मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

ED, ED, आमची ED,

अहिरावण ·

गवि 01/04/2024 - 13:02
ओह. शीर्षक वाचून मला वाटले डॉ कुमार यांचा वैद्यकीय लेख आला .. ;-))

In reply to by अहिरावण

कंजूस 03/04/2024 - 13:53
लोकशाही, स्वातंत्र्य आणि बरेच असे शब्द आहेत की त्यांची स्पष्ट अशी व्याख्या देता येत नाही असं जॉर्ज ओरवेल लिहून गेलाय. हा लेख open साप्ताहिकात आला आहे. " लोकशाही जागी ठेवतोय" किंवा "तिचा खून पडतोय " असे विरोधी दावे होत आहेत. मग चाटजिपीटी काय वाढतो हे पाहायचं आहे.

गवि 01/04/2024 - 13:02
ओह. शीर्षक वाचून मला वाटले डॉ कुमार यांचा वैद्यकीय लेख आला .. ;-))

In reply to by अहिरावण

कंजूस 03/04/2024 - 13:53
लोकशाही, स्वातंत्र्य आणि बरेच असे शब्द आहेत की त्यांची स्पष्ट अशी व्याख्या देता येत नाही असं जॉर्ज ओरवेल लिहून गेलाय. हा लेख open साप्ताहिकात आला आहे. " लोकशाही जागी ठेवतोय" किंवा "तिचा खून पडतोय " असे विरोधी दावे होत आहेत. मग चाटजिपीटी काय वाढतो हे पाहायचं आहे.
लेखनविषय:
काव्यरस
खास १ एप्रिल साठी चॅट जीपीटीच्या सहाय्याने तयार केलेले काव्य (Verse 1) अपराधों के खिलाफ, लड़ती है हमारी ED, आर्थिक अपराधों का, करती है नियंत्रण। कानून की रक्षा, है उसका कर्तव्य, जनता की सुरक्षा, है उसका धर्म। (Chorus) ED, ED, है हमारी ED, अपराध के खिलाफ, है हमारी जंग। (Verse 2) काले धन के खिलाफ, खड़ी है यह सेना, भ्रष्टाचार की आग में, जलती है यह लेना। जुर्म के खिलाफ, चलती है यह बड़ी, सच्चाई के खोज में, लगती है यह प्रयासी। (Chorus) ED, ED, है हमारी ED, अपराध के खिलाफ, है हमारी जंग। (Bridge) सत्य की राह पर, अड़े हैं हम सभी, अपराध के खिलाफ, बढ़ रही है यह लड़ाई। (Chorus) ED, ED, है हमारी E

भरजरी

अनन्त्_यात्री ·
लेखनविषय:
काव्यरस
भासे भरजरी | चिंधी जिंदगीची जेव्हा कवितेची । हाक येते ।। हाक नि:शब्द ही। पंचप्राणांवर घालते फुंकर । हलकीशी ।। हलकेच काही । आक्रीत घडते बेडी निखळते । त्रिमितीची।। तिठा त्रिमितीचा । चिंधी ओलांडते अकस्मात होते । भरजरी ।।

अव्यक्त

कर्नलतपस्वी ·

प्रचेतस 04/02/2023 - 06:49
सुरेख मात्र बोझीलचा अर्थ नीट लागला नाही, ओझ्याने वाकलेले किंवा ओझ्याने भरलेले असा अर्थ आहे का?

प्रचेतस 04/02/2023 - 06:50
भ्रमनिरास झालो अंती,मग माझाच न राहीलो मी दिव्यांग नव्हतो तरीही अव्यक्तच राहीलो मी
इथं दिव्यांगच्या जागी अबोल हा शब्द चपखल बसला असता असे वाटते.

In reply to by प्रचेतस

कुमारेक सर,प्रचेतस भौ प्रतिसादाबद्दल मनापासून आभार. माझ्या अल्प मराठी भाषेच्या माहीती प्रमाणे अबोल हा स्वभाव आहे. तो काही प्रमाणात बदली होऊन शकतो. दिव्यांग ही जन्मजात लाभलेली शारीरिक अवस्था.बदली होत नाही. म्हणजे सक्षम असतानाही व्यक्त झालो नाही कारण ज्याच्या जवळ व्यक्त व्हावे असे कुणी भेटलेच नाही. बोझिल, हा तसा हिन्दी शब्द. जड झालेले,असा एक अर्थ. बाकी काय शब्दांची कसरत. टाईमपास.

