मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

पुर्वग्रह-आनंदाला ग्रहण

सागरसाथी ·

चौथा कोनाडा 01/03/2022 - 16:58
एका ठिकाणी त्या लघुपटाबद्दल आणि अंजली किर्तने यांच्याबद्दल अगदी वाईट टिका केलेली वाचायला मिळाली, अगदी ट्रोलर्सची भाषा वापरलेली दिसली आणि सगळा उत्साह मावळून गेला, मन एका क्षणात दुषित झाले.
मने, हे काही दिवसांनी विसरून जाशील, ही टीका पुसट होत जाईल, तेव्हा पुन्हा बघ तो लघूपट अन कसा वाटला ते सांग मने !

चौथा कोनाडा 01/03/2022 - 16:58
एका ठिकाणी त्या लघुपटाबद्दल आणि अंजली किर्तने यांच्याबद्दल अगदी वाईट टिका केलेली वाचायला मिळाली, अगदी ट्रोलर्सची भाषा वापरलेली दिसली आणि सगळा उत्साह मावळून गेला, मन एका क्षणात दुषित झाले.
मने, हे काही दिवसांनी विसरून जाशील, ही टीका पुसट होत जाईल, तेव्हा पुन्हा बघ तो लघूपट अन कसा वाटला ते सांग मने !
मने,माणसाचे मन मोठे विचित्र आहे. माणूस एकटा दिसला तरी त्याचे मन कधीही एकटे नसते. त्याचा मी पणा,अहंकार, गर्व,पुर्वग्रह कायम त्याच्या सोबत असतात‌. माणूस एकटा असो वा समूहात या गोष्टी कधीही त्याची साथ सोडत नाहीत. जॉर्ज शेल्लर यांनी म्हटले आहे, "माणसाला आपला अहंकार,मी पणा कधीही सोडून टाकता येत नाही, तो समोरच्याला लक्षात येईल एवढा स्पष्ट दिसत असतो".
धोरण
कला
वाङ्मय
मुक्तक
समाज
विचार

मी मोठा झालो.

Deepak Pawar ·

मुक्त विहारि 26/02/2022 - 17:44
इथे (मिपावर) माझ्या पेक्षा ज्ञानाने, अनुभवाने समृद्ध अशी खूप माणसे आहेत. त्यांच्या बरोबर तुलना करता, मी जमिनीवरच..

चौथा कोनाडा 26/02/2022 - 17:26
व्वा, सुंदर ! माझीही १० वी आठवली. दुपारी शाळा बुडवून वाळवंटात उंडगणे, वाटल्यास नदीत डूंबणे असले प्रकार खुप केले. सरांना जेव्हा हे कळलं तेव्हा चांगल्याच कानपिचक्या दिल्या मला आणि बारिक लक्ष ठेवले. अनुपस्थिती दिसली की घरी जाऊन आईला सांगायचे. सरांनी वाया जाण्यापासून वाचवले मला ! लेखाचा शेवट वाचताना "शाळा" कादंबरी आठवली !

कर्नलतपस्वी 26/02/2022 - 23:03
शेतकरी नसलो तरी सारे मित्र शेतकरी, अजूनही सुगी च्या दिवसात बोलावून घेतात. पूर्वी बाप कोरडवाहू पण आता मुलगा बागायत दर झालाय. गावरान भाषा आवडली.

श्रीगणेशा 27/02/2022 - 15:35
छान लेख. नेहमीप्रमाणे काही नवीन शब्द वाचायला मिळाले -- केंबळ, कावन, टाले. त्याचा अर्थ पूर्णपणे समजला नाही. पण असे बोलण्यातले शब्द लिहिताना वापरल्यानेच भाषा जिवंत राहते _/\_

Deepak Pawar 28/02/2022 - 09:52
चौथा कोनाडा सर, कर्नलतपस्वी सर, श्रीगणेशा सर सर्वांचे मनःपूर्वक आभार. श्रीगणेशा सर केंबळ - सुकलेल गवत कावन- मांडवासारखा गुरांचा गोठा. टाले- झाडांच्या छोट्या फांद्या

मुक्त विहारि 26/02/2022 - 17:44
इथे (मिपावर) माझ्या पेक्षा ज्ञानाने, अनुभवाने समृद्ध अशी खूप माणसे आहेत. त्यांच्या बरोबर तुलना करता, मी जमिनीवरच..

चौथा कोनाडा 26/02/2022 - 17:26
व्वा, सुंदर ! माझीही १० वी आठवली. दुपारी शाळा बुडवून वाळवंटात उंडगणे, वाटल्यास नदीत डूंबणे असले प्रकार खुप केले. सरांना जेव्हा हे कळलं तेव्हा चांगल्याच कानपिचक्या दिल्या मला आणि बारिक लक्ष ठेवले. अनुपस्थिती दिसली की घरी जाऊन आईला सांगायचे. सरांनी वाया जाण्यापासून वाचवले मला ! लेखाचा शेवट वाचताना "शाळा" कादंबरी आठवली !

कर्नलतपस्वी 26/02/2022 - 23:03
शेतकरी नसलो तरी सारे मित्र शेतकरी, अजूनही सुगी च्या दिवसात बोलावून घेतात. पूर्वी बाप कोरडवाहू पण आता मुलगा बागायत दर झालाय. गावरान भाषा आवडली.

श्रीगणेशा 27/02/2022 - 15:35
छान लेख. नेहमीप्रमाणे काही नवीन शब्द वाचायला मिळाले -- केंबळ, कावन, टाले. त्याचा अर्थ पूर्णपणे समजला नाही. पण असे बोलण्यातले शब्द लिहिताना वापरल्यानेच भाषा जिवंत राहते _/\_

Deepak Pawar 28/02/2022 - 09:52
चौथा कोनाडा सर, कर्नलतपस्वी सर, श्रीगणेशा सर सर्वांचे मनःपूर्वक आभार. श्रीगणेशा सर केंबळ - सुकलेल गवत कावन- मांडवासारखा गुरांचा गोठा. टाले- झाडांच्या छोट्या फांद्या
संध्याकाळी शाळेतून आल्यावर, हात-पाय धूऊन चहा पीत होतो, तेवढ्यात संज्या निरोप घेऊन आला.. "गुरं बाहेर काढताहेत, तुला बोलावलंय! "थांब जरा," मी म्हणालो. आईला संज्यासाठी चहा आणायला सांगून, जावं कि, न जावं, या विचारात बुडून गेलो. शाळेचा गृहपाठ करायचा होता. तिकडं गेलो तर बराच उशीर होणार. माझं दहावीचं वर्ष, शाळेच्या पहिल्याच दिवशी सरांनी भलं मोठं भाषण दिलेलं, "या वर्षी तुम्ही दहावीला आहात, लक्षात ठेवा. खेळ बंद... दांड्या मारायच्या नाही...
वाङ्मय
कथा
प्रकटन
लेख
विरंगुळा

पुस्तक - ध्वनी प्रदूषण : समस्या व उपाय

पाषाणभेद ·

चौथा कोनाडा 20/02/2022 - 20:19
ध्वनी प्रदूषण : समस्या व उपाय हे पुस्तक प्रकाशित झाल्या बद्द्ल, पाषाणभेद आपले हार्दिक अभिनंदन !

🌷

या पुस्तकाच्या लेखनासाठी मिपाकरांची मदत झाली ही मिपाकरांसाठी अतिशय आनंदाची गोष्ट आहे ! पुढील पुस्तक लेखनासाठी हार्दिक शुभेच्छा !

रामचंद्र 20/02/2022 - 22:50
ध्वनिप्रदूषणासंदर्भात त्रास होत असल्यास १०० क्रमांकावर तक्रार नोंदवल्यास आणि तिथून दिलेल्या स्थानिक चौकीतील पोलिसांच्या क्रमांकावर आपली तक्रार सांगून तिचे निवारण होईपर्यंत पाठपुरावा केल्यास (किमान ४/५ वेळा फोन करत राहणे) नक्की कारवाई होते असा अनुभव आहे. बहुतेकदा लोक पोलीसांत तक्रार करणे टाळतात असे दिसते. बहुतेक वेळा पोलीस तक्रारदाराला घेऊनच कारवाईला जाण्याचा आग्रह धरतात म्हणून लोक तक्रार नोंदवण्याचे टाळत असावेत. याबाबत पोलीस खात्याकडूनच तक्रारदाराला पुढे न आणता कारवाई करण्याची पद्धत अनुसरल्यास बरे होईल.

चौथा कोनाडा 20/02/2022 - 20:19
ध्वनी प्रदूषण : समस्या व उपाय हे पुस्तक प्रकाशित झाल्या बद्द्ल, पाषाणभेद आपले हार्दिक अभिनंदन !

🌷

या पुस्तकाच्या लेखनासाठी मिपाकरांची मदत झाली ही मिपाकरांसाठी अतिशय आनंदाची गोष्ट आहे ! पुढील पुस्तक लेखनासाठी हार्दिक शुभेच्छा !

रामचंद्र 20/02/2022 - 22:50
ध्वनिप्रदूषणासंदर्भात त्रास होत असल्यास १०० क्रमांकावर तक्रार नोंदवल्यास आणि तिथून दिलेल्या स्थानिक चौकीतील पोलिसांच्या क्रमांकावर आपली तक्रार सांगून तिचे निवारण होईपर्यंत पाठपुरावा केल्यास (किमान ४/५ वेळा फोन करत राहणे) नक्की कारवाई होते असा अनुभव आहे. बहुतेकदा लोक पोलीसांत तक्रार करणे टाळतात असे दिसते. बहुतेक वेळा पोलीस तक्रारदाराला घेऊनच कारवाईला जाण्याचा आग्रह धरतात म्हणून लोक तक्रार नोंदवण्याचे टाळत असावेत. याबाबत पोलीस खात्याकडूनच तक्रारदाराला पुढे न आणता कारवाई करण्याची पद्धत अनुसरल्यास बरे होईल.
पुस्तक - ध्वनी प्रदूषण : समस्या व उपाय पुस्तक - ध्वनी प्रदूषण - समस्या व उपाय सर्व सदस्यांना कळविण्यात आनंद होतो आहे की, "ध्वनी प्रदूषण : समस्या व उपाय" हे पुस्तक छापून आले आहे. व्यस्ततेमुळे ( व पुस्तक कोण वाचतो हल्ली??) प्रकाशन सोहोळा केला नाही. ध्वनी प्रदूषण या घातक प्रदूषणाचे उगम काय? आरोग्याच्या नेमक्या कोणत्या समस्या याने निर्माण होतात? त्यावर उपाययोजना काय असाव्यात?
वाङ्मय
समाज
आरोग्य
औषधोपचार
प्रकटन
विचार
प्रतिसाद
प्रतिक्रिया
समीक्षा
लेख
अनुभव
संदर्भ
चौकशी

नवकवी आणि आचार्य अत्रे

सागरसाथी ·

सौन्दर्य 19/02/2022 - 00:14
व्हाट्सअप वर कोणताही सण येण्याचा अवकाश लगेच यमक जुळवून लिहिलेल्या कवितांचा महापूर लोटतो. दिवाळी, दसरा, संक्रांत, होळी वगैरे सणांना तर 'शुभेच्छा नकोत पण कविता आवर' असे म्हणण्याची पाळी येते. व्हॉट्सऍपवर सगळंच चकटफू असल्यामुळे कविता पाडण्यासाठी खिशात हात घालावा लागत नाही व फुकटचं व्यासपीठ (व इतरांना त्रास) नवकवींसाठी उपलब्ध होतं.

चौथा कोनाडा 20/02/2022 - 12:56
बरोबरच लिहिलंय अत्रे यांनी !

😆

दरवर्षी पाडव्याच्या अश्या शुभेच्छांचा पाऊस पडतो !
सोनेरी सूर्याची सोनेरी किरणे, सोनेरी किरणांचा सोनेरी दिवस.. सोनेरी दिवसाच्या सोनेरी शुभेच्छा सोन्यासारख्या लोकांना.. गुडीपाडव्याच्या हार्दिक शुभेच्छा!
मी ही अ‍ॅडव्हान्स मध्ये घेतला हात धुवून !

सौन्दर्य 19/02/2022 - 00:14
व्हाट्सअप वर कोणताही सण येण्याचा अवकाश लगेच यमक जुळवून लिहिलेल्या कवितांचा महापूर लोटतो. दिवाळी, दसरा, संक्रांत, होळी वगैरे सणांना तर 'शुभेच्छा नकोत पण कविता आवर' असे म्हणण्याची पाळी येते. व्हॉट्सऍपवर सगळंच चकटफू असल्यामुळे कविता पाडण्यासाठी खिशात हात घालावा लागत नाही व फुकटचं व्यासपीठ (व इतरांना त्रास) नवकवींसाठी उपलब्ध होतं.

चौथा कोनाडा 20/02/2022 - 12:56
बरोबरच लिहिलंय अत्रे यांनी !

😆

दरवर्षी पाडव्याच्या अश्या शुभेच्छांचा पाऊस पडतो !
सोनेरी सूर्याची सोनेरी किरणे, सोनेरी किरणांचा सोनेरी दिवस.. सोनेरी दिवसाच्या सोनेरी शुभेच्छा सोन्यासारख्या लोकांना.. गुडीपाडव्याच्या हार्दिक शुभेच्छा!
मी ही अ‍ॅडव्हान्स मध्ये घेतला हात धुवून !
१९२९ साली 'पहिले कविसंमेलन' भारत इतिहास संशोधन मंडळाच्या सभागृहात भरले होते. या कविसंमेलनाचे आचार्य अत्रे स्वागताध्यक्ष होते त्यांनी तिथे केलेले भाषण हे भविष्याचा किती वेध घेणारे होते हे त्याचा सारांश वाचल्यावर लक्षात येईलच. त्यांच्या भाषणाचा सारांश त्यांच्या शब्दात....... "तशाच या सणासुदीच्या कविता. चंद्राला गिऱ्हाण लागले म्हणजे दान मागण्यासाठी जशी काही लोकांची धांदल उडते, तसे एखादा सण आला म्हणजे आमचे कवी लोक सैरावैरा धावू लागतात. संक्रांत आली की यांचा शिमगा सुरू झालाच. दसरा आला की हे घोड्यावर बसून शिलंगणाला निघालेच.
वाङ्मय
संदर्भ

मुराकामी

पाटिल ·

कॉमी 04/02/2022 - 22:33
मुराकामी आवडता लेखक म्हणता येण्याइतकी त्याची पुस्तकं वाचली नाहीयेत, पण एक कथासंग्रह वाचलाय तो खूप आवडलेला- आफ्टर द क्वेक. त्यातली हनी पाय ही गोष्ट तर अत्यंत आवडलेली. मुराकामीचं एखादं सणसणीत पुस्तक नुकतंच वाचलंय आणि मुरकामीबद्दल काय लिहू आणि काय नको असं झालंय असं हा लहानसा लेख वाचून वाटलं. मस्त असतं हे असं वाटणं.

लई भारी 04/02/2022 - 22:51
सुंदर लिहिलंय! एक छोटा कथासंग्रह वाचलाय आणि मुराकामी च्या साहित्याच्या रसास्वादाचे बरेच लेख. त्यामुळे नेहमीच आकर्षण राहिले आहे. बाकी एक विचार नेहमीच येत राहिलाय; बहुधा मुराकामी मूळ लेखन जपानी भाषेत करत असेल आणि आपण वाचतो ते इंग्रजी मध्ये असून इतकं भारी वाटत. मूळ भाषेत किती जबरदस्त असेल! तो फील आपल्याला येणे अशक्य आहे ना :-) भैरप्पा वाचताना पण असच वाटत नेहमी. अर्थात या सगळ्या अनुवाद करणाऱ्यांचे पण कौतुक करावे तितके थोडे.

पाटिल 05/02/2022 - 09:48
@कॉमी, मस्त असतं हे असं वाटणं >> :-)) खरंय. आफ्टर द क्वेक कथासंग्रह वाचलाय मी. चांगलाच आहे. त्याचा मराठी अनुवादही झालेला आहे. काफ्का ऑन द शोअर जरूर वाचून पहा. जबरदस्त प्रकार आहे. बाकी मग नॉर्वेजियन वूड, The wild sheep chase या ही आहेत, ज्या उत्तमच आहेत आणि आकाराने छोट्याही आहेत. द वाईंड अप बर्ड क्रोनिकल, 1Q84 या कादंबऱ्या थोर आहेत. पण एकसलग तीन चार बैठकींत संपण्यासारख्या नाहीत. प्रत्येकी जवळपास नऊशे पानांचा मजकूर आहे. @ लई भारी, अर्थात या सगळ्या अनुवाद करणाऱ्यांचे पण कौतुक करावे तितके थोडे.>> हो. मुराकामीच्या पुस्तकांना इंग्रजी अनुवादक फार चांगले लाभले आहेत. :-) भैरप्पांच्या पुस्तकांचे उमा वि. कुलकर्णींनी केलेले अनुवाद एकेकाळी भरभरून वाचले आहेत. त्यापैकी 'पर्व' 'मंद्र' आवडली होती. मात्र त्यांची 'काठ' ही कादंबरी विशेष आठवणीत आहे. त्यातल्या त्या प्राध्यापिका अमृता आणि सोमशेखर यांच्या प्रेमसंबंधांनी, फारच भारावून टाकले होते. नंतर एकदा २००८ साली वगैरे म्हैसूरला गेलो असताना, खास चामुंडा टेकडीवरही जाऊन आलो होतो. परंतु त्या कादंबरीतल्या भैरप्पांनी लिहिलेल्या जुन्या शांत चामुंडा टेकडीच्या परिसराची प्रतिमा उगाचच विस्कटून गेल्यासारखे वाटत राहिले होते नंतर.. पण चालायचंच. हे असं होतच असतं ना म्हणजे :-)

कॉमी 04/02/2022 - 22:33
मुराकामी आवडता लेखक म्हणता येण्याइतकी त्याची पुस्तकं वाचली नाहीयेत, पण एक कथासंग्रह वाचलाय तो खूप आवडलेला- आफ्टर द क्वेक. त्यातली हनी पाय ही गोष्ट तर अत्यंत आवडलेली. मुराकामीचं एखादं सणसणीत पुस्तक नुकतंच वाचलंय आणि मुरकामीबद्दल काय लिहू आणि काय नको असं झालंय असं हा लहानसा लेख वाचून वाटलं. मस्त असतं हे असं वाटणं.

लई भारी 04/02/2022 - 22:51
सुंदर लिहिलंय! एक छोटा कथासंग्रह वाचलाय आणि मुराकामी च्या साहित्याच्या रसास्वादाचे बरेच लेख. त्यामुळे नेहमीच आकर्षण राहिले आहे. बाकी एक विचार नेहमीच येत राहिलाय; बहुधा मुराकामी मूळ लेखन जपानी भाषेत करत असेल आणि आपण वाचतो ते इंग्रजी मध्ये असून इतकं भारी वाटत. मूळ भाषेत किती जबरदस्त असेल! तो फील आपल्याला येणे अशक्य आहे ना :-) भैरप्पा वाचताना पण असच वाटत नेहमी. अर्थात या सगळ्या अनुवाद करणाऱ्यांचे पण कौतुक करावे तितके थोडे.

पाटिल 05/02/2022 - 09:48
@कॉमी, मस्त असतं हे असं वाटणं >> :-)) खरंय. आफ्टर द क्वेक कथासंग्रह वाचलाय मी. चांगलाच आहे. त्याचा मराठी अनुवादही झालेला आहे. काफ्का ऑन द शोअर जरूर वाचून पहा. जबरदस्त प्रकार आहे. बाकी मग नॉर्वेजियन वूड, The wild sheep chase या ही आहेत, ज्या उत्तमच आहेत आणि आकाराने छोट्याही आहेत. द वाईंड अप बर्ड क्रोनिकल, 1Q84 या कादंबऱ्या थोर आहेत. पण एकसलग तीन चार बैठकींत संपण्यासारख्या नाहीत. प्रत्येकी जवळपास नऊशे पानांचा मजकूर आहे. @ लई भारी, अर्थात या सगळ्या अनुवाद करणाऱ्यांचे पण कौतुक करावे तितके थोडे.>> हो. मुराकामीच्या पुस्तकांना इंग्रजी अनुवादक फार चांगले लाभले आहेत. :-) भैरप्पांच्या पुस्तकांचे उमा वि. कुलकर्णींनी केलेले अनुवाद एकेकाळी भरभरून वाचले आहेत. त्यापैकी 'पर्व' 'मंद्र' आवडली होती. मात्र त्यांची 'काठ' ही कादंबरी विशेष आठवणीत आहे. त्यातल्या त्या प्राध्यापिका अमृता आणि सोमशेखर यांच्या प्रेमसंबंधांनी, फारच भारावून टाकले होते. नंतर एकदा २००८ साली वगैरे म्हैसूरला गेलो असताना, खास चामुंडा टेकडीवरही जाऊन आलो होतो. परंतु त्या कादंबरीतल्या भैरप्पांनी लिहिलेल्या जुन्या शांत चामुंडा टेकडीच्या परिसराची प्रतिमा उगाचच विस्कटून गेल्यासारखे वाटत राहिले होते नंतर.. पण चालायचंच. हे असं होतच असतं ना म्हणजे :-)
हारुकी मुराकामी हा सांप्रतकाळातला एक जिनीयस लेखक. त्याचा वाचकवर्ग जगभर पसरलेला. म्हणजे उदाहरणार्थ मुराकामीच्या एखाद्या कादंबरीत टोक्योमधल्या कुठल्यातरी खरोखरच्या ब्रिजचं, लायब्ररीचं किंवा अशाच कुठल्याशा स्थळाचं वर्णन असतं. आणि ते एवढं प्रत्ययकारी असतं की त्याचे वाचक नेटवर त्या स्थळासंबंधी व्हिडिओ किंवा फोटोज् शोधत राहतात..! त्याच्या कादंबऱ्यातली माणसं काही हिरो-बिरो नसतात. पण अशा सिंपलशॉट माणसांनाही मुराकामी फारच ताकदीने आपल्यापुढे पेश करतो.. कल्पनेच्या भल्यामोठ्या कॅनव्हासवर तो पात्रांना मनसोक्त खेळवतो. पात्रांसोबतच आपल्यालाही खेळवतो, जोखतो..!
वाङ्मय
साहित्यिक
मत
विरंगुळा

ब्ऊबा आणि कीकी किंवा बलूबा आणि टेकेट

nemake_va_mojake ·

तुषार काळभोर 30/01/2022 - 07:46
अगदी असंच मला संतकाव्याविषयी वाटत आलंय. ज्ञानेश्वरांपासून बहिणाबाई आणि तुकडोजी महाराजांपर्यंत सर्वांनी एकेक अक्षराचा आणि छंदाचा विचार करून लिहिलं असेल का? चोखोबा, त्यांची पत्नी सोयराबाई, सोयराबाईचा भाऊ बंका यांनी जे 'लिहिलंय' ते काव्य म्हणता येईल इतकं छंदात, यमक असलेलं, सुगम आहे. समाजातील सर्वात तळातील घटक असताना त्यांना वाचणं आणि लिहिणं येत असेल का शंका आहे.. तरी त्यांची निर्मिती संत'वाङ्मय' मध्ये समाविष्ट व्हावी, अशा साहित्यिक प्रकाराची आहे. या सर्वाला 'आंतरिक ऊर्मीतून आलेलं' हे कारण असेल का?

कंजूस 30/01/2022 - 08:46
शंकराचं तांडव एका अशाच काव्यात आहे. डड्डडड्ड असा डमरुचा आवाज ऐकल्याचा भास होतो.

चौथा कोनाडा 30/01/2022 - 19:55
सुरेख ! बरेच शब्द हे त्यांच्या उच्चारावरुन (नादतत्व / ध्वनिरूप ) बनलेत. उदा. खळखळाट, भरभर इ. असे शब्द वापरुन आशयपुर्ण कविता तयार करायलाही वेगळी प्रतिभा हवी ! मोजकेच कवि अशा कविता करतात ! मला आवडलेली अशी एक रचना, ज्यात ली हे दीर्घ अक्षर वापरून सुंदर नाद साधला आहे : कोमल काया की मोहमाया पुनवचांदनं न्हाली सोन्यात सजली रूप्यात भिजली रत्‍नप्रभा तनू ल्याली ही नटली थटली जशी उमटली चांदणी रंगमहाली मी यौवन बिजली पाहून थिजली इंद्रसभा भवताली अप्सरा आली, इंद्रपुरीतुन खाली पसरली लाली, रत्‍नप्रभा तनू ल्याली ती हसली गाली चांदनी रंगमहाली अप्सरा आली पुनवचांदनं न्हाली छबिदार सुरत देखणी जणु हिरकणी नार गुलजार सांगते उमर कंचुकी बापुडी मुकी सोसते भार शेलटी खुणावे कटी तशी हनुवटी, नयन तलवार ही रती मदभरली दाजी ठिनगी शिनगाराची कस्तुरी दरवळली दाजी झुळुक ही वार्‍याची ही नटली थटली जशी उमटली चांदणी रंगमहाली मी यौवन बिजली पाहुन थिजली इंद्रसभा भवताली अप्सरा आली, इंद्रपुरीतुन खाली पसरली लाली, रत्‍नप्रभा तनु ल्याली ती हसली गाली चांदनी रंगमहाली अप्सरा आली पुनवचांदणं न्हाली - गुरु ठाकुर

कर्नलतपस्वी 30/01/2022 - 20:33
अभिषेकी बुवां बोरकरांच्या कवितेबद्दल बोलताना म्हणले की त्यांच्या कवितेत शब्द आणि सुर हातात हात गुंफून येतात. आशोकजी परांजपे यांची " केतकीच्या बनी मधे" ही कविता त्यांना राजस्थानात लग्न समारंभात मोर आणी अश्रु बघून सुचली आसे वाचले आहे. गोविदांग्रज यांच्या मुलाचा मृत्यू झाला तेव्हा "राजहंस माझा निजला " ही कविता सुचली. गाय झोपली गोठ्यात, घरट्यात चिऊताई परसात वेलीवर झोपल्या ग जाई जुई ही कवीता एका सीनेमातील अंगाई गीत म्हणून प्रसिद्ध आहे. खेडेगावातील दररोजची घटना, शब्द साधेच पण किती गेय आहे. उत्कट आणी उत्स्फूर्त भावनाविष्कार म्हणजे कवीता आसे मला वाटते. छंद आणि यमक जुळवायच्या नादात ट ला ट जोडणाऱ्या कवीची फरपट सामान्य वाचकाला सुद्धा सहज लक्षात येते. हे सर्व मनातून येते तेव्हांच ते जनात कित्येक वर्षे जीवंत रहाते.

