मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

कणेकरसाहेब.... तुमनेच हमको बिघडव्या !

जे.पी.मॉर्गन ·

आम्हीही त्या आचरटपणाच्या इमारतीच्या बेसमेंटांच्या एका कोपऱ्यातल्या बिळातले... जौदे... यानिमित्ताने कणेकरांना आणि कणेकरी फॅन्सना शुभेच्छा! Sandy

बोलघेवडा 04/06/2018 - 18:49
काय अभ्यास!! काय अभ्यास!!! शाळेत कशाला जायला पाहिजे तुम्हाला!! एवढा प्रदीर्घ लेख लिहिलात त्यात माला सिन्हाच्या आंघोळीविषयी काही लिहलं नाहीत तुम्ही!! :)

सुबोध खरे 04/06/2018 - 19:50
कणेकर सुरुवातीला आवडत असत कालांतराने त्यांचे लिखाण एकसुरी झाले म्हणून वाचणे सोडून दिले मध्येच कधीतरी आता कसे लिहितात म्हणून काही वेळेस वाचून पहिले पण "हा हन्त" आता कंटाळ्वाणेच( तेच तेच) लिहितात असे मत आहे)

In reply to by सुबोध खरे

पण "हा हन्त" आता कंटाळ्वाणेच( तेच तेच) लिहितात असे मत आहे) सहमत. कणेकरांना ऐकणे म्हणजे एक प्रकारची शिक्षाच असते.

In reply to by सुबोध खरे

भंकस बाबा 12/06/2018 - 15:56
लक्ष्या बेर्डे आणि अशोक सराफ ही जोड़ी सिनेमात असली की धमाल येणार अशी आमची अटकळ असायची , पण नंतर जो चहाटळपणा यांनी चालवला तेव्हा मात्र आत्ता बास अशी बोलायची वेळ आली

नाखु 04/06/2018 - 21:01
कणेकर सामान्य वाचकांना टिकाऊ लेखक वाटत नसतील पण टाकाऊ नक्कीच नाहीत काही पुस्तके वाचलेला नाखु बाकी त्यांचं सामनात एक सदर येत असे ते वाचायचो बुवा नित वाचक नाखु

वरुण मोहिते 04/06/2018 - 21:44
कधी खूप वाचून त्यांचे एकसूरी वाटतात ते. पण ठीक आहे. डॉक्टर कणेकरांचा मुलगा म्हणून आत्मचरित्रात प्रामाणिक लिखाण केलंय. दीर्घायुष्य लाभो .

एस 05/06/2018 - 00:29
कणेकर बरे लिहितात कधीमधी. क्रिकेटपेक्षा सिनेमावर लिहिलेलं अंमळ जास्त सुसह्य असतं. सुरुवाती-सुरुवातीला कणेकरी लिखाण वाचायला मजा यायची हेही तितकंच खरं. कणेकरांना अजून किमान पंचवीस धावा करण्यासाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा. पंचाहत्तर मारलेत. हा हा म्हणता म्हणता शतक लावतील बोर्डावर. आपला विश्वास आहे. बादवे लेख आवडला.

मस्त लेख! मी पण पंखा आहे कणेकरांचा. सध्या सामनामधे सदर चालू आहे त्यांचं. त्यांच्या पुस्तकांचं अर्धशतक होत आलंय. वयाचं शतकही नक्कीच पूर्ण करतील. मनापासून शुभेच्छा.

कंजूस 05/06/2018 - 15:46
विनोद जाडेभरडेपातळहलकेवात्रट सगळेच हसवतात पण सांगणाय्राचं वयही पहावं लागतं. त्यावेळी जे ज्योक मारले तेच आता अपेक्षित नाही. वाचनालयाचा एक कोपरा कणेकरी नक्कीच राहिल.

पुंबा 05/06/2018 - 18:07
भोवताल रूक्ष, रखरखीत, उदास(समाजवाद्यांच्या थोबाडासारखं) असताना कणेकरी शिडकावा बरा वाटतो. लोकप्रभेतील मेतकूटमधले सगळे लेख आवडतात.

फेरफटका 06/06/2018 - 18:40
"त्यांचे “मी”पणाचे लेखन नाही आवडत बुवा." - सहमत. क्रिकेट / सिनेमा ह्या विषयावरचं लिखाण आवडतं. पण 'मी पणा', 'कट्टा-जोक्स', 'दुसर्याची टवाळी' वगैरे सुरू झालं की कंटाळा येतो. विनोदी नाही वाटत किंवा अदरवाइज व्हॅल्यू अ‍ॅड पण नाही वाटत.

आम्हीही त्या आचरटपणाच्या इमारतीच्या बेसमेंटांच्या एका कोपऱ्यातल्या बिळातले... जौदे... यानिमित्ताने कणेकरांना आणि कणेकरी फॅन्सना शुभेच्छा! Sandy

बोलघेवडा 04/06/2018 - 18:49
काय अभ्यास!! काय अभ्यास!!! शाळेत कशाला जायला पाहिजे तुम्हाला!! एवढा प्रदीर्घ लेख लिहिलात त्यात माला सिन्हाच्या आंघोळीविषयी काही लिहलं नाहीत तुम्ही!! :)

सुबोध खरे 04/06/2018 - 19:50
कणेकर सुरुवातीला आवडत असत कालांतराने त्यांचे लिखाण एकसुरी झाले म्हणून वाचणे सोडून दिले मध्येच कधीतरी आता कसे लिहितात म्हणून काही वेळेस वाचून पहिले पण "हा हन्त" आता कंटाळ्वाणेच( तेच तेच) लिहितात असे मत आहे)

In reply to by सुबोध खरे

पण "हा हन्त" आता कंटाळ्वाणेच( तेच तेच) लिहितात असे मत आहे) सहमत. कणेकरांना ऐकणे म्हणजे एक प्रकारची शिक्षाच असते.