चित्रगुप्त 05/02/2023 - 02:34
'गझले'चा तोंडावळा ल्यालेल्या या रचनेचा आशय भावला. हल्लीच्या विविध 'माध्यमां'द्वारे निरूपयोगी माहिती आणि सवंग करमणुकीच्या महापुरात गटांगळ्या खात असलेल्या बहुतांश लोकांची हीच व्यथा असावीसे वाटते. एवीतेवी 'गजल' या प्रकारात हात घात घातलाच आहे, तर त्यातले मतला, काफिया, रदीफ, अलामत वगैरेचे तंत्र/कसब आत्मसात करून सकस रचना करण्याचा अवश्य प्रयत्न करावा, असे सुचवावेसे वाटते. आशयाइतकाच 'घाट' महत्वाचा. शक्यतो याच रचनेचा पुनर्विचार करून संशोधित आवृत्ती इथे देता आली तर उत्तमच. 'मुक्तछंद' प्रकार वगळता अन्य प्रकारच्या रचनेत त्या त्या वृत्त/छंदाचे नियम - लघु-गुरू, मात्रा, गण वगैरे यथायोग्य असल्याशिवाय मजा येत नाही. आवडेल, भावेल असे एकाद-दुसरे वृत्त आत्मसात करून त्यात रचना करत रहाणे उपयोगी आणि मनोरंजक ठरेलसे वाटते. (उदा. 'मना सज्जना भक्तिपंथेची जावे, तरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावे' आणि 'तेरे प्यार का आसरा चाहता हूं - वफा कर रहा हूं, वफा चाहता हूं' या दोहोंची चाल एकमेकांना लावून बघा)

प्रचेतस 04/02/2023 - 06:49
सुरेख मात्र बोझीलचा अर्थ नीट लागला नाही, ओझ्याने वाकलेले किंवा ओझ्याने भरलेले असा अर्थ आहे का?

प्रचेतस 04/02/2023 - 06:50
भ्रमनिरास झालो अंती,मग माझाच न राहीलो मी दिव्यांग नव्हतो तरीही अव्यक्तच राहीलो मी
इथं दिव्यांगच्या जागी अबोल हा शब्द चपखल बसला असता असे वाटते.

In reply to by प्रचेतस

कुमारेक सर,प्रचेतस भौ प्रतिसादाबद्दल मनापासून आभार. माझ्या अल्प मराठी भाषेच्या माहीती प्रमाणे अबोल हा स्वभाव आहे. तो काही प्रमाणात बदली होऊन शकतो. दिव्यांग ही जन्मजात लाभलेली शारीरिक अवस्था.बदली होत नाही. म्हणजे सक्षम असतानाही व्यक्त झालो नाही कारण ज्याच्या जवळ व्यक्त व्हावे असे कुणी भेटलेच नाही. बोझिल, हा तसा हिन्दी शब्द. जड झालेले,असा एक अर्थ. बाकी काय शब्दांची कसरत. टाईमपास.