तुषार काळभोर 30/01/2022 - 07:46
अगदी असंच मला संतकाव्याविषयी वाटत आलंय. ज्ञानेश्वरांपासून बहिणाबाई आणि तुकडोजी महाराजांपर्यंत सर्वांनी एकेक अक्षराचा आणि छंदाचा विचार करून लिहिलं असेल का? चोखोबा, त्यांची पत्नी सोयराबाई, सोयराबाईचा भाऊ बंका यांनी जे 'लिहिलंय' ते काव्य म्हणता येईल इतकं छंदात, यमक असलेलं, सुगम आहे. समाजातील सर्वात तळातील घटक असताना त्यांना वाचणं आणि लिहिणं येत असेल का शंका आहे.. तरी त्यांची निर्मिती संत'वाङ्मय' मध्ये समाविष्ट व्हावी, अशा साहित्यिक प्रकाराची आहे. या सर्वाला 'आंतरिक ऊर्मीतून आलेलं' हे कारण असेल का?

कंजूस 30/01/2022 - 08:46
शंकराचं तांडव एका अशाच काव्यात आहे. डड्डडड्ड असा डमरुचा आवाज ऐकल्याचा भास होतो.

चौथा कोनाडा 30/01/2022 - 19:55
सुरेख ! बरेच शब्द हे त्यांच्या उच्चारावरुन (नादतत्व / ध्वनिरूप ) बनलेत. उदा. खळखळाट, भरभर इ. असे शब्द वापरुन आशयपुर्ण कविता तयार करायलाही वेगळी प्रतिभा हवी ! मोजकेच कवि अशा कविता करतात ! मला आवडलेली अशी एक रचना, ज्यात ली हे दीर्घ अक्षर वापरून सुंदर नाद साधला आहे : कोमल काया की मोहमाया पुनवचांदनं न्हाली सोन्यात सजली रूप्यात भिजली रत्‍नप्रभा तनू ल्याली ही नटली थटली जशी उमटली चांदणी रंगमहाली मी यौवन बिजली पाहून थिजली इंद्रसभा भवताली अप्सरा आली, इंद्रपुरीतुन खाली पसरली लाली, रत्‍नप्रभा तनू ल्याली ती हसली गाली चांदनी रंगमहाली अप्सरा आली पुनवचांदनं न्हाली छबिदार सुरत देखणी जणु हिरकणी नार गुलजार सांगते उमर कंचुकी बापुडी मुकी सोसते भार शेलटी खुणावे कटी तशी हनुवटी, नयन तलवार ही रती मदभरली दाजी ठिनगी शिनगाराची कस्तुरी दरवळली दाजी झुळुक ही वार्‍याची ही नटली थटली जशी उमटली चांदणी रंगमहाली मी यौवन बिजली पाहुन थिजली इंद्रसभा भवताली अप्सरा आली, इंद्रपुरीतुन खाली पसरली लाली, रत्‍नप्रभा तनु ल्याली ती हसली गाली चांदनी रंगमहाली अप्सरा आली पुनवचांदणं न्हाली - गुरु ठाकुर

कर्नलतपस्वी 30/01/2022 - 20:33
अभिषेकी बुवां बोरकरांच्या कवितेबद्दल बोलताना म्हणले की त्यांच्या कवितेत शब्द आणि सुर हातात हात गुंफून येतात. आशोकजी परांजपे यांची " केतकीच्या बनी मधे" ही कविता त्यांना राजस्थानात लग्न समारंभात मोर आणी अश्रु बघून सुचली आसे वाचले आहे. गोविदांग्रज यांच्या मुलाचा मृत्यू झाला तेव्हा "राजहंस माझा निजला " ही कविता सुचली. गाय झोपली गोठ्यात, घरट्यात चिऊताई परसात वेलीवर झोपल्या ग जाई जुई ही कवीता एका सीनेमातील अंगाई गीत म्हणून प्रसिद्ध आहे. खेडेगावातील दररोजची घटना, शब्द साधेच पण किती गेय आहे. उत्कट आणी उत्स्फूर्त भावनाविष्कार म्हणजे कवीता आसे मला वाटते. छंद आणि यमक जुळवायच्या नादात ट ला ट जोडणाऱ्या कवीची फरपट सामान्य वाचकाला सुद्धा सहज लक्षात येते. हे सर्व मनातून येते तेव्हांच ते जनात कित्येक वर्षे जीवंत रहाते.
*ब्ऊबा आणि कीकी किंवा बलूबा आणि टेकेट* शब्दब्रह्म हा बऱ्यापैकी वापरातला शब्द आहे. या शब्दाला प्राचीन परंपराही आहे. पण अर्थात तो बऱ्याच सैलपणेही वापरला जातो. सध्याच्या काळात माझ्यासारखा बोटांचा चाळा म्हणून काहीही खरडणाराही शब्दब्रह्माचा उपासक आणि भर्तृहरिसारखा साक्षात्कारी सखोल तत्त्वचिंतकही शब्दब्रह्माचा उपासक. फरक असतो तो उपासनेच्या दर्जाचा. भर्तृहरिसारखा थोर चिंतक स्फोट-सिद्धांतातून आदिम नादतत्त्व ते शब्दाचं प्रकट रूप किंवा स्फुट ध्वनिरूप (पश्यंति ते वैखरी) या प्रवासाची उपपत्ती मांडतो. आणि मी माझी फुटकळ, शब्दबंबाळ यमकं जुळवताना जेरीला येतो. पण म्हणून काय झालं? "शब्दब्रह्माचा उपासक"च!
वाङ्मय
कविता
आस्वाद
समीक्षा

झपाटलेल्या संग्राहकाचा खडतर ग्रंथशोध

हेमंतकुमार ·

ज्ञानोबाचे पैजार 13/01/2022 - 11:57
बघायला लागेल हे पुस्तक.. "माणसं ग्रंथांची जागा घेऊ शकत नाहीत, ग्रंथ माणसांची जागा घेऊ शकतात”. ह्या बद्दल थोडी साशंकताच आहे, आपले ऋशी-मुनी हे खरतर चालते फिरते ग्रंथच होते की. ज्या काळी लेखन छपाई अवगत नव्हती त्या काळापासुनचे ज्ञान जतन करण्याचे काम यांनी मोठ्या जबाबदारीने केले. त्यामुळेच खरे तर ‘ग्रंथ जितका जुना आणि दुर्मिळ, तितके त्याच्यातील शब्द अधिक बोलके होतात’. हे वर्णन त्यांना चपखल लागू होते. रच्याकने :- मी पहिल्या गटातला वाचक आहे, जे मिळेल ते वाचतो, पैजारबुवा,

टर्मीनेटर 13/01/2022 - 13:01
माणसं ग्रंथांची जागा घेऊ शकत नाहीत, ग्रंथ माणसांची जागा घेऊ शकतात”.
ह्या बाबत बुवांशी सहमत! अकरावी - बारावीत असे पर्यंत माझे पुस्तक वाचनवेड शिगेला पोचले होते. चांगले वाचण्याच्या नादात नको ते ही बरेच वाचून झाले 😀 पुढे जगाच्या विद्यापीठात माणसे वाचायला शिकल्यावर मात्र पुस्तकांपेक्षा त्यांच्याकडूनच खरे 'ज्ञानार्जन' होत असल्याचा साक्षात्कार झाला! त्यामुळे ग्रंथ वाचून पुस्तकी पंडित होण्यापेक्षा चालत्या बोलत्या माणसांकडून मिळणारे शिक्षण/व्यवहारज्ञान चांगले असे माझे वैयक्तिक मत.

ज्ञानोबाचे पैजार 13/01/2022 - 13:47
ग्रंथ वाचून पुस्तकी पंडित होण्यापेक्षा चालत्या बोलत्या माणसांकडून मिळणारे शिक्षण/व्यवहारज्ञान चांगले बाडिस पैजारबुवा,

हेमंतकुमार 13/01/2022 - 14:11
ग्रंथ आणि माणसे एकमेकांची जागा घेऊ शकतात की नाही यावर मतभिन्नता राहीलच. परंतु, हा मुद्दा पुस्तकातील वसंत सरवटे यांच्या रेखाचित्रात इतका सुंदर दाखवला आहे की चित्र पहातच रहावेसे वाटते! सोफ्यावर आणि त्याच्या पाठीवर छानपैकी पुस्तके रचून दाखवली आहेत....

टर्मीनेटर 13/01/2022 - 22:42
"पुस्तके ज्ञान देतात व माणसे भानावर आणतात"
अर्थातच! पुस्तके निरूपयोगी आहेत असे अजिबात नाही. प्राथमिक आणि विषयाधारित मूलभूत ज्ञान आपल्याला शाळा / कॉलेज मध्ये पाठयपुस्तकातून मिळत असले तरी विद्यार्जनात शिक्षकांचा वाटा तेवढाच मोठा असतो. एखाद्या विषयात प्राविण्य मिळवण्यासाठी त्याच्याशी निगडित ग्रंथ / पुस्तके नक्कीच उपयुक्त ठरतात हे देखील मान्य. असहमती ही (मूळ) लेखकाच्या
"माणसं ग्रंथांची जागा घेऊ शकत नाहीत, ग्रंथ माणसांची जागा घेऊ शकतात”.
ह्या मताविषयी आहे. मुळात ग्रंथच जर माणसाने लिहिले आहेत (इथे कोंबडी आधी की अंड आधीच्या धर्तीवर ग्रंथ आधी की माणूस आधी असला काही प्रश्न उद्भवत नाही हे बरे 😀) मग ह्या मताला/विधानाला काय अर्थ राहतो? ग्रंथ मोठा पण ग्रंथ लिहिणारा माणूस दुय्यम? निर्माता मोठा की निर्मिती मोठी?
दोघेही हवेतच ...
+१

हेमंतकुमार 14/01/2022 - 06:19
निर्माता मोठा की निर्मिती मोठी? दोघेही हवेतच ...
>>> अगदी पटलेच ! मूळ लेखकाची मते पटली नाहीत तरी त्यातून हे जे मंथन होते ते महत्त्वाचे. आभार !

हेमंतकुमार 13/01/2022 - 13:30
छान प्रतिसाद. आवडला
ग्रंथ वाचून पुस्तकी पंडित होण्यापेक्षा चालत्या बोलत्या माणसांकडून मिळणारे शिक्षण/व्यवहारज्ञान चांगले असे माझे वैयक्तिक मत.
अगदी बरोबर ! या पुस्तकाच्या वाचनातून असे विचार मंथन होते हे मला भावते. विविध वाचकांच्या मतांवर चर्चा होणे हे केव्हाही चांगलेच

Bhakti 13/01/2022 - 13:19
अफाट लिहिलंय! धाप लागली वाचताना. स्वतः गट क्रमांक दोन मध्ये पाहते 😁

मुक्त विहारि 13/01/2022 - 15:56
ह्याचे उत्तर म्हणजे, हा लेख ... असेच एक पुस्तक वाचले होते, निरंजन घाटे यांचे, वाचत सुटलो त्याची गोष्ट.... लेख अप्रतिम आहे...

सर टोबी 13/01/2022 - 14:05
येथिल युनियन बुक स्टॉल अभ्यासाच्या पुस्तकांसाठी खूपच खात्रीशीर दुकान होते. आणि पुस्तकांची नावं, लेखक दुकानातील लोकांना इतकी तोंड पाठ असत की आपल्याला पुरतं नाव घेण्याआधीच दुकानदार पुस्तकाचे नाव सांगत असे. गुजराथी व्यावसायिक असल्यामुळे पुस्तक वेळेला नसले तर मागवून देण्याचे अगत्य असे. मराठी दुकानदारांना टेचात नाही म्हणण्यात काय आनंद मिळतो ते समजत नाही. हमाम में सब नंगे तसे अभ्यासाच्या पुस्तकाच्या दुकानात सर्व लेखक एका समान, अरे तुरे च्या पातळीवर असतात. अरे चिरपुटकर घे रे, शांती नारायणचे रिअल अनालिसिस आहे का बघ असा खाक्या असतो. सतत अभ्यासाच्या वातावरणात राहून कमी शिकलेले लॅब असिस्टंट आणि झेरॉक्सवाले देखील ज्ञानेश्वरांच्या रेड्यासारखे ज्ञानी झालेले असतात का अशी शंका येते. केमिकल अनालिसीस ला कोणता सबस्टांस दिला असं विचारायला गेलो की आपल्यालाच काय काय स्टेप्स केल्या ते विचारणार!

हेमंतकुमार 13/01/2022 - 14:36
मु वि
पुस्तके ज्ञान देतात व माणसे भानावर आणतात
>> लाखातले बोललात ! .... स टो
पुस्तकाच्या दुकानात सर्व लेखक एका समान, अरे तुरे च्या पातळीवर असतात.
>>> अ ग दी . मस्तच !

कर्नलतपस्वी 13/01/2022 - 17:11
मद्य आणि पुस्तक वाचन या दोन्हीमुळे चढणाऱ्या नशांची सुंदर तुलना त्यांनी केली आहे. एखाद्या घरात ग्रंथ नेटकेपणाने मांडून सुंदर सजावट करता येते, मात्र मद्याच्या बाटल्या कपाटात दडवून ठेवाव्या लागतात ! असहमत, पुस्तके आणि मद्य ड्रॉईंग रूमची शोभा वाढवतात एखाद्या चांगल्या आवडत्या ब्रांड चे मद्य पाहुण्याने संपवले तर त्याच ब्रांडची दुसरी बोटल आणू शकतो. पण एखादे दुर्मिळ पुस्तक कोणी नेले आणी हरवले किवा हडपले तर पुन्हा मीळेल किंवा नाही सागंता येत नाही. त्याची रुखरुख लागते. सत्तयाहत्तरची गोष्ट, कँनाँट प्लेस दिल्ली, "द मॅन हु किल्ड द गांधी "कर्नल मनोहर मालगावकर, पुस्तक मला फुटपाथवर मिळाले. बहुतेक त्यावेळेस त्यावर प्रतीबंध होता आसे समजले, खरे खोटे करत बसलो नाही. पुढे काही दिवसानी एक मीत्र घेऊन गेला आणि परत केलेच नाही. ते मला आता सेवानिवृत्त नंतर किलोनी पुस्तके घ्या या स्कीम मधे मिळाले. तसेच साद देती हिमशिखरे, आता डिजीटल काँपी संग्रही आहे.० मी पुस्तके लपवतो. बार मात्र मी नेहमी खुला ठेवायचो. लेख छान आहे अभिनंदन.

टर्मीनेटर 13/01/2022 - 23:32
"एखाद्या घरात ग्रंथ नेटकेपणाने मांडून सुंदर सजावट करता येते, मात्र मद्याच्या बाटल्या कपाटात दडवून ठेवाव्या लागतात" !
कर्नल साहेब मी पण ह्याच्याशी असहमत आहे! अर्थात (मूळ) लेखकाने हे विचार २००१ साली मांडले असल्याने त्यावेळी ते कालसुसंगत असतील पण आता वीस वर्षानंतर ते कालबाह्य झाले आहेत. नवीन पिढीला बुकशेल्फ ठेवणे ओल्ड फॅशन वाटत असून ड्रॉईंगरूम/लिव्हिंग रूम मध्ये पर्सनल बार असणे हा स्टेटस सिम्बॉल वाटतो. बाकी माझ्याकडे तुमच्यासारखा पुस्तक संग्रह नसला तरी मद्याच्या बाटल्या कपाटात दडवून वगैरे ठेवाव्या लागत नाहीत 😀

ज्ञानोबाचे पैजार 14/01/2022 - 12:08
पण एखादे दुर्मिळ पुस्तक कोणी नेले आणी हरवले किवा हडपले तर पुन्हा मीळेल किंवा नाही सागंता येत नाही. त्याची रुखरुख लागते. हा अनुभव अनेकदा घेतला आहे, एका मित्राने तर निर्लज्ज पणे सांगितले होते की "घरातल्या रद्दी बरोबर चुकून तुझे पुस्तक रद्दीत गेले" तेव्हा पासून अगदी कितीही जवळचा / मोठा माणुस असला तरी माझे पुस्तक देत नाही आणि कोणाकडे मागतही नाही. एखादा फारच नाराज झाला तर त्या व्यक्तीने जे पुस्तक मागितले असेल विकत घेउन त्याला भेट म्हणुन देतो. पैजारबुवा,

हेमंतकुमार 14/01/2022 - 12:35
तरी माझे पुस्तक देत नाही आणि कोणाकडे मागतही नाही.
>>> +११११ अ ग दी च ! यावरून जॉर्ज बर्नाड शॉ यांच्याबद्दलचा एक किस्सा प्रस्तुत पुस्तकात दिला आहे. तो माझ्या शब्दात लिहितो. शॉ नी त्यांच्या मित्राला त्यांचे पुस्तक ‘शुभेच्छांसह’ असे लिहून सही करून भेट दिले होते. कालांतराने त्यांना तीच प्रत जुन्या पुस्तकांच्या दुकानात सापडली. शॉ नी ती विकत घेतली, पुस्तकाच्या पहिल्या पानावर ‘पुन्हा एकवार शुभेच्छांसह’ असे लिहीले आणि त्याच मित्राला पुन्हा ते भेट दिले !!

हेमंतकुमार 13/01/2022 - 18:27
*
सेवानिवृत्त नंतर किलोनी पुस्तके घ्या या स्कीम मधे मिळाले.
>> छान योग. *
जमेल तेवढे वाचत असतो, आजकाल ऑडियो बुक्स ऐकत असतो
>>> छान, चालू ठेवा

स्मिताके 13/01/2022 - 19:39
आपली समज आणि वाचन किती तोकडं आहे हे असे लेख वाचून समजतं! सध्या आन्तरजालावर बरंच लेखन सहज उपलब्ध असल्यामुळे सर्व प्रकारचं वाचन होत असतं. आणि वाचल्याशिवाय चांगलं वाईट कळणार नाही म्हणताना त्यात बराच वेळ जातो. चांगल्या वाईटाचे निकषसुद्धा त्या त्या समाजानुसार, काळानुसार, व्यक्तीनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे अधिकच गोंधळ. >>चांगल्या वाचनाची सवय लागण्यासाठी वाचनगुरू लाभल्यास उत्तम. हे पटलं. असा गुरू कोण, याचा शोध घ्यायला हवा आता. :)

हेमंतकुमार 13/01/2022 - 20:04
असा गुरू कोण, याचा शोध घ्यायला हवा आता.
हा शोध वाटतो तितका सोपा नाही ! आयुष्याच्या विविध टप्प्यांमध्ये गुरु देखील बदलत जातील. माझ्या बाबतीत कसे झाले ते सांगतो. १. शालेय जीवन : इथे गुरु अर्थातच आपले पालक आणि शिक्षक. माझ्या घरातच आजी व काका लेखन करायचे. त्यामुळे ते काय वाचत आहेत याचा प्रभाव पडला. २. महाविद्यालयीन काळ : इथे माझ्यापेक्षा अधिक वाचणारे मित्र हे काही प्रमाणात मार्गदर्शक ठरले. ३. आयुष्याच्या पुढच्या टप्प्यात स्वानुभव हाच बर्‍यापैकी गुरू ठरला. एखादा लेखक किंवा विशिष्ट विषय वाचल्यानंतर आपल्याला ते कितपत भावते यानुसार पुढील पुस्तकांची निवड ठरवली गेली. ४. गेल्या काही वर्षांमध्ये माझ्या आवडीचे जे पुस्तक मी वाचतो त्यातच मला पुढच्या एखाद्या पुस्तकाची सूचना मिळते. त्या अर्थाने आता मी ‘ग्रंथ हेच गुरु’ या विचारापर्यंत आलेलो आहे ! ५. प्रस्तुत लेखात म्हटल्याप्रमाणे मागच्या वर्षी वाचलेल्या एका पुस्तकामुळे मी हे पुस्तक वाचण्यास प्रवृत्त झालो. अशी अजून चार-पाच उदाहरणे माझ्या बाबतीत घडलेली आहेत.

स्मिताके 13/01/2022 - 21:17
होय खरं आहे. असे गुरु बदलत राहणंच योग्य आहे. माझा वरचा प्रतिसाद नीट लिहिला गेला नाही. >>आपली समज आणि वाचन याठिकाणी "माझी समज आणि वाचन " याअर्थी लिहिलं होतं. गैरसमज नसावा.

श्रीगणेशा 14/01/2022 - 23:48
लेख आवडला आणि त्यावर सुरू असलेली चर्चाही! कुमार सर, तुमच्या प्रत्येक अभ्यासपूर्ण लेखातून खूप काही शिकायला मिळतं. खूप वर्षांपूर्वी एका ग्रंथ प्रदर्शनात भटकत असताना एक खूप जुनं पुस्तक सापडलं. एका फ्रेंच पुस्तकाचं इंग्रजी भाषांतर होतं. माझ्या संग्रही असलेलं ते सर्वात जुनं पुस्तक असावं. त्यातील निवडक लेखांचं मराठी भाषांतर लिहावं असं खूप दिवस मनात आहे. तुमचं आणि इतरही मिपाकरांचं वेगवेगळ्या विषयांवरील लिखाण वाचून, ते राहून गेलेलं भाषांतर मनावर घ्यावं असं वाटत आहे. पूर्वी कधीही भाषांतराचा प्रयत्न केला नसल्याने, कितपत लिहिता येईल त्याबद्दल शंकाच आहे. आणि दुर्दैव म्हणजे, सुरुवात, ते पुस्तक घरात नक्की कुठे ठेवलं आहे, तिथपासून करावी लागेल.

हेमंतकुमार 15/01/2022 - 09:26
निवडक लेखांचं मराठी भाषांतर लिहावं असं खूप दिवस मनात आहे
>>> जरूर प्रयत्न करा. माझ्या शुभेच्छा ! वाचायला आवडेल. खरंय , एखादी आवडीची गोष्ट घरात सापडत नसेल तर भयंकर अस्वस्थ व्हायला होते. मी परदेशात असताना एक लेख अगदी मन लावून एकटाकी लिहून काढला होता. भारतात परत आल्यानंतर लक्षात आले की तो कुठे तरी हरवला आहे. जवळजवळ वर्षभर घरभर धुंडाळूनही तो मिळाला नाही. मनाची मोठी गंमत असते. एकदा तो आपण कष्टाने लिहिलाय ना, मग आता पुन्हा आठवून लिहिणे काही मनावर घेतले जात नाही. कधीतरी तो सापडेल या वेड्या आशेवर असतो......

Nitin Palkar 15/01/2022 - 20:20
अतिशय सुंदर लेख.. नेहमी प्रमाणेच. मुंबई सारख्या शहरात जागेच्या कमतरते मुळे ग्रंथांचा मनाप्रमाणे संग्रह करण्यास बऱ्यापैकी मर्यादा येतात. अनेकदा खुप चांगली पुस्तके ज्याला देऊन टाकावीत अशी व्यक्तीही सहजी नजरेस येत नाही. माझ्याकडे सुमारे दहा वर्षांचे 'रिडर्स डायजेस्ट' चे अंक होते. जागे अभावी ते एखाद्या संग्रहकाला द्यावेत असा विचार केला. whats app वर अनेक समूहात विचारणा करूनही बराच काळ त्याला काही प्रतिसाद मिळत नव्हता. अखेर गोव्याहून एका शिक्षकाने प्रतिसाद दिला आणि ते अंक सुस्थळी पडले.

ज्ञानोबाचे पैजार 13/01/2022 - 11:57
बघायला लागेल हे पुस्तक.. "माणसं ग्रंथांची जागा घेऊ शकत नाहीत, ग्रंथ माणसांची जागा घेऊ शकतात”. ह्या बद्दल थोडी साशंकताच आहे, आपले ऋशी-मुनी हे खरतर चालते फिरते ग्रंथच होते की. ज्या काळी लेखन छपाई अवगत नव्हती त्या काळापासुनचे ज्ञान जतन करण्याचे काम यांनी मोठ्या जबाबदारीने केले. त्यामुळेच खरे तर ‘ग्रंथ जितका जुना आणि दुर्मिळ, तितके त्याच्यातील शब्द अधिक बोलके होतात’. हे वर्णन त्यांना चपखल लागू होते. रच्याकने :- मी पहिल्या गटातला वाचक आहे, जे मिळेल ते वाचतो, पैजारबुवा,

टर्मीनेटर 13/01/2022 - 13:01
माणसं ग्रंथांची जागा घेऊ शकत नाहीत, ग्रंथ माणसांची जागा घेऊ शकतात”.
ह्या बाबत बुवांशी सहमत! अकरावी - बारावीत असे पर्यंत माझे पुस्तक वाचनवेड शिगेला पोचले होते. चांगले वाचण्याच्या नादात नको ते ही बरेच वाचून झाले 😀 पुढे जगाच्या विद्यापीठात माणसे वाचायला शिकल्यावर मात्र पुस्तकांपेक्षा त्यांच्याकडूनच खरे 'ज्ञानार्जन' होत असल्याचा साक्षात्कार झाला! त्यामुळे ग्रंथ वाचून पुस्तकी पंडित होण्यापेक्षा चालत्या बोलत्या माणसांकडून मिळणारे शिक्षण/व्यवहारज्ञान चांगले असे माझे वैयक्तिक मत.

ज्ञानोबाचे पैजार 13/01/2022 - 13:47
ग्रंथ वाचून पुस्तकी पंडित होण्यापेक्षा चालत्या बोलत्या माणसांकडून मिळणारे शिक्षण/व्यवहारज्ञान चांगले बाडिस पैजारबुवा,

हेमंतकुमार 13/01/2022 - 14:11
ग्रंथ आणि माणसे एकमेकांची जागा घेऊ शकतात की नाही यावर मतभिन्नता राहीलच. परंतु, हा मुद्दा पुस्तकातील वसंत सरवटे यांच्या रेखाचित्रात इतका सुंदर दाखवला आहे की चित्र पहातच रहावेसे वाटते! सोफ्यावर आणि त्याच्या पाठीवर छानपैकी पुस्तके रचून दाखवली आहेत....

