मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

चालु घडामोडी- ऑक्टोबर/ नोव्हेंबर -२५

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे ·

विजुभाऊ 13/10/2025 - 11:53
नव्या घडामोडीत राज उद्धवर एकत्र येणार अशा बातम्या येताहेत. पण ते एकत्र येऊन काय होणार आहे हेच कळत नाही. वर्तमानपत्राना बातम्या दाखवता येतील इतकेच. उद्धवनी कितीही जाहीर केले तरी राज मात्र कोणत्याच बातमीवर मत प्रकट नाहियेत. उबाठांच्या पक्षाचे प्रतोद मात्र रोज वेगवेगळ्या विषयावर कुणी न विचारताच मतप्रदर्शन करत आहेत

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 13/10/2025 - 18:17
राज-उद्धव एकत्र आले पाहिजेत. महाराष्ट्राने आता इतके बदल पाहिले आहेत की त्याची काही मर्यादा राहिली नाही. तेव्हा, हाही बदल महाराष्ट्राने एकदा पाहुनच घ्यावा. स्व.बाळासाहेबांनी उद्धव ऐवजी राज यांचीच तेव्हा निवड करायला पाहिजे होती असे मला कायम वाटले आहे. -दिलीप बिरुटे

शाम भागवत 14/10/2025 - 14:47
राज-उद्धव एकत्र आले पाहिजेत.
मलाही असेच मनापासून वाटते. तसे झाले तरच ठाकरे ब्रँडमधे धुगधुगी शिल्लक राहील व शिंदेंकडे सैनिकांचा ओघ वाढून शिंदे आणखीन बळकट होणार नाहीत. भाजपाला महाराष्ट्रात स्वबळावर सरकार जोपर्यंत आणता येत नाही व जोपर्यंत शरद पवार राजकारणात आहेत, तोपर्यंत तरी उध्दवजी, राजजी व अजित पवार राजकारणात शिल्लक राहिलेच पाहिजेत. :) शरद पवार असेपर्यंत तरी वरील तिघांना मोदी अभय देणारच. :) आणि शरद पवारांचे सर्व डावपेच ओळखून ते उधळून लावण्याची क्षमता असणारे देवाभाऊ मुमं म्हणून राहणारच. एकदाका शरद पवारांनी राजकारण संन्यास घेतला की देवाभाऊंना त्यांची इच्छा असो वा नसो, दिल्लीच्या राजकारणात जायलाच लागेल.

कानडाऊ योगेशु 16/10/2025 - 07:57
एकदाका शरद पवारांनी राजकारण संन्यास घेतला की देवाभाऊंना त्यांची इच्छा असो वा नसो, दिल्लीच्या राजकारणात जायलाच लागेल.
शरद पवार साहेब राजकारणातुन संन्यास घेतील हे दिवास्वप्न (देवास्वप्न :) ) आहे. ठाकरे बंधुंचा इगोच इतका मोठा आहे कि त्यापुढे त्यांना बाकीचे पक्षासंबंधित राज्यासंबंधित असलेले फायदे दिसतच नाहीत. जरी दोन्ही बंधु एकत्र आले तर ते दोन्ही पक्षांसाठी एक मोठे अराजक ठरेल असे वाटते.

अभ्या.. 16/10/2025 - 16:54
राज-उद्धव एकत्र आले पाहिजेत.
भारी निरागस काड्या टाकता हां सर. परफेक्ट ठासलेल्या चिलिमी धुमसू लागतात लगेच.

अमरेंद्र बाहुबली 13/10/2025 - 19:57
मतदारांचा भ्रमनिरास झालयावर आता युती करून काही होईल असे वाटत नाही. . निवडणूक आयिगाने भाजपला मदत न करता प्रामाणिक निवडणूक घेतल्या तर नक्की होईल.

रात्रीचे चांदणे 13/10/2025 - 21:53
राज आणि उद्धव दोघेही आळसी आहेत. ऐन निवडणुकीतही दोन नाहीतर तीन सभा घेतेत. शक्यतो एकच. त्यामुळे एकत्र आले तरी फारसा काही फरक पडणार नाही.

कानडाऊ योगेशु 14/10/2025 - 08:33
तेव्हा, लक्षात आलं की, महसुल अधिकारी पंचनामे करीत आहेत पण, नुकसान भरपाई देण्याच्या अटी इतक्या आहेत की, भरपाई नको पण कागदपत्रे आवरा अशी वेळ आहे.
सगळीकडे हीच समस्या आहे. जवळचा एक नातलग अश्या अधिकारी पदावर कार्यरत आहे. त्याच्या म्हणण्यानुसार काम केले अथवा नाही केले तरी संबंधित अधिकार्यावर कारवाई करणे हे नित्याचेच झाले आहे. म्हणजे अश्या अटी पुर्या करताना वरुन प्रेशर येते कि अटी शिथिल करा व कालांतराने त्याच शिथिल केलेल्या अटींमुळे संबंधित अधिकारी अडचणीत येतो.

सौन्दर्य 14/10/2025 - 18:39
अफगाणातील तालिबान सरकारला दिलेले समर्थन तसेच त्यांच्या बरोबरची मैत्री घातक ठरणार आहे. 'शत्रूचा शत्रू तो आपला मित्र' हे ऐकायला कितीही गोड वाटत असले तरी काही बाबतीत त्याला अपवाद हा असतोच.

सुबोध खरे 14/10/2025 - 19:12
तो शुद्ध व्यापार आहे. अफगाणिस्तान बेचिराख झाला आहे त्याची पुनर्बांधणी होईल तेंव्हा तेथे आपल्या अनेक कंपन्यांना कंत्राटे मिळू शकतील याशिवाय तेथे असलेला दुर्मिळ खनिजांचा खजिना हा एक फार महत्त्वाचा भाग आहे Afghanistan possesses significant deposits of rare earth minerals like lanthanum, cerium, and neodymium, along with other valuable minerals such as lithium, cobalt, and niobium. These resources are crucial for modern technologies, but their extraction has been hindered by political instability, security issues, and lack of infrastructure. The Helmand province is known to have some of the most important deposits. चीन वरील अवलंबित्व कमी करण्याच्या दृष्टीने हा एक फार मोठा आधार ठरू शकतो. अमेरिका अफगान युद्धात आणि कोव्हीड मध्ये भारताने मोठ्या प्रमाणावर मानवतावादी मदत केली आहे याबद्दल अफघाण लोक कृतज्ञ आहेत. याशिवाय अगोदर रशिया आणि नंतर अमेरिकेशी युद्ध केल्यामुळे अफघाण लोकांचा या दोघांवर अजिबात विश्वास नाही. तेथील खनिज उत्खननासाठी त्यातनं तंत्रज्ञान हवेच आहे जे भारताजवळ आहे शिवाय स्वस्त आहे हेलमंड प्रांतात असलेली हि खनीजे चाबहार या इराणच्या जवळच्या बंदरातून (होर्मूझ च्या समुद्रधुनीच्या पूर्वेकडून) आपल्याला हि खनिजे आणणे फार सोपे आहे अशा स्थितीत चीनने शिरकाव करण्याच्या अगोदर भारत जर आपल्या पूर्वपुण्याईचा उपयोग करून घेत असेल तर त्यात काय चूक आहे? (First-mover advantage) अफगाण लोकांना भारताबददल बरीच आत्मीयता आहे हा एक अजून फायदा. जगाच्या इतिहासात कोणताही देश आपला कायमचा मित्र किंवा शत्रू नसतो.

स्वधर्म 14/10/2025 - 20:03
>> अशा स्थितीत चीनने शिरकाव करण्याच्या अगोदर भारत जर आपल्या पूर्वपुण्याईचा उपयोग करून घेत असेल तर त्यात काय चूक आहे? (First-mover advantage) अफगाणिस्तान - चीन व्यापार चीनक्डून आयातः ९६२ मिलियन डॉलर्स चीनला निर्यातः ६३.९ मिलियन डॉलर्स अफगाणिस्तान - भारत व्यापार भारताकडून आयातः '--' (बहुधा किरकोळ असावी, त्यामुळे दिलेली नाही भारताला निर्यातः ६६७ मिलियन डॉलर्स याचा अर्थ चीनचा अफगाणिस्तानशी व्यापार आपल्यापेक्षा खूपच जास्त असून अफगाणिस्तान चीनकडून जेवढ्या वस्तू आयात करतो, त्याच्या जवळ्पासही भारताकडून काही घेत नाही परंतु भारताला चीनपेक्षा १० पटीहून अधिक निर्यात करतो. हे खूपच विषम चित्र आहे. त्यामुळे आपल्याला फर्स्ट मूव्ह वगैरे काहीही फायदा नाही. चीनबरोबरचा त्यांचा व्यापार आपल्यापेक्षा १० पट जास्ती आहे. शिवाय ते आपले ग्राहक नसून आपण त्यांचे ग्राहक आहोत. अशा परिस्थितीत त्यांनी आपल्याला खूष ठेवायला हवे. अफगाणिस्तानची एवढी दाढी कुरवाळण्याची काय गरज आहे? समर्थन म्हणजे काहीही केले तरी सरकारचे समर्थन करायचेच, हे अजब आहे.

सुबोध खरे 14/10/2025 - 21:50
Based on recent reports in October 2025, Afghanistan is actively inviting India to invest in and import several minerals, including critical resources like copper, lithium, and rare-earth minerals. While past exports have been limited due to instability, these new developments signal Afghanistan's desire to significantly expand its mineral trade with India.

सुबोध खरे 14/10/2025 - 22:05
https://youtu.be/HKR9ZzlOGDc?si=SXGJlpaocTjHtPrJ https://www.oneindia.com/international/afghanistan-invites-india-to-invest-in-1-trillion-mineral-sector-agriculture-and-sports-7886989.html https://www.news18.com/world/afghanistan-sees-new-delhi-as-close-friend-invites-indian-firms-for-mining-ops-taliban-fm-muttaqi-ws-kl-9626920.html

स्वधर्म 15/10/2025 - 15:00
चीनबरोबरचे अफगाणीस्तानचे व्यापारी संबंध भारतापेक्षा निश्चितच जास्त आहेत असा माझा मुद्दा होता. त्यावर तुंम्ही दिलेल्या दुव्यांमध्ये चीनच्या तुलनेत भारताला फर्स्ट मूव्ह अ‍ॅडव्हान्टेज मिळेल असे काहीही आढळले नाही. बाकी त्यांनाही आपली तितकीच गरज आहे. आपण ग्राहक म्हणून तालिबानला वाकवूच शकतो. त्यांचे ऐकून महिला वार्ताहरांना प्रवेशबंदी करण्याचा मध्ययुगीन मागासपणा करण्याची काही एक गरज नव्हती. त्यांच्या देशात गेल्यावर जर त्यांचे कायदे आपल्याला पाळावे लागत असतील तर आपल्या देशात आल्यावर त्यांना आपले कायदे पाळायलाच पाहिजेत. हे सरकार का सगळ्यांसमोर सरपटतंय काही कळत नाही. खनिजे वगैरे म्हटलं की दुखणं कुठलं आहे त्याचा थोडा अंदाज येतो खरा.

अभ्या.. 15/10/2025 - 16:10
हे सरकार का सगळ्यांसमोर सरपटतंय काही कळत नाही. खनिजे वगैरे म्हटलं की दुखणं कुठलं आहे त्याचा थोडा अंदाज येतो खरा. त्यातल्या त्यात २००१ साली तत्कालीन पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयींनी "तालिबान्यांकडून बामियानच्या बुध्दमूर्तीच्या नाशामुळे" मानवतेच्या आवाजासाठी तत्कालीन कित्येक सरकारांना आणि युनायटेड नेशन्स ला आवाहन केलेले होते, मोदी आणि योगीकडून ज्या तालिबानी कृत्याची निर्भत्सना कित्येक वेळी केली गेली आहे त्याच घटनेचे बुध्द मूर्ती विनाशानंतरचे पेन्टींग पार्श्वभूमीवर लावणे ह्यात तालिबानचा कोणता गौरव घेऊन ते भारतात आले आहेत हेच स्पष्ट होते. नॉर्मल भेट ठिकच आहे पण महिला पत्रकारांना प्रवेश नाकारणे आणि मुद्दामून तेच पेंटींग घेऊन येणे (कारण ते भारतात कुणी दिले असेल त्यांना तर अधिक गंभीर आहे) आणि त्याचे प्रदर्शन करणे हेच तालिबानच्या हेतूमधील खोच आणि आपल्या सरकारचे सरपटणे दाखवते. बाकी सौदीचा देवबंदींना पतपुरवठा थांबल्यापासून ते आता सौदीचा पाकिस्तानसोबतचा संयुक्त सुरक्षा करार आणी तालिबानचा भारतासोबतचा करार, पाकिस्तानचे चीनसोबतचे भारतावरच्या अक्रमणातले सहाय्य आणि ज्या रशिया अमेरिकेने अफगाणी दगडांवर डॉके फोडून घेतलेले आहे त्या रशिया अमेरिकेचे भारतासंबधात बदलेलेले संबध हा प्रवास रोचक आहे.

सुबोध खरे 15/10/2025 - 18:44
त्यांचे ऐकून महिला वार्ताहरांना प्रवेशबंदी करण्याचा मध्ययुगीन मागासपणा करण्याची काही एक गरज नव्हती. त्यांच्या देशात गेल्यावर जर त्यांचे कायदे आपल्याला पाळावे लागत असतील तर आपल्या देशात आल्यावर त्यांना आपले कायदे पाळायलाच पाहिजेत. पूर्वग्रह असला कि मूलभूत गोष्टींचा विसर पडतो त्याचे हे उत्तम उदाहरण आहे. परराष्टीर्य वकिलातीवर त्या देशाचा कायदा चालत नाही हे मूलभूत तत्व आहे. विकिलीक्स वाला ज्युलियन असांजे हा लंडन मध्ये सात वर्षे इक्वेडोर देशाच्या वकिलातीत राहत होता. तेथे ब्रिटनचा कायदा चालत नाही. तेंव्हा अफगाणिस्तानच्या वकिलातीत पत्रकार परिषद घेताना आपला कायदा तेथे चालत नाही हे आपण लक्षात घ्या. मुळात हि पत्रकार परिषद अफगाण वकिलातीने घेतली होती आणि त्यात आपल्या परराष्ट्र खात्याचा सहभाग नव्हता. त्याचे राजकारण काँग्रेसच्या राजकारण्यांनी केले यात नवल नाही. कारण इथे मिपा वर सुद्धा मूलभूत माहिती न घेता तोंड सोडणारे लोक कमी नाहीत मग सामान्य लोकांची काय कथा? सरकारबद्दल कमालीचा द्वेष असला तरी परराष्ट्र धोरण, लष्कराबाबत किंवा इसरो अणुऊर्जा इत्यादीसाठी घेतलेली दूरगामी धोरणे एका रात्रीत बदलत नाहीत. काँग्रेसचे सरकार असते तरी येथे तालिबान बरोबर संबंध प्रस्थापित करण्याच्या दृष्टीनेच प्रयत्न केले गेले असते याबद्दल मला शंका नाही. जर १९७१ मध्ये युद्ध लष्कराने लढले असले तरी त्याचे श्रेय श्रीमती इंदिरा गांधी यांना च दिले जाते तद्वत आज ऑपरेशन सिंदूर चे श्रेय श्री मोदी यांनाच मिळणार आहे मग आपण कितीही आदळ आपट किंवा चिडचिड करा.

अभ्या.. 16/10/2025 - 12:40
परराष्टीर्य वकिलातीवर त्या देशाचा कायदा चालत नाही हे मूलभूत तत्व आहे. तेंव्हा अफगाणिस्तानच्या वकिलातीत पत्रकार परिषद घेताना आपला कायदा तेथे चालत नाही हे आपण लक्षात घ्या. मुळात हि पत्रकार परिषद अफगाण वकिलातीने घेतली होती आणि त्यात आपल्या परराष्ट्र खात्याचा सहभाग नव्हता.
. काहीही काय फेकताय? मूळ अधिकृत वकिलात असली तर तेथे ती इम्म्युनिटी आणि स्वातंत्र्य. भारताने २०२१ लाच अफगाणिस्तानातली वकालत बंद केली आणि सगळे डिप्लोमॅट्स, विद्यार्थी, जमेल तेवढे नागरिक परत आणले. परत ह्या महिन्यात ती चालू केलेली आहे पण अद्याप तालिबान सरकारला अधिकृतता दिलेली नाहीये. अफगाणिस्तानची भारतातली एम्बसी २०१५ ला उद्घाटन झाले. जमीन १९५६ ला घेतलेली होती. ऑगस्ट २०२१: तालिबान पुन्हा सत्तेत आल्यानंतर, नवी दिल्लीतील अफगाण दूतावास हा बहिष्कृत प्रजासत्ताक सरकारमधील राजदूतांच्या नियंत्रणाखाली कार्यरत राहिला. बहुतेक आंतरराष्ट्रीय समुदायाप्रमाणे भारतानेही तालिबान प्रशासनाला मान्यता दिली नाही. नोव्हेंबर २०२३: नवी दिल्लीतील दूतावास कायमचा बंद झाला. माजी सरकारच्या राजदूतांनी भारत सरकारकडून पाठिंबा नसणे आणि तालिबानचा दबाव हे बंद करण्याचे कारण असल्याचे सांगितले. २०२४-२०२५: तालिबान नियंत्रण आणि पुन्हा सुरू होण्याची शक्यता शोधत आहे २०२४: तालिबान प्रशासनाने मुंबईतील अफगाण दूतावासात एक वाणिज्य दूत नियुक्त केला, ज्यामुळे भारतात त्यांची वाढती राजदूतीय उपस्थिती दिसून आली. मुंबई आणि हैदराबादमधील अफगाणिस्तानचे वाणिज्य दूतावास मर्यादित सेवांसह कार्यरत राहिले. ऑक्टोबर २०२५: तालिबानचे परराष्ट्र मंत्री अमीर खान मुत्ताकी आणि भारतीय परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांच्यातील ऐतिहासिक बैठकीनंतर, दोन्ही देशांनी पूर्ण राजदूतीय दूतावास पुन्हा सुरू करण्यास सहमती दर्शविली. दूतावास पुन्हा सुरू करण्यासाठी तालिबान राजदूत आता नवी दिल्लीत येण्याची अपेक्षा आहे . मग कुठली आलीय इम्म्युनिटी? . सध्या रशिया हे एकमेव राष्ट्र आहे कि ज्यानी तालिबान सरकारला अधिकृतता बहाल केली आहे. बाकी सर्वानी कंडीशनल अ‍ॅक्सेस आणि काही बोलणी चालू आहेत. . म्हणजे ही कुठली पध्दत की घराचे अ‍ॅग्रीमेंट करायला घरात बोलवायचे आणि अद्याप काही व्यवहार न होता त्याला मालकी बहाल करुन चाव्या सोपवायच्या, नवीन मालकांने पण स्वतःच्या नेमप्लेटसहीत, पेंटींग्स लावून घर सजवायचे तेही मालकाचा अपमान करुन आणी जुन्या मालकाच्या पाळीव लोकांनी त्याचा घरमालक म्ह्णणून अधिकारच आहे असा उदोउदो करायचा. सरपटणे ह्यालाच म्हणतात. जळजळीला ओवा चालतो, पाठीचा कणाच मोडला की सरपटावेच लागते.

स्वधर्म 16/10/2025 - 17:08
अभ्या, तुंम्ही लिहिलेले मुद्दे १००% टक्के बरोबर आहेत. त्यामुळे या प्रकारच्या वागणुकीस सरपटणे असेच म्हणावे लागेल. पहिले असे की, भारताने अजून इस्लामिक इमिरेट ऑफ अफगाणिस्तान या तालिबान नियंत्रित सरकारला अधिकृत मान्यताच दिलेली नाही. भारताने अजूनही वकालतीची मालकी इस्लामिक रिपब्लीक ऑफ तालिबान या पूर्वीच्या सरकारकडून तालिबान सरकारकडे वर्ग केलेलीच नाही. Taliban representatives claim full control over the embassy, although India has not officially transferred authority to Taliban-appointed diplomats. दुसरे असे की पंतप्रधान भारतात कधीही खुली पत्रकार परिषद घेत नाहीत, पण अमेरिकेत गेल्यावर त्यांना तिथले नियम पाळावेच लागलेले आहेत. त्यामुळे टेलिप्रॉम्प्टर वापरून का असेना, तिथल्या नॉन-गोदी मिडीया समोर त्यांना खुल्या पत्रकार परिषदेत प्रश्नांना उत्तरे द्यावीच लागतात. (त्यात काय होते हा मुद्दा वेगळा). त्यामुळे भारतात आल्यावर तालिबानींना इथले नियम पाळले पाहिजेत. तिसरे असे की, अफगाणिस्तान पेक्षा भारत हा जवळजवळ सर्व दृष्टीने विकसित, बलवान व मोठा आहे. तरीही आपण आंतरराष्ट्रीय पातळीवर का कच खावी?

सुबोध खरे 16/10/2025 - 18:21
सरपटणे ह्यालाच म्हणतात. मुळात हि पत्रकार परिषद अफगाण वकिलातीने घेतली होती आणि त्यात आपल्या परराष्ट्र खात्याचा सहभाग नव्हता. हे वाचलंच नाहीये म्हणून अशी जळजळ होते आहे. चालू द्या.

अभ्या.. 16/10/2025 - 19:22
मुळात हि पत्रकार परिषद अफगाण वकिलातीने घेतली होती आणि त्यात आपल्या परराष्ट्र खात्याचा सहभाग नव्हता.
लोकांची जळजळ तपासण्यातली तुमची तळमळ समजू शकतो पण हे बघा. टाइम म्हणतेय : संयुक्त राष्ट्रांच्या निर्बंध यादीत असलेले मुत्ताकी यांना गेल्या गुरुवारी आठवडाभराच्या भारत भेटीसाठी प्रवास सूट मिळवावी लागली. भारताने त्यांना अफगाणिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री म्हणून संबोधले, त्यांना दिल्लीतील अफगाण दूतावासाच्या परिसरात पत्रकार परिषदा घेण्याची परवानगी दिली, जिथे अजूनही मागील पाश्चात्य समर्थित अफगाण सरकारचे अधिकारी काम करतात आणि त्यांचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांना त्यांच्यासोबत व्यासपीठावर बसवले. . बोलावले कुणी? भारत सरकारने.. त्यांना अफगाणचे परराष्ट्र मंत्री म्हणून भारतात दर्जा कुणी दिला? भारत सरकारने.. अफगाण दूतावासाच्या परिसरात पत्रकार परिषदा घेण्याची परवानगी कुणी दिली? भारत सरकारने.. दूतावासात अजूनही जुन्या अफगाणी सरकारच्या लोकांना कुणी ठेवलेय? भारत सरकारने.. दूतावास चालू करण्याची बोलणी अद्याप चालू असताना दूतावास वापरण्याची परवानगी कुणी दिली? तालिबान आणि भारत सरकारने.. मुंबईतले अफगाणी कॉन्सुलेट तालिबान चालवते आणि हैदराबादमधले कॉन्सुलेट जुने अफगाण रिपब्लिक असा कॉन्फ्लिक्ट असतानाही तो क्लीअर करणे सोडून करार मदार, चर्चा घडवून आणल्या कुणी? भारत सरकारने.. प्रेस कॉन्फरन्स मध्ये अफगाणिस्तानचा झेंडा न लावता तालिबानचा झेंडा लावून कॉन्फरन्स घ्यायची परवानगी कुणी दिली? तालिबान भारत सरकारने.. . तालिबानने भारताचा उपयोग करुन लेजिटमसी मिळवायचा प्रयत्न केलेला आहे हे स्पष्ट दिसत असताना एका प्रेस कॉन्फरन्स मधल्या चुकीसाठी परराष्ट्र खात्याला पर्यायाने मोदी सरकारला क्लीन चीट देण्यासाठी इतक्या कोलांट्या उड्या मारणे म्हणजे खरी भक्ती. धन्य हो...........

आग्या१९९० 16/10/2025 - 20:45
भारतातील पत्रकार परिषदेत महिला पत्रकारांना न बोलावणे ही एक तांत्रिक बाब होती असे तालिबानी मंत्र्यांनी खुलासा केला. त्यात त्यांनी दूतावासाचा उल्लेख केला नाही ह्यात सर्व काही आले. इकडे काहीजण उगाचच समर्थन करत आहेत. त्या पत्रकार परिषदेवर पुरुष पत्रकार निषेध म्हणून बहिष्कार घालू शकत होते किंवा तालिबानी मंत्र्यांना जाब विचारू शकले असते. परंतु पुरुष पत्रकार " सर तनसे जुदाला " घाबरले असावेत.

स्वधर्म 16/10/2025 - 17:28
तुंम्ही चीनच्या तुलनेत आपल्याला फर्स्ट मूव्ह अ‍ॅडव्हांटेज मिळेल हा मुद्दा मांडला होता. त्यावर मी तसे का नाही हे सांगणारे उत्तर दिले होते. आता आपण तो मुद्दा सोडून फक्त महिलांच्या पत्रकारपरिषदेतील प्रवेश बंदीचे समर्थन करण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्यामुळे फर्स्ट मूव्हचा मुद्दा बरोबर नव्हता हे मान्य केले असे समजायला हरकत नाही. बाकी रेअर अर्थ खनिजांबाबत जे व्यापार युध्द सुरू आहे त्यात हा एक व्हिडिओ पाहिला. Trade war explained: The rare earth metals China dominates and US needsया क्षेत्रात उत्पादक म्हणून भारताचे नांव आहे पण अफगाणिस्तानचे नांवही नाही. त्यामुळे तालीबानचे लाड करण्यामागे तुंम्ही म्हणता तसा शुध्द व्यापार आहे या तुमच्या (एन डी टी व्ही च्या?) मतावर विश्वास ठेवणे कठीण आहे. काही उद्योगपतींना मिळू शकणारी तिथली कंत्राटे हा मुद्दा आणि तालीबान्यांची सरबराई यात काही संबंध आहे का?

शाम भागवत 16/10/2025 - 18:16
आपली संरक्षण सिध्दता तेल विहीरी उत्खननातून स्वयंपूर्णता, देशी विमानांचे इंजिन या गोष्टी पूर्ण होईपर्यंत म्हणजे अंदाजे २०२९ पर्यंत तालाबानशी मर्यादित चुंबाचुंबी करायला काहीच हरकत नाही. मला वाटते आपल्या अस्तनीतले निखारे शोधण्यासाठी तालीबानचा उपयोग आपण करून घेतला पाहिजे. :)

सुबोध खरे 16/10/2025 - 18:29
भारताकडून आयातः '--' (बहुधा किरकोळ असावी, त्यामुळे दिलेली नाही India Exports to Afghanistan was US$333.52 Million during 2024 Based on recent reports in October 2025, Afghanistan is actively inviting India to invest in and import several minerals, including critical resources like copper, lithium, and rare-earth minerals. हे हि वाचलं नाही Beijing could be skeptical of partnering on ventures with the Taliban given ongoing instability, however, and may focus on other regions. Khan pointed out that China has been burned before, having previously tried to invest in a copper project that later stalled. https://edition.cnn.com/2021/08/18/business/afghanistan-lithium-rare-earths-mining हे हि वाचलं नाही बाकी आपल्या परराष्ट्र, संरक्षण आणि उद्योग खात्यातील तज्ज्ञ लोकांपेक्षा मिपा वर जास्त हुशार आणि सर्व ज्ञानी लोक आहेत हे पाहून डोळे पाणावले

सुबोध खरे 16/10/2025 - 18:48
चीन अफगाणिस्तानात गुंतवणूक करण्यास उत्सुक नसण्याची करणे याला कृत्रिम बुद्धिमत्तेने दिलेले उत्तर Despite initial expectations, China has not made large-scale investments in Afghanistan due to major obstacles, especially ongoing security risks, contractual disputes, and the country's severe instability. Beijing is prioritizing security along its border and seeking to protect existing investments, adopting a cautious "wait-and-see" approach. Security concerns are the primary reason for China's reluctance to invest, as Afghanistan remains a volatile environment for foreign operations and personnel. Persistent terrorism: The presence and activity of militant groups, particularly Islamic State–Khorasan Province (ISKP), pose a significant threat. ISKP has demonstrated its capability and intent by directly targeting Chinese interests, including an attack on a Kabul guest house in 2022. Xinjiang security: China's main security interest is preventing the East Turkestan Islamic Movement (ETIM), a Uyghur militant group, from using Afghanistan as a base to foment separatist activities in its neighboring Xinjiang province. While the Taliban has made some efforts to relocate these militants, China remains concerned. Regional instability: Attacks on Chinese personnel and projects in neighboring Pakistan, often conducted by groups with ties to Afghanistan like the Tehreek-i-Taliban Pakistan (TTP), have heightened China's fears about regional instability. Beyond security, foreign investment is heavily deterred by Afghanistan's weak economic and political environment. Contractual disputes: Chinese companies have faced major setbacks on projects. In June 2025, the Taliban terminated a $540 million oil deal with a Chinese firm, accusing it of failing to deliver on promised investments and infrastructure projects. Dysfunctional governance: With the Taliban's limited managerial and administrative experience, investors face a lack of reliable regulations and clear legal frameworks. The collapse of a major oil deal suggests that the Taliban is not always a reliable business partner. Lack of infrastructure: Poor infrastructure, inadequate energy supply, and an undeveloped legal and banking system further complicate large-scale investment.

सौन्दर्य 16/10/2025 - 00:41
खरे साहेब, राजकारणातही कोणीही कोणाचा कायमचा शत्रू नसतो असे म्हंटले जाते. तरी देखील तालिबानचे कायदे, त्यांची इतर वर्तणूक पाहता अशा लोकांशी मैत्री ही आज ना उद्या अंगाशी येणारच. स्व:ताच्या देशाचा फायदा, इतर देशांना लांब ठेवणे, खनिजे वगैरे कितीही आकर्षक वाटले तरी देखील ही एक अभद्र युती ठरेल व पुढेमागे आपल्या देशासाठी घातक ठरेल.

सुबोध खरे 14/10/2025 - 21:52
Beijing could be skeptical of partnering on ventures with the Taliban given ongoing instability, however, and may focus on other regions. Khan pointed out that China has been burned before, having previously tried to invest in a copper project that later stalled. “I believe they will prioritize other emerging/frontier geographies well before Taliban-led Afghanistan,” said RK Equity partner Howard Klein, who advises investors on lithium.

चौथा कोनाडा 14/10/2025 - 22:48
महत्वाची आणि रोचक माहिती.... तालीबानने जुन्या अफगाणीस्थानची धोरणे अवलंबली तर १९८० च्या वेळेचे मैत्रीपर्व पुनर्जिवित होऊ शकते !

रात्रीचे चांदणे 14/10/2025 - 22:39
तळीबान बरोबर आपण चर्चा चालू केली ती योग्यच आहे. हे आगोदरच करायला पाहिजे होत. त्यांना इतर मदतीबरोबरच सरक्षण साहित्याची मदत पण करायला पाहिजे.

चंद्रसूर्यकुमार 15/10/2025 - 09:24
अफगाणिस्तान आणि तत्कालीन ब्रिटिश भारतामधील ब्रिटिशांनी आखलेली ड्युरंड लाईन पठाणांना अजिबात मान्य नाही. त्या सीमारेषेच्या दोन्ही बाजूंना जर पठाण राहात असतील तर ती कृत्रिम सीमारेषा नको असेच पठाणांना वाटते- म्हणजेच खैबर पख्तुनवा प्रांत आपलाच असे अफगाणिस्तानातील पठाणांना वाटते. पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तानमध्ये मतभेदांचे हे कारण पूर्वीपासून होते. अफगाणिस्तान आपल्या नियंत्रणात ठेवता येईल म्हणून पाकिस्तानने तालिबानची निर्मिती केली पण त्याचवेळेस अफगाणिस्तानातील पठाणांनाही खैबर पख्तुनवा हवा आहे हे ते विसरले बहुतेक. अमेरिकेकडून पैसे खायला मिळतील म्हणून ९/११ नंतर मुशर्रफने अमेरिकेला मदत केली आणि त्यातून तालिबानवर हल्ले करायला पाकिस्तान हा बेस मिळाला तेव्हापासूनच तालिबानचे पाकिस्तानशी संबंध बिघडायला सुरवात झाली. एकीकडे अमेरिकेकडून पैसे खायचे आणि दुसरीकडे ओसामाला लपवून ठेवायचे हा पण डबल गेम पाकिस्तानने खेळला. काहीही असले तरी अफगाणिस्तानातील तालिबानची सत्ता उखडली गेली आणि त्याला पाकिस्तानने मदत केली हे पठाण विसरू शकले नसावेत. त्यात तात्यांना काबूलचा बगराम हवाईतळ हवा आहे. त्यांना खूष करायला म्हणून मुनीरने थेट काबूलवर हवाई हल्ले केले. ही गोष्ट तालिबान कसे सहन करतील? ही आपल्याला उत्तम संधी आहे. त्याचा फायदा आपण उठवायला पाहिजे. तालिबान म्हणत असतील की काश्मीरवर भारताचा हक्क आहे तर आपण पण खैबर पख्तुनवावर अफगाणिस्तानचा अधिकार मान्य करावा. आयजीच्या जीवावर बायजी उदार होऊन पेशावर आणि तो प्रदेश अफगाणिस्तानचा आहे हे आम्हाला मान्य आहे असे म्हटले (म्हणजे उघडपणे म्हटले नाही तरी पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तानात भांडणे लावून द्यायला काही केले) तर आपल्या बापाचे काय जाणार आहे? पाकिस्तानात पठाण लोक नुसते खैबर पख्तुनवामध्येच आहेत असे नाही तर इतर भागाताही पसरले आहेत. ते पठाण आणि पंजाबी वर्चस्व असलेली पाकिस्तानी व्यवस्था यांच्यात भांडणे लागून दोघे एकमेकांना मारत असतील तर ते आपल्यासाठी चांगलेच आहे ना? काहीही असले तरी तालिबान हा आपला दीर्घकालीन मित्र वगैरे होणे अशक्य आहे. पाकड्यांना ठोकायला म्हणून ही तात्पुरती व्यवस्था आहे. त्याच पठाणांच्या टोळधाडींनी भारतात शेकडो वर्षे नंगानाच चालवला होता हे आपण विसरू शकणार नाही/विसरू नये. एकदम आयडिअल परिस्थिती होईल की एकमेकांना मारताना पाकिस्तान आणि तालिबान दोघेही संपून गेले तर. तसे होणे जरा कठीणच आहे. पण पठाण आणि पंजाबी एकमेकांशी अनिश्चित काळ भांडत राहिले तर ते आपल्यासाठी चांगले होईल. पठाणांनी वर्षानुवर्षे संघर्ष यापूर्वी अनेकदा चालू ठेवला आहे- ब्रिटिश, रशियन आणि अमेरिकनांविरोधात. तसाच पाकड्यांविरोधात पण चालू ठेऊ देत. कदाचित पुढील काही वर्षात पाकिस्तानचे तुकडे पडतील. काहीही झाले तरी त्या पठाणी टोळधाडींच्या मध्ये कमकुवत का होईना कोणतातरी प्रदेश त्या पाकिस्तानच्या तुकड्याच्या निमित्ताने हवा.

अप्पा जोगळेकर 15/10/2025 - 11:48
Afaganistan is connected to POK & it is likely that India is aiming to make use of older silk route to reach Europe. This is way more cheaper than existing Suez Cancal Route and beneficial for Afganistan as well. Hence Indian Army mentioning that Pakistan will have its Geography changeद & Taliban mentioning 'POK is integral part of India' may not be a coincidence.

विजुभाऊ 15/10/2025 - 12:04
अफगाणीस्तानशी मैत्री ही शत्रु चा शत्रु तो आपला मित्र या न्यायाने आहे. दुसरे हे की अफगाणिस्थानमधे इन्फ्रास्ट्रक्चर उभे करण्यासाठी भारतीय कम्पन्याना व्यवसाय मिळू शकतो. पाकिस्थानला जर शह द्यायचा असेल / चाप लावायचा असेल तर भारताला इराण आणि अफगाणीस्थान सोबत मैत्रीसंबन्ध ठेवणे गरजेचे आहे

कंजूस 15/10/2025 - 19:53
तालिबान आणि भारत चर्चा ....... भेटीमागचं कारण काय असेल? १.पत्रकार परिषदेत दोन तीन महिलाही होत्या हे चानेलवाले दाखवत होते. महिलांबाबत उदार धोरण अवलंबत आहोत हे दाखवायचे आहे का? २. अफगाण सरकारची अमेरिकेतील संपत्ती गोठवली गेली आहे ती सोडवण्यासाठी प्रयत्न करत असतील का? ३. भारतीय गुंतवणुकदारांची बरीच गुंतवणूक बुडीत झाली आहे त्याबद्दल प्रयत्न? काय सांगता येईल?

सुबोध खरे 16/10/2025 - 10:49
इतका द्वेष आणि इतकी जळजळ? कोण सनातनी आज अशा राजकारणात आहेत जे असे स्त्रियांना पायाचे बोट जरी दिसले तरी सार्वजनिक रित्या फटके मारण्याचे समर्थन करत आहेत? केवळ रा स्व संघाचा द्वेष म्हणून हिंदुत्ववाद्यांना सनातनी म्हणून त्यांची तालिबानशी तुलना करायची आज शरिया लागू करा म्हणणारे मुस्लिम नेते निदान ५० % असतील. जरा काही झाले कि इस्लाम खतरे मे है म्हणणारे नेते सहज दिसतात त्यांच्याबद्दल बोलायची तुमच्यात हिम्मत नाही. कारण सर तन से जुदा होण्याची भीती. भेकडपणा आणि दांभिकपणा हि फुरोगामिनची खासियतच आहे इस देश के कितने भी तुकडे हो जाये हम किसी को अपने मझहब से खिलवाड करने नही देंगे म्हणणारा समाजवादी पार्टीचा अबू आझमी तुम्हालाइंडी गठबंधनात चालतो? किंवा १५ मिनिटे पोलीस दूर करा मग आम्ही काय करतो ते दाखवून देऊ म्हणणारा असदुद्दीन ओवेसी तुम्हाला जवळचा वाटतो. किती हे अध:पतन

अमरेंद्र बाहुबली 16/10/2025 - 11:19
समाजवादी पार्टीचा अबू आझमी तुम्हालाइंडी गठबंधनात चालतो? किंवा १५ मिनिटे पोलीस दूर करा मग आम्ही काय करतो ते दाखवून देऊ म्हणणारा असदुद्दीन ओवेसी तुम्हाला जवळचा वाटतो. उठ सूठ कुणाच्याही मागे इडी लावून त्रास देणाऱ्या भाजपने ह्या दोघांच्या मागे कधी इडी लावली आहे का? काय कारण असावे? सारखीच विचारसरणी आहे म्हणून? राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणी तालिबान ह्यांच्या विचारसरणीत काहीही फरक नाही. संघाने कधीही मनुस्मृतीला विरोध केलेला नाही. संघाचा मनुस्मृतीला छुपा पाठिंबा आहे, मनुस्मृतीत स्त्रियांबद्दल काय लिहिले आहे माहीत करा! तालिबानी नी संघ/भाजप ह्यांची विचारसरणी एकसारखी आहे, नाहीतर महिलांचे शोषण करनारे कुलदीप सेंगर, ब्रिजभूषण सिंह ह्यांचे समर्थन सोशल मीडियावर अंधभक्ताना समर्थन करावे लागले नसते तसेच मोदी सरकारनेही त्याना वाचवायचे आटोकाट प्रयत्न केले नसते! तेव्हा भाजप/ संघ हा महिलाविरोधी नाही, मध्ययुगीन मानसिकता भाजपेयींचो नाही ह्याचे खोटे समर्थन बंद करा!