In reply to by सुबोध खरे

भंकस बाबा 12/06/2018 - 15:56
लक्ष्या बेर्डे आणि अशोक सराफ ही जोड़ी सिनेमात असली की धमाल येणार अशी आमची अटकळ असायची , पण नंतर जो चहाटळपणा यांनी चालवला तेव्हा मात्र आत्ता बास अशी बोलायची वेळ आली

नाखु 04/06/2018 - 21:01
कणेकर सामान्य वाचकांना टिकाऊ लेखक वाटत नसतील पण टाकाऊ नक्कीच नाहीत काही पुस्तके वाचलेला नाखु बाकी त्यांचं सामनात एक सदर येत असे ते वाचायचो बुवा नित वाचक नाखु

वरुण मोहिते 04/06/2018 - 21:44
कधी खूप वाचून त्यांचे एकसूरी वाटतात ते. पण ठीक आहे. डॉक्टर कणेकरांचा मुलगा म्हणून आत्मचरित्रात प्रामाणिक लिखाण केलंय. दीर्घायुष्य लाभो .

एस 05/06/2018 - 00:29
कणेकर बरे लिहितात कधीमधी. क्रिकेटपेक्षा सिनेमावर लिहिलेलं अंमळ जास्त सुसह्य असतं. सुरुवाती-सुरुवातीला कणेकरी लिखाण वाचायला मजा यायची हेही तितकंच खरं. कणेकरांना अजून किमान पंचवीस धावा करण्यासाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा. पंचाहत्तर मारलेत. हा हा म्हणता म्हणता शतक लावतील बोर्डावर. आपला विश्वास आहे. बादवे लेख आवडला.

मस्त लेख! मी पण पंखा आहे कणेकरांचा. सध्या सामनामधे सदर चालू आहे त्यांचं. त्यांच्या पुस्तकांचं अर्धशतक होत आलंय. वयाचं शतकही नक्कीच पूर्ण करतील. मनापासून शुभेच्छा.

कंजूस 05/06/2018 - 15:46
विनोद जाडेभरडेपातळहलकेवात्रट सगळेच हसवतात पण सांगणाय्राचं वयही पहावं लागतं. त्यावेळी जे ज्योक मारले तेच आता अपेक्षित नाही. वाचनालयाचा एक कोपरा कणेकरी नक्कीच राहिल.

पुंबा 05/06/2018 - 18:07
भोवताल रूक्ष, रखरखीत, उदास(समाजवाद्यांच्या थोबाडासारखं) असताना कणेकरी शिडकावा बरा वाटतो. लोकप्रभेतील मेतकूटमधले सगळे लेख आवडतात.

फेरफटका 06/06/2018 - 18:40
"त्यांचे “मी”पणाचे लेखन नाही आवडत बुवा." - सहमत. क्रिकेट / सिनेमा ह्या विषयावरचं लिखाण आवडतं. पण 'मी पणा', 'कट्टा-जोक्स', 'दुसर्याची टवाळी' वगैरे सुरू झालं की कंटाळा येतो. विनोदी नाही वाटत किंवा अदरवाइज व्हॅल्यू अ‍ॅड पण नाही वाटत.
वो क्या है.... हमारे लहानपणी... जर वेळ मिळ्या कि पुस्तक वाचनेका... वेळ मिळ्या कि पुस्तक वाचनेका. ऐसा. लेकिन... मगर (येस्स्स्स.. दोन्हीही).. उन दिवसोंमें पुस्तकोंमे जरा वरण भात जैसा लिखाण होता था. मला नक्की काय म्हणायचंय ते तुमच्यासारख्या interpretative analytical in-depth reporting करणार्‍या माणसाला एरवीच कळालं असेल. आमचं बालपण - आम्ही टिळक, आगरकर, सावरकर, आंबेडकर, फुले नाही... पण आम्ही पुण्याचे असल्यामुळे आम्ही टोणगेपण किंवा कार्टेपण वगैरे पार करून डायरेक्ट बालपणाला क्वालिफाय होतो. तर आमचं बालपण गेलं पुण्याच्या पेठांमधे. आमचा पुस्तकांचा खुराक म्हणजे पु.लं, द.मा. मिरासदार, भा.रा.

सामान्य माणसाचा सिनेमा

मकरंद घोडके ·

साध्या सरळ हिरोवर लिहीलेला साधा सरळ लेख. आवडला. आत्ता जी पिढी ४०-५० च्या आसपास आहे त्यांनी अक्षरशः हेच आयुष्य जगले आहे. आत्ता आत्ता विचार , परिस्थिती थोडीफार बदलत आहे. स्वतःचा , जोडीदाराचा विचार करीत आहेत.

साध्या सरळ हिरोवर लिहीलेला साधा सरळ लेख. आवडला. आत्ता जी पिढी ४०-५० च्या आसपास आहे त्यांनी अक्षरशः हेच आयुष्य जगले आहे. आत्ता आत्ता विचार , परिस्थिती थोडीफार बदलत आहे. स्वतःचा , जोडीदाराचा विचार करीत आहेत.
सिनेमा म्हटलं की सगळं कसं वेगळ्याच दुनियेतलं दिसू लागतं आणि आपण त्यात रमून जातो. काही निखळ मनोरंजन म्हणून तर काहीजण स्वतःला रिलेट करता आलं त्यातून म्हणून तर काहीजण सोशल रिऍकशन म्हणून या माध्यमाकडे आकर्षित होत असतात. पण मेड फॉर इच आदर, पराकोटीचा संघर्ष , कुणीतरी शोधलेली वेगळी वाट,शॉकिंग/ सुखासीन/दुःखदायक द एन्ड च्या संकल्पना या खरंतर फक्त सिनेमा साठीच योग्य आहेत अशी माझी ठाम समजूत होऊ लागली आहे. दोन तासात ज्या गोष्टीचा उरक उरकायचा आहे त्यातल्या घटना कशा धारदार टोकदार आणि वेगवान असतात.

