मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

मिपा कला संग्रहालय - १. पुराणकथांचे चित्रण

प्रसाद गोडबोले ·
नमस्कार मिपाकर हो! मिपा कला संग्रहालय - ०. प्रस्तावना ह्या प्रस्तावनेच्या लेखात म्हणल्याप्रमाणे हे मिपावरील कलासंग्रहालय सुरु करत आहोत. हा धागा पुराणकथांचे चित्रण ह्या विषयाला धरुन आहे. इथे कोणत्याही पौराणिक कथांशी संबंधित जसे की ग्रीक-रोमन पुराणकथा, उत्तर युरोपच्या पुराणकथा, कृष्णलीला, रामायण - महाभारत, देवी देवतांचि चित्रे, आफ्रिकन, चिनी वगैरे वर आधारित असलेली चित्रे देता येतील.

चित्राचे नाव : राम भरत भेट चित्रकाराचे नाव (कालखंड) : श्री.भवानराव पंतप्रतिनिधी - बाळासाहेब - अर्थात "औंधाचा राजा" इंटरनेटवरील लिंक: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/be/Rama-Bharata-Paduka.jpg सर्व चित्रांची लिंक : https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chitra_Ramayana चित्र: ram टिप्पण्णी : श्री. भवानराव पंतप्रतिनिधी अर्थात बाळासाहेब ह्यांनी रामायणातील प्रसंगांवर काढलेले चित्ररामायण हे नितांत सुंदर पुस्तक. त्यातील रामायणातील सर्वात सुंदर क्षणावरील हे सुंदर चित्र ! हे पुस्तक हार्डकॉपी स्वरुपात संग्रही असावे अशी खुप इच्छा आहे पण अनेकदा औंध संस्थानात जाऊन देखील हे पुस्तक काही मिळाले नाही. बघु, रामाच्या मनात येईल तेव्हा नक्की मिळेल हे पुस्तक !

प्रचेतस 09/07/2024 - 09:24
चित्राचे नाव : नहुषाचे पतन (अगत्स्य महिमा) चित्रकाराचे नाव : खराटे एम ठिकाणः अगत्स्य ऋषी आश्रम, अकोले a महाभारतातील वनपर्वातील आजगर उपपर्वात ह्याचे सविस्तर वर्णन आहे. तदैश्वर्यं समासाद्य दर्पो मामगमत्तदा | सहस्रं हि द्विजातीनामुवाह शिबिकां मम || ऐश्वर्यमदमत्तोऽहमवमन्य ततो द्विजान् | इमामगस्त्येन दशामानीतः पृथिवीपते || न तु मामजहात्प्रज्ञा यावदद्येति पाण्डव | तस्यैवानुग्रहाद्राजन्नगस्त्यस्य महात्मनः || आपल्या तपसामर्थ्याने स्वर्गात गेलेला नहुष गर्वोन्मत्त झाला आणि सहस्त्र द्विज त्याची पालखी वाहू लागले. मदांध झालेल्या नहुषाने पालखी वाहणार्‍या अगस्त्यांना लाथ मारली. रोधित अगस्त्यांनी नहुषाला सर्प होऊन पृथ्वीवर पतन होण्याचा शाप दिला.

In reply to by धर्मराजमुटके

सहस्त्र द्विज त्याची पालखी वाहू लागले की कसे याबद्द्ल साशंक आहे. बहुधा सप्तर्षी (सात ऋषी होते) त्यातील एक अगस्त्य मुनी होते. अती अवांतर : अगस्त्य मुनींनी समुद्र प्राशन केल्याच्या प्रसंगाचे वर्णन होते काय मंदिरात तुम्ही गेले त्यावेळेस ?

In reply to by धर्मराजमुटके

प्रचेतस 11/07/2024 - 22:39
सहस्त्र हे केवळ अतिशयोक्त वर्णन, मुळात ही संपूर्ण कथाच अगस्त्य महिमा दाखवते. मुळात अगस्ती सप्तर्षींपैकी नव्हेत. वशिष्ठ, विश्वामित्र, अत्री, गौतम, कश्यप जमदग्नी, भारद्वाज हे ते सात ऋषी. दक्षिणेकडील प्रभावी ऋषी एकच ते म्हणजे अगस्त्य. रामायण, महाभारतात अगस्त्य महिमा खूपदा वर्णिला आहे. बाकी तुमचे तालुक्याचे ठिकाण खूपच छान. अगस्त्याने केलेले समुद्रमंथन, अगस्त्यजन्म, वातापीचा वध, रामास केलेला उपदेश आदी खूपशी चित्रे तेथे आहेत. सुंदर आहे आश्रम.

In reply to by प्रचेतस

चित्रगुप्त 11/07/2024 - 22:43
अगस्त्याने केलेले समुद्रमंथन, अगस्त्यजन्म, वातापीचा वध, रामास केलेला उपदेश आदी खूपशी चित्रे तेथे आहेत.
धर्मराज मुटके यांनी गावातली ती चित्रे फोटो काढून आणून इथे द्यावीत, अशी विनंती करतो.

In reply to by चित्रगुप्त

प्रचेतस 12/07/2024 - 09:14
अगस्त्य जन्म मित्र- वरुणाने आपले तेज एका घड्यात सोडले आणि त्या घड्यातून अगस्त्यांचा जन्म झाला अशी ही कथा a अगस्तींद्वारे समुद्रप्राशन a अगस्त्यांकडून वातापीचा वध a सुवर्णामुखरी नदीचे अवतरण- ही अगस्त्यांनी विंध्यात निर्माण केलेली नदी a अगस्त्यांकडून रामाला आदित्यहृदय स्तोत्राचा उपदेश a राम लक्ष्मण सीता अगस्ती आश्रमात दर्शनाला जातात. a

Bhakti 10/07/2024 - 11:33
चित्राचे नाव-चिडलेला रावण कैलास पर्वत उचलायचा प्रयत्न करतांना चित्रकाराचे नाव-ओंकार रविंद्र जोशी(आधुनिक काळ) चित्रांसाठी इन्स्टाग्रामवर दुवा-ओंकाराच्या रेषा https://www.instagram.com/bharatiya_chitrakatha?igsh=MWk0bTBnZnl6YmVkdw== चित्रशैली -पेन्सिल रेखाटन आणि रंगभरण अ चित्रकथा- रावणाने शिव आणि नंदीची थट्टा केली. आपल्या स्वामीच्या अपमानामुळे संतप्त झालेल्या नंदीने रावणाला शाप दिला की वानर त्याचा नाश करतील. या बदल्यात, रावणाने नंदीच्या शापाने चिडलेल्या कैलासला उखडून टाकण्याचा निर्णय घेतला आणि पुढे जाण्यास असमर्थता दर्शविली. त्याने आपले सर्व वीस हात कैलासाखाली ठेवले आणि ते उचलायला सुरुवात केली. *** काय आवडले चित्रकार ऐतिहासिक प्राचीन पौराणिक कथा,देवी देवता यांचे निरागस पेन्सिल रेखाटन करत त्यात गडद लाल,निळे ,हिरवे रंग भरतात.साकारलेले रेखाटन निरागसतेने भरलेले असते तसेच आताच्या काळातील मुला मुलींना ही सहज आकर्षून घेते. *** इतर आवडलेली चित्रे म्हणजे माहेरवाशीण पार्वती आणि चैत्र गौर यात कांचनहिरव परकर पोलके,ठसठशीत नथ,अंबाडा, चेहरा त्यावरील सुमधुर हास्य कायम प्रसन्न वाटत राहते. चैत्रगौर आ माहेरवाशीण पार्वती इ

In reply to by Bhakti

प्रचेतस 10/07/2024 - 11:53
चित्राचे नाव-चिडलेला रावण कैलास पर्वत उचलायचा प्रयत्न करतांना
रावणानुग्रहाचं हे चित्र बघताना आपल्या प्राचीन शिल्पकारांनी किती बारकाईने विचार केलाय हे समजते. वेरुळ तसेच इतर काही लेण्यातील रावणानुग्रहाच्या शिल्पांत कैलास उचलण्याचा प्रयत्न करणार्‍या रावणाची पाठ दाखवलेली आहे. पाठमोर्‍या अवस्थेशिवाय पर्वत उचलताच येणार नाही हे साहजिकच आहे. वरील चित्रात मात्र रावण सरळ असूनच पर्वत उचलत आहे.

In reply to by प्रचेतस

Bhakti 10/07/2024 - 14:19
धन्यवाद प्रचेतस! या प्रसंगाचे 'रावणानुग्रह ' हे नाव आठवतच नव्हते.दुसरे नाव ' रावण कैलास आंदोलन ' आहे. खरच चित्र/शिल्पांमध्ये काही गोष्टी प्रामुख्याने पाहिजेच/असतात. १.रावणाने कैलासाच्या ओझ्याने एक गुडघा जमिनीवर टेकवला. २.कैलास पेलतांना मान किंचित तिरपी. ३.वीस हात जमिनीवर/कैलास पर्वत पेलताना विविध दिशांना असणे. ४.शंकर पायाच्या अंगठ्याने रावणाला घाली दातांना ५.शंकर घाबरलेल्या पार्वतील समीप घेत धीर देतांना ६.रावणची भावमुद्रा थकलेली/किंचित निराश/भयज दाटलेली . अजून दोन चित्रे राजा रविवर्मा यांच्या प्रेस मधली आहेत .पण त्या प्रेसचे हक्क अनंत शिवाजी देसाई यांच्याकडे असल्याने त्यांचे नाव आहे. रावणानुग्रह कथेचे अजून बारकावे. रावण हा भगवान शिवाचा भक्त होता. असे म्हंटले जाते की एकदा स्वप्नात शिवानी रावणाला दर्शन दिले आणि कैलासाला बोलावले, रावण कैलासाला जाऊन शिवाला म्हणाला की तुम्ही लंकेत या मी तुम्हाला सोन्याने मढवतो, त्यावर भगवान शिव म्हणाले की तू मला नेणार असशील तर कैलासा सोबत ने! रावणाने रौद्ररूप धारण करून कैलासा सहित शिवाला उचलले, परंतु शिवाने आपल्या पायाचा अंगठा जमिनीवर टेकवला त्याक्षणी रावणाची बोटे कैलासाखाली अडकून राहिली, अडकलेला हात बाहेर काढल्यानंतर त्याठिकाणी दहा गुहा तयार झाल्या. तमिळ शैव कार्यात , रावणाने त्याचे एक मस्तक कापले आणि त्यातून वीणा बांधली. त्यांनी तारांसाठी कंडरा(tendon) वापरला आणि शिवाचे गुणगान गायला सुरुवात केली. ते गाणे होते शिव तांडव स्तोत्रम् . इ उ

चित्राचे नाव : विराटसभेतील द्रौपदी अवमान चित्रकाराचे नाव : राजा रवि वर्मा चित्रशैली : भारतीय (?) इंटरनेटवरील लिंक : https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Draupadi_humiliated_RRV.jpg/1280px-Draupadi_humiliated_RRV.jpg सर्व चित्रांची लिंक उपलब्द असल्यास त्याची लिंक : https://commons.wikimedia.org/wiki/Raja_Ravi_Varma चित्र : d टिप्पण्णी : हे राजा रविवर्मा च्या अनेक अभिजात चित्रांपैकी माझे आवडते एक चित्र ! मला महाभारतातील विराटपर्वातील हा प्रसंग नक्की आठवत नाही . कॉलिंग @ प्रचेतस .

In reply to by प्रसाद गोडबोले

प्रचेतस 11/07/2024 - 12:13
सैरंध्रीची प्राप्ती व्हावी म्हणून किचकाने विराटपत्नी सुदेष्णेशी संगनमत करुन द्रौपदीस किचकनिवासात बोलवले. तेथे ती आली असताना किचकाने तिजवर अतीप्रसंग करण्याचा प्रयत्न केला. तेव्हा किचकाला हिसडा मारुन ती विराटाच्या राजसभेला शरण आली. किचकाने तिच्यापाठोपाट विराटाच्या राजसभेत येउन तिथेही तिला धरण्याचा प्रयत्न केला. किचकापुढे दुबळा असलेला विराट हतबल होऊन हे सर्व पहात होता. क्रोधावश झालेला भीमास पाहून कंक ब्राह्मणाने (युधिष्ठिराने) संकेताने भीमास रोखून धरले व द्रौपदीस राणीच्या महाली जाण्यास सांगितले. येथे चित्रात काळ्या पोशाखातील किचक व भगवे कपडे घातलेला कंक दिसत आहे. उजवीकडच्या कोपर्‍यात खाली बसून उठण्याच्या बेतात असलेला भीम असावा.