सुक्या 16/10/2025 - 11:21
जौ द्या हो. ह्यामुळेच आजकाल धाग्यावर कुणी फिरकत नाही. ह्यांची एकच टेप लागलेली असते. वरुन २/३ होयबा आहेत तळी उचलायला ..

शाम भागवत 16/10/2025 - 12:40
संघाला विरोध करण्याची (अपयशी) पध्दत १०० वर्षानंतरही चालू ठेवण्याचा ठाम निर्धार खरोखरच कौतुकास्पद आहे. ही केविलवाणी धडपड आहे असे कोणी म्हणेल. पण मी त्याला दुर्दम्य आशावाद समजतो. :)))

चंद्रसूर्यकुमार 16/10/2025 - 15:45
मुंबई महाराष्ट्रापासून तोडणार असे म्हणत एका तथाकथित पक्षाचे तीन पिढ्या दुकान चालले. तसेच आहे हे. संघाला विरोध करत करत अनेकांची चार पिढ्यांच्या पोटापाण्याची सोय झाली आहे- आणि कदाचित आणखी पिढ्यांच्या पोटापाण्याचीही सोय होईल.

अमरेंद्र बाहुबली 16/10/2025 - 17:03
त्यांच्या प्रयत्नांमुळेच मुंबई महाराष्ट्रापासून तुटली नसेल! चिंता करू नका! त्यांच्या पुढच्या पिढ्याही नाही तुटू देणार! पहिलीपासून हिंदी लाडा किंवा मराठी संपवायचा कितीही प्रयत्न केला तरीही!

कपिलमुनी 16/10/2025 - 21:34
याची यादी करू का ? किती पवित्र करून घेतलेत ? उगा सोवळेपणाचा आव आणायचं.. मी नाय त्यातली न कडी लावा आतली

विवेकपटाईत 18/10/2025 - 15:42
तोपर्यंत भाजप सत्तेत आहे तोपर्यंत स्त्रियांना स्वातंत्र्य आहे. सर्वात स्वतंत्र विचारांची मुख्यमंत्र्याची पत्नी महाराष्ट्राच्या मामी आहे. केरळमध्ये अनेक भागात मुलींना शाळेत पडद्याच्या मागे बसावे लागते. मुस्लिम स्त्रियांवर अत्याचाराचे समर्थन करणाऱ्या कायद्याला सर्व धर्मनिरपेक्ष पक्षांनी समर्थन दिले होते हा इतिहास आहे. बाकी भाजप गेल्यावर अनेक राज्यातील अनेक जिल्ह्यात शरिया कायदा निश्चित लागू होणार.

अमरेंद्र बाहुबली 16/10/2025 - 19:47
गांधीनगरच्या अक्षरधाम मंदिरात सर्व पत्ता गुजराती नी इंग्रजीतच आहेत, हिंदीला त्यांनी लाथाडले आहे. काय कारण असेल?

रामचंद्र 16/10/2025 - 22:08
तिथे महाराष्ट्रातल्यासारखे कोणी हिंदी (राष्ट्रभाषा!) समर्थक दिसत नाहीत, फडणवीसांसारखे? खरं तर या बाबतीत देशभर एकच धोरण हवं.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 17/10/2025 - 13:45
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघातर्फे (आरएसएस) रस्त्यांवर संचलन तसेच शिक्षणसंस्थांसह सार्वजनिक व सरकारी ठिकाणी कार्यक्रम आयोजित करण्यावर नियंत्रण आणण्यासाठी नियम लागू करण्याचा निर्णय काँग्रेसशासित कर्नाटक सरकारने गुरुवारी घेतला. अशाप्रकारे संघाच्या कार्यक्रमांवर नियंत्रण आणणारे कर्नाटक हे पहिले राज्य ठरणार आहे.
कर्नाटक सरकारच्या या निर्णयाची चर्चा व्हायला पाहिजे. -दिलीप बिरुटे

कॉमी 17/10/2025 - 14:05
जोवर लोकांचा समूह इतरांना हानी किंवा उपद्रव न पोहोचवता एकत्र येऊन काहीही करत असेल तर त्यावर बंदी घाणे चुकीचे वाटले.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 19/10/2025 - 10:32
जोवर लोकांचा समूह इतरांना हानी किंवा उपद्रव न पोहोचवता
शांतते पत्रयात्रा, संचलन, सकाळच्या वेळी मोकळ्या मैदानात व्यायामाचे धडे असे असेल तर बंदी कोणी घालणार नाही, असे वाटते. संघ दक्ष-आरम, वाले इतके सरळ असतील आणि आहेत असे वाटते का ? तसे ते नाहीत. संघाचे पूर्णवेळ कार्यकर्ते पूर्वी घरोघरी जाऊन तरुणांना भेटून सकाळी मैदानावर व्यायामासाठी एकत्र करायचे, मग बौद्धिकं वगैरेचं हळुहळु निमंत्रण द्यायचे. संघटन आणि धर्माभिमान उभा करता करता कट्टरवादी विचारांच्या गोळ्या देऊन त्याची बुद्धी भ्रष्ट करुन आपल्या गोटात कायम राहील इतकी ती तजवीज असायची. आता माध्यमांमु़ळे लोक घरीच व्यायाम करतात. मैदानावरही आपलं स्वतंत्र फिरणे आणि व्यायाम करतांना अनेक तरुण दिसतात. आता तरूणांना गोळा करुन सकाळी मैदानावर आनण्याचा स्कोप दिसेना, तेव्हा आता तरुणांना आकर्षित करण्यासाठी शाळा महाविद्यालयाबाहेर यांनी आपली दुकाने थाटायला सुरुवात केली आहे. 'ज्वॉइन अस' च्या पाट्या घेऊन हे शाळा-महाविद्यालयाच्या बाहेर हे 'दक्ष' दिसू लागले आहेत. तरुणांना गळाला लावायचे प्रयत्न सुरु झाले आहेत. आज हे येतील उद्या आणखी कोणीतरी येतील. संघटन करण्याच्या नावाखाली ही द्वेषाची केंद्रे उभारण्याचा प्रयत्न आहे, म्हणून अशा कृत्यांना आळा घालणे गरजेचे आहे असे वाटते. -दिलीप बिरुटे

शाम भागवत 19/10/2025 - 11:02
तो आळा कसा घालणार हा प्रश्न आहे. त्यासाठी काय करणार? मिपावर सातत्याने याबाबत लिहील्याने संघ कमी होताना दिसत नाहीये. नवीन काही उपक्रम सुरू केला पाहिजे. त्यासाठी पूर्णवेळ वाहून घेतलेले कार्यकर्ते तयार करायला पाहिजेत. तसं काहीच होताना दिसत नाहीये.

आग्या१९९० 19/10/2025 - 12:12
ज्या संघटनेचा पाया द्वेष आणि राजकीय हितसंबंधांवर उभा आहे, तिला शतकभरानंतरही गांधीच्या विचारांचा नाश करणे शक्य झालेले नाही — हे त्यांचे सर्वात मोठे अपयशच आहे. इतिहासाने दाखवले की हिंसा तात्पुरती यशस्वी वाटू शकते, परंतु अहिंसेच्या नैतिकतेसमोर तिचा पराभव होतो. धर्माच्या नावाखाली केलेले राजकारण लोकांमध्ये तणाव निर्माण करू शकते, समाजकारणाचे खरे काम, समतेवर आणि न्यायावर आधारित असते, हे संघाच्या धोरणांत सापडत नाही. त्यामुळे जातीय विभाजनच संघाला आतून संपवेल.

शाम भागवत 19/10/2025 - 12:56
देश स्वतंत्र झाल्यावर गांधीजींनी पहिला विचार मांडला होता की, आता कॉंग्रेसची गरद नाही. यास्तव त्याचे विसर्जन केले पाहिजे. हा विचार तरी पूर्णत्वास जाताना दिसतोय बॉ. ;)

आग्या१९९० 19/10/2025 - 13:24
देश स्वतंत्र झाल्यावर गांधीजींनी पहिला विचार मांडला होता की, आता कॉंग्रेसची गरद नाही. यास्तव त्याचे विसर्जन केले पाहिजे. तेच तर म्हणतोय मी. गांधीजींचे विचार नष्ट करत नाहीत, उलट त्याचे पालनच करत आहेत. गांधीजींना मारले नसते तर गांधीजींनीच काँग्रेस विसर्जित केली असती. एकतर हत्येचे पातक माथी घेतले , आणि काँग्रेस संपवण्याचे उद्दिष्ट साधण्यात ऊर्जा घालवत बसले. गांधीजींचे विचार कसे नष्ट होणार ह्याचीच आयुष्यभर चिंता.

आग्या१९९० 19/10/2025 - 15:16
एखाद्याला नष्ट करून त्याच्याच विचारांचे पालन करणे म्हणजे वैचारिक दिवाळखोरी. संघाच्या विचारांनी काहीही नवनिर्मिती केली नाही हा इतिहास आहे. संघ स्थापनेचा उद्देश हा राजकीय नव्हता तर कशाला एखाद्या राजकीय पक्षाचे निर्मूलन करण्याचा उद्योग करायचा? विचारात काही सुस्पष्टता?

अभ्या.. 19/10/2025 - 19:19
अरे, तुम्हाला वेगळे मेल येते की काय? आम्हाला आले मेल एका मोठ्ठ्या दिव्याच्या फोटो बरोबर. त्यात हा निरोप आलाय वरून. . तुम्हाला काय आला मेल? घरातील मुला नातवंडांना , लहानांना आवर्जून संघ शाखांत पाठवा. संघाला गरज आहे.....

शाम भागवत 19/10/2025 - 20:35
:) संघाला आमची गरज आहे? काहीही. आम्हाला संघाची गरज आहे. २०१४ पासून छान चाललंय. यश मिळत राहिले आहे त्यामुळे निवडलेला रस्ता बरोबर आहे याची खात्री पटलीय. २०२४ ला थोडे अपयश आले. त्याबरोबर कोणावर दोषारोप न करता चुका सुधारल्या. परत यश मिळायला लागलंय. तुम्हीपण तुमची लढायची पध्दत बदललेली नसल्याने बिहार निवडणूकांत यश मिळणार हे नक्की आहे. तुमची विचार करण्याची व संघाला विरोध करण्याची पध्दत न बदलल्याबद्दल धन्यवाद. असंच महाराष्ट्रातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधे लढा. म्हणजे तिथेही भाजपाचा विजय नक्की.

रामचंद्र 25/10/2025 - 21:36
या वस्तुस्थितीकडे सातत्याने दुर्लक्ष होत असल्याने विरोधकांचेच नुकसान होत आहे. याउलट संघपरिवारातील विविध पातळ्यांवरील घटक बदलत्या परिस्थितीचा अंदाज घेत सतत जागरूक आणि कार्यरत आहेत.

अभ्या.. 26/10/2025 - 00:03
वस्तुस्थितीचे सध्या सोडा वस्तूंवर पण एक सांगा प्लिज. काही जन्मापूर्वी तुम्ही संजय हस्तिनापूरकर होतात का हो? . नाही, म्हणजे दोन्ही साइड चे सर्व दृश्य अगदी रणनीती, खलबते सर्व काही स्पष्ट दिसते, कळते.. सलाम तुमच्या दूरदृष्टीला. तुमच्या हस्तिनापूर नरेसाना पण नमस्ते केलाय म्हणून सांगा.

टीपीके 17/10/2025 - 14:53
चला या गोबर युगात कुठेतरी लोकशाही जिवंत आहे, या साठी कर्नाटक सरकार चे अभिनंदनच केले पाहिजे. फक्त काँग्रेसच लोकशाही आणि संविधानाचे संरक्षण करू शकते, १९५१, १९७५, असे अनेक दाखले आहेत त्या साठी. चला आपण त्यांचे हात अधिक बळकट करूया.

NiluMP 17/10/2025 - 20:40
स्वतःचे सैन्य, संविधान असताना ही काश्मिरी पंडितांना काश्मीर सोडून का पाळावे लागले. खड्यात घाला अशी वोटेबँक लोकशाही जर छत्रपती शिवाजी महाराज्याचे स्वराज असले असते तर तेव्हा आणि आताही अशी हिम्मत कोणी करू शकेल का ?

अभ्या.. 17/10/2025 - 22:29
जर छत्रपती शिवाजी महाराज्याचे स्वराज असले असते तर
मग काय करावे म्हणता? महाराजांना बोलावतांय परत? व्होटबँक खड्ड्यात घालायची म्हणजे काय करायचे? आणि घातलीच तर त्यानंतर काय करायचे?

NiluMP 21/10/2025 - 13:15
जोपर्यंत वोटबँक लोकशाही आहे तोपर्यंत झोपडपट्या, घराणेशाही, सरकारी भ्रष्टाचार, धार्मिक, जातीनिहाय आरक्षण, अनुदान यातून आपली सुटका नाही आणि लोकशाही हे जिहादी मानसिकता वाल्यांसाठी नवीन शस्त्र झाले आहे (उदा. लंडन) आपल्या देशात प्रयोग सुरु झाले आहेत पण हिंदू व नेते जोपर्यंत माझ्या घरापर्यंत येत नाही तोपर्यन्त झोपलेला (एक्स-मुस्लिम त्यांना जागे करण्याचा थोडा प्रयन्त करत आहे ) आहे म्हणून मलातरी RSS आवडते. अब्रामाहिक धर्मवाल्याचं लक्ष एकच आहे संपूर्ण धरती त्याची व्हावी (चीन आणि नॉर्थ कोरिया त्याचं स्वप्न पूर्ण होऊ देणार नाही. :-) दोन्ही देशांत लोकशाही नाही.) मी माझा वार्डातल्या वार्ड आणि पोलीस ऑफिसरला निवडून देत नाही मग नेत्यांना का निवडून द्यावे. निवडणूक सोडून इतर पद्धत शोधून काढावी आणि देश एकाद्या कॉर्पोरेट कंपनी प्रमाणे चालवावा परफॉर्म वर पेरिश. आम्ही पाच वर्ष काहीही करू शकत नाही. ज्या नेत्यांना कोणत्या वार्डात, सोसाटीत आपले मतदार आहेत याची माहिती असते त्यांना तेथे कोणते काळे धंदे चालतात याची माहित नसते असं मलातरी वाटत नाही. ज्या वार्डात नवीन झोपडट्टी बनेल तर त्या वार्डातील नगरसेवक, वार्ड, पोलीस ऑफिसर बरखास्त करावे.

शाम भागवत 18/10/2025 - 08:21
२०१४ च्या लोकसभा निवडणूकीपासून मुस्लीम व्होट बँकेची ऐशी की तैशी व्हायला सुरवात झालीच आहे हो. २०२४ ला या व्होट बँकेने पूर्ण ताकदीने उसळी मारली होती. भाजपा गाफिल व संघ उदासीन राहूनही मोदींना काही हटवता आले नव्हते. भाजपाला हरविण्याचा एक मार्ग सापडल्याच्या आनंदात सर्व भाजप विरोधक होते. पण बांगला देशातील सत्तांतर व तेथे हिंदूवर झालेले अत्याचार यामुळे विरोधकांना सापडलेला मार्ग पूर्णपणे खिळखिळा झालाय. आता मुस्लीम व्होट बँकेत मुस्लिमांच्या सहाय्यानेच खिंडार पडायला सुरवात झाली आहे. सोबतीला समान नागरी कायदा व एनआरसी आहेच. मुख्य म्हणजे भारतीय मुस्लिमांत ७५ टक्के मुस्लिमांना या ना त्याकारणाने पाकिस्तानचे प्रेम असते. पण पाकिस्तानचे जसे तुकडे पडायला लागतील तसतसं हे प्रेम ओसरत जाईल. तेंव्हां २०२९ पर्यंत मोदी व संघ विरोधक गाफील असलेले बरे. संघ बदलला नसल्याचे त्यांना वाटत राहाणे हेच फायद्याचे आहे. म्हणजे ते द्वेषमूलक टिका करण्यातच धन्यता मानत राहून संघविरोधात प्रत्यक्ष कार्य करायचे विसरून जातील.:) सध्यातरी मोदींना पर्याय म्हणून राहूल, ममता, अखिलेष, शरद पवार वगैरेंना जनता निवडेल असं वाटत नाहीये.

विवेकपटाईत 18/10/2025 - 15:48
रस्त्यावर पथसंचलन करण्याबाबत नियम न्यायालयात टिकणार नाही. सार्वजनिक जागेत बिना ध्वज लावता शाखा लागेल. फुटबॉल खेळायला बंदी लागू होत नाही. 1975 च्या इमर्जन्सी मध्येही शाखा अशाच लागत होत्या.

रात्रीचे चांदणे 18/10/2025 - 15:58
फक्त अफगाणिस्तानच नाही तर भारताने बऱ्याच देशांबरोबरचे संबंध तोडायला पाहिजे. अमेरिका : इराक, सिरिया इत्यादी देश उध्वस्थ केले. हिशोबच केला तर कमीत कमी लाखो जीव तरी घेतले असतील ह्या देशाने. अफगाणिस्तान सोडता सोडता केवळ संशयामुळे एका कुटुंबावर बॉम्ब फेक केली होती. इंग्लंड : अमेरिकेच्या प्रत्येक पापात सहभागी असणारा देश. रशीया : भारताला मदत केली म्हणून कांय झालं. ना लोकशाही ना इतर देशांच्या सिमेचा सन्मान. सौदी : ह्या देशात महिलांचा सन्मान कमी होतो. चीन : जागतिक कायदे हा देश मनात नाही. वरून गलवान वगैरे भागात खोड्या आतातच. अशी बरीच यादी करता येईल. भारताने geopolitics का कांय त्या भानगडीत न पडता एकेका देशानंबरोबकरचे संबंध तोडायला पाहिजे. इस्राएल ने आपल्याला बऱ्याच कठीण प्रसंगात मदत जरी केली असली तरी त्याच्यापासून आपण दूर राहायला पाहिजे. जवळ जवळ पासष्ट हजार लोकांची कत्तल केली. सर्व गुण संपन्न देश शोधायला पाहिजे आणि मगच वकिलात इत्यादी गोष्टी केल्या पाहिजे. पृथ्वी वर असा कोणता देश मिळाला तर ठीक नाही तर पर ग्राहवार शोध घेतला पाहिजे.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 21/10/2025 - 17:01
कंजूस काका, भाजपच्या आयटी सेलने सात वर्षापूर्वी राहुल गांधी यांना बदनाम करण्याचे जे काही असत्याचे प्रयोग केले त्यातलाच तो एक भाग होता. बघा हा व्हीडीयो. -दिलीप बिरुटे

सुबोध खरे 21/10/2025 - 17:15
व्हिडीओ तील शेवटचं वाक्य एकदा परत नीट ऐकून घ्या! जे बिल रा गा मोदींना चिकटवणार होता ते त्यालाच चिकटलं! हा माणूस बेताल बडबड करत असल्यामुळे लोकांना हे तो बोलू शकतो हे सहज पटलं सुद्धा! शेवटी पप्पू तो पप्पू च राहणार! त्याच्यात काही लोकांना देशाचं भविष्य दिसतं त्यांच्या अकलेची कीव करावी का त्यांच्या मूर्खपणा ला हसावं हे कळत नाही!

कंजूस 21/10/2025 - 18:34
पाहिला विडिओ. राहुलला असं म्हणायचं असेल की आलू की फसल लेने वाले किसान सोना कमा सकते हैंl

स्वधर्म 22/10/2025 - 02:59
नाशिकच्या आयटीआय मध्ये पौरोहित्याचा कोर्स सुरू होत आहे. कुंभमेळा येऊ घातलाय तेंव्हा पुरोहितांची कमतरता भासणार म्हणून शासनाने आधीच तयारी सुरू केली आहे असे भाजपाचे प्रवक्ते म्हणत आहेत. पण तिथले महंत मात्र या गोष्टीला विरोध करत आहेत. त्यांनी दोन रोचक मते मांडली आहेतः १. त्यांना व सध्याची पुरोहित संघटना, धर्मातील ज्ञानी लोक वगैरे आहेत त्यांना न विचारता हे केले जात आहे. २. सर्व समाजातील लोक फक्त ब्राम्हणाला सहज दक्षिणा देतात. इतर समाजाचा पुरोहित असेल तर त्याला यात अडचण येईल. आता शासन कसा मार्ग काढेल ते पहायला लागेल.

विजुभाऊ 13/10/2025 - 11:53
नव्या घडामोडीत राज उद्धवर एकत्र येणार अशा बातम्या येताहेत. पण ते एकत्र येऊन काय होणार आहे हेच कळत नाही. वर्तमानपत्राना बातम्या दाखवता येतील इतकेच. उद्धवनी कितीही जाहीर केले तरी राज मात्र कोणत्याच बातमीवर मत प्रकट नाहियेत. उबाठांच्या पक्षाचे प्रतोद मात्र रोज वेगवेगळ्या विषयावर कुणी न विचारताच मतप्रदर्शन करत आहेत

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 13/10/2025 - 18:17
राज-उद्धव एकत्र आले पाहिजेत. महाराष्ट्राने आता इतके बदल पाहिले आहेत की त्याची काही मर्यादा राहिली नाही. तेव्हा, हाही बदल महाराष्ट्राने एकदा पाहुनच घ्यावा. स्व.बाळासाहेबांनी उद्धव ऐवजी राज यांचीच तेव्हा निवड करायला पाहिजे होती असे मला कायम वाटले आहे. -दिलीप बिरुटे

शाम भागवत 14/10/2025 - 14:47
राज-उद्धव एकत्र आले पाहिजेत.
मलाही असेच मनापासून वाटते. तसे झाले तरच ठाकरे ब्रँडमधे धुगधुगी शिल्लक राहील व शिंदेंकडे सैनिकांचा ओघ वाढून शिंदे आणखीन बळकट होणार नाहीत. भाजपाला महाराष्ट्रात स्वबळावर सरकार जोपर्यंत आणता येत नाही व जोपर्यंत शरद पवार राजकारणात आहेत, तोपर्यंत तरी उध्दवजी, राजजी व अजित पवार राजकारणात शिल्लक राहिलेच पाहिजेत. :) शरद पवार असेपर्यंत तरी वरील तिघांना मोदी अभय देणारच. :) आणि शरद पवारांचे सर्व डावपेच ओळखून ते उधळून लावण्याची क्षमता असणारे देवाभाऊ मुमं म्हणून राहणारच. एकदाका शरद पवारांनी राजकारण संन्यास घेतला की देवाभाऊंना त्यांची इच्छा असो वा नसो, दिल्लीच्या राजकारणात जायलाच लागेल.

कानडाऊ योगेशु 16/10/2025 - 07:57
एकदाका शरद पवारांनी राजकारण संन्यास घेतला की देवाभाऊंना त्यांची इच्छा असो वा नसो, दिल्लीच्या राजकारणात जायलाच लागेल.
शरद पवार साहेब राजकारणातुन संन्यास घेतील हे दिवास्वप्न (देवास्वप्न :) ) आहे. ठाकरे बंधुंचा इगोच इतका मोठा आहे कि त्यापुढे त्यांना बाकीचे पक्षासंबंधित राज्यासंबंधित असलेले फायदे दिसतच नाहीत. जरी दोन्ही बंधु एकत्र आले तर ते दोन्ही पक्षांसाठी एक मोठे अराजक ठरेल असे वाटते.

अभ्या.. 16/10/2025 - 16:54
राज-उद्धव एकत्र आले पाहिजेत.
भारी निरागस काड्या टाकता हां सर. परफेक्ट ठासलेल्या चिलिमी धुमसू लागतात लगेच.

अमरेंद्र बाहुबली 13/10/2025 - 19:57
मतदारांचा भ्रमनिरास झालयावर आता युती करून काही होईल असे वाटत नाही. . निवडणूक आयिगाने भाजपला मदत न करता प्रामाणिक निवडणूक घेतल्या तर नक्की होईल.

रात्रीचे चांदणे 13/10/2025 - 21:53
राज आणि उद्धव दोघेही आळसी आहेत. ऐन निवडणुकीतही दोन नाहीतर तीन सभा घेतेत. शक्यतो एकच. त्यामुळे एकत्र आले तरी फारसा काही फरक पडणार नाही.

कानडाऊ योगेशु 14/10/2025 - 08:33
तेव्हा, लक्षात आलं की, महसुल अधिकारी पंचनामे करीत आहेत पण, नुकसान भरपाई देण्याच्या अटी इतक्या आहेत की, भरपाई नको पण कागदपत्रे आवरा अशी वेळ आहे.
सगळीकडे हीच समस्या आहे. जवळचा एक नातलग अश्या अधिकारी पदावर कार्यरत आहे. त्याच्या म्हणण्यानुसार काम केले अथवा नाही केले तरी संबंधित अधिकार्यावर कारवाई करणे हे नित्याचेच झाले आहे. म्हणजे अश्या अटी पुर्या करताना वरुन प्रेशर येते कि अटी शिथिल करा व कालांतराने त्याच शिथिल केलेल्या अटींमुळे संबंधित अधिकारी अडचणीत येतो.

सौन्दर्य 14/10/2025 - 18:39
अफगाणातील तालिबान सरकारला दिलेले समर्थन तसेच त्यांच्या बरोबरची मैत्री घातक ठरणार आहे. 'शत्रूचा शत्रू तो आपला मित्र' हे ऐकायला कितीही गोड वाटत असले तरी काही बाबतीत त्याला अपवाद हा असतोच.

सुबोध खरे 14/10/2025 - 19:12
तो शुद्ध व्यापार आहे. अफगाणिस्तान बेचिराख झाला आहे त्याची पुनर्बांधणी होईल तेंव्हा तेथे आपल्या अनेक कंपन्यांना कंत्राटे मिळू शकतील याशिवाय तेथे असलेला दुर्मिळ खनिजांचा खजिना हा एक फार महत्त्वाचा भाग आहे Afghanistan possesses significant deposits of rare earth minerals like lanthanum, cerium, and neodymium, along with other valuable minerals such as lithium, cobalt, and niobium. These resources are crucial for modern technologies, but their extraction has been hindered by political instability, security issues, and lack of infrastructure. The Helmand province is known to have some of the most important deposits. चीन वरील अवलंबित्व कमी करण्याच्या दृष्टीने हा एक फार मोठा आधार ठरू शकतो. अमेरिका अफगान युद्धात आणि कोव्हीड मध्ये भारताने मोठ्या प्रमाणावर मानवतावादी मदत केली आहे याबद्दल अफघाण लोक कृतज्ञ आहेत. याशिवाय अगोदर रशिया आणि नंतर अमेरिकेशी युद्ध केल्यामुळे अफघाण लोकांचा या दोघांवर अजिबात विश्वास नाही. तेथील खनिज उत्खननासाठी त्यातनं तंत्रज्ञान हवेच आहे जे भारताजवळ आहे शिवाय स्वस्त आहे हेलमंड प्रांतात असलेली हि खनीजे चाबहार या इराणच्या जवळच्या बंदरातून (होर्मूझ च्या समुद्रधुनीच्या पूर्वेकडून) आपल्याला हि खनिजे आणणे फार सोपे आहे अशा स्थितीत चीनने शिरकाव करण्याच्या अगोदर भारत जर आपल्या पूर्वपुण्याईचा उपयोग करून घेत असेल तर त्यात काय चूक आहे? (First-mover advantage) अफगाण लोकांना भारताबददल बरीच आत्मीयता आहे हा एक अजून फायदा. जगाच्या इतिहासात कोणताही देश आपला कायमचा मित्र किंवा शत्रू नसतो.

स्वधर्म 14/10/2025 - 20:03
>> अशा स्थितीत चीनने शिरकाव करण्याच्या अगोदर भारत जर आपल्या पूर्वपुण्याईचा उपयोग करून घेत असेल तर त्यात काय चूक आहे? (First-mover advantage) अफगाणिस्तान - चीन व्यापार चीनक्डून आयातः ९६२ मिलियन डॉलर्स चीनला निर्यातः ६३.९ मिलियन डॉलर्स अफगाणिस्तान - भारत व्यापार भारताकडून आयातः '--' (बहुधा किरकोळ असावी, त्यामुळे दिलेली नाही भारताला निर्यातः ६६७ मिलियन डॉलर्स याचा अर्थ चीनचा अफगाणिस्तानशी व्यापार आपल्यापेक्षा खूपच जास्त असून अफगाणिस्तान चीनकडून जेवढ्या वस्तू आयात करतो, त्याच्या जवळ्पासही भारताकडून काही घेत नाही परंतु भारताला चीनपेक्षा १० पटीहून अधिक निर्यात करतो. हे खूपच विषम चित्र आहे. त्यामुळे आपल्याला फर्स्ट मूव्ह वगैरे काहीही फायदा नाही. चीनबरोबरचा त्यांचा व्यापार आपल्यापेक्षा १० पट जास्ती आहे. शिवाय ते आपले ग्राहक नसून आपण त्यांचे ग्राहक आहोत. अशा परिस्थितीत त्यांनी आपल्याला खूष ठेवायला हवे. अफगाणिस्तानची एवढी दाढी कुरवाळण्याची काय गरज आहे? समर्थन म्हणजे काहीही केले तरी सरकारचे समर्थन करायचेच, हे अजब आहे.

सुबोध खरे 14/10/2025 - 21:50
Based on recent reports in October 2025, Afghanistan is actively inviting India to invest in and import several minerals, including critical resources like copper, lithium, and rare-earth minerals. While past exports have been limited due to instability, these new developments signal Afghanistan's desire to significantly expand its mineral trade with India.

सुबोध खरे 14/10/2025 - 22:05
https://youtu.be/HKR9ZzlOGDc?si=SXGJlpaocTjHtPrJ https://www.oneindia.com/international/afghanistan-invites-india-to-invest-in-1-trillion-mineral-sector-agriculture-and-sports-7886989.html https://www.news18.com/world/afghanistan-sees-new-delhi-as-close-friend-invites-indian-firms-for-mining-ops-taliban-fm-muttaqi-ws-kl-9626920.html

स्वधर्म 15/10/2025 - 15:00
चीनबरोबरचे अफगाणीस्तानचे व्यापारी संबंध भारतापेक्षा निश्चितच जास्त आहेत असा माझा मुद्दा होता. त्यावर तुंम्ही दिलेल्या दुव्यांमध्ये चीनच्या तुलनेत भारताला फर्स्ट मूव्ह अ‍ॅडव्हान्टेज मिळेल असे काहीही आढळले नाही. बाकी त्यांनाही आपली तितकीच गरज आहे. आपण ग्राहक म्हणून तालिबानला वाकवूच शकतो. त्यांचे ऐकून महिला वार्ताहरांना प्रवेशबंदी करण्याचा मध्ययुगीन मागासपणा करण्याची काही एक गरज नव्हती. त्यांच्या देशात गेल्यावर जर त्यांचे कायदे आपल्याला पाळावे लागत असतील तर आपल्या देशात आल्यावर त्यांना आपले कायदे पाळायलाच पाहिजेत. हे सरकार का सगळ्यांसमोर सरपटतंय काही कळत नाही. खनिजे वगैरे म्हटलं की दुखणं कुठलं आहे त्याचा थोडा अंदाज येतो खरा.

अभ्या.. 15/10/2025 - 16:10
हे सरकार का सगळ्यांसमोर सरपटतंय काही कळत नाही. खनिजे वगैरे म्हटलं की दुखणं कुठलं आहे त्याचा थोडा अंदाज येतो खरा. त्यातल्या त्यात २००१ साली तत्कालीन पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयींनी "तालिबान्यांकडून बामियानच्या बुध्दमूर्तीच्या नाशामुळे" मानवतेच्या आवाजासाठी तत्कालीन कित्येक सरकारांना आणि युनायटेड नेशन्स ला आवाहन केलेले होते, मोदी आणि योगीकडून ज्या तालिबानी कृत्याची निर्भत्सना कित्येक वेळी केली गेली आहे त्याच घटनेचे बुध्द मूर्ती विनाशानंतरचे पेन्टींग पार्श्वभूमीवर लावणे ह्यात तालिबानचा कोणता गौरव घेऊन ते भारतात आले आहेत हेच स्पष्ट होते. नॉर्मल भेट ठिकच आहे पण महिला पत्रकारांना प्रवेश नाकारणे आणि मुद्दामून तेच पेंटींग घेऊन येणे (कारण ते भारतात कुणी दिले असेल त्यांना तर अधिक गंभीर आहे) आणि त्याचे प्रदर्शन करणे हेच तालिबानच्या हेतूमधील खोच आणि आपल्या सरकारचे सरपटणे दाखवते. बाकी सौदीचा देवबंदींना पतपुरवठा थांबल्यापासून ते आता सौदीचा पाकिस्तानसोबतचा संयुक्त सुरक्षा करार आणी तालिबानचा भारतासोबतचा करार, पाकिस्तानचे चीनसोबतचे भारतावरच्या अक्रमणातले सहाय्य आणि ज्या रशिया अमेरिकेने अफगाणी दगडांवर डॉके फोडून घेतलेले आहे त्या रशिया अमेरिकेचे भारतासंबधात बदलेलेले संबध हा प्रवास रोचक आहे.

सुबोध खरे 15/10/2025 - 18:44
त्यांचे ऐकून महिला वार्ताहरांना प्रवेशबंदी करण्याचा मध्ययुगीन मागासपणा करण्याची काही एक गरज नव्हती. त्यांच्या देशात गेल्यावर जर त्यांचे कायदे आपल्याला पाळावे लागत असतील तर आपल्या देशात आल्यावर त्यांना आपले कायदे पाळायलाच पाहिजेत. पूर्वग्रह असला कि मूलभूत गोष्टींचा विसर पडतो त्याचे हे उत्तम उदाहरण आहे. परराष्टीर्य वकिलातीवर त्या देशाचा कायदा चालत नाही हे मूलभूत तत्व आहे. विकिलीक्स वाला ज्युलियन असांजे हा लंडन मध्ये सात वर्षे इक्वेडोर देशाच्या वकिलातीत राहत होता. तेथे ब्रिटनचा कायदा चालत नाही. तेंव्हा अफगाणिस्तानच्या वकिलातीत पत्रकार परिषद घेताना आपला कायदा तेथे चालत नाही हे आपण लक्षात घ्या. मुळात हि पत्रकार परिषद अफगाण वकिलातीने घेतली होती आणि त्यात आपल्या परराष्ट्र खात्याचा सहभाग नव्हता. त्याचे राजकारण काँग्रेसच्या राजकारण्यांनी केले यात नवल नाही. कारण इथे मिपा वर सुद्धा मूलभूत माहिती न घेता तोंड सोडणारे लोक कमी नाहीत मग सामान्य लोकांची काय कथा? सरकारबद्दल कमालीचा द्वेष असला तरी परराष्ट्र धोरण, लष्कराबाबत किंवा इसरो अणुऊर्जा इत्यादीसाठी घेतलेली दूरगामी धोरणे एका रात्रीत बदलत नाहीत. काँग्रेसचे सरकार असते तरी येथे तालिबान बरोबर संबंध प्रस्थापित करण्याच्या दृष्टीनेच प्रयत्न केले गेले असते याबद्दल मला शंका नाही. जर १९७१ मध्ये युद्ध लष्कराने लढले असले तरी त्याचे श्रेय श्रीमती इंदिरा गांधी यांना च दिले जाते तद्वत आज ऑपरेशन सिंदूर चे श्रेय श्री मोदी यांनाच मिळणार आहे मग आपण कितीही आदळ आपट किंवा चिडचिड करा.

अभ्या.. 16/10/2025 - 12:40
परराष्टीर्य वकिलातीवर त्या देशाचा कायदा चालत नाही हे मूलभूत तत्व आहे. तेंव्हा अफगाणिस्तानच्या वकिलातीत पत्रकार परिषद घेताना आपला कायदा तेथे चालत नाही हे आपण लक्षात घ्या. मुळात हि पत्रकार परिषद अफगाण वकिलातीने घेतली होती आणि त्यात आपल्या परराष्ट्र खात्याचा सहभाग नव्हता.
. काहीही काय फेकताय? मूळ अधिकृत वकिलात असली तर तेथे ती इम्म्युनिटी आणि स्वातंत्र्य. भारताने २०२१ लाच अफगाणिस्तानातली वकालत बंद केली आणि सगळे डिप्लोमॅट्स, विद्यार्थी, जमेल तेवढे नागरिक परत आणले. परत ह्या महिन्यात ती चालू केलेली आहे पण अद्याप तालिबान सरकारला अधिकृतता दिलेली नाहीये. अफगाणिस्तानची भारतातली एम्बसी २०१५ ला उद्घाटन झाले. जमीन १९५६ ला घेतलेली होती. ऑगस्ट २०२१: तालिबान पुन्हा सत्तेत आल्यानंतर, नवी दिल्लीतील अफगाण दूतावास हा बहिष्कृत प्रजासत्ताक सरकारमधील राजदूतांच्या नियंत्रणाखाली कार्यरत राहिला. बहुतेक आंतरराष्ट्रीय समुदायाप्रमाणे भारतानेही तालिबान प्रशासनाला मान्यता दिली नाही. नोव्हेंबर २०२३: नवी दिल्लीतील दूतावास कायमचा बंद झाला. माजी सरकारच्या राजदूतांनी भारत सरकारकडून पाठिंबा नसणे आणि तालिबानचा दबाव हे बंद करण्याचे कारण असल्याचे सांगितले. २०२४-२०२५: तालिबान नियंत्रण आणि पुन्हा सुरू होण्याची शक्यता शोधत आहे २०२४: तालिबान प्रशासनाने मुंबईतील अफगाण दूतावासात एक वाणिज्य दूत नियुक्त केला, ज्यामुळे भारतात त्यांची वाढती राजदूतीय उपस्थिती दिसून आली. मुंबई आणि हैदराबादमधील अफगाणिस्तानचे वाणिज्य दूतावास मर्यादित सेवांसह कार्यरत राहिले. ऑक्टोबर २०२५: तालिबानचे परराष्ट्र मंत्री अमीर खान मुत्ताकी आणि भारतीय परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांच्यातील ऐतिहासिक बैठकीनंतर, दोन्ही देशांनी पूर्ण राजदूतीय दूतावास पुन्हा सुरू करण्यास सहमती दर्शविली. दूतावास पुन्हा सुरू करण्यासाठी तालिबान राजदूत आता नवी दिल्लीत येण्याची अपेक्षा आहे . मग कुठली आलीय इम्म्युनिटी? . सध्या रशिया हे एकमेव राष्ट्र आहे कि ज्यानी तालिबान सरकारला अधिकृतता बहाल केली आहे. बाकी सर्वानी कंडीशनल अ‍ॅक्सेस आणि काही बोलणी चालू आहेत. . म्हणजे ही कुठली पध्दत की घराचे अ‍ॅग्रीमेंट करायला घरात बोलवायचे आणि अद्याप काही व्यवहार न होता त्याला मालकी बहाल करुन चाव्या सोपवायच्या, नवीन मालकांने पण स्वतःच्या नेमप्लेटसहीत, पेंटींग्स लावून घर सजवायचे तेही मालकाचा अपमान करुन आणी जुन्या मालकाच्या पाळीव लोकांनी त्याचा घरमालक म्ह्णणून अधिकारच आहे असा उदोउदो करायचा. सरपटणे ह्यालाच म्हणतात. जळजळीला ओवा चालतो, पाठीचा कणाच मोडला की सरपटावेच लागते.