स्वैपाकघरातून पत्रे २

शिव कन्या ·

गवि 25/05/2018 - 13:48
इडली नेमकी कोणत्या फॅक्टरमुळे लुसलुशीत होते आणि कोणत्या फॅक्टरमुळे दगडी होते हेच अद्याप कळलेलं नाही. बाकी तामिळनाडु (इंटेरियर) येथील इडली सांबार हा एक अद्वितीय खाद्यप्रकार आहे. सर्वत्र मिळणारं उडुपी इडली सांबार हे त्यापुढे "शिरसि मा लिख, मा लिख, मा लिख" आहे.

In reply to by गवि

ईडली साठी उडीद आणि तांदुळ भिजवताना त्यात थोडे (मुठभर) पोहे घाला. बघा फरक पडेल. दुसरे म्हणजे तांदुळाऐवजी रवा वापरुन बघा.

सविता००१ 27/05/2018 - 09:13
४:१ या प्रमाणात चांगल्या प्रतीचाच तांदूळ (उकडा नसला तरी चालेल) आणि उडीद डाळ ८ तास वेगवेगळी भिजवून किंचित रवाळ वाटून त्यात मीठ घालून ७-८ तास आंबवलं पीठ की मग ते सुरेख फुगतं. त्याला अजिबात न हलवता एका कडेने डावाने पीठ इडली पात्रात घातलं तर सोडा, तेल, पोहे असं काहीही न घालता उत्तम आणि अतिशय हलक्या अशा मऊ स्पन्जी इडल्या होतात. यात चांगल्या प्रतीचाच तांदूळ हे अति महत्त्वाचं आहे. माझ्या तमिळ मैत्रिणीने दिलेला आणि मी अनुभवत असलेला सल्ला.

In reply to by गवि

शिव कन्या 08/06/2018 - 11:35
तमिळ मैत्रिणीचा आणखी एक सल्ला .. उडीद डाळ बारीक वाटताना त्यात आदल्या दिवशीच्या भाताचा एक गोळाही बारीक करून घालायचा. मी करून पाहिले, मस्त होते. फारसे कष्ट पडत नाहीत.

In reply to by शिव कन्या

स्मिता. 30/06/2018 - 15:30
उडिद डाळ, तांदूळ, थोडे मेथीदाणे भरपूर वेळ (12 तास) भिजवून मग वाटतांना त्यात शिळा भात घातल्यास इडल्या मऊ लुसलुशीत होतात असा स्वानुभव आहे.

गवि 25/05/2018 - 13:48
इडली नेमकी कोणत्या फॅक्टरमुळे लुसलुशीत होते आणि कोणत्या फॅक्टरमुळे दगडी होते हेच अद्याप कळलेलं नाही. बाकी तामिळनाडु (इंटेरियर) येथील इडली सांबार हा एक अद्वितीय खाद्यप्रकार आहे. सर्वत्र मिळणारं उडुपी इडली सांबार हे त्यापुढे "शिरसि मा लिख, मा लिख, मा लिख" आहे.

In reply to by गवि

ईडली साठी उडीद आणि तांदुळ भिजवताना त्यात थोडे (मुठभर) पोहे घाला. बघा फरक पडेल. दुसरे म्हणजे तांदुळाऐवजी रवा वापरुन बघा.

सविता००१ 27/05/2018 - 09:13
४:१ या प्रमाणात चांगल्या प्रतीचाच तांदूळ (उकडा नसला तरी चालेल) आणि उडीद डाळ ८ तास वेगवेगळी भिजवून किंचित रवाळ वाटून त्यात मीठ घालून ७-८ तास आंबवलं पीठ की मग ते सुरेख फुगतं. त्याला अजिबात न हलवता एका कडेने डावाने पीठ इडली पात्रात घातलं तर सोडा, तेल, पोहे असं काहीही न घालता उत्तम आणि अतिशय हलक्या अशा मऊ स्पन्जी इडल्या होतात. यात चांगल्या प्रतीचाच तांदूळ हे अति महत्त्वाचं आहे. माझ्या तमिळ मैत्रिणीने दिलेला आणि मी अनुभवत असलेला सल्ला.

In reply to by गवि

शिव कन्या 08/06/2018 - 11:35
तमिळ मैत्रिणीचा आणखी एक सल्ला .. उडीद डाळ बारीक वाटताना त्यात आदल्या दिवशीच्या भाताचा एक गोळाही बारीक करून घालायचा. मी करून पाहिले, मस्त होते. फारसे कष्ट पडत नाहीत.

In reply to by शिव कन्या

स्मिता. 30/06/2018 - 15:30
उडिद डाळ, तांदूळ, थोडे मेथीदाणे भरपूर वेळ (12 तास) भिजवून मग वाटतांना त्यात शिळा भात घातल्यास इडल्या मऊ लुसलुशीत होतात असा स्वानुभव आहे.
प्रिय अन्नपूर्णा, जसे शहरात अपार्टमेंट, तसे किचनमध्ये आम्ही. एकावरएक चार, पाच, सहा किंवा आणखी कितीही मजली. तुझ्या choice प्रमाणे. घरातील माणसांच्या संख्येवर लोक माझी खरेदी करतात. तुझ्या घरात आमचे सहा मजले आहेत. पण तू त्यातलेही एक दोन काढून ठेवतेस. म्हणतेस, ‘घरात इतकी कमी माणसे, कशाला सगळे मजले चढवत बसा?’ मग आमच्यातला वरचा मजला काढून ठेवतेस किंवा रिकामा तरी ठेवतेस. मग उरलेल्या सगळ्यांना कुकरमध्ये बसवतेस. आम्ही सहसा बाहेर येतो, ते सुट्टीच्या दिवशी. तो दिवस आमच्या outing चा.