In reply to by प्रचेतस

चित्रातली पात्रे इतकी मर्‍हाटी दिसतात की मला शिवरायांच्या दरबारातील प्रसंग आठवला. जणू आबाजी ने कल्याणच्या सुभेदाराच्या सुनेला दरबारात हजर केले आहे आणि महाराज वैतागून "आता या आबाजीचे काय करू" आविर्भावात हताशेने पाहत आहेत. भगव्या वेषातील साधू (वेष बदललेले रामदास स्वामी) त्यांना एक डाव माफी करा म्हणत आहेत असे चित्र डोळ्यासमोर उभे राहिले. ठळक टीप : (डोळ्यासमोर उभे राहिलेले सर्व चित्र काल्पनिक)

In reply to by प्रसाद गोडबोले

चित्रगुप्त 11/07/2024 - 22:33
या चित्रात कीचक अगदीच 'हा' वाटतोय. त्याचा अविर्भावही एकाद्या 'नाच्या' सारखा आहे. उजवीकडील माणूस भीम म्हणावा, तर तो बलदंड, आवेशपूर्ण, क्रोधित वगैरे अजिबात दाखवलेला नाही. रविवर्माच्या चित्रात असे दोष आढळतात.

चित्राचे नाव : The Birth of Venus चित्रकाराचे नाव: Sandro Botticelli इंटरनेटवरील लिंक : https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sandro_Botticelli चित्र : https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/Sandro_Botticelli_-_La_nascita_di_Venere_-_Google_Art_Project_-_edited.jpg/1280px-Sandro_Botticelli_-_La_nascita_di_Venere_-_Google_Art_Project_-_edited.jpg venus टिप्पण्णी : कसलं अफलातुन चित्र आहे हे ! मला वाटतं की चित्रकार , शिल्पकारांच्या कलेतुन तत्कालीन समाजाच्या सौंदर्याच्या व्याख्या दिसुन येतात. जसे मायकल अँजेलोचा डेव्हिड हे पौरुषत्वाचे , तत्कालीन पुरुषाच्या सुंदरतेच्या व्याखांचे चित्रण आहे तसे ह्या चित्रातील व्हिनस ही तत्कालीन स्त्रीत्वाचा , स्त्रीसुलभ सौंदर्यांच्या व्याख्यांचे चित्रण आहे !

In reply to by प्रसाद गोडबोले

शिल्पचे नाव : डेव्हिड शिल्पकार नाव: Michelangelo इंटरनेटवरील लिंक : https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:David_by_Michelangelo_Buonarroti शिल्प: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/%27David%27_by_Michelangelo_Fir_JBU004.jpg/800px-%27David%27_by_Michelangelo_Fir_JBU004.jpg david टिपण्णी : हे मायकल अँजेलो ह्याने बनवलेले डेव्हिड चे शिल्प. पहिल्यांदा जेव्हा पाहिले होते तेव्हा शब्दच सुचले नव्हते वर्णन करायाला ! अ‍ॅबसोल्युट परफेक्शन . __/\__ ह्यावर बोलाल तितके कमी आहे . ह्यावर अनेक व्हिडीओ आहेत युट्युबवर !

टर्मीनेटर 16/07/2024 - 11:10

१) बिहार मधल्या जयनगर येथील नेपाळ रेल्वेच्या अखत्यारीतील रेल्वे स्टेशनच्या तिकिटघरात लावलेले राम-सिता विवाह प्रसंगाचे चित्र... (काळ माहिती नाही)

ram-sita

२) जनकपुरच्या जानकी मंदीराच्या एका दालनात लावलेले राम आणि सिता होलिकोत्सव साजरा करतानाचे चित्र... (काळ सोळा ते विसाव्या शतकातला कुठलातरी)

holi

वरील दोन्ही चित्रांच्या शैली बद्दल अनभिज्ञ आहे. कॄपया जाणकारांनी, विशेषतः चित्रगुप्त काकांनी त्यावर प्रकाश टाकावा!

चित्रगुप्त 17/07/2024 - 16:34
दोन्ही चित्रे मधुबनी शैलीची वाटतात. पेकी नेपाळ मधले जास्त परिष्कृत (उदा. दिल्लीत विकली जातात तशी) तर जानकी मंदिरातले जास्त 'गावठी'. लोककलेतील असल्याने 'गावठी' जास्त 'Jenuine' म्हणावे का? दोन्ही आधुनिक काळातली असावीत. (एकविसाव्या शतकातील सुद्धा असू शकतात)

चित्रगुप्त 18/07/2024 - 03:38
https://lh3.googleusercontent.com/ci/AL18g_SNJ1LqchOFZLrKoiHMrI1fHirmVNdS6KgAsu5kfRXdUbm-ieDnLiz44qR1APfN9rq0W5ksQHo=s1200 आकारः 40 x 53 cm. अठराव्या शतकाचा उत्तरार्ध. (शैली नक्की माहीत नाही) हे चित्र दिल्लीच्या राष्ट्रीय संग्रहालयात आहे. . रावणाने सीतेचे अपहरण केल्यानंतर, रामाने तिच्या पुनर्प्राप्तीसाठी वानरसेनेच्या मदतीने युद्ध करण्याचा निर्णय घेतला. विस्तीर्ण महासागर ओलांडून, वानर-सेनेने लंकेला वेढा घातला. येऊ घातलेल्या युद्धामुळे होणारा प्रचंड विनाश आणि रक्तपात टाळण्यासाठी, रामाने अंगद या वानर राजपुत्राला रावणाकडे दूत म्हणून त्याच्या दरबारात पाठवले. अंगदाने रावणाची समजूत काढण्याचा खूप प्रयत्न केला, पण व्यर्थ. रावणाने आपल्या सेवकांना अंगदाला पकडण्याची आज्ञा दिली. त्याला पकडण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या सेवकांना झटकून अंगद रावणाच्या महालाच्या छतावर उडी मारून परत तळ ठोकलेल्या वानर सैन्याकडे आला. --- चित्रात रावणाचा सोन्याचा अभेद्य किल्ला डावीकडे क्षितिजापर्यंत पसरलेला दिसत असून त्यातील एकमेकांशी जोडलेले सोनेरी महाल, मंडप आणि बुरूज सूर्यप्रकाशात तळपत आहेत. रावणाच्या महालातील दृश्य, रावण, राक्षस, अंगद वगैरे दिसत असून आकाशात अंगद रावणाच्या महालाकडे उडत असताना दिसतो आहे. खाली वानरसेनेच्या तुकड्या तटबंदीजवळ आतुरतेने हल्ल्याच्या आदेशाची वाट बघत आहेत. अगदी उजवीकडे राम, लक्ष्मण, रावणाचा भाऊ विभीषण आणि वानरसेना दिसते आहे. रावणाला संदेश देऊन परतलेला अंगद रामाला नमस्कार करत असून राम त्याला आशीर्वाद देत आहे. या लहानश्या चित्रात बारीकसारीक तपशीलही कमालीच्या कसबाने चित्रित केलेले दिसतात. एवढ्या लहान आकारात चित्रित केलेली घटना आणि तपशील पाश्चात्त्य पद्धतीच्या चित्रणात अशक्यप्राय वाटते. भारतीय आणि पाश्चात्य चित्रकलेतील भेद समजून घेण्यासाठी खालील लेख उपयोगी ठरावा : चांदबीबी आणि मादाम पोंपादूर : भारतीय आणि पाश्चात्त्य कलेतील भेद https://www.misalpav.com/node/26407

Bhakti 23/07/2024 - 11:51
चित्रकाराचे नाव- अमांडा हर्जमन (कॅनबेरा) काळ-अर्वाचिन अमांडाची इतर चित्रे-https://cargocollective.com/amandaherzman शैली-वनस्पति आणि लोकसाहित्यकार कलाकार.वनस्पती आणि बुरशी, त्यांची पौराणिक कथा, कल्पनारम्य, इतिहास आणि लोककथा यांच्या विलक्षण जगाचा शोध घेतो. याच्या चित्रांची ओळख कृष्णाच्या गोष्टीतल्या पारिजातक हरण कथेसाठी चित्र शोधतांना झाली. चित्र -पारिजात -सूर्य प्रेमकहाणी A कथा-पारिजात एक पृथ्वीवरील राजकन्या होती.तिने आपले हृदय सूर्याला अर्पण केले होते. सुरुवातीला सूर्याने पारिजाताच्या भावनांकडे लक्ष दिले नाही पण कालांतराने पारिजाताच्या भक्तीने त्याला जिंकले. तो तिच्यावर खूप प्रेम करत होता, इतका की तो आकाश सोडला आणि तिच्याबरोबर काही वेळ घालवण्यासाठी पृथ्वीवर आला. तथापि, पृथ्वीवर काही ऋतू घालवल्यानंतर सूर्य अनिच्छेने आपल्या निवासस्थानी निघून गेला (कारण पृथ्वी सूर्यासाठी अनुकूल वातावरण नव्हती). या निर्णयाने पारिजाताचे मन दु:खी झाले आणि तिने सूर्याचे अनुसरण करण्याचा निर्णय घेतला. तथापि, त्याच्या उष्णतेच्या तीव्रतेने ती जळून राख झाली. यामुळे सूर्याला खूप दुःख झाले. पारिजाताला तिच्या राखेतून उगवलेल्या झाडाच्या रूपात दुसरे जीवन देण्याचे त्याने ठरवले. या झाडाला चमकदार केशरी हृदयांसह पांढरी फुले आहेत - सूर्य नेहमी तिच्या हृदयात राहतो याचे प्रतीक. असे म्हटले जाते की सूर्य रोज रात्री तिला भेटतो आणि तिचे चुंबन घेतो, त्यामुळे फुले सुगंधित होतात. तथापि, पारिजाताला अजूनही सूर्याची किरणे सहन होत नाहीत - पहाटेच्या वेळी पहिल्या किरणांच्या दर्शनाने फुले गळतात. पारिजातच्या मृत्यूनंतरही सूर्यावर असलेल्या बिनशर्त प्रेमाची आठवण करून देणारी फुले वेदनेच्या अश्रूंसारखी वाहतात.

चित्राचे नाव : राम भरत भेट चित्रकाराचे नाव (कालखंड) : श्री.भवानराव पंतप्रतिनिधी - बाळासाहेब - अर्थात "औंधाचा राजा" इंटरनेटवरील लिंक: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/be/Rama-Bharata-Paduka.jpg सर्व चित्रांची लिंक : https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chitra_Ramayana चित्र: ram टिप्पण्णी : श्री. भवानराव पंतप्रतिनिधी अर्थात बाळासाहेब ह्यांनी रामायणातील प्रसंगांवर काढलेले चित्ररामायण हे नितांत सुंदर पुस्तक. त्यातील रामायणातील सर्वात सुंदर क्षणावरील हे सुंदर चित्र ! हे पुस्तक हार्डकॉपी स्वरुपात संग्रही असावे अशी खुप इच्छा आहे पण अनेकदा औंध संस्थानात जाऊन देखील हे पुस्तक काही मिळाले नाही. बघु, रामाच्या मनात येईल तेव्हा नक्की मिळेल हे पुस्तक !

प्रचेतस 09/07/2024 - 09:24
चित्राचे नाव : नहुषाचे पतन (अगत्स्य महिमा) चित्रकाराचे नाव : खराटे एम ठिकाणः अगत्स्य ऋषी आश्रम, अकोले a महाभारतातील वनपर्वातील आजगर उपपर्वात ह्याचे सविस्तर वर्णन आहे. तदैश्वर्यं समासाद्य दर्पो मामगमत्तदा | सहस्रं हि द्विजातीनामुवाह शिबिकां मम || ऐश्वर्यमदमत्तोऽहमवमन्य ततो द्विजान् | इमामगस्त्येन दशामानीतः पृथिवीपते || न तु मामजहात्प्रज्ञा यावदद्येति पाण्डव | तस्यैवानुग्रहाद्राजन्नगस्त्यस्य महात्मनः || आपल्या तपसामर्थ्याने स्वर्गात गेलेला नहुष गर्वोन्मत्त झाला आणि सहस्त्र द्विज त्याची पालखी वाहू लागले. मदांध झालेल्या नहुषाने पालखी वाहणार्‍या अगस्त्यांना लाथ मारली. रोधित अगस्त्यांनी नहुषाला सर्प होऊन पृथ्वीवर पतन होण्याचा शाप दिला.