स्वधर्म 16/10/2025 - 17:08
अभ्या, तुंम्ही लिहिलेले मुद्दे १००% टक्के बरोबर आहेत. त्यामुळे या प्रकारच्या वागणुकीस सरपटणे असेच म्हणावे लागेल. पहिले असे की, भारताने अजून इस्लामिक इमिरेट ऑफ अफगाणिस्तान या तालिबान नियंत्रित सरकारला अधिकृत मान्यताच दिलेली नाही. भारताने अजूनही वकालतीची मालकी इस्लामिक रिपब्लीक ऑफ तालिबान या पूर्वीच्या सरकारकडून तालिबान सरकारकडे वर्ग केलेलीच नाही. Taliban representatives claim full control over the embassy, although India has not officially transferred authority to Taliban-appointed diplomats. दुसरे असे की पंतप्रधान भारतात कधीही खुली पत्रकार परिषद घेत नाहीत, पण अमेरिकेत गेल्यावर त्यांना तिथले नियम पाळावेच लागलेले आहेत. त्यामुळे टेलिप्रॉम्प्टर वापरून का असेना, तिथल्या नॉन-गोदी मिडीया समोर त्यांना खुल्या पत्रकार परिषदेत प्रश्नांना उत्तरे द्यावीच लागतात. (त्यात काय होते हा मुद्दा वेगळा). त्यामुळे भारतात आल्यावर तालिबानींना इथले नियम पाळले पाहिजेत. तिसरे असे की, अफगाणिस्तान पेक्षा भारत हा जवळजवळ सर्व दृष्टीने विकसित, बलवान व मोठा आहे. तरीही आपण आंतरराष्ट्रीय पातळीवर का कच खावी?

सुबोध खरे 16/10/2025 - 18:21
सरपटणे ह्यालाच म्हणतात. मुळात हि पत्रकार परिषद अफगाण वकिलातीने घेतली होती आणि त्यात आपल्या परराष्ट्र खात्याचा सहभाग नव्हता. हे वाचलंच नाहीये म्हणून अशी जळजळ होते आहे. चालू द्या.

अभ्या.. 16/10/2025 - 19:22
मुळात हि पत्रकार परिषद अफगाण वकिलातीने घेतली होती आणि त्यात आपल्या परराष्ट्र खात्याचा सहभाग नव्हता.
लोकांची जळजळ तपासण्यातली तुमची तळमळ समजू शकतो पण हे बघा. टाइम म्हणतेय : संयुक्त राष्ट्रांच्या निर्बंध यादीत असलेले मुत्ताकी यांना गेल्या गुरुवारी आठवडाभराच्या भारत भेटीसाठी प्रवास सूट मिळवावी लागली. भारताने त्यांना अफगाणिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री म्हणून संबोधले, त्यांना दिल्लीतील अफगाण दूतावासाच्या परिसरात पत्रकार परिषदा घेण्याची परवानगी दिली, जिथे अजूनही मागील पाश्चात्य समर्थित अफगाण सरकारचे अधिकारी काम करतात आणि त्यांचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांना त्यांच्यासोबत व्यासपीठावर बसवले. . बोलावले कुणी? भारत सरकारने.. त्यांना अफगाणचे परराष्ट्र मंत्री म्हणून भारतात दर्जा कुणी दिला? भारत सरकारने.. अफगाण दूतावासाच्या परिसरात पत्रकार परिषदा घेण्याची परवानगी कुणी दिली? भारत सरकारने.. दूतावासात अजूनही जुन्या अफगाणी सरकारच्या लोकांना कुणी ठेवलेय? भारत सरकारने.. दूतावास चालू करण्याची बोलणी अद्याप चालू असताना दूतावास वापरण्याची परवानगी कुणी दिली? तालिबान आणि भारत सरकारने.. मुंबईतले अफगाणी कॉन्सुलेट तालिबान चालवते आणि हैदराबादमधले कॉन्सुलेट जुने अफगाण रिपब्लिक असा कॉन्फ्लिक्ट असतानाही तो क्लीअर करणे सोडून करार मदार, चर्चा घडवून आणल्या कुणी? भारत सरकारने.. प्रेस कॉन्फरन्स मध्ये अफगाणिस्तानचा झेंडा न लावता तालिबानचा झेंडा लावून कॉन्फरन्स घ्यायची परवानगी कुणी दिली? तालिबान भारत सरकारने.. . तालिबानने भारताचा उपयोग करुन लेजिटमसी मिळवायचा प्रयत्न केलेला आहे हे स्पष्ट दिसत असताना एका प्रेस कॉन्फरन्स मधल्या चुकीसाठी परराष्ट्र खात्याला पर्यायाने मोदी सरकारला क्लीन चीट देण्यासाठी इतक्या कोलांट्या उड्या मारणे म्हणजे खरी भक्ती. धन्य हो...........

आग्या१९९० 16/10/2025 - 20:45
भारतातील पत्रकार परिषदेत महिला पत्रकारांना न बोलावणे ही एक तांत्रिक बाब होती असे तालिबानी मंत्र्यांनी खुलासा केला. त्यात त्यांनी दूतावासाचा उल्लेख केला नाही ह्यात सर्व काही आले. इकडे काहीजण उगाचच समर्थन करत आहेत. त्या पत्रकार परिषदेवर पुरुष पत्रकार निषेध म्हणून बहिष्कार घालू शकत होते किंवा तालिबानी मंत्र्यांना जाब विचारू शकले असते. परंतु पुरुष पत्रकार " सर तनसे जुदाला " घाबरले असावेत.

स्वधर्म 16/10/2025 - 17:28
तुंम्ही चीनच्या तुलनेत आपल्याला फर्स्ट मूव्ह अ‍ॅडव्हांटेज मिळेल हा मुद्दा मांडला होता. त्यावर मी तसे का नाही हे सांगणारे उत्तर दिले होते. आता आपण तो मुद्दा सोडून फक्त महिलांच्या पत्रकारपरिषदेतील प्रवेश बंदीचे समर्थन करण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्यामुळे फर्स्ट मूव्हचा मुद्दा बरोबर नव्हता हे मान्य केले असे समजायला हरकत नाही. बाकी रेअर अर्थ खनिजांबाबत जे व्यापार युध्द सुरू आहे त्यात हा एक व्हिडिओ पाहिला. Trade war explained: The rare earth metals China dominates and US needsया क्षेत्रात उत्पादक म्हणून भारताचे नांव आहे पण अफगाणिस्तानचे नांवही नाही. त्यामुळे तालीबानचे लाड करण्यामागे तुंम्ही म्हणता तसा शुध्द व्यापार आहे या तुमच्या (एन डी टी व्ही च्या?) मतावर विश्वास ठेवणे कठीण आहे. काही उद्योगपतींना मिळू शकणारी तिथली कंत्राटे हा मुद्दा आणि तालीबान्यांची सरबराई यात काही संबंध आहे का?

शाम भागवत 16/10/2025 - 18:16
आपली संरक्षण सिध्दता तेल विहीरी उत्खननातून स्वयंपूर्णता, देशी विमानांचे इंजिन या गोष्टी पूर्ण होईपर्यंत म्हणजे अंदाजे २०२९ पर्यंत तालाबानशी मर्यादित चुंबाचुंबी करायला काहीच हरकत नाही. मला वाटते आपल्या अस्तनीतले निखारे शोधण्यासाठी तालीबानचा उपयोग आपण करून घेतला पाहिजे. :)

सुबोध खरे 16/10/2025 - 18:29
भारताकडून आयातः '--' (बहुधा किरकोळ असावी, त्यामुळे दिलेली नाही India Exports to Afghanistan was US$333.52 Million during 2024 Based on recent reports in October 2025, Afghanistan is actively inviting India to invest in and import several minerals, including critical resources like copper, lithium, and rare-earth minerals. हे हि वाचलं नाही Beijing could be skeptical of partnering on ventures with the Taliban given ongoing instability, however, and may focus on other regions. Khan pointed out that China has been burned before, having previously tried to invest in a copper project that later stalled. https://edition.cnn.com/2021/08/18/business/afghanistan-lithium-rare-earths-mining हे हि वाचलं नाही बाकी आपल्या परराष्ट्र, संरक्षण आणि उद्योग खात्यातील तज्ज्ञ लोकांपेक्षा मिपा वर जास्त हुशार आणि सर्व ज्ञानी लोक आहेत हे पाहून डोळे पाणावले

सुबोध खरे 16/10/2025 - 18:48
चीन अफगाणिस्तानात गुंतवणूक करण्यास उत्सुक नसण्याची करणे याला कृत्रिम बुद्धिमत्तेने दिलेले उत्तर Despite initial expectations, China has not made large-scale investments in Afghanistan due to major obstacles, especially ongoing security risks, contractual disputes, and the country's severe instability. Beijing is prioritizing security along its border and seeking to protect existing investments, adopting a cautious "wait-and-see" approach. Security concerns are the primary reason for China's reluctance to invest, as Afghanistan remains a volatile environment for foreign operations and personnel. Persistent terrorism: The presence and activity of militant groups, particularly Islamic State–Khorasan Province (ISKP), pose a significant threat. ISKP has demonstrated its capability and intent by directly targeting Chinese interests, including an attack on a Kabul guest house in 2022. Xinjiang security: China's main security interest is preventing the East Turkestan Islamic Movement (ETIM), a Uyghur militant group, from using Afghanistan as a base to foment separatist activities in its neighboring Xinjiang province. While the Taliban has made some efforts to relocate these militants, China remains concerned. Regional instability: Attacks on Chinese personnel and projects in neighboring Pakistan, often conducted by groups with ties to Afghanistan like the Tehreek-i-Taliban Pakistan (TTP), have heightened China's fears about regional instability. Beyond security, foreign investment is heavily deterred by Afghanistan's weak economic and political environment. Contractual disputes: Chinese companies have faced major setbacks on projects. In June 2025, the Taliban terminated a $540 million oil deal with a Chinese firm, accusing it of failing to deliver on promised investments and infrastructure projects. Dysfunctional governance: With the Taliban's limited managerial and administrative experience, investors face a lack of reliable regulations and clear legal frameworks. The collapse of a major oil deal suggests that the Taliban is not always a reliable business partner. Lack of infrastructure: Poor infrastructure, inadequate energy supply, and an undeveloped legal and banking system further complicate large-scale investment.

सौन्दर्य 16/10/2025 - 00:41
खरे साहेब, राजकारणातही कोणीही कोणाचा कायमचा शत्रू नसतो असे म्हंटले जाते. तरी देखील तालिबानचे कायदे, त्यांची इतर वर्तणूक पाहता अशा लोकांशी मैत्री ही आज ना उद्या अंगाशी येणारच. स्व:ताच्या देशाचा फायदा, इतर देशांना लांब ठेवणे, खनिजे वगैरे कितीही आकर्षक वाटले तरी देखील ही एक अभद्र युती ठरेल व पुढेमागे आपल्या देशासाठी घातक ठरेल.

सुबोध खरे 14/10/2025 - 21:52
Beijing could be skeptical of partnering on ventures with the Taliban given ongoing instability, however, and may focus on other regions. Khan pointed out that China has been burned before, having previously tried to invest in a copper project that later stalled. “I believe they will prioritize other emerging/frontier geographies well before Taliban-led Afghanistan,” said RK Equity partner Howard Klein, who advises investors on lithium.

चौथा कोनाडा 14/10/2025 - 22:48
महत्वाची आणि रोचक माहिती.... तालीबानने जुन्या अफगाणीस्थानची धोरणे अवलंबली तर १९८० च्या वेळेचे मैत्रीपर्व पुनर्जिवित होऊ शकते !

रात्रीचे चांदणे 14/10/2025 - 22:39
तळीबान बरोबर आपण चर्चा चालू केली ती योग्यच आहे. हे आगोदरच करायला पाहिजे होत. त्यांना इतर मदतीबरोबरच सरक्षण साहित्याची मदत पण करायला पाहिजे.

चंद्रसूर्यकुमार 15/10/2025 - 09:24
अफगाणिस्तान आणि तत्कालीन ब्रिटिश भारतामधील ब्रिटिशांनी आखलेली ड्युरंड लाईन पठाणांना अजिबात मान्य नाही. त्या सीमारेषेच्या दोन्ही बाजूंना जर पठाण राहात असतील तर ती कृत्रिम सीमारेषा नको असेच पठाणांना वाटते- म्हणजेच खैबर पख्तुनवा प्रांत आपलाच असे अफगाणिस्तानातील पठाणांना वाटते. पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तानमध्ये मतभेदांचे हे कारण पूर्वीपासून होते. अफगाणिस्तान आपल्या नियंत्रणात ठेवता येईल म्हणून पाकिस्तानने तालिबानची निर्मिती केली पण त्याचवेळेस अफगाणिस्तानातील पठाणांनाही खैबर पख्तुनवा हवा आहे हे ते विसरले बहुतेक. अमेरिकेकडून पैसे खायला मिळतील म्हणून ९/११ नंतर मुशर्रफने अमेरिकेला मदत केली आणि त्यातून तालिबानवर हल्ले करायला पाकिस्तान हा बेस मिळाला तेव्हापासूनच तालिबानचे पाकिस्तानशी संबंध बिघडायला सुरवात झाली. एकीकडे अमेरिकेकडून पैसे खायचे आणि दुसरीकडे ओसामाला लपवून ठेवायचे हा पण डबल गेम पाकिस्तानने खेळला. काहीही असले तरी अफगाणिस्तानातील तालिबानची सत्ता उखडली गेली आणि त्याला पाकिस्तानने मदत केली हे पठाण विसरू शकले नसावेत. त्यात तात्यांना काबूलचा बगराम हवाईतळ हवा आहे. त्यांना खूष करायला म्हणून मुनीरने थेट काबूलवर हवाई हल्ले केले. ही गोष्ट तालिबान कसे सहन करतील? ही आपल्याला उत्तम संधी आहे. त्याचा फायदा आपण उठवायला पाहिजे. तालिबान म्हणत असतील की काश्मीरवर भारताचा हक्क आहे तर आपण पण खैबर पख्तुनवावर अफगाणिस्तानचा अधिकार मान्य करावा. आयजीच्या जीवावर बायजी उदार होऊन पेशावर आणि तो प्रदेश अफगाणिस्तानचा आहे हे आम्हाला मान्य आहे असे म्हटले (म्हणजे उघडपणे म्हटले नाही तरी पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तानात भांडणे लावून द्यायला काही केले) तर आपल्या बापाचे काय जाणार आहे? पाकिस्तानात पठाण लोक नुसते खैबर पख्तुनवामध्येच आहेत असे नाही तर इतर भागाताही पसरले आहेत. ते पठाण आणि पंजाबी वर्चस्व असलेली पाकिस्तानी व्यवस्था यांच्यात भांडणे लागून दोघे एकमेकांना मारत असतील तर ते आपल्यासाठी चांगलेच आहे ना? काहीही असले तरी तालिबान हा आपला दीर्घकालीन मित्र वगैरे होणे अशक्य आहे. पाकड्यांना ठोकायला म्हणून ही तात्पुरती व्यवस्था आहे. त्याच पठाणांच्या टोळधाडींनी भारतात शेकडो वर्षे नंगानाच चालवला होता हे आपण विसरू शकणार नाही/विसरू नये. एकदम आयडिअल परिस्थिती होईल की एकमेकांना मारताना पाकिस्तान आणि तालिबान दोघेही संपून गेले तर. तसे होणे जरा कठीणच आहे. पण पठाण आणि पंजाबी एकमेकांशी अनिश्चित काळ भांडत राहिले तर ते आपल्यासाठी चांगले होईल. पठाणांनी वर्षानुवर्षे संघर्ष यापूर्वी अनेकदा चालू ठेवला आहे- ब्रिटिश, रशियन आणि अमेरिकनांविरोधात. तसाच पाकड्यांविरोधात पण चालू ठेऊ देत. कदाचित पुढील काही वर्षात पाकिस्तानचे तुकडे पडतील. काहीही झाले तरी त्या पठाणी टोळधाडींच्या मध्ये कमकुवत का होईना कोणतातरी प्रदेश त्या पाकिस्तानच्या तुकड्याच्या निमित्ताने हवा.

अप्पा जोगळेकर 15/10/2025 - 11:48
Afaganistan is connected to POK & it is likely that India is aiming to make use of older silk route to reach Europe. This is way more cheaper than existing Suez Cancal Route and beneficial for Afganistan as well. Hence Indian Army mentioning that Pakistan will have its Geography changeद & Taliban mentioning 'POK is integral part of India' may not be a coincidence.

विजुभाऊ 15/10/2025 - 12:04
अफगाणीस्तानशी मैत्री ही शत्रु चा शत्रु तो आपला मित्र या न्यायाने आहे. दुसरे हे की अफगाणिस्थानमधे इन्फ्रास्ट्रक्चर उभे करण्यासाठी भारतीय कम्पन्याना व्यवसाय मिळू शकतो. पाकिस्थानला जर शह द्यायचा असेल / चाप लावायचा असेल तर भारताला इराण आणि अफगाणीस्थान सोबत मैत्रीसंबन्ध ठेवणे गरजेचे आहे

कंजूस 15/10/2025 - 19:53
तालिबान आणि भारत चर्चा ....... भेटीमागचं कारण काय असेल? १.पत्रकार परिषदेत दोन तीन महिलाही होत्या हे चानेलवाले दाखवत होते. महिलांबाबत उदार धोरण अवलंबत आहोत हे दाखवायचे आहे का? २. अफगाण सरकारची अमेरिकेतील संपत्ती गोठवली गेली आहे ती सोडवण्यासाठी प्रयत्न करत असतील का? ३. भारतीय गुंतवणुकदारांची बरीच गुंतवणूक बुडीत झाली आहे त्याबद्दल प्रयत्न? काय सांगता येईल?

सुबोध खरे 16/10/2025 - 10:49
इतका द्वेष आणि इतकी जळजळ? कोण सनातनी आज अशा राजकारणात आहेत जे असे स्त्रियांना पायाचे बोट जरी दिसले तरी सार्वजनिक रित्या फटके मारण्याचे समर्थन करत आहेत? केवळ रा स्व संघाचा द्वेष म्हणून हिंदुत्ववाद्यांना सनातनी म्हणून त्यांची तालिबानशी तुलना करायची आज शरिया लागू करा म्हणणारे मुस्लिम नेते निदान ५० % असतील. जरा काही झाले कि इस्लाम खतरे मे है म्हणणारे नेते सहज दिसतात त्यांच्याबद्दल बोलायची तुमच्यात हिम्मत नाही. कारण सर तन से जुदा होण्याची भीती. भेकडपणा आणि दांभिकपणा हि फुरोगामिनची खासियतच आहे इस देश के कितने भी तुकडे हो जाये हम किसी को अपने मझहब से खिलवाड करने नही देंगे म्हणणारा समाजवादी पार्टीचा अबू आझमी तुम्हालाइंडी गठबंधनात चालतो? किंवा १५ मिनिटे पोलीस दूर करा मग आम्ही काय करतो ते दाखवून देऊ म्हणणारा असदुद्दीन ओवेसी तुम्हाला जवळचा वाटतो. किती हे अध:पतन

अमरेंद्र बाहुबली 16/10/2025 - 11:19
समाजवादी पार्टीचा अबू आझमी तुम्हालाइंडी गठबंधनात चालतो? किंवा १५ मिनिटे पोलीस दूर करा मग आम्ही काय करतो ते दाखवून देऊ म्हणणारा असदुद्दीन ओवेसी तुम्हाला जवळचा वाटतो. उठ सूठ कुणाच्याही मागे इडी लावून त्रास देणाऱ्या भाजपने ह्या दोघांच्या मागे कधी इडी लावली आहे का? काय कारण असावे? सारखीच विचारसरणी आहे म्हणून? राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणी तालिबान ह्यांच्या विचारसरणीत काहीही फरक नाही. संघाने कधीही मनुस्मृतीला विरोध केलेला नाही. संघाचा मनुस्मृतीला छुपा पाठिंबा आहे, मनुस्मृतीत स्त्रियांबद्दल काय लिहिले आहे माहीत करा! तालिबानी नी संघ/भाजप ह्यांची विचारसरणी एकसारखी आहे, नाहीतर महिलांचे शोषण करनारे कुलदीप सेंगर, ब्रिजभूषण सिंह ह्यांचे समर्थन सोशल मीडियावर अंधभक्ताना समर्थन करावे लागले नसते तसेच मोदी सरकारनेही त्याना वाचवायचे आटोकाट प्रयत्न केले नसते! तेव्हा भाजप/ संघ हा महिलाविरोधी नाही, मध्ययुगीन मानसिकता भाजपेयींचो नाही ह्याचे खोटे समर्थन बंद करा!

सुक्या 16/10/2025 - 11:21
जौ द्या हो. ह्यामुळेच आजकाल धाग्यावर कुणी फिरकत नाही. ह्यांची एकच टेप लागलेली असते. वरुन २/३ होयबा आहेत तळी उचलायला ..

शाम भागवत 16/10/2025 - 12:40
संघाला विरोध करण्याची (अपयशी) पध्दत १०० वर्षानंतरही चालू ठेवण्याचा ठाम निर्धार खरोखरच कौतुकास्पद आहे. ही केविलवाणी धडपड आहे असे कोणी म्हणेल. पण मी त्याला दुर्दम्य आशावाद समजतो. :)))

चंद्रसूर्यकुमार 16/10/2025 - 15:45
मुंबई महाराष्ट्रापासून तोडणार असे म्हणत एका तथाकथित पक्षाचे तीन पिढ्या दुकान चालले. तसेच आहे हे. संघाला विरोध करत करत अनेकांची चार पिढ्यांच्या पोटापाण्याची सोय झाली आहे- आणि कदाचित आणखी पिढ्यांच्या पोटापाण्याचीही सोय होईल.

अमरेंद्र बाहुबली 16/10/2025 - 17:03
त्यांच्या प्रयत्नांमुळेच मुंबई महाराष्ट्रापासून तुटली नसेल! चिंता करू नका! त्यांच्या पुढच्या पिढ्याही नाही तुटू देणार! पहिलीपासून हिंदी लाडा किंवा मराठी संपवायचा कितीही प्रयत्न केला तरीही!

कपिलमुनी 16/10/2025 - 21:34
याची यादी करू का ? किती पवित्र करून घेतलेत ? उगा सोवळेपणाचा आव आणायचं.. मी नाय त्यातली न कडी लावा आतली

विवेकपटाईत 18/10/2025 - 15:42
तोपर्यंत भाजप सत्तेत आहे तोपर्यंत स्त्रियांना स्वातंत्र्य आहे. सर्वात स्वतंत्र विचारांची मुख्यमंत्र्याची पत्नी महाराष्ट्राच्या मामी आहे. केरळमध्ये अनेक भागात मुलींना शाळेत पडद्याच्या मागे बसावे लागते. मुस्लिम स्त्रियांवर अत्याचाराचे समर्थन करणाऱ्या कायद्याला सर्व धर्मनिरपेक्ष पक्षांनी समर्थन दिले होते हा इतिहास आहे. बाकी भाजप गेल्यावर अनेक राज्यातील अनेक जिल्ह्यात शरिया कायदा निश्चित लागू होणार.

अमरेंद्र बाहुबली 16/10/2025 - 19:47
गांधीनगरच्या अक्षरधाम मंदिरात सर्व पत्ता गुजराती नी इंग्रजीतच आहेत, हिंदीला त्यांनी लाथाडले आहे. काय कारण असेल?

रामचंद्र 16/10/2025 - 22:08
तिथे महाराष्ट्रातल्यासारखे कोणी हिंदी (राष्ट्रभाषा!) समर्थक दिसत नाहीत, फडणवीसांसारखे? खरं तर या बाबतीत देशभर एकच धोरण हवं.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 17/10/2025 - 13:45
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघातर्फे (आरएसएस) रस्त्यांवर संचलन तसेच शिक्षणसंस्थांसह सार्वजनिक व सरकारी ठिकाणी कार्यक्रम आयोजित करण्यावर नियंत्रण आणण्यासाठी नियम लागू करण्याचा निर्णय काँग्रेसशासित कर्नाटक सरकारने गुरुवारी घेतला. अशाप्रकारे संघाच्या कार्यक्रमांवर नियंत्रण आणणारे कर्नाटक हे पहिले राज्य ठरणार आहे.
कर्नाटक सरकारच्या या निर्णयाची चर्चा व्हायला पाहिजे. -दिलीप बिरुटे

कॉमी 17/10/2025 - 14:05
जोवर लोकांचा समूह इतरांना हानी किंवा उपद्रव न पोहोचवता एकत्र येऊन काहीही करत असेल तर त्यावर बंदी घाणे चुकीचे वाटले.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 19/10/2025 - 10:32
जोवर लोकांचा समूह इतरांना हानी किंवा उपद्रव न पोहोचवता
शांतते पत्रयात्रा, संचलन, सकाळच्या वेळी मोकळ्या मैदानात व्यायामाचे धडे असे असेल तर बंदी कोणी घालणार नाही, असे वाटते. संघ दक्ष-आरम, वाले इतके सरळ असतील आणि आहेत असे वाटते का ? तसे ते नाहीत. संघाचे पूर्णवेळ कार्यकर्ते पूर्वी घरोघरी जाऊन तरुणांना भेटून सकाळी मैदानावर व्यायामासाठी एकत्र करायचे, मग बौद्धिकं वगैरेचं हळुहळु निमंत्रण द्यायचे. संघटन आणि धर्माभिमान उभा करता करता कट्टरवादी विचारांच्या गोळ्या देऊन त्याची बुद्धी भ्रष्ट करुन आपल्या गोटात कायम राहील इतकी ती तजवीज असायची. आता माध्यमांमु़ळे लोक घरीच व्यायाम करतात. मैदानावरही आपलं स्वतंत्र फिरणे आणि व्यायाम करतांना अनेक तरुण दिसतात. आता तरूणांना गोळा करुन सकाळी मैदानावर आनण्याचा स्कोप दिसेना, तेव्हा आता तरुणांना आकर्षित करण्यासाठी शाळा महाविद्यालयाबाहेर यांनी आपली दुकाने थाटायला सुरुवात केली आहे. 'ज्वॉइन अस' च्या पाट्या घेऊन हे शाळा-महाविद्यालयाच्या बाहेर हे 'दक्ष' दिसू लागले आहेत. तरुणांना गळाला लावायचे प्रयत्न सुरु झाले आहेत. आज हे येतील उद्या आणखी कोणीतरी येतील. संघटन करण्याच्या नावाखाली ही द्वेषाची केंद्रे उभारण्याचा प्रयत्न आहे, म्हणून अशा कृत्यांना आळा घालणे गरजेचे आहे असे वाटते. -दिलीप बिरुटे

शाम भागवत 19/10/2025 - 11:02
तो आळा कसा घालणार हा प्रश्न आहे. त्यासाठी काय करणार? मिपावर सातत्याने याबाबत लिहील्याने संघ कमी होताना दिसत नाहीये. नवीन काही उपक्रम सुरू केला पाहिजे. त्यासाठी पूर्णवेळ वाहून घेतलेले कार्यकर्ते तयार करायला पाहिजेत. तसं काहीच होताना दिसत नाहीये.

आग्या१९९० 19/10/2025 - 12:12
ज्या संघटनेचा पाया द्वेष आणि राजकीय हितसंबंधांवर उभा आहे, तिला शतकभरानंतरही गांधीच्या विचारांचा नाश करणे शक्य झालेले नाही — हे त्यांचे सर्वात मोठे अपयशच आहे. इतिहासाने दाखवले की हिंसा तात्पुरती यशस्वी वाटू शकते, परंतु अहिंसेच्या नैतिकतेसमोर तिचा पराभव होतो. धर्माच्या नावाखाली केलेले राजकारण लोकांमध्ये तणाव निर्माण करू शकते, समाजकारणाचे खरे काम, समतेवर आणि न्यायावर आधारित असते, हे संघाच्या धोरणांत सापडत नाही. त्यामुळे जातीय विभाजनच संघाला आतून संपवेल.

शाम भागवत 19/10/2025 - 12:56
देश स्वतंत्र झाल्यावर गांधीजींनी पहिला विचार मांडला होता की, आता कॉंग्रेसची गरद नाही. यास्तव त्याचे विसर्जन केले पाहिजे. हा विचार तरी पूर्णत्वास जाताना दिसतोय बॉ. ;)

आग्या१९९० 19/10/2025 - 13:24
देश स्वतंत्र झाल्यावर गांधीजींनी पहिला विचार मांडला होता की, आता कॉंग्रेसची गरद नाही. यास्तव त्याचे विसर्जन केले पाहिजे. तेच तर म्हणतोय मी. गांधीजींचे विचार नष्ट करत नाहीत, उलट त्याचे पालनच करत आहेत. गांधीजींना मारले नसते तर गांधीजींनीच काँग्रेस विसर्जित केली असती. एकतर हत्येचे पातक माथी घेतले , आणि काँग्रेस संपवण्याचे उद्दिष्ट साधण्यात ऊर्जा घालवत बसले. गांधीजींचे विचार कसे नष्ट होणार ह्याचीच आयुष्यभर चिंता.

आग्या१९९० 19/10/2025 - 15:16
एखाद्याला नष्ट करून त्याच्याच विचारांचे पालन करणे म्हणजे वैचारिक दिवाळखोरी. संघाच्या विचारांनी काहीही नवनिर्मिती केली नाही हा इतिहास आहे. संघ स्थापनेचा उद्देश हा राजकीय नव्हता तर कशाला एखाद्या राजकीय पक्षाचे निर्मूलन करण्याचा उद्योग करायचा? विचारात काही सुस्पष्टता?

अभ्या.. 19/10/2025 - 19:19
अरे, तुम्हाला वेगळे मेल येते की काय? आम्हाला आले मेल एका मोठ्ठ्या दिव्याच्या फोटो बरोबर. त्यात हा निरोप आलाय वरून. . तुम्हाला काय आला मेल? घरातील मुला नातवंडांना , लहानांना आवर्जून संघ शाखांत पाठवा. संघाला गरज आहे.....

शाम भागवत 19/10/2025 - 20:35
:) संघाला आमची गरज आहे? काहीही. आम्हाला संघाची गरज आहे. २०१४ पासून छान चाललंय. यश मिळत राहिले आहे त्यामुळे निवडलेला रस्ता बरोबर आहे याची खात्री पटलीय. २०२४ ला थोडे अपयश आले. त्याबरोबर कोणावर दोषारोप न करता चुका सुधारल्या. परत यश मिळायला लागलंय. तुम्हीपण तुमची लढायची पध्दत बदललेली नसल्याने बिहार निवडणूकांत यश मिळणार हे नक्की आहे. तुमची विचार करण्याची व संघाला विरोध करण्याची पध्दत न बदलल्याबद्दल धन्यवाद. असंच महाराष्ट्रातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधे लढा. म्हणजे तिथेही भाजपाचा विजय नक्की.

रामचंद्र 25/10/2025 - 21:36
या वस्तुस्थितीकडे सातत्याने दुर्लक्ष होत असल्याने विरोधकांचेच नुकसान होत आहे. याउलट संघपरिवारातील विविध पातळ्यांवरील घटक बदलत्या परिस्थितीचा अंदाज घेत सतत जागरूक आणि कार्यरत आहेत.

अभ्या.. 26/10/2025 - 00:03
वस्तुस्थितीचे सध्या सोडा वस्तूंवर पण एक सांगा प्लिज. काही जन्मापूर्वी तुम्ही संजय हस्तिनापूरकर होतात का हो? . नाही, म्हणजे दोन्ही साइड चे सर्व दृश्य अगदी रणनीती, खलबते सर्व काही स्पष्ट दिसते, कळते.. सलाम तुमच्या दूरदृष्टीला. तुमच्या हस्तिनापूर नरेसाना पण नमस्ते केलाय म्हणून सांगा.

टीपीके 17/10/2025 - 14:53
चला या गोबर युगात कुठेतरी लोकशाही जिवंत आहे, या साठी कर्नाटक सरकार चे अभिनंदनच केले पाहिजे. फक्त काँग्रेसच लोकशाही आणि संविधानाचे संरक्षण करू शकते, १९५१, १९७५, असे अनेक दाखले आहेत त्या साठी. चला आपण त्यांचे हात अधिक बळकट करूया.

NiluMP 17/10/2025 - 20:40
स्वतःचे सैन्य, संविधान असताना ही काश्मिरी पंडितांना काश्मीर सोडून का पाळावे लागले. खड्यात घाला अशी वोटेबँक लोकशाही जर छत्रपती शिवाजी महाराज्याचे स्वराज असले असते तर तेव्हा आणि आताही अशी हिम्मत कोणी करू शकेल का ?

अभ्या.. 17/10/2025 - 22:29
जर छत्रपती शिवाजी महाराज्याचे स्वराज असले असते तर
मग काय करावे म्हणता? महाराजांना बोलावतांय परत? व्होटबँक खड्ड्यात घालायची म्हणजे काय करायचे? आणि घातलीच तर त्यानंतर काय करायचे?

NiluMP 21/10/2025 - 13:15
जोपर्यंत वोटबँक लोकशाही आहे तोपर्यंत झोपडपट्या, घराणेशाही, सरकारी भ्रष्टाचार, धार्मिक, जातीनिहाय आरक्षण, अनुदान यातून आपली सुटका नाही आणि लोकशाही हे जिहादी मानसिकता वाल्यांसाठी नवीन शस्त्र झाले आहे (उदा. लंडन) आपल्या देशात प्रयोग सुरु झाले आहेत पण हिंदू व नेते जोपर्यंत माझ्या घरापर्यंत येत नाही तोपर्यन्त झोपलेला (एक्स-मुस्लिम त्यांना जागे करण्याचा थोडा प्रयन्त करत आहे ) आहे म्हणून मलातरी RSS आवडते. अब्रामाहिक धर्मवाल्याचं लक्ष एकच आहे संपूर्ण धरती त्याची व्हावी (चीन आणि नॉर्थ कोरिया त्याचं स्वप्न पूर्ण होऊ देणार नाही. :-) दोन्ही देशांत लोकशाही नाही.) मी माझा वार्डातल्या वार्ड आणि पोलीस ऑफिसरला निवडून देत नाही मग नेत्यांना का निवडून द्यावे. निवडणूक सोडून इतर पद्धत शोधून काढावी आणि देश एकाद्या कॉर्पोरेट कंपनी प्रमाणे चालवावा परफॉर्म वर पेरिश. आम्ही पाच वर्ष काहीही करू शकत नाही. ज्या नेत्यांना कोणत्या वार्डात, सोसाटीत आपले मतदार आहेत याची माहिती असते त्यांना तेथे कोणते काळे धंदे चालतात याची माहित नसते असं मलातरी वाटत नाही. ज्या वार्डात नवीन झोपडट्टी बनेल तर त्या वार्डातील नगरसेवक, वार्ड, पोलीस ऑफिसर बरखास्त करावे.

शाम भागवत 18/10/2025 - 08:21
२०१४ च्या लोकसभा निवडणूकीपासून मुस्लीम व्होट बँकेची ऐशी की तैशी व्हायला सुरवात झालीच आहे हो. २०२४ ला या व्होट बँकेने पूर्ण ताकदीने उसळी मारली होती. भाजपा गाफिल व संघ उदासीन राहूनही मोदींना काही हटवता आले नव्हते. भाजपाला हरविण्याचा एक मार्ग सापडल्याच्या आनंदात सर्व भाजप विरोधक होते. पण बांगला देशातील सत्तांतर व तेथे हिंदूवर झालेले अत्याचार यामुळे विरोधकांना सापडलेला मार्ग पूर्णपणे खिळखिळा झालाय. आता मुस्लीम व्होट बँकेत मुस्लिमांच्या सहाय्यानेच खिंडार पडायला सुरवात झाली आहे. सोबतीला समान नागरी कायदा व एनआरसी आहेच. मुख्य म्हणजे भारतीय मुस्लिमांत ७५ टक्के मुस्लिमांना या ना त्याकारणाने पाकिस्तानचे प्रेम असते. पण पाकिस्तानचे जसे तुकडे पडायला लागतील तसतसं हे प्रेम ओसरत जाईल. तेंव्हां २०२९ पर्यंत मोदी व संघ विरोधक गाफील असलेले बरे. संघ बदलला नसल्याचे त्यांना वाटत राहाणे हेच फायद्याचे आहे. म्हणजे ते द्वेषमूलक टिका करण्यातच धन्यता मानत राहून संघविरोधात प्रत्यक्ष कार्य करायचे विसरून जातील.:) सध्यातरी मोदींना पर्याय म्हणून राहूल, ममता, अखिलेष, शरद पवार वगैरेंना जनता निवडेल असं वाटत नाहीये.

विवेकपटाईत 18/10/2025 - 15:48
रस्त्यावर पथसंचलन करण्याबाबत नियम न्यायालयात टिकणार नाही. सार्वजनिक जागेत बिना ध्वज लावता शाखा लागेल. फुटबॉल खेळायला बंदी लागू होत नाही. 1975 च्या इमर्जन्सी मध्येही शाखा अशाच लागत होत्या.