स्वैपाकघरातून पत्रे १

शिव कन्या ·

In reply to by प्राची अश्विनी

शिव कन्या 19/05/2018 - 13:28
होय, ही पत्रमालिका आहे. आपल्या स्वैपाकघरातील विविध भांडी अन्नपूर्णेला पत्र लिहितात, अशी ही एकंदर कल्पना आहे. ही पत्रे, फेसबुकला माझ्या wall वर होती, आणि 'न लिहिलेली पत्रे' या फेसबुक पेज साठीही ही दिली होती. आपल्या चौफेर वाचनाला आणखी शुभेच्छा.

फुटूवाला 19/05/2018 - 18:21
छान लेख आहे !! विळी - स्वयंपाकघरातली ईळी - कडब्याच्या पेंढ्या कापायची आणि विळत - चाबकाच्या तुटाटीला वसन काढायला वापरायची.

चित्रगुप्त 21/05/2018 - 07:00
छान. पुढील भागात आणखी कोण कोण येणार याची प्रतिक्षा आहे. विळीला 'पावशी' पण म्हणतात (बहुतेक अमरावतीकडील भागात). ..

In reply to by प्राची अश्विनी

शिव कन्या 19/05/2018 - 13:28
होय, ही पत्रमालिका आहे. आपल्या स्वैपाकघरातील विविध भांडी अन्नपूर्णेला पत्र लिहितात, अशी ही एकंदर कल्पना आहे. ही पत्रे, फेसबुकला माझ्या wall वर होती, आणि 'न लिहिलेली पत्रे' या फेसबुक पेज साठीही ही दिली होती. आपल्या चौफेर वाचनाला आणखी शुभेच्छा.

फुटूवाला 19/05/2018 - 18:21
छान लेख आहे !! विळी - स्वयंपाकघरातली ईळी - कडब्याच्या पेंढ्या कापायची आणि विळत - चाबकाच्या तुटाटीला वसन काढायला वापरायची.

चित्रगुप्त 21/05/2018 - 07:00
छान. पुढील भागात आणखी कोण कोण येणार याची प्रतिक्षा आहे. विळीला 'पावशी' पण म्हणतात (बहुतेक अमरावतीकडील भागात). ..
अन्नपूर्णा, (तुझी सासू असती, तर तिला प्रिय म्हणाले असते... असो.) आज म्हटलं तुला लिहावंच. अगं, जी कामं मी एकटी करायची, ती करण्यासाठी तू हा केवढा महागाचा सुऱ्यांचा सेट घेऊन आलीस! छोटी, मध्यम, मोठी. एक हे कापायला, एक ते चिरायला, एक बारीक बारीक तुकडे करायला! कम्माल आहे बाई तुम्हा आत्ताच्या बायांची! आमच्या जमान्यात अस्सं नव्हतं हो! एकदा का तुझ्या सासूने मला एका मांडीखाली घेतलं कि सगळं सगळं चिरून व्हायचं! खोबरं खोवून, मिरची बारीक चिरून, कांदा तर पाहिजे तसल्या आकारात, मऊ टोमाटो, वाळलेल्या खोबऱ्याचे अवघड तुकडे, झालंच तर गूळसुद्धा चिरून व्हायचा पुरणासाठी!

ग्रामीणांचे लग्नसोहळे (भाग:एक)

डॉ. सुधीर राजाराम देवरे ·

वकील साहेब 16/05/2018 - 19:49
बेळी म्हणजे काय? मांडवाचा बांबू का ? माठनी ? आमच्याकडे माथनी म्हणतात बुवा. आणि आरबोर म्हणजे काय ? मांडवाच्या बांबूला नवीन माथनी बांधून त्यात पाणी भरून ठेवण्याचे काय कारण असावे बरे ?

In reply to by वकील साहेब

बेळी म्हणजे मांडवाचा बांबूच. बांबूऐवजी लाकडाचा खांब सुध्दा असतात.माठणी आणि माथणी एकच. आर म्हणजे रुई नावाची वनस्पती.पाणी शुभ असते. ते जमीनीत पाझरत असते. आणि जमीनीतून सृजन होते.

वकील साहेब 16/05/2018 - 19:49
बेळी म्हणजे काय? मांडवाचा बांबू का ? माठनी ? आमच्याकडे माथनी म्हणतात बुवा. आणि आरबोर म्हणजे काय ? मांडवाच्या बांबूला नवीन माथनी बांधून त्यात पाणी भरून ठेवण्याचे काय कारण असावे बरे ?

In reply to by वकील साहेब

बेळी म्हणजे मांडवाचा बांबूच. बांबूऐवजी लाकडाचा खांब सुध्दा असतात.माठणी आणि माथणी एकच. आर म्हणजे रुई नावाची वनस्पती.पाणी शुभ असते. ते जमीनीत पाझरत असते. आणि जमीनीतून सृजन होते.
- डॉ. सुधीर रा. देवरे आधी ‍तीन दिवसांचा लग्न समारंभ व्हायचा. तो आज दोन दिवसांवर आला. लग्नाची तारीख धरली की आधी सर्व भाऊबंद बस्त्याचा दिवस नक्की करायचे. भाऊबंदांना गोळा करून तालुक्याच्या गावी मोठ्या कापडाच्या दुकानात बस्त्याला जायचं. बस्ता म्हणजे नवरा नवरीसाठी घेतले जाणारे नवे कपडे. या बस्त्यात पहिल्यांदा फडकी नावाचं कापड खरेदी करायची परंपरा होती. ती आता नामशेष झाली आहे. बाकी बस्त्यात वराला दोन पोषाखांचे कापड, नवरीला पाच साड्या, परकर, झंपरचे कापड, वरमायांसाठी लुगडे, सुख्यासाठी कापड, टॉवेल, उपरणे – टोप्या आदी कापडे बस्त्यात असायचे. पूर्वी गावात तीन दिवसांचे लग्न असायचे.