In reply to by धर्मराजमुटके

सहस्त्र द्विज त्याची पालखी वाहू लागले की कसे याबद्द्ल साशंक आहे. बहुधा सप्तर्षी (सात ऋषी होते) त्यातील एक अगस्त्य मुनी होते. अती अवांतर : अगस्त्य मुनींनी समुद्र प्राशन केल्याच्या प्रसंगाचे वर्णन होते काय मंदिरात तुम्ही गेले त्यावेळेस ?

In reply to by धर्मराजमुटके

प्रचेतस 11/07/2024 - 22:39
सहस्त्र हे केवळ अतिशयोक्त वर्णन, मुळात ही संपूर्ण कथाच अगस्त्य महिमा दाखवते. मुळात अगस्ती सप्तर्षींपैकी नव्हेत. वशिष्ठ, विश्वामित्र, अत्री, गौतम, कश्यप जमदग्नी, भारद्वाज हे ते सात ऋषी. दक्षिणेकडील प्रभावी ऋषी एकच ते म्हणजे अगस्त्य. रामायण, महाभारतात अगस्त्य महिमा खूपदा वर्णिला आहे. बाकी तुमचे तालुक्याचे ठिकाण खूपच छान. अगस्त्याने केलेले समुद्रमंथन, अगस्त्यजन्म, वातापीचा वध, रामास केलेला उपदेश आदी खूपशी चित्रे तेथे आहेत. सुंदर आहे आश्रम.

In reply to by प्रचेतस

चित्रगुप्त 11/07/2024 - 22:43
अगस्त्याने केलेले समुद्रमंथन, अगस्त्यजन्म, वातापीचा वध, रामास केलेला उपदेश आदी खूपशी चित्रे तेथे आहेत.
धर्मराज मुटके यांनी गावातली ती चित्रे फोटो काढून आणून इथे द्यावीत, अशी विनंती करतो.

In reply to by चित्रगुप्त

प्रचेतस 12/07/2024 - 09:14
अगस्त्य जन्म मित्र- वरुणाने आपले तेज एका घड्यात सोडले आणि त्या घड्यातून अगस्त्यांचा जन्म झाला अशी ही कथा a अगस्तींद्वारे समुद्रप्राशन a अगस्त्यांकडून वातापीचा वध a सुवर्णामुखरी नदीचे अवतरण- ही अगस्त्यांनी विंध्यात निर्माण केलेली नदी a अगस्त्यांकडून रामाला आदित्यहृदय स्तोत्राचा उपदेश a राम लक्ष्मण सीता अगस्ती आश्रमात दर्शनाला जातात. a

Bhakti 10/07/2024 - 11:33
चित्राचे नाव-चिडलेला रावण कैलास पर्वत उचलायचा प्रयत्न करतांना चित्रकाराचे नाव-ओंकार रविंद्र जोशी(आधुनिक काळ) चित्रांसाठी इन्स्टाग्रामवर दुवा-ओंकाराच्या रेषा https://www.instagram.com/bharatiya_chitrakatha?igsh=MWk0bTBnZnl6YmVkdw== चित्रशैली -पेन्सिल रेखाटन आणि रंगभरण अ चित्रकथा- रावणाने शिव आणि नंदीची थट्टा केली. आपल्या स्वामीच्या अपमानामुळे संतप्त झालेल्या नंदीने रावणाला शाप दिला की वानर त्याचा नाश करतील. या बदल्यात, रावणाने नंदीच्या शापाने चिडलेल्या कैलासला उखडून टाकण्याचा निर्णय घेतला आणि पुढे जाण्यास असमर्थता दर्शविली. त्याने आपले सर्व वीस हात कैलासाखाली ठेवले आणि ते उचलायला सुरुवात केली. *** काय आवडले चित्रकार ऐतिहासिक प्राचीन पौराणिक कथा,देवी देवता यांचे निरागस पेन्सिल रेखाटन करत त्यात गडद लाल,निळे ,हिरवे रंग भरतात.साकारलेले रेखाटन निरागसतेने भरलेले असते तसेच आताच्या काळातील मुला मुलींना ही सहज आकर्षून घेते. *** इतर आवडलेली चित्रे म्हणजे माहेरवाशीण पार्वती आणि चैत्र गौर यात कांचनहिरव परकर पोलके,ठसठशीत नथ,अंबाडा, चेहरा त्यावरील सुमधुर हास्य कायम प्रसन्न वाटत राहते. चैत्रगौर आ माहेरवाशीण पार्वती इ

In reply to by Bhakti

प्रचेतस 10/07/2024 - 11:53
चित्राचे नाव-चिडलेला रावण कैलास पर्वत उचलायचा प्रयत्न करतांना
रावणानुग्रहाचं हे चित्र बघताना आपल्या प्राचीन शिल्पकारांनी किती बारकाईने विचार केलाय हे समजते. वेरुळ तसेच इतर काही लेण्यातील रावणानुग्रहाच्या शिल्पांत कैलास उचलण्याचा प्रयत्न करणार्‍या रावणाची पाठ दाखवलेली आहे. पाठमोर्‍या अवस्थेशिवाय पर्वत उचलताच येणार नाही हे साहजिकच आहे. वरील चित्रात मात्र रावण सरळ असूनच पर्वत उचलत आहे.

In reply to by प्रचेतस

Bhakti 10/07/2024 - 14:19
धन्यवाद प्रचेतस! या प्रसंगाचे 'रावणानुग्रह ' हे नाव आठवतच नव्हते.दुसरे नाव ' रावण कैलास आंदोलन ' आहे. खरच चित्र/शिल्पांमध्ये काही गोष्टी प्रामुख्याने पाहिजेच/असतात. १.रावणाने कैलासाच्या ओझ्याने एक गुडघा जमिनीवर टेकवला. २.कैलास पेलतांना मान किंचित तिरपी. ३.वीस हात जमिनीवर/कैलास पर्वत पेलताना विविध दिशांना असणे. ४.शंकर पायाच्या अंगठ्याने रावणाला घाली दातांना ५.शंकर घाबरलेल्या पार्वतील समीप घेत धीर देतांना ६.रावणची भावमुद्रा थकलेली/किंचित निराश/भयज दाटलेली . अजून दोन चित्रे राजा रविवर्मा यांच्या प्रेस मधली आहेत .पण त्या प्रेसचे हक्क अनंत शिवाजी देसाई यांच्याकडे असल्याने त्यांचे नाव आहे. रावणानुग्रह कथेचे अजून बारकावे. रावण हा भगवान शिवाचा भक्त होता. असे म्हंटले जाते की एकदा स्वप्नात शिवानी रावणाला दर्शन दिले आणि कैलासाला बोलावले, रावण कैलासाला जाऊन शिवाला म्हणाला की तुम्ही लंकेत या मी तुम्हाला सोन्याने मढवतो, त्यावर भगवान शिव म्हणाले की तू मला नेणार असशील तर कैलासा सोबत ने! रावणाने रौद्ररूप धारण करून कैलासा सहित शिवाला उचलले, परंतु शिवाने आपल्या पायाचा अंगठा जमिनीवर टेकवला त्याक्षणी रावणाची बोटे कैलासाखाली अडकून राहिली, अडकलेला हात बाहेर काढल्यानंतर त्याठिकाणी दहा गुहा तयार झाल्या. तमिळ शैव कार्यात , रावणाने त्याचे एक मस्तक कापले आणि त्यातून वीणा बांधली. त्यांनी तारांसाठी कंडरा(tendon) वापरला आणि शिवाचे गुणगान गायला सुरुवात केली. ते गाणे होते शिव तांडव स्तोत्रम् . इ उ

चित्राचे नाव : विराटसभेतील द्रौपदी अवमान चित्रकाराचे नाव : राजा रवि वर्मा चित्रशैली : भारतीय (?) इंटरनेटवरील लिंक : https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Draupadi_humiliated_RRV.jpg/1280px-Draupadi_humiliated_RRV.jpg सर्व चित्रांची लिंक उपलब्द असल्यास त्याची लिंक : https://commons.wikimedia.org/wiki/Raja_Ravi_Varma चित्र : d टिप्पण्णी : हे राजा रविवर्मा च्या अनेक अभिजात चित्रांपैकी माझे आवडते एक चित्र ! मला महाभारतातील विराटपर्वातील हा प्रसंग नक्की आठवत नाही . कॉलिंग @ प्रचेतस .

In reply to by प्रसाद गोडबोले

प्रचेतस 11/07/2024 - 12:13
सैरंध्रीची प्राप्ती व्हावी म्हणून किचकाने विराटपत्नी सुदेष्णेशी संगनमत करुन द्रौपदीस किचकनिवासात बोलवले. तेथे ती आली असताना किचकाने तिजवर अतीप्रसंग करण्याचा प्रयत्न केला. तेव्हा किचकाला हिसडा मारुन ती विराटाच्या राजसभेला शरण आली. किचकाने तिच्यापाठोपाट विराटाच्या राजसभेत येउन तिथेही तिला धरण्याचा प्रयत्न केला. किचकापुढे दुबळा असलेला विराट हतबल होऊन हे सर्व पहात होता. क्रोधावश झालेला भीमास पाहून कंक ब्राह्मणाने (युधिष्ठिराने) संकेताने भीमास रोखून धरले व द्रौपदीस राणीच्या महाली जाण्यास सांगितले. येथे चित्रात काळ्या पोशाखातील किचक व भगवे कपडे घातलेला कंक दिसत आहे. उजवीकडच्या कोपर्‍यात खाली बसून उठण्याच्या बेतात असलेला भीम असावा.

In reply to by प्रचेतस

चित्रातली पात्रे इतकी मर्‍हाटी दिसतात की मला शिवरायांच्या दरबारातील प्रसंग आठवला. जणू आबाजी ने कल्याणच्या सुभेदाराच्या सुनेला दरबारात हजर केले आहे आणि महाराज वैतागून "आता या आबाजीचे काय करू" आविर्भावात हताशेने पाहत आहेत. भगव्या वेषातील साधू (वेष बदललेले रामदास स्वामी) त्यांना एक डाव माफी करा म्हणत आहेत असे चित्र डोळ्यासमोर उभे राहिले. ठळक टीप : (डोळ्यासमोर उभे राहिलेले सर्व चित्र काल्पनिक)

In reply to by प्रसाद गोडबोले

चित्रगुप्त 11/07/2024 - 22:33
या चित्रात कीचक अगदीच 'हा' वाटतोय. त्याचा अविर्भावही एकाद्या 'नाच्या' सारखा आहे. उजवीकडील माणूस भीम म्हणावा, तर तो बलदंड, आवेशपूर्ण, क्रोधित वगैरे अजिबात दाखवलेला नाही. रविवर्माच्या चित्रात असे दोष आढळतात.

चित्राचे नाव : The Birth of Venus चित्रकाराचे नाव: Sandro Botticelli इंटरनेटवरील लिंक : https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sandro_Botticelli चित्र : https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/Sandro_Botticelli_-_La_nascita_di_Venere_-_Google_Art_Project_-_edited.jpg/1280px-Sandro_Botticelli_-_La_nascita_di_Venere_-_Google_Art_Project_-_edited.jpg venus टिप्पण्णी : कसलं अफलातुन चित्र आहे हे ! मला वाटतं की चित्रकार , शिल्पकारांच्या कलेतुन तत्कालीन समाजाच्या सौंदर्याच्या व्याख्या दिसुन येतात. जसे मायकल अँजेलोचा डेव्हिड हे पौरुषत्वाचे , तत्कालीन पुरुषाच्या सुंदरतेच्या व्याखांचे चित्रण आहे तसे ह्या चित्रातील व्हिनस ही तत्कालीन स्त्रीत्वाचा , स्त्रीसुलभ सौंदर्यांच्या व्याख्यांचे चित्रण आहे !

In reply to by प्रसाद गोडबोले

शिल्पचे नाव : डेव्हिड शिल्पकार नाव: Michelangelo इंटरनेटवरील लिंक : https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:David_by_Michelangelo_Buonarroti शिल्प: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/%27David%27_by_Michelangelo_Fir_JBU004.jpg/800px-%27David%27_by_Michelangelo_Fir_JBU004.jpg david टिपण्णी : हे मायकल अँजेलो ह्याने बनवलेले डेव्हिड चे शिल्प. पहिल्यांदा जेव्हा पाहिले होते तेव्हा शब्दच सुचले नव्हते वर्णन करायाला ! अ‍ॅबसोल्युट परफेक्शन . __/\__ ह्यावर बोलाल तितके कमी आहे . ह्यावर अनेक व्हिडीओ आहेत युट्युबवर !