टर्मीनेटर 13/01/2022 - 22:42
"पुस्तके ज्ञान देतात व माणसे भानावर आणतात"
अर्थातच! पुस्तके निरूपयोगी आहेत असे अजिबात नाही. प्राथमिक आणि विषयाधारित मूलभूत ज्ञान आपल्याला शाळा / कॉलेज मध्ये पाठयपुस्तकातून मिळत असले तरी विद्यार्जनात शिक्षकांचा वाटा तेवढाच मोठा असतो. एखाद्या विषयात प्राविण्य मिळवण्यासाठी त्याच्याशी निगडित ग्रंथ / पुस्तके नक्कीच उपयुक्त ठरतात हे देखील मान्य. असहमती ही (मूळ) लेखकाच्या
"माणसं ग्रंथांची जागा घेऊ शकत नाहीत, ग्रंथ माणसांची जागा घेऊ शकतात”.
ह्या मताविषयी आहे. मुळात ग्रंथच जर माणसाने लिहिले आहेत (इथे कोंबडी आधी की अंड आधीच्या धर्तीवर ग्रंथ आधी की माणूस आधी असला काही प्रश्न उद्भवत नाही हे बरे 😀) मग ह्या मताला/विधानाला काय अर्थ राहतो? ग्रंथ मोठा पण ग्रंथ लिहिणारा माणूस दुय्यम? निर्माता मोठा की निर्मिती मोठी?
दोघेही हवेतच ...
+१

हेमंतकुमार 14/01/2022 - 06:19
निर्माता मोठा की निर्मिती मोठी? दोघेही हवेतच ...
>>> अगदी पटलेच ! मूळ लेखकाची मते पटली नाहीत तरी त्यातून हे जे मंथन होते ते महत्त्वाचे. आभार !

हेमंतकुमार 13/01/2022 - 13:30
छान प्रतिसाद. आवडला
ग्रंथ वाचून पुस्तकी पंडित होण्यापेक्षा चालत्या बोलत्या माणसांकडून मिळणारे शिक्षण/व्यवहारज्ञान चांगले असे माझे वैयक्तिक मत.
अगदी बरोबर ! या पुस्तकाच्या वाचनातून असे विचार मंथन होते हे मला भावते. विविध वाचकांच्या मतांवर चर्चा होणे हे केव्हाही चांगलेच

Bhakti 13/01/2022 - 13:19
अफाट लिहिलंय! धाप लागली वाचताना. स्वतः गट क्रमांक दोन मध्ये पाहते 😁

मुक्त विहारि 13/01/2022 - 15:56
ह्याचे उत्तर म्हणजे, हा लेख ... असेच एक पुस्तक वाचले होते, निरंजन घाटे यांचे, वाचत सुटलो त्याची गोष्ट.... लेख अप्रतिम आहे...

सर टोबी 13/01/2022 - 14:05
येथिल युनियन बुक स्टॉल अभ्यासाच्या पुस्तकांसाठी खूपच खात्रीशीर दुकान होते. आणि पुस्तकांची नावं, लेखक दुकानातील लोकांना इतकी तोंड पाठ असत की आपल्याला पुरतं नाव घेण्याआधीच दुकानदार पुस्तकाचे नाव सांगत असे. गुजराथी व्यावसायिक असल्यामुळे पुस्तक वेळेला नसले तर मागवून देण्याचे अगत्य असे. मराठी दुकानदारांना टेचात नाही म्हणण्यात काय आनंद मिळतो ते समजत नाही. हमाम में सब नंगे तसे अभ्यासाच्या पुस्तकाच्या दुकानात सर्व लेखक एका समान, अरे तुरे च्या पातळीवर असतात. अरे चिरपुटकर घे रे, शांती नारायणचे रिअल अनालिसिस आहे का बघ असा खाक्या असतो. सतत अभ्यासाच्या वातावरणात राहून कमी शिकलेले लॅब असिस्टंट आणि झेरॉक्सवाले देखील ज्ञानेश्वरांच्या रेड्यासारखे ज्ञानी झालेले असतात का अशी शंका येते. केमिकल अनालिसीस ला कोणता सबस्टांस दिला असं विचारायला गेलो की आपल्यालाच काय काय स्टेप्स केल्या ते विचारणार!

हेमंतकुमार 13/01/2022 - 14:36
मु वि
पुस्तके ज्ञान देतात व माणसे भानावर आणतात
>> लाखातले बोललात ! .... स टो
पुस्तकाच्या दुकानात सर्व लेखक एका समान, अरे तुरे च्या पातळीवर असतात.
>>> अ ग दी . मस्तच !

कर्नलतपस्वी 13/01/2022 - 17:11
मद्य आणि पुस्तक वाचन या दोन्हीमुळे चढणाऱ्या नशांची सुंदर तुलना त्यांनी केली आहे. एखाद्या घरात ग्रंथ नेटकेपणाने मांडून सुंदर सजावट करता येते, मात्र मद्याच्या बाटल्या कपाटात दडवून ठेवाव्या लागतात ! असहमत, पुस्तके आणि मद्य ड्रॉईंग रूमची शोभा वाढवतात एखाद्या चांगल्या आवडत्या ब्रांड चे मद्य पाहुण्याने संपवले तर त्याच ब्रांडची दुसरी बोटल आणू शकतो. पण एखादे दुर्मिळ पुस्तक कोणी नेले आणी हरवले किवा हडपले तर पुन्हा मीळेल किंवा नाही सागंता येत नाही. त्याची रुखरुख लागते. सत्तयाहत्तरची गोष्ट, कँनाँट प्लेस दिल्ली, "द मॅन हु किल्ड द गांधी "कर्नल मनोहर मालगावकर, पुस्तक मला फुटपाथवर मिळाले. बहुतेक त्यावेळेस त्यावर प्रतीबंध होता आसे समजले, खरे खोटे करत बसलो नाही. पुढे काही दिवसानी एक मीत्र घेऊन गेला आणि परत केलेच नाही. ते मला आता सेवानिवृत्त नंतर किलोनी पुस्तके घ्या या स्कीम मधे मिळाले. तसेच साद देती हिमशिखरे, आता डिजीटल काँपी संग्रही आहे.० मी पुस्तके लपवतो. बार मात्र मी नेहमी खुला ठेवायचो. लेख छान आहे अभिनंदन.

टर्मीनेटर 13/01/2022 - 23:32
"एखाद्या घरात ग्रंथ नेटकेपणाने मांडून सुंदर सजावट करता येते, मात्र मद्याच्या बाटल्या कपाटात दडवून ठेवाव्या लागतात" !
कर्नल साहेब मी पण ह्याच्याशी असहमत आहे! अर्थात (मूळ) लेखकाने हे विचार २००१ साली मांडले असल्याने त्यावेळी ते कालसुसंगत असतील पण आता वीस वर्षानंतर ते कालबाह्य झाले आहेत. नवीन पिढीला बुकशेल्फ ठेवणे ओल्ड फॅशन वाटत असून ड्रॉईंगरूम/लिव्हिंग रूम मध्ये पर्सनल बार असणे हा स्टेटस सिम्बॉल वाटतो. बाकी माझ्याकडे तुमच्यासारखा पुस्तक संग्रह नसला तरी मद्याच्या बाटल्या कपाटात दडवून वगैरे ठेवाव्या लागत नाहीत 😀

ज्ञानोबाचे पैजार 14/01/2022 - 12:08
पण एखादे दुर्मिळ पुस्तक कोणी नेले आणी हरवले किवा हडपले तर पुन्हा मीळेल किंवा नाही सागंता येत नाही. त्याची रुखरुख लागते. हा अनुभव अनेकदा घेतला आहे, एका मित्राने तर निर्लज्ज पणे सांगितले होते की "घरातल्या रद्दी बरोबर चुकून तुझे पुस्तक रद्दीत गेले" तेव्हा पासून अगदी कितीही जवळचा / मोठा माणुस असला तरी माझे पुस्तक देत नाही आणि कोणाकडे मागतही नाही. एखादा फारच नाराज झाला तर त्या व्यक्तीने जे पुस्तक मागितले असेल विकत घेउन त्याला भेट म्हणुन देतो. पैजारबुवा,

हेमंतकुमार 14/01/2022 - 12:35
तरी माझे पुस्तक देत नाही आणि कोणाकडे मागतही नाही.
>>> +११११ अ ग दी च ! यावरून जॉर्ज बर्नाड शॉ यांच्याबद्दलचा एक किस्सा प्रस्तुत पुस्तकात दिला आहे. तो माझ्या शब्दात लिहितो. शॉ नी त्यांच्या मित्राला त्यांचे पुस्तक ‘शुभेच्छांसह’ असे लिहून सही करून भेट दिले होते. कालांतराने त्यांना तीच प्रत जुन्या पुस्तकांच्या दुकानात सापडली. शॉ नी ती विकत घेतली, पुस्तकाच्या पहिल्या पानावर ‘पुन्हा एकवार शुभेच्छांसह’ असे लिहीले आणि त्याच मित्राला पुन्हा ते भेट दिले !!

हेमंतकुमार 13/01/2022 - 18:27
*
सेवानिवृत्त नंतर किलोनी पुस्तके घ्या या स्कीम मधे मिळाले.
>> छान योग. *
जमेल तेवढे वाचत असतो, आजकाल ऑडियो बुक्स ऐकत असतो
>>> छान, चालू ठेवा

स्मिताके 13/01/2022 - 19:39
आपली समज आणि वाचन किती तोकडं आहे हे असे लेख वाचून समजतं! सध्या आन्तरजालावर बरंच लेखन सहज उपलब्ध असल्यामुळे सर्व प्रकारचं वाचन होत असतं. आणि वाचल्याशिवाय चांगलं वाईट कळणार नाही म्हणताना त्यात बराच वेळ जातो. चांगल्या वाईटाचे निकषसुद्धा त्या त्या समाजानुसार, काळानुसार, व्यक्तीनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे अधिकच गोंधळ. >>चांगल्या वाचनाची सवय लागण्यासाठी वाचनगुरू लाभल्यास उत्तम. हे पटलं. असा गुरू कोण, याचा शोध घ्यायला हवा आता. :)

हेमंतकुमार 13/01/2022 - 20:04
असा गुरू कोण, याचा शोध घ्यायला हवा आता.
हा शोध वाटतो तितका सोपा नाही ! आयुष्याच्या विविध टप्प्यांमध्ये गुरु देखील बदलत जातील. माझ्या बाबतीत कसे झाले ते सांगतो. १. शालेय जीवन : इथे गुरु अर्थातच आपले पालक आणि शिक्षक. माझ्या घरातच आजी व काका लेखन करायचे. त्यामुळे ते काय वाचत आहेत याचा प्रभाव पडला. २. महाविद्यालयीन काळ : इथे माझ्यापेक्षा अधिक वाचणारे मित्र हे काही प्रमाणात मार्गदर्शक ठरले. ३. आयुष्याच्या पुढच्या टप्प्यात स्वानुभव हाच बर्‍यापैकी गुरू ठरला. एखादा लेखक किंवा विशिष्ट विषय वाचल्यानंतर आपल्याला ते कितपत भावते यानुसार पुढील पुस्तकांची निवड ठरवली गेली. ४. गेल्या काही वर्षांमध्ये माझ्या आवडीचे जे पुस्तक मी वाचतो त्यातच मला पुढच्या एखाद्या पुस्तकाची सूचना मिळते. त्या अर्थाने आता मी ‘ग्रंथ हेच गुरु’ या विचारापर्यंत आलेलो आहे ! ५. प्रस्तुत लेखात म्हटल्याप्रमाणे मागच्या वर्षी वाचलेल्या एका पुस्तकामुळे मी हे पुस्तक वाचण्यास प्रवृत्त झालो. अशी अजून चार-पाच उदाहरणे माझ्या बाबतीत घडलेली आहेत.

स्मिताके 13/01/2022 - 21:17
होय खरं आहे. असे गुरु बदलत राहणंच योग्य आहे. माझा वरचा प्रतिसाद नीट लिहिला गेला नाही. >>आपली समज आणि वाचन याठिकाणी "माझी समज आणि वाचन " याअर्थी लिहिलं होतं. गैरसमज नसावा.

श्रीगणेशा 14/01/2022 - 23:48
लेख आवडला आणि त्यावर सुरू असलेली चर्चाही! कुमार सर, तुमच्या प्रत्येक अभ्यासपूर्ण लेखातून खूप काही शिकायला मिळतं. खूप वर्षांपूर्वी एका ग्रंथ प्रदर्शनात भटकत असताना एक खूप जुनं पुस्तक सापडलं. एका फ्रेंच पुस्तकाचं इंग्रजी भाषांतर होतं. माझ्या संग्रही असलेलं ते सर्वात जुनं पुस्तक असावं. त्यातील निवडक लेखांचं मराठी भाषांतर लिहावं असं खूप दिवस मनात आहे. तुमचं आणि इतरही मिपाकरांचं वेगवेगळ्या विषयांवरील लिखाण वाचून, ते राहून गेलेलं भाषांतर मनावर घ्यावं असं वाटत आहे. पूर्वी कधीही भाषांतराचा प्रयत्न केला नसल्याने, कितपत लिहिता येईल त्याबद्दल शंकाच आहे. आणि दुर्दैव म्हणजे, सुरुवात, ते पुस्तक घरात नक्की कुठे ठेवलं आहे, तिथपासून करावी लागेल.

हेमंतकुमार 15/01/2022 - 09:26
निवडक लेखांचं मराठी भाषांतर लिहावं असं खूप दिवस मनात आहे
>>> जरूर प्रयत्न करा. माझ्या शुभेच्छा ! वाचायला आवडेल. खरंय , एखादी आवडीची गोष्ट घरात सापडत नसेल तर भयंकर अस्वस्थ व्हायला होते. मी परदेशात असताना एक लेख अगदी मन लावून एकटाकी लिहून काढला होता. भारतात परत आल्यानंतर लक्षात आले की तो कुठे तरी हरवला आहे. जवळजवळ वर्षभर घरभर धुंडाळूनही तो मिळाला नाही. मनाची मोठी गंमत असते. एकदा तो आपण कष्टाने लिहिलाय ना, मग आता पुन्हा आठवून लिहिणे काही मनावर घेतले जात नाही. कधीतरी तो सापडेल या वेड्या आशेवर असतो......

Nitin Palkar 15/01/2022 - 20:20
अतिशय सुंदर लेख.. नेहमी प्रमाणेच. मुंबई सारख्या शहरात जागेच्या कमतरते मुळे ग्रंथांचा मनाप्रमाणे संग्रह करण्यास बऱ्यापैकी मर्यादा येतात. अनेकदा खुप चांगली पुस्तके ज्याला देऊन टाकावीत अशी व्यक्तीही सहजी नजरेस येत नाही. माझ्याकडे सुमारे दहा वर्षांचे 'रिडर्स डायजेस्ट' चे अंक होते. जागे अभावी ते एखाद्या संग्रहकाला द्यावेत असा विचार केला. whats app वर अनेक समूहात विचारणा करूनही बराच काळ त्याला काही प्रतिसाद मिळत नव्हता. अखेर गोव्याहून एका शिक्षकाने प्रतिसाद दिला आणि ते अंक सुस्थळी पडले.
गतवर्षी वाचकांना मी लीळा पुस्तकांच्या या अभिनव पुस्तकाचा परिचय करून दिला होता. वर्षभरात त्या पुस्तकाची मी अनेक पुनर्वाचने केली. त्यातला मला सर्वाधिक आवडलेला भाग म्हणजे त्याची दीर्घ प्रस्तावना. त्यामध्ये लेखकाने अन्य एका पुस्तकाचा उल्लेख केलाय, ते म्हणजे अरुण टिकेकरांचे 'अक्षरनिष्ठांची मांदियाळी'. या पुस्तकाचे नावच इतके भारदस्त वाटले की त्यावरून ते वाचायची तीव्र इच्छा झाली. अक्षरधारा-प्रदर्शनामधून केलेल्या मागच्या पुस्तक खरेदीला आता वर्ष उलटून गेले होते.
वाङ्मय
आस्वाद

९४ वे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन, नाशिक, ३/४/५ डिसेंबर २०२१, आणि १५ वे विद्रोही साहित्य संमेलन, नाशिक, ४/५ डिसेंबर २०२१ मधील छायाचित्रे

पाषाणभेद ·

सुरसंगम 06/12/2021 - 06:55
लाल झेंडा म्हणजे? कळलं नाही कोणी स्पष्ट समजवून लिहलं काय? मुळात मराठी संमेलन असताना हिंदितुन का बरं निषेध?

मुक्त विहारि 05/12/2021 - 20:04
साहित्य संमेलनात सरकारचा सहभाग वाढल्यामुळे, मी टाळतो .... द्रोणाचार्यांनी संजीवनी विद्या आणली, असा नविन इतिहास शिकण्यासाठी, आमची मानसिक तयारी नाही...

श्रीरंग_जोशी 06/12/2021 - 09:18
यंदाच्या अ .भा. मराठी साहित्य संमेलनाचा व विद्रोही साहित्य संमेलनाचा फोटो वृत्तांत आवडला. साहित्य संमेलनाच्या आयोजनातली भव्यता फोटोंतून स्पष्टपणे जाणवली. संपूर्ण भारतात साहित्याशी संबंधीत या प्रमाणातले संमेलन दर वर्षी होणारी केवळ मराठी भाषा आहे असा दावा ऐकला आहे. तो बहुधा खरा असावा कारण आजवर इतर कुठल्याही भाषेच्या अशा नियमित संमेलनाबद्दल ऐकले / वाचले नाही. फोटो वृत्तांतासाठी मनःपूर्वक धन्यवाद. वेळ मिळाल्यावर सविस्तर वृत्तांतही लिहावा ही विनंती.

चित्रगुप्त 07/12/2021 - 08:55
फोटोंवरून सासंविषयी एकंदरीत कल्पना आली परंतु प्रत्येक फोटोखाली पुन्हा पुन्हा तोच तोच मजकूर चोप्यपस्ते का केलाय हे समजले नाही. 'विद्रोही' या शब्दातून नेमके काय अभिप्रेत आहे ते जरा उलगडून सांगितले तर बरे होईल. त्या साहित्याचे वेगळे स्टॉल होते का? विद्रोही पुस्तकांचे फोटो कोणते आहेत? फोटोत नुसती माणसे बाया आणि ब्यानरच दिसत आहेत?

nutanm 12/12/2021 - 18:42
चित्रगुप्त यांच्याशी +100 सहमत. फोटोंखाली घटना उलगडून सांगायला हव्यात, लेसर लाईट्स व काठ्याकाठ्यांची सजावट समजून सांगाल काय? तसेच शांतता कोर्ट......हे ृदृश्य व ट्रेन समजत नाही.

पाषाणभेद 16/12/2021 - 00:56
@मनो आणि जे हा धागा आता नव्याने उघडतील त्यांचेसाठी:- वरील फोटो लिंक्स या फेबू वरून शेअर केल्या होत्या. फेबू चालूपणा करते. काही काळानंतर फोटोंचे टोकन बदलत राहते ते. मग काही काळानंतर टोकन जुळले नाही तर मग फोटो दिसेनासे होतात. तुम्ही आपल्या फेबूच्या मिपाकर - Mipakar या पेजवर जावून फोटो पाहू शकतात. https://www.facebook.com/groups/163835483668577/posts/4806342332751179/ https://www.facebook.com/groups/163835483668577/posts/4806341122751300/ https://www.facebook.com/groups/163835483668577/posts/4806336689418410/ https://www.facebook.com/groups/163835483668577/posts/4806332576085488/

चौथा कोनाडा 16/12/2021 - 20:40
प्रचि दिसत नाहीत. नविन खिडकीत उघडले तर "URL signature expired" असा संदेश झळकतो.

❓

फोटो विना-फेसबुक दिसु शकणार नाहीत काय ?

चौथा कोनाडा 18/12/2021 - 16:07
धन्यू पाभे ! खिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे प्रचि फेबु खात्यावर टाक्ल्यामुळे पहायला मिळाले ! प्रचि छानच आहेत, धन्स वन्सएकदा ! - चौको

सुरसंगम 06/12/2021 - 06:55
लाल झेंडा म्हणजे? कळलं नाही कोणी स्पष्ट समजवून लिहलं काय? मुळात मराठी संमेलन असताना हिंदितुन का बरं निषेध?

मुक्त विहारि 05/12/2021 - 20:04
साहित्य संमेलनात सरकारचा सहभाग वाढल्यामुळे, मी टाळतो .... द्रोणाचार्यांनी संजीवनी विद्या आणली, असा नविन इतिहास शिकण्यासाठी, आमची मानसिक तयारी नाही...

श्रीरंग_जोशी 06/12/2021 - 09:18
यंदाच्या अ .भा. मराठी साहित्य संमेलनाचा व विद्रोही साहित्य संमेलनाचा फोटो वृत्तांत आवडला. साहित्य संमेलनाच्या आयोजनातली भव्यता फोटोंतून स्पष्टपणे जाणवली. संपूर्ण भारतात साहित्याशी संबंधीत या प्रमाणातले संमेलन दर वर्षी होणारी केवळ मराठी भाषा आहे असा दावा ऐकला आहे. तो बहुधा खरा असावा कारण आजवर इतर कुठल्याही भाषेच्या अशा नियमित संमेलनाबद्दल ऐकले / वाचले नाही. फोटो वृत्तांतासाठी मनःपूर्वक धन्यवाद. वेळ मिळाल्यावर सविस्तर वृत्तांतही लिहावा ही विनंती.

चित्रगुप्त 07/12/2021 - 08:55
फोटोंवरून सासंविषयी एकंदरीत कल्पना आली परंतु प्रत्येक फोटोखाली पुन्हा पुन्हा तोच तोच मजकूर चोप्यपस्ते का केलाय हे समजले नाही. 'विद्रोही' या शब्दातून नेमके काय अभिप्रेत आहे ते जरा उलगडून सांगितले तर बरे होईल. त्या साहित्याचे वेगळे स्टॉल होते का? विद्रोही पुस्तकांचे फोटो कोणते आहेत? फोटोत नुसती माणसे बाया आणि ब्यानरच दिसत आहेत?

nutanm 12/12/2021 - 18:42
चित्रगुप्त यांच्याशी +100 सहमत. फोटोंखाली घटना उलगडून सांगायला हव्यात, लेसर लाईट्स व काठ्याकाठ्यांची सजावट समजून सांगाल काय? तसेच शांतता कोर्ट......हे ृदृश्य व ट्रेन समजत नाही.

पाषाणभेद 16/12/2021 - 00:56
@मनो आणि जे हा धागा आता नव्याने उघडतील त्यांचेसाठी:- वरील फोटो लिंक्स या फेबू वरून शेअर केल्या होत्या. फेबू चालूपणा करते. काही काळानंतर फोटोंचे टोकन बदलत राहते ते. मग काही काळानंतर टोकन जुळले नाही तर मग फोटो दिसेनासे होतात. तुम्ही आपल्या फेबूच्या मिपाकर - Mipakar या पेजवर जावून फोटो पाहू शकतात. https://www.facebook.com/groups/163835483668577/posts/4806342332751179/ https://www.facebook.com/groups/163835483668577/posts/4806341122751300/ https://www.facebook.com/groups/163835483668577/posts/4806336689418410/ https://www.facebook.com/groups/163835483668577/posts/4806332576085488/

चौथा कोनाडा 16/12/2021 - 20:40
प्रचि दिसत नाहीत. नविन खिडकीत उघडले तर "URL signature expired" असा संदेश झळकतो.

❓

फोटो विना-फेसबुक दिसु शकणार नाहीत काय ?

चौथा कोनाडा 18/12/2021 - 16:07
धन्यू पाभे ! खिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे प्रचि फेबु खात्यावर टाक्ल्यामुळे पहायला मिळाले ! प्रचि छानच आहेत, धन्स वन्सएकदा ! - चौको
९४ वे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन, नाशिक, ३/४/५ डिसेंबर २०२१, आणि १५ वे विद्रोही साहित्य संमेलन, नाशिक, ४/५ डिसेंबर २०२१ मधील छायाचित्रे ९४ वे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन, नाशिक, ३/४/५ डिसेंबर २०२१ ९४ वे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन, नाशिक, ३ डिसेंबर २०२१, म
मांडणी
वावर
संस्कृती
कला
नाट्य
संगीत
वाङ्मय
कथा
बालकथा
कविता
बालगीत
भाषा
साहित्यिक
समाज
राहणी
प्रवास
प्रकटन
विचार
प्रतिसाद
आस्वाद
समीक्षा
माध्यमवेध
बातमी
अनुभव

पुस्तकांचा सुकाळ वाचकांचा दुष्काळ : भाग एक

डॉ. सुधीर राजाराम देवरे ·

पाषाणभेद 01/11/2021 - 22:36
हाच प्रश्न त्यांच्या ब्लॉगलाही लागू पडतो ना? उगाचच मुख्य प्रश्नाला फाटे फोडू नका. एकतर लेख संपूर्ण टाका अन्यथा येथे अर्धवट लेख अन वरतून खाजगी लिंका द्यायच्या हे योग्य नव्हे.

सुक्या 02/11/2021 - 00:22
देवरे सरांच्या ब्लॉगला वाचकांचा दुष्काळ बघावा लागतो आहे हे जरी खरे असले तरी कुणी तिथे जाउण वाचन करावे असेही काही दिसले नाही. मी मुद्दाम हा लेख तिथे जाउन वाचला तर केवळ उसासे व्यतीरिक्त काही सापडले नाही .. आजच्या धकाधकीच्या जीवनात वाचनाला मोकळा वेळ जसा कमी झाला आहे तसेच करमणुकीची बरीच ईतर साधने उपलब्ध आहेत. त्यामुळे वाचन हेच एक परमोच्च करमणुकीची / विद्या अर्जनाचे साधन आहे आणी बाकी बाबी फोल आहेत हे ग्रुहीतक चुकीचे आहे. जे ज्ञान मी ३० मिनीटांची डॉक्युमेंटरी बघुन मिळवु शकतो त्यासाठी ४ तास वाचन करण्याची मला गरज वाटत नाही ... बाकी सरांचे याला वेळ आहे / त्याला वेळ आहे पण वाचनाला वेळ नाही हा नकारार्थी सुर बघुन परत त्या ब्लॉग वर मी जाइल की नाही याची शाश्वती नाही ... आवांतर : संपूर्ण लेख येथेच टाकावा या सुचनेशी सहमत ..

