पिंपळ होता, या मंगेशकर मुलांच्या दारी सुरांचा पिंपळ आहे" (गुण गाईन आवडी) पुरंदरे, पु. ल. आणि लताभक्त, पिवळा डांबिस

चतुरंग 31/01/2008 - 21:29
मला मूळ बातमी संपादित करता आली नाही. त्यामुळे पुन्हा दुवा टाकून खाली उत्तर दिले आहे त्यात "दुवा" नीट उघडतो आहे. चतुरंग

चतुरंग 31/01/2008 - 21:26
काय मोठा योग आहे, लतादीदींचा सत्कार भाईंच्या नावच्या पुरस्काराने! दीदीही धन्य, पुरस्कारही धन्य आणि ते पाहण्याचे भाग्य मिळालेले त्याहूनही धन्य!! भाईंच्या शेवटच्या दिवसातली दीदीनी सांगितलेली आठवण...भर ऑफिसमधे डोळ्यात पाणी हो! काय व्यक्तिमत्व असेल, जे स्वतःच्या टोकाच्या आजारपणात स्वतःवरच विनोद करु शकते! देवसुद्धा रडला असेल हो भाईकाकांना न्यायला लागलं म्हणून!! बातमी वाचा. चतुरंग

विसोबा खेचर 31/01/2008 - 22:50
बातमी वाचून धन्य झालो...! रंगराव, आपण दिलेल्या दुव्याबद्दल आभार.. आपला, (भाईकाकांचा शिष्य व दिदीभक्त!) तात्या.

प्राजु 01/02/2008 - 00:25
दिदिंना भाईकाकांच्या नावाचा पुरस्कार मिळणे.. हा एक दुग्धशर्करा योगच आहे. धन्यवाद बातमी इथे दिल्याबद्दल. - प्राजु.

मुक्तसुनीत 01/02/2008 - 01:24
पुणे, ता. ३० - वडिलांच्या पहिल्या स्मृतिदिनी मध्ये गाण्यांना पुलंनी दिलेली दाद आणि अखेरच्या आजारातही आपली मिस्कील विनोदी वृत्ती टिकवलेले पुल.... महाराष्ट्राच्या लाडक्‍या व्यक्तिमत्त्वाच्या अनेक आठवणी उलगडत गानसम्राज्ञी लता मंगेशकरांनी आज विनम्रतेने "पु. ल. स्मृती सन्मान' स्वीकारला. ""पुलंच्या नावाचा सन्मान शिवशाहिरांच्या हस्ते मिळणे ही भाग्याची गोष्ट आहे. आज माझ्या जीवनातला फार मोठा दिवस आहे,'' असेही त्या म्हणाल्या. "आशय सांस्कृतिक' आणि "परांजपे स्कीम्स' आयोजित पाचव्या "पुलोत्सवा'चे उद्‌घाटन आज साहित्य संमेलनाध्यक्ष म. द. हातकणंगलेकर यांच्या हस्ते झाले. या प्रसंगी पु. ल. स्मृती सन्मान शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे यांच्या हस्ते लतादीदींना देण्यात आला. एक लाख रुपये, मानपत्र आणि सन्मानचिन्ह असे पुरस्काराचे स्वरूप आहे. या वेळी चंद्रकांत कुडाळ, प्रदीप खिरे, सारंग लागू, विजय वर्मा, श्रीकांत आणि शशांक परांजपे, महोत्सवाचे निमंत्रक डॉ. नरेंद्र जाधव, "सकाळ'चे संचालक-संपादक आनंद आगाशे, सरिता वाकलकर व्यासपीठावर उपस्थित होते. दीदी पुढे म्हणाल्या, ""प्रत्यक्षात पीएल आणि मी फारच कमी वेळा भेटलो. आमची पहिली भेट माझ्या वडिलांच्या पहिल्या पुण्यतिथीला झाली. तेव्हा धोतर, पांढरा शर्ट आणि ब्राऊन कोट घातलेले पुल न सांगता आमच्याकडे आले आणि त्यांनी माझ्या गाण्याचे कौतुक केले. मला "यशस्वी होशील', असा आशीर्वाद दिला. दुसऱ्या दिवशी पुन्हा आले आणि दोन गाणी त्यांनी मला शिकवली. "करवंदीमागे उभी एकटी पोर' असे त्यातल्या एका गीताचे शब्द होते. त्यानंतर मी मुंबईत आले आणि दीर्घकाळ आमची गाठ पडली नाही. त्यांच्या अखेरच्या आजारात मी त्यांना भेटायला गेले होते. तेव्हाही त्यांच्यातील मिस्कील विनोदी वृत्ती कायम होती. पायाला सूज आलेली आणि व्हीलचेअरवर बसलेले पुल मला म्हणाले, ""लता, पूर्वी "पाव'ला "डबलपाव' का म्हणत असावेत, हे मला आज समजतेय. आज साठ वर्षांनी त्यांच्या नावाचा सन्मान मिळणे म्हणजे त्यांचा आशीर्वादच आहे, अशी माझी भावना आहे. आताही ते कुठे तरी आहेत आणि मला आशीर्वाद देत आहेत, असे वाटते आहे.'' पुरंदरे म्हणाले, ""लतादीदींसाठी आता स्तुतिपर विशेषणे सापडत नाहीत, अशी अवस्था आहे. परमेश्‍वराने महाराष्ट्रात निवृत्ती, ज्ञानदेव, सोपान आणि मुक्ताई ही भावंडे जन्माला घातली आणि त्यानंतर पाच मंगेशकर भावंडे जन्माला घातली. हवेची लाट जर पकडता आली तर त्यातूनही दीदींचे सूर, मध पाझरावा तसे पाझरताना दिसतील. दीदींना हा सन्मान मिळालेला पाहून पुलंचा आत्माही आनंदला असेल.'' प्रा. हातकणंगलेकर यांनी पुलंच्या काही आठवणींना उजाळा दिला. ""बहुआयामी, विविध क्षेत्रांत लीलया संचार करणारे पुल हे विलक्षण व्यक्तिमत्त्व होते. या महोत्सवाच्या रूपाने पुलंचे स्मरण इतक्‍या मोठ्या प्रमाणावर केले जात आहे, ही आनंदाची बाब आहे. पुलंच्या "अंमलदार' नाटकाच्या पहिल्या अंकाचा पहिला श्रोता मी आहे. सांगलीला ते विलिंग्डन कॉलेजमध्ये पेटीवादनासाठी आले होते. त्यानंतर पदव्युत्तर शिक्षणासाठी आले होते,'' असे सांगून जुना स्नेहबंध त्यांनी उलगडला. ""पुलोत्सव हे सर्जनशीलतेचे प्रतीक आहे. जीवन समृद्ध करणाऱ्या या सांस्कृतिक प्रयत्नांची पाठराखण करणे हे कर्तव्य समजून "सकाळ'ने माध्यम प्रायोजकत्व स्वीकारले आहे,'' असे आगाशे यांनी सांगितले. महोत्सवाचे संयोजक वीरेंद्र चित्राव यांनी प्रास्ताविक केले. सतीश जकातदार यांनी स्वागत केले. सुप्रिया चित्राव यांनी सूत्रसंचालन केले. उत्तरार्धात लतादीदींच्या हीरकमहोत्सवी गान कारकिर्दीचा मागोवा घेणारा "स्वरलता' हा कार्यक्रम सादर करण्यात आला.

नीलकांत 01/02/2008 - 09:47
हा सोहळा उत्तम झालाय. एवढे दिग्गज सहज जमल्यावर आणि असा योग असल्यावर कार्यक्रम धन्य वाटावा असाच होणार यात शंका नाही. नीलकांत

पिवळा डांबिस 02/02/2008 - 05:08
पुरंदरे म्हणाले, ""लतादीदींसाठी आता स्तुतिपर विशेषणे सापडत नाहीत, अशी अवस्था आहे. परमेश्‍वराने महाराष्ट्रात निवृत्ती, ज्ञानदेव, सोपान आणि मुक्ताई ही भावंडे जन्माला घातली आणि त्यानंतर पाच मंगेशकर भावंडे जन्माला घातली. हेच पु. लं. नी किती सुंदर शब्दांत सांगितलंय! "आळंदीच्या कुलकर्ण्यांच्या मुलांच्या दारी सोन्याचा पिंपळ होता, या मंगेशकर मुलांच्या दारी सुरांचा पिंपळ आहे" (गुण गाईन आवडी) पुरंदरे, पु. ल. आणि लताभक्त, पिवळा डांबिस
लेखनविषय:
कला
संस्कृती
लेखनप्रकार
बातमी
काय मोठा योग आहे, लतादीदींचा सत्कार भाईंच्या नावच्या पुरस्काराने! दीदीही धन्य, पुरस्कारही धन्य आणि ते पाहण्याचे भाग्य मिळालेले त्याहूनही धन्य!! भाईंच्या शेवटच्या दिवसातली दीदीनी सांगितलेली आठवण...भर ऑफिसमधे डोळ्यात पाणी हो! काय व्यक्तिमत्व असेल, जे स्वतःच्या टोकाच्या आजारपणात स्वतःवरच विनोद करु शकते! देवसुद्धा रडला असेल हो भाईकाकांना न्यायला लागलं म्हणून!! बातमी वाचा.