टर्मीनेटर 16/07/2024 - 11:10

१) बिहार मधल्या जयनगर येथील नेपाळ रेल्वेच्या अखत्यारीतील रेल्वे स्टेशनच्या तिकिटघरात लावलेले राम-सिता विवाह प्रसंगाचे चित्र... (काळ माहिती नाही)

ram-sita

२) जनकपुरच्या जानकी मंदीराच्या एका दालनात लावलेले राम आणि सिता होलिकोत्सव साजरा करतानाचे चित्र... (काळ सोळा ते विसाव्या शतकातला कुठलातरी)

holi

वरील दोन्ही चित्रांच्या शैली बद्दल अनभिज्ञ आहे. कॄपया जाणकारांनी, विशेषतः चित्रगुप्त काकांनी त्यावर प्रकाश टाकावा!

चित्रगुप्त 17/07/2024 - 16:34
दोन्ही चित्रे मधुबनी शैलीची वाटतात. पेकी नेपाळ मधले जास्त परिष्कृत (उदा. दिल्लीत विकली जातात तशी) तर जानकी मंदिरातले जास्त 'गावठी'. लोककलेतील असल्याने 'गावठी' जास्त 'Jenuine' म्हणावे का? दोन्ही आधुनिक काळातली असावीत. (एकविसाव्या शतकातील सुद्धा असू शकतात)

चित्रगुप्त 18/07/2024 - 03:38
https://lh3.googleusercontent.com/ci/AL18g_SNJ1LqchOFZLrKoiHMrI1fHirmVNdS6KgAsu5kfRXdUbm-ieDnLiz44qR1APfN9rq0W5ksQHo=s1200 आकारः 40 x 53 cm. अठराव्या शतकाचा उत्तरार्ध. (शैली नक्की माहीत नाही) हे चित्र दिल्लीच्या राष्ट्रीय संग्रहालयात आहे. . रावणाने सीतेचे अपहरण केल्यानंतर, रामाने तिच्या पुनर्प्राप्तीसाठी वानरसेनेच्या मदतीने युद्ध करण्याचा निर्णय घेतला. विस्तीर्ण महासागर ओलांडून, वानर-सेनेने लंकेला वेढा घातला. येऊ घातलेल्या युद्धामुळे होणारा प्रचंड विनाश आणि रक्तपात टाळण्यासाठी, रामाने अंगद या वानर राजपुत्राला रावणाकडे दूत म्हणून त्याच्या दरबारात पाठवले. अंगदाने रावणाची समजूत काढण्याचा खूप प्रयत्न केला, पण व्यर्थ. रावणाने आपल्या सेवकांना अंगदाला पकडण्याची आज्ञा दिली. त्याला पकडण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या सेवकांना झटकून अंगद रावणाच्या महालाच्या छतावर उडी मारून परत तळ ठोकलेल्या वानर सैन्याकडे आला. --- चित्रात रावणाचा सोन्याचा अभेद्य किल्ला डावीकडे क्षितिजापर्यंत पसरलेला दिसत असून त्यातील एकमेकांशी जोडलेले सोनेरी महाल, मंडप आणि बुरूज सूर्यप्रकाशात तळपत आहेत. रावणाच्या महालातील दृश्य, रावण, राक्षस, अंगद वगैरे दिसत असून आकाशात अंगद रावणाच्या महालाकडे उडत असताना दिसतो आहे. खाली वानरसेनेच्या तुकड्या तटबंदीजवळ आतुरतेने हल्ल्याच्या आदेशाची वाट बघत आहेत. अगदी उजवीकडे राम, लक्ष्मण, रावणाचा भाऊ विभीषण आणि वानरसेना दिसते आहे. रावणाला संदेश देऊन परतलेला अंगद रामाला नमस्कार करत असून राम त्याला आशीर्वाद देत आहे. या लहानश्या चित्रात बारीकसारीक तपशीलही कमालीच्या कसबाने चित्रित केलेले दिसतात. एवढ्या लहान आकारात चित्रित केलेली घटना आणि तपशील पाश्चात्त्य पद्धतीच्या चित्रणात अशक्यप्राय वाटते. भारतीय आणि पाश्चात्य चित्रकलेतील भेद समजून घेण्यासाठी खालील लेख उपयोगी ठरावा : चांदबीबी आणि मादाम पोंपादूर : भारतीय आणि पाश्चात्त्य कलेतील भेद https://www.misalpav.com/node/26407

Bhakti 23/07/2024 - 11:51
चित्रकाराचे नाव- अमांडा हर्जमन (कॅनबेरा) काळ-अर्वाचिन अमांडाची इतर चित्रे-https://cargocollective.com/amandaherzman शैली-वनस्पति आणि लोकसाहित्यकार कलाकार.वनस्पती आणि बुरशी, त्यांची पौराणिक कथा, कल्पनारम्य, इतिहास आणि लोककथा यांच्या विलक्षण जगाचा शोध घेतो. याच्या चित्रांची ओळख कृष्णाच्या गोष्टीतल्या पारिजातक हरण कथेसाठी चित्र शोधतांना झाली. चित्र -पारिजात -सूर्य प्रेमकहाणी A कथा-पारिजात एक पृथ्वीवरील राजकन्या होती.तिने आपले हृदय सूर्याला अर्पण केले होते. सुरुवातीला सूर्याने पारिजाताच्या भावनांकडे लक्ष दिले नाही पण कालांतराने पारिजाताच्या भक्तीने त्याला जिंकले. तो तिच्यावर खूप प्रेम करत होता, इतका की तो आकाश सोडला आणि तिच्याबरोबर काही वेळ घालवण्यासाठी पृथ्वीवर आला. तथापि, पृथ्वीवर काही ऋतू घालवल्यानंतर सूर्य अनिच्छेने आपल्या निवासस्थानी निघून गेला (कारण पृथ्वी सूर्यासाठी अनुकूल वातावरण नव्हती). या निर्णयाने पारिजाताचे मन दु:खी झाले आणि तिने सूर्याचे अनुसरण करण्याचा निर्णय घेतला. तथापि, त्याच्या उष्णतेच्या तीव्रतेने ती जळून राख झाली. यामुळे सूर्याला खूप दुःख झाले. पारिजाताला तिच्या राखेतून उगवलेल्या झाडाच्या रूपात दुसरे जीवन देण्याचे त्याने ठरवले. या झाडाला चमकदार केशरी हृदयांसह पांढरी फुले आहेत - सूर्य नेहमी तिच्या हृदयात राहतो याचे प्रतीक. असे म्हटले जाते की सूर्य रोज रात्री तिला भेटतो आणि तिचे चुंबन घेतो, त्यामुळे फुले सुगंधित होतात. तथापि, पारिजाताला अजूनही सूर्याची किरणे सहन होत नाहीत - पहाटेच्या वेळी पहिल्या किरणांच्या दर्शनाने फुले गळतात. पारिजातच्या मृत्यूनंतरही सूर्यावर असलेल्या बिनशर्त प्रेमाची आठवण करून देणारी फुले वेदनेच्या अश्रूंसारखी वाहतात.

मिपा कला संग्रहालय - ०. प्रस्तावना

प्रसाद गोडबोले ·
रसिक मिपाकरहो, आपले सर्वांचे लाडके आणि आदरणीय मिपाकर चित्रगुप्त अर्थात शरद सोवनी यांच्या सोबत झालेल्या कित्येक चर्चांमधुन मिपावर दर्जेदार कलाकृती, वास्तुकला इत्यादिंविषयी विविध लेखमाला सुरू कराव्यात अशी कल्पना सुचली . ह्या संग्रहालयात वेळोवेळी रसिक मिपाकरांनी आपापली भर घालत राहून कलाविषयक संदर्भांचा एक मोठा खजिना निर्माण करावा, या हेतुने हा प्ररंभिक लेख सादर करत आहोत. भुमिका : नुकतेच आषाढ शुक्ल प्रतिपदेला आपण "कविकुलगुरु कालिदास दिन" साजरा केला.

चित्रगुप्त 08/07/2024 - 21:59
मिपा कलासंग्रहालयाचा प्रारंभ होतो आहे, ही खूपच आनंदाची बाब आहे. रसिक मिपाकरांनी यात वेळोवेळी भर घालत राहून हा संग्रह अधिकाधिक संपन्न करत रहावा ही विनंती.

कंजूस 09/07/2024 - 04:37
मला रेखाचित्रे आवडतात. माथेरान,काश्मीर,अबू, रामेश्ववर वगैरे वर्तमानकाळातील . व्यक्ती चित्रे रंगीत आणि रेखाचित्रे दोन्ही असावी.

चित्रगुप्त 08/07/2024 - 21:59
मिपा कलासंग्रहालयाचा प्रारंभ होतो आहे, ही खूपच आनंदाची बाब आहे. रसिक मिपाकरांनी यात वेळोवेळी भर घालत राहून हा संग्रह अधिकाधिक संपन्न करत रहावा ही विनंती.

कंजूस 09/07/2024 - 04:37
मला रेखाचित्रे आवडतात. माथेरान,काश्मीर,अबू, रामेश्ववर वगैरे वर्तमानकाळातील . व्यक्ती चित्रे रंगीत आणि रेखाचित्रे दोन्ही असावी.

केरळ कन्याकुमारी लेखमाला: दिवस पहिला- कलाडी ते मुन्नार

श्वेता२४ ·

प्रचेतस 09/07/2024 - 13:10
हा भागही आवडला. केरळी जेवण विशेषतः त्यातल्या भाज्या तर अतिशय आवडतात. मिरीच्या वेलावरची हिरव्या मिरीची चव देखील खूप भारी लागते. कथकली आणि कलरीपट्टूचे फोटो मस्तच. लिहित राहा. वाचत आहेच.

Bhakti 09/07/2024 - 14:47
छानच! मला आमच्याकडे चक्क एक केरळी दुकान सापडलं आहे.तिथे ते उडदाचे पापड मिळाले ,फोटोतले आहेत तसेच टम्म पुरी सारखे फुगतात.खीरीबरोबर खायचे तर आजच करते खीर ;) पुट्टू विथ कडला करी, येस हाही भन्नाट प्रकार त्या दुकानात एक पीठी मिळाली तर बनवायचे प्रयत्न केलाय! येऊ द्या अजून खाद्यभ्रमंती.

In reply to by Bhakti

Bhakti 12/07/2024 - 11:35
1 #अप्पलम #पायसम तर काय झालं,जवळच केरळाहून महाराष्ट्रात स्थायिक झालेल्यांच एक स्टेशनरी दुकान आहे.तिथे गेले असता ते फणसाचे वेफर्स पैकिंग करतांना दिसले.तेव्हा त्यांनी इतर केरळी खाद्यपदार्थही दाखवले.मग फणसाचे वेफर्स,राईस गुलगुलासारखा केक,दह्यातल्या खारावलेल्या तिखटजाळ मिरच्या,फुलाच्या आकाराचे मुरूक्कू,पिवळे लांबसर चिरोटे,काळ्या तिळाचे लाडू,लालसर तुकडा तांदूळ,तांदळाचा पुट्टू असे पदार्थ एक एक करत चव घेतली.तिथूनच वाटीच्या आकाराचे पापड जे उडीद आणि तांदूळ मिक्सचे असतात ते घेतले.म्हटल पापडासारखे पापड असतील.भाजून पाहिले अजिबात भाजले गेले नाही जळायचे.मग तळून पाहिले तर छान पुरी सारखे टम्म ,खुशखुशीत फुगले.पण हे प्लेन असल्याने नुसते खाण्यात मज्जा येईना‌.मग तुमच्या भटकंती धाग्यात समजल की ते कसे खायचे 😀 तर त्यासाठी केला शेवयाचा पायसम(मी अधिक खोदाखोद न करता खीरीसारखाच बनवला ) मग काय ते अप्पलम(प्लेन पापड)तळला.केळीच्या पानावर आधी अप्पलम ठेवला त्यावर शेवय्या पायसम टाकला...परत अप्पलम ...परत पायसम...शेवटी केळ कुस्करून त्यात घेतले.खुसखुशीत पापड कुडुडुम त्यात क्रश केला.... अहाहा काय ती चव!!! खरच कसं खायचं हे शिकवावं लागते कधी कधी पुट्टू कसा खायचा याची कथा पुढच्यावेळी ;) 😀 -भक्ती

In reply to by Bhakti

श्वेता२४ 13/07/2024 - 12:03
तुमच्या पाककृती आणि त्यांचे फोटो याची मी जबरदस्त फॅन आहे!! खरंच हे टम्म फुगणारे पापड हे केरळी पापडांची खासियत आहे .तुम्हाला केळ आणि पापड पायसम मध्ये कुस्करून खायला आवडले हे ऐकून छान वाटले. काही काही पदार्थ हे त्याच पद्धतीने खाल्ले तर त्याची चव कित्येक पटीने वाढते हेच खरे आहे. आम्ही पुट्टू काडला करी मध्ये कुस्करून त्यामध्ये पापड कुस्करून खाल्ला होता. तुमची काय पद्धत आहे हे जाणून घ्यायला आवडेल.