चित्रगुप्त 05/02/2023 - 02:34
'गझले'चा तोंडावळा ल्यालेल्या या रचनेचा आशय भावला. हल्लीच्या विविध 'माध्यमां'द्वारे निरूपयोगी माहिती आणि सवंग करमणुकीच्या महापुरात गटांगळ्या खात असलेल्या बहुतांश लोकांची हीच व्यथा असावीसे वाटते. एवीतेवी 'गजल' या प्रकारात हात घात घातलाच आहे, तर त्यातले मतला, काफिया, रदीफ, अलामत वगैरेचे तंत्र/कसब आत्मसात करून सकस रचना करण्याचा अवश्य प्रयत्न करावा, असे सुचवावेसे वाटते. आशयाइतकाच 'घाट' महत्वाचा. शक्यतो याच रचनेचा पुनर्विचार करून संशोधित आवृत्ती इथे देता आली तर उत्तमच. 'मुक्तछंद' प्रकार वगळता अन्य प्रकारच्या रचनेत त्या त्या वृत्त/छंदाचे नियम - लघु-गुरू, मात्रा, गण वगैरे यथायोग्य असल्याशिवाय मजा येत नाही. आवडेल, भावेल असे एकाद-दुसरे वृत्त आत्मसात करून त्यात रचना करत रहाणे उपयोगी आणि मनोरंजक ठरेलसे वाटते. (उदा. 'मना सज्जना भक्तिपंथेची जावे, तरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावे' आणि 'तेरे प्यार का आसरा चाहता हूं - वफा कर रहा हूं, वफा चाहता हूं' या दोहोंची चाल एकमेकांना लावून बघा)
लेखनविषय:
काव्यरस
मोकलाया मन बोझील माझे, विश्वास शोधत राहीलो मी अनाकलनीय,अविश्वसनीय सारे चूपचाप बघत राहीलो मी अष्टावधानी होतो तरिही,अनभिज्ञ राहीलो मी ती(संधी) समोर होती,तरिही निशब्द राहीलो मी अविरत,उद्रेक भावनांचा,सावरत राहीलो मी बांध व्यर्थ आत्मविश्वासाचा, बांधत राहीलो मी बाळगून उगा तमा जगाची,निरंतर अव्यक्तच राहीलो मी भेटेल कुणी मनकवडा,निरंतर वाट पहात राहीलो मी भ्रमनिरास झालो अंती,मग माझाच न राहीलो मी दिव्यांग नव्हतो तरीही अव्यक्तच राहीलो मी २७-१-२०२३

नको ना रे

पाषाणभेद ·

जाकी रही भावना जैसी, प्रभु मूरत देखी तिन तैसी घ्या ना थोडीशी थोडीशीच घ्या ना आजच्याच दिवस १ ६० ३० उलीशीच घ्या ना...... जशी समजली तशीच प्रतिसादली. पाभे भौ कृ ह घ्या.......

चित्रगुप्त 03/01/2023 - 11:37
नको नको म्हटलं तरी मिपावर येणं होतंच नको नको म्हटलं तरी कविता वाचणं होतंच ... बाकी काय काय नको, ते समर्थ सांगून गेलेतचः नको रे मना क्रोध हा खेदकारी। नको रे मना काम नाना विकारी॥ नको रे मना लोभ हा अंगिकारू। नको रे मना मत्सरु दंभ भारु॥ नको रे मना द्रव्य ते पूढिलांचे। अति स्वार्थबुद्धी नुरे पाप सांचे॥ नको दैन्यवाणें जिणे भक्तिऊणे। अती मुर्ख त्या सर्वदा दु:ख दूणे॥ नको वासना वीषयीं वृत्तिरुपें। पदार्थी जडे कामना पूर्वपापें॥ नको रे मना वाद हा खेदकारी। नको रे मना भेद नानाविकारी ॥ नको रे मना शीकवूं पूढिलांसी। अहंभाव जो राहिला तूजपासी ॥ ........ ना ना करते प्यार, तुम्ही से कर बैठे.... असेही कुणितरी म्हटलेच आहे, तस्मात : नको वीट मानूं पाषाणभेदा। अती आदरे बोलिले सर्व वेदा ॥ जय जय रघुवीर समर्थ.

जाकी रही भावना जैसी, प्रभु मूरत देखी तिन तैसी घ्या ना थोडीशी थोडीशीच घ्या ना आजच्याच दिवस १ ६० ३० उलीशीच घ्या ना...... जशी समजली तशीच प्रतिसादली. पाभे भौ कृ ह घ्या.......