शेण कसे खावे?

आपला अभिजित ·

विसोबा खेचर 31/01/2008 - 18:17
आपल्या अभिजिता, सुंदर ओळख करून दिली आहेस हो तुझ्या पुस्तकाची! आवडली...! तुम्हीही हे पुस्तक (कुठे मिळालंच, तर) जरूर वाचा आणि अभिप्राय कळवा. काशीत गेलातच म्हणून समजा! अगदी अवश्य वाचेन आणि अभिप्राय कळवेन. आणि अरे तशीही शेण खाण्याची मलाही आवड आहेच, तेव्हा तुझं हे पुस्तक मी नक्की वाचणार आणि शेण खाण्यात प्राविण्य मिळवणार! :) आपला, (शेण खाणारा!) तात्या.

किशोरी 31/01/2008 - 18:49
म्हणजे मी रोज शेण खाते हे मला आजच कळाले :)) ती पण एक कठीण कला आहे(आता लोकांना कोण सांगनार) मस्त लिहीले आहे अभीजीतजी पुस्तक फुकट मिळेल का?

ओल्डमंक 31/01/2008 - 20:51
शेण कसे खावे? शक्य तो एकट्यानेच खावे. सगळ्यांनी मिळून खाल्ले की त्याला श्रावणी म्हणतात.

llपुण्याचे पेशवेll 31/01/2008 - 22:12
अभिजितजी, आपण हे पुस्तक लिहून शेण खाणार्‍या समस्त लोकांचे पितळ उघडे पाडले आहे. मी पण नित्यनेमाने शेण खातो पण ते कसे हे मी कधीच कोणाला कळु दिले नाही. आपण मात्र आमचे हे धंद्यातील गुपीत एका दिवसात उघडे केलेत. याबद्दल मी रद्दड कोर्टात आपणावर दावा लावावा असा विचार करत आहे. :) टीपः- लिखाण उत्तम आहे. आम्हाला आवडले. वरील सर्व अभिप्राय हा लोकाना दाखविण्यासाठी असून त्याचा विकल्प मनी धरु नये. मोफत प्रतीची अपेक्षा करत आहे. आपला उद्योगबंधु (शेण खाण्यातला) समजून मला पाठवावी. ;) शेणखाऊशिरोमणी -डॅनी

इनोबा म्हणे 31/01/2008 - 22:25
चांगला लेख आहे. अवांतरः प्रतिक्रीया लिहायच्या वेळी आम्ही नेहमीच शेण खातो... फारसे काही लिहीता येत नाही. तेव्हा एवढं शेण गोड मानून घ्यावे. तेवढी प्रत पाठवता आली तर बघा हो! आपला हावरट(शेण खायला)-इनोबा

बिपिन कार्यकर्ते 31/01/2008 - 22:30
ह्या पुस्तकाची प्रत शोधायचा खूप प्रयत्न केला.... पण अपयश आले. बाकी पुस्तकाची ओळख मात्र झकास आहे... बिपिन.

प्राजु 01/02/2008 - 01:31
तुमचं हे पुस्तक न मिळवण्याचा यशस्वी प्रयत्न करेन म्हणते.. :))) म्हणजे बरोबर शेण खाले जाईल.. (आवांतर : विनोदी ढंगाचे लेखन आवडले.) - प्राजु

देवदत्त 01/02/2008 - 02:10
सवडीने नीट वाचेन व प्रतिक्रिया लिहीन. तूर्तास शीर्षकावरून एक विनोद आठवला तो लिहितो. नवरा: काय हा स्वयंपाक बनवला आहे. त्यापेक्षा शेण चांगले. बायको: देवा, काय म्हणावे ह्यांना आता. शेणाचीही चव घेऊन बघितली?

प्रकाश घाटपांडे 01/02/2008 - 11:50
हा तर शासकीय कामाचा मुलमंत्रच आहे.सहकार्‍यांच्या सुचनेनुसार याचे पाठांतर करुन तो जपण्याचा आम्ही खुपच प्रयत्न केला. पण आम्हाला त्यात अपयश आले. मग आम्हि अनिच्छेने कामाला अकाली सोडचिट्ठी दिली आनी त्याला स्वेच्छानिवृत्ती म्हणले. आता आम्ही लोकांना पेढे कसे खावे असा सल्ला देत फिरतो. (श्रावणीत पंचगव्य खाल्लेला) प्रकाश घाटपांडे

विसुनाना 01/02/2008 - 13:57
'शेण कसे खावे' हे सांगणारा यशस्वी लेख. (त्यामुळे स्वतः शेण खाण्यात लेखक अपयशी ठरल्याने त्याला शेण खाण्यात शेवटी यश आलेच! - म्हणजे काय? ;-) )

बेसनलाडू 01/02/2008 - 14:42
ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या २०-२० सामन्यात आता या घडीला आपण जसे खातो आहोत तसे खावे. (भारत ३५ / ५, ७.२ षटके) (समालोचक)बेसनलाडू

आपला अभिजित 01/02/2008 - 18:41
मित्रहो, धन्यवाद! असेच प्रेम राहू द्या. त्यातूनच नव्या लेखनाची उर्मी (मातोंडकर नव्हे!) मिळेल. -आपला, अभिजित पेंढारकर.

विसोबा खेचर 31/01/2008 - 18:17
आपल्या अभिजिता, सुंदर ओळख करून दिली आहेस हो तुझ्या पुस्तकाची! आवडली...! तुम्हीही हे पुस्तक (कुठे मिळालंच, तर) जरूर वाचा आणि अभिप्राय कळवा. काशीत गेलातच म्हणून समजा! अगदी अवश्य वाचेन आणि अभिप्राय कळवेन. आणि अरे तशीही शेण खाण्याची मलाही आवड आहेच, तेव्हा तुझं हे पुस्तक मी नक्की वाचणार आणि शेण खाण्यात प्राविण्य मिळवणार! :) आपला, (शेण खाणारा!) तात्या.

किशोरी 31/01/2008 - 18:49
म्हणजे मी रोज शेण खाते हे मला आजच कळाले :)) ती पण एक कठीण कला आहे(आता लोकांना कोण सांगनार) मस्त लिहीले आहे अभीजीतजी पुस्तक फुकट मिळेल का?

ओल्डमंक 31/01/2008 - 20:51
शेण कसे खावे? शक्य तो एकट्यानेच खावे. सगळ्यांनी मिळून खाल्ले की त्याला श्रावणी म्हणतात.

llपुण्याचे पेशवेll 31/01/2008 - 22:12
अभिजितजी, आपण हे पुस्तक लिहून शेण खाणार्‍या समस्त लोकांचे पितळ उघडे पाडले आहे. मी पण नित्यनेमाने शेण खातो पण ते कसे हे मी कधीच कोणाला कळु दिले नाही. आपण मात्र आमचे हे धंद्यातील गुपीत एका दिवसात उघडे केलेत. याबद्दल मी रद्दड कोर्टात आपणावर दावा लावावा असा विचार करत आहे. :) टीपः- लिखाण उत्तम आहे. आम्हाला आवडले. वरील सर्व अभिप्राय हा लोकाना दाखविण्यासाठी असून त्याचा विकल्प मनी धरु नये. मोफत प्रतीची अपेक्षा करत आहे. आपला उद्योगबंधु (शेण खाण्यातला) समजून मला पाठवावी. ;) शेणखाऊशिरोमणी -डॅनी

इनोबा म्हणे 31/01/2008 - 22:25
चांगला लेख आहे. अवांतरः प्रतिक्रीया लिहायच्या वेळी आम्ही नेहमीच शेण खातो... फारसे काही लिहीता येत नाही. तेव्हा एवढं शेण गोड मानून घ्यावे. तेवढी प्रत पाठवता आली तर बघा हो! आपला हावरट(शेण खायला)-इनोबा

बिपिन कार्यकर्ते 31/01/2008 - 22:30
ह्या पुस्तकाची प्रत शोधायचा खूप प्रयत्न केला.... पण अपयश आले. बाकी पुस्तकाची ओळख मात्र झकास आहे... बिपिन.

प्राजु 01/02/2008 - 01:31
तुमचं हे पुस्तक न मिळवण्याचा यशस्वी प्रयत्न करेन म्हणते.. :))) म्हणजे बरोबर शेण खाले जाईल.. (आवांतर : विनोदी ढंगाचे लेखन आवडले.) - प्राजु

देवदत्त 01/02/2008 - 02:10
सवडीने नीट वाचेन व प्रतिक्रिया लिहीन. तूर्तास शीर्षकावरून एक विनोद आठवला तो लिहितो. नवरा: काय हा स्वयंपाक बनवला आहे. त्यापेक्षा शेण चांगले. बायको: देवा, काय म्हणावे ह्यांना आता. शेणाचीही चव घेऊन बघितली?