श्वेता२४ 09/07/2024 - 15:02
@प्रचेतस व @भक्ती प्रतिसादासाठी मनःपूर्वक धन्यवाद !! केरळची खाद्य संस्कृती ही अतिशय समृद्ध अशी आहे. साध्य थाळी मधील भाज्या या अत्यंत साध्या कमीत कमी मसाले वापरून व खोबऱ्यांचा मुक्तहस्ते वापर केलेल्या असतात. बाकी आपल्या पंजाबी भाज्या या खडे मसाले वापरून केलेले सर्वच हॉटेलमध्ये सापडल्या. त्यामुळे त्या भाज्यांमध्ये खडे मसाल्याचा एक प्रकारचा फ्रेश वास आणि चव असते. मी साउथ इंडियन पदार्थांची विशेष फॅन आहे त्यामुळे मी देखील घरात असेच पदार्थ करून बघण्याचा प्रयत्न करत असते.

In reply to by श्वेता२४

Bhakti 09/07/2024 - 15:25
हो,खोबऱ्यांचा मुक्तहस्ते वापर केलेल्या असतात.आणि तांदळाचा,तांदळाच्या पिठीचाही वापर खुबीने करतात,हीच ती सुंदरता 😀

सर्व प्रत्यक्ष अनुभवले असल्याने पुनरावृत्ती झाली. वर्णन करण्याची शैली बांधून ठेवते. लि. रा. वा. रा.

श्वेता२४ 10/07/2024 - 10:40
व्हिडिओ कसा चढवावा याबाबत काही लेख मला सापडत नाही आहे मी पावर होता कुणाला माहित असेल तर त्यांनी कृपया लिंक द्यावी.

गोरगावलेकर 10/07/2024 - 14:17
आमचा आद्य शंकराचार्यांचा मठ पाहायचा राहिला होता. त्या भागातील पारंपरिक जेवण व धबधब्याचे वर्णन व फोटो आवडले. दहा वर्षांपूर्वी डिसेम्बर महिन्यात चिअप्परा वॉटरफॉल पहिला त्याची आठवण झाली. सात टप्प्यात पडणारा हा एक सुंदर धबधबा .  व्हिडीओ यु ट्यूबवर चढवून लिंक देता आली तर बघा.

चौथा कोनाडा 10/07/2024 - 17:42
हा ही भाग खूप सुंदर ! वाचताना आपल्या सोबतच आहे असं वाटतंय ! केरळची प्रसिद्ध राईस प्लेट “ साध्य” : तोंपासु ! आणि ऑल प्रचि ... +१ अ ति सुं द र !

शृंगेरी मठ आणि श्रीकृष्ण मंदिर सोडता इतर सर्व सेम सेम, पण फोटो बघून वाटतंय तेच मुख्य होतं. साध्य ची पण आठवण ताजी झाली, हे साध्य पुण्यात कुठे मिळते का शोध घ्यायला हवा :)

श्वेता२४ 01/08/2024 - 12:03
शृंगेरी मठाची शांतता व एकंदरीतच येथील वातावरण हे तुम्हाला वेगळ्या जगात घेऊन जाते. खूप मानसिक शांतता लाभते आणि श्रीकृष्ण मंदिरातील श्रीकृष्णाचे दर्शन हे खूपच अद्भुत होते. फोटो काढणे अलाउड नसल्यामुळे तेथील फोटो देता येत नाहीत. अन्यथा ही दोनही देवळे अजिबात चुकवू नयेत अशी आहेत. परंतु ट्रॅव्हल कंपन्या वेळेअभावी तिथे नेत नाही .आम्ही मात्र आवर्जून गेलो होतो. पर्यटन ठिकाणी एखादे प्रसिद्ध मंदिर असेल तर त्याला मला आवर्जून भेट त्याला आवडते.

अमर विश्वास 01/08/2024 - 15:27
केरळी जेवणाचे फोटो मस्त ... पण मुन्नार आणि कोकण ही तुलना पाहून थोडे नवल वाटले ... मुन्नार ची खरी मजा ही इथले चहाचे मळे, Tea Museum, मदुपट्टी डॅम , high point, Eravikulam National Park, कुंडाला डॅम (तलाव), चोकरमुदी पिक आणि असे इतर छोटे मोठे ट्रेल्स .. इथे मरमुराद भटकंती करण्यात आहे ,,, एक वेगळाच निसर्ग आहेर ... मानवनिर्मित (चहाचे मळे) आणि पश्चिम घाट यांचा सुरेख मेळ आहे इथे

प्रचेतस 09/07/2024 - 13:10
हा भागही आवडला. केरळी जेवण विशेषतः त्यातल्या भाज्या तर अतिशय आवडतात. मिरीच्या वेलावरची हिरव्या मिरीची चव देखील खूप भारी लागते. कथकली आणि कलरीपट्टूचे फोटो मस्तच. लिहित राहा. वाचत आहेच.

Bhakti 09/07/2024 - 14:47
छानच! मला आमच्याकडे चक्क एक केरळी दुकान सापडलं आहे.तिथे ते उडदाचे पापड मिळाले ,फोटोतले आहेत तसेच टम्म पुरी सारखे फुगतात.खीरीबरोबर खायचे तर आजच करते खीर ;) पुट्टू विथ कडला करी, येस हाही भन्नाट प्रकार त्या दुकानात एक पीठी मिळाली तर बनवायचे प्रयत्न केलाय! येऊ द्या अजून खाद्यभ्रमंती.

In reply to by Bhakti

Bhakti 12/07/2024 - 11:35
1 #अप्पलम #पायसम तर काय झालं,जवळच केरळाहून महाराष्ट्रात स्थायिक झालेल्यांच एक स्टेशनरी दुकान आहे.तिथे गेले असता ते फणसाचे वेफर्स पैकिंग करतांना दिसले.तेव्हा त्यांनी इतर केरळी खाद्यपदार्थही दाखवले.मग फणसाचे वेफर्स,राईस गुलगुलासारखा केक,दह्यातल्या खारावलेल्या तिखटजाळ मिरच्या,फुलाच्या आकाराचे मुरूक्कू,पिवळे लांबसर चिरोटे,काळ्या तिळाचे लाडू,लालसर तुकडा तांदूळ,तांदळाचा पुट्टू असे पदार्थ एक एक करत चव घेतली.तिथूनच वाटीच्या आकाराचे पापड जे उडीद आणि तांदूळ मिक्सचे असतात ते घेतले.म्हटल पापडासारखे पापड असतील.भाजून पाहिले अजिबात भाजले गेले नाही जळायचे.मग तळून पाहिले तर छान पुरी सारखे टम्म ,खुशखुशीत फुगले.पण हे प्लेन असल्याने नुसते खाण्यात मज्जा येईना‌.मग तुमच्या भटकंती धाग्यात समजल की ते कसे खायचे 😀 तर त्यासाठी केला शेवयाचा पायसम(मी अधिक खोदाखोद न करता खीरीसारखाच बनवला ) मग काय ते अप्पलम(प्लेन पापड)तळला.केळीच्या पानावर आधी अप्पलम ठेवला त्यावर शेवय्या पायसम टाकला...परत अप्पलम ...परत पायसम...शेवटी केळ कुस्करून त्यात घेतले.खुसखुशीत पापड कुडुडुम त्यात क्रश केला.... अहाहा काय ती चव!!! खरच कसं खायचं हे शिकवावं लागते कधी कधी पुट्टू कसा खायचा याची कथा पुढच्यावेळी ;) 😀 -भक्ती

In reply to by Bhakti

श्वेता२४ 13/07/2024 - 12:03
तुमच्या पाककृती आणि त्यांचे फोटो याची मी जबरदस्त फॅन आहे!! खरंच हे टम्म फुगणारे पापड हे केरळी पापडांची खासियत आहे .तुम्हाला केळ आणि पापड पायसम मध्ये कुस्करून खायला आवडले हे ऐकून छान वाटले. काही काही पदार्थ हे त्याच पद्धतीने खाल्ले तर त्याची चव कित्येक पटीने वाढते हेच खरे आहे. आम्ही पुट्टू काडला करी मध्ये कुस्करून त्यामध्ये पापड कुस्करून खाल्ला होता. तुमची काय पद्धत आहे हे जाणून घ्यायला आवडेल.

श्वेता२४ 09/07/2024 - 15:02
@प्रचेतस व @भक्ती प्रतिसादासाठी मनःपूर्वक धन्यवाद !! केरळची खाद्य संस्कृती ही अतिशय समृद्ध अशी आहे. साध्य थाळी मधील भाज्या या अत्यंत साध्या कमीत कमी मसाले वापरून व खोबऱ्यांचा मुक्तहस्ते वापर केलेल्या असतात. बाकी आपल्या पंजाबी भाज्या या खडे मसाले वापरून केलेले सर्वच हॉटेलमध्ये सापडल्या. त्यामुळे त्या भाज्यांमध्ये खडे मसाल्याचा एक प्रकारचा फ्रेश वास आणि चव असते. मी साउथ इंडियन पदार्थांची विशेष फॅन आहे त्यामुळे मी देखील घरात असेच पदार्थ करून बघण्याचा प्रयत्न करत असते.

In reply to by श्वेता२४

Bhakti 09/07/2024 - 15:25
हो,खोबऱ्यांचा मुक्तहस्ते वापर केलेल्या असतात.आणि तांदळाचा,तांदळाच्या पिठीचाही वापर खुबीने करतात,हीच ती सुंदरता 😀

सर्व प्रत्यक्ष अनुभवले असल्याने पुनरावृत्ती झाली. वर्णन करण्याची शैली बांधून ठेवते. लि. रा. वा. रा.

श्वेता२४ 10/07/2024 - 10:40
व्हिडिओ कसा चढवावा याबाबत काही लेख मला सापडत नाही आहे मी पावर होता कुणाला माहित असेल तर त्यांनी कृपया लिंक द्यावी.

गोरगावलेकर 10/07/2024 - 14:17
आमचा आद्य शंकराचार्यांचा मठ पाहायचा राहिला होता. त्या भागातील पारंपरिक जेवण व धबधब्याचे वर्णन व फोटो आवडले. दहा वर्षांपूर्वी डिसेम्बर महिन्यात चिअप्परा वॉटरफॉल पहिला त्याची आठवण झाली. सात टप्प्यात पडणारा हा एक सुंदर धबधबा .  व्हिडीओ यु ट्यूबवर चढवून लिंक देता आली तर बघा.

चौथा कोनाडा 10/07/2024 - 17:42
हा ही भाग खूप सुंदर ! वाचताना आपल्या सोबतच आहे असं वाटतंय ! केरळची प्रसिद्ध राईस प्लेट “ साध्य” : तोंपासु ! आणि ऑल प्रचि ... +१ अ ति सुं द र !

शृंगेरी मठ आणि श्रीकृष्ण मंदिर सोडता इतर सर्व सेम सेम, पण फोटो बघून वाटतंय तेच मुख्य होतं. साध्य ची पण आठवण ताजी झाली, हे साध्य पुण्यात कुठे मिळते का शोध घ्यायला हवा :)

श्वेता२४ 01/08/2024 - 12:03
शृंगेरी मठाची शांतता व एकंदरीतच येथील वातावरण हे तुम्हाला वेगळ्या जगात घेऊन जाते. खूप मानसिक शांतता लाभते आणि श्रीकृष्ण मंदिरातील श्रीकृष्णाचे दर्शन हे खूपच अद्भुत होते. फोटो काढणे अलाउड नसल्यामुळे तेथील फोटो देता येत नाहीत. अन्यथा ही दोनही देवळे अजिबात चुकवू नयेत अशी आहेत. परंतु ट्रॅव्हल कंपन्या वेळेअभावी तिथे नेत नाही .आम्ही मात्र आवर्जून गेलो होतो. पर्यटन ठिकाणी एखादे प्रसिद्ध मंदिर असेल तर त्याला मला आवर्जून भेट त्याला आवडते.