चित्रगुप्त 03/01/2023 - 11:37
नको नको म्हटलं तरी मिपावर येणं होतंच नको नको म्हटलं तरी कविता वाचणं होतंच ... बाकी काय काय नको, ते समर्थ सांगून गेलेतचः नको रे मना क्रोध हा खेदकारी। नको रे मना काम नाना विकारी॥ नको रे मना लोभ हा अंगिकारू। नको रे मना मत्सरु दंभ भारु॥ नको रे मना द्रव्य ते पूढिलांचे। अति स्वार्थबुद्धी नुरे पाप सांचे॥ नको दैन्यवाणें जिणे भक्तिऊणे। अती मुर्ख त्या सर्वदा दु:ख दूणे॥ नको वासना वीषयीं वृत्तिरुपें। पदार्थी जडे कामना पूर्वपापें॥ नको रे मना वाद हा खेदकारी। नको रे मना भेद नानाविकारी ॥ नको रे मना शीकवूं पूढिलांसी। अहंभाव जो राहिला तूजपासी ॥ ........ ना ना करते प्यार, तुम्ही से कर बैठे.... असेही कुणितरी म्हटलेच आहे, तस्मात : नको वीट मानूं पाषाणभेदा। अती आदरे बोलिले सर्व वेदा ॥ जय जय रघुवीर समर्थ.
नको रे नको नको म्हटलं ना नको नक्को ना. नको. अं हं न नको न न नको नक्को ना रे नको

सय

चक्कर_बंडा ·

तु गेल्यावर फिके चांदणे, घर परसूनी सुने सुके, मुले मांजरा परि मुकी अन दर दोघांचा मध्ये धुके, तु गेल्यावर.. तू गेल्यावर या वाटे ने चिमणी देखील नच फिरके कसे अचानक झाले नकळे अवघे जग परके परके, तु गेल्यावर. बाकीबाब कवीता आवडली.

तु गेल्यावर फिके चांदणे, घर परसूनी सुने सुके, मुले मांजरा परि मुकी अन दर दोघांचा मध्ये धुके, तु गेल्यावर.. तू गेल्यावर या वाटे ने चिमणी देखील नच फिरके कसे अचानक झाले नकळे अवघे जग परके परके, तु गेल्यावर. बाकीबाब कवीता आवडली.
लेखनविषय:
काव्यरस
दसरा आणि दिवाळी दोन सणांच्या मागोमाग बहुदा केव्हातरी ती गेली नक्की कधी ते माहीत नाही पण लक्ष्मीपूजनाला दुपारी हटकून तिची सय येते.... सूर्य अस्ताला जाईपावेतो सबंध घरभर दाटून राहते स्वतःपेक्षा अनेकपट वजन वाहून नेणाऱ्या मुंगीसारखं स्वतःला खेचून बाहेर आणताना पापण्यांमध्ये आपसूक ओल येते नकळतपणे पाझरणारे डोळे संध्याकाळी रोषणाईच्या तेजाने "दिपले" म्हणून इतरांपासून लपवण मग तसं सोपंच जातं... असताना कधीचं जाणवू ही न देता माझ्या मार्गातील काटे वेचणारी ती तिच्यामाघारी तिच्या आठवणीही अबोल काळजी वाहताहेत माझी #चक्कर_बंडा

अंतर !

फिझा ·
लेखनविषय:
काव्यरस
अंतर ! आज तो परत तेच म्हणाला, "तुझ्या आणि माझ्या विचारांमध्ये बरंच अंतर आहे " . . . . . . . " हो , कदाचित .... समजून घेणे , आणि सहन करणे , यामधे जितकं अंतर .....मोजून तितकंच !" डोळ्यांतल्या नीरओळीमध्ये मावेल ....एव्हढंच ती उत्तरली ! ..................नेहमीसारखंच ! ------------फिझा

उष्णकटिबंधीय वसंत

माहितगार ·

पुरणपोळ्या पचल्यावर साखरेच्या गाठ्या दिसल्यावर आभाळातली पाने खाली पडल्यावर जमीनी वरची फुलं आभाळात गेल्यावर जेव्हा नसती हुरहूर संपते आणी मनी उधाण वारे शिरते तेव्हा समजावे शिशीराचे दिवस सरले आणी ऋतुराज वसंत अवतरले. मुक्तक आवडले