प्रकाश घाटपांडे 01/02/2008 - 11:50
हा तर शासकीय कामाचा मुलमंत्रच आहे.सहकार्‍यांच्या सुचनेनुसार याचे पाठांतर करुन तो जपण्याचा आम्ही खुपच प्रयत्न केला. पण आम्हाला त्यात अपयश आले. मग आम्हि अनिच्छेने कामाला अकाली सोडचिट्ठी दिली आनी त्याला स्वेच्छानिवृत्ती म्हणले. आता आम्ही लोकांना पेढे कसे खावे असा सल्ला देत फिरतो. (श्रावणीत पंचगव्य खाल्लेला) प्रकाश घाटपांडे

विसुनाना 01/02/2008 - 13:57
'शेण कसे खावे' हे सांगणारा यशस्वी लेख. (त्यामुळे स्वतः शेण खाण्यात लेखक अपयशी ठरल्याने त्याला शेण खाण्यात शेवटी यश आलेच! - म्हणजे काय? ;-) )

बेसनलाडू 01/02/2008 - 14:42
ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या २०-२० सामन्यात आता या घडीला आपण जसे खातो आहोत तसे खावे. (भारत ३५ / ५, ७.२ षटके) (समालोचक)बेसनलाडू

आपला अभिजित 01/02/2008 - 18:41
मित्रहो, धन्यवाद! असेच प्रेम राहू द्या. त्यातूनच नव्या लेखनाची उर्मी (मातोंडकर नव्हे!) मिळेल. -आपला, अभिजित पेंढारकर.
लेखनविषय:
मुक्तक
लेखनप्रकार
विरंगुळा
बाजारात येता-जाता, गल्ली-बोळातल्या फूटपाथांवर, रेल्वे स्टेशनांवर, बस स्टॅंडांवर, गल्लीपासून दिल्लीपर्यंतची वर्तमानपत्रं, नियतकालिकांत सध्या एकाच प्रकारच्या पुस्तकाची चलती आहे...यश कसे मिळवावे, सुखी कसे व्हावे, यशस्वी होण्याचे शंभर उपाय, अपयशातून यशाकडे वगैरे वगैरे....! ही पुस्तकं एवढ्या संख्येनं सगळीकडे मिळताहेत, खपताहेत, त्यावरून त्यात नक्कीच काहितरी "दम' असला पाहिजे. "नॉन-फिक्‍शन' पुस्तकंच हल्ली खपतात, अशी "रिऍलिस्टिक' माहितीही मिळाली.

IT वाले...तुमच्या चष्म्यातून..आमच्या चष्म्यातून.

धमाल मुलगा ·

स्वाती राजेश 31/01/2008 - 16:12
अगदी माझ्या मनातील भावना लिहिल्या आहेत. या गोष्टीचा कोणी विचारच करत नाही कि प्रत्येक नाण्याला दोन बाजू असतात. उत्तम लेखन केले आहे. बाकीची प्रतिक्रीया नंतर लिहिन.

मनिष 31/01/2008 - 16:21
खरा बेसुमार पैसा हा बिझनेस मधे आहे, नोकरीत नाही. करोडोंचे बंगले, मालमत्ता ही नोकरीपेशा माणसांमधे अभावानेच बघायला मिळते. पण नोकरी मधे सर्वात lucrative क्षेत्रांमधे software हे नक्कीच आहे; इतर नोकरीपेशा माणसांना बघितले की आपण software वाले किती सुखी आहोत असे वाटते. हेच काही software वाले मात्र ८-१० लाख वर्षाला मिळत असतांनाही "फार कमी आहे" म्हणून गळे काढतात तेंव्हा वाटते कि ह्यांना जरा बाकीच्या नोकरीपेशा लोकांचे आयुष्य जगायला सांगावे - जमिनीवर येतील जरा.

संजय अभ्यंकर 31/01/2008 - 21:15
ह्या प्रकारचे आयुष्य केवळ आय. टि. वालेच नव्हे तर असंख्य व्यवसायातले लोक जगतात. आर्थर हेलीने लिहिलेली Airport, Wheels, The Final Diagnosis, Hotel इ. पुस्तके विविध व्यवसायांतील ताण-तणाव दाखवतात. उपहारगृहात काम करणारे, सकाळी ६-७ वा. पासुन रात्री ११ वा. पर्यंत राबतात. वाहन निर्मिती, सतत प्रक्रिया (Continuos Processing - औषधे, रसायने निर्मिती इ.) उद्योगात काम करणारे तंत्रज्ञ, टॅक्सी चालक अशी भली मोठी यादी येथे देता येइल. या पैकी काही उद्योगांत, आय. टी. इतकीच बौद्धिक कसरत व ताण तणाव असतात. परंतु उपरोल्लेखित कामे करणार्‍यांचे उत्पन्न आणी आय. टि. तले उत्पन्न सारखे नाही. आय.टि. वाल्यांना टपलि मारण्यामागे एक वैषम्य दडले आहे, की आमचेही काम तितकेच त्रासदायक असताना उत्पन्नात तफावत का? परंतु हा काळाचा महिमा आहे, त्यामुळे कोणीही वैषम्य वाटुन घेउ नये. एके काळि, दुबईत काम करणारा गवंडी, एका तंत्रज्ञापेक्षा जास्त उत्पन्न मिळवित असे. आय. टि. वाल्यां बद्दल असुया, वैषम्य न बाळगता मान खाली घालुन आपापले काम करण्यात शहाणपण आहे. मासिक उत्पन्नापेक्षा वार्षिक उत्पन्न वाढ जास्त महत्वाची आहे. काळानेच सिद्ध केले आहे की असे, भरमसाठ पगार देणारे व्यवसाय कालांतराने त्या वेगाने पगारवाढ देउ शकत नाहीत. आज दुबईची ओढ कारागिरांतही दिसुन येत नाही. संजय अभ्यंकर smabhyan.blogspot.com

सुनील 31/01/2008 - 21:21
मासिक उत्पन्नापेक्षा वार्षिक उत्पन्न वाढ जास्त महत्वाची आहे. तुमच्या सध्याच्या कामातून तुम्हाला आनंद आणि समाधान मिळते का हे त्याहीपेक्षा जास्त महत्वाचे आहे! तुमच्या बाकी प्रतिसादाशी सहमत. (आय टी हमाल) सुनील Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

प्रकाश घाटपांडे 31/01/2008 - 21:49
एकाच पटावर सोंगट्या आरंभीला एका स्थानात असतात. प्रत्येकाला डाव खेळण्याची म्हणजे फासे टाकण्याची संधी समान असते . कुणाला शिडी मिळते तर कुणाला साप. कधी शिडी तर कधी साप. या खेळात जो शेवटपर्यंत जातो तो यशस्वी. संभवनीयतेचे नियम व कर्तुत्व याचा कुठे संबंध पोहोचतो? एखाद्या पदासाठी स्पर्धेतून दहा उमेदवार गुणवंत व लायक आहेत. निवड एकाचीच करायची आहे. कुठला निकष लावणार? एक निवडला म्हणजे बाकीचे अपात्र टरतात काय?( जे लायक आहेत पण स्पर्धेतच उतरले नाहित हा भाग पुन्हा वेगळा) अच्युत गोडबोले म्हणतात कि आय टी वाले म्हणजे हुषार हा अनेक लोकांचा गैरसमज आहे. आय टी सेक्टर मुळे आलेली विषमता ( हे एकमेव कारण नसले तरी महत्वाचा घटक आहे) ही दुर करण्या साठी याच क्षेत्रातील लोकांनी पुढाकार घेतला पाहिजे नाहीतर ही विषमता आपल्याला जगु देणार नाही. प्रकाश घाटपांडे

चतुरंग 31/01/2008 - 21:48
तुमचे कामाचे स्वरुप आणि त्याचा आर्थिक मोबदला ह्यातील तफावत ही जगात सगळीकडेच दिसते. आणि ती काळाप्रमाणे बदलत असते. सध्या आय्.टी. चा जमाना आहे. पण सगळ्यांनी तिकडेच जाऊन कसे चालेल, कारण पुन्हा मागणी - पुरवठा हा तोलही सांभाळायला हवा. फक्त "गाढवकाम + खूप पैसा" हे समीकरण आणि "खूप मनाजोगे काम + अगदी तुटपुंजी कमाई" हे दोन्ही अंतिमतः तोट्याचेच असते! पहिल्या प्रकारात तुम्ही मानसिक आणि भावनिक पातळीवर पोखरून निघता आणि तुमच्या आत्मविश्वासाला हळूहळू तडे जातात. ते पैशाने काहीकाळ झाकले जातातही पण नंतर त्याचे रुपांतर निराशेत व्हायची शक्यता बळावते. दुसर्‍या प्रकारात तुम्ही मानसिक आणि भावनिक पातळीवर सुरुवातीला आनंदी असता पण "परिस्थितीचे चटके" तुम्हाला व्यवहाराकडे नेतात त्याने तुमचा आत्मविश्वास ढासळू शकतो आणि शेवटी निराशा! तेव्हा तुलना न करता, आपल्याला आवडणारे काम, जे व्यवस्थित जगण्यासाठी पुरेसा पैसा देते, ते मनापासून करणे महत्त्वाचे. एकीकडे प्रगतीच्या वाटाही धुंडाळव्यात पण त्या आपल्या मूळ पिंडापासून फार दूर नेणार्‍या नसाव्यात, हे श्रेयस्कर. चतुरंग