अभिनंदन! अभिनंदन! अभिनंदन!

अभ्या.. ·

चित्रगुप्त 12/05/2018 - 22:30
त्रिवार अभिनंदन आणि कोटि कोटि प्रणिपात बिपिनपंत. हे पुस्तक वाचण्याची तीव्र इच्छा आहे. (चित्र दिसत नाहीये अभ्याश्री)

नाखु 13/05/2018 - 00:05
बिकाशेट बिकांना भेटलेला एक सामान्य सदस्य (नाखु मिपाकर)

गामा पैलवान 13/05/2018 - 12:45
भाषाप्रभू बिकांचं मी अभिनंदन करणं म्हणजे सशाने हत्तीचं अभिनंदन करणं होय. तरीपण करतो. -गा.पै.

बिकासेठ, अभिनंदन....! बिकासेठ म्हणजे लै मोठा माणूस. आपलं नशीब असं की यांचा सहवास लाभलाय. धन्स मिपा. अवांतर : अभ्या लेका माझं नाव मोठ-मोठ्या लोकात घुसायडाची काय पण गरज नव्हती. अरे मिपावर बडी बड़ी हस्तियाँ आहेत. बसल्यावर सॉरी भेटल्यावर बोलूच. -दिलीप बिरुटे (साधा मास्तर ) -दिलीप बिरुटे

बिपिनदांचे मनापासून अभिनंदन , बरं बाटत असं काही वाचल की... पण त्यांच्याबद्दल एक तक्रार सुध्दा आहे, आजकाल ते इकडे जरा कमीच येतात, मिपावरची माया अशी पातळ करु नका बिकासेठ पैजारबुवा,

‘Speaking Peace: Women's Voices from Kashmir’ या उर्वशी बुटालिया यांनी मूळ इंग्रजीमध्ये संपादित केलेल्या पुस्तकाचा बिपीन कार्यकर्ते यांनी ‘हे शांततेचे बोलणे : काश्मिरी स्त्रियांचा आवाज’ या नावानं केलेला मराठी मराठी अनुवाद नुकताच प्रकाशित झाला आहे. मनोविकास प्रकाशनातर्फे प्रकाशित झालेले हे पुस्तक ‘भारतीय लेखिका’ या मालिकेतील नवीन पुस्तक आहे. या पुस्तकाला बुटालिया यांनी लिहिलेल्या दीर्घ प्रस्तावनेचा हा संपादित अंश...

समीरसूर 06/07/2018 - 13:16
त्रिवार अभिनंदन, काका! आपलं नाव मोठं आहेच; ते उत्तरोत्तर अधिक मोठे होत राहो या सदिच्छा!! :-) पुस्तक नक्की वाचणार. समीर

चित्रगुप्त 12/05/2018 - 22:30
त्रिवार अभिनंदन आणि कोटि कोटि प्रणिपात बिपिनपंत. हे पुस्तक वाचण्याची तीव्र इच्छा आहे. (चित्र दिसत नाहीये अभ्याश्री)

नाखु 13/05/2018 - 00:05
बिकाशेट बिकांना भेटलेला एक सामान्य सदस्य (नाखु मिपाकर)

गामा पैलवान 13/05/2018 - 12:45
भाषाप्रभू बिकांचं मी अभिनंदन करणं म्हणजे सशाने हत्तीचं अभिनंदन करणं होय. तरीपण करतो. -गा.पै.

बिकासेठ, अभिनंदन....! बिकासेठ म्हणजे लै मोठा माणूस. आपलं नशीब असं की यांचा सहवास लाभलाय. धन्स मिपा. अवांतर : अभ्या लेका माझं नाव मोठ-मोठ्या लोकात घुसायडाची काय पण गरज नव्हती. अरे मिपावर बडी बड़ी हस्तियाँ आहेत. बसल्यावर सॉरी भेटल्यावर बोलूच. -दिलीप बिरुटे (साधा मास्तर ) -दिलीप बिरुटे

बिपिनदांचे मनापासून अभिनंदन , बरं बाटत असं काही वाचल की... पण त्यांच्याबद्दल एक तक्रार सुध्दा आहे, आजकाल ते इकडे जरा कमीच येतात, मिपावरची माया अशी पातळ करु नका बिकासेठ पैजारबुवा,

‘Speaking Peace: Women's Voices from Kashmir’ या उर्वशी बुटालिया यांनी मूळ इंग्रजीमध्ये संपादित केलेल्या पुस्तकाचा बिपीन कार्यकर्ते यांनी ‘हे शांततेचे बोलणे : काश्मिरी स्त्रियांचा आवाज’ या नावानं केलेला मराठी मराठी अनुवाद नुकताच प्रकाशित झाला आहे. मनोविकास प्रकाशनातर्फे प्रकाशित झालेले हे पुस्तक ‘भारतीय लेखिका’ या मालिकेतील नवीन पुस्तक आहे. या पुस्तकाला बुटालिया यांनी लिहिलेल्या दीर्घ प्रस्तावनेचा हा संपादित अंश...