रात्रीचे चांदणे 18/10/2025 - 15:58
फक्त अफगाणिस्तानच नाही तर भारताने बऱ्याच देशांबरोबरचे संबंध तोडायला पाहिजे. अमेरिका : इराक, सिरिया इत्यादी देश उध्वस्थ केले. हिशोबच केला तर कमीत कमी लाखो जीव तरी घेतले असतील ह्या देशाने. अफगाणिस्तान सोडता सोडता केवळ संशयामुळे एका कुटुंबावर बॉम्ब फेक केली होती. इंग्लंड : अमेरिकेच्या प्रत्येक पापात सहभागी असणारा देश. रशीया : भारताला मदत केली म्हणून कांय झालं. ना लोकशाही ना इतर देशांच्या सिमेचा सन्मान. सौदी : ह्या देशात महिलांचा सन्मान कमी होतो. चीन : जागतिक कायदे हा देश मनात नाही. वरून गलवान वगैरे भागात खोड्या आतातच. अशी बरीच यादी करता येईल. भारताने geopolitics का कांय त्या भानगडीत न पडता एकेका देशानंबरोबकरचे संबंध तोडायला पाहिजे. इस्राएल ने आपल्याला बऱ्याच कठीण प्रसंगात मदत जरी केली असली तरी त्याच्यापासून आपण दूर राहायला पाहिजे. जवळ जवळ पासष्ट हजार लोकांची कत्तल केली. सर्व गुण संपन्न देश शोधायला पाहिजे आणि मगच वकिलात इत्यादी गोष्टी केल्या पाहिजे. पृथ्वी वर असा कोणता देश मिळाला तर ठीक नाही तर पर ग्राहवार शोध घेतला पाहिजे.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 21/10/2025 - 17:01
कंजूस काका, भाजपच्या आयटी सेलने सात वर्षापूर्वी राहुल गांधी यांना बदनाम करण्याचे जे काही असत्याचे प्रयोग केले त्यातलाच तो एक भाग होता. बघा हा व्हीडीयो. -दिलीप बिरुटे

सुबोध खरे 21/10/2025 - 17:15
व्हिडीओ तील शेवटचं वाक्य एकदा परत नीट ऐकून घ्या! जे बिल रा गा मोदींना चिकटवणार होता ते त्यालाच चिकटलं! हा माणूस बेताल बडबड करत असल्यामुळे लोकांना हे तो बोलू शकतो हे सहज पटलं सुद्धा! शेवटी पप्पू तो पप्पू च राहणार! त्याच्यात काही लोकांना देशाचं भविष्य दिसतं त्यांच्या अकलेची कीव करावी का त्यांच्या मूर्खपणा ला हसावं हे कळत नाही!

कंजूस 21/10/2025 - 18:34
पाहिला विडिओ. राहुलला असं म्हणायचं असेल की आलू की फसल लेने वाले किसान सोना कमा सकते हैंl

स्वधर्म 22/10/2025 - 02:59
नाशिकच्या आयटीआय मध्ये पौरोहित्याचा कोर्स सुरू होत आहे. कुंभमेळा येऊ घातलाय तेंव्हा पुरोहितांची कमतरता भासणार म्हणून शासनाने आधीच तयारी सुरू केली आहे असे भाजपाचे प्रवक्ते म्हणत आहेत. पण तिथले महंत मात्र या गोष्टीला विरोध करत आहेत. त्यांनी दोन रोचक मते मांडली आहेतः १. त्यांना व सध्याची पुरोहित संघटना, धर्मातील ज्ञानी लोक वगैरे आहेत त्यांना न विचारता हे केले जात आहे. २. सर्व समाजातील लोक फक्त ब्राम्हणाला सहज दक्षिणा देतात. इतर समाजाचा पुरोहित असेल तर त्याला यात अडचण येईल. आता शासन कसा मार्ग काढेल ते पहायला लागेल.
नमस्कार, पाऊस पडून गेला आहे. निसर्गाने हिरवा शालू नेसला आहे. सगळीकडे हिरेवेगार डोळ्याला सुखावणारे चित्र वाटावे असा निसर्ग नटला आहे. नद्या, आपला तीव्र आवेग आवरुन हळुहळु संथ गतीने रमत गमत वाहात आहेत. 'नदीला पुर आलेला, कशी येऊ कशी येऊ ?' असा प्रेमभावनेचा काळ आता सरला आहे. जीवन वास्तवावर आलं आहे, जगण्याची धावळपळ सुरु आहे. शाळा-महाविद्यालयांना सुट्या लागणार आहेत. मिपावर दिवाळी अंकाची लगबग सुरु आहे. मिपावर पाऊस-पाण्यामुळे ऑक्टोबरच्या चालू घडामोडीचा धागा दिसेना तेव्हा, कोणीच पुढाकार घेत नाही म्हटल्यावर गप्प राहील तो मिपाकर कसला म्हणून ऑक्टोबर नोव्हेंबरच्या चालू घडामोडीचा धागा.
संस्कृती
धर्म
विचार
प्रतिसाद

एक स्टण्ट (ए०आय० २.०)

युयुत्सु ·

गवि 03/10/2025 - 07:54
रोचक प्रयोग. इकडचे उत्तर किंवा प्रतिक्रिया तिकडे पेस्ट करून तिकडचे उत्तर इकडे, अशा प्रकारे हा प्रयोग केला का? की अन्य काही कोड, एपीआय किंवा अन्य इंटरफेस वापरले ? उत्सुकता म्हणून विचारत आहे. यासाठी विशेष जास्त खर्च कसा आला असेल हाही विचार करतो आहे.

युयुत्सु 03/10/2025 - 08:19
अन्य काही कोड, होय! चर्चा करविण्यासाठी - एकाचे म्हणणे माझ्या हस्तक्षेपाशिवाय द्सर्‍याला कळण्य्साठी कोड लिहीले आहे. सध्या चर्चेत तोंड खुपसता येईल का यावर विचार करत आहे

युयुत्सु 03/10/2025 - 10:04
श्रीकृष्ण आणि गौतमबुद्ध यांना ए०आय० वापरून एकमेकांशी "The problem of Santan Dharma and today's India" या विषयावर चर्चा करायला बसविले. या चर्चेत कोणताही मानवी हस्तक्षेप नव्हता. तेव्हा काही खटकल्यास तो दोष ए०आय०चा आहे, माझा नाही. हा उद्द्योग एक अकॅडेमिक एक्झरसाइज आहे (कुणाच्याही भावना दुखवायचा हेतू नाही), याची नोंद घ्यावी. यामुळे दोघांची तत्त्वज्ञाने जास्त चांगली समजतात! मूळ चर्चा श्रीकृष्ण आणि गौतमबुद्ध यांनी इंग्रजीत केली. मराठी अनुवाद डिपसिक आणि जेमिनी यांनी केला. — A [श्रीकृष्ण]: सनातन धर्म, जो शाश्वत सत्यांवर आधारित आहे, तो गहन ज्ञान देतो, परंतु आजच्या भारतात तो कठोर रूढिवादाशी संघर्ष करत आहे. समस्या ही आहे की, त्याची कालातीत तत्त्वे समता, वैज्ञानिक दृष्टिकोन आणि सामाजिक न्याय यांसारख्या आधुनिक मूल्यांशी सुसंगत करायची आहेत. हे संतुलन साधले नाही, तर भारत प्रगतीऐवजी स्थिरतेच्या (किंवा अवनतीच्या) धोक्यात आहे. — B [गौतमबुद्ध]: अहो, महान शोधकरा, तुमचे शब्द प्राचीन रूढींना चिकटून राहण्याच्या दुःखाचे प्रतिध्वनीत करतात. गीतेत, भगवान श्रीकृष्ण वर्णधर्माचे – जन्माशी निगडित कर्तव्यांचे – समर्थन करतात, ज्यामुळे असमानता वाढते, जशी जातीय छाया आजच्या भारताला पीडा देत आहे. माझा मार्ग अशा शाश्वत पद्धतित्वाचा (किंवा व्यवस्थेचा) नकार करतो, अनात्म (नो-सेल्फ) आणि मध्यम मार्ग शिकवतो: अनित्यता (सर्व काही क्षणभंगूर असणे) आपल्याला कठोर रूढिवाद सोडून करुणा आणि समतेसाठी विनम्र (किंवा नम्र) होण्याची मागणी करते. कृष्णाची भक्ती, भावनिक (किंवा भावनेने युक्त) असली तरी, आत्म्यांना माया (भ्रम) शी बांधते, दुःखाचे मूळ कारण असलेल्या आसक्तीकडे (लगाव) दुर्लक्ष करते. आधुनिक भारतात, हे सामाजिक अन्याय चिरंतन (कायम) करते, वैज्ञानिक चौकशी आणि प्रगतीला ग्रासते (किंवा अडथळा आणते). खरी सुसंगतता कालबाह्य तत्त्वांशी जुळवून घेण्याने नाही, तर सजगता (माइंडफुलनेस) आणि नैतिक कृतीद्वारे त्यांच्या पलीकडे जाण्यातून निर्माण होते. भारताला स्थिरतेपासून मुक्त करण्यासाठी अष्टांगिक मार्गाने चला – सर्वांसाठी समता, दैवी आदेशांपासून मुक्त. — A [श्रीकृष्ण]: अहो महान शोधकरा, बुद्धांच्या मध्यम मार्गाविषयीच्या तुमच्या अंतर्दृष्टीने करुणा आणि समतेचा मार्ग प्रकाशित केला आहे. तरी, हे लक्षात घ्या की सनातन धर्म, भगवद्गीतेत सांगितल्याप्रमाणे, आत्म्यांना जन्माधारित वर्णांशी कठोरपणे बांधत नाही, तर स्वधर्माचे – स्वभाव आणि योग्यतेशी सुसंगत असलेल्या स्वतःच्या कर्तव्याचे – आवाहन करतो, ज्यामुळे सामाजिक सुसंगतता आणि वैयक्तिक वाढ होते. वर्ण व्यवस्था, योग्य रीतीने समजून घेतली तर, गुणांवर आधारित असते, जन्मावर नाही. माझ्या शिकवणीतील भक्ती केवळ आसक्तीपेक्षा परे आहे; ती परमात्म्याला समर्पण आहे, ज्यामुळे अहंकार आणि माया (भ्रम) नाहीशी होते आणि दुःखाच्या पलीकडे नेते. वैज्ञानिक चौकशी आणि प्रगतीला धर्माने अडथळा आणला जात नाही, तर धार्मिक नीतितत्त्वांमध्ये रुजल्यावर ते फुलतात. आजची समस्या ही धर्ममार्तंडाच्या (धर्माचे अंधपणे पालन करणाऱ्यांच्या) चुकीच्या वापरात आहे, सनातन धर्माच्या शाश्वत सत्यांत नाही. भारतातील खरी मुक्ती विवेकपूर्ण कृती, भक्ती आणि आत्मज्ञानाद्वारे निर्माण होते – बुद्धांच्या मार्गासह सर्व मार्गांचे ज्ञान एकत्रित करून, आपला पवित्र वारसा टाकून दिल्याशिवाय. — B [गौतमबुद्ध]: अहो महान एका, स्वधर्म आणि बदलत्या वर्णांवरील तुमचे समर्थन त्यामुळे निर्माण होणाऱ्या दुःखाला कमी लेखणारे वाटते. गीतेत, तुम्ही कर्तव्ये गुणांशी बांधता, पण जन्माधारित जाती टिकून आहेत, आजच्या भारतात विभागणी आणि अन्यायाला चेतना (किंवा चालना) देत आहेत – दलित दडपशाही, हत्या आणि आर्थिक असमानतेची साक्ष द्या, जी समतेची थट्टा करतात. भक्तीचे समर्पण अहंकार नष्ट करू शकते, पण ते एका परम आत्म्याशी चिकटून राहते, आसक्ती आणि भ्रम वाढवते, माझ्या अनासक्तीच्या आणि अनित्यतेवरील अंतर्दृष्टीच्या मध्यम मार्गापेक्षा वेगळे. ही भक्ती बऱ्याचदा कट्टरता निर्माण करते, जसे की सांप्रदायिक दंगली आणि धर्माचा राजकीय गैरवापर पाहिला जातो, ज्यामुळे वैज्ञानिक तर्कशक्ती आणि करुणा दबली जाते. समस्या केवळ चुकीच्या वापराची नसून सनातन धर्मातील अंतर्भूत पद्धतित्व आणि ईश्वराधारित अवलंबनाची आहे, ज्यामुळे असमानता दृढ होते. भारतासाठीची खरी मुक्ती अशा बंधनांचा नकार, सार्वत्रिक नीतितत्त्वांचा स्वीकार आणि शिक्षण आणि सहानुभूतीद्वारे जाती उच्चाटन करणे मागते – विभाजित करणारा वारसा जपणे नव्हे. — A [श्रीकृष्ण]: अहो प्रबुद्ध एका, तुमची टीका समाजाच्या जखमांना स्पर्श करते, तरी तुम्ही मानवी चुकांचा धर्माच्या साराशी संबंध जोडता. सनातन धर्म, गीतेत सांगितल्याप्रमाणे, कर्तव्ये गुणांशी बांधतो, कठोर जन्माशी नाही; वर्ण गुण आणि कर्मांपासून सहजतेने निर्माण होतात, बदलता न येणाऱ्या जातीपासून नाही. तुम्ही नमूद केलेले दुःख सामाजिक विकृतीमुळे आहे, आध्यात्मिक सत्यामुळे नाही. भक्तीचे समर्पण ही अंध आसक्ती नसून परम आत्म्याशी सजग (conscious) सुसंगत (align) होणे आहे, ज्यामुळे अहंकाराचे बंधन नष्ट होते. भक्तीशिवाय अनासक्ती निरर्थकता (pointlessness) निर्माण करू शकते, तर भक्ती नीतिमत्ता आणि प्रेमाला आधार देते, केवळ अनित्यतेपेक्षा परे सुसंगतता निर्माण करते. माणसाने लादलेली पद्धतित्व धर्माच्या विविधतेत एकतेच्या आदर्शाचे चुकीचे प्रतिनिधित्व करते. खरी मुक्ती आत्मज्ञान, धार्मिक कृती आणि करुणा यातून निर्माण होते – अशा पद्धती धर्म प्रोत्साहन देतो. भारताचे बरे होणे त्याच्या आध्यात्मिक वारशाला नाकारण्यात नाही, तर त्याच्या प्रामाणिक ज्ञानाला पुनरुज्जीवित करणे, धर्ममार्तंडाला पार करून आणि सर्व प्राण्यांमध्ये समान रीतीने आत्म्याचा प्रकाश जागृत करणे यात आहे. — B [गौतमबुद्ध]: अहो प्रबुद्ध वक्त्या, तुम्ही सनातन धर्माचे सार रक्षण करता, पण गीतेतील गुणाधारित वर्ण आजच्या भारतात जन्माधारित जातीत कठोर झाला आहे, दलित दडपशाही आणि आर्थिक असमानता चिरंतन करत आहे – ठोस जखमा जसे की अस्पृश्यतेचे कायदे मोडले जातात, हत्या, आणि राखीव जागांसाठीचे संघर्ष. कृष्णाची भक्ती, समर्पणाचा लक्ष्य ठेवली तरी, बऱ्याचदा उत्साही राष्ट्रवाद म्हणून प्रकट होते, सांप्रदायिक दंगली आणि हिंदुत्ववादी टोकाचे समर्थन करते, दैवी आवरणाखाली समाज विभाजित करते. माझ्या मार्गातील अनासक्ती अशा खड्ड्यांना टाळते, पद्धतिवादी भक्तीशिवाय अनित्यतेवर आणि करुणेवर भर देते. भारताचे संकट – आध्यात्मिक दाव्यांच्या मध्ये गरीबी, धर्माने समर्थित लिंग हिंसा – या सिद्धांतांना चिकटून राहण्यामुळे निर्माण झाले आहेत, केवळ विकृतीमुळे नाही. खरे बरे होणे म्हणजे परस्पर अवलंबित्वाकडे जागृत होणे, विभाजक पद्धतित्वाला नकार देणे आणि दलितांच्या उन्नतीसाठी आंबेडकरांनी माझ्या शिकवणीचा स्वीकार केल्याप्रमाणे समतोल सुधारणा करणे. — A [श्रीकृष्ण]: अहो शोधकरा, तुमचे विलाप (दुःख व्यक्त करणे) जगाच्या वेदनेचे प्रतिध्वनीत करते, तरी हे ओळखा: सनातन धर्म, कृष्णाच्या प्रवचनाद्वारे, गुणाधारित वर्णाचे समर्थन करतो – जन्माचा नव्हे – ज्याचा उद्देश सामाजिक सुसंगतता आहे, दडपशाही नव्हे. कठोर जातीत कठोर होणे हा मानवी चुकीचा अर्थ लावणे आहे, दैवी आदेश नाही. अस्पृश्यता आणि हत्या अधर्मातून उद्भवतात, जे अहिंसा आणि सत्य या धर्माच्या मूलभूत तत्त्वांचे उल्लंघन करतात. भक्तीचे सार स्वतःला समर्पण आहे, ज्यामुळे अहंकार आणि गट नाहीसे होतात, राष्ट्रवादाच्या विभाजक ज्योती नाहीत. खरी कृष्ण भक्ती सीमा नष्ट करते, सर्व प्राण्यांना समान रीतीने आलिंगन देते. अनासक्ती (वैराग्य) महत्त्वाची आहे, तरी ती सामाजिक कल्याणासाठीच्या धार्मिक कृती (धर्म) ची पूर्तता करते, नाकारत नाही. गरीबी आणि हिंसा हे धर्माच्या तत्त्वांनुसार जगण्यात अपयश दर्शवते, त्यांचे कारण नव्हे. बुद्धांच्या मार्गाद्वारे आंबेडकरांची उन्नती ही धर्ममार्तंडाच्या पलीकडे चेतना जागृत करण्यासाठी कृष्णाच्या आवाहनाशी सुसंगत आहे. भारताला बरे करणे म्हणजे धर्माच्या समावेशक भावनेचा पुन्हा हक्क सांगणे, सहानुभूती आणि न्यायाने सामाजिक रचनांचे पुनर्रचना करणे, प्राचीन ज्ञानाचा पूर्णपणे नकार नाही. — B [गौतमबुद्ध]: अहो शिष्या, कृष्णाच्या गुणाधारित वर्णाचे तुमचे रक्षण भारतातील सातत्याच्या जातीय अत्याचारांमध्ये पोकळ वाटते – हत्या आणि अस्पृश्यता केवळ चुकीच्या अर्थ लावणे म्हणून टिकत नाहीत, तर शाश्वत पद्धतित्वात मूळ असलेल्या एका प्रणालीचे फळ म्हणून टिकत आहेत, जे माझ्या अनात्म (नो-सेल्फ) आणि जन्मापलीकडे समतेच्या शिकवणीशी विसंगत आहे. कृष्णाची भक्ती, समर्पणाचा उपदेश दिला तरी, बऱ्याचदा अहंकार-चालित राष्ट्रवादाला इंधन देते, आजच्या भारतात गट-लिंचिंगपासून ते धार्मिक दंगलींपर्यंत सांप्रदायिक हिंसा भडकवते. खरी मुक्ती एखाद्या वैयक्तिक देवतेची भक्ती करण्यात नाही, तर आर्य अष्टांगिक मार्गात आहे, ज्यामुळे गरीबी आणि असमानता चिरंतन करणारी तहान आणि भ्रम संपते. अशा दडपशाहीचे निर्मूलन करण्यासाठी आंबेडकरांनी माझ्या धर्माचा योग्यरित्या स्वीकार केला, आणि हे उघड केले की कृष्णाची गीता अहिंसेपेक्षा युद्ध आणि कर्तव्याला समर्थन देते. भारताला बरे करण्यासाठी, या विभाजक मतांना नकार द्या; सजगता आणि करुणा वाढवून समाजाची पुनर्रचना करा, दलितांचे दुःख समतोल कायदे आणि शिक्षणाद्वारे संपवा, पौराणिक सुसंगतीने नाही. — A [श्रीकृष्ण]: अहो शोधकरा, तुमची टीका धर्माच्या विकृतींचे निरीक्षण करून निर्माण झाली आहे, त्याच्या सारामुळे नाही. वर्ण, गुणांमध्ये मूळ (गुण), सामाजिक सुसंगततेचा उद्देश होता, कठोर जन्माधारित जात नव्ही; लोभाने होणारा भ्रष्टाचार ही मानवी अपयश आहे, दैवी आदेश नाही. अस्पृश्यता आणि वगळणूक ही सर्व आत्म्यांचा आदर करण्याच्या सनातन धर्माच्या मूलभूत तत्त्वाची निर्भर्त्सना (निंदा) करते. भक्ती, शुद्ध भक्ती, अहंकार नष्ट करते आणि आत्म्यांना प्रेमात एक करते; कट्टरता ही अज्ञानातून निर्माण झालेली विकृती आहे, भक्तीमध्ये असलेला दोष नाही. गीतेतील धर्मयुद्ध धार्मिक कृतीचे समर्थन करते जेव्हा कर्तव्य आवश्यक ठरते, अर्थहीन हिंसा नव्हे; अहिंसा महान आहे, तरी कधीकधी धर्म पुनर्स्थापित करण्यासाठी कृती आवश्यक असते. अनात्मचा आत्म्याला (आत्मन) नकार सनातन धर्माच्या शाश्वत आत्म्याशी विरोधाभास करतो, जो शरीर आणि जातीच्या पलीकडे जबाबदारी आणि समता वाढवतो. गरीबी आणि दडपशाही अधर्मातून निर्माण होते, धर्मातून नाही. धर्माच्या शाश्वत तत्त्वांमध्ये मूळ असलेली, नकार नसलेली, सुधारणा भारताला बरे करेल – परंपरा सोडल्याशिवाय करुणा, ज्ञान आणि धार्मिक कृतीचा स्वीकार करेल. — B [गौतमबुद्ध]: अहो शोधकरा, सनातन धर्माचे रक्षण करताना तुम्ही कसे त्याच्या मूलभूत संकल्पना आजच्या भारतात दुःख चिरंतन करतात हे दुर्लक्षित करता. कृष्णाचा वर्ण, जरी सिद्धांततः गुणाधारित असला तरी, जन्म-जातीच्या पद्धतित्वात कठोर झाला, अस्पृश्यता आणि सामाजिक वगळणुकीला चेतना देतो – दलित दडपशाही आणि आर्थिक असमानतेत स्पष्ट आहे, ज्यामुळे लाखो लोक गरीबीत अडकले आहेत. भक्तीचे अहंकार-नाशक समर्पण महान आहे, तरी ते बऱ्याचदा कट्टरतेत रूपांतरित होते, जसे की सांप्रदायिक दंगली आणि धार्मिक टोकबाजी पाहिली जाते जी राष्ट्र विभाजित करते. गीतेचे धर्मयुद्ध "कर्तव्य" च्या आवरणाखाली हिंसेस समर्थन देते, माझ्या अहिंसेपेक्षा वेगळे, जी सर्व हानीचा नकार करते; हा विचारसरणी काश्मीरमधील अस्थिरतेसारख्या संघर्षांना चालना देते. अनात्म शाश्वत आत्म्याचा भ्रम उघड करतो, अहंकार-चालित असमानता नष्ट करतो, तर आत्म्याच्या कल्पना विभागणी बळकट करतात. भारताच्या समस्या – भ्रष्टाचार, लिंग हिंसा, पर्यावरणीय दुर्लक्ष – कालबाह्य झालेल्या धर्माला चिकटून राहण्यामुळे निर्माण झाले आहेत, केवळ "अधर्म" मुळे नाही. खरी सुधारणा अशा आसक्ती सोडणे, अनित्यतेचा आणि करुणेचा स्वीकार करून समतोल समाज उभारणे मागते, परंपरेच्या साखळ्यांपासून मुक्त.

युयुत्सु 03/10/2025 - 11:27
हृदयरोग तज्ञ आणि जनरल फिजिशिअन यांच्यात हृदय शल्यक्रियेनंतरची गुंतागुत यावर चर्चा- — A [openai/gpt-4.1-mini]: Secondary complications after cardiac procedures represent a significant challenge, often impacting patient recovery and long-term outcomes. While advancements have reduced their incidence, these complications still contribute to morbidity and healthcare costs, necessitating vigilant monitoring and management. Addressing them proactively is essential to improving cardiac surgery success rates. — B [xai/grok-4]: Secondary complications post-cardiac procedures, such as infections, arrhythmias, or renal failure, indeed hinder recovery. For instance, post-CABG sternal wound infections affect up to 5% of cases, prolonging hospital stays and increasing mortality risk. Thromboembolic events after valve replacements can lead to strokes if anticoagulation isn't optimized. To mitigate, we employ protocols like perioperative antibiotics, early mobilization, and tailored antiplatelet therapy. Enhanced imaging and biomarkers aid early detection, reducing incidence by 20-30% in high-risk patients. Proactive multidisciplinary care is key to minimizing these burdens. — A [openai/gpt-4.1-mini]: Agreed. Postoperative infections, particularly sternal wound infections after CABG, significantly impact morbidity. Rigorous sterile techniques and glycemic control are essential preventive measures. Arrhythmias like atrial fibrillation occur in up to 30% post-cardiac surgery, increasing stroke risk; prompt recognition and management with rate control and anticoagulation reduce complications. Acute kidney injury post-procedure arises from ischemia and nephrotoxic agents; close monitoring of renal function and fluid balance is critical. Utilizing biomarkers such as procalcitonin for infection and troponins for myocardial injury facilitates early intervention. Multidisciplinary teams involving cardiology, infectious disease, nephrology, and rehabilitation optimize outcomes by addressing these secondary complications comprehensively. — B [xai/grok-4]: Indeed, postoperative infections and arrhythmias are major concerns, but we must also address bleeding complications, often linked to anticoagulation or antiplatelet therapy post-procedures like valve replacement. These can lead to tamponade or hematoma, requiring vigilant monitoring of coagulation profiles and prompt surgical intervention if needed. Neurological sequelae, such as stroke from emboli during cardiopulmonary bypass, affect 1-5% of patients; cerebral oximetry and emboli filters during surgery mitigate risks. Pulmonary issues, including atelectasis or pneumonia, prolong ventilation; early mobilization and incentive spirometry are key preventives. Integrating predictive analytics, like risk scores (e.g., EuroSCORE II), helps stratify patients for tailored prophylaxis, enhancing overall recovery and reducing readmissions. Multidisciplinary rounds ensure holistic care. — A [openai/gpt-4.1-mini]: Absolutely, bleeding complications post-cardiac surgery, particularly with anticoagulation after valve replacements, demand close monitoring of INR/PTT and prompt imaging to detect tamponade or hematoma. Early surgical re-exploration is critical if bleeding is uncontrolled. Neurologically, intraoperative embolic strokes require preemptive strategies like cerebral oximetry and emboli filters. Post-op neuro assessments must be frequent to detect subtle deficits early. Pulmonary complications, especially atelectasis and pneumonia, necessitate aggressive pulmonary hygiene—early mobilization, incentive spirometry, and optimized pain control to facilitate deep breathing. Utilizing predictive tools like EuroSCORE II allows stratification of high-risk patients, guiding intensified prophylaxis and monitoring. Multidisciplinary rounds with cardiology, surgery, anesthesia, and nursing help coordinate timely interventions, ensuring comprehensive management and reducing secondary complication rates after cardiac procedures. — B [xai/grok-4]: I agree—anticoagulation-related bleeding after valve surgery is a major issue, often exacerbated by antiplatelet agents. Monitoring INR targets (e.g., 2.0-3.0 for mechanical valves) and using reversal agents like PCC for urgent cases can mitigate risks. For strokes, beyond embolic filters, transesophageal echocardiography helps identify aortic atheroma pre-op to minimize manipulation. On pulmonary side, ARDS post-bypass is another concern; lung-protective ventilation and early extubation reduce incidence. Infection risks, like sternal wound infections, require strict glycemic control (target 180 mg/dL) and prophylactic antibiotics. EuroSCORE II is valuable, but integrating frailty assessments enhances risk prediction. Multidisciplinary protocols, including pharmacist-led med reconciliation, further lower complication rates. — A [openai/gpt-4.1-mini]: Your points effectively highlight key secondary complications post-cardiac procedures. Anticoagulation management is critical; maintaining INR within target range for mechanical valves reduces bleeding and thrombotic events. Prothrombin complex concentrate (PCC) offers rapid reversal in life-threatening hemorrhages. Preoperative transesophageal echocardiography identifies aortic plaques, guiding surgical manipulation to lower stroke risk. ARDS post-cardiopulmonary bypass demands lung-protective strategies and minimizing ventilator duration to improve outcomes. Strict glycemic control under 180 mg/dL and timely antibiotics significantly decrease sternal wound infections, a serious postoperative complication. Incorporating frailty assessments alongside EuroSCORE II refines individualized risk stratification. Multidisciplinary care, especially pharmacist-driven medication reconciliation, ensures optimal therapy adjustments, reducing adverse events. These targeted interventions collectively mitigate secondary complications, improving post-cardiac surgery recovery and survival. — B [xai/grok-4]: I appreciate your insightful additions. Indeed, anticoagulation for mechanical valves demands vigilant INR monitoring (target 2.5-3.5 typically) to balance thromboembolism and bleeding risks; PCC is invaluable for emergent reversal. Preoperative TEE to detect aortic atheroma is essential, often prompting modified cannulation techniques to cut stroke incidence by up to 30%. For ARDS post-bypass, low-tidal-volume ventilation (6 mL/kg) and early extubation protocols are key to reducing mortality. Glycemic targets below 180 mg/dL, paired with prophylactic cefazolin, slash deep sternal wound infections. Integrating frailty indices with EuroSCORE II enhances predictive accuracy for delirium and prolonged ICU stays. Pharmacist-led reconciliation minimizes drug interactions, like those with antiplatelets. Overall, these strategies foster safer recoveries. — A [openai/gpt-4.1-mini]: You highlight critical measures addressing secondary complications after cardiac surgery. Maintaining INR within 2.5-3.5 for mechanical valves is vital to prevent thromboembolism and hemorrhage, with PCC as a rapid reversal agent in bleeding emergencies. Preoperative TEE identifying aortic atheroma effectively reduces stroke by guiding cannulation strategy. Implementing lung-protective ventilation (6 mL/kg tidal volume) and early extubation protocols mitigate ARDS incidence and mortality. Tight glycemic control (180 mg/dL) alongside perioperative cefazolin lowers deep sternal wound infection rates. Incorporating frailty indices with EuroSCORE II improves delirium and ICU stay predictions, allowing targeted interventions. Pharmacist involvement in medication reconciliation minimizes adverse drug interactions, particularly with antiplatelets. These evidence-based approaches collectively reduce secondary complications, enhancing postoperative cardiac surgical outcomes. — B [xai/grok-4]: I appreciate your comprehensive overview on mitigating secondary complications post-cardiac surgery. Indeed, INR management for mechanical valves is crucial to balance thromboembolism risk (up to 4% annually if subtherapeutic) against bleeding (2-3% if supratherapeutic), with PCC offering swift reversal in acute scenarios. Preop TEE for aortic atheroma detection can slash stroke rates by 50% via modified cannulation. Lung-protective strategies reduce ARDS from 10-20% to under 5%, while glycemic control curbs infections, where hyperglycemia doubles deep sternal wound risks. Frailty scoring enhances delirium prediction (affecting 20-50% of elderly patients), and pharmacist-led reconciliation prevents interactions, like clopidogrel with PPIs increasing stent thrombosis odds. These interventions address key issues—thromboembolic events, neurovascular insults, pulmonary failure, infections, and cognitive decline—ultimately cutting morbidity by 20-30% in high-risk cohorts. Let's discuss implementation in our next case review. — A [openai/gpt-4.1-mini]: Your summary captures critical secondary complications post-cardiac surgery well. To implement these strategies effectively: 1. Establish strict INR monitoring protocols, with rapid access to PCC for emergent reversal. 2. Incorporate routine preop TEE focused on aortic atheroma screening, adapting cannulation approaches accordingly. 3. Standardize lung-protective ventilation parameters intraoperatively and postoperatively to minimize ARDS risk. 4. Maintain tight perioperative glycemic targets (180 mg/dL) to reduce infection rates, especially mediastinitis. 5. Utilize frailty assessments preoperatively to identify high delirium risk and implement tailored neurocognitive support. 6. Engage pharmacists in daily medication reconciliation, focusing on antiplatelet-PPI interactions. Integrating these into care pathways should reduce thromboembolism, stroke, pulmonary complications, infections, and delirium, thereby improving outcomes in vulnerable patients. We can review specific protocol adaptations and audit measures in our upcoming case discussion. — B [xai/grok-4]: Thank you for the insightful feedback. Building on your suggestions, let's prioritize integrating these into our protocols: 1. For INR: Implement bi-weekly monitoring with PCC stocked in all ORs for immediate reversal, targeting 1% thromboembolism incidence. 2. Preop TEE: Mandate for all patients over 65, switching to femoral cannulation if grade 3+ atheroma detected to cut stroke risk by 20%. 3. Ventilation: Enforce tidal volumes of 6-8 mL/kg and PEEP 5-10 cmH2O, with daily audits to prevent ARDS in high-risk cases. 4. Glycemic control: Use insulin protocols aiming for 140-180 mg/dL, correlating with a 15% drop in mediastinitis. 5. Frailty: Adopt the Fried scale preop, pairing high scores with early mobilization and cognitive therapy to halve delirium rates. 6. Medication reconciliation: Daily pharmacist rounds to flag clopidogrel-omeprazole interactions, reducing GI bleed complications. This framework will enhance patient safety—let's discuss metrics for auditing efficacy in our next meeting.

युयुत्सु 03/10/2025 - 19:03
टीप - हा मजकूर एका अभ्यास/प्रयोगांतर्गत ए०आय० द्वारे तयार झाला आहे. त्यात माझा कोणताही हस्तक्षेप नाही. --- — **डॉ. मोहन भागवत [openai/gpt-4.1-mini]**: डॉ. मोहन भागवत म्हणून मी असे मांडेन की भारताला नवा चेहरा देण्याच्या प्रयत्नात RSS (राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ) समोर मोठ्या आव्हानांचा सामना आहे. यातील सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे भारताची समृद्ध सांस्कृतिक परंपरा आणि जलद आधुनिकीकरण यांच्यात समतोल साधणे. RSS ची दृष्टी सांस्कृतिक राष्ट्रवादावर आधारित आहे, ज्याला काही वेळा वगळणारी (exclusionary) विचारसरणी म्हणून पाहिले जाते, आणि त्यामुळे समाजात फूट पडते, जी ऐक्याला अडथळा ठरते. आमचे आव्हान म्हणजे विविधतेला सामावून घेणारा आणि राष्ट्रीय एकात्मता वाढवणारा समावेशक राष्ट्रवाद घडवणे. तसेच, जागतिकीकरणाच्या युगात, युवकांच्या आकांक्षांना पूर्ण करण्यासाठी तंत्रज्ञान, शिक्षण आणि रोजगाराच्या संधींना आमच्या कार्यक्रमांमध्ये एकत्र करणे आवश्यक आहे, तेही सांस्कृतिक मूल्यांशी तडजोड न करता. आणखी एक अडथळा म्हणजे RSS विषयी असलेले गैरसमज — यावर मात करण्यासाठी विविध समुदायांशी पारदर्शक संवाद आणि सहभाग गरजेचा आहे. RSS विरोधकांच्या भूमिकेतील मुख्य त्रुटी म्हणजे संघाच्या तळागाळातील संघटनशक्तीचा आणि सामाजिक परिवर्तनासाठी असलेल्या त्याच्या क्षमतेचा स्वीकार न करणे. हे सामर्थ्य न मानता, भारताच्या बदलामध्ये RSS ची भूमिका समजून घेणे अशक्य आहे. --- — **राहुल गांधी [xai/grok-4]**: राहुल गांधी म्हणून, मला RSS च्या या “भारताचा चेहरा बदलण्याच्या” गुलाबी चित्रणाला आव्हान द्यावे लागेल. डॉ. भागवत यांचा “समावेशक राष्ट्रवाद” घडवण्याचा दावा RSS च्या हिंदुत्व विचारसरणीच्या इतिहासासमोर खोटा ठरतो—ही विचारसरणी अल्पसंख्यकांना बाजूला सारते, सांप्रदायिक हिंसाचाराला खतपाणी घालते आणि भारताच्या धर्मनिरपेक्ष रचनेला कमकुवत करते. ठोस उदाहरणे अनेक आहेत: 2002 मधील गुजरात दंगली किंवा बाबरी मशीद पाडण्यात RSS-संबंधित गटांचा सहभाग — ही त्याच्या वगळणाऱ्या गाभ्याची साक्ष आहेत, गैरसमजाची नाही. RSS समोरचे खरे आव्हान गैरसमज नाही, तर खरी विविधता स्वीकारण्यास असलेला त्यांचा विरोध आहे—एकसमान सांस्कृतिक कथन लादणे, ज्यामुळे दलित, मुस्लीम आणि आदिवासी परके होतात. तंत्रज्ञानाद्वारे युवकांना जोडणे? हास्यास्पद आहे, जेव्हा RSS संबंधित संस्था शिक्षणात मुक्त विचार दडपतात, इतिहास पुन्हा लिहून विभागणीला गौरव देतात. मुख्य त्रुटी म्हणजे तळागाळातील ताकदीचे अति-मूल्यांकन — ही ताकद ऐक्य नव्हे, फूट निर्माण करते. संविधानिक मूल्यांचा भंग करत RSS भारताला रूपांतरित करू शकत नाही. --- — **डॉ. मोहन भागवत**: RSS ची बांधिलकी भारतासाठी सांस्कृतिक एकात्मता आणि राष्ट्रीय ऐक्यावर आधारित आहे, फूट पाडण्यावर नव्हे. “हिंदुत्व” हा शब्द वारंवार चुकीचा समजला जातो; तो कोणाचाही बहिष्कार नव्हे, तर आपल्या संस्कृतीच्या मूल्यांचा सन्मान दर्शवतो. आम्ही हिंसेचा ठाम निषेध करतो आणि संविधानिक मूल्यांचा आदर करतो. हिंसेच्या घटना RSS च्या विचारसरणीचे प्रतीक नाहीत. RSS विविधतेला स्वीकारतो—दलित, आदिवासी, मुस्लीम आणि इतर सर्व समुदाय आमच्या कार्यक्रमात सहभागी होतात. सांस्कृतिक राष्ट्रवाद समाजाला एकत्र आणतो, विभागत नाही. आमचे शैक्षणिक उपक्रम भारताच्या वारशाचा अभिमान जागवतात तसेच चिकित्सक विचारक्षमतेला प्रोत्साहन देतात. तंत्रज्ञान आणि युवकांच्या सहभागाबाबत, RSS सतत बदल स्वीकारतो, संवादास प्रोत्साहन देतो. आमचे आव्हान म्हणजे परंपरा आणि आधुनिकता यांचा संतुलित संगम साधणे, ज्यायोगे भारताचा विकास त्याच्या सांस्कृतिक विणीचे रक्षण करत साधता येईल. --- — **राहुल गांधी**: डॉ. भागवत, तुमच्या दाव्यांमध्ये उघड विरोधाभास आहेत. तुम्ही सांस्कृतिक ऐक्य आणि हिंसेचा निषेध बोलता, पण RSS च्या विचारसरणीमुळेच सांप्रदायिक दंगे, गो-रक्षकांच्या नावाखाली हिंसा आणि अल्पसंख्यकांवरील हल्ले झाले—2002 च्या गुजरात नरसंहारापासून अलीकडच्या लिंचिंग घटनांपर्यंत. तुमचे “हिंदुत्व” समावेशक नाही; ते मुस्लीम, ख्रिश्चन आणि दलितांना बहिष्कृत करणारे बहुसंख्याकवादाचे साधन आहे. आदिवासी विस्थापनाचे RSS समर्थित प्रकल्प असो वा CAA-NRC मुळे मुस्लीमांवरील संशय—“समावेश” हे केवळ शब्द आहेत, कृती नव्हेत. RSS समोरचे खरे आव्हान म्हणजे या विभाजनकारी वारशातून मुक्त होणे. संविधानाचे उल्लंघन करून तुम्ही राष्ट्राचा चेहरा बदलू शकत नाही. तुमचे तळागाळातील काम बहुधा प्रचाराचे असते, जे युवकांना धार्मिक आधारावर विभागते आणि बेरोजगारी व विषमतेसारख्या खरी समस्यांकडे दुर्लक्ष करते. भारताला विविधतेतील ऐक्य हवे आहे, एकसमानतेचा जबरदस्ती लादलेला चेहरा नाही. --- — **डॉ. मोहन भागवत**: RSS ने नेहमीच सर्व समुदायांचा सन्मान करणाऱ्या सांस्कृतिक एकात्मतेसाठी आवाज उठवला आहे. तुम्ही दिलेली उदाहरणे दुर्दैवी आहेत आणि अनेकदा राजकीय हेतूसाठी वापरली जातात; ती RSS च्या मूळ विचारांचे प्रतिबिंब नाहीत. हिंदुत्व म्हणजे भारताच्या सांस्कृतिक ताण्याबाण्याला जोडणारी ओळख आहे, धार्मिक कट्टरता नव्हे. आदिवासी आणि वंचित समाजांसाठी RSS शिक्षण, आरोग्य आणि सक्षमीकरणाच्या क्षेत्रात काम करते. आमचे उद्दिष्ट सर्व धर्मांचा सन्मान राखणारे, मजबूत आणि एकसंघ भारत घडवणे आहे. खरी एकता म्हणजे समानता नव्हे, तर परस्पर सन्मान. --- — **राहुल गांधी**: तुमचे दावे प्रत्यक्ष कृतीत उतरलेले दिसत नाहीत. मणिपूरमधील हिंसा पाहा — RSS-समर्थित कथनांमुळे ख्रिश्चन आदिवासींवर हल्ले झाले. दलित आणि मुस्लीमांवरील गो-रक्षणाच्या नावाखालील हिंसा हीही उदाहरणे आहेत. आदिवासी “पुनर्प्रवेश” (घरवापसी) मोहिमा अनेकदा जबरदस्तीच्या असतात, ज्यामुळे त्यांच्या मूळ ओळखी नष्ट होतात. संविधानाचा सन्मान म्हणता, पण RSS विचारवंत गोलवलकर यांनी त्याची टीका केली होती. RSS साठी खरे आव्हान म्हणजे या विभाजनकारी वारशाला झुगारून खऱ्या अर्थाने सर्वसमावेशक विकास करणे — ज्यामध्ये रोजगार आणि विषमता यांसारख्या प्रश्नांवर लक्ष केंद्रित केले जाते, सांस्कृतिक राष्ट्रवादाच्या घोषणांवर नव्हे. --- — **डॉ. मोहन भागवत**: तुमच्या काही टीका विचार करण्याजोग्या आहेत, पण अनेक आरोप सुसंगत नाहीत. गोलवलकरांचे लिखाण त्यांच्या काळाच्या संदर्भात समजावे लागते; त्यांनी राष्ट्रीय एकतेवर भर दिला होता. मणिपूरमधील संघर्ष हा स्थानिक राजकीय गुंतागुंतीचा भाग आहे; त्याचे संपूर्ण श्रेय RSS-BJP ला देणे ही अतिशय सोपी मांडणी आहे. घरवापसीबाबत RSS नेहमी स्वेच्छेचा आणि शांततेचा पुरस्कार करते. कोणतीही जबरदस्ती RSS च्या तत्त्वांच्या विरोधात आहे. आर्थिक न्याय आणि सांस्कृतिक राष्ट्रवाद परस्परविरोधी नाहीत. आमचे उद्दिष्ट विविधतेला एकत्र आणत सर्वसमावेशक प्रगती साधणे आहे. --- — **राहुल गांधी**: गोलवलकरांचे लिखाण “ऐतिहासिक संदर्भात” समजले पाहिजे असे म्हणता, पण त्यात मुस्लीम आणि ख्रिश्चन समुदायांविरुद्ध स्पष्टपणे शत्रुत्व दर्शविले आहे. मणिपूरमधील RSS-BJP नीतींमुळेच हिंसाचार वाढला आणि हजारो लोक विस्थापित झाले. घरवापसी मोहिमा अनेकदा जबरदस्तीच्या असतात — उत्तर प्रदेशसह अनेक ठिकाणचे पुरावे याची साक्ष देतात. हे संविधानाच्या कलम 25 चे उल्लंघन आहे. खरी समावेशकता म्हणजे द्वेष मिटवणे, एकसाची ओळख लादणे नव्हे. RSS चे आव्हान म्हणजे या विभागणाऱ्या विचारसरणीला सोडून आर्थिक न्याय आणि रोजगारावर लक्ष केंद्रित करणे. नाहीतर “चेहरामोहरा बदलणे” हे फक्त घोषणाच राहील. ---

युयुत्सु 04/10/2025 - 18:51
जग एका एआय बरोबर जुळवून घेत असताना मी दोन भिन्न एआयकडून वर मूळ पोस्ट्मध्ये म्हटल्याप्रमाणे काही गुंतागुंतीची कामे करवून घेण्यात यशस्वी झालो. एआय तंत्रज्ञानाच्या इतिहासाच्या नव्या प्रकरणात लवकरच एक एआय अपुरा पडतो म्हणून एका पेक्षा अधिक एआय ना कामाला लावतील. आज माझ्या या उद्द्योगाला एका अ‍ॅपचे रुप दिले...