प्रकाश घाटपांडे 31/01/2008 - 21:53
तेव्हा तुलना न करता, आपल्याला आवडणारे काम, जे व्यवस्थित जगण्यासाठी पुरेसा पैसा देते, ते मनापासून करणे महत्त्वाचे. एकीकडे प्रगतीच्या वाटाही धुंडाळव्यात पण त्या आपल्या मूळ पिंडापासून फार दूर नेणार्‍या नसाव्यात, हे श्रेयस्कर>> चतुरंगजी आपण अत्यंत समर्पक बोललात. प्रकाश घाटपांडे

llपुण्याचे पेशवेll 31/01/2008 - 21:54
मी पण सुदैवी (किंवा दुर्दैवी ) असा एक आय्.टी. वालाच आहे. I.T. वाल्याना सर्वसाधारण कोणीही टप्पल मारायचे एक महत्वाचे कारण म्हणजे I.T. च्या तेजीमुळे या क्षेत्रात झालेली खोगीर भरती. आणि या लोकानी मिळणार्‍या पैशाची केलेली मुक्त उधळ्पट्टी यामुळे I.T. वाल्यांच्या नशिबी भाववाढीला कारण ठरलेली मूर्ख माणसे ही बिरूद मिरवण्याची वेळ आली आहे. I.T. वाल्याना मिळणार्‍या शिव्यांच्या मागे इतर क्षेत्रातील लोकांची झालेली आर्थिक कुचंबणा(भाववाढीमुळे झालेली) हेच प्रमुख कारण वाटते. एक उदाहरण इथे द्यावेसे वाटते. मार्केटींग या क्षेत्रात काम करणारा माझा एक मित्र जो M.B.A. करून त्या क्षेत्रात उतरला. तोही दिवसभर भरपूर काम करतो . बराचसा वेळ वितरकाना भेटण्यात, नविन भागात वितरक नेमण्यात, विक्रीचे किमान लक्ष्य साध्य करण्यात तो व्यस्त असतो. पण इतके काम करूनही त्याला मिळणारा पगार मात्र माझ्यापेक्षा कमीच आहे. वास्तविक पाहता एखादा नविन वितरक नेमणे त्याला व्यवस्थित प्रस्थापित करून देणे, त्याच्याकडून विक्रीच्या उद्दीष्टाचे पालन करून घेणे हे एक कसब आहे. तसे बघायला गेले तर त्याच्याकडे उत्तम बोलणे, मिळणार्‍या निधीचा योग्य वापर करणे(हा निधी म्हणजे पगार नव्हे तर कंपनी कडून मिळणारा जाहीरात आणि इतर गोष्टीसाठीचा निधी), विक्रीची बहुविध उद्दीष्टे साध्य करणे अशी माझ्याकडे नसलेली अनेक कसबे(skills) आहेत. पण इतके असूनही पगार कमी. पुण्यात चांगल्या भागात घर घ्यायची क्षमता नाही. अशी एक ना दोन अनेक कारणे आहेत. आणि आपल्या क्षेत्रातल्या लोकांनी अविचारी पणाने चालवलेली पैशाची उधळपट्टी याला कारणीभूत आहे असे मला वाटते. पुण्याचे पेशवे

केशवसुमार 31/01/2008 - 22:27
हे नेहमी तुम्हाला काय येते पेक्षा इतरांना काय येत नाही जे तुम्हाला येते ह्याच्या प्रमाणात मिळतात.. हे प्रमाण कमी जास्त मागणी आणि तुटवडा ह्या तत्वावर आवलंबून असते.. आय.टी. मध्ये पगार जास्त असण्याला कारण भारतीय रुपया आणि परदेशी चलना मधील तफावत हे आहे.. भारता बाहेर राहताना आम्हाला जो पगार मिळतो तो इथल्या स्थानिक लोकांच्या तुलनेत कमीच असतो.. इथे ही आम्ही मध्यम वर्गीच.पण जेव्हा त्याला भारतीय रुपयात बदलण्यात येते तेव्हा ते भारतीय पगारांच्या मानाने खूप जास्त वाटत. श्रमाच्या विषम प्रमाणात पैसे इतर ही क्षेत्रात मिळतात (उदा. चित्रपट / शेअर बाजार इ.) पण त्या मधे आसणार्‍या लोकांची संख्या कमी असल्या मुळे त्या विषयी जास्त बोलले जात नाही.. आय्.टी मधे आलेल्या मध्यमवर्गाचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे ते एकदम डोळ्यात आले आहे इतकेच.. बाकी संजय अभ्यंकरांशी सहमत.. आज आय्.टी. आहे उद्या दुसरे काही असेल.. ( आय्.टी आणि नॉन आय्.टी मधे काम केलेला) केशवसुमार.

बेसनलाडू 01/02/2008 - 00:51
हे नेहमी तुम्हाला काय येते पेक्षा इतरांना काय येत नाही जे तुम्हाला येते ह्याच्या प्रमाणात मिळतात.. हे प्रमाण कमी जास्त मागणी आणि तुटवडा ह्या तत्वावर आवलंबून असते.. आय.टी. मध्ये पगार जास्त असण्याला कारण भारतीय रुपया आणि परदेशी चलना मधील तफावत हे आहे.. श्रमाच्या विषम प्रमाणात पैसे इतर ही क्षेत्रात मिळतात (उदा. चित्रपट / शेअर बाजार इ.) पण त्या मधे आसणार्‍या लोकांची संख्या कमी असल्या मुळे त्या विषयी जास्त बोलले जात नाही.. आय्.टी मधे आलेल्या मध्यमवर्गाचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे ते एकदम डोळ्यात आले आहे इतकेच.. --- सहमत आहे. भारता बाहेर राहताना आम्हाला जो पगार मिळतो तो इथल्या स्थानिक लोकांच्या तुलनेत कमीच असतो.. इथे ही आम्ही मध्यम वर्गीच.पण जेव्हा त्याला भारतीय रुपयात बदलण्यात येते तेव्हा ते भारतीय पगारांच्या मानाने खूप जास्त वाटत. --- हे भारताबाहेर काम करण्याबरोबरच पूर्ण वेळ कर्मचारी म्हणून काम करणे की कंत्राटी कर्मचारी म्हणून काम करणे, यावरही अवलंबून आहे. कंत्राटी कर्मचार्‍यांचे वेतन तुलनेने कमी असते. तीच गोष्ट अल्प मुदतीकरता भारताबाहेर जाऊन काम करणार्‍यांची. भारतातील वेतनाच्या तुलनेत मात्र उपरोल्लेखित कोणत्याही प्रकारच्या कर्मचार्‍याचे वेतन जास्तच. बाकी संजय अभ्यंकरांशी सहमत.. आज आय्.टी. आहे उद्या दुसरे काही असेल.. --- असहमत. आय टी ला पर्याय नाही, हे वास्तव स्वीकारायला हवे. खरे तर आय टी इतर व्यवसायक्षेत्रांचेही अविभाज्य अंग बनले आहे. फक्त या व्यवसायक्षेत्राची संतृप्तता आणि या व इतर क्षेत्रात मिळणार्‍या वेतनातील तफावत याबाबत सकारात्मक उपाययोजना करता आल्यास उत्तम. (विश्लेषक)बेसनलाडू

सुनील 01/02/2008 - 01:04
आय टी ला पर्याय नाही, हे वास्तव स्वीकारायला हवे आय टी ला पर्याय नाही हे मान्य. परंतु आय टी सेवादाता म्हणून भारताला / भारतीयांना तर पर्याय आहे? आणि तोच तर मुद्दा आहे! (आय टी हमाल) सुनील Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