सुरिया 02/11/2021 - 07:44
अरेवा. ब्लॉगवर जाऊन वाचला लेख. सुक्यारावानी म्हणल्याप्रमाणे उसासे वगैरे आहेतच. आणि सूर ही फारसा पटला नाही. ज्याला जे करावे वाटते ते करू द्यावे असा सध्याचा फंडा आहे. उगी लोकांची अभिरुची संपन्नता वाढवायची हा उद्योग आपण लेखनातून करावा. वाचक तसे झाले तर ठीकच आहे पण ते दुसरेच काहीतरी करत असल्यास दोष वाचन नाही असा ढकलता येणार नाही. किंबहुना हा दोषच नाही असे वाटते. असो. लेख पूर्णपणे इथेच टाकावा ह्या सुचानेशिही सहमत. बादवे ते शेवटी लिहिलात ते थिंक महाराष्ट्र चालू आहे काय अजून? ते वाचले की आमच्या तात्याचे ब्रॉडबँड बुड हलवून ड्रिंक महाराष्ट्र करायला पळणे फक्त आठवते. ;)

जेम्स वांड 02/11/2021 - 08:59
तुम्ही किती का आरडाओरड करा, त्यांच्यालेखी मिपा फक्त जाहिरात फलक असून त्यावर ते एक अवाक्षर इथं बोलणारही नाहीत अन लिहिणारही नाही. Laughing man त्यांना कदाचित मिपा वगैरे प्रकरणे त्यांच्या लेव्हलची वाटत नसतील, जे काही असेना का, पण एकंदरीतच त्यांना माझ्या चार वर्षे सभासदत्व काळात कोणालाच प्रतिसाद देताना, मनमोकळे बोलताना, व्यक्त होताना बघितले नाहीए.

पाषाणभेद 02/11/2021 - 12:14
त्यांना प्राध्यापक, डॉक्टर पदाची स्वतंत्र पदवी मिळाली असल्याने प्रत्येक लेखाचा स्वतंत्रपणे अभ्यास करत असावेत. व अभ्यासात व्यत्यय नको म्हणून इतरांचे लेखन महत्वाचे मानत नसावेत. खॅ खॅ खॅ

पाषाणभेद 01/11/2021 - 22:36
हाच प्रश्न त्यांच्या ब्लॉगलाही लागू पडतो ना? उगाचच मुख्य प्रश्नाला फाटे फोडू नका. एकतर लेख संपूर्ण टाका अन्यथा येथे अर्धवट लेख अन वरतून खाजगी लिंका द्यायच्या हे योग्य नव्हे.

सुक्या 02/11/2021 - 00:22
देवरे सरांच्या ब्लॉगला वाचकांचा दुष्काळ बघावा लागतो आहे हे जरी खरे असले तरी कुणी तिथे जाउण वाचन करावे असेही काही दिसले नाही. मी मुद्दाम हा लेख तिथे जाउन वाचला तर केवळ उसासे व्यतीरिक्त काही सापडले नाही .. आजच्या धकाधकीच्या जीवनात वाचनाला मोकळा वेळ जसा कमी झाला आहे तसेच करमणुकीची बरीच ईतर साधने उपलब्ध आहेत. त्यामुळे वाचन हेच एक परमोच्च करमणुकीची / विद्या अर्जनाचे साधन आहे आणी बाकी बाबी फोल आहेत हे ग्रुहीतक चुकीचे आहे. जे ज्ञान मी ३० मिनीटांची डॉक्युमेंटरी बघुन मिळवु शकतो त्यासाठी ४ तास वाचन करण्याची मला गरज वाटत नाही ... बाकी सरांचे याला वेळ आहे / त्याला वेळ आहे पण वाचनाला वेळ नाही हा नकारार्थी सुर बघुन परत त्या ब्लॉग वर मी जाइल की नाही याची शाश्वती नाही ... आवांतर : संपूर्ण लेख येथेच टाकावा या सुचनेशी सहमत ..

सुरिया 02/11/2021 - 07:44
अरेवा. ब्लॉगवर जाऊन वाचला लेख. सुक्यारावानी म्हणल्याप्रमाणे उसासे वगैरे आहेतच. आणि सूर ही फारसा पटला नाही. ज्याला जे करावे वाटते ते करू द्यावे असा सध्याचा फंडा आहे. उगी लोकांची अभिरुची संपन्नता वाढवायची हा उद्योग आपण लेखनातून करावा. वाचक तसे झाले तर ठीकच आहे पण ते दुसरेच काहीतरी करत असल्यास दोष वाचन नाही असा ढकलता येणार नाही. किंबहुना हा दोषच नाही असे वाटते. असो. लेख पूर्णपणे इथेच टाकावा ह्या सुचानेशिही सहमत. बादवे ते शेवटी लिहिलात ते थिंक महाराष्ट्र चालू आहे काय अजून? ते वाचले की आमच्या तात्याचे ब्रॉडबँड बुड हलवून ड्रिंक महाराष्ट्र करायला पळणे फक्त आठवते. ;)

जेम्स वांड 02/11/2021 - 08:59
तुम्ही किती का आरडाओरड करा, त्यांच्यालेखी मिपा फक्त जाहिरात फलक असून त्यावर ते एक अवाक्षर इथं बोलणारही नाहीत अन लिहिणारही नाही. Laughing man त्यांना कदाचित मिपा वगैरे प्रकरणे त्यांच्या लेव्हलची वाटत नसतील, जे काही असेना का, पण एकंदरीतच त्यांना माझ्या चार वर्षे सभासदत्व काळात कोणालाच प्रतिसाद देताना, मनमोकळे बोलताना, व्यक्त होताना बघितले नाहीए.

पाषाणभेद 02/11/2021 - 12:14
त्यांना प्राध्यापक, डॉक्टर पदाची स्वतंत्र पदवी मिळाली असल्याने प्रत्येक लेखाचा स्वतंत्रपणे अभ्यास करत असावेत. व अभ्यासात व्यत्यय नको म्हणून इतरांचे लेखन महत्वाचे मानत नसावेत. खॅ खॅ खॅ
- डॉ. सुधीर रा. देवरे वाचकांच्या तीन पायर्‍या असतात- जे उपलब्ध होईल ते वाचणारे भाबडे वाचक, अभिरुचिसंपन्न वाचक आणि उच्च अभिरुचिसंपन्न वाचक. पहिल्या पायरीवरील वाचक प्रगती करत तिसर्‍या पायरीवर जाऊ शकतो. पैकी उच्च अभिरुचिसंपन्न वाचक हा, बाहेर कितीही करमणुकीच्या साधनात उत्क्रांती- क्रांती वा स्फोट झाले तरी त्याची वाचनसाधना सोडत नाही. ती त्याची गरज बनलेली असते. त्याला प्रपंचासाठीची नोकरी वा व्यवसाय यांतून वाचण्यासाठी वेळ मिळत नसला तरी वेळ नाही असे त्याला वाटत नाही. तो त्यातल्या त्यात फट काढतोच काढतो व तो वेळ वाचण्यास देतो.
वाङ्मय
लेख

लैंगिक वाङ्मय : स्वानुभव आणि स्थित्यंतरे

हेमंतकुमार ·

टर्मीनेटर 26/10/2021 - 11:19
तसली क्यासेट व्हिसीआरमधे अडकून बसली तर विविध प्रकारची गुंतागुंत.
तोबा तोबा.... अशा प्रसंगी भलतीच त्रेधातिरपीट उडायची... विशेषतः घरचे परतण्याची वेळ झाली असेल तेव्हा असा प्रसंग उद्भवल्यास ज्याच्या कोणाच्या घरी असू त्याची अवस्था तर फारच दयनीय होऊन जायची 😀

प्रचेतस 26/10/2021 - 11:23
अगदी अगदी. शिवाय स्वतःच्या घरी कधीही व्हीसीआर आणून बघू नये असा अलिखित दंडक असे. तरीही एखाददुसरा बकरा मिळेच. शिवाय कॅसेटी कित्येकदा वापरलेल्या असल्याने अगदी अभावानेच चांगल्या असत. मुंग्याच खूप असणे, आवाजच न येणे हे प्रकार होत. अगदी पोस्टमनने बेल वाजवली देखील तरी पटकन उठून बंद करण्यासाठी त्रेधातिरपीट उडे.

गवि 26/10/2021 - 11:27
क्यासेटीचा काही भाग (दृष्ये) ही मागे पुढे करुन परत परत बघून लोकांनी पार जीर्ण केलेली असे. त्यात ते tracking की काय ते बिघडून जाऊन स्क्रीनभर आडव्या चकमकत्या रेघा येऊ लागत.

ज्ञानोबाचे पैजार 26/10/2021 - 11:56
कॅसेट चा उद्योग तर प्रत्येकाने केलेलाच असतो, एकदा एका मित्रा कडे हा कॅसेट पहायचा कार्यक्रम आयोजित केला होता आणि स्वस्तात का सोडायचे म्हणून एका वेळी ५ कॅसेट भाड्याने आणल्या, प्रत्येक केसेट वेगळी होती म्हणजे एकात परदेशी कलाकार, एकात भारतिय कलाकार तर एकात चक्क प्राणी होते, अख्खी रात्र जागुन त्या सगळ्या कॅसेट पाहिल्या होत्या आणि सकाळी उठून सगळे तसेच कॉलेज मधे गेलो होतो. आमचे चेहरे जरा वेगळे दिसत होते जो भेटेल तो विचारत होता "काय झाले?" म्हणून. एकदा सहलीला गेलो होतो तेव्हा एका मित्राने बरोबर कॉन्डोम चे पाकिट आणले होते, पाहुन झाल्यावर त्याचे करायचे काय? मग त्याचे फुगे फुगवले आणि त्यानेच बराच वेळ खेळत बसलो होतो, त्या वेळेला ते केवढे थ्रिल वाटले होते. लग्नाच्या आधी एका मित्राने विठ्ठ्ल प्रभुंचे "निरामय कामजीवन" हे पुस्तक वाचायला दिले होते, त्यातुन बरेचसे गैरसमज दुर होण्यास मदत झाली, बाकी मित्र होतेच मदतीला, पुस्तक वाचल्यावर त्याची एक प्रत सरळ विकतच घेउन टाकली, आणि त्यानंतर मात्र माझे कामजिवन खरोखरच निरामय झाले. पैजारबुवा,

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 12:08
लग्नाच्या आधी एका मित्राने विठ्ठ्ल प्रभुंचे "निरामय कामजीवन" हे पुस्तक वाचायला दिले होते, त्यातुन बरेचसे गैरसमज दुर होण्यास मदत झाली
>>>> अगदी ! ही आवश्यक गोष्ट आहे. काही वर्षांपूर्वी जेव्हा लैंगिक शिक्षण या विषयावरून आपल्याकडे गदारोळ माजला होता तेव्हा एका वाचकाने मटा मध्ये लिहिलेले पत्र मला अजून आठवते. त्यांनी लिहिले होते, की लैंगिक शिक्षण किंवा समुपदेशन प्रत्येकासाठी विवाहपूर्व असावेच.

तुषार काळभोर 27/10/2021 - 08:04
+१ सहमत! दृश्य माध्यमात कॉलेजमध्ये सीडी ते पुढे pornhub व्हाया "चाळीस जीबी स्टडी नावाचा फोल्डर" असा आमच्या काळातील प्रवास होता. जवळ राहणाऱ्या मित्रांत दोन मित्र लोकप्रिय होते, कारण त्यांचे पालक दोघे नोकरी करणारे होते. आणि दोघे मित्र एकुलते एक होते. त्यामुळे त्यांची घरे सार्वजनिक "अभ्यासिका" होत्या. वेळेची खात्री असल्याने गडबड वगैरे कधी झाली नाही. अगदी निवांतपणा असायचा.

गवि 26/10/2021 - 11:10
उत्कृष्ट लेख. नेहमीप्रमाणे कुमारेक स्टाईल दिलखुलास. अनेकांना याच्याशी रिलेट करता येईल असं वाटतं. बरेच तपशील अगदी असेच असतात प्रत्येकाच्या आयुष्यात. असे लेख आणखी यावेत.

टर्मीनेटर 26/10/2021 - 11:10
भारी आहे लेख! अनुभवकथन आवडले. 'डेबोनेर' आणि 'प्लेबॉय' शी आमची ओळख आठवीत असतानाच झाली होती. आमच्या एका मित्राच्या (तो मित्र आता मिपाकर झालाय 🙂) वडिलांना ही दोन आणि अशी अन्य मासिके संग्रहित करण्याचा छंद होता. माळ्यावर त्यांच्या अंकांनी सुटकेस भरलेली असायची. त्याचे आई वडील दोघेही नोकरी करणारे असल्याने घरी दिवसभर फक्त त्याची आजी सोडून इतर कोणीच नसायचे. आजी दुपारी चारच्या आसपास देवळात गेली कि माळ्यावरची ती सुटकेस काढून त्यातले अंक वाचत बसायला वेळ नसल्याने फक्त चित्रे पाहण्याचा आमचा चारपाच मित्रांचा कार्यक्रम चालायचा 😀 असो, आता सातवी-आठवीतल्या मुलींच्या सॅक/बॅग्स मध्ये पालकांना कॉन्डोम ची पाकिटे सापडतात ह्याचा अर्थ आताची पिढी फारच ऍडव्हान्स झाली आहे असे म्हणायला हरकत नाही! (मुलांबद्दल तर नं बोललेलच बरं 😀)

कॉमी 26/10/2021 - 11:22
छान लेख. शाळेतल्या बाथरूम्सचे वर्णन चपखल आहे. त्याखेरीज आमच्या घरात सुद्धा एकदोन लैंगिक शिक्षणावरची पुस्तकं होती. ती म्हणजे पालकांनी वाचून मुलांच्या प्रश्नांना कसे उत्तर द्यायचे अश्या रचनेतील होती. पण ती थेट आम्ही भावंडांनीच वाचली. त्यात अधेमध्ये कार्टून्स सुद्धा होती. त्यामुळे शाळेत पोरं शिव्या द्यायला लागायच्या आधीच माहिती मिळाली होती. त्यामुळे मित्रमंडळींचे गैरसमज दूर करण्यात पुढे पुढे करून आपली कॉलर टाईट करता येत असे, अर्थात मित्रांनी पटवून घेतले तर. काही वेळेस 'काही पण फेकतो' अशी संभावना होत असे. आम्ही कॅसेट आणि मासिक दोन्ही मधले नाही. आमच्या टिनेज वयात इंटरनेट सर्वदूर पसरलेलं नसलं, तरी कोणत्या तरी 'काम'सू कार्यकर्त्याकडून इंटरनेटवरच्या खजिन्याचे वितरण होत असे. कॉलेज मध्ये एका मुलाकडे हार्डडिस्क भरून पॉर्न होते. मग इतर मुलं त्याच्याकडे पेनड्राइव्ह घेऊन जात.

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 11:38
•
असे लेख आणखी यावेत.
 >>>> तुमच्या या प्रतिसादाने खऱ्या अर्थाने मुक्त झालो ! किंचित बिचकतच हा लेख प्रकाशित केला होता. अनेकांनी असे लेख लिहावेत •
'डेबोनेर' आणि 'प्लेबॉय' शी आमची ओळख आठवीत असतानाच झाली होती.
>>>>> अरे वा ! म्हणजे तुम्ही आमचे ज्येष्ठ मार्गदर्शक समजायला हरकत नाही; वयाने लहान असलात तरी ! •
कोणत्या तरी 'काम'सू कार्यकर्त्याकडून इंटरनेटवरच्या खजिन्याचे वितरण होत असे.
>>>> खरंय , असे कामसू कार्यकर्ते खरे मोलाचे…..

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 26/10/2021 - 11:27
लेखन नेहमीप्रमाणे माहितीपूर्ण दिसते, लेखन वरवर चाळले. लेखनधाग्यात काही पुरक चित्र असायला पाहिजे होती असे वाटले. मित्रांच्या गप्पा,चावट पुस्तके, मित्रांची लफडी, आणि मित्रांच्या घरी कोणी नसले की व्हीडीयो बघायचो. लैंगिक ज्ञान असे गोळा व्हायचे. संस्कृती आणि तत्सम गोष्टीच्या रेट्यामुळे वगैरे आणि शाळेत काही शिक्षण नसल्यामुळे आणि जागृती नसल्यामुळे आता मागे वळून पाहिल्यावर लक्षात येते लैंगिक ज्ञानाच्या बाबतीत माझ्या पीढ़ीची जरा कुचंबनाच झाली. :/ -दिलीप बिरुटे

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 12:30
त्याबद्दल मी देखील मनापासून आभारी आहे ! लेखाची शोभा वाढविल्याबद्दल धन्यवाद. प्लेबॉय चे सांकेतिक चित्र त्यानिमित्ताने समजले 😀

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 26/10/2021 - 13:12
मला एकच चित्र दिसत आहे, एक दिसत नाही. चित्र कशी गच्च अनुरूप ते आपलं त्याला काय शब्द आहे, तो मला नेमका आठवेना पण हेही ठीक आहे. आभार...! -दिलीप बिरुटे ( सौंदर्यवादी) :)

ज्ञानोबाचे पैजार 26/10/2021 - 14:55
आपली जुही चावली पण डेबोनियर च्या मुखपृष्ठावर झळकली आहे हे माहित नव्हते. आम्हाला आपले उगाच वाटायचे की तो मान फक्त विदेशी मदलासांचा आहे. पैजारबुवा,

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 15:50
२००० नंतर डेबोनेरची मधली चित्रे सौम्य झाली असे एक निरीक्षण. ...... पूर्वी वाचलेला त्यातला एक हृदयस्पर्शी लेख आठवतो. खूप गरिबीतून आलेल्या एका तरुणीने तो लिहिला होता. तिने जेव्हा या मासिकाच्या मधल्या फोटोसाठी स्वतःचा फोटो काढू दिला, त्यातून मिळालेल्या मानधनातून तिने आयुष्यात प्रथम बँकेत खाते उघडले होते.

कपिलमुनी 26/10/2021 - 11:29
हैदोस चा उल्लेख नसल्याने तेंडुलकर विना भारतीय क्रिकेटच्या प्रवासाचे वर्णन केल्यासारखे वाटले. लेख उत्तम !

शेर भाई 28/10/2021 - 00:27
तुम्ही करमचंदला विसरलात का? ते मोठ्यांचे इंद्रजाल होते. हैदोस मध्ये वर्णन केलेले अवयव त्यात प्रत्यक्ष पाहायलाच मिळायचे.

चौथा कोनाडा 28/10/2021 - 17:16
हाय दोस्त
बरोबर. हैदोसची व्युत्पत्ती : "हैदोस" या शब्दाविषयी : मुहम्मदाचे नातू हसन आणि हुसैन यांना अनुक्रमे "दोस्त" आणि "दुल्हा" अशी टोपण नावे होती. लढाईतल्या त्यांच्या मृत्यूचा शोक मुहर्रम मध्ये "हाय दोस्त दुल्हा " असे ओरडत नाचत केला जातो. त्यावरून "गल्लीत हैदोस-धुल्ला चालू होता" अशी संज्ञा आली , आणि त्याचे संक्षिप्त रूप "हैदोस". हा शब्द भारतीय संसदेबाबत विशेषत्वाने वापरला जातो!

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 11:44
लेखनधाग्यात काही पुरक चित्र असायला पाहिजे होती
>>>> एकदम कबूल ! मी पडलो आपला साधा लेखक. चित्रकार मित्रांनी पुढे यावे असे आमंत्रण देतो… ......
हैदोस चा उल्लेख नसल्याने
>>> क्षमा असावी ! हे माझ्या पाहण्यात कधी नव्हते आले. कोणी तरी लिहा त्याच्याबद्दल.

चौकस२१२ 26/10/2021 - 11:59
बाबा कदमांची एक कादंबरी अंधुकशी आठवत आहे ... त्यातील नायक हा रेस जॉकी असतो त्याचे "भारी " आयुष्य स्त्रीसंबंध याबद्दल २ पाने होती .. सान्नि लिओनीनच्या कोणत्याही हिदेयो पेक्षा ती दोन पाने "लै भारी " होती असे वाटते अर्ध नग्नता जशी पूर्ण नग्नतेपेक्षा जास्त मादक वाटते .. तसेच काहीसे

तर्कवादी 26/10/2021 - 12:02
मी शाळेत व कॉलेजात असताना पुस्तक किंवा कॅसेटच्या वाटेला गेलो नाही. माझ्या जवळपासच्या मित्रात बहूधा कुणीच त्तसले व्हिडिओज फारसे बघितले नसावेत. टिपीकल मध्यमवर्गीय मानसिकतेमुळे वाटणारी भिती असेल कदाचित. शिवाय हॉस्टेललापण मी कधी राहिलो नाही. पण चावट विनोदांची मात्र कायमच प्रचंड रेलचेल होती. अगदी पहिल्या जॉबमध्येही चावट विनोद ऐकवणारे आणि उत्साहाने ऐकणारे अनेक मित्र आसपास होते.

चौकस२१२ 26/10/2021 - 12:13
पोलिसांची धाड वगैरे न पडता आम्ही आयुष्यातील पहिलीवहिली बीपी पाहिली. आठवण.... पन्हाळ गड ते विशाळगड आणि पुढे उतरून रत्नागिरी पर्यंत गेलो होतो तेवहा प्रचंड दमलो होतो .. संध्यकाळी भरपेट माश्याचा खाऊन बीर पिऊन मग "इंग्रजी शिनेमा" पाहावा म्हणून थिएटर शोधात होतो तेव्हा कळलं कि "खास इंग्रजी शिनेमा " बाहेर मराठीत पाटी " जॉन ची रंगिली रात्र" वैगरे दाखवतात पहिले पाच मिनिटे मज्जा वाटली .. त्यानंतर वरील अवसंस्थेत मित्रांनी एक मेकांकडे पहिला आणि या मेजवानी पेक्षा लोज वर जाऊन कधी एकदा झोपतोय असा झाला आणि चक्क अर्धवट शिनेमा सोडून जाऊन निवांत झोपलो .... खऱ्या अर्थाने पोपट झाला

चौकस२१२ 26/10/2021 - 12:21
तसेच अजून एकदा पैसे देऊन सुद्ध कार्यक्रम अर्धवट सोडून आलेलो म्हणजे "योनीची गोष्ट " नावाचे नाटक... " हिट आणि होट " नाटकांपैकी नवहते..आणि तसे असेल म्हणून गेलो हि नव्हतो ... वाटले कि काहीतरी गंभीर नाटक असेल.. शीर्षक जरी "तसे" असले तरी स्त्रीची फरफट असा विषय किंवा "पुरुष" सारखे दमदार लिखाण असेल.. कसलं काय इतकं कंटाळवाणे नाटक आयुष्यात बघितले नाही

वामन देशमुख 26/10/2021 - 12:14
कुमार१, लेखातील अनुभवांशी माझ्यासहित बहुतेक सर्वच चाळिशीतील पुरुष वाचक रिलेट करू शकतील. खूप छान लिहिलंय. माझ्या काही स्फूट नोंदी - तांबी "दोन किंवा तीन मुले पुरेत" अश्या जाहिराती सुरुवातीला असायच्या. त्यानंतर "छोटे कुटुंब सुखी कुटुंब" आणि शेवटी "मुलगी असो की मुलगा, एकाच पुरे" अशी प्रगती झाली. यादरम्यान, तांबी म्हणून ओळखला जाणार लाल त्रिकोण मात्र, त्याचा उपयोग न कळताही मनात पक्का बसला! सुरक्षित अंतर विशेषतः १५ ऑगस्ट आणि २६ जानेवारीला आमच्या शाळेची प्रभातफेरी निघायची दोन-दोन विद्यार्थी हातात हात धरून घोषणा देत चालायचे. गावातील भिंतींवर "सुरक्षित अंतर ठेवा - दोन वाहनांत, दोन मुलांत" असे लिहिलेल्या जाहिराती दिसायच्या. ते वाचून, रस्त्यांवर दोन वाहनांत टक्कर होऊन अपघात होऊ नये म्हणून सुरक्षित अंतर ठेवायचे हे समजायचे पण, आपला हात हातात धरलेल्या मित्रात सुरक्षित अंतर किती ठेवायचे, का ठेवायचे आणि त्यातून अपघात कसा टळतो हे मात्र समजायचे नाही! पाळणा लांबवा तान्हे मूल पाळण्यात निजवलेले आहे आणि त्याची आई पलंगावर बसून त्याला झोके देत आहे. पाळण्याची दोरी ओढल्यावर पाळणा जवळ येतो आणि ती दोरी ढिली सोडल्यावर आपोआपच लांब जातो (भौतिकशास्त्र - लंबक, आंदोलन वगैरे!). मग पाळणा आपोआपच लांब जात असेल तर तो मुद्दामहून का लांबवायचा आणि कसा लांबवायचा? माला-डी बोल सखी बोल तेरा राज क्या है क्या है तेरी ख़ुशी का राज मुझको तू बता दे आज... माला-डी माला-डी माला-डी है मेरा राज. - निरागस बालक

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 12:14
अर्ध नग्नता जशी पूर्ण नग्नतेपेक्षा जास्त मादक वाटते .. तसेच काहीसे
>>> +11111. महत्वाचा मुद्दा. ती अधिक चेतवते. ....
टिपीकल मध्यमवर्गीय मानसिकतेमुळे वाटणारी भिती असेल कदाचित.
>>> अ ग दी ! यासाठीच मी माझ्या शहरातले कॉलेज असूनही वसतिगृह घेऊन ठेवलेले होते. त्या काळात मोकळीक मिळणे महत्त्वाचे व गरजेचे असते.

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 12:23
"खास इंग्रजी शिनेमा " बाहेर मराठीत पाटी " जॉन ची रंगिली रात्र" वैगरे दाखवतात
>>> भारीच. तेव्हा मित्रांत ‘BP’ ला गमतीने भक्त प्रल्हाद म्हणत ! किंबहुना त्या कॅसेटच्या बाह्य भागावर असंच काहीतरी सांकेतिक लिहिलेले असायचे. ....
पाळणा आपोआपच लांब जात असेल तर तो मुद्दामहून का लांबवायचा आणि कसा लांबवायचा?
>>> धमाल. हा हा हा !