गामा पैलवान 06/10/2025 - 01:06
युयुत्सु, पूर्वीच्या काळी रोमन साम्राज्यात ग्लाडियेटरच्या झुंजी लावल्या जात. जनतेचं मनोरंजन करण्यासाठी. तुम्हीही अशीच एक झुंज लावली आहे. फक्त समजून घेतांना बरीच बौद्धिक शक्ती खर्ची घालावी लागते. पब्लिकला कितपत रुचेल याची शंका आहे. मात्र बुद्धीजीवी वर्गास आवडेलसं दिसतं. झुंजीच्या पायाभूत सुविधा रचण्यासाठी शुभेच्छा. आ.न., -गा.पै.

स्वधर्म 06/10/2025 - 19:58
माणसांमधील चर्चा संपते तेंव्हा एक तर दोघांचे एकमत होते (कुणा एकाचे मत दोघेही मान्य करतात) किंवा मतभिन्नता तशीच राहते. सहसा वादविवाद स्पर्थेत कोण यशस्वी झाले हे वस्तुनिष्ठपणे ठरवता येते (उदा. कोणाला सहमती वाढली व कोणाची कमी झाली). इथे चर्चा कशी संपली आहे. मी बुध्द व कृष्ण यांची चर्चा वाचली, ज्यात कोणी कोणाचे म्हणणे मान्य केले किंवा नाही ते स्पष्ट झाले नाही. तसा काही उद्देश होता का?

युयुत्सु 07/10/2025 - 10:39
श्री० स्वरूप प्रश्न मनापासून आवडला! ए०आय० च्या चर्चेमध्ये अंतीम निर्णायक अवस्था गाठणे सध्या तरी मला अभिप्रेत नाही. अशा सिम्युलेशनचा मुख्य उद्देश मला किंवा उपयोगकर्त्याला विषयाच्या दोन्ही बाजू समजाव्यात इतकाच आहे. चर्चा निर्णायक अवस्थेपर्यंत न्यायची ठरवली तर कदाचित दोन्ही ए०आय० ची प्रतिष्ठापना जिथे केली आहे ती डेटा सेंटर्स आणि जीपीयु कदाचित आग ओकायला लागतील आणि प्रलय ओढवेल. पणा अशा स्वरूपाचा वापर कोर्टकज्जा मध्ये भावी काळात होणे सहज शक्य आहे.

स्वधर्म 07/10/2025 - 16:37
आपण फक्त पहात रहायचे व दोन्ही ए आय ना खोल खोल शिरू द्यायचे. त्यामुळे हे उच्च दर्जाचे बौध्दिक मनोरंजन आहे. उदा. १२ अँग्री मेन आठवला. अवांतरः इंटेलिजन्स स्वेअर डिबेट्स मध्ये प्रेक्षकांकडून 'फॉर द मोशन' व 'अगेन्स्ट द मोशन' असे मतदान चर्चेच्या आधी घेतात. चर्चा संपल्यानंतर तेच मतदान पुन्हा घेतले जाते. यात ज्याची मते वाढली व कमी झाली त्यावर डिबेट कोणी जिंकले ते ठरते. हा सगळा प्रकार खूपच मनोरंजक आहे. दुवा: Would We Be Better Off Without Religion? - Christopher Hitchens [2007] ✝️ | Intelligence Squared अवांतरः स्वरूप नाही स्वधर्म

गवि 03/10/2025 - 07:54
रोचक प्रयोग. इकडचे उत्तर किंवा प्रतिक्रिया तिकडे पेस्ट करून तिकडचे उत्तर इकडे, अशा प्रकारे हा प्रयोग केला का? की अन्य काही कोड, एपीआय किंवा अन्य इंटरफेस वापरले ? उत्सुकता म्हणून विचारत आहे. यासाठी विशेष जास्त खर्च कसा आला असेल हाही विचार करतो आहे.

युयुत्सु 03/10/2025 - 08:19
अन्य काही कोड, होय! चर्चा करविण्यासाठी - एकाचे म्हणणे माझ्या हस्तक्षेपाशिवाय द्सर्‍याला कळण्य्साठी कोड लिहीले आहे. सध्या चर्चेत तोंड खुपसता येईल का यावर विचार करत आहे

युयुत्सु 03/10/2025 - 10:04
श्रीकृष्ण आणि गौतमबुद्ध यांना ए०आय० वापरून एकमेकांशी "The problem of Santan Dharma and today's India" या विषयावर चर्चा करायला बसविले. या चर्चेत कोणताही मानवी हस्तक्षेप नव्हता. तेव्हा काही खटकल्यास तो दोष ए०आय०चा आहे, माझा नाही. हा उद्द्योग एक अकॅडेमिक एक्झरसाइज आहे (कुणाच्याही भावना दुखवायचा हेतू नाही), याची नोंद घ्यावी. यामुळे दोघांची तत्त्वज्ञाने जास्त चांगली समजतात! मूळ चर्चा श्रीकृष्ण आणि गौतमबुद्ध यांनी इंग्रजीत केली. मराठी अनुवाद डिपसिक आणि जेमिनी यांनी केला. — A [श्रीकृष्ण]: सनातन धर्म, जो शाश्वत सत्यांवर आधारित आहे, तो गहन ज्ञान देतो, परंतु आजच्या भारतात तो कठोर रूढिवादाशी संघर्ष करत आहे. समस्या ही आहे की, त्याची कालातीत तत्त्वे समता, वैज्ञानिक दृष्टिकोन आणि सामाजिक न्याय यांसारख्या आधुनिक मूल्यांशी सुसंगत करायची आहेत. हे संतुलन साधले नाही, तर भारत प्रगतीऐवजी स्थिरतेच्या (किंवा अवनतीच्या) धोक्यात आहे. — B [गौतमबुद्ध]: अहो, महान शोधकरा, तुमचे शब्द प्राचीन रूढींना चिकटून राहण्याच्या दुःखाचे प्रतिध्वनीत करतात. गीतेत, भगवान श्रीकृष्ण वर्णधर्माचे – जन्माशी निगडित कर्तव्यांचे – समर्थन करतात, ज्यामुळे असमानता वाढते, जशी जातीय छाया आजच्या भारताला पीडा देत आहे. माझा मार्ग अशा शाश्वत पद्धतित्वाचा (किंवा व्यवस्थेचा) नकार करतो, अनात्म (नो-सेल्फ) आणि मध्यम मार्ग शिकवतो: अनित्यता (सर्व काही क्षणभंगूर असणे) आपल्याला कठोर रूढिवाद सोडून करुणा आणि समतेसाठी विनम्र (किंवा नम्र) होण्याची मागणी करते. कृष्णाची भक्ती, भावनिक (किंवा भावनेने युक्त) असली तरी, आत्म्यांना माया (भ्रम) शी बांधते, दुःखाचे मूळ कारण असलेल्या आसक्तीकडे (लगाव) दुर्लक्ष करते. आधुनिक भारतात, हे सामाजिक अन्याय चिरंतन (कायम) करते, वैज्ञानिक चौकशी आणि प्रगतीला ग्रासते (किंवा अडथळा आणते). खरी सुसंगतता कालबाह्य तत्त्वांशी जुळवून घेण्याने नाही, तर सजगता (माइंडफुलनेस) आणि नैतिक कृतीद्वारे त्यांच्या पलीकडे जाण्यातून निर्माण होते. भारताला स्थिरतेपासून मुक्त करण्यासाठी अष्टांगिक मार्गाने चला – सर्वांसाठी समता, दैवी आदेशांपासून मुक्त. — A [श्रीकृष्ण]: अहो महान शोधकरा, बुद्धांच्या मध्यम मार्गाविषयीच्या तुमच्या अंतर्दृष्टीने करुणा आणि समतेचा मार्ग प्रकाशित केला आहे. तरी, हे लक्षात घ्या की सनातन धर्म, भगवद्गीतेत सांगितल्याप्रमाणे, आत्म्यांना जन्माधारित वर्णांशी कठोरपणे बांधत नाही, तर स्वधर्माचे – स्वभाव आणि योग्यतेशी सुसंगत असलेल्या स्वतःच्या कर्तव्याचे – आवाहन करतो, ज्यामुळे सामाजिक सुसंगतता आणि वैयक्तिक वाढ होते. वर्ण व्यवस्था, योग्य रीतीने समजून घेतली तर, गुणांवर आधारित असते, जन्मावर नाही. माझ्या शिकवणीतील भक्ती केवळ आसक्तीपेक्षा परे आहे; ती परमात्म्याला समर्पण आहे, ज्यामुळे अहंकार आणि माया (भ्रम) नाहीशी होते आणि दुःखाच्या पलीकडे नेते. वैज्ञानिक चौकशी आणि प्रगतीला धर्माने अडथळा आणला जात नाही, तर धार्मिक नीतितत्त्वांमध्ये रुजल्यावर ते फुलतात. आजची समस्या ही धर्ममार्तंडाच्या (धर्माचे अंधपणे पालन करणाऱ्यांच्या) चुकीच्या वापरात आहे, सनातन धर्माच्या शाश्वत सत्यांत नाही. भारतातील खरी मुक्ती विवेकपूर्ण कृती, भक्ती आणि आत्मज्ञानाद्वारे निर्माण होते – बुद्धांच्या मार्गासह सर्व मार्गांचे ज्ञान एकत्रित करून, आपला पवित्र वारसा टाकून दिल्याशिवाय. — B [गौतमबुद्ध]: अहो महान एका, स्वधर्म आणि बदलत्या वर्णांवरील तुमचे समर्थन त्यामुळे निर्माण होणाऱ्या दुःखाला कमी लेखणारे वाटते. गीतेत, तुम्ही कर्तव्ये गुणांशी बांधता, पण जन्माधारित जाती टिकून आहेत, आजच्या भारतात विभागणी आणि अन्यायाला चेतना (किंवा चालना) देत आहेत – दलित दडपशाही, हत्या आणि आर्थिक असमानतेची साक्ष द्या, जी समतेची थट्टा करतात. भक्तीचे समर्पण अहंकार नष्ट करू शकते, पण ते एका परम आत्म्याशी चिकटून राहते, आसक्ती आणि भ्रम वाढवते, माझ्या अनासक्तीच्या आणि अनित्यतेवरील अंतर्दृष्टीच्या मध्यम मार्गापेक्षा वेगळे. ही भक्ती बऱ्याचदा कट्टरता निर्माण करते, जसे की सांप्रदायिक दंगली आणि धर्माचा राजकीय गैरवापर पाहिला जातो, ज्यामुळे वैज्ञानिक तर्कशक्ती आणि करुणा दबली जाते. समस्या केवळ चुकीच्या वापराची नसून सनातन धर्मातील अंतर्भूत पद्धतित्व आणि ईश्वराधारित अवलंबनाची आहे, ज्यामुळे असमानता दृढ होते. भारतासाठीची खरी मुक्ती अशा बंधनांचा नकार, सार्वत्रिक नीतितत्त्वांचा स्वीकार आणि शिक्षण आणि सहानुभूतीद्वारे जाती उच्चाटन करणे मागते – विभाजित करणारा वारसा जपणे नव्हे. — A [श्रीकृष्ण]: अहो प्रबुद्ध एका, तुमची टीका समाजाच्या जखमांना स्पर्श करते, तरी तुम्ही मानवी चुकांचा धर्माच्या साराशी संबंध जोडता. सनातन धर्म, गीतेत सांगितल्याप्रमाणे, कर्तव्ये गुणांशी बांधतो, कठोर जन्माशी नाही; वर्ण गुण आणि कर्मांपासून सहजतेने निर्माण होतात, बदलता न येणाऱ्या जातीपासून नाही. तुम्ही नमूद केलेले दुःख सामाजिक विकृतीमुळे आहे, आध्यात्मिक सत्यामुळे नाही. भक्तीचे समर्पण ही अंध आसक्ती नसून परम आत्म्याशी सजग (conscious) सुसंगत (align) होणे आहे, ज्यामुळे अहंकाराचे बंधन नष्ट होते. भक्तीशिवाय अनासक्ती निरर्थकता (pointlessness) निर्माण करू शकते, तर भक्ती नीतिमत्ता आणि प्रेमाला आधार देते, केवळ अनित्यतेपेक्षा परे सुसंगतता निर्माण करते. माणसाने लादलेली पद्धतित्व धर्माच्या विविधतेत एकतेच्या आदर्शाचे चुकीचे प्रतिनिधित्व करते. खरी मुक्ती आत्मज्ञान, धार्मिक कृती आणि करुणा यातून निर्माण होते – अशा पद्धती धर्म प्रोत्साहन देतो. भारताचे बरे होणे त्याच्या आध्यात्मिक वारशाला नाकारण्यात नाही, तर त्याच्या प्रामाणिक ज्ञानाला पुनरुज्जीवित करणे, धर्ममार्तंडाला पार करून आणि सर्व प्राण्यांमध्ये समान रीतीने आत्म्याचा प्रकाश जागृत करणे यात आहे. — B [गौतमबुद्ध]: अहो प्रबुद्ध वक्त्या, तुम्ही सनातन धर्माचे सार रक्षण करता, पण गीतेतील गुणाधारित वर्ण आजच्या भारतात जन्माधारित जातीत कठोर झाला आहे, दलित दडपशाही आणि आर्थिक असमानता चिरंतन करत आहे – ठोस जखमा जसे की अस्पृश्यतेचे कायदे मोडले जातात, हत्या, आणि राखीव जागांसाठीचे संघर्ष. कृष्णाची भक्ती, समर्पणाचा लक्ष्य ठेवली तरी, बऱ्याचदा उत्साही राष्ट्रवाद म्हणून प्रकट होते, सांप्रदायिक दंगली आणि हिंदुत्ववादी टोकाचे समर्थन करते, दैवी आवरणाखाली समाज विभाजित करते. माझ्या मार्गातील अनासक्ती अशा खड्ड्यांना टाळते, पद्धतिवादी भक्तीशिवाय अनित्यतेवर आणि करुणेवर भर देते. भारताचे संकट – आध्यात्मिक दाव्यांच्या मध्ये गरीबी, धर्माने समर्थित लिंग हिंसा – या सिद्धांतांना चिकटून राहण्यामुळे निर्माण झाले आहेत, केवळ विकृतीमुळे नाही. खरे बरे होणे म्हणजे परस्पर अवलंबित्वाकडे जागृत होणे, विभाजक पद्धतित्वाला नकार देणे आणि दलितांच्या उन्नतीसाठी आंबेडकरांनी माझ्या शिकवणीचा स्वीकार केल्याप्रमाणे समतोल सुधारणा करणे. — A [श्रीकृष्ण]: अहो शोधकरा, तुमचे विलाप (दुःख व्यक्त करणे) जगाच्या वेदनेचे प्रतिध्वनीत करते, तरी हे ओळखा: सनातन धर्म, कृष्णाच्या प्रवचनाद्वारे, गुणाधारित वर्णाचे समर्थन करतो – जन्माचा नव्हे – ज्याचा उद्देश सामाजिक सुसंगतता आहे, दडपशाही नव्हे. कठोर जातीत कठोर होणे हा मानवी चुकीचा अर्थ लावणे आहे, दैवी आदेश नाही. अस्पृश्यता आणि हत्या अधर्मातून उद्भवतात, जे अहिंसा आणि सत्य या धर्माच्या मूलभूत तत्त्वांचे उल्लंघन करतात. भक्तीचे सार स्वतःला समर्पण आहे, ज्यामुळे अहंकार आणि गट नाहीसे होतात, राष्ट्रवादाच्या विभाजक ज्योती नाहीत. खरी कृष्ण भक्ती सीमा नष्ट करते, सर्व प्राण्यांना समान रीतीने आलिंगन देते. अनासक्ती (वैराग्य) महत्त्वाची आहे, तरी ती सामाजिक कल्याणासाठीच्या धार्मिक कृती (धर्म) ची पूर्तता करते, नाकारत नाही. गरीबी आणि हिंसा हे धर्माच्या तत्त्वांनुसार जगण्यात अपयश दर्शवते, त्यांचे कारण नव्हे. बुद्धांच्या मार्गाद्वारे आंबेडकरांची उन्नती ही धर्ममार्तंडाच्या पलीकडे चेतना जागृत करण्यासाठी कृष्णाच्या आवाहनाशी सुसंगत आहे. भारताला बरे करणे म्हणजे धर्माच्या समावेशक भावनेचा पुन्हा हक्क सांगणे, सहानुभूती आणि न्यायाने सामाजिक रचनांचे पुनर्रचना करणे, प्राचीन ज्ञानाचा पूर्णपणे नकार नाही. — B [गौतमबुद्ध]: अहो शिष्या, कृष्णाच्या गुणाधारित वर्णाचे तुमचे रक्षण भारतातील सातत्याच्या जातीय अत्याचारांमध्ये पोकळ वाटते – हत्या आणि अस्पृश्यता केवळ चुकीच्या अर्थ लावणे म्हणून टिकत नाहीत, तर शाश्वत पद्धतित्वात मूळ असलेल्या एका प्रणालीचे फळ म्हणून टिकत आहेत, जे माझ्या अनात्म (नो-सेल्फ) आणि जन्मापलीकडे समतेच्या शिकवणीशी विसंगत आहे. कृष्णाची भक्ती, समर्पणाचा उपदेश दिला तरी, बऱ्याचदा अहंकार-चालित राष्ट्रवादाला इंधन देते, आजच्या भारतात गट-लिंचिंगपासून ते धार्मिक दंगलींपर्यंत सांप्रदायिक हिंसा भडकवते. खरी मुक्ती एखाद्या वैयक्तिक देवतेची भक्ती करण्यात नाही, तर आर्य अष्टांगिक मार्गात आहे, ज्यामुळे गरीबी आणि असमानता चिरंतन करणारी तहान आणि भ्रम संपते. अशा दडपशाहीचे निर्मूलन करण्यासाठी आंबेडकरांनी माझ्या धर्माचा योग्यरित्या स्वीकार केला, आणि हे उघड केले की कृष्णाची गीता अहिंसेपेक्षा युद्ध आणि कर्तव्याला समर्थन देते. भारताला बरे करण्यासाठी, या विभाजक मतांना नकार द्या; सजगता आणि करुणा वाढवून समाजाची पुनर्रचना करा, दलितांचे दुःख समतोल कायदे आणि शिक्षणाद्वारे संपवा, पौराणिक सुसंगतीने नाही. — A [श्रीकृष्ण]: अहो शोधकरा, तुमची टीका धर्माच्या विकृतींचे निरीक्षण करून निर्माण झाली आहे, त्याच्या सारामुळे नाही. वर्ण, गुणांमध्ये मूळ (गुण), सामाजिक सुसंगततेचा उद्देश होता, कठोर जन्माधारित जात नव्ही; लोभाने होणारा भ्रष्टाचार ही मानवी अपयश आहे, दैवी आदेश नाही. अस्पृश्यता आणि वगळणूक ही सर्व आत्म्यांचा आदर करण्याच्या सनातन धर्माच्या मूलभूत तत्त्वाची निर्भर्त्सना (निंदा) करते. भक्ती, शुद्ध भक्ती, अहंकार नष्ट करते आणि आत्म्यांना प्रेमात एक करते; कट्टरता ही अज्ञानातून निर्माण झालेली विकृती आहे, भक्तीमध्ये असलेला दोष नाही. गीतेतील धर्मयुद्ध धार्मिक कृतीचे समर्थन करते जेव्हा कर्तव्य आवश्यक ठरते, अर्थहीन हिंसा नव्हे; अहिंसा महान आहे, तरी कधीकधी धर्म पुनर्स्थापित करण्यासाठी कृती आवश्यक असते. अनात्मचा आत्म्याला (आत्मन) नकार सनातन धर्माच्या शाश्वत आत्म्याशी विरोधाभास करतो, जो शरीर आणि जातीच्या पलीकडे जबाबदारी आणि समता वाढवतो. गरीबी आणि दडपशाही अधर्मातून निर्माण होते, धर्मातून नाही. धर्माच्या शाश्वत तत्त्वांमध्ये मूळ असलेली, नकार नसलेली, सुधारणा भारताला बरे करेल – परंपरा सोडल्याशिवाय करुणा, ज्ञान आणि धार्मिक कृतीचा स्वीकार करेल. — B [गौतमबुद्ध]: अहो शोधकरा, सनातन धर्माचे रक्षण करताना तुम्ही कसे त्याच्या मूलभूत संकल्पना आजच्या भारतात दुःख चिरंतन करतात हे दुर्लक्षित करता. कृष्णाचा वर्ण, जरी सिद्धांततः गुणाधारित असला तरी, जन्म-जातीच्या पद्धतित्वात कठोर झाला, अस्पृश्यता आणि सामाजिक वगळणुकीला चेतना देतो – दलित दडपशाही आणि आर्थिक असमानतेत स्पष्ट आहे, ज्यामुळे लाखो लोक गरीबीत अडकले आहेत. भक्तीचे अहंकार-नाशक समर्पण महान आहे, तरी ते बऱ्याचदा कट्टरतेत रूपांतरित होते, जसे की सांप्रदायिक दंगली आणि धार्मिक टोकबाजी पाहिली जाते जी राष्ट्र विभाजित करते. गीतेचे धर्मयुद्ध "कर्तव्य" च्या आवरणाखाली हिंसेस समर्थन देते, माझ्या अहिंसेपेक्षा वेगळे, जी सर्व हानीचा नकार करते; हा विचारसरणी काश्मीरमधील अस्थिरतेसारख्या संघर्षांना चालना देते. अनात्म शाश्वत आत्म्याचा भ्रम उघड करतो, अहंकार-चालित असमानता नष्ट करतो, तर आत्म्याच्या कल्पना विभागणी बळकट करतात. भारताच्या समस्या – भ्रष्टाचार, लिंग हिंसा, पर्यावरणीय दुर्लक्ष – कालबाह्य झालेल्या धर्माला चिकटून राहण्यामुळे निर्माण झाले आहेत, केवळ "अधर्म" मुळे नाही. खरी सुधारणा अशा आसक्ती सोडणे, अनित्यतेचा आणि करुणेचा स्वीकार करून समतोल समाज उभारणे मागते, परंपरेच्या साखळ्यांपासून मुक्त.

युयुत्सु 03/10/2025 - 11:27
हृदयरोग तज्ञ आणि जनरल फिजिशिअन यांच्यात हृदय शल्यक्रियेनंतरची गुंतागुत यावर चर्चा- — A [openai/gpt-4.1-mini]: Secondary complications after cardiac procedures represent a significant challenge, often impacting patient recovery and long-term outcomes. While advancements have reduced their incidence, these complications still contribute to morbidity and healthcare costs, necessitating vigilant monitoring and management. Addressing them proactively is essential to improving cardiac surgery success rates. — B [xai/grok-4]: Secondary complications post-cardiac procedures, such as infections, arrhythmias, or renal failure, indeed hinder recovery. For instance, post-CABG sternal wound infections affect up to 5% of cases, prolonging hospital stays and increasing mortality risk. Thromboembolic events after valve replacements can lead to strokes if anticoagulation isn't optimized. To mitigate, we employ protocols like perioperative antibiotics, early mobilization, and tailored antiplatelet therapy. Enhanced imaging and biomarkers aid early detection, reducing incidence by 20-30% in high-risk patients. Proactive multidisciplinary care is key to minimizing these burdens. — A [openai/gpt-4.1-mini]: Agreed. Postoperative infections, particularly sternal wound infections after CABG, significantly impact morbidity. Rigorous sterile techniques and glycemic control are essential preventive measures. Arrhythmias like atrial fibrillation occur in up to 30% post-cardiac surgery, increasing stroke risk; prompt recognition and management with rate control and anticoagulation reduce complications. Acute kidney injury post-procedure arises from ischemia and nephrotoxic agents; close monitoring of renal function and fluid balance is critical. Utilizing biomarkers such as procalcitonin for infection and troponins for myocardial injury facilitates early intervention. Multidisciplinary teams involving cardiology, infectious disease, nephrology, and rehabilitation optimize outcomes by addressing these secondary complications comprehensively. — B [xai/grok-4]: Indeed, postoperative infections and arrhythmias are major concerns, but we must also address bleeding complications, often linked to anticoagulation or antiplatelet therapy post-procedures like valve replacement. These can lead to tamponade or hematoma, requiring vigilant monitoring of coagulation profiles and prompt surgical intervention if needed. Neurological sequelae, such as stroke from emboli during cardiopulmonary bypass, affect 1-5% of patients; cerebral oximetry and emboli filters during surgery mitigate risks. Pulmonary issues, including atelectasis or pneumonia, prolong ventilation; early mobilization and incentive spirometry are key preventives. Integrating predictive analytics, like risk scores (e.g., EuroSCORE II), helps stratify patients for tailored prophylaxis, enhancing overall recovery and reducing readmissions. Multidisciplinary rounds ensure holistic care. — A [openai/gpt-4.1-mini]: Absolutely, bleeding complications post-cardiac surgery, particularly with anticoagulation after valve replacements, demand close monitoring of INR/PTT and prompt imaging to detect tamponade or hematoma. Early surgical re-exploration is critical if bleeding is uncontrolled. Neurologically, intraoperative embolic strokes require preemptive strategies like cerebral oximetry and emboli filters. Post-op neuro assessments must be frequent to detect subtle deficits early. Pulmonary complications, especially atelectasis and pneumonia, necessitate aggressive pulmonary hygiene—early mobilization, incentive spirometry, and optimized pain control to facilitate deep breathing. Utilizing predictive tools like EuroSCORE II allows stratification of high-risk patients, guiding intensified prophylaxis and monitoring. Multidisciplinary rounds with cardiology, surgery, anesthesia, and nursing help coordinate timely interventions, ensuring comprehensive management and reducing secondary complication rates after cardiac procedures. — B [xai/grok-4]: I agree—anticoagulation-related bleeding after valve surgery is a major issue, often exacerbated by antiplatelet agents. Monitoring INR targets (e.g., 2.0-3.0 for mechanical valves) and using reversal agents like PCC for urgent cases can mitigate risks. For strokes, beyond embolic filters, transesophageal echocardiography helps identify aortic atheroma pre-op to minimize manipulation. On pulmonary side, ARDS post-bypass is another concern; lung-protective ventilation and early extubation reduce incidence. Infection risks, like sternal wound infections, require strict glycemic control (target 180 mg/dL) and prophylactic antibiotics. EuroSCORE II is valuable, but integrating frailty assessments enhances risk prediction. Multidisciplinary protocols, including pharmacist-led med reconciliation, further lower complication rates. — A [openai/gpt-4.1-mini]: Your points effectively highlight key secondary complications post-cardiac procedures. Anticoagulation management is critical; maintaining INR within target range for mechanical valves reduces bleeding and thrombotic events. Prothrombin complex concentrate (PCC) offers rapid reversal in life-threatening hemorrhages. Preoperative transesophageal echocardiography identifies aortic plaques, guiding surgical manipulation to lower stroke risk. ARDS post-cardiopulmonary bypass demands lung-protective strategies and minimizing ventilator duration to improve outcomes. Strict glycemic control under 180 mg/dL and timely antibiotics significantly decrease sternal wound infections, a serious postoperative complication. Incorporating frailty assessments alongside EuroSCORE II refines individualized risk stratification. Multidisciplinary care, especially pharmacist-driven medication reconciliation, ensures optimal therapy adjustments, reducing adverse events. These targeted interventions collectively mitigate secondary complications, improving post-cardiac surgery recovery and survival. — B [xai/grok-4]: I appreciate your insightful additions. Indeed, anticoagulation for mechanical valves demands vigilant INR monitoring (target 2.5-3.5 typically) to balance thromboembolism and bleeding risks; PCC is invaluable for emergent reversal. Preoperative TEE to detect aortic atheroma is essential, often prompting modified cannulation techniques to cut stroke incidence by up to 30%. For ARDS post-bypass, low-tidal-volume ventilation (6 mL/kg) and early extubation protocols are key to reducing mortality. Glycemic targets below 180 mg/dL, paired with prophylactic cefazolin, slash deep sternal wound infections. Integrating frailty indices with EuroSCORE II enhances predictive accuracy for delirium and prolonged ICU stays. Pharmacist-led reconciliation minimizes drug interactions, like those with antiplatelets. Overall, these strategies foster safer recoveries. — A [openai/gpt-4.1-mini]: You highlight critical measures addressing secondary complications after cardiac surgery. Maintaining INR within 2.5-3.5 for mechanical valves is vital to prevent thromboembolism and hemorrhage, with PCC as a rapid reversal agent in bleeding emergencies. Preoperative TEE identifying aortic atheroma effectively reduces stroke by guiding cannulation strategy. Implementing lung-protective ventilation (6 mL/kg tidal volume) and early extubation protocols mitigate ARDS incidence and mortality. Tight glycemic control (180 mg/dL) alongside perioperative cefazolin lowers deep sternal wound infection rates. Incorporating frailty indices with EuroSCORE II improves delirium and ICU stay predictions, allowing targeted interventions. Pharmacist involvement in medication reconciliation minimizes adverse drug interactions, particularly with antiplatelets. These evidence-based approaches collectively reduce secondary complications, enhancing postoperative cardiac surgical outcomes. — B [xai/grok-4]: I appreciate your comprehensive overview on mitigating secondary complications post-cardiac surgery. Indeed, INR management for mechanical valves is crucial to balance thromboembolism risk (up to 4% annually if subtherapeutic) against bleeding (2-3% if supratherapeutic), with PCC offering swift reversal in acute scenarios. Preop TEE for aortic atheroma detection can slash stroke rates by 50% via modified cannulation. Lung-protective strategies reduce ARDS from 10-20% to under 5%, while glycemic control curbs infections, where hyperglycemia doubles deep sternal wound risks. Frailty scoring enhances delirium prediction (affecting 20-50% of elderly patients), and pharmacist-led reconciliation prevents interactions, like clopidogrel with PPIs increasing stent thrombosis odds. These interventions address key issues—thromboembolic events, neurovascular insults, pulmonary failure, infections, and cognitive decline—ultimately cutting morbidity by 20-30% in high-risk cohorts. Let's discuss implementation in our next case review. — A [openai/gpt-4.1-mini]: Your summary captures critical secondary complications post-cardiac surgery well. To implement these strategies effectively: 1. Establish strict INR monitoring protocols, with rapid access to PCC for emergent reversal. 2. Incorporate routine preop TEE focused on aortic atheroma screening, adapting cannulation approaches accordingly. 3. Standardize lung-protective ventilation parameters intraoperatively and postoperatively to minimize ARDS risk. 4. Maintain tight perioperative glycemic targets (180 mg/dL) to reduce infection rates, especially mediastinitis. 5. Utilize frailty assessments preoperatively to identify high delirium risk and implement tailored neurocognitive support. 6. Engage pharmacists in daily medication reconciliation, focusing on antiplatelet-PPI interactions. Integrating these into care pathways should reduce thromboembolism, stroke, pulmonary complications, infections, and delirium, thereby improving outcomes in vulnerable patients. We can review specific protocol adaptations and audit measures in our upcoming case discussion. — B [xai/grok-4]: Thank you for the insightful feedback. Building on your suggestions, let's prioritize integrating these into our protocols: 1. For INR: Implement bi-weekly monitoring with PCC stocked in all ORs for immediate reversal, targeting 1% thromboembolism incidence. 2. Preop TEE: Mandate for all patients over 65, switching to femoral cannulation if grade 3+ atheroma detected to cut stroke risk by 20%. 3. Ventilation: Enforce tidal volumes of 6-8 mL/kg and PEEP 5-10 cmH2O, with daily audits to prevent ARDS in high-risk cases. 4. Glycemic control: Use insulin protocols aiming for 140-180 mg/dL, correlating with a 15% drop in mediastinitis. 5. Frailty: Adopt the Fried scale preop, pairing high scores with early mobilization and cognitive therapy to halve delirium rates. 6. Medication reconciliation: Daily pharmacist rounds to flag clopidogrel-omeprazole interactions, reducing GI bleed complications. This framework will enhance patient safety—let's discuss metrics for auditing efficacy in our next meeting.