बेसनलाडू 01/02/2008 - 03:52
सेवादाता म्हणून उपलब्ध असलेले पर्याय लक्षात घेता निर्मात्याच्या भूमिकेत शिरणे किती महत्त्वाचे, हे आपल्याला कळत नाही, अशातला भाग नाही; त्यावर आपण कृती करत नाही. आणि असे उपलब्ध इतर पर्याय स्वीकारणे निर्मात्यांसाठी कसे फायद्याचे नाही, या विचारात मश्गूल राहून भारतीय सेवादाते आपल्याच पायावर कुर्‍हाड मारून घेणार नाहीत ना, याची भीती वाटते. सध्याच्या घडीला तरी लॅटिन अमेरिका आणि अतिपूर्वेकडील पर्याय भाषेच्या अडचणीमुळे तसेच युरोपातील पर्याय युरो डॉलरच्या तुलनेत उजवा असल्याने, भारतीयांच्या तुलनेत तितकेसे फायद्याचे नाहीत, असेच दिसते. त्यामुळे सध्यातरी भारतीय सेवादात्यांशिवाय इतर पर्यायांचा कुणी विचार करेलसे दिसत नाही. आणि कुणी तसा करायच्या आधीच निर्माता-सेवादाता अशी दुहेरी भूमिका वठवणे इष्ट! (निर्माता)बेसनलाडू

चतुरंग 01/02/2008 - 04:03
नॉलेज टेक्नॉलॉजी (के.टी) मधे ही आपला ठसा उमटवायला आपण सुरुवात करायला हवी. पाश्चात्य देशांमधल्या एकंदर व्यवस्थेमधली सुसूत्रता लक्षात घेता आपण फार काळ गाफील राहिलो तर पुन्हा आपण गुलाम होऊ. "ज्ञानाधीष्ठित अर्थव्यवस्था" असा एकूण जगाचा तोंडावळा होत जाणार आहे. चतुरंग

संजय अभ्यंकर 01/02/2008 - 00:18
मी मांडलेल्या मुद्दांना वर अनेकांनी प्रतिक्रिया व्यक्त केल्या. त्या बद्दल आभार. १) "तुमच्या सध्याच्या कामातून तुम्हाला आनंद आणि समाधान मिळते का हे त्याहीपेक्षा जास्त महत्वाचे आहे!" "आपल्याला आवडणारे काम, जे व्यवस्थित जगण्यासाठी पुरेसा पैसा देते, ते मनापासून करणे महत्त्वाचे. एकीकडे प्रगतीच्या वाटाही धुंडाळव्यात पण त्या आपल्या मूळ पिंडापासून फार दूर नेणार्‍या नसाव्यात, हे श्रेयस्कर." सुनीलजीं व चतुरंगजी नी मांडलेले हे मुद्दे अतिशय महत्वाचे आहेत. केवळ पैशासाठी काम न करता ते आपला छंद म्हणुन करावे. मला आवडलेल्या क्षेत्रात मी काम सुरु केले, तेव्हा अनेक वर्षे माझा पगार माझ्या वर्ग मित्रांपेक्षा कमी होता. परंतु आवडीच्या क्षेत्रात (Machine Tools) मध्ये काम करीत राहिलो, तसेच ह्या क्षेत्रातील जमतील तेव्हडि उपक्षेत्रे शिकत राहीलो (आणी शिकत राहीन). ह्या मुळे ह्या क्षेत्रातील विशिष्ट गुणवत्ता मी मिळवु शकलो आणी ह्या क्षेत्रात उच्च दर्जाचे उत्पन्न मिळवू लागलो. २) मिराशीजींनी मांडलेला मुद्दा: आय.टि. क्षेत्रातील खोगीर भरती तसेच आय. टि. वाल्यांची उधळ्पट्टि आपण सर्वत्र पहात आहोत. ह्या मंडळींना भविष्याचे भान नाही. मी नागपाड्या सारख्या मुस्लिम भागात राहून हे पाहीले आहे. मुलगा आखातात गेला की, काल पर्यंत हाता- तोंडाशी गाठ असलेले लोक जो खर्च करित, त्याने आजुबाजुचा समाज दीपून जात असे, पण हे फार काळ चालू शकले नाही. काळाने त्यांना जमिनीवर आणले. कारण, भारतियांपेक्षा स्वस्त मजूरवर्ग अरबांना बांगलादेश, फिलीपाईन्स, नेपाळ, श्रीलंका इ. देशातुन उपलब्ध झाल्या वर तिथले पगार बरेच खाली आले. अलिकडे आमच्या कं. तला एक तंत्रज्ञ जर्मनीहून परतताना, त्याच्या शेजारी एका अमेरिकन कं. तला मानव संसाधन (H.R. Dept.) अधिकारि बसला होता. तो भारतात सॉफ्टवेअर इं. शोधणार होता. परंतु ते केवळ भारतात शिकलेले आणी नेपाळि, बांगलादेशी नागरिकत्व असलेलेच असावेत ही त्याच्या कं.निची अट होती. जेणेकरुन त्यांचा दर्जा भारतियां इतकाच असेल पण ते भारतियांपेक्षा कमी पगारावर काम करतील. व्यापारीवृत्तीच्या अमेरिकनांना स्वस्त माल कोठे मिळतो हे बरोबर कळते. भारतीय सॉफ्टवेअर इं. कीती काळ आजचा पगार टिकवू शकतिल? ३) केशवसुमारांनी म्हटल्या प्रमाणे, भारतात श्रीमंत भासणारा अनिवासी सॉफ्टवेअर इं. अमेरिकेतला मध्यम वर्गिय असतो. भारतात केवळ तो, तसा भासतो. उच्च उत्पन्न मिळवणारे भारतिय सॉ. इं. फार थोडे आहेत. ४) गिरणी कामगारांच्या विषयी प्राजु ने सुरु केलेल्या चर्चेत मी लिहिले आहे की ज्याने ज्याने शक्य होइल तसे बहुविध कौशल्ये मिळवावित. ही काळाची गरज आहे. जॅक वेल्श ने आपल्या दोन पुस्तकात (Straight From The Gut, Winning) सातत्याने बदलांना तयार रहाण्याचा व बदल आत्मसात करण्याचा सल्ला दिला आहे - "क्षितिजा वर बदल दिसु लागताच त्या साठी सज्ज व्हा" ("Always be on the Radar"). धन्यवाद! संजय अभ्यंकर smabhyan.blogspot.com

हेम 03/02/2011 - 19:53
भारतात श्रीमंत भासणारा अनिवासी सॉफ्टवेअर इं. अमेरिकेतला मध्यम वर्गिय असतो. भारतात केवळ तो, तसा भासतो. उच्च उत्पन्न मिळवणारे भारतिय सॉ. इं. फार थोडे आहेत. -मुळ लेखांत तुलना भारतातीलच इतर क्षेत्रांत आणि आयटी क्षेत्रांत अशी दिसतेय. अमेरिका आणि भारतातील नव्हे!! - शनीवार-रविवार हक्काच्या सुट्ट्या असतात तरी..!!! मेकॅ. इं.ना विचारा....प्रॉडक्शन टार्गेट, यांव..त्यांव..सुटीच्या दिवशीही कामावर.. कामाची वेळ आयटी सारखीच.. जाण्याची वेळ पक्की असते..(कधी तर आधीच..), पण येण्याची नाय..! तात्पर्य - आयटीयन्सपेक्षा जास्त तास खपूनही पगाराची तफावत ...तिथे जल्ला खुपतां! जाता जाता...-खुर्च्यातील काम नि शॉपफ्लोअरवरील कामगारांबरोबर काम हाही फरक आहेच...तवा उगा बोम नगो!!

वडिल 03/02/2011 - 22:50
बहुतेक "थ्री इडियटस" मधिल रान्चो नी असेच काहि सांगितले असे वाटले. ह्या चर्चे वरुन एका ओळखिच्या इसमा ची आठवण झाली.... हा इसम आय आय टि मधुन इ. इन्जिनीयरींग करुन .. अमेरीकेतील नामांकित युनिवर्सिटित फेलोशिप घेवुन आला. काहि महिन्यात फोर्ट्रान व सि प्रोग्रामर ( १९९९) म्हणुन जॉब मिळवला. वाय टु के च्या काळात प्रचंड डॉलरस कमवुन कंपनी काढली. ती कंपनी विकुन २००४ साली एच आर कंन्सल्ट्ंन्सी फर्म काढली . २००६ मधे रिअल इस्टेट एजंट म्हणुन मल्टि मिलेनियर झाला. २००८ साली सर्व काहि विकुन भारतात (मुलांचे शिक्षण चांगले व्हावे) म्ह्णुन गेला. भारतात आता हा इसम पुस्तके लिहिणे, कविता लिहिणे असे काहि करतो. धंदा म्हणुन ह्याने भविष्य सांगणे सुरु केले आहे व एक वेबसाइट हि काढली आहे असे ऐकिवात आहे.. पुढे काय करेल काहि सांगता येत नाहि. धन्य असे रान्चो ! बदलाला सामोरे जाणे म्हणजेच यश !