अनिंद्य 26/10/2021 - 12:18
धमाल ! लेख रिलेट झाला - विशेषतः होत गेलेले बदल छान टिपले आहेत. स्वच्छतागृहांच्या भिंती खरेतर जाहिरातीसाठी प्रीमियमवर दिल्या पाहिजेत, न आटणारा ग्राहक सोर्स आहे त्यासाठी :-) ... कॉलेजात त्या साहित्यातील अर्वाच्चपणा कमी होऊन त्याला काहीशी सौंदर्यदृष्टी येते...... - बरोबर. प्रतिथयश शिक्षणसंस्थांमध्ये 'ह्या' साहित्याची क्वालिटी उच्च असते. अचूक निरीक्षण ! साहित्यात 'इरॉटिका' मात्र भारतीय भाषांनी दुर्लक्षिलेला विषय आहे असे मत नोंदवतो, अपवाद मोजकेच. त्याबाबतीत इंग्रजी फार समृद्ध आहे. इतर 'इरॉटिक आर्ट' मध्ये आपण जेमतेम आहोत.

Rajesh188 26/10/2021 - 12:48
बॉस च्या केबिन मध्ये tv आणि टीव्ही लाच जॉईन vcr असला tv होता.कोणी नव्हतं म्हणून बॉस च्या केबिन केबिन च कब्जा घेवून Bp चे कॅसेट लावून ते बघण्याचा कार्यक्रम आम्ही दोघा तिघांनी योजला. पूर्ण सिनेमा बघून झाला.आता ऑफिस बंद करून घरी जायची वेळ होती. कॅसेट बाहेर काढण्याचे बटन दाबले पण कॅसेट काही बाहेर येईना .सर्व बटन दाबून बघितली काही फरक नाही. कॅसेट ओढून बाहेर येते आहे का? हा खुळा प्रयत्न पण करून झाला. मग मात्र सर्वांस भीती नी घाम फुटला. Vcr खोलन्याची कला अवगत होती. पण इथे vcr tv मध्ये aattach होता. त्या विषयी काहीच ज्ञान नव्हते. शेवटी टीव्ही च पूर्ण खोलयाचा आणि कॅसेट बाहेर ओढून काढायचे असे ठरले. टीव्ही ची वाट लागली तरी चालेल पण कॅसेट बाहेर काढायचं. शेवटी तेच केले. आणि काम यशस्वी केलेच पण त्या मध्ये दोनेक तास तरी गेली. दुसऱ्या दिवशी साळसूद पने ऑफिस मध्ये हजर पण झाली.

चौथा कोनाडा 26/10/2021 - 13:08
आम्ही(ही) कॅसेट-डेबोनेर-हैदोस अश्या महाआघाडी पंथाचे असल्याने लेख भावला ! आनंदध्व्जाच्या कथांची हट्कून आठवण झाली ! ले. आनंद साधले यांना भावपुर्ण स्मरणांजली _/\_

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 13:36
साहित्यात 'इरॉटिका' मात्र भारतीय भाषांनी दुर्लक्षिलेला विषय आहे असे मत नोंदवतो >>>> सहमत. * शेवटी टीव्ही च पूर्ण खोलयाचा आणि कॅसेट बाहेर ओढून काढायचे असे ठरले. >>> भारीच ! * आम्ही(ही) कॅसेट-डेबोनेर-हैदोस अश्या महाआघाडी पंथाचे >>>> वा वा ! छानच.

Rajesh188 26/10/2021 - 14:01
कामसूत्र ह्याचा अभ्यासक कोणी येथे आहे का? जसे बाकी ग्रंथाचे पारायण केले जाते. तसे कामसूत्र ह्या ग्रंथाचे भक्ती भावाने कोणी वाचन केले आहे का?

राजेंद्र मेहेंदळे 26/10/2021 - 14:19
कामजीवनाची शाळकरी तोंड ओळख म्हणजे रस्त्यावरील कुत्रा कुत्रीचे मैथुन किवा पाउस यायच्या आधी कावळे/चिमण्या यांचे मैथुन पहाण्यात आले असेल तेव्हढेच. पण कॉलेज्मध्ये गेल्यावर क्रमाने हैदोस (मराठि) किवा मस्तराम (हिंदी) अशी पुस्तके, कधी हाती पडलीच तर डेबोनियर्,प्ले बॉय छाप मासिके आणि बारावीनंतर वर लिहिलेले सगळे व्हि डी ओ चे किस्से. मग ती एक्साईटमेंट, कोणाच्या घरचे गावाला जाणार आहेत वगैरे माहिती काढुन अड्डा जमवणे, व्हि सी आर वगैरे भाड्याने आणणारे खंदे कार्यकर्ते, तो बिघडला तर डोके चालविणारे मेकॅनिक मित्र, कोणी कुठे बसायचे, बेल वाजल्यास दार कोणी उघडायचे ह्याचे प्लॅनिंग वगैरे तंतोतंत..आणि पुढे सी डी आणि संगणकाचा जमाना आल्यावर ऑफिसमध्ये दुपारच्या वेळी सामसुम झाल्यावर असेच प्लॅनिंग करुन बघणे सुद्धा तसेच...एकुणात भावना पोचल्या कुमार सर _/\_

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 14:42
कामसूत्र ह्याचा अभ्यासक कोणी येथे आहे का?
>>> असल्यास स्वागत आहे. हा ग्रंथपरिचय कोणीतरी करून दिल्यास वाचायला आवडेल. …
कोणाच्या घरचे गावाला जाणार आहेत वगैरे माहिती काढुन
>>> +11 नियोजन महत्वाचे !

सुरिया 26/10/2021 - 18:08
61, 62 यासंबंधी ज्ञानात मौलिक भर घालावी !........ . आधी स्व. दादा कोंडके ह्याना मानद डॉक्टर पदवी द्या. किंवा त्यांचे साहित्य मेडिकल सिल्याबस मध्ये घ्या. . आणि हे सगळे हलकेच घ्या

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 18:19
आधी स्व. दादा कोंडके ह्याना मानद डॉक्टर पदवी द्या. >>> दिली. :)) यावरून दादांच्या संदर्भातच एक किस्सा आठवला. आमच्या कॉलेजच्या स्नेहसंमेलन समारोपाला ते प्रमुख पाहुणे म्हणून आले होते. तेव्हा विद्यार्थ्यांकडून विविध चिठ्ठ्या पाठवून त्यांना प्रश्न विचारले गेले होते. एक प्रश्‍न वगळता दादांनी सर्वच प्रश्नांना हजरजबाबी सुंदर उत्तरे दिली. जो प्रश्न अनुत्तरित ठेवला तो असा होता : निरोध, विरोध आणि अवरोध यात काय फरक आहे ? दादांनी क्षणभर डोळे मिटले आणि नंतर ते उघडून समोर बघून एवढेच म्हणाले , “जरा विचार करून सांगतो !” बाकी वल्ली माणूस.... सलाम !

अनिंद्य 01/11/2021 - 13:25
दादा कोंडके आपल्या चित्रपटातील गाणी स्वतः लिहीत असत (गीतकार म्हणून कधी नाव दुसऱ्याचे असले तरी) किंवा त्यात 'चावट' बदल सुचवीत असत असे मी जाणकारांकडून ऐकले आहे. पण असे 'साहित्य / काव्य' प्रसविण्यासाठी उच्च दर्जाची प्रतिभा लागते. एक उदा : कंबरपट्ट्याचं घुंगरू का हसलं त्यानं पाहिलं जे मला नाही कधी दिसलं :-)

हेमंतकुमार 01/11/2021 - 14:22
सहमत. दादांचे अजून एक विधान हे मार्मिक होते. ते म्हणायचे, " एखाद्या निर्मात्याने त्याचा चित्रपट, परीक्षण मंडळापुढे ठेवला आणि जर मंडळाने त्याला एकही कात्री न लावता संमत केला तर असे समजावे की या चित्रपटात काहीही दम नाही.!

टुकुल 26/10/2021 - 17:47
पदवीचे शिक्षण संपताना अजून एका साहित्याचा शोध लागला. “प्रत्येक नवविवाहिताने वाचावेच” असे पुस्तक आपल्या मायमराठीतच उपलब्ध होते- अगदी दर्जेदार प्रकाशनाने काढलेले. कोणीतरी ते मिळवले आणि मग त्याचे सामूहिक वाचन झाले. त्यामध्ये प्रणयाराधन ते संभोग या सगळ्याचे तपशीलवार शिस्तीत वर्णन आणि संबंधित सल्ले होते. “आमचे हे पुस्तक वाचा आणि मग आयुष्यभर या सुखाचा मनमुराद आनंद लुटा”, अशी त्याची पुस्तकाच्या मलपृष्ठावर रास्त जाहिरात केलेली होती. >> कुठ्ल्या पुस्तकाबद्दल आहे हे? निरामय कामजीवन ??

टुकुल 26/10/2021 - 17:47
पदवीचे शिक्षण संपताना अजून एका साहित्याचा शोध लागला. “प्रत्येक नवविवाहिताने वाचावेच” असे पुस्तक आपल्या मायमराठीतच उपलब्ध होते- अगदी दर्जेदार प्रकाशनाने काढलेले. कोणीतरी ते मिळवले आणि मग त्याचे सामूहिक वाचन झाले. त्यामध्ये प्रणयाराधन ते संभोग या सगळ्याचे तपशीलवार शिस्तीत वर्णन आणि संबंधित सल्ले होते. “आमचे हे पुस्तक वाचा आणि मग आयुष्यभर या सुखाचा मनमुराद आनंद लुटा”, अशी त्याची पुस्तकाच्या मलपृष्ठावर रास्त जाहिरात केलेली होती. >> कुठ्ल्या पुस्तकाबद्दल आहे हे? निरामय कामजीवन ??

टुकुल 26/10/2021 - 17:49
"पदवीचे शिक्षण संपताना अजून एका साहित्याचा शोध लागला. “प्रत्येक नवविवाहिताने वाचावेच” असे पुस्तक आपल्या मायमराठीतच उपलब्ध होते- अगदी दर्जेदार प्रकाशनाने काढलेले. कोणीतरी ते मिळवले आणि मग त्याचे सामूहिक वाचन झाले. त्यामध्ये प्रणयाराधन ते संभोग या सगळ्याचे तपशीलवार शिस्तीत वर्णन आणि संबंधित सल्ले होते. “आमचे हे पुस्तक वाचा आणि मग आयुष्यभर या सुखाचा मनमुराद आनंद लुटा”, अशी त्याची पुस्तकाच्या मलपृष्ठावर रास्त जाहिरात केलेली होती. " कुठ्ल्या पुस्तकाबद्दल आहे हे? निरामय कामजीवन ??

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 17:55
कुठ्ल्या पुस्तकाबद्दल आहे हे? निरामय कामजीवन ??
>>> नाही. आता त्या पुस्तकाचे नाव विसरलो. पण बहुदा रम्यकथा प्रकाशनचे असावे असे अंधुकसे आठवत आहे. लेखक आठवत नाही. बहुतेक ते लेखक नामांकित नव्हते

Nitin Palkar 26/10/2021 - 20:22
सर्वात प्रथम 'प्रस्थापित साहित्याच्या काहीसा गावकुसाबाहेरचा' हा विषय निवडून त्यावर काहीसे बिनधास्त लेखन केल्याबद्दल तुमचे अभिनंदन. 'कोकशास्त्र' या महान (?) ग्रंथाचा आतापर्यंतच्या प्रतिसादांमध्ये उल्लेख नाही याचे थोडेसे नवल वाटले. लैंगिक ज्ञान या महत्वाच्या विषयाची अस्मादिकांची सुरुवात या पुस्तकाने झाली (इयत्ता आठवी). अर्थातच कुणा ज्ञानी आणि हुशार मित्राची ती मेहरबानी होती. त्यात वर्णन केलेले स्त्रियांचे चार प्रकार अद्याप लक्षात आहेत. या साहित्याचा परिणाम किती खोलवर होऊ शकतो याचे हे पुरेसे बोलके उदाहरण आहे. कुठच्या तरी एक स्वामींच्या (?) पुस्तकातील 'ब्रम्हचर्य हेच जीवन, वीर्यनाश हाच मृत्यू' हे वाक्य देखील आठवते. कॉलेज जीवनात खास सनसनाटीखेज असे विशेष काही नाही, फक्त हैदोस अलीकडच्या काळातील, त्या काळी 'कामायनी' नावाचे मासिक बेळगावहून प्रसिद्ध होत असे (किंवा त्यावर बेळगावचा पत्ता असे). शिवाय इतर काही पुस्तकेही काही ठराविक मित्र (हे बहुधा सिनीयर्स/रिपिटर्स असत) पुरवत. 'अप्सरा' हे शृंगारिक गणले जाणारे मासिक वाचल्याचेही स्मरते. कॉलेज शिक्षण संपल्यावर नोकरी निमित्त मुंबईत आल्यावर या साहित्याची सहज उपलब्धता बघून नवल वटले होते. त्या दरम्यान 'भक्त प्रल्हाद'चा जमाना सुरू झाला होता. ८ mm च्या प्रोजेक्टर वर मित्राच्या रिकाम्या घरी बघितलेली पहिली बीपी आठवते. अर्थात हा प्रकार व्हीसीआर येण्यापूर्वीचा आहे. तरीही बीपी पेक्षा कामुक साहित्य (कथा, कादंबऱ्या) अधिक भावत असे हे मात्र खरे... आज याबाबतीत तृप्त स्थितीत असताना असल्या कशाचीच गरज भासत नाही. पण ज्या त्या वयात ती मानसिक भूक भागवण्याचे काम या साहित्याने केले आहे यात शंका नाही. हे मात्र खरे.

भागो 26/10/2021 - 20:28
एक लहान मुलगी{इयत्ता १ली} आणि तिचा भाऊ (इयत्ता ३ री ) आई कडे गेले आणि त्यांनी आईला विचारले "आई, आपल्याला मुले कशी होतात?" आईने उत्तर दिले "अरे. जेव्हा मुले पाहिजे असतात तेव्हा लोक देवळात जातात आणि देवाला प्रार्थना करतात. "देवा .आम्हाला एक मुलगा/मुलगी दे " आम्ही तुम्हाला असेच मागून आणले." मुले बाबांकडे जातात. बाबा पण त्यांना असेच काहीतरी उत्तर देतात, मग ती दोघ आजोबांकडे जातात. आजोबा काय सांगणार? मग मुलगा बहिणीला म्हणाला, "आपल्या आधीच्या दोन पिढ्या वाया गेल्या. इतक वय झाल पण अजून त्यांना मुल कशी होतात हे माहित नाही."

मित्रहो 26/10/2021 - 20:44
मस्त लेख आम्ही कॅसेटच्या जमान्यातले पण पुस्तके सुद्धा वाचनारे. आठवी संपल्यावर आमच्या शाळेत पुण्याचे डॉक्टर दांपत्य आले होते. त्यांनी लैंगिकते बद्दल जी माहिती दिली त्याचा खूप फायदा झाला. काय चुकीचे काय बरोबर हे समजले. इंजिनियरींग कॉलेजच्या होस्टेलला राहिल्यामुळे ते कॅसेट प्रकरण आलेच. म्हणजे आधी एक अमिताभचा पिक्चर तो झाला की मग रात्रभर हे चालायचे. एका तासात बरीच मंडळी उठून जायची. मीही त्यातला मला पुस्तक वाचायला जास्त आवडायचे. हैदोस नावाचे एक पुस्तक होते. या पुस्तकांचे एक वैशिष्ट असते या पुस्तकात फारच क्वचित नवरा आणि बायको याच्यातल्या संबंधाविषयी असते. त्यात नेहमी क्रॉसकनेक्शन असतात. कदाचित त्यामुळेही वाचण्यात मजा येते असावी . ती भाषा मजेशीर असते. बिपी बघायला कधी थेटरात गेलो नाही. कॉलेज संपल्यावर बघितले नाही. काही तशी सिनेमे आणि त्यांची ठरलेली थेटर होती. आता आठवत नाही सिरक्को असा काहीतरी चित्रपट होता, नंतर अर्थातच बेसिक इंस्टिक्ट आला. हा क्लास थोडा वेगळा होता. शाळा कॉलेजच्या भितीसाहित्याबद्दल पूर्णपणे सहमत. कॉलेजच्या आय़डी कार्डात तेंव्हा एक नवीन कंडोम आले होते ते ठेवले होते. मी विसरुन गेलो. काही दिवसांनी रुमपार्टनरचे मामा विद्यापीठात पेपर तपासायला आले होते ते मित्राला भेटायला आले. तेंव्हा सबमिशनचा काळा होता. नाइट मारली होती. दुपारी एक वाजता सुद्धा जेंव्हा मित्राचे मामा आले तेंव्हा मी गाढ झोपोलो होतो. मित्रांने सांगितले रात्री खूप उशीरा आला. त्यांना माझ्या सायकलची किल्ली होती ती शोधताना त्यांना कार्ड दिसले. त्यांनी मित्राला नंतर विचारले पार्टनर खरच सबमिशनला गेला होता की आणखीन कुठे. अशा चित्रपटातली बरीच दृष्ये अनैसर्गिक असतात. अशा चित्रपटांनी किंवा साहित्यांनी तरुणांच्या मनावर उलट परिणाम होतो का याचा काही अभ्यास आहे का. मी तरी वाचले नाही.

शेर भाई 28/10/2021 - 00:37
या पुस्तकातील कथांमध्ये नेहमी अतिरंजित अतिशयोक्ती असते. येथे कोणी "सविताभाभी" हि Online पुस्तिक पाहिली आहे का? यात एका भारतीय स्त्रीचे विकृत लैंगिक चित्रीकरण आहे. त्यातील कथा पाहून जर कोणी प्रत्येक स्त्री हि कामातुर असते असे मत बनवले तर काय करावे??

हेमंतकुमार 28/10/2021 - 07:53
या पुस्तकातील कथांमध्ये नेहमी अतिरंजित अतिशयोक्ती असते
>>> बरोबर. त्यासंदर्भात लैंगिक शिक्षण /समुपदेशनाचे महत्त्व आहेच. समाजात काही तज्ञ लोक गेल्या अनेक वर्षांपासून 'लैंगिक शिक्षण' असे बिरुद न लावता यासंदर्भात चांगले काम करत आहेत. त्यामध्ये पुस्तक लिहिणे, व्याख्याने देणे, चर्चासत्र अशांचा समावेश आहे. त्यातून तरुणांमधले गैरसमज दूर केले जातात

चौथा कोनाडा 28/10/2021 - 12:48
प्रत्येक स्त्री हि कामातुर असते असे मत बनवले तर काय करावे??
असे चित्र रंगवणे पुरुषी मानसिक कामुकतेचा भाग आहे. नीळपटांत देखिल असे खोटे चित्र चित्रित केलेले दिसते

प्रकाश घाटपांडे 26/10/2021 - 21:04
आमच्या कॉलेज होस्टेलला माझा एक मित्र होता. तो म्हणायचा sex is more psychological than physical. मी त्याला म्हणायचो," सग्या, तु यडपट आहेस काय रे. काही पण बडबडतो. ही काय सायकॉलॉजिकल गोष्ट आहे का? पिव्वर फिजिकल आहे." यावर तो फक्त हसायचा. त्याच्या विचारांची खोली समजायला मला बराच काळ जावा लागला. लैंगिकतेच्या तारुण्यसुलभ सहज आविष्कारातून कधी अहंगंड कधी न्य़ुनगंड तर कधी अपराधगंड तयार होतात. नैतिकतेचेही प्रश्न निर्माण होतात. तुज आहे तुजपाशी या पुलंच्या नाटकात त्याची झलक पहायला मिळते.मानवी लैंगिक नाती व निती हा विषय समाजात नेहमीच वादग्रस्त राहिलेला आहे. र.धों कर्व्यांनी समाजस्वास्थ्य या मासिकाद्वारे त्या काळात बरेच लैंगिक लोकशिक्षणाचे काम केले आहे. त्या काळात त्यांना बरीच अवहेलना स्वीकारावी लागली.

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 21:21
लैंगिकतेच्या तारुण्यसुलभ सहज आविष्कारातून कधी अहंगंड कधी न्य़ुनगंड तर कधी अपराधगंड तयार होतात.
>>> अतिशय चांगला आणि मननीय मुद्दा . आवडलाच !

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 21:05
१.
तरीही बीपी पेक्षा कामुक साहित्य (कथा, कादंबऱ्या) अधिक भावत असे हे मात्र खरे..
. >>> +११११ . कल्पनारंजन भारीच. २.
इतक वय झाल पण अजून त्यांना मुल कशी होतात हे माहित नाही.
" >>> छानच ! ३.
अशा चित्रपटांनी किंवा साहित्यांनी तरुणांच्या मनावर उलट परिणाम होतो का
>>> विचार करण्याजोगा चांगला मुद्दा धन्यवाद !

सौन्दर्य 26/10/2021 - 23:22
लेख फारच छान व प्रत्येक पिढीशी संबंधित असणारा आहे. आवडला. ह्या लेखावरून शालेय जीवनातील एक गोष्ट आठवली. मी आठवीत किंवा नववीत असेन. वर्गात एकदा एका मुलाने विविध संभोगाच्या क्रिया दर्शवणारे इंग्रजी मासिक आणले होते. ते मासिक शेवटच्या बेंचच्या ड्रॉवरमध्ये ठेवले होते. ज्याला ते बघायची इच्छा होई तो त्या शेवटच्या बेंचवर जाऊन ते मासिक बघत असे. वर्गातील मुलींना पण त्याची कुणकुण लागली होती व त्या देखील ते मासिक बघण्यासाठी उत्सुक होत्या. एके दिवशी एक नव्यानेच लागलेले गुरुजी आम्हाला शिकवत होते व त्यांचे शिकवणे बघण्यासाठी अचानक आमचे मुख्याध्यापक वर्गात आले. शेवटचा बेंच रिकामा असल्यामुळे ते नेमक्या त्याच बेंचवर बसले आणि आम्ही सर्व मुले धास्तावलो कारण त्यांची शिस्त फारच कडक होती. जर त्यांनी ते मासिक पाहिले तर ते संपूर्ण वर्गाला धारेवर धरतील ह्यात शंकाच नव्हती. आमच्या शाळेतील शिस्तीनुसार मुलींचे स्कर्ट्स गुढघ्याखाली आठ बोटे व मुलांची पॅन्ट गुढघ्याखाली चार बोटे असणे अनिवार्य होते असल्या शाळेत 'असले' मासिक सापडणे म्हणजे काय झाले असते ते न सांगता देखील कळले असते. पण गंमत म्हणजे मुख्याध्यापकांनी त्या मासिकाचा उल्लेख देखील केला नाही, आता त्यांनी ते पाहिलेच नाही की पाहून न पाहिल्यासारखे केले हे एक त्यांना किंवा देवाला ठाऊक. मोठे झाल्यावर एक वाक्य वाचले होते, 'जर तुम्हाला तुमच्या मुलाच्या खिशात सिगारेटचे पाकीट सापडले व हे मुलाला माहीत असले तरी त्यावर त्याला काही बोलू नका, कारण तुम्हाला घाबरून किंवा तुमचा आदर राखावा म्हणून गुपचूप सिगारेट पिणारा मुलगा, तुम्ही बोललात तर तुमच्या समोरच सिगारेट ओढील.' आमच्या मुख्याध्यापकांनी हे वाक्य आधीच वाचले, ऐकले असावे कदाचित.

चामुंडराय 26/10/2021 - 23:57
निसर्गाने वंश सातत्यासाठी प्राणी जगताला लैंगिक प्रेरणा दिली असावी. आणि लैंगिक क्रियेबरोबर आनंदाची अनुभूती जोडून दिली आहे म्हणजे केवळ आनंद प्राप्तीसाठी तरी लैंगिक क्रिया व्हावी आणि त्यातून पुढे वंश चालू रहावा. मोठा लब्बाड आहे निसर्ग. प्राणी जगतात अपत्य जन्म अनुकूल काळात व्हावा म्हणून प्राण्यांची लैंगिकता विशिष्ट काळात / हंगामात जागृत होत असावी का? मानवात मात्र तिन्ही त्रिकाळ लैंगिकता जागृत असते. मानव हा कोणत्याही काळात अपत्य संगोपनासाठी सक्षम असतो म्हणून असे असेल काय? पूर्वी म्हणजे उत्क्रांतीपूर्व काळात मानवात देखील हंगामी लैंगिकता असेल काय? पुढे उत्क्रांतीमध्ये त्याची गरज राहिली नसावी बहुधा. ह्या संदर्भात कोणास काही ठाऊक असेल तर वाचायला आवडेल. एकंदरीत समाज-निषिद्ध टॅबू विषयावर चांगले लेखन डॉ. कुमारेक सर मात्र ह्या लेखनात समाज जीवनाचा केवळ अर्धा आरसा दिसतो आहे. उरलेला अर्धा आरसा दाखवण्याचे काम कोणी अनाहिता करेल काय?

Rajesh188 27/10/2021 - 00:34
लैंगिक इच्छा आणि त्या मधून मिळणारा आनंद ह्याच्या पाठी निसर्गाचा एकच हेतू आहे तो म्हणजे पुनरुत्पादन करणे. बाकी कोणताच हेतू नाही. माणूस हा लय स्वार्थी प्राणी आहे लैंगिक संबंधात सुख मिळत नसते पण पुनरुत्पादन करण्यासाठी त्याची आवश्यकता Asti तर माणसाने उद्या करू असा बहाणा करून आयुष्य भर काही लैंगिक संबंध ठेवले नसते. मला वाटतं माणसाने स्वतभोवती नैतिकतेची बंधन घालून घेतल्या मुळे सेक्स करणे सहज शक्य होत नाही आणि कोणाशी पण कधी पण सेक्स करता येत नाही. त्या मुळे माणसाची लैंगिक इच्छा सदा सर्वकाळ असावी. तशी नैतिक बंधन नसती तर माणसाची लैंगिक इच्छा सदा सर्वकाळ राहिली नसती. जशी बाकी प्राणी मात्र नेहमीच सेक्स चे खूळ घेवून बसत नाहीत. संभोगातून समाधी कडे हे रजनीश ह्यांचे पुस्तक थोडे वाचनात आले होते . त्या मध्ये त्यांनी छान समजवले आहे. माणूस आयुष्यभर अतृप्त का असतो .त्याची लैंगिक भूक कधीच का मिटत नाही ते.