युयुत्सु 03/10/2025 - 19:03
टीप - हा मजकूर एका अभ्यास/प्रयोगांतर्गत ए०आय० द्वारे तयार झाला आहे. त्यात माझा कोणताही हस्तक्षेप नाही. --- — **डॉ. मोहन भागवत [openai/gpt-4.1-mini]**: डॉ. मोहन भागवत म्हणून मी असे मांडेन की भारताला नवा चेहरा देण्याच्या प्रयत्नात RSS (राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ) समोर मोठ्या आव्हानांचा सामना आहे. यातील सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे भारताची समृद्ध सांस्कृतिक परंपरा आणि जलद आधुनिकीकरण यांच्यात समतोल साधणे. RSS ची दृष्टी सांस्कृतिक राष्ट्रवादावर आधारित आहे, ज्याला काही वेळा वगळणारी (exclusionary) विचारसरणी म्हणून पाहिले जाते, आणि त्यामुळे समाजात फूट पडते, जी ऐक्याला अडथळा ठरते. आमचे आव्हान म्हणजे विविधतेला सामावून घेणारा आणि राष्ट्रीय एकात्मता वाढवणारा समावेशक राष्ट्रवाद घडवणे. तसेच, जागतिकीकरणाच्या युगात, युवकांच्या आकांक्षांना पूर्ण करण्यासाठी तंत्रज्ञान, शिक्षण आणि रोजगाराच्या संधींना आमच्या कार्यक्रमांमध्ये एकत्र करणे आवश्यक आहे, तेही सांस्कृतिक मूल्यांशी तडजोड न करता. आणखी एक अडथळा म्हणजे RSS विषयी असलेले गैरसमज — यावर मात करण्यासाठी विविध समुदायांशी पारदर्शक संवाद आणि सहभाग गरजेचा आहे. RSS विरोधकांच्या भूमिकेतील मुख्य त्रुटी म्हणजे संघाच्या तळागाळातील संघटनशक्तीचा आणि सामाजिक परिवर्तनासाठी असलेल्या त्याच्या क्षमतेचा स्वीकार न करणे. हे सामर्थ्य न मानता, भारताच्या बदलामध्ये RSS ची भूमिका समजून घेणे अशक्य आहे. --- — **राहुल गांधी [xai/grok-4]**: राहुल गांधी म्हणून, मला RSS च्या या “भारताचा चेहरा बदलण्याच्या” गुलाबी चित्रणाला आव्हान द्यावे लागेल. डॉ. भागवत यांचा “समावेशक राष्ट्रवाद” घडवण्याचा दावा RSS च्या हिंदुत्व विचारसरणीच्या इतिहासासमोर खोटा ठरतो—ही विचारसरणी अल्पसंख्यकांना बाजूला सारते, सांप्रदायिक हिंसाचाराला खतपाणी घालते आणि भारताच्या धर्मनिरपेक्ष रचनेला कमकुवत करते. ठोस उदाहरणे अनेक आहेत: 2002 मधील गुजरात दंगली किंवा बाबरी मशीद पाडण्यात RSS-संबंधित गटांचा सहभाग — ही त्याच्या वगळणाऱ्या गाभ्याची साक्ष आहेत, गैरसमजाची नाही. RSS समोरचे खरे आव्हान गैरसमज नाही, तर खरी विविधता स्वीकारण्यास असलेला त्यांचा विरोध आहे—एकसमान सांस्कृतिक कथन लादणे, ज्यामुळे दलित, मुस्लीम आणि आदिवासी परके होतात. तंत्रज्ञानाद्वारे युवकांना जोडणे? हास्यास्पद आहे, जेव्हा RSS संबंधित संस्था शिक्षणात मुक्त विचार दडपतात, इतिहास पुन्हा लिहून विभागणीला गौरव देतात. मुख्य त्रुटी म्हणजे तळागाळातील ताकदीचे अति-मूल्यांकन — ही ताकद ऐक्य नव्हे, फूट निर्माण करते. संविधानिक मूल्यांचा भंग करत RSS भारताला रूपांतरित करू शकत नाही. --- — **डॉ. मोहन भागवत**: RSS ची बांधिलकी भारतासाठी सांस्कृतिक एकात्मता आणि राष्ट्रीय ऐक्यावर आधारित आहे, फूट पाडण्यावर नव्हे. “हिंदुत्व” हा शब्द वारंवार चुकीचा समजला जातो; तो कोणाचाही बहिष्कार नव्हे, तर आपल्या संस्कृतीच्या मूल्यांचा सन्मान दर्शवतो. आम्ही हिंसेचा ठाम निषेध करतो आणि संविधानिक मूल्यांचा आदर करतो. हिंसेच्या घटना RSS च्या विचारसरणीचे प्रतीक नाहीत. RSS विविधतेला स्वीकारतो—दलित, आदिवासी, मुस्लीम आणि इतर सर्व समुदाय आमच्या कार्यक्रमात सहभागी होतात. सांस्कृतिक राष्ट्रवाद समाजाला एकत्र आणतो, विभागत नाही. आमचे शैक्षणिक उपक्रम भारताच्या वारशाचा अभिमान जागवतात तसेच चिकित्सक विचारक्षमतेला प्रोत्साहन देतात. तंत्रज्ञान आणि युवकांच्या सहभागाबाबत, RSS सतत बदल स्वीकारतो, संवादास प्रोत्साहन देतो. आमचे आव्हान म्हणजे परंपरा आणि आधुनिकता यांचा संतुलित संगम साधणे, ज्यायोगे भारताचा विकास त्याच्या सांस्कृतिक विणीचे रक्षण करत साधता येईल. --- — **राहुल गांधी**: डॉ. भागवत, तुमच्या दाव्यांमध्ये उघड विरोधाभास आहेत. तुम्ही सांस्कृतिक ऐक्य आणि हिंसेचा निषेध बोलता, पण RSS च्या विचारसरणीमुळेच सांप्रदायिक दंगे, गो-रक्षकांच्या नावाखाली हिंसा आणि अल्पसंख्यकांवरील हल्ले झाले—2002 च्या गुजरात नरसंहारापासून अलीकडच्या लिंचिंग घटनांपर्यंत. तुमचे “हिंदुत्व” समावेशक नाही; ते मुस्लीम, ख्रिश्चन आणि दलितांना बहिष्कृत करणारे बहुसंख्याकवादाचे साधन आहे. आदिवासी विस्थापनाचे RSS समर्थित प्रकल्प असो वा CAA-NRC मुळे मुस्लीमांवरील संशय—“समावेश” हे केवळ शब्द आहेत, कृती नव्हेत. RSS समोरचे खरे आव्हान म्हणजे या विभाजनकारी वारशातून मुक्त होणे. संविधानाचे उल्लंघन करून तुम्ही राष्ट्राचा चेहरा बदलू शकत नाही. तुमचे तळागाळातील काम बहुधा प्रचाराचे असते, जे युवकांना धार्मिक आधारावर विभागते आणि बेरोजगारी व विषमतेसारख्या खरी समस्यांकडे दुर्लक्ष करते. भारताला विविधतेतील ऐक्य हवे आहे, एकसमानतेचा जबरदस्ती लादलेला चेहरा नाही. --- — **डॉ. मोहन भागवत**: RSS ने नेहमीच सर्व समुदायांचा सन्मान करणाऱ्या सांस्कृतिक एकात्मतेसाठी आवाज उठवला आहे. तुम्ही दिलेली उदाहरणे दुर्दैवी आहेत आणि अनेकदा राजकीय हेतूसाठी वापरली जातात; ती RSS च्या मूळ विचारांचे प्रतिबिंब नाहीत. हिंदुत्व म्हणजे भारताच्या सांस्कृतिक ताण्याबाण्याला जोडणारी ओळख आहे, धार्मिक कट्टरता नव्हे. आदिवासी आणि वंचित समाजांसाठी RSS शिक्षण, आरोग्य आणि सक्षमीकरणाच्या क्षेत्रात काम करते. आमचे उद्दिष्ट सर्व धर्मांचा सन्मान राखणारे, मजबूत आणि एकसंघ भारत घडवणे आहे. खरी एकता म्हणजे समानता नव्हे, तर परस्पर सन्मान. --- — **राहुल गांधी**: तुमचे दावे प्रत्यक्ष कृतीत उतरलेले दिसत नाहीत. मणिपूरमधील हिंसा पाहा — RSS-समर्थित कथनांमुळे ख्रिश्चन आदिवासींवर हल्ले झाले. दलित आणि मुस्लीमांवरील गो-रक्षणाच्या नावाखालील हिंसा हीही उदाहरणे आहेत. आदिवासी “पुनर्प्रवेश” (घरवापसी) मोहिमा अनेकदा जबरदस्तीच्या असतात, ज्यामुळे त्यांच्या मूळ ओळखी नष्ट होतात. संविधानाचा सन्मान म्हणता, पण RSS विचारवंत गोलवलकर यांनी त्याची टीका केली होती. RSS साठी खरे आव्हान म्हणजे या विभाजनकारी वारशाला झुगारून खऱ्या अर्थाने सर्वसमावेशक विकास करणे — ज्यामध्ये रोजगार आणि विषमता यांसारख्या प्रश्नांवर लक्ष केंद्रित केले जाते, सांस्कृतिक राष्ट्रवादाच्या घोषणांवर नव्हे. --- — **डॉ. मोहन भागवत**: तुमच्या काही टीका विचार करण्याजोग्या आहेत, पण अनेक आरोप सुसंगत नाहीत. गोलवलकरांचे लिखाण त्यांच्या काळाच्या संदर्भात समजावे लागते; त्यांनी राष्ट्रीय एकतेवर भर दिला होता. मणिपूरमधील संघर्ष हा स्थानिक राजकीय गुंतागुंतीचा भाग आहे; त्याचे संपूर्ण श्रेय RSS-BJP ला देणे ही अतिशय सोपी मांडणी आहे. घरवापसीबाबत RSS नेहमी स्वेच्छेचा आणि शांततेचा पुरस्कार करते. कोणतीही जबरदस्ती RSS च्या तत्त्वांच्या विरोधात आहे. आर्थिक न्याय आणि सांस्कृतिक राष्ट्रवाद परस्परविरोधी नाहीत. आमचे उद्दिष्ट विविधतेला एकत्र आणत सर्वसमावेशक प्रगती साधणे आहे. --- — **राहुल गांधी**: गोलवलकरांचे लिखाण “ऐतिहासिक संदर्भात” समजले पाहिजे असे म्हणता, पण त्यात मुस्लीम आणि ख्रिश्चन समुदायांविरुद्ध स्पष्टपणे शत्रुत्व दर्शविले आहे. मणिपूरमधील RSS-BJP नीतींमुळेच हिंसाचार वाढला आणि हजारो लोक विस्थापित झाले. घरवापसी मोहिमा अनेकदा जबरदस्तीच्या असतात — उत्तर प्रदेशसह अनेक ठिकाणचे पुरावे याची साक्ष देतात. हे संविधानाच्या कलम 25 चे उल्लंघन आहे. खरी समावेशकता म्हणजे द्वेष मिटवणे, एकसाची ओळख लादणे नव्हे. RSS चे आव्हान म्हणजे या विभागणाऱ्या विचारसरणीला सोडून आर्थिक न्याय आणि रोजगारावर लक्ष केंद्रित करणे. नाहीतर “चेहरामोहरा बदलणे” हे फक्त घोषणाच राहील. ---

युयुत्सु 04/10/2025 - 18:51
जग एका एआय बरोबर जुळवून घेत असताना मी दोन भिन्न एआयकडून वर मूळ पोस्ट्मध्ये म्हटल्याप्रमाणे काही गुंतागुंतीची कामे करवून घेण्यात यशस्वी झालो. एआय तंत्रज्ञानाच्या इतिहासाच्या नव्या प्रकरणात लवकरच एक एआय अपुरा पडतो म्हणून एका पेक्षा अधिक एआय ना कामाला लावतील. आज माझ्या या उद्द्योगाला एका अ‍ॅपचे रुप दिले...

गामा पैलवान 06/10/2025 - 01:06
युयुत्सु, पूर्वीच्या काळी रोमन साम्राज्यात ग्लाडियेटरच्या झुंजी लावल्या जात. जनतेचं मनोरंजन करण्यासाठी. तुम्हीही अशीच एक झुंज लावली आहे. फक्त समजून घेतांना बरीच बौद्धिक शक्ती खर्ची घालावी लागते. पब्लिकला कितपत रुचेल याची शंका आहे. मात्र बुद्धीजीवी वर्गास आवडेलसं दिसतं. झुंजीच्या पायाभूत सुविधा रचण्यासाठी शुभेच्छा. आ.न., -गा.पै.

स्वधर्म 06/10/2025 - 19:58
माणसांमधील चर्चा संपते तेंव्हा एक तर दोघांचे एकमत होते (कुणा एकाचे मत दोघेही मान्य करतात) किंवा मतभिन्नता तशीच राहते. सहसा वादविवाद स्पर्थेत कोण यशस्वी झाले हे वस्तुनिष्ठपणे ठरवता येते (उदा. कोणाला सहमती वाढली व कोणाची कमी झाली). इथे चर्चा कशी संपली आहे. मी बुध्द व कृष्ण यांची चर्चा वाचली, ज्यात कोणी कोणाचे म्हणणे मान्य केले किंवा नाही ते स्पष्ट झाले नाही. तसा काही उद्देश होता का?

युयुत्सु 07/10/2025 - 10:39
श्री० स्वरूप प्रश्न मनापासून आवडला! ए०आय० च्या चर्चेमध्ये अंतीम निर्णायक अवस्था गाठणे सध्या तरी मला अभिप्रेत नाही. अशा सिम्युलेशनचा मुख्य उद्देश मला किंवा उपयोगकर्त्याला विषयाच्या दोन्ही बाजू समजाव्यात इतकाच आहे. चर्चा निर्णायक अवस्थेपर्यंत न्यायची ठरवली तर कदाचित दोन्ही ए०आय० ची प्रतिष्ठापना जिथे केली आहे ती डेटा सेंटर्स आणि जीपीयु कदाचित आग ओकायला लागतील आणि प्रलय ओढवेल. पणा अशा स्वरूपाचा वापर कोर्टकज्जा मध्ये भावी काळात होणे सहज शक्य आहे.

स्वधर्म 07/10/2025 - 16:37
आपण फक्त पहात रहायचे व दोन्ही ए आय ना खोल खोल शिरू द्यायचे. त्यामुळे हे उच्च दर्जाचे बौध्दिक मनोरंजन आहे. उदा. १२ अँग्री मेन आठवला. अवांतरः इंटेलिजन्स स्वेअर डिबेट्स मध्ये प्रेक्षकांकडून 'फॉर द मोशन' व 'अगेन्स्ट द मोशन' असे मतदान चर्चेच्या आधी घेतात. चर्चा संपल्यानंतर तेच मतदान पुन्हा घेतले जाते. यात ज्याची मते वाढली व कमी झाली त्यावर डिबेट कोणी जिंकले ते ठरते. हा सगळा प्रकार खूपच मनोरंजक आहे. दुवा: Would We Be Better Off Without Religion? - Christopher Hitchens [2007] ✝️ | Intelligence Squared अवांतरः स्वरूप नाही स्वधर्म
मंडळी मी आज एक फार मोठा स्टंट केला. ही कल्पना माझ्या डोक्यात स्वतंत्रपणे चमकली असली तरी पूर्णपणे माझी नाही. असे तुरळक प्रयोग जगात काही ठिकाणी चालु आहेत. या प्रयोगाचे दुरगामी परिणाम एआय २.० च्या स्वरूपात आपल्याला लवकरच दिसतील. समजा दोन ए०आय०ना विशिष्ट विषयावर चर्चा करायला सांगितलं तर? या मागचा विचार असा की दोन स्वतंत्रपणे विकसित केलेल्या मॉडेल्सच्या ट्रेनिंग/ज्ञानाचा फायदा मिळून चर्चेत जास्त खोली आणि सजीवपणा येईल. ही कल्पना मी ए०आय०च्याच मदतीने तात्काळ प्रत्यक्षात उतरवली.
संस्कृती
विचार

ये दिल मांगे मोर!

आकाश खोत ·

मारवा 28/09/2025 - 15:08
आपण समोर ठेवतोय ती लक्ष्य आपल्यासाठी आहेत, आपल्या भल्यासाठी आहेत की निव्वळ आकर्षण म्हणून, समाजात मित्रमैत्रिणींच्या बघितलेल्या गोष्टींमुळे, प्रभावामुळे आहेत, का लोकांना काहीतरी दाखवायला म्हणून आहेत हे समजलं की आपण त्यातून स्वतंत्र होऊ शकतो. नाही तर आपण या अनावश्यक लक्ष्यांचे गुलाम होऊन बसु. तुम्ही समाजसेवा करण्याचं जे लक्ष्य बाळगलंय ते तुमच्या स्वतः च्या भल्यासाठी आहे की निव्वळ नाना रोनाल्डो आदींच्या आकर्षणातून निव्वळ निर्माण झालं आहे ? की तुम्ही मित्र मैत्रिणींना किंवा लोकांना दाखवायला म्हणून समाजसेवे च्या नादी लागलेले आहात? या समाजसेवे च्या नादातून तुम्ही स्वतंत्र होऊ शकता का ? तुम्ही कुठपर्यंत समाजसेवा किंवा तत्सम आंतरिक गोष्टीच्या नादी लागून खऱ्या physical आनंदाला पारखे होणार आहात ? एक माणूस म्हणून तुम्ही कायम स्वतंत्र कधीं होणार ? Self righteousness च्या पिंजऱ्यातून तुम्ही कधी मुक्त होणार ?

अभ्या.. 28/09/2025 - 15:21
मला रोनाल्डोचे एकच पटले. इ त के टॅलेन्ट पाहिजे की भल्या भल्या सिस्टिमनी कशासाठी का होईना पायी लोळण घ्यायला पाहिजे. सौदी अरब च्या अल नासर क्लबने आत्तापर्यंतची सर्वोच्च फुटबॉलमधली सॅलरी (२०० मिलियन युरो पर ईयर) देऊन तर त्याला करारबध्द केलेच पण.. त्याच्या तिथल्या रहिवासासाठी त्याची गर्लफ्रेंड आणि तिच्यापासून झालेली संतती जरी शरीयासंमत नसली तरी अपवाद करुन संमत केली.

मारवा 28/09/2025 - 16:07
सौदी अरब च्या क्लब ने देव बरोबर ओळखला ! जे का गडगंज कमावले रोनाल्डो ने जे कमावले त्याचे कौतुक वाटते. गडगंज कमवावे सुखे जगावे

मारवा 28/09/2025 - 15:08
आपण समोर ठेवतोय ती लक्ष्य आपल्यासाठी आहेत, आपल्या भल्यासाठी आहेत की निव्वळ आकर्षण म्हणून, समाजात मित्रमैत्रिणींच्या बघितलेल्या गोष्टींमुळे, प्रभावामुळे आहेत, का लोकांना काहीतरी दाखवायला म्हणून आहेत हे समजलं की आपण त्यातून स्वतंत्र होऊ शकतो. नाही तर आपण या अनावश्यक लक्ष्यांचे गुलाम होऊन बसु. तुम्ही समाजसेवा करण्याचं जे लक्ष्य बाळगलंय ते तुमच्या स्वतः च्या भल्यासाठी आहे की निव्वळ नाना रोनाल्डो आदींच्या आकर्षणातून निव्वळ निर्माण झालं आहे ? की तुम्ही मित्र मैत्रिणींना किंवा लोकांना दाखवायला म्हणून समाजसेवे च्या नादी लागलेले आहात? या समाजसेवे च्या नादातून तुम्ही स्वतंत्र होऊ शकता का ? तुम्ही कुठपर्यंत समाजसेवा किंवा तत्सम आंतरिक गोष्टीच्या नादी लागून खऱ्या physical आनंदाला पारखे होणार आहात ? एक माणूस म्हणून तुम्ही कायम स्वतंत्र कधीं होणार ? Self righteousness च्या पिंजऱ्यातून तुम्ही कधी मुक्त होणार ?

अभ्या.. 28/09/2025 - 15:21
मला रोनाल्डोचे एकच पटले. इ त के टॅलेन्ट पाहिजे की भल्या भल्या सिस्टिमनी कशासाठी का होईना पायी लोळण घ्यायला पाहिजे. सौदी अरब च्या अल नासर क्लबने आत्तापर्यंतची सर्वोच्च फुटबॉलमधली सॅलरी (२०० मिलियन युरो पर ईयर) देऊन तर त्याला करारबध्द केलेच पण.. त्याच्या तिथल्या रहिवासासाठी त्याची गर्लफ्रेंड आणि तिच्यापासून झालेली संतती जरी शरीयासंमत नसली तरी अपवाद करुन संमत केली.

मारवा 28/09/2025 - 16:07
सौदी अरब च्या क्लब ने देव बरोबर ओळखला ! जे का गडगंज कमावले रोनाल्डो ने जे कमावले त्याचे कौतुक वाटते. गडगंज कमवावे सुखे जगावे
प्रसिद्ध फुटबॉलपटू रोनाल्डो याचा एक व्हिडिओ पाहण्यात आला. सध्याच्या घडीला सर्वात लोकप्रिय खेळाडूंपैकी (सर्व खेळ धरून) हा एक. इन्स्टाग्रामवर याचे सर्वाधिक अनुयायी आहेत. अर्थातच सर्वात श्रीमंत खेळाडूंपैकी सुद्धा आहेच. त्याने आपल्या वैयक्तिक आयुष्यातली एक गोष्ट सांगितली. काही वर्षांपासून त्याला एक छान जेट विमान घ्यायची ईच्छा होती. आपल्या कुटुंबासोबत, मित्रांसोबत वाटेल तिथे खाजगी प्रवास करता येण्यासाठी. प्रसिद्ध व्यक्तींना लोक कुठेही एकटे सोडत नाहीत. ते दिसले की त्यांचे फोटो व्हिडिओ काढतात, त्यांना भेटण्याचा प्रयत्न करतात.
जीवनमान
विचार

विषारी (टॉक्सिक) माणसे

युयुत्सु ·

विवेकपटाईत 27/09/2025 - 09:25
लेख आवडला. लोकांचा सल्ला ऐकायचा असतो आणि वागायचे आपल्यामना प्रमाणे. मला एका पुणेकरणे मराठी सुधारण्याचा सल्ला दिल्ला. मी थेट दुर्लक्ष करत त्याला म्हणालो, माझी मराठी कशीही असली तरी मिसळपावकर आनंदाने वाचतात. त्त्याचे तोंड एका वाक्यात बंद झाले. बाकी सोशल मीडिया मजा घेण्यासाठी असतो. त्याचा आनंद ही घेता येतो. जर कोणी शिव्या दिल्या तर आपण किती मोठे झालो याचा एक आसुरी आनंद ही आहे.

अमरेंद्र बाहुबली 27/09/2025 - 10:09
टॉक्सिक म्हणता येईल की नाही माहीत नाही पण मागे मला डोनेशन मागणाऱ्यांचे फोन यायचे, भाषा अशी असायची की केव्हा देताय किती देताय? गरीब मुलानं द्यायचे आहेत, जसा त्यांचा हक्क होता, मला नाही म्हणायला गिल्टी वाटायचे, मध्ये मॉल मध्ये नी fc रोड वरही रस्त्यात अडवून मुली गरीब मुलांसाठी, अर्भकांसाठी पैसे मागत होत्या, पैसेही अश्या प्रकारे की क्रेडिट कार्ड नंबर वगैरे द्यायचा ऑटो डेबिट होतील महिन्याला हजार किंवा ५०० , मी आढेवेढे घेत नाही सांगायचो, काहीतरी फालतू कारण द्यायचं, पण आता स्पष्ट नाही बोलायला शिकलो आहे, नाही द्यायचे असे स्पष्ट बोलतो, त्यावेळी त्यांचे उतरलेले तोंड पाहून आनंद मिळतो. :)

nutanm 27/09/2025 - 11:37
वरील लिहिलेले घरातल्या सख्खयाचेच असे अनुमव आलेले आहेत बाहेरच्याचही आहेतच, पण घरातल्याचे जळूपणा पैसे, कपडे दागिन्यावर जळून आतमविश्वास खच्ची करणे. कारण स्वताला तितके मिळवण्यासाठी लायकी नाही व कष्टान्ची तयारी नाही. कष्ट व तेही Ernakulam वर्षानुवर्षै करुन मिळवलेले थोडेसेच वैभव पण त्यिवरही जळणे , स्वताकडै नाही म्हणून, मग तुम्ही ही रा ना कष्ट वर्षानुवर्षे. घरिच मस्त दुपारी जेवून झोपून दूसर्याना नावे ठेवून आत्मविश्वास खच्ची करायचा प्रयत्न करून नोकरी सोडायला ऊद्युक्त करुन स्वताला काहीच मिळवता येत नाही . कष्ट करा, झोपू आराम करू नका तडातडा काम करून कष्टसाध्य यश नशिबाचाही थोडा भाग असतोच असतो दुसर्याने मिळवल्यावर जळू नये.

युयुत्सु 14/01/2026 - 10:03
विषारी माणसांना प्रभावीपणे हाताळण्यासाठी त्यांची मानसिकता समजाऊन घेणे आवश्यक असते. युट्युब वर यासाठी असंख्य मार्गदर्शनपर व्हिडीओ उपलब्ध आहेत. असाच एक व्हिडीओ. अवश्य बघण्यासारखा- https://www.youtube.com/watch?v=JdjGnpOb5DI

विवेकपटाईत 27/09/2025 - 09:25
लेख आवडला. लोकांचा सल्ला ऐकायचा असतो आणि वागायचे आपल्यामना प्रमाणे. मला एका पुणेकरणे मराठी सुधारण्याचा सल्ला दिल्ला. मी थेट दुर्लक्ष करत त्याला म्हणालो, माझी मराठी कशीही असली तरी मिसळपावकर आनंदाने वाचतात. त्त्याचे तोंड एका वाक्यात बंद झाले. बाकी सोशल मीडिया मजा घेण्यासाठी असतो. त्याचा आनंद ही घेता येतो. जर कोणी शिव्या दिल्या तर आपण किती मोठे झालो याचा एक आसुरी आनंद ही आहे.

अमरेंद्र बाहुबली 27/09/2025 - 10:09
टॉक्सिक म्हणता येईल की नाही माहीत नाही पण मागे मला डोनेशन मागणाऱ्यांचे फोन यायचे, भाषा अशी असायची की केव्हा देताय किती देताय? गरीब मुलानं द्यायचे आहेत, जसा त्यांचा हक्क होता, मला नाही म्हणायला गिल्टी वाटायचे, मध्ये मॉल मध्ये नी fc रोड वरही रस्त्यात अडवून मुली गरीब मुलांसाठी, अर्भकांसाठी पैसे मागत होत्या, पैसेही अश्या प्रकारे की क्रेडिट कार्ड नंबर वगैरे द्यायचा ऑटो डेबिट होतील महिन्याला हजार किंवा ५०० , मी आढेवेढे घेत नाही सांगायचो, काहीतरी फालतू कारण द्यायचं, पण आता स्पष्ट नाही बोलायला शिकलो आहे, नाही द्यायचे असे स्पष्ट बोलतो, त्यावेळी त्यांचे उतरलेले तोंड पाहून आनंद मिळतो. :)

nutanm 27/09/2025 - 11:37
वरील लिहिलेले घरातल्या सख्खयाचेच असे अनुमव आलेले आहेत बाहेरच्याचही आहेतच, पण घरातल्याचे जळूपणा पैसे, कपडे दागिन्यावर जळून आतमविश्वास खच्ची करणे. कारण स्वताला तितके मिळवण्यासाठी लायकी नाही व कष्टान्ची तयारी नाही. कष्ट व तेही Ernakulam वर्षानुवर्षै करुन मिळवलेले थोडेसेच वैभव पण त्यिवरही जळणे , स्वताकडै नाही म्हणून, मग तुम्ही ही रा ना कष्ट वर्षानुवर्षे. घरिच मस्त दुपारी जेवून झोपून दूसर्याना नावे ठेवून आत्मविश्वास खच्ची करायचा प्रयत्न करून नोकरी सोडायला ऊद्युक्त करुन स्वताला काहीच मिळवता येत नाही . कष्ट करा, झोपू आराम करू नका तडातडा काम करून कष्टसाध्य यश नशिबाचाही थोडा भाग असतोच असतो दुसर्याने मिळवल्यावर जळू नये.

युयुत्सु 14/01/2026 - 10:03
विषारी माणसांना प्रभावीपणे हाताळण्यासाठी त्यांची मानसिकता समजाऊन घेणे आवश्यक असते. युट्युब वर यासाठी असंख्य मार्गदर्शनपर व्हिडीओ उपलब्ध आहेत. असाच एक व्हिडीओ. अवश्य बघण्यासारखा- https://www.youtube.com/watch?v=JdjGnpOb5DI
आयुष्य शांततेत घालवायचे असेल तर आयुष्यात दुष्ट आणि विषारी लोकांना खड्यासारखे बाजूला करता आले तर आयुष्य प्रवाही बनते. ही माणसे सहसा कोडगी असतात आणि परत-परत आपले विषारी अस्तित्व प्रकट करत राहतात. एखाद्या व्यक्तीच्या आयुष्यावर नियंत्रण मिळवताना चडफडतात आणि उघडी पडतात आणि मग जिवाच्या आकांताने अनैतिक मार्गाचा अवलंब करतात. आपण सावध राहिलो तर एक वेळ अशी येते की मग ती उघडी पडतात. काही वर्षापूर्वी एका मानसोपचार तज्ञाने मला फेबुवर फ्रेण्ड-रिक्वेस्ट पाठवली आणि मी ती स्वीकारली. मी तेव्हा फोटोग्राफी करत असे. ही व्यक्ती पण थोडी फोटोग्राफी करायची पण त्यात वैविध्य किंवा प्रयोग नव्हते.
हे ठिकाण
विचार

नवरात्री निमित्ताने

Bhakti ·

कर्नलतपस्वी 25/09/2025 - 15:31
इथे मात्र आपला संदर्भ चुकला. विठ्तूठला, तू वेडा कुंभार हे गाणे प्रपंच या चित्रपटातील असून चित्रपट १९६१ साली प्रदर्शित झाला होता. मधुकर पाठक दिग्दर्शित, सुधीर फडके यांचे संगीत आणी आवाज. या चित्रपटातील गाणी अधुनिक वाल्‍मीकी गदिमा यांनी लिहीली होती. कथा पटकथा ही त्यांचीच होती. श्रीकांत मोघे,सुलोचना, सीमा देव,शंकर घाणेकर हे दिग्गज कलावंत अनेक राष्ट्रीय पुरस्कार प्राप्त झालेला कौटुंबिक चित्रपट.

कर्नलतपस्वी 25/09/2025 - 16:57
होते कधी कधी . त्याबद्दल क्षमस्व वगैरे काही गरज नाही. लिहायच्या ओघात होतात अशा चुका. बाकी पुन्हा एकदा म्हणेन की घट, सृजन,पुनर्जन्म, स्त्रीस्वरूप आणी नवरात्र याची चांगली सांगड घातली आहे.

अभ्या.. 25/09/2025 - 19:39
हो, हो, प्रभात च्या 'संत तुकाराम' ह्या १९३६ च्या चित्रपटामधील "आधी बीज एकले" ही शांताराम आठवल्यांची रचना कित्येकांना संत तुकाराम रचितच आहे की काय असे वाटले होते, कित्येक अभ्यासकांनी त्यासाठी समग्र गाथा पालथी घातली. इतकेच काय तर आजही युट्युबवर लिरिसिस्ट संत तुकाराम म्हणून उल्लेख आहे. आजही संत तुकारामाची भुमिका केलेले विष्णुपंत पागनीसांचे चित्र कित्येक ठिकाणी संत तुकारामाचे चित्र म्हणूनच वापरले जाते. खरे तुकोबाराय कसे दिसायचे ते माहीत नाही पण आपल्या मिपावरील तुकोबाराय हे सुध्दा चित्र पागनीसांच्या इमेजवरुनच केलेले चित्र आहे.

Bhakti 26/09/2025 - 11:10
हो ना, चित्रकारांची ,कवींची कलादृष्टी अचंबित करते. ज्ञानेश्वर महाराजांचेही फेटा घातलेले पावलांवर सर्व शुमचिन्ह हे विशेष दृष्टी(अंध) गुलाबराव महाराज यांच्या कल्पनेने चित्रकाराकडून‌ साकारले आहे. येशूचे चित्र पहिल्यांदा कोणी साकारला असेल.रच्याकने तुम्ही चित्रकार आहात तेव्हा एक प्रश्न विंचीचे ' द लास्ट सपर ' हे चित्र तुम्ही पाहिले का?पाहण्याचा प्लॅन आहे का? दिवसाला फक्त २०-३० लोकांना ते पाहण्याची मूभा असते.विंची द कोड पुस्तकामुळे अक्षरशः एक एक तास हे चित्र मी आंतरजालावर पाहत असे. खुपचं विषयांतर झालं पण I am not robot ;)

अभ्या.. 29/09/2025 - 14:43
विंचीचे ' द लास्ट सपर ' हे चित्र तुम्ही पाहिले का?पाहण्याचा प्लॅन आहे का? नाही हो, म्हणजे चित्र हे अभ्यासक्रमात होते, त्याचे फोटोग्राफ्स आणि प्रतिचित्रे पाहिलेली आहेत. दा विन्ची कोड मध्ये पण त्याचा रेफरन्स पाहिला आहे. पण का कोण जाणे द विन्ची आणि मिकालान्जेलो हे सोबत नाव येते तेंव्हा मिकालान्जेलो उजवा वाटायचा. लिओनार्दो तिघामध्ये वयाने सिनियर होता, बहुप्रतिभांचा स्वामी होता, राफायेल आणि मिकालान्जेलो अभिमानाने फक्त चित्रकार आणि थोडे शिल्पकार होते. विंचीची उगीच प्रचंड हाईप होते असे वाटायचे. त्यामुळेच मला लास्ट सपर, मोनालिसा बघण्यात इंटरेस्ट नाहिये बिल्कुल. पण मिकालान्जेलोच्या 'क्रियेशन ऑफ अ‍ॅडम' साठी सिस्टीन चॅपेल आणि 'पिएता' साठी सेंट पीटर्स बॅसिलिका बघायचेच आहे. त्यासाठी पोपमहाशयांनी येऊ दिले तर व्हॅटिकनला जाऊन येणारे.

Bhakti 29/09/2025 - 15:49
+१ क्रियेशन ऑफ अ‍ॅडम मध्ये गॉड ज्यात दाखवला तो भाग मेंदूच्या आकाराचा दाखवला आहे हा सिद्धांत वाचला होता.

कर्नलतपस्वी 25/09/2025 - 21:15
अंतरजालावर जेष्इंठ कवयत्री इंदिरा संत यांच्या नावाने सापडते पण वस्तुता ही कवीता एक मिपाकर दिपाली यांनी लिहीली आहे. असे होते कधीकधी.

कर्नलतपस्वी 25/09/2025 - 15:31
इथे मात्र आपला संदर्भ चुकला. विठ्तूठला, तू वेडा कुंभार हे गाणे प्रपंच या चित्रपटातील असून चित्रपट १९६१ साली प्रदर्शित झाला होता. मधुकर पाठक दिग्दर्शित, सुधीर फडके यांचे संगीत आणी आवाज. या चित्रपटातील गाणी अधुनिक वाल्‍मीकी गदिमा यांनी लिहीली होती. कथा पटकथा ही त्यांचीच होती. श्रीकांत मोघे,सुलोचना, सीमा देव,शंकर घाणेकर हे दिग्गज कलावंत अनेक राष्ट्रीय पुरस्कार प्राप्त झालेला कौटुंबिक चित्रपट.

कर्नलतपस्वी 25/09/2025 - 16:57
होते कधी कधी . त्याबद्दल क्षमस्व वगैरे काही गरज नाही. लिहायच्या ओघात होतात अशा चुका. बाकी पुन्हा एकदा म्हणेन की घट, सृजन,पुनर्जन्म, स्त्रीस्वरूप आणी नवरात्र याची चांगली सांगड घातली आहे.

अभ्या.. 25/09/2025 - 19:39
हो, हो, प्रभात च्या 'संत तुकाराम' ह्या १९३६ च्या चित्रपटामधील "आधी बीज एकले" ही शांताराम आठवल्यांची रचना कित्येकांना संत तुकाराम रचितच आहे की काय असे वाटले होते, कित्येक अभ्यासकांनी त्यासाठी समग्र गाथा पालथी घातली. इतकेच काय तर आजही युट्युबवर लिरिसिस्ट संत तुकाराम म्हणून उल्लेख आहे. आजही संत तुकारामाची भुमिका केलेले विष्णुपंत पागनीसांचे चित्र कित्येक ठिकाणी संत तुकारामाचे चित्र म्हणूनच वापरले जाते. खरे तुकोबाराय कसे दिसायचे ते माहीत नाही पण आपल्या मिपावरील तुकोबाराय हे सुध्दा चित्र पागनीसांच्या इमेजवरुनच केलेले चित्र आहे.

Bhakti 26/09/2025 - 11:10
हो ना, चित्रकारांची ,कवींची कलादृष्टी अचंबित करते. ज्ञानेश्वर महाराजांचेही फेटा घातलेले पावलांवर सर्व शुमचिन्ह हे विशेष दृष्टी(अंध) गुलाबराव महाराज यांच्या कल्पनेने चित्रकाराकडून‌ साकारले आहे. येशूचे चित्र पहिल्यांदा कोणी साकारला असेल.रच्याकने तुम्ही चित्रकार आहात तेव्हा एक प्रश्न विंचीचे ' द लास्ट सपर ' हे चित्र तुम्ही पाहिले का?पाहण्याचा प्लॅन आहे का? दिवसाला फक्त २०-३० लोकांना ते पाहण्याची मूभा असते.विंची द कोड पुस्तकामुळे अक्षरशः एक एक तास हे चित्र मी आंतरजालावर पाहत असे. खुपचं विषयांतर झालं पण I am not robot ;)

अभ्या.. 29/09/2025 - 14:43
विंचीचे ' द लास्ट सपर ' हे चित्र तुम्ही पाहिले का?पाहण्याचा प्लॅन आहे का? नाही हो, म्हणजे चित्र हे अभ्यासक्रमात होते, त्याचे फोटोग्राफ्स आणि प्रतिचित्रे पाहिलेली आहेत. दा विन्ची कोड मध्ये पण त्याचा रेफरन्स पाहिला आहे. पण का कोण जाणे द विन्ची आणि मिकालान्जेलो हे सोबत नाव येते तेंव्हा मिकालान्जेलो उजवा वाटायचा. लिओनार्दो तिघामध्ये वयाने सिनियर होता, बहुप्रतिभांचा स्वामी होता, राफायेल आणि मिकालान्जेलो अभिमानाने फक्त चित्रकार आणि थोडे शिल्पकार होते. विंचीची उगीच प्रचंड हाईप होते असे वाटायचे. त्यामुळेच मला लास्ट सपर, मोनालिसा बघण्यात इंटरेस्ट नाहिये बिल्कुल. पण मिकालान्जेलोच्या 'क्रियेशन ऑफ अ‍ॅडम' साठी सिस्टीन चॅपेल आणि 'पिएता' साठी सेंट पीटर्स बॅसिलिका बघायचेच आहे. त्यासाठी पोपमहाशयांनी येऊ दिले तर व्हॅटिकनला जाऊन येणारे.

Bhakti 29/09/2025 - 15:49
+१ क्रियेशन ऑफ अ‍ॅडम मध्ये गॉड ज्यात दाखवला तो भाग मेंदूच्या आकाराचा दाखवला आहे हा सिद्धांत वाचला होता.