अप्पा जोगळेकर 05/02/2011 - 16:01
मान्य जास्त पैसा मिळतो म्हणून आम्ही इतरा॑पेक्षा अ॑मळ जास्तच चैन करतो असहमत. अशी अनेक क्षेत्रे आहेत की जिथे याहून जास्त पैसे मिळतात. पोटापुरते पैसे मिळतात हे मान्य. बर॑, ते रोज रोज नवे नवे codes लिहून अन् असलेल्या॑वर डोक॑ आपटून वेड लागायची वेळ येते. deadlines असतात त्या वेगळ्याच. हे रिलेटिव्ह असू शकतं. म्हणजे एकदासगळ्याच गोष्टी ** वर मारायच्या ठरवलं की मग कसली आल्येय चिंता ? आमची स्पेशल आजारपण॑ सोईस्कररित्या नजेरेआड का होतात? अपचन, पित्त इ.इ चिल्लर तर नेहमीचेच, त्याबरोबरीने depression, high BP, heart problems, anxiety वगैरे प्रकार आमच्यासाठीच खास बनवल्यासारखे, डोळ्या॑वर हळू हळू वाढत्या भि॑गाचा दागिना तर हवाच. असेल कदाचित. पण कंपन्या सहसा जिम्नॅशियम, स्विमिंग टँक इ. आरोग्यवर्धक सुविधाही पुरवतात. - कामाचा तिटकारा असलेला उडाणटप्पू

स्वाती राजेश 31/01/2008 - 16:12
अगदी माझ्या मनातील भावना लिहिल्या आहेत. या गोष्टीचा कोणी विचारच करत नाही कि प्रत्येक नाण्याला दोन बाजू असतात. उत्तम लेखन केले आहे. बाकीची प्रतिक्रीया नंतर लिहिन.

मनिष 31/01/2008 - 16:21
खरा बेसुमार पैसा हा बिझनेस मधे आहे, नोकरीत नाही. करोडोंचे बंगले, मालमत्ता ही नोकरीपेशा माणसांमधे अभावानेच बघायला मिळते. पण नोकरी मधे सर्वात lucrative क्षेत्रांमधे software हे नक्कीच आहे; इतर नोकरीपेशा माणसांना बघितले की आपण software वाले किती सुखी आहोत असे वाटते. हेच काही software वाले मात्र ८-१० लाख वर्षाला मिळत असतांनाही "फार कमी आहे" म्हणून गळे काढतात तेंव्हा वाटते कि ह्यांना जरा बाकीच्या नोकरीपेशा लोकांचे आयुष्य जगायला सांगावे - जमिनीवर येतील जरा.

संजय अभ्यंकर 31/01/2008 - 21:15
ह्या प्रकारचे आयुष्य केवळ आय. टि. वालेच नव्हे तर असंख्य व्यवसायातले लोक जगतात. आर्थर हेलीने लिहिलेली Airport, Wheels, The Final Diagnosis, Hotel इ. पुस्तके विविध व्यवसायांतील ताण-तणाव दाखवतात. उपहारगृहात काम करणारे, सकाळी ६-७ वा. पासुन रात्री ११ वा. पर्यंत राबतात. वाहन निर्मिती, सतत प्रक्रिया (Continuos Processing - औषधे, रसायने निर्मिती इ.) उद्योगात काम करणारे तंत्रज्ञ, टॅक्सी चालक अशी भली मोठी यादी येथे देता येइल. या पैकी काही उद्योगांत, आय. टी. इतकीच बौद्धिक कसरत व ताण तणाव असतात. परंतु उपरोल्लेखित कामे करणार्‍यांचे उत्पन्न आणी आय. टि. तले उत्पन्न सारखे नाही. आय.टि. वाल्यांना टपलि मारण्यामागे एक वैषम्य दडले आहे, की आमचेही काम तितकेच त्रासदायक असताना उत्पन्नात तफावत का? परंतु हा काळाचा महिमा आहे, त्यामुळे कोणीही वैषम्य वाटुन घेउ नये. एके काळि, दुबईत काम करणारा गवंडी, एका तंत्रज्ञापेक्षा जास्त उत्पन्न मिळवित असे. आय. टि. वाल्यां बद्दल असुया, वैषम्य न बाळगता मान खाली घालुन आपापले काम करण्यात शहाणपण आहे. मासिक उत्पन्नापेक्षा वार्षिक उत्पन्न वाढ जास्त महत्वाची आहे. काळानेच सिद्ध केले आहे की असे, भरमसाठ पगार देणारे व्यवसाय कालांतराने त्या वेगाने पगारवाढ देउ शकत नाहीत. आज दुबईची ओढ कारागिरांतही दिसुन येत नाही. संजय अभ्यंकर smabhyan.blogspot.com

सुनील 31/01/2008 - 21:21
मासिक उत्पन्नापेक्षा वार्षिक उत्पन्न वाढ जास्त महत्वाची आहे. तुमच्या सध्याच्या कामातून तुम्हाला आनंद आणि समाधान मिळते का हे त्याहीपेक्षा जास्त महत्वाचे आहे! तुमच्या बाकी प्रतिसादाशी सहमत. (आय टी हमाल) सुनील Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

प्रकाश घाटपांडे 31/01/2008 - 21:49
एकाच पटावर सोंगट्या आरंभीला एका स्थानात असतात. प्रत्येकाला डाव खेळण्याची म्हणजे फासे टाकण्याची संधी समान असते . कुणाला शिडी मिळते तर कुणाला साप. कधी शिडी तर कधी साप. या खेळात जो शेवटपर्यंत जातो तो यशस्वी. संभवनीयतेचे नियम व कर्तुत्व याचा कुठे संबंध पोहोचतो? एखाद्या पदासाठी स्पर्धेतून दहा उमेदवार गुणवंत व लायक आहेत. निवड एकाचीच करायची आहे. कुठला निकष लावणार? एक निवडला म्हणजे बाकीचे अपात्र टरतात काय?( जे लायक आहेत पण स्पर्धेतच उतरले नाहित हा भाग पुन्हा वेगळा) अच्युत गोडबोले म्हणतात कि आय टी वाले म्हणजे हुषार हा अनेक लोकांचा गैरसमज आहे. आय टी सेक्टर मुळे आलेली विषमता ( हे एकमेव कारण नसले तरी महत्वाचा घटक आहे) ही दुर करण्या साठी याच क्षेत्रातील लोकांनी पुढाकार घेतला पाहिजे नाहीतर ही विषमता आपल्याला जगु देणार नाही. प्रकाश घाटपांडे

चतुरंग 31/01/2008 - 21:48
तुमचे कामाचे स्वरुप आणि त्याचा आर्थिक मोबदला ह्यातील तफावत ही जगात सगळीकडेच दिसते. आणि ती काळाप्रमाणे बदलत असते. सध्या आय्.टी. चा जमाना आहे. पण सगळ्यांनी तिकडेच जाऊन कसे चालेल, कारण पुन्हा मागणी - पुरवठा हा तोलही सांभाळायला हवा. फक्त "गाढवकाम + खूप पैसा" हे समीकरण आणि "खूप मनाजोगे काम + अगदी तुटपुंजी कमाई" हे दोन्ही अंतिमतः तोट्याचेच असते! पहिल्या प्रकारात तुम्ही मानसिक आणि भावनिक पातळीवर पोखरून निघता आणि तुमच्या आत्मविश्वासाला हळूहळू तडे जातात. ते पैशाने काहीकाळ झाकले जातातही पण नंतर त्याचे रुपांतर निराशेत व्हायची शक्यता बळावते. दुसर्‍या प्रकारात तुम्ही मानसिक आणि भावनिक पातळीवर सुरुवातीला आनंदी असता पण "परिस्थितीचे चटके" तुम्हाला व्यवहाराकडे नेतात त्याने तुमचा आत्मविश्वास ढासळू शकतो आणि शेवटी निराशा! तेव्हा तुलना न करता, आपल्याला आवडणारे काम, जे व्यवस्थित जगण्यासाठी पुरेसा पैसा देते, ते मनापासून करणे महत्त्वाचे. एकीकडे प्रगतीच्या वाटाही धुंडाळव्यात पण त्या आपल्या मूळ पिंडापासून फार दूर नेणार्‍या नसाव्यात, हे श्रेयस्कर. चतुरंग