अमर विश्वास 01/08/2024 - 15:27
केरळी जेवणाचे फोटो मस्त ... पण मुन्नार आणि कोकण ही तुलना पाहून थोडे नवल वाटले ... मुन्नार ची खरी मजा ही इथले चहाचे मळे, Tea Museum, मदुपट्टी डॅम , high point, Eravikulam National Park, कुंडाला डॅम (तलाव), चोकरमुदी पिक आणि असे इतर छोटे मोठे ट्रेल्स .. इथे मरमुराद भटकंती करण्यात आहे ,,, एक वेगळाच निसर्ग आहेर ... मानवनिर्मित (चहाचे मळे) आणि पश्चिम घाट यांचा सुरेख मेळ आहे इथे
आधीचा भाग 1)पूर्वतयारी

     सहलीचा पहिला दिवस उजाडला. आज आम्हाला कलाडी या आद्य शंकराचार्यांच्या जन्मगावी भेट देऊन पुढे मुन्नारला पोहोचायचे होते. सकाळी आम्ही लवकर उठून आंघोळी करून आठ वाजेपर्यंत तयार झालो. हॉटेल मालकांनी अर्धा तासात ऑर्डर प्रमाणे नाश्ता बनवून देण्यात येईल म्हणून सांगितले. तथापि आम्हाला तेवढा वेळ नव्हता. त्यामुळे आम्ही चहा मागवला. नुकतीच दिवाळी झाल्यामुळे तसेच सासूबाईंना सकाळची गोळी घ्यायची असल्यामुळे फराळ सोबत ठेवला होता. आम्ही चहा व फराळ करून घेतला.

"प्रेतात्म्यांची जत्रा" पुढे चालू.

भागो ·
लेखनविषय:
अरे हा एक गोष्ट सांगायची राहून गेली. नायिकेची भूमिका –मेरीची- करणाऱ्या Candace Hilligoss ह्या अभिनेत्रीला ह्या भूमिकेसाठी मेहेनताना म्हणून २००० डॉलर्स फी देण्यात आली. त्या फी वर ती प्रचंड खुश झाली. तिचा नवरा हॉटेलमधे वेटरचे काम करत होता. त्याने तत्काळ नोकरी सोडून दिली. त्याला अभिनेता म्हणून करिअर करायचे होते. त्याला लगेच ब्रॉडवे वर संधी पण मिळाली. हार्वेने चित्रपट पूर्ण तर केला. हार्वेसाठी हा तसा सोप्पा भाग होता. पण आता वितरकाला पकडायचे होते. अश्या “बी-ग्रेड” सिनेमा वितरणाची जबाबदारी कोण घेणार? अखेर तोही मिळाला. हर्ट्झ-लायन नावाच्या कंपनीने ही जबाबदारी अंगावर घेतली.

आपण IDIOT झालो आहोत का?

kool.amol ·

तंत्रज्ञान विकसित होत असताना सुखसोई बरोबर इतरही ड्राबॅक्स आणत असते. माहितीचा पुर आला तर पुरात अनेकजण वाहून जाणारे असतात. नाईलाज आहे.

तंत्रज्ञान विकसित होत असताना सुखसोई बरोबर इतरही ड्राबॅक्स आणत असते. माहितीचा पुर आला तर पुरात अनेकजण वाहून जाणारे असतात. नाईलाज आहे.
लेखनविषय:
लेखनप्रकार
नुकताच डॉक्टर्स डे साजरा झाला. डॉक्टर लोकांविषयी आपल्याकडे सर्व प्रकारच्या भावना आणि मतं आहेत. मी स्वतः डॉक्टर नाही. डॉक्टर होण्यासाठी आवश्यक शैक्षणिक गुणवत्ता मी सिद्ध करू शकलो नाही पण माझे मित्र, मैत्रिणी आणि काही नातेवाईक डॉक्टर आहेत. मी जिथे काम करतो त्या टिम मध्ये मी सोडून सगळे डॉक्टर आहेत त्यामुळे ह्या क्षेत्रातल्या बातम्या, चर्चा रोज कानावर पडत असतात. त्यामुळे माझ्याकडे ह्या क्षेत्रातील थोडी माहिती असते. काही दिवसांपूर्वी माझ्या एका सहकारी मैत्रिणीकडून कोणाचा तरी उल्लेख IDIOT syndrome चा बळी असा करण्यात आला.

"प्रेतात्म्यांची जत्रा" एक सिने परीक्षण.

भागो ·
लेखनविषय:
कार्निवाल ऑफ सोल्स हा एक विचित्र, अविस्मरणीय आणि विशेष म्हणजे अत्यंत कमी खर्चात बनवलेला भीती चित्रपट आहे. ही चर्चमध्ये ऑर्गन वाजवणाऱ्या एका स्त्रीची करूण कहाणी आहे. (चित्रपटात नायक नाहीये. ह्या नायिकेच्याच भोवती हा चित्रपट बेतला आहे.) तिला एका अमानवी चेहेऱ्याने पछाडले आहे. नायिका नुकतीच एका जीवघेण्या अपघातातून वाचली आहे. मरणारच होती पण वाचली. मोटारगाडीतून मैत्रीणींबरोबर प्रवास करताना तिची गाडी पुलाचा कठडा तोडून नदीत पडते. हा ह्या चित्रपटातील सुरवातीचा सीन आहे. सुरवात बघताना प्रेक्षकाला अशी भावना वाटते कि ह्या प्रिंटमध्ये काहीतरी गडबड आहे. आपण मधूनच सिनेमा बघत आहोत.

कृष्णाच्या गोष्टी-६

Bhakti ·

प्रचेतस 09/07/2024 - 10:58
गोमंतक म्हणजे हल्लीच्या काठेवाडातील गिरनार पर्वत असे म्हटलेले आहे.
हे चुकीचे आहे. गोमंतक पर्वत म्हणजे आजच्या गोव्याच्या सीमेवरील सह्याद्रीचे शिखर असावे वाटते. हरिवंशात दिलेला ह्याचा भूगोल स्वयंस्पष्ट आहे. ह्यात शूर्पारकाच्या दक्षिणेकडील भाग असे म्हणले आहे. भार्गवराम त्यांना करवीर नगरात वेण्णा नदीपाशी म्हणजे आजच्या कृष्णवेण्णा म्हणजेच पंचगंगा नदीपाशी भेटला. कृष्ण त्याचा गौरव करताना तू शूर्पारक नगर बसविले असे म्हणतो. हे शूर्पारक म्हणजे आजचे वसईच्या उत्तरेकडील नालासोपारा. परशुराम त्यांना करवीर नगरीतून (आजचे कोल्हापूर) तिथे दुष्ट शृगाल राजा राज्य करत असल्याने. खाली दक्षिणेकडे क्रौचपूर व तिथून खाली गोमंतक पर्वतावर जायला सांगतो. व नंतर रामकृष्णाकरवी जरासंधाचा पराभव होऊन शृगालाचा वध होतो. त्यानंतर मथुरेस परत आल्यावर ते द्वारकेची स्थापना करतात.
कालमवनाच्या मदतीला शक,तुखर,दरद,तंगन,पारद
येथे परकीय टोळ्यांचा उल्लेख आलाय, त्यापैकी यवन हे सांस्कृतिक होते. यवन म्हणजे ग्रीक, तुशार म्हणजे हिंदुकूश पर्वतराजीत टोळ्या, पारद म्हणजे पर्शियन. महाभारतात आणि हरिवंशातही ह्या म्लेच्छांचा उल्लेख वारंवार येत असतो.

In reply to by प्रचेतस

Bhakti 09/07/2024 - 15:27
गोमंतक पर्वत म्हणजे आजच्या गोव्याच्या सीमेवरील सह्याद्रीचे शिखर असावे वाटते.
हो हा देखील उल्लेख पुस्तकात आहे.बाकी खूप छान माहिती दिली!

वाचतोय. अशा अधुनिक विचारवंतांच्या पुस्तकांनी पारंपरिक कथा वास्तूला सुरूंग लावल्या सारखे वावाटते मग ते इरावती कर्वे,दुर्पगा भागवत पटनाईक ,अनिश भैरप्पा इत्यादी. काही प्रमाणात महाभारतातील व्यक्ती चित्रे, प्रसंग यांचा अधुनिक काळातील पटण्याजोगे विश्लेषण केले आहे तर काही जसेच्या तसे लिहीले आहे. उदाहरणार्थ... . कृष्ण झोपेचे सोंग करून पडला आहे असे वाटून कालयवनाने झोपलेल्या मुचकुंद ऋषींना लाथ मारली.त्याने रागाने डोळे उघडून पाहिले कालयवन त्याच्या दृष्टीस पडला त्याची जळून राख झाली. हा प्रसंग जसाच्या तसा घेतला आहे. प्रचेतस चे खुलासे वाचनाचा आनंद द्विगुणित करत आहेत. हे वे सां न. पु भा प्र.

दुर्गा भागवत. मी आठवी मधे असताना प्र् के अत्रे यांनी लिहीलेल्या गुरूदक्षीणा या नाटकात,शाळेच्या वार्षिक स्नेहसंमेलनात ,काम केले होते. अर्थात आमची भुमिका दोन मिनीटाची डायलाॅग नसलेल्या राक्षसाची होती. पण तालमीला मात्र हिरो असल्या प्रमाणे तासभर आगोदरच हजर असायचो. आमच्या बरोबर अशीच भुमिका केलेला मित्र फर्ग्युसन काॅलेजचा फिजिक्स चा एच ओ डी म्हणून निवृत्त झालायं.

प्रचेतस 09/07/2024 - 10:58
गोमंतक म्हणजे हल्लीच्या काठेवाडातील गिरनार पर्वत असे म्हटलेले आहे.
हे चुकीचे आहे. गोमंतक पर्वत म्हणजे आजच्या गोव्याच्या सीमेवरील सह्याद्रीचे शिखर असावे वाटते. हरिवंशात दिलेला ह्याचा भूगोल स्वयंस्पष्ट आहे. ह्यात शूर्पारकाच्या दक्षिणेकडील भाग असे म्हणले आहे. भार्गवराम त्यांना करवीर नगरात वेण्णा नदीपाशी म्हणजे आजच्या कृष्णवेण्णा म्हणजेच पंचगंगा नदीपाशी भेटला. कृष्ण त्याचा गौरव करताना तू शूर्पारक नगर बसविले असे म्हणतो. हे शूर्पारक म्हणजे आजचे वसईच्या उत्तरेकडील नालासोपारा. परशुराम त्यांना करवीर नगरीतून (आजचे कोल्हापूर) तिथे दुष्ट शृगाल राजा राज्य करत असल्याने. खाली दक्षिणेकडे क्रौचपूर व तिथून खाली गोमंतक पर्वतावर जायला सांगतो. व नंतर रामकृष्णाकरवी जरासंधाचा पराभव होऊन शृगालाचा वध होतो. त्यानंतर मथुरेस परत आल्यावर ते द्वारकेची स्थापना करतात.
कालमवनाच्या मदतीला शक,तुखर,दरद,तंगन,पारद
येथे परकीय टोळ्यांचा उल्लेख आलाय, त्यापैकी यवन हे सांस्कृतिक होते. यवन म्हणजे ग्रीक, तुशार म्हणजे हिंदुकूश पर्वतराजीत टोळ्या, पारद म्हणजे पर्शियन. महाभारतात आणि हरिवंशातही ह्या म्लेच्छांचा उल्लेख वारंवार येत असतो.

In reply to by प्रचेतस

Bhakti 09/07/2024 - 15:27
गोमंतक पर्वत म्हणजे आजच्या गोव्याच्या सीमेवरील सह्याद्रीचे शिखर असावे वाटते.
हो हा देखील उल्लेख पुस्तकात आहे.बाकी खूप छान माहिती दिली!

वाचतोय. अशा अधुनिक विचारवंतांच्या पुस्तकांनी पारंपरिक कथा वास्तूला सुरूंग लावल्या सारखे वावाटते मग ते इरावती कर्वे,दुर्पगा भागवत पटनाईक ,अनिश भैरप्पा इत्यादी. काही प्रमाणात महाभारतातील व्यक्ती चित्रे, प्रसंग यांचा अधुनिक काळातील पटण्याजोगे विश्लेषण केले आहे तर काही जसेच्या तसे लिहीले आहे. उदाहरणार्थ... . कृष्ण झोपेचे सोंग करून पडला आहे असे वाटून कालयवनाने झोपलेल्या मुचकुंद ऋषींना लाथ मारली.त्याने रागाने डोळे उघडून पाहिले कालयवन त्याच्या दृष्टीस पडला त्याची जळून राख झाली. हा प्रसंग जसाच्या तसा घेतला आहे. प्रचेतस चे खुलासे वाचनाचा आनंद द्विगुणित करत आहेत. हे वे सां न. पु भा प्र.