समीरसूर 06/07/2018 - 13:16
त्रिवार अभिनंदन, काका! आपलं नाव मोठं आहेच; ते उत्तरोत्तर अधिक मोठे होत राहो या सदिच्छा!! :-) पुस्तक नक्की वाचणार. समीर
मंडळी नमस्कार, नमस्कार म्हणजे काय त्रिवार दंडवत नमस्कार हो, कारण मिपावर आल्या दिवसापासून बघतूया. एकेक सुपरस्टार हायेत राव हितं. आपले मिपाकर म्हणून नाते जुळत जातंया आणि अचानक कळतंया हे माणूस लै वल्ली है. इथं आपल्यासारखा मिपाकर म्हनून वावरतंय पन असली दुनियेत लैच नाव कमवून हाये. ज्या गोष्टी उगा आपण पेपरात बिपरात वाचतांव, टीव्हीवर बघताव ती माणसे चक्क मिपावर हायेत आपल्या संगं. मला तर कवाबवा असंबी वाटतंय की आपन लैच चिल्लर हाय राव. पण मिपाकरांनी अशा अटकेपार रवलेल्या झेंड्याचे कवतिक तर असणारच ना भौ. एकतर आपलं माणूस असतंय. आपलं मराठी माणूस.

फुलांचा फोटो

शिव कन्या ·

अनिंद्य 11/05/2018 - 11:04
@ शिवकन्या, हळुवार, ओघवतं आणि सौष्ठवपूर्ण लेखन. न जानें क्यों ये पढ़ते हुए कहीं दूर से अख्तरी बेगम के स्वर कानों में घुलते-पिघलते से लगे.... अनिंद्य

शाली 11/05/2018 - 11:28
वाह! सुरेखच! लेखनशैली तर भारीच! तुमचे ईतर लिखानही वाचायला घेतोय.

In reply to by शाली

शिव कन्या 11/05/2018 - 12:43
माझ्या इतर लेखनाने तुमचा अपेक्षाभंग होणार नाही, ही आशा. वाचत असल्या बद्दल धन्यवाद.

अभ्या.. 11/05/2018 - 11:30
ओहहहह, फार दिवसांनी असे वाचायला मिळाले. थँक्स शिवकन्या.

In reply to by अभ्या..

शिव कन्या 11/05/2018 - 12:45
तुमच्या सारख्या कलावंताची दाद या कथेला मिळाली, यात सगळं आलं. मनोहर तुमच्या पर्यंत पोहचला, समाधान वाटले. धन्यवाद.

नीलकांत 11/05/2018 - 13:21
अतिशय तलम लिहीलं आहे. लेखन खिळवून ठेवतं. सुंदर कथा. आवडली. - नीलकांत

In reply to by अनन्त्_यात्री

शिव कन्या 11/05/2018 - 18:41
मलाही लिहिताना हे जाणवले. पण ते गालबोटा इतके वाटत असेल, तर परत विचार केला जाईल. पुनर्लेखन करताना, काही सुधारणा करता येईल का ते नक्की पाहीन. उत्तम वाचन. प्रांजळ अभिप्रायाबद्दल धन्यवाद.

नाखु 11/05/2018 - 19:11
आणि अव्यक्त दोन्ही आवडलं गुमराह मधील ,"वो अफसाना "हेच कडव तंतोतंत लागू पडते वाचकांची पत्रेवाला नाखु

खिलजि 11/05/2018 - 19:49
असं आठवणींना साथ देणारं अचानक कुणीतरी भेटतं अन मग इथं पुढं आलेलं आयुष्य परत मनाला भूतकाळात रेटतं लिखाणात तो वेग, ती गहनता अशीच कायम आहे हीच तर तुमची ताई , खरं गम्मत आहे मस्तंय लेख शिवकन्या ताई आणि त्यातील अपूर्णता हा त्याचा आत्मा आहे . मला आवर्जून यावर व्यक्त व्हावंस वाटलं म्हणून अभिप्राय देत आहे . पुलेशु सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

राही 14/05/2018 - 20:05
कुठे कुणाच्या जुळल्या गाठी त्या झुकल्या सुमनाची गाथा स्मृती अजूनही गाती! अपरिमित अपुरेपणा हेच तर मानवाचे जगणे. कथा आवडली. फोटोग्राफी हा विषय चित्राच्या वॉशसारखा घेऊन एक सुंदर प्रेमकथा मराठीत लिहिली गेली आहे. अनंत सामंताची 'ओश्तोरीज'. कॅमेरा, लेन्स आणि भोवतालची जीवसृष्टी यांचं एक तरल नातं त्यांत उलगडलं आहे. अर्थात ओश्तोरीज आणि या कथेचे पोत आणि मध्यवर्ती सूत्र अगदीच वेगळे, पण या कथेने जुनी आठवण जागी केली.

In reply to by राही

शिव कन्या 15/05/2018 - 21:18
नाही, अनंत सामंत यांची 'ओश्तोरीज' नाही वाचली. आता वाचणार. रसिकतेने वाचन केलेत, आवडले. धन्यवाद.

मिसळपाव 14/05/2018 - 20:34
शिवकन्या, फार छान लेखन आहे हे. परवा एक परिच्छेद वाचून थांबलो. माझा अंदाज होता त्याप्रमाणेच झालं. दोन दिवसानी वेळ काढून, निवांतपणे घुटके घेत चहा प्यावा तशी वाचली. व्वा! असं लेखन हवं - शब्द वाचताना डोळ्यांपुढे दृष्य उलगडत गेलं पाहिजे. मला वाटतं 'एक माणूस मिशी काढून' तुमचीच आहे ना? त्यानंतर दोन-तीन पोस्टस् वाचली होती. आता "अधली-मधली छान टपोरी, फुले नेमकी होती हुकली" असं झालं आहे का बघतो! तुम्ही अनिल बर्वेंची पुस्तकं वाचली आहेत का? नसल्यास 'स्टडफार्म' पासून सुरुवात करा. त्यानंतर 'डोंगर म्हातारा झाला', 'थँक्यू मिस्टर ग्लाड', 'अकरा कोटी गॅलन पाणी' पण वाचा हे मला सांगायला लागणार नाही :-). त्यांचं नाव घेतलं कारण छोट्या-छोट्या वाक्यातनं नेमका आशय सांगणं ही त्यांची हातोटी मला या तुमच्या कथेत जाणवली. टिपः माझा आयडी 'मिसळपाव' असला, मिपाच्या बाल्यावस्थेत तत्कालीन चालकांच्या संमतीने घेतलेला, तरी मी एक सामान्य सभासद आहे. या आयडीचा आणि या संस्थळाच्या चालकांचा / संपादकांचा काहीही संबंध नाही.