प्रकाश घाटपांडे 31/01/2008 - 21:53
तेव्हा तुलना न करता, आपल्याला आवडणारे काम, जे व्यवस्थित जगण्यासाठी पुरेसा पैसा देते, ते मनापासून करणे महत्त्वाचे. एकीकडे प्रगतीच्या वाटाही धुंडाळव्यात पण त्या आपल्या मूळ पिंडापासून फार दूर नेणार्‍या नसाव्यात, हे श्रेयस्कर>> चतुरंगजी आपण अत्यंत समर्पक बोललात. प्रकाश घाटपांडे

llपुण्याचे पेशवेll 31/01/2008 - 21:54
मी पण सुदैवी (किंवा दुर्दैवी ) असा एक आय्.टी. वालाच आहे. I.T. वाल्याना सर्वसाधारण कोणीही टप्पल मारायचे एक महत्वाचे कारण म्हणजे I.T. च्या तेजीमुळे या क्षेत्रात झालेली खोगीर भरती. आणि या लोकानी मिळणार्‍या पैशाची केलेली मुक्त उधळ्पट्टी यामुळे I.T. वाल्यांच्या नशिबी भाववाढीला कारण ठरलेली मूर्ख माणसे ही बिरूद मिरवण्याची वेळ आली आहे. I.T. वाल्याना मिळणार्‍या शिव्यांच्या मागे इतर क्षेत्रातील लोकांची झालेली आर्थिक कुचंबणा(भाववाढीमुळे झालेली) हेच प्रमुख कारण वाटते. एक उदाहरण इथे द्यावेसे वाटते. मार्केटींग या क्षेत्रात काम करणारा माझा एक मित्र जो M.B.A. करून त्या क्षेत्रात उतरला. तोही दिवसभर भरपूर काम करतो . बराचसा वेळ वितरकाना भेटण्यात, नविन भागात वितरक नेमण्यात, विक्रीचे किमान लक्ष्य साध्य करण्यात तो व्यस्त असतो. पण इतके काम करूनही त्याला मिळणारा पगार मात्र माझ्यापेक्षा कमीच आहे. वास्तविक पाहता एखादा नविन वितरक नेमणे त्याला व्यवस्थित प्रस्थापित करून देणे, त्याच्याकडून विक्रीच्या उद्दीष्टाचे पालन करून घेणे हे एक कसब आहे. तसे बघायला गेले तर त्याच्याकडे उत्तम बोलणे, मिळणार्‍या निधीचा योग्य वापर करणे(हा निधी म्हणजे पगार नव्हे तर कंपनी कडून मिळणारा जाहीरात आणि इतर गोष्टीसाठीचा निधी), विक्रीची बहुविध उद्दीष्टे साध्य करणे अशी माझ्याकडे नसलेली अनेक कसबे(skills) आहेत. पण इतके असूनही पगार कमी. पुण्यात चांगल्या भागात घर घ्यायची क्षमता नाही. अशी एक ना दोन अनेक कारणे आहेत. आणि आपल्या क्षेत्रातल्या लोकांनी अविचारी पणाने चालवलेली पैशाची उधळपट्टी याला कारणीभूत आहे असे मला वाटते. पुण्याचे पेशवे

केशवसुमार 31/01/2008 - 22:27
हे नेहमी तुम्हाला काय येते पेक्षा इतरांना काय येत नाही जे तुम्हाला येते ह्याच्या प्रमाणात मिळतात.. हे प्रमाण कमी जास्त मागणी आणि तुटवडा ह्या तत्वावर आवलंबून असते.. आय.टी. मध्ये पगार जास्त असण्याला कारण भारतीय रुपया आणि परदेशी चलना मधील तफावत हे आहे.. भारता बाहेर राहताना आम्हाला जो पगार मिळतो तो इथल्या स्थानिक लोकांच्या तुलनेत कमीच असतो.. इथे ही आम्ही मध्यम वर्गीच.पण जेव्हा त्याला भारतीय रुपयात बदलण्यात येते तेव्हा ते भारतीय पगारांच्या मानाने खूप जास्त वाटत. श्रमाच्या विषम प्रमाणात पैसे इतर ही क्षेत्रात मिळतात (उदा. चित्रपट / शेअर बाजार इ.) पण त्या मधे आसणार्‍या लोकांची संख्या कमी असल्या मुळे त्या विषयी जास्त बोलले जात नाही.. आय्.टी मधे आलेल्या मध्यमवर्गाचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे ते एकदम डोळ्यात आले आहे इतकेच.. बाकी संजय अभ्यंकरांशी सहमत.. आज आय्.टी. आहे उद्या दुसरे काही असेल.. ( आय्.टी आणि नॉन आय्.टी मधे काम केलेला) केशवसुमार.

बेसनलाडू 01/02/2008 - 00:51
हे नेहमी तुम्हाला काय येते पेक्षा इतरांना काय येत नाही जे तुम्हाला येते ह्याच्या प्रमाणात मिळतात.. हे प्रमाण कमी जास्त मागणी आणि तुटवडा ह्या तत्वावर आवलंबून असते.. आय.टी. मध्ये पगार जास्त असण्याला कारण भारतीय रुपया आणि परदेशी चलना मधील तफावत हे आहे.. श्रमाच्या विषम प्रमाणात पैसे इतर ही क्षेत्रात मिळतात (उदा. चित्रपट / शेअर बाजार इ.) पण त्या मधे आसणार्‍या लोकांची संख्या कमी असल्या मुळे त्या विषयी जास्त बोलले जात नाही.. आय्.टी मधे आलेल्या मध्यमवर्गाचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे ते एकदम डोळ्यात आले आहे इतकेच.. --- सहमत आहे. भारता बाहेर राहताना आम्हाला जो पगार मिळतो तो इथल्या स्थानिक लोकांच्या तुलनेत कमीच असतो.. इथे ही आम्ही मध्यम वर्गीच.पण जेव्हा त्याला भारतीय रुपयात बदलण्यात येते तेव्हा ते भारतीय पगारांच्या मानाने खूप जास्त वाटत. --- हे भारताबाहेर काम करण्याबरोबरच पूर्ण वेळ कर्मचारी म्हणून काम करणे की कंत्राटी कर्मचारी म्हणून काम करणे, यावरही अवलंबून आहे. कंत्राटी कर्मचार्‍यांचे वेतन तुलनेने कमी असते. तीच गोष्ट अल्प मुदतीकरता भारताबाहेर जाऊन काम करणार्‍यांची. भारतातील वेतनाच्या तुलनेत मात्र उपरोल्लेखित कोणत्याही प्रकारच्या कर्मचार्‍याचे वेतन जास्तच. बाकी संजय अभ्यंकरांशी सहमत.. आज आय्.टी. आहे उद्या दुसरे काही असेल.. --- असहमत. आय टी ला पर्याय नाही, हे वास्तव स्वीकारायला हवे. खरे तर आय टी इतर व्यवसायक्षेत्रांचेही अविभाज्य अंग बनले आहे. फक्त या व्यवसायक्षेत्राची संतृप्तता आणि या व इतर क्षेत्रात मिळणार्‍या वेतनातील तफावत याबाबत सकारात्मक उपाययोजना करता आल्यास उत्तम. (विश्लेषक)बेसनलाडू

सुनील 01/02/2008 - 01:04
आय टी ला पर्याय नाही, हे वास्तव स्वीकारायला हवे आय टी ला पर्याय नाही हे मान्य. परंतु आय टी सेवादाता म्हणून भारताला / भारतीयांना तर पर्याय आहे? आणि तोच तर मुद्दा आहे! (आय टी हमाल) सुनील Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

बेसनलाडू 01/02/2008 - 03:52
सेवादाता म्हणून उपलब्ध असलेले पर्याय लक्षात घेता निर्मात्याच्या भूमिकेत शिरणे किती महत्त्वाचे, हे आपल्याला कळत नाही, अशातला भाग नाही; त्यावर आपण कृती करत नाही. आणि असे उपलब्ध इतर पर्याय स्वीकारणे निर्मात्यांसाठी कसे फायद्याचे नाही, या विचारात मश्गूल राहून भारतीय सेवादाते आपल्याच पायावर कुर्‍हाड मारून घेणार नाहीत ना, याची भीती वाटते. सध्याच्या घडीला तरी लॅटिन अमेरिका आणि अतिपूर्वेकडील पर्याय भाषेच्या अडचणीमुळे तसेच युरोपातील पर्याय युरो डॉलरच्या तुलनेत उजवा असल्याने, भारतीयांच्या तुलनेत तितकेसे फायद्याचे नाहीत, असेच दिसते. त्यामुळे सध्यातरी भारतीय सेवादात्यांशिवाय इतर पर्यायांचा कुणी विचार करेलसे दिसत नाही. आणि कुणी तसा करायच्या आधीच निर्माता-सेवादाता अशी दुहेरी भूमिका वठवणे इष्ट! (निर्माता)बेसनलाडू

चतुरंग 01/02/2008 - 04:03
नॉलेज टेक्नॉलॉजी (के.टी) मधे ही आपला ठसा उमटवायला आपण सुरुवात करायला हवी. पाश्चात्य देशांमधल्या एकंदर व्यवस्थेमधली सुसूत्रता लक्षात घेता आपण फार काळ गाफील राहिलो तर पुन्हा आपण गुलाम होऊ. "ज्ञानाधीष्ठित अर्थव्यवस्था" असा एकूण जगाचा तोंडावळा होत जाणार आहे. चतुरंग