हेमंतकुमार 27/10/2021 - 07:54
१.
माझ्यासारखे बरेच मैथुनपदवीधर झालेत
>>> शुभेच्छा ! असेच मैथुन पदव्युत्तर व्हा. २.
गुपचूप सिगारेट पिणारा मुलगा, तुम्ही बोललात तर तुमच्या समोरच सिगारेट ओढील.'
>>>> +111 अगदी मार्मिक ! ३.
ह्या लेखनात समाज जीवनाचा केवळ अर्धा आरसा दिसतो आहे. उरलेला अर्धा आरसा दाखवण्याचे काम कोणी अनाहिता करेल काय?
>>> +111. अगदी माझ्या मनातले बोललात. या विषयावर मोकळेपणाने चर्चा आतापर्यंत मी जगातील एकमेव स्त्रीबरोबर केली आहे – ती म्हणजे माझी पत्नी ! भारतात ही चर्चा बहुतेकदा एकलिंगी गटातच का होते ?

वामन देशमुख 27/10/2021 - 12:54
लैंगिक क्रियेबरोबर आनंदाची अनुभूती जोडून दिली आहे म्हणजे केवळ आनंद प्राप्तीसाठी तरी लैंगिक क्रिया व्हावी आणि त्यातून पुढे वंश चालू रहावा.
बरोबर आहे. हाच तर्क अन्नग्रहणालाही लागू आहे. जडत्व नैसर्गिक आहे. प्रजोत्पादन आणि उदरभरण यांत आनंदानुभूती / सुखानुभूती नसती तर कदाचित प्राणिमात्र टिकू-जगू-वाढू शकले नसते.

हेमंतकुमार 28/10/2021 - 20:11
पूर्वी म्हणजे उत्क्रांतीपूर्व काळात मानवात देखील हंगामी लैंगिकता असेल काय?
 >>>> याचे उत्तर एखादा मानववंश शास्त्रज्ञ देऊ शकेल. सहज म्हणून दोन प्राण्यांमधली एक रोचक तुलना पाहू. मी ती व्यंकटेश माडगूळकरांच्या ‘चरित्ररंग’ मध्ये वाचली होती. कोंबडी आणि गरुडी यांची तुलना कशी आहे पहा : कोंबडी रोज एक अंडे घालते आणि गरुडी वर्षातून एकदाच (१-३ ) अंडी घालते (क्वचित दुसऱ्यांदा). हा फरक का असावा ते व्यंमांच्या भाषेत : “निसर्गाला कोंबड्या पुष्कळ लागतात कारण त्या अनेकांचे खाद्य आहेत. गरुड संहारक आहे. म्हणून निसर्गानुसार त्यांची संख्या मर्यादित ठेवली आहे” या धर्तीवर निव्वळ एक विचार : माणसांची संख्या खूप वाढावी असे काही निसर्गानुसार अपेक्षित होते ??? पण माणूस तर अतिसंहारक आहे ! :))

डाम्बिस बोका 27/10/2021 - 00:23
खूप छान लिहिले आहे, वाचून बालक पालक चित्रपट आठवला. काही जुन्या आठवणी जाग्या झाल्या. आता जमाना खूप बदलला आहे. इंटरनेट मुले VCR, मासिके ह्यांना फारसे स्थान उरले नाही.

हेमंतकुमार 27/10/2021 - 07:57
वाचून बालक पालक चित्रपट आठवला >
> अ ग दी सहमत. ..................................... पूर्वी डॉ. शशांक सामक कामजीवनावर चांगली सचित्र व्याख्याने घेत. ‘चाळीशीनंतरचे कामजीवन’ या त्यांच्या कार्यक्रमात एक छान मुद्दा त्यांनी सांगितला होता. स्त्रीच्या २ स्तनांच्यामधील घळीच्या दर्शनाने (विशेषतः ती इंचभरच दिसत असताना) पुरुष उत्तेजित होतो हे सर्वज्ञात आहे. या विशिष्ट उत्तेजनाची चेतासंरचना पुरुषाच्या मेंदूमध्ये त्याच्या स्वतःच्या गर्भावस्थेच्या अगदी सुरवातीच्या टप्प्यातच नोंदविली जाते. इतकी ही आदिम प्रेरणा आहे. त्यांनी सांगितलेली ही माहिती रोचक वाटली.

Bhakti 27/10/2021 - 08:22
अभ्यासू किडा आणि मुळातच ढापण असल्याने ही अशी वाड्म़य स्थित्यंतरे काही घडली नाही.पण तरी शाळेत असतांना एक लव्ह लेटर आलं होतं,तेच काय वाड्म़य ;) मुलांच्या मनात असं असू शकतं हे कळून लांबच राहिले. शाळेत वयात येतानाचा कार्यक्रम झाला होता,ज्याचा फायदा झाला. नंतर विज्ञानाची विद्यार्थ्यांनी असल्याने स्त्री पुरुष फरक,बीज फलनासाठी दोघांची गरज हा निसर्ग आहे,हे वेगळं काही नाही समजलं. नंतर थेट महाविद्यालयात मैत्रीणींनी ययातीच वर्णन "काय सतत तिला बेडवर ढकलतो"असं केलं होतं.तेवढच शृंगारिक वर्णनासाठी वाचली. महाविद्यालयातच राणी बंग यांचे भारी शिबिर झाले होते. त्या नेमक्या कंडोम काय कसा उपयोग शिकवतांना प्रिन्सी आले.आम्हांला लाजल्यासारख झालं,पण राणीताई एकदम शांत होत्या तेव्हा समजलं ,समजतो एव्हढे या गोष्टींचा बाऊ करायची गरज नाही. लग्नाच्या आधी विवाहित मैत्रीणी आणि बहिणींनी कोड language मध्ये बौद्धिक घेतलेल आठवतंय. मुलगा मुलगी वयात येताना खरच त्यांचे शंका निरसन आवश्यक आहे.इतर ठिकाणी चुकीच्या माहितीऐवजी पालकांनी योग्य माहिती विश्वसनीय पद्धतीने सांगावी.

हेमंतकुमार 27/10/2021 - 09:46
मनमोकळ्या प्रतिसादाबद्दल मनापासून आभार ! तुमच्या प्रतिसादाने एक तरी अनाहिता पुढे आलेली पाहून आनंद झाला. 😀 अन्यथा धाग्यात चांगली चर्चा होऊनही मी स्वतःला अनुत्तीर्ण समजलो असतो !!

सर टोबी 27/10/2021 - 10:00
प्रणय उत्सुकतेेला साहित्य विश्वात एकूणच जरा कमी प्रतिष्ठा लाभते काही सन्माननीय अपवाद वगळता. मागच्या पिढीत रमेश मंत्री म्हणून एक छान रसिले साहित्यिक होते. एका वर्षात सर्वात जास्त पुस्तके प्रकाशित करण्याचा त्यांचा विक्रम रहस्य कथा लेखकांना पण मोडता आलेला नाही. तर त्यांनी पॅरीस येथील नाईट क्लब मधील त्यांचा अनुभव लिहिला होता. कॅबेरे करणारी नर्तिका सर्वांची उत्सुकता चाळवत शेवटी शेवटचे वस्त्र पण त्यागते आणि मंचावर क्षणात अंधार पसरतो. त्या अंधारात ती नर्तिका गायब होते. नंतर निवेदक खट्याळपने विचारतो तिचे डोळे खूप सुंदर आहेत हे तुमच्या पैकी किती जणांच्या लक्षात आले?

हेमंतकुमार 27/10/2021 - 10:05
प्रणय उत्सुकतेेला साहित्य विश्वात एकूणच जरा कमी प्रतिष्ठा लाभते >>> +११. ...................................................................
एकंदरीत समाज-निषिद्ध टॅबू विषयावर चांगले लेखन
>> हा जो निषिद्धतेचा मुद्दा आला आहे त्यावरून एक किस्सा सांगतो. समाजाचे राहू दे, पण खुद्द वैद्यकीय महाविद्यालयातली निषिद्धता सांगतो. लेखात म्हटल्याप्रमाणे वैद्यकीयच्या पहिल्या वर्षाला शरीरक्रियाशास्त्र हा विषय असतो. त्यातील जननेंद्रिय विभाग शिकवायला आम्हाला एक प्राध्यापिका होत्या. नेहमीप्रमाणे जननेंद्रियांची माहिती, मासिक पाळी इत्यादी गोष्टी व्यवस्थित शिकवून झाल्या. मग त्यांनी वर्गात रुक्ष चेहऱ्याने सांगितले, “यानंतरचे संभोगाचे प्रकरण मी काही वर्गात शिकवणार नाही, तुम्ही ते पुस्तकात वाचा.” त्यानंतर पुढच्या व्याख्यानात त्यांनी थेट गरोदरपणाचा पहिला महिना इथपासून पुढे शिकवायला. सुरुवात केली. गमतीचा भाग पुढे आहे. या बाईंचे यजमान आमच्याच कॉलेजात दुसरा विषय शिकवायचे. ते दरवर्षी त्या बाईंना टोकायचे, “तुम्ही संभोगाचे प्रकरण वर्गात शिकवायला एवढे का लाजता ? निव्वळ पुरुष व स्त्री बीजांड यांचे मिलन गर्भाशयात होते या एका वाक्यात तुम्ही या महत्त्वाच्या विषयाची बोळवण करून टाकता ! तुम्हाला जर बोलून शिकवायला ते अवघड वाटत असेल तर रेखाचित्रे किंवा चित्रफितीच्या माध्यमातून तुम्ही ते वर्गात विद्यार्थ्यांना शिकवले पाहिजे”. मला त्यांचा दृष्टिकोन आवडला. सध्या त्या शिक्षणात काय परिस्थिती आहे मला कल्पना नाही.

मित्रहो 27/10/2021 - 11:44
अशा साहित्यातला आणखी एक महत्वाचा भाग म्हणजे चावट विनोद. तिकडे नेहमीचे संता बंता तर होतेच पण एक आर्जंंटिना कि अशा देशातले कॅरेक्टर होते पेड्रो. Mouth to Mouth Publicity चे ते एक उत्तम उदाहरण होते. एक जोक ऐकला दोन दिवसात दुसरा कुणी मित्र तोच जोक सांगणार. ही जोक सांगणे आणि लक्षात ठेवणे ही एक कला आहे. मला तर एकदा ऐकलेला जोक परत दुसरा कुणी सांगेपर्यंत लक्षात राहत नाही. दुसरा सांगायला लागला का अख्खा जोक आठवतो मग त्यातली मजा निघून जाते. भिंती साहित्यापासून ते पुस्तका पर्यंत सर्वत्र जोक लिहिलेले असतात. मुलांना लैगिक शिक्षण आवश्यक आहे म्हणजेच जेव्हा ते अशा प्रकारचे साहित्य वाचतात तेंव्हा स्वप्नरंजन आणि सत्यातला फरक करु शकतील. ते गरजेचे सुद्धा आहे.

हेमंतकुमार 27/10/2021 - 11:55
सध्या चावट मराठी विनोद असणारी अनेक संस्थळे आहेत. त्यातले हे एक एरवीच्या रटाळ बातम्यांचे दळण बघत बसण्यापेक्षा मला इथे चक्कर मारायला आवडते. काही विनोद सुंदर असतात आणि त्यावर आम्हा नवरा-बायको असे दोघांनाही एकत्रित खळखळून हसता येते. 😀

अकिलिज 27/10/2021 - 11:50
आमचा प्रवास कुमार सरांसारखाच झाला. १क्ष, २क्ष ,३क्ष मार्गाने. आणि तो कॅसेट अडकण्याचा प्रकार तर घाम फोडणाराच असायचा. झक मारली आणि प्लान बनवला असं त्या क्षणाला व्हायचं. आणि परत अश्या प्रकाराच्या नादाला लागणे नाही असं मनाने ठरवून चार महीन्याच्या आतच पुन्हा प्रोग्राम व्हायचा. साहित्यामध्ये 'गॄहशोभिका' नावाचे मासिक होते. त्यात पत्रोत्तराचा प्रकार होता. माझे अमक्या तमक्या वयाच्या काकूबरोबर संबंध आहेत तर काय करू टाईप प्रश्न असायचे. तेही खोटे आहेत हे माहीती असूनही चवीने वाचायला मजा यायची.

प्रकाश घाटपांडे 27/10/2021 - 11:59
सेक्सायन हे निरंजन घाटे यांचे मानवी लैंगिकतेचा वैज्ञानिक व सांस्कृतीक इतिहास सांगणारे उत्तम पुस्तक आहे. स्टोरीटेल वर देखील ते उपलब्ध आहे.

प्रकाश घाटपांडे 27/10/2021 - 12:49
लावण्यांमधे स्त्रीपुरुष आकर्षणाचा मुद्दा हा शृंगार, वर्तन, अशा मुद्द्यांभोवती बोली भाषेतील प्रतिकांमधून सुरेख गुंफलेला असतो. चिंचा आल्यात पाडाला हात नको लावूस झाडाला- माझ्या झाडाला ! माझ्या कवांच आलंय्‌ ध्यानी तुझ्या तोंडाला सुटलंय्‌ पाणी काय बघतोस राहुन आडाला ? मी झाडाची राखणवाली फिरविते नजर वरखाली फळ आंबुस येइल गोडाला माझ्या नजरेत गोफणखडा पुढंपुढं येसी मुर्दाडा काय म्हणू तुझ्या येडाला ? गीत – ग. दि. माडगूळकर संगीत – सुधीर फडके स्वर – आशा भोसले चित्रपट – जशास तसे

चौकस२१२ 28/10/2021 - 07:26
मराठी भाव गीतात चित्रपट गीतात शृंगार / कामेच्छा अगदी भरलेली हेच बघा ना मी मज हरपुन बसले, ग आज पहाटे श्रीरंगाने मजला पुरते लुटले, ग साखरझोपेमध्येच अलगद प्राजक्तासम टिपले, ग त्या श्वासांनी दीपकळीगत पळभर मी थरथरले, ग त्या स्पर्शाच्या हिंदोळ्यावर लाजत उमलत झुलले, ग त्या नभश्यामल मिठीत नकळत बिजलीसम लखलखले, ग दिसला मग तो देवकिनंदन अन्‌ मी डोळे मिटले, ग

जेम्स वांड 27/10/2021 - 13:13
आनंदध्व्जाच्या कथांची हट्कून आठवण झाली ! ले. आनंद साधले यांना भावपुर्ण स्मरणांजली _/\_ तुवाते तया आनंदमार्गी आनंदध्वज गारुचिये स्मरण करोन दिधलेस मित्रा, आता द्वादशी पारायण करो पडे. मय मदिराक्षी भोवताली असोनिया सुद्धा स्थितप्रज्ञ अशिया गारुने लोकांचे पार पाडियेलेले अवघड प्रेम ते संभोग प्रसंग वाचन करावयाचे सुखच ते विरळ, अहाहा अहाहा बडा मझा आला बहुत मझा आला गारु ---///---- आनंद साधलेंची आनंदध्वज द्वादशी आधारित चोपडी ही रिबाल्ड लिटरेचरचा कदाचित एकमेवाद्वितीय नमुना असावा मराठी साहित्यातील. स्त्री पुरुष जननांग वर्णनाला पक्व फळे, चंद्र सूर्य, काठी दांडा, विहीर, कातळ इत्यादी रूपके वापरून रचलेल्या ह्या कथा, ओंगळ नाहीत पण विदिन गुड टेस्ट अश्लील तरीही सुसंस्कृत वाटाव्यात असले ते चमत्कारिक कॉम्बो होय !.

जेम्स वांड 27/10/2021 - 13:16
कुमार सर लेख आवडलाच. ९०च्या दशकातील (आता पस्तिशीत असलेले) आमच्यासारखे कैक लोक ह्या साहित्य/चित्रपटांच्या डिलिव्हरी सिस्टममध्ये आलेल्या फरकांचे जिवंत साक्षीदार आहोत, कॅसेट आणणे, अडकलेल्या कॅसेट व्हीसीआर खोलून (चमच्याने !) काढणे, ते पुढे सीडी, डीव्हीडी, ब्लु रे डिस्क, पेन ड्राइव्ह, स्ट्रीमिंग ते आता व्हीआर सगळं तिच्यायला ह्याची देहा ह्याची अवयवा (;)) बदलताना बघितलं आहे.

टर्मीनेटर 26/10/2021 - 11:19
तसली क्यासेट व्हिसीआरमधे अडकून बसली तर विविध प्रकारची गुंतागुंत.
तोबा तोबा.... अशा प्रसंगी भलतीच त्रेधातिरपीट उडायची... विशेषतः घरचे परतण्याची वेळ झाली असेल तेव्हा असा प्रसंग उद्भवल्यास ज्याच्या कोणाच्या घरी असू त्याची अवस्था तर फारच दयनीय होऊन जायची 😀

प्रचेतस 26/10/2021 - 11:23
अगदी अगदी. शिवाय स्वतःच्या घरी कधीही व्हीसीआर आणून बघू नये असा अलिखित दंडक असे. तरीही एखाददुसरा बकरा मिळेच. शिवाय कॅसेटी कित्येकदा वापरलेल्या असल्याने अगदी अभावानेच चांगल्या असत. मुंग्याच खूप असणे, आवाजच न येणे हे प्रकार होत. अगदी पोस्टमनने बेल वाजवली देखील तरी पटकन उठून बंद करण्यासाठी त्रेधातिरपीट उडे.

गवि 26/10/2021 - 11:27
क्यासेटीचा काही भाग (दृष्ये) ही मागे पुढे करुन परत परत बघून लोकांनी पार जीर्ण केलेली असे. त्यात ते tracking की काय ते बिघडून जाऊन स्क्रीनभर आडव्या चकमकत्या रेघा येऊ लागत.

ज्ञानोबाचे पैजार 26/10/2021 - 11:56
कॅसेट चा उद्योग तर प्रत्येकाने केलेलाच असतो, एकदा एका मित्रा कडे हा कॅसेट पहायचा कार्यक्रम आयोजित केला होता आणि स्वस्तात का सोडायचे म्हणून एका वेळी ५ कॅसेट भाड्याने आणल्या, प्रत्येक केसेट वेगळी होती म्हणजे एकात परदेशी कलाकार, एकात भारतिय कलाकार तर एकात चक्क प्राणी होते, अख्खी रात्र जागुन त्या सगळ्या कॅसेट पाहिल्या होत्या आणि सकाळी उठून सगळे तसेच कॉलेज मधे गेलो होतो. आमचे चेहरे जरा वेगळे दिसत होते जो भेटेल तो विचारत होता "काय झाले?" म्हणून. एकदा सहलीला गेलो होतो तेव्हा एका मित्राने बरोबर कॉन्डोम चे पाकिट आणले होते, पाहुन झाल्यावर त्याचे करायचे काय? मग त्याचे फुगे फुगवले आणि त्यानेच बराच वेळ खेळत बसलो होतो, त्या वेळेला ते केवढे थ्रिल वाटले होते. लग्नाच्या आधी एका मित्राने विठ्ठ्ल प्रभुंचे "निरामय कामजीवन" हे पुस्तक वाचायला दिले होते, त्यातुन बरेचसे गैरसमज दुर होण्यास मदत झाली, बाकी मित्र होतेच मदतीला, पुस्तक वाचल्यावर त्याची एक प्रत सरळ विकतच घेउन टाकली, आणि त्यानंतर मात्र माझे कामजिवन खरोखरच निरामय झाले. पैजारबुवा,

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 12:08
लग्नाच्या आधी एका मित्राने विठ्ठ्ल प्रभुंचे "निरामय कामजीवन" हे पुस्तक वाचायला दिले होते, त्यातुन बरेचसे गैरसमज दुर होण्यास मदत झाली
>>>> अगदी ! ही आवश्यक गोष्ट आहे. काही वर्षांपूर्वी जेव्हा लैंगिक शिक्षण या विषयावरून आपल्याकडे गदारोळ माजला होता तेव्हा एका वाचकाने मटा मध्ये लिहिलेले पत्र मला अजून आठवते. त्यांनी लिहिले होते, की लैंगिक शिक्षण किंवा समुपदेशन प्रत्येकासाठी विवाहपूर्व असावेच.

तुषार काळभोर 27/10/2021 - 08:04
+१ सहमत! दृश्य माध्यमात कॉलेजमध्ये सीडी ते पुढे pornhub व्हाया "चाळीस जीबी स्टडी नावाचा फोल्डर" असा आमच्या काळातील प्रवास होता. जवळ राहणाऱ्या मित्रांत दोन मित्र लोकप्रिय होते, कारण त्यांचे पालक दोघे नोकरी करणारे होते. आणि दोघे मित्र एकुलते एक होते. त्यामुळे त्यांची घरे सार्वजनिक "अभ्यासिका" होत्या. वेळेची खात्री असल्याने गडबड वगैरे कधी झाली नाही. अगदी निवांतपणा असायचा.

गवि 26/10/2021 - 11:10
उत्कृष्ट लेख. नेहमीप्रमाणे कुमारेक स्टाईल दिलखुलास. अनेकांना याच्याशी रिलेट करता येईल असं वाटतं. बरेच तपशील अगदी असेच असतात प्रत्येकाच्या आयुष्यात. असे लेख आणखी यावेत.

टर्मीनेटर 26/10/2021 - 11:10
भारी आहे लेख! अनुभवकथन आवडले. 'डेबोनेर' आणि 'प्लेबॉय' शी आमची ओळख आठवीत असतानाच झाली होती. आमच्या एका मित्राच्या (तो मित्र आता मिपाकर झालाय 🙂) वडिलांना ही दोन आणि अशी अन्य मासिके संग्रहित करण्याचा छंद होता. माळ्यावर त्यांच्या अंकांनी सुटकेस भरलेली असायची. त्याचे आई वडील दोघेही नोकरी करणारे असल्याने घरी दिवसभर फक्त त्याची आजी सोडून इतर कोणीच नसायचे. आजी दुपारी चारच्या आसपास देवळात गेली कि माळ्यावरची ती सुटकेस काढून त्यातले अंक वाचत बसायला वेळ नसल्याने फक्त चित्रे पाहण्याचा आमचा चारपाच मित्रांचा कार्यक्रम चालायचा 😀 असो, आता सातवी-आठवीतल्या मुलींच्या सॅक/बॅग्स मध्ये पालकांना कॉन्डोम ची पाकिटे सापडतात ह्याचा अर्थ आताची पिढी फारच ऍडव्हान्स झाली आहे असे म्हणायला हरकत नाही! (मुलांबद्दल तर नं बोललेलच बरं 😀)

कॉमी 26/10/2021 - 11:22
छान लेख. शाळेतल्या बाथरूम्सचे वर्णन चपखल आहे. त्याखेरीज आमच्या घरात सुद्धा एकदोन लैंगिक शिक्षणावरची पुस्तकं होती. ती म्हणजे पालकांनी वाचून मुलांच्या प्रश्नांना कसे उत्तर द्यायचे अश्या रचनेतील होती. पण ती थेट आम्ही भावंडांनीच वाचली. त्यात अधेमध्ये कार्टून्स सुद्धा होती. त्यामुळे शाळेत पोरं शिव्या द्यायला लागायच्या आधीच माहिती मिळाली होती. त्यामुळे मित्रमंडळींचे गैरसमज दूर करण्यात पुढे पुढे करून आपली कॉलर टाईट करता येत असे, अर्थात मित्रांनी पटवून घेतले तर. काही वेळेस 'काही पण फेकतो' अशी संभावना होत असे. आम्ही कॅसेट आणि मासिक दोन्ही मधले नाही. आमच्या टिनेज वयात इंटरनेट सर्वदूर पसरलेलं नसलं, तरी कोणत्या तरी 'काम'सू कार्यकर्त्याकडून इंटरनेटवरच्या खजिन्याचे वितरण होत असे. कॉलेज मध्ये एका मुलाकडे हार्डडिस्क भरून पॉर्न होते. मग इतर मुलं त्याच्याकडे पेनड्राइव्ह घेऊन जात.

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 11:38
•
असे लेख आणखी यावेत.
 >>>> तुमच्या या प्रतिसादाने खऱ्या अर्थाने मुक्त झालो ! किंचित बिचकतच हा लेख प्रकाशित केला होता. अनेकांनी असे लेख लिहावेत •
'डेबोनेर' आणि 'प्लेबॉय' शी आमची ओळख आठवीत असतानाच झाली होती.
>>>>> अरे वा ! म्हणजे तुम्ही आमचे ज्येष्ठ मार्गदर्शक समजायला हरकत नाही; वयाने लहान असलात तरी ! •
कोणत्या तरी 'काम'सू कार्यकर्त्याकडून इंटरनेटवरच्या खजिन्याचे वितरण होत असे.
>>>> खरंय , असे कामसू कार्यकर्ते खरे मोलाचे…..

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 26/10/2021 - 11:27
लेखन नेहमीप्रमाणे माहितीपूर्ण दिसते, लेखन वरवर चाळले. लेखनधाग्यात काही पुरक चित्र असायला पाहिजे होती असे वाटले. मित्रांच्या गप्पा,चावट पुस्तके, मित्रांची लफडी, आणि मित्रांच्या घरी कोणी नसले की व्हीडीयो बघायचो. लैंगिक ज्ञान असे गोळा व्हायचे. संस्कृती आणि तत्सम गोष्टीच्या रेट्यामुळे वगैरे आणि शाळेत काही शिक्षण नसल्यामुळे आणि जागृती नसल्यामुळे आता मागे वळून पाहिल्यावर लक्षात येते लैंगिक ज्ञानाच्या बाबतीत माझ्या पीढ़ीची जरा कुचंबनाच झाली. :/ -दिलीप बिरुटे

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 12:30
त्याबद्दल मी देखील मनापासून आभारी आहे ! लेखाची शोभा वाढविल्याबद्दल धन्यवाद. प्लेबॉय चे सांकेतिक चित्र त्यानिमित्ताने समजले 😀

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 26/10/2021 - 13:12
मला एकच चित्र दिसत आहे, एक दिसत नाही. चित्र कशी गच्च अनुरूप ते आपलं त्याला काय शब्द आहे, तो मला नेमका आठवेना पण हेही ठीक आहे. आभार...! -दिलीप बिरुटे ( सौंदर्यवादी) :)

ज्ञानोबाचे पैजार 26/10/2021 - 14:55
आपली जुही चावली पण डेबोनियर च्या मुखपृष्ठावर झळकली आहे हे माहित नव्हते. आम्हाला आपले उगाच वाटायचे की तो मान फक्त विदेशी मदलासांचा आहे. पैजारबुवा,

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 15:50
२००० नंतर डेबोनेरची मधली चित्रे सौम्य झाली असे एक निरीक्षण. ...... पूर्वी वाचलेला त्यातला एक हृदयस्पर्शी लेख आठवतो. खूप गरिबीतून आलेल्या एका तरुणीने तो लिहिला होता. तिने जेव्हा या मासिकाच्या मधल्या फोटोसाठी स्वतःचा फोटो काढू दिला, त्यातून मिळालेल्या मानधनातून तिने आयुष्यात प्रथम बँकेत खाते उघडले होते.