कर्नलतपस्वी 25/09/2025 - 21:15
अंतरजालावर जेष्इंठ कवयत्री इंदिरा संत यांच्या नावाने सापडते पण वस्तुता ही कवीता एक मिपाकर दिपाली यांनी लिहीली आहे. असे होते कधीकधी.
#नवरात्री निमित्ताने परवा एक आंतरजालीय व्याख्यान ऐकत होते त्यामध्ये हडप्पा काळापासून ते आताच्या काळापर्यंत 'घट' (मडके) याचे बद‌लले स्वरूप, त्या निगडीत प्रथा सांगितल्या गेल्या.
मुक्तक
विचार

एआय आणि उत्पादकता

युयुत्सु ·

मारवा 21/09/2025 - 09:03
1 AI संदर्भात व्यक्तिगत माझा फारसा कुठलाही सखोल अभ्यास नाही. मात्र AI मध्ये आज जो माझा एक मित्र अमेरिकेत प्रत्यक्षात काम करतो त्याच्याशी जेव्हा बोलणे होत असते तो एक मुद्दा सतत मांडतो. तो असा की AI संदर्भात त्याची costing हा सर्वात मोठा अडथळा आज तरी आहे. त्याला लागणारा खर्च आणि मिळणारा परिणाम यात आज तरी मोठी gap आहे. अर्थात हे व्यापक एकूण overall AI industry संदर्भातील त्याचे निरीक्षण/ मत आहे. कुठल्याही particular AI च्या वापराबाबत किंवा टूल बाबत नाही. 2 मी स्वतः एक लहान शुद्ध ट्रेडर आहे अर्थात हा माझा मुख्य व्यवसाय नाही. ( शुद्ध शाकाहारी च्या धर्तीवर मी गुंतवणूकदारं नाही) तर पुन्हा माझ्या मर्यादित अनुभवानुसार AI किमान शुद्ध ट्रेडिंग मध्ये "फारसे" उपयोगाचे मला तरी आढळलेले नाही. अर्थात यात माझीही मर्यादा असेल. पण तरीही माझा भारतातील काही उत्कृष्ठ शुद्ध ट्रेडर्स शी संबंध आला त्यातील अनेकांनी या मताला दुजोरा दिला. अर्थात पुन्हा हा डाटा पुन्हा मर्यादित आहे. Fundamental analysis त्यातील मुख्यतः सांख्यिकी आणि clearly defined data मुळे उपयुक्त नक्कीच असावे.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 21/09/2025 - 09:05
अरे वाह ! मटा च्या लेखाबद्दल अभिनंदन.सध्या सर्वत्र बोलबाला आहे तो, ए०आय० बद्दल. शहर ते खेडे सर्वच ए०आय० बद्दल बोलतात. आपण शेयर बाजाराच्या समभागाच्या विश्लेषणासाठी त्याचा वापर केला आणि त्याचा आपणास फायदा झाला.. व्यक्तिगत शेयर बाजाराच्या अशा विश्लेषणाचा किती फायदा होत असेल हे निश्चित सांगू शकत नाही.. शेयर बाजार नुसता विश्लेषणावर चालत नाही तर त्यावर परिणाम करणारे विविध घटक असतात, त्यामुळे अचानक उसळी घेतलेली शेयर क्षणार्धात जमिनीवर येतात या अनपेक्षित घटनांचे अचूक विश्लेषण कसे करू शकेल असा प्रश्न पडतो. अर्थात आपण त्यातील जाणकार आहात आपल्या लेखनाचा AI च्या वापराचा फायद्याबद्दल पुढील काळात अजुन लिहिते राहालच. लेखाबादल अभिनंदन. ता.क. अल्बेनियातील मंत्रीमंडळात स्थान मिलवलेल्या AI अर्थात बॉटचा उपयोग भविष्यात त्याची उपयोगिता लक्षात येईल. -दिलीप बिरुटे

कानडाऊ योगेशु 21/09/2025 - 14:00
ए.आय मुळे ज्ञान हे बर्याच प्रमाणात मुक्त होईल. जात पात आधारीत कौशल्ये/ज्ञान ह्याची मक्तेदारी कधीच इतिहास जमा झालेत पण त्याची जागा शैक्षणिक पात्रतेने घेतली होती इथेही अडचण ही आहे कि एखाद्याला तशी इच्छा वा पोटेन्शियल असेल तरी विशिष्ठ पात्रता अर्हित केल्याशिवाय तत्सम शिक्षण मिळणे दुरापास्त होते. उदा.अ ही व्यक्ती कविता करते व त्याला त्याच्या कवितांना संगीत द्यायची इच्छा आहे. आतापावेतो अ लाएखाद्या संगीतकार/गायकाला गाठावे लागत होते त्याची फिज द्यावी लागत होती पण ए.आय ने ही कविता ते गाणे ही मधली गॅपच भरुन काढली आहे. संगीत निर्माण करुन देणारे एखादे ए. आय . टूल हे काम अगदी मिनिटात करुन देते. आता इथे ह्या म्युझिशियन गायक वगैरेंचे गरज तशी संपल्याचे भासते पण त्याच वेळी प्रचंड प्रमाणात जे हौशी नवशे गवशे अश्या टूल चा वापर करुन ह्याच संगीतकार गायकांकडुन ही गाणे फाईन ट्युन करु शकतात.

कंजूस 21/09/2025 - 14:30
लेखाबद्दल अभिनंदन. एआइ म्हणजे "दुसऱ्याचे बघायचे वाकून" इंटरनेट आणि माहितीचा खजिना यांचा वापर करून. तुमच्या शेअर गुंतवणुकीचे उदाहरण घेऊ. बाजारात कुणी कुणी या गुंतवणुकीतून किंवा गुंतवणुकीची उलाढाल/ एक प्रकारची धरसोड करून त्याची संपत्ती वाढवत आहे. त्याची युक्ती आपल्याला जाणून घ्यायची आहे. पण ती कळणार कशी? एआइ तिथे येऊन कोणत्यातरी प्रकारे ती माहिती मिळवून आपल्याला देईल अशी आशा ठेवणे. उदाहरण दुसरे. उद्योग मासे पकडणे. आपल्या गावात/तालुक्यात/..... कुणीतरी मासे पकडतोय आणि त्याला खूप मासे मिळत आहेत पण आपल्याला मिळत नाहीत. मग आपण काय करतो? चवकशा करतो कोण कुठे कधी मासे पकडतो. त्यांचे अनुकरण करतो. एआइ अशी माहिती ठिकठिकाणाहून मिळते का तपासतो आणि आपल्याला आणून देतो. अशी माहिती कुठून मिळते? ज्यांना असे करायचे माहीत आहे ते लोक आपल्याकडील माहिती निरिच्छपणे जालावर ओतत आहेत. त्यांनी ते केलेच नाही तर एआइ बंद पडेल.

गामा पैलवान 21/09/2025 - 23:44
युयुत्सु, लेख चांगला जमलाय. तुम्ही बरेच परिश्रम घेऊन लिहिता ( कृबु वापरून वा अन्यथा ) याचं कौतुक आहे. एक शंका आहे. तुम्ही म्हणता की :
लवकरच माणसाची उत्पादकता त्याच्या ए०आय०च्या वापरावरून निश्चित केली जाईल याची मला खात्री आहे.
यांतनं एक प्रश्न उपस्थित होतो. समजा मी तुमच्या माहितीचा ग्राहक आहे. माहितीचा ओघ तुमच्याकडून माझ्याकडे वाहतोय. तुम्ही कृबु वापरून काही माहिती गोळा केली व मला दिली. ती माहिती आता मी वाचणार. यांत तुमचा मेंदू कमी काळ व्यग्र ( = एंगेज्ड ) होता. कारण की कृबुने तुमच्या कामाचा बराचसा भार उचलला. पण मला मात्र पूर्ण लक्ष देऊन माहिती वाचावी लागणार. माझा मेंदू पूर्णवेळ व्यग्र राहणार. हे थोडं अस्थायी वाटंत नाही का ? हा एक प्रकारचा अन्याय आहे. हाच प्रश्न मी माझ्या एका मित्रास विचारला. तो म्हणाला की 'बिनडोक' माहितीचा वापर 'डोक्याने' करावा लागेल असं स्वप्नांतही वाटलं नव्हतं. कुठे नेऊन ठेवलंय हे जग माझं. मी म्हंटलं की कृबुने 'बिनडोक' या शब्दाची व्याख्याच बदलून टाकलीये. हीच मोठी प्रगती नव्हे काय? मग आम्ही दोघेही जोरजोरात हसू लागलो. बाकी, विनोदाचा भाग वगळता यावर पुढे काही चर्चा करता येईल काय? आ.न., -गा.पै. अवांतर : विट्जेनस्टेईन ( = विज्जेनस्टेईन ) चं नाव जरा सांभाळून घ्या बरंका. मी तुमच्या ज्ञान वा समज यावर भाष्य करीत नाहीये. ही फक्त एक धोक्याची सूचना समजा. माझा हा संदेश आठवला : https://www.misalpav.com/comment/1178078#comment-1178078

युयुत्सु 22/09/2025 - 11:02
श्री मारवा आणि प्रा० बिरूटे ए०आय० ची व्यक्तीगत अनुभूती हत्ती आणि आंधळे या गोष्टीसारखी आहे. तरीपण वेगवेगळ्या अभ्यासानुसार लिखाण, कोडींग, सल्लामसलत, ग्राहकसेवा, उत्पादनक्षेत्र इ० मध्ये ए०आय०ने नि:संशय रचनात्मक योगदान दिले आहे. जिथे ए०आय०चे प्रयोग फसले आहेत तिथे अवास्तव अपेक्षा, दर्जाहीन एकत्रीकरण, विस्कळीत गुंतवणूक अशी कारणे दिली जातात. प्रत्यक्षात व्यक्तीगत पातळीवर ए०आय० बराच उपकारक ठरला आहे आणि आस्थापनांच्या पातळीवर अजुनही लोक धडपडत आहेत (https://explodingtopics.com/blog/ai-statistics) बाकी ट्रेडींग मध्ये म्हणाल तर माझ्या अनुभवावरून इतकंच सांगू शकेन की मॉडेल्स वरचेवर ट्य़ून करावी लागतात. कधीकधी पूर्णपणे टाकून द्यावी लागतात. प्रा० बिरूटे - तुमचा मूळ मुद्दा मला मान्य आहे - एखाद्या कंपनीची पायाभूत कामगिरी चांगली आहे. म्हणून तो शेअर बाजारात चालतोच असं नाही. याचा अनुभव मी पण घेतला आहे. तरी पण आंधळेपणाने गुंतवणूक करायची की डोळसपणे, हे निश्चित ठरवून मग उडी मारणे केव्हाही चांगले. कंजूस आणि कानडाऊ योगेशु ए०आय० ची रीझनिंगची क्षमता वेगाने वाढली असल्याने, नुसती माहिती गोळा करून ए० आय० थांबत नाही तर त्यात सुसंगती/विसंगती शोधुन ती सादर केली जाते. याचा संशोधनात होणारा उपयोग अनन्यसाधारण आहे. या रीझनिंगची क्षमतेकडे अजुनही गंभीरपणे बघितले जात नाही असे मला वाटते. गा०पै० माहितीचा प्रपात त्रासदायक होत असेल तर माहितीचा सारांश काढायला पण ए०आय० तत्परतेने मदत करतो. विज्जेन्स्टाईनबद्दल म्हणाल तर- तुम्ही ज्याला शेंदूर लावला आहे, तो माझ्यासाठी देव असेलच असं नाही.

कंजूस 22/09/2025 - 11:56
माझा रोख ऐआइच्या स्रोताबद्दल आहे, तो किती जलद आणि तारतम्य पद्धतीने काम करतो याच्या साशंकतेबद्दल नाही. जर मूळ माहिती इंटरनेटवर आणून टाकली गेली नाही तर एआइ लंगडे पडते. काही माहिती छापील पुस्तकांत असते व कॉपीराइट बंधनामुळे एआइला ती मिळवायला कमितकमी आणखी साठ वर्षे थांबावे लागेल.

युयुत्सु 22/09/2025 - 11:13
माझ्या लेखाच्या निमित्ताने आणखी एक अस्सल आणि ताजा अनुभव- हा लेख लिहित असताना नेट वर एक बातमी झळकली. Integrated Industries या पेनी स्टॉकने पाच वर्षात १ लाखाचे ८ कोटी केले (https://www.livemint.com/market/stock-market-news/003-to-24-15-multibagger-penny-stock-integrated-industries-turns-1-lakh-into-8-05-crore-in-five-years-11758176003878.html) साहजिकच माझे कान टवकारले गेले. मी पेनी स्टॉकच्या वाटेला सहसा जात नाही. मग ग्रोकला लेखात लिहील्या प्रमाणे ’ग्रोथ प्रॉस्पेक्ट’ बद्दल विचारले, तेव्हा त्याने विस्तृत चर्चा करून ७/१० मार्क दिले. म्हणून मी लगेच थोडी खरेदी केली (१७ सप्टेंबर). आज हा स्टॉक २५ % वर आहे. ए०आय० चिरायु होवो! कृपया हा गुंतवणूक सल्ला नाही याची नोंद घ्यावी. आंधळेपणे शेअरबाजरात व्यवहार करणे धोक्याचे आहे. आपला अभ्यास पुरेसा नसेल तर मान्यताप्राप्त गुंतवणूक तज्ञांचाच सल्ला घ्यावा.

गवि 22/09/2025 - 12:45
कृपया हा गुंतवणूक सल्ला नाही याची नोंद घ्यावी. आंधळेपणे शेअरबाजरात व्यवहार करणे धोक्याचे आहे. आपला अभ्यास पुरेसा नसेल तर मान्यताप्राप्त गुंतवणूक तज्ञांचाच सल्ला घ्यावा.
हम्म...

कंजूस 23/09/2025 - 07:41
इथे म्हणजे शेअर मार्केट बद्दल एआइ ठीक आहे. बाजाराचा कल, चढ उतार यांचे इकडे उपलब्ध असतात त्यांचा वापर करून एआइ इतर सल्लागार सल्ला देतात तसे काम करते.

सुबोध खरे 23/09/2025 - 10:49
ए आय एवढं उत्तम असेल बाजाराच्या कलाबद्दल तर ते वापरणारे आता पर्यंत अब्जाधीश झाले असते. उदा. दरमहा १० % चक्रवाढ व्याजाने पैसे मिळवणारे. पण तसं होताना दिसत नाही. मी पण माझ्या वैद्यकीय कामात ए आय वापरतो. माझ्या अल्ट्रासाउंड यंत्रात ए आय आणि मशीन लर्निंग आहे. त्याने काम सोपे होते. परंतु त्याला एक मर्यादा आहे. दुर्दैवाने माणूस म्हणजे असेम्ब्ली लाईन मधून काढलेले एक उत्पादन नाही. त्यामुळे एका माणसाचा एक अवयव दुसऱ्या माणसात यंत्रासारखा सहज बसवता येत नाहीच. त्यामुळे काही माणसांमध्ये आढळणारे आडाखे इतर माणसांत बरोबर लागू होत नाहीत. आपल्यापैकी प्रत्येक माणूस हा एकमेव आणि अद्वितीय आहे. शिवाय जेवढे ज्ञान जालावर उपलब्ध आहे. त्याचे सार फक्त सगळे ए आय देऊ शकतात. प्रत्यक्ष वापरात त्याचा भरपूर फायदा होईलच असे नाही. एके काळी संगणक आला तेंव्हा वैद्यकीय व्यवसाय उताराला लागेल असे दर्पोक्तीने सांगणारे संगणक अभियंते आजही मी पाहतो आहे. जसं वय वाढतं आहे तसे ते स्वतःच्या शरीराबद्दल संगणकाऐवजी जिवंत डॉक्टरच्या सल्ल्याने जाताना दिसतात.

गवि 23/09/2025 - 12:18
तुम्ही म्हणता ते आज शंभर टक्के खरं आहे. एआय मनुष्याला रिप्लेस करू शकत नाही. पण हे अतिशय उच्च अनुभवी तज्ज्ञ आणि दुसऱ्या टोकाला अगदी शारीरिक श्रमाचे काम करणारे लेबर यांनाच अधिक लागू होते. मधला एक वर्ग आहे. बैठे कार्यालयीन काम करणारा, हिशोब, लिखापढी, कायदेशीर कागदपत्रे, किंवा मग चित्रे, लोगो, आर्ट वर्क (खास करून कमी किंवा मध्यम बजेटवाल्या कंपन्यांसाठी) करून देणारे छोटे कलाकार, संगीतकार, ललित किंवा अन्य लेखक या सर्व बुद्धिजीवी वर्गावर मात्र एआयच्या रूपात कुऱ्हाड पडत चालली आणि पुढेमागे तिची धार कमी होईपर्यंत एक दोन पिढ्या ती कापून काढणार हे स्पष्ट आहे. अगदी वैद्यकीय क्षेत्रात देखील.. आत्ता तुम्ही म्हणता ते योग्य आहे. पण पुढचे सांगता येत नाही. तो खूप वेगाने अंतर कमी करतो आहे. अधिक डेटा, अधिक वापर, अधिक ट्रेनिंग, अधिक प्रगल्भता असं यापुढचं एआयचं रुप असेल. काहींना उपकारक, काहींना भयावह..

युयुत्सु 23/09/2025 - 12:39
श्री० गवि तो खूप वेगाने अंतर कमी करतो आहे. या वास्तवाचे आकलन सर्व पातळ्यावर होत नाहीये, ही दूर्दैवाची गोष्ट आहे. मानवी सल्ला आणि एआय चा सल्ला यातील दोष आणि बलस्थानं ज्यांना समजतील तेच यापुढे यशस्वी ठरतील. मानवी सल्ला पैसे टाकूनही "प्रामाणिक"पणे दिला जाईल असे सध्याच्या दिवसात वाटत नाही. तो केवळ नशीबाचा भाग बनला आहे. ए०आय० चुकू शकतो पण "स्वतःच्या फायद्यासाठी" तरी चुकीचे सल्ले देणार नाही. हा मोठ्ठा फरक लोकांना कळेल, तेव्हा मी ११ (कदाचित १११) सत्यनारायण घालेन. परवा एका अर्थतज्ञाचे एच्१बीवरील निर्बंधांविषयी विश्लेषण ऐकले - ए०आय० वरील भरवशामुळे एच्१बी वाल्यांना लत्ताप्रदान केले गेले आहे, असा एकंदर सदर अर्थतज्ञाचा सूर होता आणि ते मला पुर्ण पटले.

गवि 23/09/2025 - 13:24
स्वतःच्या फायद्यासाठी नव्हे पण करवित्याच्या फायद्यासाठी नक्कीच चुकीचे सल्ले देऊ शकतो.. नव्हे देतोही. याविरुद्ध जगभरात वेगवेगळी एथिकल एआय फ्रेमवर्क्स येत आहेत. माझे कार्यक्षेत्र सध्या याच संबंधात केंद्रित असल्याने मॉडेल डिसेप्शन, नॉन बायस, ट्रान्स्परंसी, ट्रस्ट हे अत्यंत महत्वाचे शब्द बनले आहेत. जे दोष मानवात आहेत ते एआय मध्ये येणारच. ते टाळण्यासाठी अधिकच जास्त कडक कायदे येणार आणि येत आहेत. पण ते अंमलात आणणे अधिकाधिक कठीण होत चालले आहे. त्यामुळे एआय निष्पक्ष, प्रामाणिक उत्तरे देईल असे मानणे भाबडेपणा ठरेल. अर्थात तुमचा मुख्य मुद्दा योग्यच आहे.

अभ्या.. 23/09/2025 - 14:39
बैठे कार्यालयीन काम करणारा, हिशोब, लिखापढी, कायदेशीर कागदपत्रे, किंवा मग चित्रे, लोगो, आर्ट वर्क (खास करून कमी किंवा मध्यम बजेटवाल्या कंपन्यांसाठी) करून देणारे छोटे कलाकार, संगीतकार, ललित किंवा अन्य लेखक या सर्व बुद्धिजीवी वर्गावर मात्र एआयच्या रूपात कुऱ्हाड पडत चालली आणि पुढेमागे तिची धार कमी होईपर्यंत एक दोन पिढ्या ती कापून काढणार हे स्पष्ट आहे. ह्यातली कुर्‍हाड एआय असली तरी चालवणारे जे हात आहेत त्यांच्याकडे अजून एक जस्टिफिकेशन आहे. "अमुकतमुक गोष्टीला इतके पैसे सांगत होतात ना तुम्ही, इ त का वेळ लागेल म्हणून ताणत होतात तुम्ही, तुम्हाला जमणारच नाही ह्या थाटात होतात ना तुम्ही, बघा आता तेच काम एआय वापरुन फुकटात केले मी. एआय वापरुन दोन मिनिटात केले मी, एआय वापरुन घरबसल्या केले मी." हे 'मी' केले म्हणणार्‍यां सुमारांची सद्दी एआय संपवेल तेंव्हा परत बॅक टू बेसिक्स काय? का "एआय प्लीज खाजवशील काय?"

गवि 23/09/2025 - 15:06
अधिकाधिक खोल जाणाऱ्या मुद्द्याला हात घातलास. खूप आहे यात लिहिण्यासारखे आणि विचार करण्यासारखे. मी केले म्हणा किंवा करून घेतले म्हणा.. हा मुद्दा फार मोठा ठरणार नाही दीर्घकाळात. पण शेवटी मूल्य नावाची गोष्ट चिरंतन आहे. सर्वांनाच एखादी गोष्ट घरबसल्या, दोन मिनिटांत, जागच्याजागी, .. आणि जवळपास फुकट, साध्य होऊ लागली की कोणत्याही पदार्थाचे सोने करणारा परीस सापडला तर सोन्याची जी अवस्था होईल तीच या सर्व कलांची होईल यात शंकाच नाही. कचरा वाढत चालला आहे. कोणतेही तंत्रज्ञान दीर्घकाळ सर्वांना फुकट देणे कोणालाच शक्य नाही. जेव्हा त्याची खरी किंमत मोजावी लागेल तेव्हा या सुमारांची सद्दी खाडकन संपेल. शिवाय त्या तंत्रज्ञानाला हवे तसे वाकवू शकणे हेही शक्य आहेच. त्यातून विश्वासार्हता हेही मूल्य जेव्हा ढासळायला लागेल तेव्हा आपोआप कंट्रोल येईल. निवडक आणि दर्जेदार या विशेषणांना आत्तापेक्षा अधिक "मूल्य" येईल. हे सर्व कोणत्याही कायद्यांनी नव्हे तर बाजाराच्या नियमांनी घडेल.

अभ्या.. 23/09/2025 - 15:13
कोणत्याही पदार्थाचे सोने करणारा परीस सापडला तर सोन्याची जी अवस्था होईल तीच या सर्व कलांची होईल यात शंकाच नाही. नाही गविराज, सगळेच सोन्याचे झाल्यानंतर (आयवील लव धिस मोमेंट यू नो) परिसाची किंमत काय ह्याचा विचार करा. सोने मुबलक झाले तरी ते सोने आहे, परीस हा त्यानंतर फक्त दगड आहे.

अभ्या.. 23/09/2025 - 15:19
म्हणून अजूनही वाटते की काय सोन्याचे करायचे (किंवा सोन्याचे काय करायचे) ते कळणारा ईंटेलिजन्स तो ट्रु इंटेलिजन्स.

गवि 23/09/2025 - 15:43
सगळेच सोन्याचे झाल्यानंतर (आयवील लव धिस मोमेंट यू नो) परिसाची किंमत काय ह्याचा विचार करा.
दोन्हीची किंमत एकामागून एक घसरत शून्याकडे जाणे अटळ.

गवि 23/09/2025 - 15:48
अर्थात यामागे असे (कदाचित चुकीचे) गृहीतक आहे की परीस सहज उपलब्ध आहे किंवा सहज स्वस्तात मोठ्या स्केलवर बनवता येतोय. एरवी परिसाचे निर्माते एकत्र येऊन कधी ना कधी तो दुर्मिळच कसा राहील हे किंमतीच्या किंवा तुटवड्याच्या मार्गाने सुनिश्चित करतील ही जास्त शक्यता. सर्वकाही फिरून पुन्हा तिथेच येते. मूल्य नसेल तर कशाला काही दीर्घकालीन अस्तित्व नाही.

अभ्या.. 23/09/2025 - 15:59
मूल्य नसेल तर कशाला काही दीर्घकालीन अस्तित्व नाही. अ‍ॅक्चुअली. एक मस्त केस स्टडी आहे, आपल्याच पुण्या मुंबईच्या मध्ये घडलेली. राजा रविवर्म्याने मळवलीला स्टुडिओ टाकला. स्टुडिओ म्हणा प्रिंटिंग प्रेस म्हणा, नाव त्याचे चित्रशाळा. त्यासाठी पैसा वापरला तो मोठमोठ्या राजा रजवाड्यांची चित्रे रंगवून मिळालेला. चित्रे हिंदू देवतांची प्रामुख्याने, सुरुवातीला व्हिज्युलाईज करणार रविवर्मा, मॉडेल्स घेणार भारतीयच. रंगवणार तोच. रिप्रॉडक्शन साठी त्याचे आर्टवर्क बनवणार तोच. ते घेऊन त्याच्या प्रती छापणार जर्मन्स. विकणार सगळ्या हिंदुस्थानात. घेणार सगळी गरीब जनता ज्यांना रविवर्म्यासारख्याच थोर चित्रकरांची चित्रे विकत घेणे परवडत नव्हते. रविवर्म्यावर केस पडली अश्लीलता आणि नग्नतेच्या दर्शनाची. . आता पूर्ण ह्या सगळ्यात कीती, कोणती मूल्ये आणि ती कशी पणास लागली बघा....

मारवा 24/09/2025 - 11:29
आता पूर्ण ह्या सगळ्यात कीती, कोणती मूल्ये आणि ती कशी पणास लागली बघा.... यातून तुम्हाला काय सुचवायचे आहे ? यात तर मला सरळ अर्थशास्त्र दिसत आहे . कुठली मूल्ये पणाला लागली या मध्ये नेमकी ?

सोत्रि 23/09/2025 - 22:04
शिवाय जेवढे ज्ञान जालावर उपलब्ध आहे. त्याचे सार फक्त सगळे ए आय देऊ शकतात. प्रत्यक्ष वापरात त्याचा भरपूर फायदा होईलच असे नाही.
AI च्या फारच वरवरच्या माहितीवरून असं म्त झालेलं असू शकतं. AI चा आवाका फक्त सार देणं ह्याच्या फार पलिकडे गेला आहे आणि प्रचंड वेगाने तो घातांकीय (exponential) वेगाने वाढतो आहे. BlackRock ही बलाढ्य investment company AI प्रचंड मोठ्या प्रमाणात वापरते, बाजाराचे कल, 'सेंटीमेंट अ‍ॅनालिसीस' वापरून, शोधून त्यानुसार Event Detection करू शकते. चॅटजीपीटीला खालिल प्रश्न विचारा, How does BlackRock use AI models for trading? - (AI समर्थक) सोकाजी

सुबोध खरे 24/09/2025 - 09:24
एक ४५ वर्षाचा निरोगी माणूस निम सरकारी नोकरीत आहे त्याचा पगार ५०,००० आहे पण त्याला निवृत्तीवेतन नाही तर त्याला ६० वर्षानंतर दरमहा किती रुपये लागू शकतील? या सरळ सध्या दिसणाऱ्या प्रश्नाचे सरळ उत्तर ए आय देऊ शकेल का? सध्या तरी नक्कीच नाही. भविष्यात - कदाचित हो. मानवी आयुष्य हे गणित नाही त्याचे अनेक पैलू आहेत. तीस वर्षांपूर्वी संगणकाबद्दल छातीठोक पणे बोलणाऱ्या संगणक अभियंत्यांसारखेच सध्याचे ए आय चे समर्थक बोलत आहेत. तेंव्हा चालू द्या

गवि 24/09/2025 - 09:31
मानवी आयुष्य हे गणित नाही त्याचे अनेक पैलू आहेत.
ए आय नेमके यासाठी आहे. आत्ता तपशीलवार लिहिणं जमणार नाही. म्हणून इतकेच. तुम्ही विचारलाय तशा प्रश्नाचं उत्तर इन फॅक्ट एआयच अधिक चांगले देईल. त्याच्याकडे असे खूप खूप "पैलू" नोंदवून त्यांना योग्य ते वेटेज देण्याचे सामर्थ्य आहे. अगदी लक्षावधी पैलू आणि असंख्य मिती.

सुबोध खरे 24/09/2025 - 09:50
गवि साहेब मी ए आय चा विरोधक मुळीच नाही उलट त्याचा अभ्यासक, ग्राहक आणि समर्थकसुद्धा आहे. माझ्या स्वतःच्या क्षेत्रात याचा आम्ही फार मोठा उपयोग करून घेतो आहोत. रेडिओलॉजी हा विषय सर्वात आधुनिक (१८९५ मध्ये क्ष किरणांचा शोध लागेपर्यंत हा विषय अस्तित्वातच नव्हता) संगणकाचा सर्वात प्रथम आणि सर्वात जास्त उपयोग करून घेणारा आहे. तसेच या विषयाचे कृत्रिम बुद्धिमत्तेबद्दल आहे. परंतु ज्या तर्हेने काही लोक सर्व काही ए आय च आहे म्हणतात त्याबद्दल आश्चर्य वाटते

गवि 24/09/2025 - 10:01
मी ए आय चा विरोधक मुळीच नाही उलट त्याचा अभ्यासक, ग्राहक आणि समर्थकसुद्धा आहे.
तुम्ही विरोधक आहात असे माझेही मत नाहीच.. आणि मी देखील खास समर्थक आहे असेही नव्हे. :-)