संजय अभ्यंकर 01/02/2008 - 00:18
मी मांडलेल्या मुद्दांना वर अनेकांनी प्रतिक्रिया व्यक्त केल्या. त्या बद्दल आभार. १) "तुमच्या सध्याच्या कामातून तुम्हाला आनंद आणि समाधान मिळते का हे त्याहीपेक्षा जास्त महत्वाचे आहे!" "आपल्याला आवडणारे काम, जे व्यवस्थित जगण्यासाठी पुरेसा पैसा देते, ते मनापासून करणे महत्त्वाचे. एकीकडे प्रगतीच्या वाटाही धुंडाळव्यात पण त्या आपल्या मूळ पिंडापासून फार दूर नेणार्‍या नसाव्यात, हे श्रेयस्कर." सुनीलजीं व चतुरंगजी नी मांडलेले हे मुद्दे अतिशय महत्वाचे आहेत. केवळ पैशासाठी काम न करता ते आपला छंद म्हणुन करावे. मला आवडलेल्या क्षेत्रात मी काम सुरु केले, तेव्हा अनेक वर्षे माझा पगार माझ्या वर्ग मित्रांपेक्षा कमी होता. परंतु आवडीच्या क्षेत्रात (Machine Tools) मध्ये काम करीत राहिलो, तसेच ह्या क्षेत्रातील जमतील तेव्हडि उपक्षेत्रे शिकत राहीलो (आणी शिकत राहीन). ह्या मुळे ह्या क्षेत्रातील विशिष्ट गुणवत्ता मी मिळवु शकलो आणी ह्या क्षेत्रात उच्च दर्जाचे उत्पन्न मिळवू लागलो. २) मिराशीजींनी मांडलेला मुद्दा: आय.टि. क्षेत्रातील खोगीर भरती तसेच आय. टि. वाल्यांची उधळ्पट्टि आपण सर्वत्र पहात आहोत. ह्या मंडळींना भविष्याचे भान नाही. मी नागपाड्या सारख्या मुस्लिम भागात राहून हे पाहीले आहे. मुलगा आखातात गेला की, काल पर्यंत हाता- तोंडाशी गाठ असलेले लोक जो खर्च करित, त्याने आजुबाजुचा समाज दीपून जात असे, पण हे फार काळ चालू शकले नाही. काळाने त्यांना जमिनीवर आणले. कारण, भारतियांपेक्षा स्वस्त मजूरवर्ग अरबांना बांगलादेश, फिलीपाईन्स, नेपाळ, श्रीलंका इ. देशातुन उपलब्ध झाल्या वर तिथले पगार बरेच खाली आले. अलिकडे आमच्या कं. तला एक तंत्रज्ञ जर्मनीहून परतताना, त्याच्या शेजारी एका अमेरिकन कं. तला मानव संसाधन (H.R. Dept.) अधिकारि बसला होता. तो भारतात सॉफ्टवेअर इं. शोधणार होता. परंतु ते केवळ भारतात शिकलेले आणी नेपाळि, बांगलादेशी नागरिकत्व असलेलेच असावेत ही त्याच्या कं.निची अट होती. जेणेकरुन त्यांचा दर्जा भारतियां इतकाच असेल पण ते भारतियांपेक्षा कमी पगारावर काम करतील. व्यापारीवृत्तीच्या अमेरिकनांना स्वस्त माल कोठे मिळतो हे बरोबर कळते. भारतीय सॉफ्टवेअर इं. कीती काळ आजचा पगार टिकवू शकतिल? ३) केशवसुमारांनी म्हटल्या प्रमाणे, भारतात श्रीमंत भासणारा अनिवासी सॉफ्टवेअर इं. अमेरिकेतला मध्यम वर्गिय असतो. भारतात केवळ तो, तसा भासतो. उच्च उत्पन्न मिळवणारे भारतिय सॉ. इं. फार थोडे आहेत. ४) गिरणी कामगारांच्या विषयी प्राजु ने सुरु केलेल्या चर्चेत मी लिहिले आहे की ज्याने ज्याने शक्य होइल तसे बहुविध कौशल्ये मिळवावित. ही काळाची गरज आहे. जॅक वेल्श ने आपल्या दोन पुस्तकात (Straight From The Gut, Winning) सातत्याने बदलांना तयार रहाण्याचा व बदल आत्मसात करण्याचा सल्ला दिला आहे - "क्षितिजा वर बदल दिसु लागताच त्या साठी सज्ज व्हा" ("Always be on the Radar"). धन्यवाद! संजय अभ्यंकर smabhyan.blogspot.com

हेम 03/02/2011 - 19:53
भारतात श्रीमंत भासणारा अनिवासी सॉफ्टवेअर इं. अमेरिकेतला मध्यम वर्गिय असतो. भारतात केवळ तो, तसा भासतो. उच्च उत्पन्न मिळवणारे भारतिय सॉ. इं. फार थोडे आहेत. -मुळ लेखांत तुलना भारतातीलच इतर क्षेत्रांत आणि आयटी क्षेत्रांत अशी दिसतेय. अमेरिका आणि भारतातील नव्हे!! - शनीवार-रविवार हक्काच्या सुट्ट्या असतात तरी..!!! मेकॅ. इं.ना विचारा....प्रॉडक्शन टार्गेट, यांव..त्यांव..सुटीच्या दिवशीही कामावर.. कामाची वेळ आयटी सारखीच.. जाण्याची वेळ पक्की असते..(कधी तर आधीच..), पण येण्याची नाय..! तात्पर्य - आयटीयन्सपेक्षा जास्त तास खपूनही पगाराची तफावत ...तिथे जल्ला खुपतां! जाता जाता...-खुर्च्यातील काम नि शॉपफ्लोअरवरील कामगारांबरोबर काम हाही फरक आहेच...तवा उगा बोम नगो!!

वडिल 03/02/2011 - 22:50
बहुतेक "थ्री इडियटस" मधिल रान्चो नी असेच काहि सांगितले असे वाटले. ह्या चर्चे वरुन एका ओळखिच्या इसमा ची आठवण झाली.... हा इसम आय आय टि मधुन इ. इन्जिनीयरींग करुन .. अमेरीकेतील नामांकित युनिवर्सिटित फेलोशिप घेवुन आला. काहि महिन्यात फोर्ट्रान व सि प्रोग्रामर ( १९९९) म्हणुन जॉब मिळवला. वाय टु के च्या काळात प्रचंड डॉलरस कमवुन कंपनी काढली. ती कंपनी विकुन २००४ साली एच आर कंन्सल्ट्ंन्सी फर्म काढली . २००६ मधे रिअल इस्टेट एजंट म्हणुन मल्टि मिलेनियर झाला. २००८ साली सर्व काहि विकुन भारतात (मुलांचे शिक्षण चांगले व्हावे) म्ह्णुन गेला. भारतात आता हा इसम पुस्तके लिहिणे, कविता लिहिणे असे काहि करतो. धंदा म्हणुन ह्याने भविष्य सांगणे सुरु केले आहे व एक वेबसाइट हि काढली आहे असे ऐकिवात आहे.. पुढे काय करेल काहि सांगता येत नाहि. धन्य असे रान्चो ! बदलाला सामोरे जाणे म्हणजेच यश !

अप्पा जोगळेकर 05/02/2011 - 16:01
मान्य जास्त पैसा मिळतो म्हणून आम्ही इतरा॑पेक्षा अ॑मळ जास्तच चैन करतो असहमत. अशी अनेक क्षेत्रे आहेत की जिथे याहून जास्त पैसे मिळतात. पोटापुरते पैसे मिळतात हे मान्य. बर॑, ते रोज रोज नवे नवे codes लिहून अन् असलेल्या॑वर डोक॑ आपटून वेड लागायची वेळ येते. deadlines असतात त्या वेगळ्याच. हे रिलेटिव्ह असू शकतं. म्हणजे एकदासगळ्याच गोष्टी ** वर मारायच्या ठरवलं की मग कसली आल्येय चिंता ? आमची स्पेशल आजारपण॑ सोईस्कररित्या नजेरेआड का होतात? अपचन, पित्त इ.इ चिल्लर तर नेहमीचेच, त्याबरोबरीने depression, high BP, heart problems, anxiety वगैरे प्रकार आमच्यासाठीच खास बनवल्यासारखे, डोळ्या॑वर हळू हळू वाढत्या भि॑गाचा दागिना तर हवाच. असेल कदाचित. पण कंपन्या सहसा जिम्नॅशियम, स्विमिंग टँक इ. आरोग्यवर्धक सुविधाही पुरवतात. - कामाचा तिटकारा असलेला उडाणटप्पू
येथेच, दूसर्‍या एका लेखात मा॑डलेल्या एका मतामुळे (कोणिही यावे, अन् अनिवासीया॑ना टपली मारून जावे..) बर्‍याच दिवसा॑पासून माझ्या मनात खदखदणार्‍या "कोणिही यावे अन् आय.टी. प्रोफेशनल्सना टपली मारून जावे" अस॑ का बर॑? ह्या प्रश्नावर येथे चर्चा करावीशी वाटली म्हणून हा खटाटोप. "तू काय बाबा, सॉफ्ट्वेअर क॑पनीत आहेस, तुम्हाला काय पैशाला कमी?" "खोर्‍यानी पैसा ओढतात साले, चार पैसे जास्त लावले त्या॑ना तर कुठे बिघडल॑?" "तुमची काय बुवा, मजा आहे !
Subscribe to