कपिलमुनी 26/10/2021 - 11:29
हैदोस चा उल्लेख नसल्याने तेंडुलकर विना भारतीय क्रिकेटच्या प्रवासाचे वर्णन केल्यासारखे वाटले. लेख उत्तम !

शेर भाई 28/10/2021 - 00:27
तुम्ही करमचंदला विसरलात का? ते मोठ्यांचे इंद्रजाल होते. हैदोस मध्ये वर्णन केलेले अवयव त्यात प्रत्यक्ष पाहायलाच मिळायचे.

चौथा कोनाडा 28/10/2021 - 17:16
हाय दोस्त
बरोबर. हैदोसची व्युत्पत्ती : "हैदोस" या शब्दाविषयी : मुहम्मदाचे नातू हसन आणि हुसैन यांना अनुक्रमे "दोस्त" आणि "दुल्हा" अशी टोपण नावे होती. लढाईतल्या त्यांच्या मृत्यूचा शोक मुहर्रम मध्ये "हाय दोस्त दुल्हा " असे ओरडत नाचत केला जातो. त्यावरून "गल्लीत हैदोस-धुल्ला चालू होता" अशी संज्ञा आली , आणि त्याचे संक्षिप्त रूप "हैदोस". हा शब्द भारतीय संसदेबाबत विशेषत्वाने वापरला जातो!

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 11:44
लेखनधाग्यात काही पुरक चित्र असायला पाहिजे होती
>>>> एकदम कबूल ! मी पडलो आपला साधा लेखक. चित्रकार मित्रांनी पुढे यावे असे आमंत्रण देतो… ......
हैदोस चा उल्लेख नसल्याने
>>> क्षमा असावी ! हे माझ्या पाहण्यात कधी नव्हते आले. कोणी तरी लिहा त्याच्याबद्दल.

चौकस२१२ 26/10/2021 - 11:59
बाबा कदमांची एक कादंबरी अंधुकशी आठवत आहे ... त्यातील नायक हा रेस जॉकी असतो त्याचे "भारी " आयुष्य स्त्रीसंबंध याबद्दल २ पाने होती .. सान्नि लिओनीनच्या कोणत्याही हिदेयो पेक्षा ती दोन पाने "लै भारी " होती असे वाटते अर्ध नग्नता जशी पूर्ण नग्नतेपेक्षा जास्त मादक वाटते .. तसेच काहीसे

तर्कवादी 26/10/2021 - 12:02
मी शाळेत व कॉलेजात असताना पुस्तक किंवा कॅसेटच्या वाटेला गेलो नाही. माझ्या जवळपासच्या मित्रात बहूधा कुणीच त्तसले व्हिडिओज फारसे बघितले नसावेत. टिपीकल मध्यमवर्गीय मानसिकतेमुळे वाटणारी भिती असेल कदाचित. शिवाय हॉस्टेललापण मी कधी राहिलो नाही. पण चावट विनोदांची मात्र कायमच प्रचंड रेलचेल होती. अगदी पहिल्या जॉबमध्येही चावट विनोद ऐकवणारे आणि उत्साहाने ऐकणारे अनेक मित्र आसपास होते.

चौकस२१२ 26/10/2021 - 12:13
पोलिसांची धाड वगैरे न पडता आम्ही आयुष्यातील पहिलीवहिली बीपी पाहिली. आठवण.... पन्हाळ गड ते विशाळगड आणि पुढे उतरून रत्नागिरी पर्यंत गेलो होतो तेवहा प्रचंड दमलो होतो .. संध्यकाळी भरपेट माश्याचा खाऊन बीर पिऊन मग "इंग्रजी शिनेमा" पाहावा म्हणून थिएटर शोधात होतो तेव्हा कळलं कि "खास इंग्रजी शिनेमा " बाहेर मराठीत पाटी " जॉन ची रंगिली रात्र" वैगरे दाखवतात पहिले पाच मिनिटे मज्जा वाटली .. त्यानंतर वरील अवसंस्थेत मित्रांनी एक मेकांकडे पहिला आणि या मेजवानी पेक्षा लोज वर जाऊन कधी एकदा झोपतोय असा झाला आणि चक्क अर्धवट शिनेमा सोडून जाऊन निवांत झोपलो .... खऱ्या अर्थाने पोपट झाला

चौकस२१२ 26/10/2021 - 12:21
तसेच अजून एकदा पैसे देऊन सुद्ध कार्यक्रम अर्धवट सोडून आलेलो म्हणजे "योनीची गोष्ट " नावाचे नाटक... " हिट आणि होट " नाटकांपैकी नवहते..आणि तसे असेल म्हणून गेलो हि नव्हतो ... वाटले कि काहीतरी गंभीर नाटक असेल.. शीर्षक जरी "तसे" असले तरी स्त्रीची फरफट असा विषय किंवा "पुरुष" सारखे दमदार लिखाण असेल.. कसलं काय इतकं कंटाळवाणे नाटक आयुष्यात बघितले नाही

वामन देशमुख 26/10/2021 - 12:14
कुमार१, लेखातील अनुभवांशी माझ्यासहित बहुतेक सर्वच चाळिशीतील पुरुष वाचक रिलेट करू शकतील. खूप छान लिहिलंय. माझ्या काही स्फूट नोंदी - तांबी "दोन किंवा तीन मुले पुरेत" अश्या जाहिराती सुरुवातीला असायच्या. त्यानंतर "छोटे कुटुंब सुखी कुटुंब" आणि शेवटी "मुलगी असो की मुलगा, एकाच पुरे" अशी प्रगती झाली. यादरम्यान, तांबी म्हणून ओळखला जाणार लाल त्रिकोण मात्र, त्याचा उपयोग न कळताही मनात पक्का बसला! सुरक्षित अंतर विशेषतः १५ ऑगस्ट आणि २६ जानेवारीला आमच्या शाळेची प्रभातफेरी निघायची दोन-दोन विद्यार्थी हातात हात धरून घोषणा देत चालायचे. गावातील भिंतींवर "सुरक्षित अंतर ठेवा - दोन वाहनांत, दोन मुलांत" असे लिहिलेल्या जाहिराती दिसायच्या. ते वाचून, रस्त्यांवर दोन वाहनांत टक्कर होऊन अपघात होऊ नये म्हणून सुरक्षित अंतर ठेवायचे हे समजायचे पण, आपला हात हातात धरलेल्या मित्रात सुरक्षित अंतर किती ठेवायचे, का ठेवायचे आणि त्यातून अपघात कसा टळतो हे मात्र समजायचे नाही! पाळणा लांबवा तान्हे मूल पाळण्यात निजवलेले आहे आणि त्याची आई पलंगावर बसून त्याला झोके देत आहे. पाळण्याची दोरी ओढल्यावर पाळणा जवळ येतो आणि ती दोरी ढिली सोडल्यावर आपोआपच लांब जातो (भौतिकशास्त्र - लंबक, आंदोलन वगैरे!). मग पाळणा आपोआपच लांब जात असेल तर तो मुद्दामहून का लांबवायचा आणि कसा लांबवायचा? माला-डी बोल सखी बोल तेरा राज क्या है क्या है तेरी ख़ुशी का राज मुझको तू बता दे आज... माला-डी माला-डी माला-डी है मेरा राज. - निरागस बालक

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 12:14
अर्ध नग्नता जशी पूर्ण नग्नतेपेक्षा जास्त मादक वाटते .. तसेच काहीसे
>>> +11111. महत्वाचा मुद्दा. ती अधिक चेतवते. ....
टिपीकल मध्यमवर्गीय मानसिकतेमुळे वाटणारी भिती असेल कदाचित.
>>> अ ग दी ! यासाठीच मी माझ्या शहरातले कॉलेज असूनही वसतिगृह घेऊन ठेवलेले होते. त्या काळात मोकळीक मिळणे महत्त्वाचे व गरजेचे असते.

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 12:23
"खास इंग्रजी शिनेमा " बाहेर मराठीत पाटी " जॉन ची रंगिली रात्र" वैगरे दाखवतात
>>> भारीच. तेव्हा मित्रांत ‘BP’ ला गमतीने भक्त प्रल्हाद म्हणत ! किंबहुना त्या कॅसेटच्या बाह्य भागावर असंच काहीतरी सांकेतिक लिहिलेले असायचे. ....
पाळणा आपोआपच लांब जात असेल तर तो मुद्दामहून का लांबवायचा आणि कसा लांबवायचा?
>>> धमाल. हा हा हा !

अनिंद्य 26/10/2021 - 12:18
धमाल ! लेख रिलेट झाला - विशेषतः होत गेलेले बदल छान टिपले आहेत. स्वच्छतागृहांच्या भिंती खरेतर जाहिरातीसाठी प्रीमियमवर दिल्या पाहिजेत, न आटणारा ग्राहक सोर्स आहे त्यासाठी :-) ... कॉलेजात त्या साहित्यातील अर्वाच्चपणा कमी होऊन त्याला काहीशी सौंदर्यदृष्टी येते...... - बरोबर. प्रतिथयश शिक्षणसंस्थांमध्ये 'ह्या' साहित्याची क्वालिटी उच्च असते. अचूक निरीक्षण ! साहित्यात 'इरॉटिका' मात्र भारतीय भाषांनी दुर्लक्षिलेला विषय आहे असे मत नोंदवतो, अपवाद मोजकेच. त्याबाबतीत इंग्रजी फार समृद्ध आहे. इतर 'इरॉटिक आर्ट' मध्ये आपण जेमतेम आहोत.

Rajesh188 26/10/2021 - 12:48
बॉस च्या केबिन मध्ये tv आणि टीव्ही लाच जॉईन vcr असला tv होता.कोणी नव्हतं म्हणून बॉस च्या केबिन केबिन च कब्जा घेवून Bp चे कॅसेट लावून ते बघण्याचा कार्यक्रम आम्ही दोघा तिघांनी योजला. पूर्ण सिनेमा बघून झाला.आता ऑफिस बंद करून घरी जायची वेळ होती. कॅसेट बाहेर काढण्याचे बटन दाबले पण कॅसेट काही बाहेर येईना .सर्व बटन दाबून बघितली काही फरक नाही. कॅसेट ओढून बाहेर येते आहे का? हा खुळा प्रयत्न पण करून झाला. मग मात्र सर्वांस भीती नी घाम फुटला. Vcr खोलन्याची कला अवगत होती. पण इथे vcr tv मध्ये aattach होता. त्या विषयी काहीच ज्ञान नव्हते. शेवटी टीव्ही च पूर्ण खोलयाचा आणि कॅसेट बाहेर ओढून काढायचे असे ठरले. टीव्ही ची वाट लागली तरी चालेल पण कॅसेट बाहेर काढायचं. शेवटी तेच केले. आणि काम यशस्वी केलेच पण त्या मध्ये दोनेक तास तरी गेली. दुसऱ्या दिवशी साळसूद पने ऑफिस मध्ये हजर पण झाली.

चौथा कोनाडा 26/10/2021 - 13:08
आम्ही(ही) कॅसेट-डेबोनेर-हैदोस अश्या महाआघाडी पंथाचे असल्याने लेख भावला ! आनंदध्व्जाच्या कथांची हट्कून आठवण झाली ! ले. आनंद साधले यांना भावपुर्ण स्मरणांजली _/\_

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 13:36
साहित्यात 'इरॉटिका' मात्र भारतीय भाषांनी दुर्लक्षिलेला विषय आहे असे मत नोंदवतो >>>> सहमत. * शेवटी टीव्ही च पूर्ण खोलयाचा आणि कॅसेट बाहेर ओढून काढायचे असे ठरले. >>> भारीच ! * आम्ही(ही) कॅसेट-डेबोनेर-हैदोस अश्या महाआघाडी पंथाचे >>>> वा वा ! छानच.

Rajesh188 26/10/2021 - 14:01
कामसूत्र ह्याचा अभ्यासक कोणी येथे आहे का? जसे बाकी ग्रंथाचे पारायण केले जाते. तसे कामसूत्र ह्या ग्रंथाचे भक्ती भावाने कोणी वाचन केले आहे का?

राजेंद्र मेहेंदळे 26/10/2021 - 14:19
कामजीवनाची शाळकरी तोंड ओळख म्हणजे रस्त्यावरील कुत्रा कुत्रीचे मैथुन किवा पाउस यायच्या आधी कावळे/चिमण्या यांचे मैथुन पहाण्यात आले असेल तेव्हढेच. पण कॉलेज्मध्ये गेल्यावर क्रमाने हैदोस (मराठि) किवा मस्तराम (हिंदी) अशी पुस्तके, कधी हाती पडलीच तर डेबोनियर्,प्ले बॉय छाप मासिके आणि बारावीनंतर वर लिहिलेले सगळे व्हि डी ओ चे किस्से. मग ती एक्साईटमेंट, कोणाच्या घरचे गावाला जाणार आहेत वगैरे माहिती काढुन अड्डा जमवणे, व्हि सी आर वगैरे भाड्याने आणणारे खंदे कार्यकर्ते, तो बिघडला तर डोके चालविणारे मेकॅनिक मित्र, कोणी कुठे बसायचे, बेल वाजल्यास दार कोणी उघडायचे ह्याचे प्लॅनिंग वगैरे तंतोतंत..आणि पुढे सी डी आणि संगणकाचा जमाना आल्यावर ऑफिसमध्ये दुपारच्या वेळी सामसुम झाल्यावर असेच प्लॅनिंग करुन बघणे सुद्धा तसेच...एकुणात भावना पोचल्या कुमार सर _/\_

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 14:42
कामसूत्र ह्याचा अभ्यासक कोणी येथे आहे का?
>>> असल्यास स्वागत आहे. हा ग्रंथपरिचय कोणीतरी करून दिल्यास वाचायला आवडेल. …
कोणाच्या घरचे गावाला जाणार आहेत वगैरे माहिती काढुन
>>> +11 नियोजन महत्वाचे !

सुरिया 26/10/2021 - 18:08
61, 62 यासंबंधी ज्ञानात मौलिक भर घालावी !........ . आधी स्व. दादा कोंडके ह्याना मानद डॉक्टर पदवी द्या. किंवा त्यांचे साहित्य मेडिकल सिल्याबस मध्ये घ्या. . आणि हे सगळे हलकेच घ्या

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 18:19
आधी स्व. दादा कोंडके ह्याना मानद डॉक्टर पदवी द्या. >>> दिली. :)) यावरून दादांच्या संदर्भातच एक किस्सा आठवला. आमच्या कॉलेजच्या स्नेहसंमेलन समारोपाला ते प्रमुख पाहुणे म्हणून आले होते. तेव्हा विद्यार्थ्यांकडून विविध चिठ्ठ्या पाठवून त्यांना प्रश्न विचारले गेले होते. एक प्रश्‍न वगळता दादांनी सर्वच प्रश्नांना हजरजबाबी सुंदर उत्तरे दिली. जो प्रश्न अनुत्तरित ठेवला तो असा होता : निरोध, विरोध आणि अवरोध यात काय फरक आहे ? दादांनी क्षणभर डोळे मिटले आणि नंतर ते उघडून समोर बघून एवढेच म्हणाले , “जरा विचार करून सांगतो !” बाकी वल्ली माणूस.... सलाम !

अनिंद्य 01/11/2021 - 13:25
दादा कोंडके आपल्या चित्रपटातील गाणी स्वतः लिहीत असत (गीतकार म्हणून कधी नाव दुसऱ्याचे असले तरी) किंवा त्यात 'चावट' बदल सुचवीत असत असे मी जाणकारांकडून ऐकले आहे. पण असे 'साहित्य / काव्य' प्रसविण्यासाठी उच्च दर्जाची प्रतिभा लागते. एक उदा : कंबरपट्ट्याचं घुंगरू का हसलं त्यानं पाहिलं जे मला नाही कधी दिसलं :-)

हेमंतकुमार 01/11/2021 - 14:22
सहमत. दादांचे अजून एक विधान हे मार्मिक होते. ते म्हणायचे, " एखाद्या निर्मात्याने त्याचा चित्रपट, परीक्षण मंडळापुढे ठेवला आणि जर मंडळाने त्याला एकही कात्री न लावता संमत केला तर असे समजावे की या चित्रपटात काहीही दम नाही.!

टुकुल 26/10/2021 - 17:47
पदवीचे शिक्षण संपताना अजून एका साहित्याचा शोध लागला. “प्रत्येक नवविवाहिताने वाचावेच” असे पुस्तक आपल्या मायमराठीतच उपलब्ध होते- अगदी दर्जेदार प्रकाशनाने काढलेले. कोणीतरी ते मिळवले आणि मग त्याचे सामूहिक वाचन झाले. त्यामध्ये प्रणयाराधन ते संभोग या सगळ्याचे तपशीलवार शिस्तीत वर्णन आणि संबंधित सल्ले होते. “आमचे हे पुस्तक वाचा आणि मग आयुष्यभर या सुखाचा मनमुराद आनंद लुटा”, अशी त्याची पुस्तकाच्या मलपृष्ठावर रास्त जाहिरात केलेली होती. >> कुठ्ल्या पुस्तकाबद्दल आहे हे? निरामय कामजीवन ??

टुकुल 26/10/2021 - 17:47
पदवीचे शिक्षण संपताना अजून एका साहित्याचा शोध लागला. “प्रत्येक नवविवाहिताने वाचावेच” असे पुस्तक आपल्या मायमराठीतच उपलब्ध होते- अगदी दर्जेदार प्रकाशनाने काढलेले. कोणीतरी ते मिळवले आणि मग त्याचे सामूहिक वाचन झाले. त्यामध्ये प्रणयाराधन ते संभोग या सगळ्याचे तपशीलवार शिस्तीत वर्णन आणि संबंधित सल्ले होते. “आमचे हे पुस्तक वाचा आणि मग आयुष्यभर या सुखाचा मनमुराद आनंद लुटा”, अशी त्याची पुस्तकाच्या मलपृष्ठावर रास्त जाहिरात केलेली होती. >> कुठ्ल्या पुस्तकाबद्दल आहे हे? निरामय कामजीवन ??

टुकुल 26/10/2021 - 17:49
"पदवीचे शिक्षण संपताना अजून एका साहित्याचा शोध लागला. “प्रत्येक नवविवाहिताने वाचावेच” असे पुस्तक आपल्या मायमराठीतच उपलब्ध होते- अगदी दर्जेदार प्रकाशनाने काढलेले. कोणीतरी ते मिळवले आणि मग त्याचे सामूहिक वाचन झाले. त्यामध्ये प्रणयाराधन ते संभोग या सगळ्याचे तपशीलवार शिस्तीत वर्णन आणि संबंधित सल्ले होते. “आमचे हे पुस्तक वाचा आणि मग आयुष्यभर या सुखाचा मनमुराद आनंद लुटा”, अशी त्याची पुस्तकाच्या मलपृष्ठावर रास्त जाहिरात केलेली होती. " कुठ्ल्या पुस्तकाबद्दल आहे हे? निरामय कामजीवन ??

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 17:55
कुठ्ल्या पुस्तकाबद्दल आहे हे? निरामय कामजीवन ??
>>> नाही. आता त्या पुस्तकाचे नाव विसरलो. पण बहुदा रम्यकथा प्रकाशनचे असावे असे अंधुकसे आठवत आहे. लेखक आठवत नाही. बहुतेक ते लेखक नामांकित नव्हते

Nitin Palkar 26/10/2021 - 20:22
सर्वात प्रथम 'प्रस्थापित साहित्याच्या काहीसा गावकुसाबाहेरचा' हा विषय निवडून त्यावर काहीसे बिनधास्त लेखन केल्याबद्दल तुमचे अभिनंदन. 'कोकशास्त्र' या महान (?) ग्रंथाचा आतापर्यंतच्या प्रतिसादांमध्ये उल्लेख नाही याचे थोडेसे नवल वाटले. लैंगिक ज्ञान या महत्वाच्या विषयाची अस्मादिकांची सुरुवात या पुस्तकाने झाली (इयत्ता आठवी). अर्थातच कुणा ज्ञानी आणि हुशार मित्राची ती मेहरबानी होती. त्यात वर्णन केलेले स्त्रियांचे चार प्रकार अद्याप लक्षात आहेत. या साहित्याचा परिणाम किती खोलवर होऊ शकतो याचे हे पुरेसे बोलके उदाहरण आहे. कुठच्या तरी एक स्वामींच्या (?) पुस्तकातील 'ब्रम्हचर्य हेच जीवन, वीर्यनाश हाच मृत्यू' हे वाक्य देखील आठवते. कॉलेज जीवनात खास सनसनाटीखेज असे विशेष काही नाही, फक्त हैदोस अलीकडच्या काळातील, त्या काळी 'कामायनी' नावाचे मासिक बेळगावहून प्रसिद्ध होत असे (किंवा त्यावर बेळगावचा पत्ता असे). शिवाय इतर काही पुस्तकेही काही ठराविक मित्र (हे बहुधा सिनीयर्स/रिपिटर्स असत) पुरवत. 'अप्सरा' हे शृंगारिक गणले जाणारे मासिक वाचल्याचेही स्मरते. कॉलेज शिक्षण संपल्यावर नोकरी निमित्त मुंबईत आल्यावर या साहित्याची सहज उपलब्धता बघून नवल वटले होते. त्या दरम्यान 'भक्त प्रल्हाद'चा जमाना सुरू झाला होता. ८ mm च्या प्रोजेक्टर वर मित्राच्या रिकाम्या घरी बघितलेली पहिली बीपी आठवते. अर्थात हा प्रकार व्हीसीआर येण्यापूर्वीचा आहे. तरीही बीपी पेक्षा कामुक साहित्य (कथा, कादंबऱ्या) अधिक भावत असे हे मात्र खरे... आज याबाबतीत तृप्त स्थितीत असताना असल्या कशाचीच गरज भासत नाही. पण ज्या त्या वयात ती मानसिक भूक भागवण्याचे काम या साहित्याने केले आहे यात शंका नाही. हे मात्र खरे.

भागो 26/10/2021 - 20:28
एक लहान मुलगी{इयत्ता १ली} आणि तिचा भाऊ (इयत्ता ३ री ) आई कडे गेले आणि त्यांनी आईला विचारले "आई, आपल्याला मुले कशी होतात?" आईने उत्तर दिले "अरे. जेव्हा मुले पाहिजे असतात तेव्हा लोक देवळात जातात आणि देवाला प्रार्थना करतात. "देवा .आम्हाला एक मुलगा/मुलगी दे " आम्ही तुम्हाला असेच मागून आणले." मुले बाबांकडे जातात. बाबा पण त्यांना असेच काहीतरी उत्तर देतात, मग ती दोघ आजोबांकडे जातात. आजोबा काय सांगणार? मग मुलगा बहिणीला म्हणाला, "आपल्या आधीच्या दोन पिढ्या वाया गेल्या. इतक वय झाल पण अजून त्यांना मुल कशी होतात हे माहित नाही."

मित्रहो 26/10/2021 - 20:44
मस्त लेख आम्ही कॅसेटच्या जमान्यातले पण पुस्तके सुद्धा वाचनारे. आठवी संपल्यावर आमच्या शाळेत पुण्याचे डॉक्टर दांपत्य आले होते. त्यांनी लैंगिकते बद्दल जी माहिती दिली त्याचा खूप फायदा झाला. काय चुकीचे काय बरोबर हे समजले. इंजिनियरींग कॉलेजच्या होस्टेलला राहिल्यामुळे ते कॅसेट प्रकरण आलेच. म्हणजे आधी एक अमिताभचा पिक्चर तो झाला की मग रात्रभर हे चालायचे. एका तासात बरीच मंडळी उठून जायची. मीही त्यातला मला पुस्तक वाचायला जास्त आवडायचे. हैदोस नावाचे एक पुस्तक होते. या पुस्तकांचे एक वैशिष्ट असते या पुस्तकात फारच क्वचित नवरा आणि बायको याच्यातल्या संबंधाविषयी असते. त्यात नेहमी क्रॉसकनेक्शन असतात. कदाचित त्यामुळेही वाचण्यात मजा येते असावी . ती भाषा मजेशीर असते. बिपी बघायला कधी थेटरात गेलो नाही. कॉलेज संपल्यावर बघितले नाही. काही तशी सिनेमे आणि त्यांची ठरलेली थेटर होती. आता आठवत नाही सिरक्को असा काहीतरी चित्रपट होता, नंतर अर्थातच बेसिक इंस्टिक्ट आला. हा क्लास थोडा वेगळा होता. शाळा कॉलेजच्या भितीसाहित्याबद्दल पूर्णपणे सहमत. कॉलेजच्या आय़डी कार्डात तेंव्हा एक नवीन कंडोम आले होते ते ठेवले होते. मी विसरुन गेलो. काही दिवसांनी रुमपार्टनरचे मामा विद्यापीठात पेपर तपासायला आले होते ते मित्राला भेटायला आले. तेंव्हा सबमिशनचा काळा होता. नाइट मारली होती. दुपारी एक वाजता सुद्धा जेंव्हा मित्राचे मामा आले तेंव्हा मी गाढ झोपोलो होतो. मित्रांने सांगितले रात्री खूप उशीरा आला. त्यांना माझ्या सायकलची किल्ली होती ती शोधताना त्यांना कार्ड दिसले. त्यांनी मित्राला नंतर विचारले पार्टनर खरच सबमिशनला गेला होता की आणखीन कुठे. अशा चित्रपटातली बरीच दृष्ये अनैसर्गिक असतात. अशा चित्रपटांनी किंवा साहित्यांनी तरुणांच्या मनावर उलट परिणाम होतो का याचा काही अभ्यास आहे का. मी तरी वाचले नाही.