दुर्गा भागवत. मी आठवी मधे असताना प्र् के अत्रे यांनी लिहीलेल्या गुरूदक्षीणा या नाटकात,शाळेच्या वार्षिक स्नेहसंमेलनात ,काम केले होते. अर्थात आमची भुमिका दोन मिनीटाची डायलाॅग नसलेल्या राक्षसाची होती. पण तालमीला मात्र हिरो असल्या प्रमाणे तासभर आगोदरच हजर असायचो. आमच्या बरोबर अशीच भुमिका केलेला मित्र फर्ग्युसन काॅलेजचा फिजिक्स चा एच ओ डी म्हणून निवृत्त झालायं.
लेखनविषय:
लेखनप्रकार
*बलराम कृष्ण हरी शिक्षण A बालपण आणि किशोर अवस्था ही नंदाघरी गोकुळात गेले.

पहिलं प्रेम

बिपीन सुरेश सांगळे ·
लेखनविषय:
लेखनप्रकार
पहिलं प्रेम ------------ तो बारमध्ये शिरला. एकटाच. रात्री उशिराची वेळ. रस्त्यावरची गर्दी मंदावलेली. आठवड्याच्या मधला दिवस. त्यामुळे आतही गर्दी कमी. त्याने अगदी कोपऱ्यातलं एक टेबल धरलं आणि तो आत सरकून भिंतीच्या आधाराने बसला. त्याला आधाराची गरज वाटत होती. त्याने ऑर्डर दिली. पेगमध्ये कोल्ड्रिंक ओतल्यावर ग्लासच्या काचेवर पाण्याचे नाजूक थेंब जमा झाले. अन तस्सेच त्याच्या डोळ्यांतही. त्याचं सुरु झालं . थोड्या वेळाने एक वयस्कर माणूस आला. त्याच्याजवळ आला. “बसू का ?” त्याने विचारलं . “बसा “ , हा म्हणाला . तो बसला. वेटरने त्याची ऑर्डर आणून दिली. न सांगताच. याच लक्ष नव्हतं. अर्थातच तोही एकटा होता. शांत.

“साहेबांचा ताजमहाल”

rahul ghate ·

खेडूत 06/07/2024 - 13:52
मस्त! पण जपानी लोकांबरोबर काम करणे आनंदाचे असते. शिकायला मिळते. आमच्याकडेही पूर्वी कमिटी यायची ते आठवलं!

चौकस२१२ 09/07/2024 - 15:00
ह्या सगळ्या गडबडीत बिचारा जपानी परीक्षक मात्र रडवेला होऊन बघत होता. या यावरून "येड्यांची जत्रा " चित्रपटातील "शे(ण ) गोळे पाटलांनी केलेले सार्वजनिक संडासाच्या उद्घटनाचा प्रसंग आठवला .. सतीश तारे यांचा अप्रतिम हजरजबाबी अभिनय ....

नठ्यारा 31/07/2024 - 23:31
मस्त खुसखुशीत किस्सा. हीथ्रो तर्फतल ( टर्मिनल ) ५ च्या उद्घाटनाची आठवण झाली ( इंग्रजी दुवा ) : http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7322453.stm -नाठाळ नठ्या

खेडूत 06/07/2024 - 13:52
मस्त! पण जपानी लोकांबरोबर काम करणे आनंदाचे असते. शिकायला मिळते. आमच्याकडेही पूर्वी कमिटी यायची ते आठवलं!

चौकस२१२ 09/07/2024 - 15:00
ह्या सगळ्या गडबडीत बिचारा जपानी परीक्षक मात्र रडवेला होऊन बघत होता. या यावरून "येड्यांची जत्रा " चित्रपटातील "शे(ण ) गोळे पाटलांनी केलेले सार्वजनिक संडासाच्या उद्घटनाचा प्रसंग आठवला .. सतीश तारे यांचा अप्रतिम हजरजबाबी अभिनय ....

नठ्यारा 31/07/2024 - 23:31
मस्त खुसखुशीत किस्सा. हीथ्रो तर्फतल ( टर्मिनल ) ५ च्या उद्घाटनाची आठवण झाली ( इंग्रजी दुवा ) : http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7322453.stm -नाठाळ नठ्या
लेखनविषय:
लेखनप्रकार
ऑफिस चे किस्से उत्पादन क्षेत्रा मध्ये कामगार, माथाडी अश्या बऱ्याच घटकांचा सहभाग असतो , तसेच कनिष्ठ / वरिष्ठ व्यवस्थापक वर्ग पण खालून वर बढती घेत घेत आलेला असतो , त्यामुळे राहण्या , वागण्या, बोलण्यात थोडा अघळ पघळ पणा दिसतो, IT सारखा अत्याधुनिक कृत्रिम वातावरण नसते . अश्या वातावरणातून काही अफलातून किस्से घडतात , अशेच काही किस्से सादर करण्याचा मानस आहे.

रॉय !!!

किल्लेदार ·

मिसळपाव 06/07/2024 - 07:35
किल्लेदारा, तुला साष्टांग दंडवत रे बाबा. कधी कॅलगरी काय, आता एकदम पॅटॅगोनिया काय, धन्य आहेस. ही सगळी ठीकाणं मी बीबीसीच्या फिल्म्समधे बघतो आणि तू प्रत्यक्ष जाउन आलायस. आणि काय अप्रतिम छायाचित्रं आणि प्रवासवर्णन केलं आहेस - बहोत खूब, बहोत खूब. वाचनखूण साठवली आहे. या सगळ्याचा एक झकास ब्लॉग कर की. ------------------------------------------------------------- टिपः माझा आयडी 'मिसळपाव' असला, मिपाच्या बाल्यावस्थेत तत्कालीन चालकांच्या संमतीने घेतलेला, तरी मी एक सामान्य सभासद आहे. या आयडीचा आणि या संस्थळाच्या चालकांचा / संपादकांचा काहीही संबंध नाही.

प्रचेतस 06/07/2024 - 09:25
आहा....!!!! जबरदस्त, सर्वच अतिशय सुरेख. एकदम वेगळे, कधीही न पाहिलेले.

गवि 06/07/2024 - 09:44
अतिशय सुंदर जागा दिसते आहे. रंगांचे वैविध्य तर खूपच. बाकी सर्व देखील आमच्यासाठी अगदी नवीन आणि रुळलेल्या वाटेबाहेरचे आहे. अर्जेंटिना देश आणखी एका गोष्टीसाठी प्रसिध्द आहे. तो कुप्रसिध्द अँडिज प्लेन क्रॅश. सत्तर दिवस.

Bhakti 06/07/2024 - 10:55
स्वर्गीय अनवट वाटा रंगांच्या ओढून रेषा| हिम लयीत ओघळती नीरसंवाद तृप्त भाषा|| -भक्ती

श्रीगणेशा 06/07/2024 - 13:13
सुंदर फोटो, रंगांची मुक्त उधळण करणारे! अन् त्याहून सुंदर शब्दरचना!
आजवर केलेल्या भटकंतीत नद्या - नाले, डोंगर, पायवाटा यांची भाषा थोडीफार कळू लागलीय.
निसर्गपुत्र थोरोही अशाच कुठल्याश्या अनुभवानंतर म्हणाला असेल… "I took a walk through the woods and came out taller than the trees"
डावीकडच्या दरीतून Las Vueltas नदी सतत सोबत करत होती. स्थिर न राहता, न थकता, सतत प्रवाही असणं हाच तिचा स्थायीभाव होता.

टर्मीनेटर 07/07/2024 - 09:22
वर्णन, फोटोज सर्वच एकदम भारी 👍 सभोवतालच्या अप्रतिम निसर्गात तो छोटासा मानवनिर्मीत पुल पण कसला क्लासिक दिसतोय, एक्सेलेंते! ग्रासीआस, एस्पेरांदो एल प्रोक्सिमो पार्ते 😀

किल्लेदार 07/07/2024 - 18:02
मिसळपाव - इतकं लिहितांनाच दमछाक होते. ब्लॉग काय लिहिणार. तरीही प्रयत्न जरूर करेन. प्रचेतस, अनंतयात्री, मुक्तविहारी, श्रीगणेशा, चित्रगुप्त - फार वेगळा प्रदेश आहे हा. जिकडे कॅमेरा फिरवाल तिकडे नवीनच काहीतरी मिळते. गवि - यावर उत्तम चित्रपट पण आला आहे. "सोसायटी ऑफ द स्नो" भक्ती - क्या बात! चार ओळीतच सारांश लिहिलात. टर्मिनेटर - जाऊन या एकदा. स्पॅनिश माझ्यापेक्षा नक्कीच जास्त येतेय तुम्हाला :)

In reply to by किल्लेदार

टर्मीनेटर 10/07/2024 - 16:32
जाऊन या एकदा.
जायला नक्कीच आवडेल पण, गिर्यारोहणाची आता बिलकुल आवड राहिली नसल्याने 'रॉय'ला दुरुनच सॅल्युट मारुन परत यावे लागेल 😀
स्पॅनिश माझ्यापेक्षा नक्कीच जास्त येतेय तुम्हाला :)
छे हो, कुठलं काय! इथे तिथे भेटलेल्या काही स्पॅनिश व्यक्ती आणि चार-पाच मित्रांच्या कृपेने थोडेफार स्पॅनिश शब्द माहिती झाले होते. 'नार्कोस' ही वेबसिरीज पहिल्यांदी पाहिली होती तेव्हा त्यातले बरेचसे संवाद स्पॅनिशमध्ये असल्याने ती खुप आवडली असली तरी काहीसा रसभंग झाला होता. मग तिची पारायणे करताना ते संवाद समजुन घेण्यासाठी स्पॅनिश शिकण्याचा अल्पकाळ प्रामाणिक प्रयत्नही केला होता ज्यातुन आणखीन काही शब्द (आणि शिव्या 😀) मुखोद्गत झाल्या होत्या. समोरचा 'पाब्लो एस्कोबार' सारख्या लहेजात बोलत असेल तर चार वाक्यांपैकी एक-दोन वाक्यांचा अर्थबोध होतो पण बरेचसे डोक्यावरुन जाते. आणि शब्द माहिती असले तरी वाक्यरचना काही जमत नाही बुवा, त्यासाठी इंग्लिश - टु - स्पॅनिश ची जालिय मदत घ्यावीच लागते 😂

अर्जेन्टिना नुसतं मॅप वरच पाहिलंय. अधुन मधून गुगल मॅप वरून चक्कर मारून येतो. सर्वंच छायाचित्रे पाहून डोळ्यांचे पारणे फिटले. लेखनसुद्धा सुरेख. सं - दी - प

किल्लेदार 12/07/2024 - 00:07
गोरगावलेकर, कांदा लिंबू, बिपीन सुरेश सांगळे, स्वधर्म, नि३सोलपुरकर, प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे, रामचंद्र - धन्यवाद. चांदणे संदीप - गूगल मॅप सारखा विरंगुळा नाही. मी गूगल मॅप वर पडीक असतो. सर्व ठिकाणी प्रत्यक्ष जाता येईलच असे नाही.

चोपदार 30/07/2024 - 15:23
हे खरे प्रवास वर्णन ! फोटो तर अगदिच कातिल आहेत. एका सुन्दर स्वप्नासारख वाटल वाचुन . मस्तच

श्वेता२४ 30/07/2024 - 19:54
नावावरून हे प्रवास वर्णन आहे हे आधी वाटलेच नाही. त्यामुळे बहुदा माझ्याकडून आधी वाचले गेले नसेल. काय सुरेख वर्णन केले आहे हो तुम्ही!!! फोटो तर काय वर्णावे!!! खरोखर ही जागा स्वर्गीय आहे. कधी जायला मिळेल असे वाटत तर नाही. तुमच्यामुळे या जागेची सुंदर भ्रमंती करून आल्यासारखे वाटले.....सुंदर

नठ्यारा 31/07/2024 - 21:42
किल्लेदार, प्रत्ययी वर्णन आहे. वर म्हटलंय तसं स्वत:च गेल्याचा भास होतो. खुसखुशीत लेखनशैलीही विशेषकरून आवडली. लिहिते राहा. आ.न., -नाठाळ नठ्या

किल्लेदार 02/08/2024 - 06:17
चोपदार, कंजूस, नठ्याऱ्या, श्वेता - धन्यवाद. श्वेता - कधी जायला मिळेल असे वाटत नाही म्हणू नका. उलट आता प्रत्यक्ष जायची इच्छा ठेवा :) नठ्याऱ्या - मलाही अजून कधीतरी तिथेच असल्याचा भास होतो ;)

गवि 02/08/2024 - 06:47
अगदी सकारात्मक बोललात. पण आमचे पर्यटन (मी स्वतः पुरते बोलू शकतो पण ते प्रातिनिधिक असावे) हे अनेक गोष्टींनी मर्यादित असू शकते. सुट्टी, बजेट याची सोय केली समजा, तरीही एकूण किती वेळा परदेशात टूर करता येईल याची संख्या मर्यादित असते हे सत्यच. अशा वेळी ठिकाणांच्या यादीत अर्जेंटिना किंवा पेरू किंवा ग्वाटेमाला हे देश सुरुवातीच्या नंबरांत ठेवणे शक्य होत नाही. ते बकेट लिस्टमध्ये टाकले तरी त्या आधी खूप यादी असते, तीच पूर्ण होणे अवघड. उदा. इथिओपिया, टुवालू , सामोआ पर्यंत पोचणे अवघड. अशा अर्थाने वर कोणी म्हटले असावे की जाणे अवघड आहे किंवा जमेल असे वाटत नाही. अशी अनवट ठिकाणे आम्ही तुमच्या नजरेतून (आणि पॅसेंजर परमवीर किंवा तत्सम भटक्या लोकांच्या व्हिडीओत) पाहू शकतो हे आनंदाचे आहे. धन्यवाद.