In reply to by मिसळपाव

शिव कन्या 15/05/2018 - 21:15
सविस्तर प्रतिक्रियेबद्दल धन्यवाद. 'एक माणूस मिशी काढून' माझीच. अनिल बर्वे यांचे ''थँक्यू मिस्टर ग्लाड', आणि 'बेगम बर्वे' वाचलेय. पण बाकीची आता वाचणार. पुस्तके सुचवल्या बद्दल आभार. कथेच्या प्रकृती नुसार वाक्ये येत जातात मनात.

सविता००१ 15/05/2018 - 17:17
आधी फेसबुक वर वाचून प्रतिक्रिया दिलीच होती तुला. तरीपण परत... खूप खूप हळवं आणि कातर करून टाकणारं लेखन असतं तुझं.. फार छान

शिव कन्या 15/05/2018 - 21:19
धन्यवाद. सविता ताई, दोनदा वाचून, दोनदा प्रतिक्रिया लिहिलीत, माझ्यासाठी फार मोलाचे आहे हे. परत एकदा आभार. :-)

अनिंद्य 11/05/2018 - 11:04
@ शिवकन्या, हळुवार, ओघवतं आणि सौष्ठवपूर्ण लेखन. न जानें क्यों ये पढ़ते हुए कहीं दूर से अख्तरी बेगम के स्वर कानों में घुलते-पिघलते से लगे.... अनिंद्य

शाली 11/05/2018 - 11:28
वाह! सुरेखच! लेखनशैली तर भारीच! तुमचे ईतर लिखानही वाचायला घेतोय.

In reply to by शाली

शिव कन्या 11/05/2018 - 12:43
माझ्या इतर लेखनाने तुमचा अपेक्षाभंग होणार नाही, ही आशा. वाचत असल्या बद्दल धन्यवाद.

अभ्या.. 11/05/2018 - 11:30
ओहहहह, फार दिवसांनी असे वाचायला मिळाले. थँक्स शिवकन्या.

In reply to by अभ्या..

शिव कन्या 11/05/2018 - 12:45
तुमच्या सारख्या कलावंताची दाद या कथेला मिळाली, यात सगळं आलं. मनोहर तुमच्या पर्यंत पोहचला, समाधान वाटले. धन्यवाद.

नीलकांत 11/05/2018 - 13:21
अतिशय तलम लिहीलं आहे. लेखन खिळवून ठेवतं. सुंदर कथा. आवडली. - नीलकांत

In reply to by अनन्त्_यात्री

शिव कन्या 11/05/2018 - 18:41
मलाही लिहिताना हे जाणवले. पण ते गालबोटा इतके वाटत असेल, तर परत विचार केला जाईल. पुनर्लेखन करताना, काही सुधारणा करता येईल का ते नक्की पाहीन. उत्तम वाचन. प्रांजळ अभिप्रायाबद्दल धन्यवाद.

नाखु 11/05/2018 - 19:11
आणि अव्यक्त दोन्ही आवडलं गुमराह मधील ,"वो अफसाना "हेच कडव तंतोतंत लागू पडते वाचकांची पत्रेवाला नाखु

खिलजि 11/05/2018 - 19:49
असं आठवणींना साथ देणारं अचानक कुणीतरी भेटतं अन मग इथं पुढं आलेलं आयुष्य परत मनाला भूतकाळात रेटतं लिखाणात तो वेग, ती गहनता अशीच कायम आहे हीच तर तुमची ताई , खरं गम्मत आहे मस्तंय लेख शिवकन्या ताई आणि त्यातील अपूर्णता हा त्याचा आत्मा आहे . मला आवर्जून यावर व्यक्त व्हावंस वाटलं म्हणून अभिप्राय देत आहे . पुलेशु सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

राही 14/05/2018 - 20:05
कुठे कुणाच्या जुळल्या गाठी त्या झुकल्या सुमनाची गाथा स्मृती अजूनही गाती! अपरिमित अपुरेपणा हेच तर मानवाचे जगणे. कथा आवडली. फोटोग्राफी हा विषय चित्राच्या वॉशसारखा घेऊन एक सुंदर प्रेमकथा मराठीत लिहिली गेली आहे. अनंत सामंताची 'ओश्तोरीज'. कॅमेरा, लेन्स आणि भोवतालची जीवसृष्टी यांचं एक तरल नातं त्यांत उलगडलं आहे. अर्थात ओश्तोरीज आणि या कथेचे पोत आणि मध्यवर्ती सूत्र अगदीच वेगळे, पण या कथेने जुनी आठवण जागी केली.

In reply to by राही

शिव कन्या 15/05/2018 - 21:18
नाही, अनंत सामंत यांची 'ओश्तोरीज' नाही वाचली. आता वाचणार. रसिकतेने वाचन केलेत, आवडले. धन्यवाद.