शेर भाई 28/10/2021 - 00:37
या पुस्तकातील कथांमध्ये नेहमी अतिरंजित अतिशयोक्ती असते. येथे कोणी "सविताभाभी" हि Online पुस्तिक पाहिली आहे का? यात एका भारतीय स्त्रीचे विकृत लैंगिक चित्रीकरण आहे. त्यातील कथा पाहून जर कोणी प्रत्येक स्त्री हि कामातुर असते असे मत बनवले तर काय करावे??

हेमंतकुमार 28/10/2021 - 07:53
या पुस्तकातील कथांमध्ये नेहमी अतिरंजित अतिशयोक्ती असते
>>> बरोबर. त्यासंदर्भात लैंगिक शिक्षण /समुपदेशनाचे महत्त्व आहेच. समाजात काही तज्ञ लोक गेल्या अनेक वर्षांपासून 'लैंगिक शिक्षण' असे बिरुद न लावता यासंदर्भात चांगले काम करत आहेत. त्यामध्ये पुस्तक लिहिणे, व्याख्याने देणे, चर्चासत्र अशांचा समावेश आहे. त्यातून तरुणांमधले गैरसमज दूर केले जातात

चौथा कोनाडा 28/10/2021 - 12:48
प्रत्येक स्त्री हि कामातुर असते असे मत बनवले तर काय करावे??
असे चित्र रंगवणे पुरुषी मानसिक कामुकतेचा भाग आहे. नीळपटांत देखिल असे खोटे चित्र चित्रित केलेले दिसते

प्रकाश घाटपांडे 26/10/2021 - 21:04
आमच्या कॉलेज होस्टेलला माझा एक मित्र होता. तो म्हणायचा sex is more psychological than physical. मी त्याला म्हणायचो," सग्या, तु यडपट आहेस काय रे. काही पण बडबडतो. ही काय सायकॉलॉजिकल गोष्ट आहे का? पिव्वर फिजिकल आहे." यावर तो फक्त हसायचा. त्याच्या विचारांची खोली समजायला मला बराच काळ जावा लागला. लैंगिकतेच्या तारुण्यसुलभ सहज आविष्कारातून कधी अहंगंड कधी न्य़ुनगंड तर कधी अपराधगंड तयार होतात. नैतिकतेचेही प्रश्न निर्माण होतात. तुज आहे तुजपाशी या पुलंच्या नाटकात त्याची झलक पहायला मिळते.मानवी लैंगिक नाती व निती हा विषय समाजात नेहमीच वादग्रस्त राहिलेला आहे. र.धों कर्व्यांनी समाजस्वास्थ्य या मासिकाद्वारे त्या काळात बरेच लैंगिक लोकशिक्षणाचे काम केले आहे. त्या काळात त्यांना बरीच अवहेलना स्वीकारावी लागली.

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 21:21
लैंगिकतेच्या तारुण्यसुलभ सहज आविष्कारातून कधी अहंगंड कधी न्य़ुनगंड तर कधी अपराधगंड तयार होतात.
>>> अतिशय चांगला आणि मननीय मुद्दा . आवडलाच !

हेमंतकुमार 26/10/2021 - 21:05
१.
तरीही बीपी पेक्षा कामुक साहित्य (कथा, कादंबऱ्या) अधिक भावत असे हे मात्र खरे..
. >>> +११११ . कल्पनारंजन भारीच. २.
इतक वय झाल पण अजून त्यांना मुल कशी होतात हे माहित नाही.
" >>> छानच ! ३.
अशा चित्रपटांनी किंवा साहित्यांनी तरुणांच्या मनावर उलट परिणाम होतो का
>>> विचार करण्याजोगा चांगला मुद्दा धन्यवाद !

सौन्दर्य 26/10/2021 - 23:22
लेख फारच छान व प्रत्येक पिढीशी संबंधित असणारा आहे. आवडला. ह्या लेखावरून शालेय जीवनातील एक गोष्ट आठवली. मी आठवीत किंवा नववीत असेन. वर्गात एकदा एका मुलाने विविध संभोगाच्या क्रिया दर्शवणारे इंग्रजी मासिक आणले होते. ते मासिक शेवटच्या बेंचच्या ड्रॉवरमध्ये ठेवले होते. ज्याला ते बघायची इच्छा होई तो त्या शेवटच्या बेंचवर जाऊन ते मासिक बघत असे. वर्गातील मुलींना पण त्याची कुणकुण लागली होती व त्या देखील ते मासिक बघण्यासाठी उत्सुक होत्या. एके दिवशी एक नव्यानेच लागलेले गुरुजी आम्हाला शिकवत होते व त्यांचे शिकवणे बघण्यासाठी अचानक आमचे मुख्याध्यापक वर्गात आले. शेवटचा बेंच रिकामा असल्यामुळे ते नेमक्या त्याच बेंचवर बसले आणि आम्ही सर्व मुले धास्तावलो कारण त्यांची शिस्त फारच कडक होती. जर त्यांनी ते मासिक पाहिले तर ते संपूर्ण वर्गाला धारेवर धरतील ह्यात शंकाच नव्हती. आमच्या शाळेतील शिस्तीनुसार मुलींचे स्कर्ट्स गुढघ्याखाली आठ बोटे व मुलांची पॅन्ट गुढघ्याखाली चार बोटे असणे अनिवार्य होते असल्या शाळेत 'असले' मासिक सापडणे म्हणजे काय झाले असते ते न सांगता देखील कळले असते. पण गंमत म्हणजे मुख्याध्यापकांनी त्या मासिकाचा उल्लेख देखील केला नाही, आता त्यांनी ते पाहिलेच नाही की पाहून न पाहिल्यासारखे केले हे एक त्यांना किंवा देवाला ठाऊक. मोठे झाल्यावर एक वाक्य वाचले होते, 'जर तुम्हाला तुमच्या मुलाच्या खिशात सिगारेटचे पाकीट सापडले व हे मुलाला माहीत असले तरी त्यावर त्याला काही बोलू नका, कारण तुम्हाला घाबरून किंवा तुमचा आदर राखावा म्हणून गुपचूप सिगारेट पिणारा मुलगा, तुम्ही बोललात तर तुमच्या समोरच सिगारेट ओढील.' आमच्या मुख्याध्यापकांनी हे वाक्य आधीच वाचले, ऐकले असावे कदाचित.

चामुंडराय 26/10/2021 - 23:57
निसर्गाने वंश सातत्यासाठी प्राणी जगताला लैंगिक प्रेरणा दिली असावी. आणि लैंगिक क्रियेबरोबर आनंदाची अनुभूती जोडून दिली आहे म्हणजे केवळ आनंद प्राप्तीसाठी तरी लैंगिक क्रिया व्हावी आणि त्यातून पुढे वंश चालू रहावा. मोठा लब्बाड आहे निसर्ग. प्राणी जगतात अपत्य जन्म अनुकूल काळात व्हावा म्हणून प्राण्यांची लैंगिकता विशिष्ट काळात / हंगामात जागृत होत असावी का? मानवात मात्र तिन्ही त्रिकाळ लैंगिकता जागृत असते. मानव हा कोणत्याही काळात अपत्य संगोपनासाठी सक्षम असतो म्हणून असे असेल काय? पूर्वी म्हणजे उत्क्रांतीपूर्व काळात मानवात देखील हंगामी लैंगिकता असेल काय? पुढे उत्क्रांतीमध्ये त्याची गरज राहिली नसावी बहुधा. ह्या संदर्भात कोणास काही ठाऊक असेल तर वाचायला आवडेल. एकंदरीत समाज-निषिद्ध टॅबू विषयावर चांगले लेखन डॉ. कुमारेक सर मात्र ह्या लेखनात समाज जीवनाचा केवळ अर्धा आरसा दिसतो आहे. उरलेला अर्धा आरसा दाखवण्याचे काम कोणी अनाहिता करेल काय?

Rajesh188 27/10/2021 - 00:34
लैंगिक इच्छा आणि त्या मधून मिळणारा आनंद ह्याच्या पाठी निसर्गाचा एकच हेतू आहे तो म्हणजे पुनरुत्पादन करणे. बाकी कोणताच हेतू नाही. माणूस हा लय स्वार्थी प्राणी आहे लैंगिक संबंधात सुख मिळत नसते पण पुनरुत्पादन करण्यासाठी त्याची आवश्यकता Asti तर माणसाने उद्या करू असा बहाणा करून आयुष्य भर काही लैंगिक संबंध ठेवले नसते. मला वाटतं माणसाने स्वतभोवती नैतिकतेची बंधन घालून घेतल्या मुळे सेक्स करणे सहज शक्य होत नाही आणि कोणाशी पण कधी पण सेक्स करता येत नाही. त्या मुळे माणसाची लैंगिक इच्छा सदा सर्वकाळ असावी. तशी नैतिक बंधन नसती तर माणसाची लैंगिक इच्छा सदा सर्वकाळ राहिली नसती. जशी बाकी प्राणी मात्र नेहमीच सेक्स चे खूळ घेवून बसत नाहीत. संभोगातून समाधी कडे हे रजनीश ह्यांचे पुस्तक थोडे वाचनात आले होते . त्या मध्ये त्यांनी छान समजवले आहे. माणूस आयुष्यभर अतृप्त का असतो .त्याची लैंगिक भूक कधीच का मिटत नाही ते.

हेमंतकुमार 27/10/2021 - 07:54
१.
माझ्यासारखे बरेच मैथुनपदवीधर झालेत
>>> शुभेच्छा ! असेच मैथुन पदव्युत्तर व्हा. २.
गुपचूप सिगारेट पिणारा मुलगा, तुम्ही बोललात तर तुमच्या समोरच सिगारेट ओढील.'
>>>> +111 अगदी मार्मिक ! ३.
ह्या लेखनात समाज जीवनाचा केवळ अर्धा आरसा दिसतो आहे. उरलेला अर्धा आरसा दाखवण्याचे काम कोणी अनाहिता करेल काय?
>>> +111. अगदी माझ्या मनातले बोललात. या विषयावर मोकळेपणाने चर्चा आतापर्यंत मी जगातील एकमेव स्त्रीबरोबर केली आहे – ती म्हणजे माझी पत्नी ! भारतात ही चर्चा बहुतेकदा एकलिंगी गटातच का होते ?

वामन देशमुख 27/10/2021 - 12:54
लैंगिक क्रियेबरोबर आनंदाची अनुभूती जोडून दिली आहे म्हणजे केवळ आनंद प्राप्तीसाठी तरी लैंगिक क्रिया व्हावी आणि त्यातून पुढे वंश चालू रहावा.
बरोबर आहे. हाच तर्क अन्नग्रहणालाही लागू आहे. जडत्व नैसर्गिक आहे. प्रजोत्पादन आणि उदरभरण यांत आनंदानुभूती / सुखानुभूती नसती तर कदाचित प्राणिमात्र टिकू-जगू-वाढू शकले नसते.

हेमंतकुमार 28/10/2021 - 20:11
पूर्वी म्हणजे उत्क्रांतीपूर्व काळात मानवात देखील हंगामी लैंगिकता असेल काय?
 >>>> याचे उत्तर एखादा मानववंश शास्त्रज्ञ देऊ शकेल. सहज म्हणून दोन प्राण्यांमधली एक रोचक तुलना पाहू. मी ती व्यंकटेश माडगूळकरांच्या ‘चरित्ररंग’ मध्ये वाचली होती. कोंबडी आणि गरुडी यांची तुलना कशी आहे पहा : कोंबडी रोज एक अंडे घालते आणि गरुडी वर्षातून एकदाच (१-३ ) अंडी घालते (क्वचित दुसऱ्यांदा). हा फरक का असावा ते व्यंमांच्या भाषेत : “निसर्गाला कोंबड्या पुष्कळ लागतात कारण त्या अनेकांचे खाद्य आहेत. गरुड संहारक आहे. म्हणून निसर्गानुसार त्यांची संख्या मर्यादित ठेवली आहे” या धर्तीवर निव्वळ एक विचार : माणसांची संख्या खूप वाढावी असे काही निसर्गानुसार अपेक्षित होते ??? पण माणूस तर अतिसंहारक आहे ! :))

डाम्बिस बोका 27/10/2021 - 00:23
खूप छान लिहिले आहे, वाचून बालक पालक चित्रपट आठवला. काही जुन्या आठवणी जाग्या झाल्या. आता जमाना खूप बदलला आहे. इंटरनेट मुले VCR, मासिके ह्यांना फारसे स्थान उरले नाही.

हेमंतकुमार 27/10/2021 - 07:57
वाचून बालक पालक चित्रपट आठवला >
> अ ग दी सहमत. ..................................... पूर्वी डॉ. शशांक सामक कामजीवनावर चांगली सचित्र व्याख्याने घेत. ‘चाळीशीनंतरचे कामजीवन’ या त्यांच्या कार्यक्रमात एक छान मुद्दा त्यांनी सांगितला होता. स्त्रीच्या २ स्तनांच्यामधील घळीच्या दर्शनाने (विशेषतः ती इंचभरच दिसत असताना) पुरुष उत्तेजित होतो हे सर्वज्ञात आहे. या विशिष्ट उत्तेजनाची चेतासंरचना पुरुषाच्या मेंदूमध्ये त्याच्या स्वतःच्या गर्भावस्थेच्या अगदी सुरवातीच्या टप्प्यातच नोंदविली जाते. इतकी ही आदिम प्रेरणा आहे. त्यांनी सांगितलेली ही माहिती रोचक वाटली.

Bhakti 27/10/2021 - 08:22
अभ्यासू किडा आणि मुळातच ढापण असल्याने ही अशी वाड्म़य स्थित्यंतरे काही घडली नाही.पण तरी शाळेत असतांना एक लव्ह लेटर आलं होतं,तेच काय वाड्म़य ;) मुलांच्या मनात असं असू शकतं हे कळून लांबच राहिले. शाळेत वयात येतानाचा कार्यक्रम झाला होता,ज्याचा फायदा झाला. नंतर विज्ञानाची विद्यार्थ्यांनी असल्याने स्त्री पुरुष फरक,बीज फलनासाठी दोघांची गरज हा निसर्ग आहे,हे वेगळं काही नाही समजलं. नंतर थेट महाविद्यालयात मैत्रीणींनी ययातीच वर्णन "काय सतत तिला बेडवर ढकलतो"असं केलं होतं.तेवढच शृंगारिक वर्णनासाठी वाचली. महाविद्यालयातच राणी बंग यांचे भारी शिबिर झाले होते. त्या नेमक्या कंडोम काय कसा उपयोग शिकवतांना प्रिन्सी आले.आम्हांला लाजल्यासारख झालं,पण राणीताई एकदम शांत होत्या तेव्हा समजलं ,समजतो एव्हढे या गोष्टींचा बाऊ करायची गरज नाही. लग्नाच्या आधी विवाहित मैत्रीणी आणि बहिणींनी कोड language मध्ये बौद्धिक घेतलेल आठवतंय. मुलगा मुलगी वयात येताना खरच त्यांचे शंका निरसन आवश्यक आहे.इतर ठिकाणी चुकीच्या माहितीऐवजी पालकांनी योग्य माहिती विश्वसनीय पद्धतीने सांगावी.

हेमंतकुमार 27/10/2021 - 09:46
मनमोकळ्या प्रतिसादाबद्दल मनापासून आभार ! तुमच्या प्रतिसादाने एक तरी अनाहिता पुढे आलेली पाहून आनंद झाला. 😀 अन्यथा धाग्यात चांगली चर्चा होऊनही मी स्वतःला अनुत्तीर्ण समजलो असतो !!

सर टोबी 27/10/2021 - 10:00
प्रणय उत्सुकतेेला साहित्य विश्वात एकूणच जरा कमी प्रतिष्ठा लाभते काही सन्माननीय अपवाद वगळता. मागच्या पिढीत रमेश मंत्री म्हणून एक छान रसिले साहित्यिक होते. एका वर्षात सर्वात जास्त पुस्तके प्रकाशित करण्याचा त्यांचा विक्रम रहस्य कथा लेखकांना पण मोडता आलेला नाही. तर त्यांनी पॅरीस येथील नाईट क्लब मधील त्यांचा अनुभव लिहिला होता. कॅबेरे करणारी नर्तिका सर्वांची उत्सुकता चाळवत शेवटी शेवटचे वस्त्र पण त्यागते आणि मंचावर क्षणात अंधार पसरतो. त्या अंधारात ती नर्तिका गायब होते. नंतर निवेदक खट्याळपने विचारतो तिचे डोळे खूप सुंदर आहेत हे तुमच्या पैकी किती जणांच्या लक्षात आले?

हेमंतकुमार 27/10/2021 - 10:05
प्रणय उत्सुकतेेला साहित्य विश्वात एकूणच जरा कमी प्रतिष्ठा लाभते >>> +११. ...................................................................
एकंदरीत समाज-निषिद्ध टॅबू विषयावर चांगले लेखन
>> हा जो निषिद्धतेचा मुद्दा आला आहे त्यावरून एक किस्सा सांगतो. समाजाचे राहू दे, पण खुद्द वैद्यकीय महाविद्यालयातली निषिद्धता सांगतो. लेखात म्हटल्याप्रमाणे वैद्यकीयच्या पहिल्या वर्षाला शरीरक्रियाशास्त्र हा विषय असतो. त्यातील जननेंद्रिय विभाग शिकवायला आम्हाला एक प्राध्यापिका होत्या. नेहमीप्रमाणे जननेंद्रियांची माहिती, मासिक पाळी इत्यादी गोष्टी व्यवस्थित शिकवून झाल्या. मग त्यांनी वर्गात रुक्ष चेहऱ्याने सांगितले, “यानंतरचे संभोगाचे प्रकरण मी काही वर्गात शिकवणार नाही, तुम्ही ते पुस्तकात वाचा.” त्यानंतर पुढच्या व्याख्यानात त्यांनी थेट गरोदरपणाचा पहिला महिना इथपासून पुढे शिकवायला. सुरुवात केली. गमतीचा भाग पुढे आहे. या बाईंचे यजमान आमच्याच कॉलेजात दुसरा विषय शिकवायचे. ते दरवर्षी त्या बाईंना टोकायचे, “तुम्ही संभोगाचे प्रकरण वर्गात शिकवायला एवढे का लाजता ? निव्वळ पुरुष व स्त्री बीजांड यांचे मिलन गर्भाशयात होते या एका वाक्यात तुम्ही या महत्त्वाच्या विषयाची बोळवण करून टाकता ! तुम्हाला जर बोलून शिकवायला ते अवघड वाटत असेल तर रेखाचित्रे किंवा चित्रफितीच्या माध्यमातून तुम्ही ते वर्गात विद्यार्थ्यांना शिकवले पाहिजे”. मला त्यांचा दृष्टिकोन आवडला. सध्या त्या शिक्षणात काय परिस्थिती आहे मला कल्पना नाही.

मित्रहो 27/10/2021 - 11:44
अशा साहित्यातला आणखी एक महत्वाचा भाग म्हणजे चावट विनोद. तिकडे नेहमीचे संता बंता तर होतेच पण एक आर्जंंटिना कि अशा देशातले कॅरेक्टर होते पेड्रो. Mouth to Mouth Publicity चे ते एक उत्तम उदाहरण होते. एक जोक ऐकला दोन दिवसात दुसरा कुणी मित्र तोच जोक सांगणार. ही जोक सांगणे आणि लक्षात ठेवणे ही एक कला आहे. मला तर एकदा ऐकलेला जोक परत दुसरा कुणी सांगेपर्यंत लक्षात राहत नाही. दुसरा सांगायला लागला का अख्खा जोक आठवतो मग त्यातली मजा निघून जाते. भिंती साहित्यापासून ते पुस्तका पर्यंत सर्वत्र जोक लिहिलेले असतात. मुलांना लैगिक शिक्षण आवश्यक आहे म्हणजेच जेव्हा ते अशा प्रकारचे साहित्य वाचतात तेंव्हा स्वप्नरंजन आणि सत्यातला फरक करु शकतील. ते गरजेचे सुद्धा आहे.

हेमंतकुमार 27/10/2021 - 11:55
सध्या चावट मराठी विनोद असणारी अनेक संस्थळे आहेत. त्यातले हे एक एरवीच्या रटाळ बातम्यांचे दळण बघत बसण्यापेक्षा मला इथे चक्कर मारायला आवडते. काही विनोद सुंदर असतात आणि त्यावर आम्हा नवरा-बायको असे दोघांनाही एकत्रित खळखळून हसता येते. 😀

अकिलिज 27/10/2021 - 11:50
आमचा प्रवास कुमार सरांसारखाच झाला. १क्ष, २क्ष ,३क्ष मार्गाने. आणि तो कॅसेट अडकण्याचा प्रकार तर घाम फोडणाराच असायचा. झक मारली आणि प्लान बनवला असं त्या क्षणाला व्हायचं. आणि परत अश्या प्रकाराच्या नादाला लागणे नाही असं मनाने ठरवून चार महीन्याच्या आतच पुन्हा प्रोग्राम व्हायचा. साहित्यामध्ये 'गॄहशोभिका' नावाचे मासिक होते. त्यात पत्रोत्तराचा प्रकार होता. माझे अमक्या तमक्या वयाच्या काकूबरोबर संबंध आहेत तर काय करू टाईप प्रश्न असायचे. तेही खोटे आहेत हे माहीती असूनही चवीने वाचायला मजा यायची.

प्रकाश घाटपांडे 27/10/2021 - 11:59
सेक्सायन हे निरंजन घाटे यांचे मानवी लैंगिकतेचा वैज्ञानिक व सांस्कृतीक इतिहास सांगणारे उत्तम पुस्तक आहे. स्टोरीटेल वर देखील ते उपलब्ध आहे.

प्रकाश घाटपांडे 27/10/2021 - 12:49
लावण्यांमधे स्त्रीपुरुष आकर्षणाचा मुद्दा हा शृंगार, वर्तन, अशा मुद्द्यांभोवती बोली भाषेतील प्रतिकांमधून सुरेख गुंफलेला असतो. चिंचा आल्यात पाडाला हात नको लावूस झाडाला- माझ्या झाडाला ! माझ्या कवांच आलंय्‌ ध्यानी तुझ्या तोंडाला सुटलंय्‌ पाणी काय बघतोस राहुन आडाला ? मी झाडाची राखणवाली फिरविते नजर वरखाली फळ आंबुस येइल गोडाला माझ्या नजरेत गोफणखडा पुढंपुढं येसी मुर्दाडा काय म्हणू तुझ्या येडाला ? गीत – ग. दि. माडगूळकर संगीत – सुधीर फडके स्वर – आशा भोसले चित्रपट – जशास तसे

चौकस२१२ 28/10/2021 - 07:26
मराठी भाव गीतात चित्रपट गीतात शृंगार / कामेच्छा अगदी भरलेली हेच बघा ना मी मज हरपुन बसले, ग आज पहाटे श्रीरंगाने मजला पुरते लुटले, ग साखरझोपेमध्येच अलगद प्राजक्तासम टिपले, ग त्या श्वासांनी दीपकळीगत पळभर मी थरथरले, ग त्या स्पर्शाच्या हिंदोळ्यावर लाजत उमलत झुलले, ग त्या नभश्यामल मिठीत नकळत बिजलीसम लखलखले, ग दिसला मग तो देवकिनंदन अन्‌ मी डोळे मिटले, ग

जेम्स वांड 27/10/2021 - 13:13
आनंदध्व्जाच्या कथांची हट्कून आठवण झाली ! ले. आनंद साधले यांना भावपुर्ण स्मरणांजली _/\_ तुवाते तया आनंदमार्गी आनंदध्वज गारुचिये स्मरण करोन दिधलेस मित्रा, आता द्वादशी पारायण करो पडे. मय मदिराक्षी भोवताली असोनिया सुद्धा स्थितप्रज्ञ अशिया गारुने लोकांचे पार पाडियेलेले अवघड प्रेम ते संभोग प्रसंग वाचन करावयाचे सुखच ते विरळ, अहाहा अहाहा बडा मझा आला बहुत मझा आला गारु ---///---- आनंद साधलेंची आनंदध्वज द्वादशी आधारित चोपडी ही रिबाल्ड लिटरेचरचा कदाचित एकमेवाद्वितीय नमुना असावा मराठी साहित्यातील. स्त्री पुरुष जननांग वर्णनाला पक्व फळे, चंद्र सूर्य, काठी दांडा, विहीर, कातळ इत्यादी रूपके वापरून रचलेल्या ह्या कथा, ओंगळ नाहीत पण विदिन गुड टेस्ट अश्लील तरीही सुसंस्कृत वाटाव्यात असले ते चमत्कारिक कॉम्बो होय !.

जेम्स वांड 27/10/2021 - 13:16
कुमार सर लेख आवडलाच. ९०च्या दशकातील (आता पस्तिशीत असलेले) आमच्यासारखे कैक लोक ह्या साहित्य/चित्रपटांच्या डिलिव्हरी सिस्टममध्ये आलेल्या फरकांचे जिवंत साक्षीदार आहोत, कॅसेट आणणे, अडकलेल्या कॅसेट व्हीसीआर खोलून (चमच्याने !) काढणे, ते पुढे सीडी, डीव्हीडी, ब्लु रे डिस्क, पेन ड्राइव्ह, स्ट्रीमिंग ते आता व्हीआर सगळं तिच्यायला ह्याची देहा ह्याची अवयवा (;)) बदलताना बघितलं आहे.
.img1 { float: left; width:50%; margin-right:15px; margin-top:32px; } .img2 { float: right; margin-left:15px; width:50%; margin-top:32px; } लैंगिक आकर्षण आणि शरीरसंबंध हा एक मूलभूत मानवी गुणधर्म आहे. वयात येण्याच्या दरम्यान जे काही शारीरिक बदल घडतात त्यातून हे आकर्षण निर्माण होते. हा लेख स्वानुभवकथन असल्यामुळे फक्त भिन्नलिंगी आकर्षण या दृष्टिकोनातून लिहिला आहे. साधारणतः कॉलेज शिक्षणादरम्यानच्या वयात तरुणांमध्ये स्त्रीदेहाबद्दलची ओढ तीव्र होत असते. त्यावेळेस प्रत्यक्ष स्त्री-सहवास आणि शरीरसंबंध या गोष्टी तशा दूर असतात.
वाङ्मय
विचार
Subscribe to वाङ्मय
© 2026 मिसळपाव