पुरणपोळ्या पचल्यावर साखरेच्या गाठ्या दिसल्यावर आभाळातली पाने खाली पडल्यावर जमीनी वरची फुलं आभाळात गेल्यावर जेव्हा नसती हुरहूर संपते आणी मनी उधाण वारे शिरते तेव्हा समजावे शिशीराचे दिवस सरले आणी ऋतुराज वसंत अवतरले. मुक्तक आवडले
वनस्पति उद्यानातून फेरफटका मारताना माहितीची पाटी नसलेले झाड पाहून साहित्यिक राजूमधील चौकश्याने विचारले हे झाड कोणते? त्याचा वनस्पती वैज्ञानिक मित्र म्हणाला उष्णकटिबंधीय म्हणजेच ट्रॉपीकल! (राजूने वेळ मारून नेणे कंसात जोडले) वनस्पती वैज्ञानिक मित्राने राजूची वसंत ऋतूवरील कविता ऐकुन झाल्यावर मोबाईलवर मराठी विकिपीडियावरचे वसंत ऋतूचे पान उघडत राजूला विचारले वसंत ऋतू आला हे कसे ओळखायचे ? झाडाला फुले लागल्यावर की कोकीळेने कुहू कुहू केल्यावर की वसंतऋतूवरील कविता ऐकल्यावर?

आङळे वाङळें साहित्य संमेलन

माहितगार ·
आङळे वाङळें साहित्य संमेलन आङळे वाङळेंना म्हणाली मराठी साहित्य संमेलनाला नाही गेलात कसे ते? वाङळें आङळेंना म्हणाला तुमच्या आङळीकेचे साहित्याने अजीर्ण झाल्यावर इतर साहित्याला जागा आता उरलीच कुठे ?

मुखवटे

अनुस्वार ·
लेखनविषय:
घरातून आलो माणसांच्या घोळक्यात अचंबित झालो पाहून नाना रूपे. सुख, दुःख, एकांत वेगळे प्रत्येकाचे मुकी नजर विचारे, "जायचे आहे कुठे?" आकाश सम, जमीन विषम आहे हातात हात घ्यायला पूर्वग्रहांची बंदी आहे. शरीर सारखेच पण पांघरूण 'लायकी'नुसार माणूसकी सोडून सगळे बाकी जोरदार. हाव मनात व्यसन, पैसा अन् वासनेची भूक मिटते रात्रीपुरती, ओढ नाही झोपेची. कत्तली करण्यात मशगुल रक्तपिपासू ओळख न सांगता वाहतात कोरडे आसू. घरी परत जायच्या वाटा बंद केल्या दया आणि करूणेच्या भावनाही मेल्या. यंत्र झालो नाही, माझ्यात आगच पेटेना अनोळख्या गर्दीत कुणी वाटाड्या भेटेना. जीव गुदमरला की माणूस तडफडतो मरणाच्या भितीने हातपाय मारतो.

सिर्फ त्रिवेदी बचेगा।

कर्नलतपस्वी ·

पहिल्या कडव्यातच रेफरन्स आहे. लाट आणी करोना जवळपास समानार्थी शब्द झालाय. दोन लाटा गेल्या पण तीसरीने पकडले. सात दिवस झाले घरातच बंद आहे. तोच संघर्ष लीहीला आहे़ आता मस्त. धन्यवाद.

पहिल्या कडव्यातच रेफरन्स आहे. लाट आणी करोना जवळपास समानार्थी शब्द झालाय. दोन लाटा गेल्या पण तीसरीने पकडले. सात दिवस झाले घरातच बंद आहे. तोच संघर्ष लीहीला आहे़ आता मस्त. धन्यवाद.
लेखनविषय:
पहिली,दुसरीला बसवलं होतं फाट्यावर तीसरीने केली कुरघोडी आणून बसवलं खाटेवर कधी आली,कशी आली माहीत नाही कुठं गाठ पडली अतीरेक्या सारखी घुसली पहिल्या फळीची दाणादाण उडली लढवत होती पंजा आजमावत होती जोर पण मजबूत ज्याचा माजां तोच कापणार होता दोर लढवत होती पेच टाकत होती डाव घालत होती सह्याद्रीच्या उरावर टिकावा चा घाव तीन दिवस तीन रात्री घमासान लढाई केली खूप काढला घाम आणी खूप दमणूक झाली शिजत नाही डाळ बघून मागे परत फिरली टिबं टिबं च्या.................. प्रेमा पुढे ती बिचारी हारली ती बिचारी हारली....... सात दिवस अडां सेल मधे काढल्यानंतर आज ठीक वाटत आहे.