मिसळपाव 14/05/2018 - 20:34
शिवकन्या, फार छान लेखन आहे हे. परवा एक परिच्छेद वाचून थांबलो. माझा अंदाज होता त्याप्रमाणेच झालं. दोन दिवसानी वेळ काढून, निवांतपणे घुटके घेत चहा प्यावा तशी वाचली. व्वा! असं लेखन हवं - शब्द वाचताना डोळ्यांपुढे दृष्य उलगडत गेलं पाहिजे. मला वाटतं 'एक माणूस मिशी काढून' तुमचीच आहे ना? त्यानंतर दोन-तीन पोस्टस् वाचली होती. आता "अधली-मधली छान टपोरी, फुले नेमकी होती हुकली" असं झालं आहे का बघतो! तुम्ही अनिल बर्वेंची पुस्तकं वाचली आहेत का? नसल्यास 'स्टडफार्म' पासून सुरुवात करा. त्यानंतर 'डोंगर म्हातारा झाला', 'थँक्यू मिस्टर ग्लाड', 'अकरा कोटी गॅलन पाणी' पण वाचा हे मला सांगायला लागणार नाही :-). त्यांचं नाव घेतलं कारण छोट्या-छोट्या वाक्यातनं नेमका आशय सांगणं ही त्यांची हातोटी मला या तुमच्या कथेत जाणवली. टिपः माझा आयडी 'मिसळपाव' असला, मिपाच्या बाल्यावस्थेत तत्कालीन चालकांच्या संमतीने घेतलेला, तरी मी एक सामान्य सभासद आहे. या आयडीचा आणि या संस्थळाच्या चालकांचा / संपादकांचा काहीही संबंध नाही.

In reply to by मिसळपाव

शिव कन्या 15/05/2018 - 21:15
सविस्तर प्रतिक्रियेबद्दल धन्यवाद. 'एक माणूस मिशी काढून' माझीच. अनिल बर्वे यांचे ''थँक्यू मिस्टर ग्लाड', आणि 'बेगम बर्वे' वाचलेय. पण बाकीची आता वाचणार. पुस्तके सुचवल्या बद्दल आभार. कथेच्या प्रकृती नुसार वाक्ये येत जातात मनात.

सविता००१ 15/05/2018 - 17:17
आधी फेसबुक वर वाचून प्रतिक्रिया दिलीच होती तुला. तरीपण परत... खूप खूप हळवं आणि कातर करून टाकणारं लेखन असतं तुझं.. फार छान

शिव कन्या 15/05/2018 - 21:19
धन्यवाद. सविता ताई, दोनदा वाचून, दोनदा प्रतिक्रिया लिहिलीत, माझ्यासाठी फार मोलाचे आहे हे. परत एकदा आभार. :-)
‘ती आज येईल, तेव्हा तिला सांगेन,’ मनोहर कॅमेऱ्याची लेन्स पुसता पुसता स्वतःशीच म्हणाला. ‘तिला कळत नसेल, असं नाही, पण तिच्या लक्षात आलं नसेल. आपल्यातरी कुठं लक्षात आलेलं आधी!?’ सोनेरी फ्रेममधून त्याने बाहेर नजर टाकली. पाचगणीचा table land सकाळच्या कोवळ्या उन्हात फार लोभस दिसत होता. आज या batchला घेऊन जायचं होतं. आधी या मैदानावरून एक चक्कर, मग दऱ्याखोऱ्यात , जंगलात .....निसर्गाची प्रत्येक फ्रेम सुंदर, कशाचेही फोटो काढा! .... अठरा मुलंमुली, वेगवेगळ्या राज्यातून आलेल्या. आज तिसरा, उद्या शेवटचा दिवस. उद्या संध्याकाळी सगळे पांगतील. पुन्हा गाठ पडतील, न पडतील.... मनोहरला हे नवे नव्हते.

ग्रामीण करमणूक-मनोरंजन

डॉ. सुधीर राजाराम देवरे ·

पावसाळ्यात ओल्या जमिनीत जोरात सळई खुपसणे, ह्या खेळास शिगरुपी म्हणतात. भोवाडा तर आज नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे. भोवाडा म्हणजे काय?

पावसाळ्यात ओल्या जमिनीत जोरात सळई खुपसणे, ह्या खेळास शिगरुपी म्हणतात. भोवाडा तर आज नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे. भोवाडा म्हणजे काय?
- डॉ. सुधीर रा. देवरे उत्तर महाराष्ट्र ग्रामीण वासियांची करमणूकीची साधनंही इतर गावांप्रमाणे पारंपरिक होती. अनेक लोकपरंपरा सादर करत आणि त्यांचा आस्वाद घेत गाववासी आपली करमणूक करून घेत असत.

सत्वर

शिव कन्या ·
सत्वर ये तू निघोनी आता निबीड अरण्यी कंटक वाटा हे अंतर आता पाश म्हणू कि नाश जीवाचा करिल ऐसा तुझ्या रुपाचा तीर्थघटाचा जन्मजान्हवी, श्वास मिटावा नकोच आता वियोग असा कि दो तीरांचे वा हिमालयाचे बंध तोडूनी पाश टाकूनी माझे उरले संचित आता तुझ्या रुपाशी मिळून जावे जिथून आले हासत खेळत तिथेच माझे असणे नसणे... इतकेच होवो पुण्यसलीले, तुझ्या तटाशी भंजन व्हावे भस्मचिता अन् बंधमोक्षही उरू नये ते काही काही.... सत्वर ये तू निघोनी आता निबीड अरण्यी कंटक वाटा.... शिवकन्या

आत्मताडनाची कविता.....

शिव कन्या ·
आत्मताडनाची कविता लिहू नये... यात होते असे, कि आत्मा सोडून बाकी सगळे दुखावतात यात काय हशील आहे, सांग! काय कामाची असली कविता? माणूस जोडत नाही, ती कविता नाही ही घे चिकन बिर्याणी, तुला सांगतो, कविता म्हणजे बिर्याणी मसालेदार, स्वादिष्ट! बोन प्लेट तयार ठेवायची होय, होय... तसेच होते.. आत्मताडनाच्या कविता शेवटी बोनप्लेट मध्येच पडतात... मी म्हणतो, मुळात कशाला करून घ्यायचे आत्मताडन? कशाला? तुझे आज काय, तर स्वतःच स्वतःचे अपहरण उद्या काय तर स्वतः च स्वतः चा तुरुंग बांधायचा... कशासाठी म्हणतो मी?