किल्लेदार 03/08/2024 - 03:27
गवि - खरंय. सर्व ठिकाणी प्रत्यक्ष जाता येईलच असे नाही. माझीही इच्छा आणि इच्छापूर्ती यामध्ये वीस - पंचवीस वर्षांचा काळ लोटलाच. पण इच्छा ठेवायलाच हवी ;) राघव - धन्यवाद

विजुभाऊ 12/01/2025 - 20:03
खूप सुंदर आहे हो . तुमच्या सोबत आम्हीही प्रवास केला. बकेट लिस्ट मधे एक ठिकाण अ‍ॅड झाले. तुम्ही तिथे कसे गेलात या बद्दल लिहा जरा

मिसळपाव 06/07/2024 - 07:35
किल्लेदारा, तुला साष्टांग दंडवत रे बाबा. कधी कॅलगरी काय, आता एकदम पॅटॅगोनिया काय, धन्य आहेस. ही सगळी ठीकाणं मी बीबीसीच्या फिल्म्समधे बघतो आणि तू प्रत्यक्ष जाउन आलायस. आणि काय अप्रतिम छायाचित्रं आणि प्रवासवर्णन केलं आहेस - बहोत खूब, बहोत खूब. वाचनखूण साठवली आहे. या सगळ्याचा एक झकास ब्लॉग कर की. ------------------------------------------------------------- टिपः माझा आयडी 'मिसळपाव' असला, मिपाच्या बाल्यावस्थेत तत्कालीन चालकांच्या संमतीने घेतलेला, तरी मी एक सामान्य सभासद आहे. या आयडीचा आणि या संस्थळाच्या चालकांचा / संपादकांचा काहीही संबंध नाही.

प्रचेतस 06/07/2024 - 09:25
आहा....!!!! जबरदस्त, सर्वच अतिशय सुरेख. एकदम वेगळे, कधीही न पाहिलेले.

गवि 06/07/2024 - 09:44
अतिशय सुंदर जागा दिसते आहे. रंगांचे वैविध्य तर खूपच. बाकी सर्व देखील आमच्यासाठी अगदी नवीन आणि रुळलेल्या वाटेबाहेरचे आहे. अर्जेंटिना देश आणखी एका गोष्टीसाठी प्रसिध्द आहे. तो कुप्रसिध्द अँडिज प्लेन क्रॅश. सत्तर दिवस.

Bhakti 06/07/2024 - 10:55
स्वर्गीय अनवट वाटा रंगांच्या ओढून रेषा| हिम लयीत ओघळती नीरसंवाद तृप्त भाषा|| -भक्ती

श्रीगणेशा 06/07/2024 - 13:13
सुंदर फोटो, रंगांची मुक्त उधळण करणारे! अन् त्याहून सुंदर शब्दरचना!
आजवर केलेल्या भटकंतीत नद्या - नाले, डोंगर, पायवाटा यांची भाषा थोडीफार कळू लागलीय.
निसर्गपुत्र थोरोही अशाच कुठल्याश्या अनुभवानंतर म्हणाला असेल… "I took a walk through the woods and came out taller than the trees"
डावीकडच्या दरीतून Las Vueltas नदी सतत सोबत करत होती. स्थिर न राहता, न थकता, सतत प्रवाही असणं हाच तिचा स्थायीभाव होता.

टर्मीनेटर 07/07/2024 - 09:22
वर्णन, फोटोज सर्वच एकदम भारी 👍 सभोवतालच्या अप्रतिम निसर्गात तो छोटासा मानवनिर्मीत पुल पण कसला क्लासिक दिसतोय, एक्सेलेंते! ग्रासीआस, एस्पेरांदो एल प्रोक्सिमो पार्ते 😀

किल्लेदार 07/07/2024 - 18:02
मिसळपाव - इतकं लिहितांनाच दमछाक होते. ब्लॉग काय लिहिणार. तरीही प्रयत्न जरूर करेन. प्रचेतस, अनंतयात्री, मुक्तविहारी, श्रीगणेशा, चित्रगुप्त - फार वेगळा प्रदेश आहे हा. जिकडे कॅमेरा फिरवाल तिकडे नवीनच काहीतरी मिळते. गवि - यावर उत्तम चित्रपट पण आला आहे. "सोसायटी ऑफ द स्नो" भक्ती - क्या बात! चार ओळीतच सारांश लिहिलात. टर्मिनेटर - जाऊन या एकदा. स्पॅनिश माझ्यापेक्षा नक्कीच जास्त येतेय तुम्हाला :)

In reply to by किल्लेदार

टर्मीनेटर 10/07/2024 - 16:32
जाऊन या एकदा.
जायला नक्कीच आवडेल पण, गिर्यारोहणाची आता बिलकुल आवड राहिली नसल्याने 'रॉय'ला दुरुनच सॅल्युट मारुन परत यावे लागेल 😀
स्पॅनिश माझ्यापेक्षा नक्कीच जास्त येतेय तुम्हाला :)
छे हो, कुठलं काय! इथे तिथे भेटलेल्या काही स्पॅनिश व्यक्ती आणि चार-पाच मित्रांच्या कृपेने थोडेफार स्पॅनिश शब्द माहिती झाले होते. 'नार्कोस' ही वेबसिरीज पहिल्यांदी पाहिली होती तेव्हा त्यातले बरेचसे संवाद स्पॅनिशमध्ये असल्याने ती खुप आवडली असली तरी काहीसा रसभंग झाला होता. मग तिची पारायणे करताना ते संवाद समजुन घेण्यासाठी स्पॅनिश शिकण्याचा अल्पकाळ प्रामाणिक प्रयत्नही केला होता ज्यातुन आणखीन काही शब्द (आणि शिव्या 😀) मुखोद्गत झाल्या होत्या. समोरचा 'पाब्लो एस्कोबार' सारख्या लहेजात बोलत असेल तर चार वाक्यांपैकी एक-दोन वाक्यांचा अर्थबोध होतो पण बरेचसे डोक्यावरुन जाते. आणि शब्द माहिती असले तरी वाक्यरचना काही जमत नाही बुवा, त्यासाठी इंग्लिश - टु - स्पॅनिश ची जालिय मदत घ्यावीच लागते 😂

अर्जेन्टिना नुसतं मॅप वरच पाहिलंय. अधुन मधून गुगल मॅप वरून चक्कर मारून येतो. सर्वंच छायाचित्रे पाहून डोळ्यांचे पारणे फिटले. लेखनसुद्धा सुरेख. सं - दी - प

किल्लेदार 12/07/2024 - 00:07
गोरगावलेकर, कांदा लिंबू, बिपीन सुरेश सांगळे, स्वधर्म, नि३सोलपुरकर, प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे, रामचंद्र - धन्यवाद. चांदणे संदीप - गूगल मॅप सारखा विरंगुळा नाही. मी गूगल मॅप वर पडीक असतो. सर्व ठिकाणी प्रत्यक्ष जाता येईलच असे नाही.

चोपदार 30/07/2024 - 15:23
हे खरे प्रवास वर्णन ! फोटो तर अगदिच कातिल आहेत. एका सुन्दर स्वप्नासारख वाटल वाचुन . मस्तच

श्वेता२४ 30/07/2024 - 19:54
नावावरून हे प्रवास वर्णन आहे हे आधी वाटलेच नाही. त्यामुळे बहुदा माझ्याकडून आधी वाचले गेले नसेल. काय सुरेख वर्णन केले आहे हो तुम्ही!!! फोटो तर काय वर्णावे!!! खरोखर ही जागा स्वर्गीय आहे. कधी जायला मिळेल असे वाटत तर नाही. तुमच्यामुळे या जागेची सुंदर भ्रमंती करून आल्यासारखे वाटले.....सुंदर

नठ्यारा 31/07/2024 - 21:42
किल्लेदार, प्रत्ययी वर्णन आहे. वर म्हटलंय तसं स्वत:च गेल्याचा भास होतो. खुसखुशीत लेखनशैलीही विशेषकरून आवडली. लिहिते राहा. आ.न., -नाठाळ नठ्या

किल्लेदार 02/08/2024 - 06:17
चोपदार, कंजूस, नठ्याऱ्या, श्वेता - धन्यवाद. श्वेता - कधी जायला मिळेल असे वाटत नाही म्हणू नका. उलट आता प्रत्यक्ष जायची इच्छा ठेवा :) नठ्याऱ्या - मलाही अजून कधीतरी तिथेच असल्याचा भास होतो ;)

गवि 02/08/2024 - 06:47
अगदी सकारात्मक बोललात. पण आमचे पर्यटन (मी स्वतः पुरते बोलू शकतो पण ते प्रातिनिधिक असावे) हे अनेक गोष्टींनी मर्यादित असू शकते. सुट्टी, बजेट याची सोय केली समजा, तरीही एकूण किती वेळा परदेशात टूर करता येईल याची संख्या मर्यादित असते हे सत्यच. अशा वेळी ठिकाणांच्या यादीत अर्जेंटिना किंवा पेरू किंवा ग्वाटेमाला हे देश सुरुवातीच्या नंबरांत ठेवणे शक्य होत नाही. ते बकेट लिस्टमध्ये टाकले तरी त्या आधी खूप यादी असते, तीच पूर्ण होणे अवघड. उदा. इथिओपिया, टुवालू , सामोआ पर्यंत पोचणे अवघड. अशा अर्थाने वर कोणी म्हटले असावे की जाणे अवघड आहे किंवा जमेल असे वाटत नाही. अशी अनवट ठिकाणे आम्ही तुमच्या नजरेतून (आणि पॅसेंजर परमवीर किंवा तत्सम भटक्या लोकांच्या व्हिडीओत) पाहू शकतो हे आनंदाचे आहे. धन्यवाद.

किल्लेदार 03/08/2024 - 03:27
गवि - खरंय. सर्व ठिकाणी प्रत्यक्ष जाता येईलच असे नाही. माझीही इच्छा आणि इच्छापूर्ती यामध्ये वीस - पंचवीस वर्षांचा काळ लोटलाच. पण इच्छा ठेवायलाच हवी ;) राघव - धन्यवाद

विजुभाऊ 12/01/2025 - 20:03
खूप सुंदर आहे हो . तुमच्या सोबत आम्हीही प्रवास केला. बकेट लिस्ट मधे एक ठिकाण अ‍ॅड झाले. तुम्ही तिथे कसे गेलात या बद्दल लिहा जरा
घर सोडून आता तब्बल अठ्ठावीस तास उलटले होते. तीन लांबलचक विमानप्रवास आणि वीट आणणारे त्यातले स्टॉप ओव्हर्स सोसून हातपाय दगड झाले होते. अडीच-तीन तासांचा बस प्रवास अजूनही शिल्लक होता. पुराणकाळात नारद-मुनिंना अवगत असलेल्या टेलीपोर्टेशनचा शोध अजून का बरं कुणाला लावता येऊ नये. “नारायण-नारायण!!!” म्हणत अगदी तिन्ही लोकांत नाही तरी निदान पृथ्वीलोकांत कुठेही लीलया जाऊ शकण्याची किमया विज्ञानाला लवकरच साधता यायला हवी. तिकिटाच्या रांगेत माझ्या मागे उभा असलेला एक मोरक्कन आणि त्याच्यामागच्या दोन जॅपनीज तरुणी यांचीही गत माझ्यापेक्षा फार काही वेगळी नाही हे त्यांचेही थकले भागले चेहरे स्पष्टच सांगत होते.