युयुत्सु 24/09/2025 - 10:38
श्री० खरे यांनी विचारलेला प्रश्न किंचित सुधारणा करून विचारला - एक ४५ वर्षाच्या निरोगी माणसाचा वर्तमान मासिक पगार ५०,००० रुपये आहे आणि त्याला निवृत्तीवेतन (पेन्शन) नाही. प्रश्न हा आहे की वयाच्या ६० वर्षानंतर (म्हणजे निवृत्तीनंतर) चे आयुष्याचे प्लॅनिंग करण्यासाठी कोणते घटक विचारात घेतले पाहिजेत? मला शक्य तेव्हढी मोठी प्रश्नावली दे. यावर मिळालेले उत्तर असे (मराठीच्या चुका काढू नयेत) - ### निवृत्ती नियोजनासाठी विचार करण्याचे घटक: विस्तृत प्रश्नावली तुमच्या प्रश्नानुसार, ४५ वर्षांच्या निरोगी व्यक्तीला (मासिक पगार ५०,००० रुपये, पेन्शन नाही) वयाच्या ६० वर्षानंतरच्या आयुष्याचे नियोजन करण्यासाठी विविध घटक विचारात घ्यावे लागतात. हे घटक वित्तीय, आरोग्य, कुटुंबीय, जीवनशैली, जोखीम, महागाई इत्यादींशी संबंधित आहेत. मी शक्य तितकी मोठी आणि विस्तृत प्रश्नावली तयार केली आहे, जी तुम्हाला स्वतःचे मूल्यमापन करण्यास मदत करेल. ही प्रश्नावली विविध श्रेणींमध्ये विभागली आहे, जेणेकरून प्रत्येक घटक स्पष्ट होईल. ही प्रश्नावली भारतातील निवृत्ती नियोजनाच्या अभ्यासांवर आधारित आहे, जसे की डेमोग्राफिक फॅक्टर्स, वित्तीय साक्षरता, जोखीम सहनशीलता, बचत सवयी, आरोग्य खर्च आणि सरकारी योजना. प्रत्येक प्रश्नाला उत्तर देताना, तुम्ही तुमची सद्य स्थिती, उद्दिष्टे आणि जोखीम विचारात घ्या. ही प्रश्नावली १००+ प्रश्नांची आहे, जेणेकरून ती शक्य तितकी मोठी आणि सर्वसमावेशक होईल. उत्तरांवर आधारित, तुम्ही वित्तीय सल्लागाराशी चर्चा करू शकता. #### १. वैयक्तिक आणि डेमोग्राफिक घटक (Demographic Factors) हे घटक तुमच्या वय, शिक्षण, उत्पन्न आणि कुटुंबावर आधारित आहेत, जे निवृत्ती नियोजनावर प्रभाव टाकतात. 1. तुमचे सध्याचे वय किती आहे? (उदा., ४०-५०, ५०-६०) 2. तुमचे लिंग काय आहे? (पुरुष/स्त्री/इतर) 3. तुमचे वैवाहिक स्थिती काय आहे? (विवाहित/अविवाहित/घटस्फोटित/विधवा) 4. तुमचे शिक्षणाचा उच्चतम स्तर काय आहे? (उदा., हायस्कूल, पदवी, पदव्युत्तर, डॉक्टरेट) 5. तुमचे शिक्षणाचे विशेषज्ञता काय आहे? (उदा., कॉमर्स/व्यवसाय, विज्ञान, कला, इतर) 6. तुमचे सध्याचे व्यावसायिक स्थिती काय आहे? (वेतनधारी, व्यावसायिक, स्वयंरोजगारित, इतर) 7. तुमचे वार्षिक उत्पन्न किती आहे? (उदा., २.५ लाखांपेक्षा कमी, २.५-५ लाख, ५-१० लाख, १० लाखांपेक्षा जास्त) 8. तुमच्यावर किती आर्थिक अवलंबित व्यक्ती आहेत? (उदा., मुले, वृद्ध आई-वडील; संख्या: ०, १-३, ४ किंवा जास्त) 9. तुम्ही शहरी किंवा ग्रामीण भागात राहता का? 10. तुमचे घराणे किती सदस्यांचे आहे, आणि गेल्या १० वर्षांत त्यात काय बदल झाले आहेत? 11. तुम्ही सरकारी किंवा खाजगी क्षेत्रात काम करता का? (ऑर्गनाइज्ड/अनऑर्गनाइज्ड सेक्टर) 12. तुम्ही किती वर्षांपासून काम करत आहात? 13. तुम्ही कधी विदेशात काम केले आहे का, आणि त्याचा तुमच्या निवृत्तीवर कसा प्रभाव पडेल? #### २. वित्तीय साक्षरता आणि ज्ञान (Financial Literacy) वित्तीय ज्ञानाशिवाय नियोजन अशक्य आहे; हे घटक तुमच्या माहितीवर आधारित आहेत. 14. तुम्हाला कंपाऊंड इंटरेस्ट (चक्रवाढ व्याज) आणि त्याचा बचतीवर कसा प्रभाव पडतो हे समजते का? (हो/नाही) 15. महागाई (इन्फ्लेशन) पैशाच्या मूल्यावर कसा प्रभाव टाकते हे तुम्हाला माहित आहे का? (हो/नाही) 16. टाइम व्हॅल्यू ऑफ मनी (पैशाचे वेळेनुसार मूल्य) आणि त्याचे निवृत्ती नियोजनातील महत्व तुम्हाला माहित आहे का? (हो/नाही) 17. विविध गुंतवणूक पर्याय (उदा., शेअर्स, बॉन्ड्स, म्युच्युअल फंड्स) आणि त्यांचे जोखीम व परतावा तुम्हाला माहित आहेत का? (हो/नाही) 18. गुंतवणुकीत विविधता (डायवर्सिफिकेशन) जोखीम कमी करण्यासाठी कशी मदत करते हे तुम्हाला माहित आहे का? (हो/नाही) 19. तुम्ही कधी वित्तीय सल्लागाराकडून सल्ला घेतला आहे का? (हो/नाही; हो असल्यास, कोणाकडून?) 20. तुम्ही वित्तीय साक्षरता कार्यशाळा किंवा सेमिनारमध्ये भाग घेतला आहे का? (हो/नाही; हो असल्यास, किती उपयुक्त होते?) 21. तुम्हाला सरकारी योजना जसे NPS (नॅशनल पेन्शन सिस्टम), APY (अटल पेन्शन योजना), PPF (पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड) यांच्याबद्दल माहित आहे का? (हो/नाही) 22. तुम्ही स्वतः वित्तीय योजना बनवण्यात किती आत्मविश्वास बाळगता? (खूप, काहीसे, तटस्थ, नाही, पूर्णपणे नाही) 23. तुम्ही वित्तीय उत्पादनांची वेबसाइट्स किंवा ब्रोकर्सद्वारे गुंतवणूक कशी करावी हे समजता का? (हो/नाही) 24. तुम्ही तुमच्या वित्तीय ज्ञानाचे स्व-मूल्यमापन कसे कराल? (१-५ स्केलवर, १=कमी, ५=उच्च) 25. तुम्ही डिजिटल प्लॅटफॉर्म्स (उदा., अॅप्स, ऑनलाइन टूल्स) वापरून निवृत्ती नियोजन करता का? (हो/नाही) #### ३. जोखीम सहनशीलता आणि दृष्टिकोन (Financial Risk Tolerance and Attitude Towards Retirement) जोखीम घेण्याची क्षमता आणि निवृत्तीबद्दलचा दृष्टिकोन नियोजनावर प्रभाव टाकतात. 26. तुम्ही उच्च परताव्यासाठी आर्थिक नुकसानाची जोखीम घेण्यास तयार आहात का? (पूर्णपणे सहमत, सहमत, तटस्थ, असहमत, पूर्णपणे असहमत) 27. तुम्ही जोखीमपूर्ण गुंतवणुकीत (उदा., शेअर्स, डेरिव्हेटिव्ह्स) निवृत्ती निधीसाठी गुंतवणूक कराल का? (पूर्णपणे सहमत, सहमत, तटस्थ, असहमत, पूर्णपणे असहमत) 28. तुम्ही सध्याच्या खर्चाला प्रतिबंध घालून निवृत्तीसाठी बचत करू शकता का? (पूर्णपणे सहमत, सहमत, तटस्थ, असहमत, पूर्णपणे असहमत) 29. निवृत्ती नियोजन तुमच्यासाठी किती महत्वाचे आहे? (१-५ स्केलवर) 30. तुम्हाला निवृत्तीनंतर आरामदायी जीवनासाठी किती पैशांची गरज पडेल हे स्पष्ट आहे का? (पूर्णपणे सहमत, सहमत, तटस्थ, असहमत, पूर्णपणे असहमत) 31. तुम्ही नवीन गुंतवणूक योजनांचा शोध घेता का ज्या निवृत्ती फायदे देतात? (पूर्णपणे सहमत, सहमत, तटस्थ, असहमत, पूर्णपणे असहमत) 32. तुमच्याकडे निवृत्तीसाठी बचत योजना आहे का, आणि तुम्ही ती पाळता का? (हो, नाही, कधीकधी) 33. तुम्ही निवृत्ती नियोजनाला प्राधान्य देता का? (पूर्णपणे सहमत, सहमत, तटस्थ, असहमत, पूर्णपणे असहमत) 34. तुम्हाला निवृत्तीबद्दल सकारात्मक दृष्टिकोन आहे का? (उदा., उत्साही, चिंतित, तटस्थ) 35. तुम्ही जोखीम टाळण्यासाठी सुरक्षित गुंतवणुकी (उदा., फिक्स्ड डिपॉझिट) पसंत करता का? (हो/नाही) 36. महागाई, व्याजदर कमी होणे किंवा कर वाढ याबद्दल तुम्ही किती चिंतित आहात? (१-५ स्केलवर) 37. तुम्ही अॅन्युइटी (जीवनभर उत्पन्न देणारी योजना) खरेदी करण्यास इच्छुक आहात का? (हो/नाही; हो असल्यास, किती टक्के संपत्ती?) #### ४. बचत आणि गुंतवणूक सवयी (Savings and Investment Habits) बचत ही निवृत्तीची आधारभूत आहे, विशेषतः पेन्शन नसताना. 38. तुम्ही महिन्याच्या उत्पन्नाचा किती टक्के बचत करता? (उदा., १०%, २०%, ३०%+) 39. तुमची बचत मुख्यतः कोणत्या उद्देशासाठी आहे? (निवृत्ती, आपत्कालीन फंड, शिक्षण, इतर) 40. तुमच्याकडे विशिष्ट निवृत्ती बचत खाते आहे का? (हो/नाही; हो असल्यास, कोणते?) 41. तुम्ही कोणत्या गुंतवणूक पर्यायांचा वापर करता? (उदा., म्युच्युअल फंड्स, फिक्स्ड डिपॉझिट, इन्शुरन्स, रिअल इस्टेट, शेअर्स, PPF, NPS, इतर) 42. तुम्ही वार्षिक किती रक्कम निवृत्तीसाठी बचत करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे? 43. तुम्ही निवृत्ती वय कोणते ठरवले आहे, आणि त्यानंतर उत्पन्न कसे मिळेल? 44. तुम्ही सध्या किती बचत केली आहे? (उदा., ५ लाखांपेक्षा कमी, ५-१० लाख, १० लाखांपेक्षा जास्त) 45. तुम्ही बचत सुरू करण्यास उशीर केला आहे का, आणि त्याबद्दल पश्चाताप आहे का? (हो/नाही) 46. तुम्ही तुमच्या बचतीचे वार्षिक तपासणी करता का? (हो/नाही; किती वेळा?) 47. तुम्ही डायवर्सिफाइड पोर्टफोलिओ (विविध गुंतवणुकी) राखता का? (हो/नाही) 48. तुम्ही ऑनलाइन चॅनेल्स (उदा., बँक अॅप्स) द्वारे गुंतवणूक खरेदी करता का? (हो/नाही) 49. तुम्ही फायनान्शियल अॅडवायझर किंवा कुटुंब/मित्रांच्या सल्ल्यावर अवलंबून आहात का? (हो/नाही) 50. तुम्ही सरकारी योजनांमध्ये (उदा., APY, NPS) भाग घेता का? (हो/नाही; हो असल्यास, किती योगदान?) #### ५. आरोग्य आणि वैद्यकीय घटक (Health and Medical Factors) आरोग्य खर्च निवृत्ती निधीचा मोठा भाग खातो. 51. तुम्ही सध्या निरोगी आहात का, आणि तुम्हाला कोणते दीर्घकालीन आजार आहेत का? (हो/नाही) 52. निवृत्तीनंतर आरोग्य खर्चासाठी किती निधीची गरज पडेल असे तुम्हाला वाटते? 53. तुमच्याकडे हेल्थ इन्शुरन्स आहे का? (हो/नाही; हो असल्यास, किती कव्हरेज?) 54. तुम्ही क्रॉनिक आजार (उदा., डायबिटीज, हृदयरोग) साठी तयारी केली आहे का? (हो/नाही) 55. निवृत्तीनंतर वैद्यकीय खर्च सोशल इन्शुरन्सपेक्षा जास्त होतील अशी चिंता आहे का? (हो/नाही) 56. तुम्ही आरोग्य तपासणी नियमित करता का? (हो/नाही; किती वेळा?) 57. तुम्ही निवृत्तीनंतर लाँग-टर्म केअर (उदा., नर्सिंग होम) साठी योजना केली आहे का? (हो/नाही) 58. तुम्ही आरोग्य खर्चासाठी वेगळा फंड तयार करत आहात का? (हो/नाही; किती?) 59. जीवन अपेक्षा (लाइफ एक्स्पेक्टन्सी) किती वर्षांची अंदाजे आहे? (उदा., ७०, ८०, ९०+) 60. तुम्ही व्यायाम, आहार इत्यादींमुळे आरोग्य सुधारण्यासाठी प्रयत्न करता का? (हो/नाही) #### ६. कुटुंब आणि सामाजिक समर्थन (Family and Social Support) कुटुंब समर्थन कमी होत असल्याने हे महत्वाचे आहे. 61. निवृत्तीनंतर तुम्ही कुटुंबावर (उदा., मुले) अवलंबून राहाल का? (हो/नाही) 62. तुमचे कुटुंब जॉइंट किंवा न्यूक्लियर आहे? आणि त्यात बदल होत आहेत का? 63. तुम्ही मुले किंवा कुटुंबाला निवृत्ती निधी देण्याचे विचार करता का? (हो/नाही) 64. तुम्ही निवृत्तीनंतर कुटुंबाजवळ राहण्याची योजना आहे का? (हो/नाही) 65. तुम्ही कम्युनिटी अॅक्टिव्हिटीज किंवा रिटायरमेंट ग्रुप्समध्ये भाग घ्याल का? (हो/नाही) 66. तुम्ही कुटुंबीयांवर आर्थिक भार टाकू नये म्हणून योजना केली आहे का? (हो/नाही) 67. तुम्ही वारसा (इनहेरिटन्स) नियोजन केले आहे का? (हो/नाही; कोणाला देणार?) 68. तुम्ही कुटुंबीयांसोबत निवृत्ती योजनेची चर्चा केली आहे का? (हो/नाही) #### ७. महागाई, आर्थिक जोखीम आणि अर्थव्यवस्था (Inflation, Economic Risks and Economy) महागाई आणि बाजारातील बदल निधी कमी करू शकतात. 69. महागाईचा तुमच्या बचतीवर कसा प्रभाव पडेल असे तुम्हाला वाटते? (उच्च, मध्यम, कमी) 70. व्याजदर कमी होण्याची चिंता आहे का? (हो/नाही) 71. कर वाढ किंवा नवीन करांचा प्रभाव कसा पडेल? (उच्च, मध्यम, कमी) 72. आर्थिक अनिश्चितता (उदा., मंदी) साठी तुम्ही तयार आहात का? (हो/नाही) 73. तुम्ही महागाई-समायोजित (inflation-adjusted) उत्पन्नाची योजना केली आहे का? (हो/नाही) 74. बाजारातील उतार-चढाव (मार्केट व्होलॅटिलिटी) साठी तुम्ही कसे तयार आहात? 75. तुम्ही गॅरंटीड उत्पन्न (उदा., फिक्स्ड रिटर्न्स) पसंत करता का? (हो/नाही) 76. तुम्ही कॅपिटल प्रिझर्वेशन (मूळ रक्कम सुरक्षित) साठी प्राधान्य देता का? (हो/नाही) #### ८. कर आणि कायदेशीर घटक (Tax and Legal Factors) कर बचत आणि कायदे महत्वाचे आहेत. 77. तुम्ही कर-मुक्त गुंतवणुकी (उदा., PPF, NPS) वापरता का? (हो/नाही) 78. निवृत्तीनंतर कर दायित्व किती असेल असे तुम्हाला वाटते? 79. तुम्ही विल (will) किंवा एस्टेट प्लॅनिंग केली आहे का? (हो/नाही) 80. सरकारी पेन्शन योजनांचे नियम तुम्हाला माहित आहेत का? (हो/नाही) 81. तुम्ही कर सल्लागाराशी चर्चा केली आहे का? (हो/नाही) 82. निवृत्तीनंतर कर वाढण्याची शक्यता किती आहे? (उच्च, मध्यम, कमी) #### ९. निवृत्ती उद्दिष्टे आणि जीवनशैली (Retirement Goals and Lifestyle) निवृत्तीनंतरचे जीवन कसे असेल हे ठरवा. 83. निवृत्तीनंतर तुम्ही किती आरामदायी जीवन जगू इच्छिता? (वर्णन करा) 84. तुम्ही निवृत्तीनंतर काम कराल का (पार्ट-टाइम)? (हो/नाही) 85. तुम्ही प्रवास, छंद किंवा नवीन कौशल्य शिकण्यासाठी बजेट ठेवले आहे का? (हो/नाही) 86. तुम्ही निवृत्तीनंतर घर बदलाल का (उदा., छोटे घर)? (हो/नाही) 87. तुम्ही निवृत्ती निधीचा किती टक्का खर्च करण्याचे उद्दिष्ट आहे? (उदा., ४% नियम) 88. तुम्ही निवृत्ती फंड गॅप (कमी पडणे) साठी योजना केली आहे का? (हो/नाही) 89. तुम्ही निवृत्ती उद्दिष्टांसाठी लिखित योजना आहे का? (हो/नाही) 90. तुम्ही निवृत्तीनंतर सामाजिक योगदान (उदा., स्वयंसेवा) कराल का? (हो/नाही) #### १०. इतर घटक आणि मूल्यमापन (Other Factors and Assessment) 91. तुम्ही निवृत्ती नियोजनासाठी AI किंवा टेक टूल्स वापरता का? (हो/नाही) 92. तुम्ही सोशल मीडिया किंवा इन्फ्लुएन्सर्सच्या सल्ल्यावर अवलंबून आहात का? (हो/नाही) 93. तुम्ही ग्रॅट्युइटी (gratuity) किंवा इतर लाभांचा विचार केला आहे का? (हो/नाही) 94. निवृत्तीनंतर उत्पन्न स्रोत कोणते असतील? (उदा., गुंतवणूक, किराया) 95. तुम्ही आपत्कालीन फंड (emergency fund) तयार केला आहे का? (हो/नाही; किती महिन्यांचा?) 96. तुम्ही जीवन विमा किंवा टर्म इन्शुरन्स आहे का? (हो/नाही) 97. तुम्ही निवृत्ती नियोजनातील संघर्ष (उदा., सध्याचा खर्च vs. बचत) कसे हाताळता? 98. तुम्ही तुमच्या योजना वार्षिक अपडेट करता का? (हो/नाही) 99. तुम्हाला निवृत्ती नियोजनातील सर्वात मोठी आव्हान काय वाटते? (खुला प्रश्न) 100. एकूणच, तुम्ही तुमच्या निवृत्ती नियोजनाबद्दल किती समाधानी आहात? (१-५ स्केलवर) 101. तुम्ही रिटायरमेंट कॅल्क्युलेटर वापरून तुमचा फंड अंदाज लावला आहे का? (हो/नाही) 102. तुम्ही क्लायमेट चेंज किंवा पर्यावरणीय बदलांचा निवृत्तीवर प्रभाव विचारात घेतला आहे का? (हो/नाही) 103. तुम्ही निवृत्तीनंतर परदेशात राहण्याची योजना आहे का? (हो/नाही) 104. तुम्ही तुमच्या योजना कुटुंब किंवा सल्लागाराशी शेअर करता का? (हो/नाही) 105. शेवटी, तुम्ही निवृत्ती नियोजन सुरू करण्यासाठी काय बदल कराल? (खुला प्रश्न) ही प्रश्नावली पूर्ण केल्यानंतर, तुम्ही तुमच्या उत्तरांचे विश्लेषण करू शकता आणि आवश्यकता असल्यास व्यावसायिक मदत घ्या. हे भारतातील अभ्यासांवर आधारित आहे, ज्यात पेन्शन नसलेल्या व्यक्तींसाठी वैयक्तिक बचत आणि योजना महत्वाच्या आहेत. जर अधिक तपशील हवा असेल, तर सांगा! ########### आता या सर्व प्रश्नांची प्रामाणिक उत्तरे देऊन परत प्रश्न विचारून बघितल्या अधिक विश्वासार्ह उत्तरे मिळतील याची मला खात्री आहे. टीप- या धाग्यावर शांत पणे आनंद घेत भोंडला खेळल्या बद्दल धन्यवाद!

युयुत्सु 24/09/2025 - 10:55
खरोखर झोपेत असलेल्याच उठवता येते. तुमचा मुद्दा १००००१% बरोबर आहे. अशा लोकांना मी अगोदरच राईट ऑफ केले आहे. पण अशा प्रश्नांमुळे इतर लोकांची दिशाभूल होउ नये म्हणून हा खटाटोप आहे.

सुबोध खरे 24/09/2025 - 11:32
है शाबास १०५ व्हेरिएबल्स आणि त्यात प्रत्येकात ३-४ पर्याय म्हटल्यावर १०५ चा तिसरं किंवा चौथा घात इतके प्रचंड पर्याय म्हणजे अक्षरशः लाखो व्हेरिएबलस झाले. आणि एवढे सर्व व्हेरिएबल्स टाकल्यानंतरही "आवश्यकता असल्यास व्यावसायिक मदत घ्या" हे आहेच कि. म्हणूनच म्हटलं चालू द्या.

सोत्रि 24/09/2025 - 10:42
मी ए आय चा विरोधक मुळीच नाही उलट त्याचा अभ्यासक, ग्राहक आणि समर्थकसुद्धा आहे. माझ्या स्वतःच्या क्षेत्रात याचा आम्ही फार मोठा उपयोग करून घेतो आहोत.
क्या रे ये! घोडा चतुर ... घोडा चतुर ... एक पे रेहना, य तो घोडा बोलो, या चतुर बोलो! - (ए आय पडोसनचा पडोसी) सोकाजी

मारवा 24/09/2025 - 11:42
Either or असा आग्रह कशासाठी. डॉ खरे स्पष्ट सांगत आहेत की ते ai चे ग्राहक आहेत वापरत आहेत. त्यांचा आक्षेप कदाचित त्याच्या मर्यादेवर असावा. माझा आक्षेप मला एखाद्या गोष्टी बद्दल mixed feelings असतील काही भाग आवडत असेल काही अजिबात पटत नसेल तर हरकत काय आहे. मिश्र भूमिका= दांभिकता हे समीकरण अतिशय चुकीचे आहे.

मारवा 24/09/2025 - 11:46
संगणक शाप की वरदान ही dichotomy अत्यंत चुकीची आणि rigid अशी आहे. अमुक तमुक शाप की वरदान या मध्ये आग्रह हा एका बाजूनेच निर्णय घ्या असा असतो. प्रत्यक्ष आयुष्यात असे कधीच होत नाही सुरुवात जोडीदारापासून करून बघा ते ही सोडा अनेक बाबी या मिश्र स्वरूपाच्या असतात. सोपेकरण करणे ही चांगली बाब असली तरी नेहमी करता येत नाही.

सुबोध खरे 24/09/2025 - 20:50
एक उदाहरण देतो आहे कृत्रिम बुद्धिमत्ता वापरून फुप्फुसाच्या सिटी स्कॅन मध्ये बारीकशा गाठी ज्या काही वेळेस डोळ्याने स्पष्ट दिसत नाहीत किंवा नजरचुकीने राहून जातात अशा गाठी दिसून येतात. या गाठीचे नंतर विश्लेषण केले जाते. हे दुधारी शास्त्र आहे. कारण यात जे कर्करोग मानवी बुद्धिमत्तेला दिसले नाहीत ते दिसून येतात आणि त्याच्या वर उपचार त्वरित होतो. आता याची दुसरी बाजू अशी आहे कि अनेक गाठी कर्करोगाच्या नसतात ज्या इतर वेळेस मानवी नजरेस पडल्याचं नसत्या. पण एकदा त्या नजरेस पडल्या कि त्याचे विश्लेषण करणे आवश्यक होते. कारण तो कर्करोग आहे का? हे कृत्रिम बुद्धिमत्ता सुद्धा नक्की सांगू शकत नाही जोवर तुम्ही बायोप्सी करत नाही तोवर त्या गाठी खात्रीने कर्करोगाच्या नाहीतच हे सांगता येत नाही. म्हणजे बायोप्सीचा अहवाल येत नाही ( याला साधारण एक आठवडा लागतो) तोवर रुग्णाचा आणि नातेवाईकांचा जीव टांगणीवर लागतो. आता तुमच्या फुफुसात सुई घालण्यासाठी प्रथम त्या जागेवर भूल द्यावी लागते. सुई आत गेल्यावर कधी कधी फुप्फुस पंक्चर होते. मग त्याची उस्तवार करावी लागते. एवढा अव्यापारेषु व्यापार केल्यावर बायोप्सीत ती गाठ धोकादायक नाही हे सिद्ध होते. उलट अशी गाठ शोधली नसती तर बरे झाले असते असे लक्षात येते. आता यात कृत्रिम बुद्धिमत्ता चांगली कि वाईट? हे उत्तर ०-१ असे बायनरी नाही. अशा गाठींना INCIDENTALOMA म्हणतात. About 30% of all chest computed tomography (CT) scans contain one or more pulmonary nodules. Even in smokers — those at highest risk for lung cancer — nodules are usually benign; in the National Lung Screening Trial, 96% of all nodules (and 93% of nodules ≥ 6 mm) were benign.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5809217/ आता तुम्ही सिगरेट पित असलात/ नसलात तर तुम्ही या ४ %( किंवा ७ %) मध्ये आहेत का कि ९६ % हे काही कृत्रिम बुद्धिमत्ता सांगू शकत नाही. Nodules smaller than 6 mm do not need to be routinely followed up, given that such nodules have been determined to be very low risk. In those nodules that require follow-up, chest CT is usually recommended between 3 and 12 months. वरील वाक्य सांख्यिकीसाठी उत्तम आहे पण आपल्या फुप्फुसात एक गाठ आहे हा किडा ज्याच्या डोक्यात शिरला आहे त्याला शांत मनाने झोप लागत नाही कि रोजच्या कामात लक्ष लागत नाही. मग तो शेअर बाजारात असो कि बँकेत नोकरी करत असो. सुदैवाने आपल्याकडे तुम्ही रुग्णालयात जाऊन बायोप्सी करून आपली मन:शांती मिळवू शकता. इंग्लंड सारख्या देशात जोवर डॉकटर ठरवत नाहीत तोवर तुम्हाला पुढचा सिटी स्कॅन करता येत नाही. म्हणजे तुम्ही लटकलात. ऑब्जेक्टिव्ह विचार करता येतो कि ९६ % हा कर्करोग नाही पण मानवी मनाची चिंता कशी मोजणार. एक शांत डोह आहे निळेशार पाणी आहे सर्व कसं छान चाललेलं दिसतंय. मध्येच त्या डोहात एक मगर पाण्याखालून वर येते आणि त्या शांततेच्या चिंध्या उडतात अशी स्थिती रुग्णाची होते. हे कृत्रिम बुद्धिमत्तेला कसे कळेल आणि तिच्याकडून सांत्वनाचे दोन शब्द मिळतील का? माहिती नाही. विरहार्त मनाचे स्मित सरले, गालावर आसू ओघळले- होता हृदयाची दो शकले जखमेतुन क्रंदन पाझरले- घाली फुंकर हलकेच कुणी.. अशी हलकी फुंकर घालायला जवळचा माणूसच लागतो. कृत्रिम बुद्धिमत्ता नाही असो.

सुबोध खरे 25/09/2025 - 09:53
वा! च्युईंग गम सारखं आहे हे. कितीही चघळा पोटात काही जात नाही आणि काही काळाने स्वादही राहत नाही. केवळ थुकण्याच्या लायकीचं. कुणी मोठ्या माणसाने पाठीवरून हात फिरवावा त्याच्या ऐवजी इंग्रजी लकबीने dont worry म्हणण्यासारखं चालू द्या

युयुत्सु 24/09/2025 - 10:11
तुम्ही विचारलाय तशा प्रश्नाचं उत्तर इन फॅक्ट एआयच अधिक चांगले देईलज्या हे ज्यांना समजणार नाही (आणि समजून घ्यायची तयारी आणि कुवत नाही) ते लवकरच आउटडेट होतील. मला बिरबल आणि बादशहाच्या एका गोष्टीची आठवण झाली. बादशहाकडे एक ज्योतिषी आला. बादशहाने त्याची ख्याती ऐकली होती. ज्योतिषी म्हणाला, मी सर्वांचे भूत-भविष्य-वर्तमान जाणतो. बादशहाने त्याला दुसर्‍या दिवशी दरबारात यायला सांगितले आणि बिरबलाला त्याची परीक्षा घ्यायला सांगितले. दुसर्‍या दिवशी दरबार भरला तेव्हा बिरबल आणि ज्योतिषी हजर झाले. बिरबलाने आपल्या उपरण्यामध्ये एक पाखरू लपवून आणले होते. ते पाखरू त्याने हातात धरले आणि ज्योतिषाला म्हणाला, "माझ्या हातात जे आहे ते जिवंत की मेलेले आहे हे सांग?" हे असे विचारले जाणारे प्रश्न बिरबलासारखे आहेत. पण ए०आय० ज्योतिषासारखे दावे करत नाही. कळीचा मुद्दा असा (ज्याकडे मुद्दामून दूर्लक्ष केले जाते) वरील "साध्या" प्रश्नाने नियोजन करून आयुष्याचे प्लॅनिंग करणे सहज शक्य आहे. उदा० या प्रश्नाच्या अनुषंगाने नवी माहिती जशी उपलब्ध होईल, तसा प्रश्न अपडेट करण्याने अधिक उपयुक्त सूचना ए०आय० कडून मिळू शकतात. वेगवेगळ्या शक्यतांचा विचार करायला ए०आय० मदत करतो. उअपाय सुचवतो. हे ए०आय० चे बलस्थान आहे. सध्याच्या ए०आय० ची रीझनींगची क्षमता अचाट आहे. उदा वरील प्रश्नाला ग्रोक ए० आय० ने दिले उत्तर असे - एक ४५ वर्षाच्या निरोगी माणसाचा वर्तमान मासिक पगार ५०,००० रुपये आहे आणि त्याला निवृत्तीवेतन (पेन्शन) नाही. प्रश्न हा आहे की वयाच्या ६० वर्षानंतर (म्हणजे निवृत्तीनंतर) त्याला दरमहा किती रुपयांची गरज पडू शकते. हे अनुमान काढण्यासाठी काही मूलभूत गृहीतके घेतली आहेत: - निवृत्तीचे वय: ६० वर्षे (आजपासून १५ वर्षांनंतर). - वार्षिक पगारवाढ दर: ७% (भारतातील सरकारी/निम-सरकारी क्षेत्रातील सरासरी वाढ लक्षात घेऊन). - निवृत्तीनंतर आवश्यक उत्पन्न: निवृत्तीपूर्वीच्या शेवटच्या पगाराच्या ८०% (रिटायरमेंट प्लॅनिंगमध्ये सामान्यतः ७०-८०% चा रेशो वापरला जातो). - महागाई दर: ७% (भारतातील ऐतिहासिक सरासरी ७.३७% आहे). ### गणना: - आजचा पगार: ५०,००० रुपये/महिना. - १५ वर्षांनंतरचा अंदाजित शेवटचा पगार: ५०,००० × (१.०७)^१५ ≈ १,३८,००० रुपये/महिना. - निवृत्तीनंतर दरमहा आवश्यक रक्कम: १,३८,००० च्या ८०% ≈ १,१०,००० रुपये. हे अनुमान आहे आणि वैयक्तिक परिस्थितीनुसार (जसे की जीवनशैली, वैद्यकीय खर्च, महागाईतील बदल) ते १,००,००० ते १,५०,००० रुपयांपर्यंत असू शकते. निवृत्तीपूर्वी बचत आणि गुंतवणुकीद्वारे (जसे SIP, PPF, NPS) हे साध्य करता येऊ शकते. व्यावसायिक आर्थिक सल्लागाराशी चर्चा करणे उचित ठरेल. दर तीन किंवा सहा महिन्यानी नवी माहिती बदलेले संदर्भ विचारात घेऊन, ए०आय० च्या लक्षात आणून देऊन, हा प्रश्न परत-परत विचारला गेला पाहिजे. पण आजकाल मला नम्र लोकांना मदत करायला आवडते.

युयुत्सु 23/09/2025 - 11:00
ना०मू० काकांचा हटवादीपणा हटवादी लोकांमुळे देशाचे कसे नुकसान होते याचा उत्तम नमूना - https://www.msn.com/en-in/news/india/if-murthy-and-sikka-had-agreed-ca-founder-shares-how-infosys-openai-bet-in-2015-could-have-changed-india-s-ai-story/ar-AA1N3d5C?ocid=msedgntp&pc=EDBBAN&cvid=68d22ad16586443baa84ce34486ba221&ei=23

गणेशा 24/09/2025 - 12:29
कामात busy असल्याने प्रतिसाद वाचले नाहीत. आणि प्रतिसाद लिहायला वेळ लागेल मला. पण यावर विस्तृत लिहू शकेल मी.. म्हणजे तुम्ही जे गुंतवणुकी बद्दल लिहिले आहे, त्या विषयी.. Still ते कसे screener (queries ) इतके योग्य नाहीच माहिती देऊ शकत..तसेच एक AI options bot बनवला होता मी गेल्या वर्षी(मी fundamental नुसार गुंतवणूक करतो, पण बनवला होता) . पण त्याच्या मर्यादा वगैरे.. आणि या बाबतीत लिहू शकतो.. कदाचित वेगळा लेख लिहावा का हा विचार करतोय..जो कि माझ्या अगोदरच्या मार्केट च्या धा ग्याचा पुढचा भाग असेल. जरी मी DATA & AI field मध्ये आहे, आणि काही काल AI technical architect होतो.. तरी DATA या angle वर लिहू शकतो.. AI बद्दल मी तितका positive नाहीये.. पण फक्त data शोधून देणे या बद्दलच फक्त AI सिमीत नक्कीच नसला पाहिजे.. निवांत लिहिल. अर्थात वेळ मिळाला तर

राजेंद्र मेहेंदळे 24/09/2025 - 12:34
सर्वप्रथम म.टा. मध्ये लेख आल्याबद्दल अभिनंदन!! दुसरे म्हणजे आपण गुंतवणुक सल्लागार किवा किमानपक्षी तुम्हाला उपयोगी पडलेल्या चांगल्या टिप्स देणार असाल (ए आय वापरुन) तर होणार्‍या फायद्याच्या ५% फी मी द्यायला तयार आहे. यात केवळ शुद्ध पैसे कमवायचा हेतू आहे. टिका किवा उपरोध नाही.

गणेशा 24/09/2025 - 13:17
या पेक्षा तुम्ही स्वतः का शिकत नाही? असो, personal accenture ला च असल्यास भेटू तिथे :-) मग बोलू. अवांतर : मी असे खूप पैसे कमवले असते, परंतु, एक तत्व मी पाळतो, share market मध्ये कोणाकडून पैसे नाही घायचे आणि द्यायचे पण नाही.. तुम्ही ज्या टिप्स म्हणतायेत त्याचा अभ्यास आणि का असे फुकट दिलेय मी माझ्या friends ना जे अभ्यास करत नाही आणि जिवाभावाचे मित्र options आणि trading मध्ये उगाच गटांगळ्या खात होते. ते लाखो च्या profit मध्ये आहेत आता :) एकच उद्देश जेंव्हा पैसे जास्त बनतील तेंव्हा तो आनंद उपभोगायला तुमच्या जवळ मित्र पाहिजेत आणि ते हि तो आनंद साजरा करू शकतील.. नेमके खूप कामात असल्याने जास्त लिहू शकत नाहीये.. Just इथले प्रतिसाद हि वाचलेत आता. धागा भरकटवण्याचा उद्धेश नाही.. नंतर नीट बोलेन

टर्मीनेटर 24/09/2025 - 15:03
अत्यंत भंपक लेख! लेख आणि सगळे प्रतिसादही वाचले... मध्यमवर्गीय नसलेल्या माणसाने त्याच्या दृष्ठिने असलेल्या टिपिकल मध्यमवर्गीय विचारसरणीतून लेख लिहिलाय असे वाटले. १०५ मुद्द्यांची प्रश्नावली तुम्ही दिली आहेत. त्याची माझ्या पद्धतीने (वास्तविक) उत्तरे दिली तर काय रिझल्ट्स येतील ह्याची कल्पना आहे का? कल्पना नसूदे पण अशी त्यांची उत्तरे येतील ह्याची कल्पना तरी केली असेल का? मला ह्या विषयावर तुमच्याशी चर्चा करायला नक्कीच आवडेल! (मागे 'सोने खरेदी' ह्या विषयावर तुमच्याशी चर्चा करायची खूप ईच्छा होती पण ती काही (मला वैयक्तिकरित्या अजिबात पसंत नसलेल्या प्रशासकीय कराणांमुळे पूर्ण होऊ नाही शकली ह्यासाठी अत्यंत दिलगीर आहे) आता ही चर्चा कदाचित होऊ शकेल असे वाटते आहे ( हा कदाचित माझा गैरसमज असू शकेल) असो... ह्या विषयावर तुमच्याशी चांगली चर्चा होऊ शकेल असे वाटते.....

युयुत्सु 24/09/2025 - 16:35
श्री० टर्मीनेटर तुमच्या भावना पोचल्या पण मुद्दे समजले नाहीत. सध्या सोने हा माझ्यासाठी सध्या महत्त्वाचा विषय नसल्याने मी हातातले काम टाकून वेळ देऊ शकेन की नाही माहित नाही. पण तुमचे लिखाण, अभ्यास, विचार जर लक्षात घ्यावेसे किंवा प्रतिसाद देण्या योग्य वाटले तर अवश्य देईन. पण अगोदर तुम्ही तुमची बाजू मुद्देसूद मांडा. टीप - तुम्हाला माझा लेख भंपक वाटल्याबद्दल मला अजिबात राग नाही. चिंता नसावी.

युयुत्सु 24/09/2025 - 16:42
तुमची बाजू मांडताना पूर्ण विचार करा! मला तुमची बाजू भंपक वाटली तर चर्चा होणार नाही.

अभ्या.. 24/09/2025 - 17:10
सध्या विद्या फक्त सिध्दार्थ रॉय कपूरला शोभते. विनय (पाठक) स्ट्रगलिंग अ‍ॅक्टर आहे अजूनही, सिध्दार्थ प्रचंड यशस्वी निर्माता आहे.

धर्मराजमुटके 24/09/2025 - 17:50
विनय (पाठक) स्ट्रगलिंग अ‍ॅक्टर आहे अजूनही ? माझ्या मते तो "चलो दिल्ली" चित्रपटातनंतर यशस्वी झालाच आहे.

टर्मीनेटर 24/09/2025 - 17:57
"तुमच्या भावना पोचल्या पण मुद्दे समजले नाहीत"
'कुठला मुद्दा समजला नाही ह्यावर कृपया प्रकाश टाकावा...'
"सध्या सोने हा माझ्यासाठी सध्या महत्त्वाचा विषय नसल्याने मी हातातले काम टाकून वेळ देऊ शकेन की नाही माहित नाही."
सध्याच काय सोने हा तुमच्यासाठी कधीच महत्त्वाचा विषय नव्हता, पण टूल किटचा एक भाग म्हणुन तुम्ही त्यावर लिहिले होते आणि ते किती भंपक होते हे जगजाहीर आहे. आणि असल्या फालतुगिरीवर व्यक्त होण्यासाठी प्रत्येकवेळी मी तरी अजिबात वेळ देऊ शकत नाही Sorry to say! पण ते असो... आता हा भंपक लेख लिहिताना तो फक्त AI विषयी असता तरी हरकत नव्हती पण त्यात तुम्ही शेअर बाजार घुसवलात ही गोष्ट माझ्या दृष्टीने हकरतीस पात्र आहे! असो... खरोखर AI बद्दल कळवळा असेल तर यंदाच्या दिवाळी अंकाची थीम AI आहे तेव्हा त्यात आपण काहीतरी उद्बोधक लिहावेत, ते वाचायला आणि खरोखर ज्ञानवर्धक असेल तर त्याचे मनमोकळेपणाने कौतुक करायला नक्कीच आवडेल! [गेल्या वर्षी 'निवडणूक/राजकारण' ही (एक) थीम होती, पण इथे बाकी वर्षभर राजकारणावर आपले (असलेले - नसलेले) ज्ञान पाजळणाऱ्या सगळ्या महापुरुषांनी सपशेल पळ काढला होता, सगळे अगदी 'रणछोड दास' म्हणतात तसे झाले होते ते सगळे महाभाग] असो, धाग्याच्या शीर्षकातून जे अभिप्रेत होतंय त्या विषयावर (तुमची ईच्छा असल्यास) तुमच्याशी चर्चा करायला मला खरंच आवडेल!
तुम्हाला माझा लेख भंपक वाटल्याबद्दल मला अजिबात राग नाही. चिंता नसावी.
तो तर वाटलाच आहे आणि त्याबद्दल राग किंवा चिंता वाटली काय आणि नाही वाटली काय who cares 😀

युयुत्सु 24/09/2025 - 20:16
पण त्यात तुम्ही शेअर बाजार घुसवलात ही गोष्ट माझ्या दृष्टीने हकरतीस पात्र आहे! इतकंच ना? कुणाचं काय तर कुणाचं काय?

टर्मीनेटर 25/09/2025 - 01:03
इतकंच ना?
'एआय आणि उत्पादकता' ह्या शीर्षकाचा आणि शेअर बाजाराचा काय संबंध आहे? I mean ह्यात नक्की कुठली उत्पादकता तुम्हाला अभिप्रेत आहे?
कुणाचं काय तर कुणाचं काय?
Lol

युयुत्सु 25/09/2025 - 07:27
ही चर्चा व्यवस्थित पुढे नेण्यासाठी काही मूलभूत बाबींवर एकमत होणं अपेक्षित आहे. तसेच फक्त तुम्ही प्रश्न विचारणार आणि मग दुगाण्या झाडणार असाल तर ते पण मला मान्य नाही. त्याला मी चर्चा म्हणत नाही. तसेच मला तुमच्या बोद्धिक आणि वैचारिक खोलीचा अंदाज आला तर तुमच्याबद्दलचा डिफॉल्ट/बेसिक आदर टिकायला मदत होईल. ही माझ्यादृष्टीने एक आवश्यक अट (नेसेसरी कंडीशन) आहे. तेव्हा तुम्ही मला प्रथम तुमची उत्पादकतेची व्याख्या सांगावी. ती व्याख्या घेऊन शेअर बाजाराचे उदा०कसे चुकीचे आहे, याचे निरूपण करावे. मला तुमचा मुद्दा पटला तर मी पटला असं जाहिर करेन. नाही पटला तर तुमच्या युक्तीवादातले दोष शक्य तेव्हढ्या सभ्य भाषेत मांडायचा प्रयत्न करेन. ही सभ्यता तुमच्या मध्ये दिसली नाही तर माझ्याकडून चर्चा बंद केल्याचे जाहिर करेन. एकतर्फी तुम्ही प्रश्न विचारायचे आणि मी उत्तरे देणं इतकंच अपेक्षित असेल तर आपण इथेच थांबू... तसेच ही चौकट मान्य असेल तर पुढे जाउ या.

युयुत्सु 25/09/2025 - 08:34
आणखी एक... ही चर्चा चालू झाल्यास प्रथम श्री० टर्मीनेटर यांच्याशी चर्चा करण्यात माझी प्राथमिकता असेल. मध्येच कुणी तोंड खुपसून चर्चा/मुद्दा/युक्तीवाद भरकटवायचा प्रयत्न केल्यास माझ्याकडून सदर व्यक्तींची दखल घेतली जाणार नाही.

टर्मीनेटर 26/09/2025 - 18:39
तेव्हा तुम्ही मला प्रथम तुमची उत्पादकतेची व्याख्या सांगावी.
उत्पादकतेची व्याख्या मी काय करणार? पण जी सर्वमान्य व्याख्या प्रचलित आहे ती खाली इंग्रजी आणि मराठीत देतो (जी मला मान्य आहे त्यात तुम्हाला काही भर घालायची असेल तर अवश्य घालावीत)
Productivity is a measure of efficiency that shows the amount of goods or services produced (output) relative to the resources used (input) over a specific period of time. In simpler terms, it's about accomplishing more with less effort, time, or resources. Productivity can be applied at an individual, organizational, or national level, with higher productivity often leading to better standards of living and economic growth. --- उत्पादकता म्हणजे संसाधने किती कार्यक्षमतेने वापरली जातात आणि त्यातून किती उत्पादन (वस्तू किंवा सेवा) निर्माण होते, याचे मोजमाप . सोप्या भाषेत, कमी संसाधनांमध्ये जास्त उत्पादन करणे किंवा समान उत्पादन करण्यासाठी कमी संसाधने वापरणे म्हणजे उत्पादकता वाढवणे होय. उत्पादकता कशी मोजतात? उत्पादकता मोजण्यासाठी उत्पादन (आउटपुट) आणि वापरलेले इनपुट (उदा. श्रम, वेळ, पैसा) यांचे गुणोत्तर काढले जाते. सूत्र: उत्पादकता = उत्पादन (आउटपुट) / इनपुट उत्पादकतेचे प्रकार आर्थिक उत्पादकता: याचा अर्थ वस्तू किंवा सेवांच्या उत्पादनाची कार्यक्षमता होय. वैयक्तिक उत्पादकता: एखादी व्यक्ती किती सातत्याने आणि कार्यक्षमतेने काम पूर्ण करते किंवा उद्दिष्टे साध्य करते, यावरून ती मोजली जाते. उत्पादकता का महत्त्वाची आहे? कार्यक्षमता: संसाधनांचा प्रभावी वापर होतो.
आता ह्या व्याख्येतुन प्रतीत होणाऱ्या अर्थाने तुम्हाला 'एआय आणि उत्पादकता' ह्या शीर्षकात 'उत्पादकता' अभिप्रेत आहे की 'कार्यक्षमता' ह्या अर्थाने अभिप्रेत आहे ते कृपया स्पष्ट करावेत म्हणजे पुढील चर्चेची दिशा ठरवता येईल!

युयुत्सु 27/09/2025 - 07:25
श्री० टर्मिनेटर ’उत्पादकता’ (प्रॉडक्टीव्हीटी) आणि ’कार्यक्षमता’ (एफिशिअन्सी) या दोन वेगवेगळ्या संकल्पना आहेत. त्या न समजल्याने त्यांचा चुकीचा वापर होऊन गोंधळ निर्माण होतो. त्यात ’उत्पादकतेच्या प्रकारांमध्ये ’वैयक्तीक उत्पादकता’ हा महत्त्वाचा भेद आहे. इथे तुम्हाला या दोन संकल्पनांचे स्वतंत्र अस्तित्व मान्य करायचे नसेल तर आपल्याला पुढे जाता येणार नाही. एखादी कृती (टास्क) मी पूर्वी करू शकत नव्हतो आणि ती आता करू शकत असेन तर माझी उत्पादकता वाढली असे म्हणता येते. हीच कृती मी पूर्वी करू शकत होतो पण आता जास्त चांगली/परिणामकारक करू शकत असेन, तर माझी कार्यक्षमता वाढली असे म्हणता येते. आता माझ्या लेखातील उदा० विषयी - पूर्वी मी पायाभूत विश्लेषण (फंडामेंटल ॲनालिसिस) करू शकत नव्हतो. मला त्याचा माझ्या गुंतवणूक विषयक निर्णय प्रक्रियेत वापर करता येत नव्हता. आता मला ए०आय० मुळे ते करता येते. त्यामुळे माझी त्यात ’वैयक्तीक उत्पादकता’ वाढली आहे. मी पूर्वी करत होतो त्यापेक्षा चांगले पायाभूत विश्लेषण (फंडामेंटल ॲनालिसिस) आता करू असेन तर माझी कार्यक्षमता वाढली आहे, असे म्हणता येते. पायाभूत विश्लेषण (फंडामेंटल ॲनालिसिस) या जागी खालील कृती वापरून हेच निकष तुम्ही लावू शकता. उदा०- लेखन युक्तीवाद बुद्धीवादळ (ब्रेन्स्टॉर्मिंग) माहिती मिळवणे माहितीचे पृथ:करण करणे इ० इ० मी पायाभूत विश्लेषण (फंडामेंटल ॲनालिसिस) करण्याच्या निमित्ताने ए०आय० चा वापर करताना एक महत्त्वाची गोष्ट शिकलो आणि त्याचा बनविलेला ठोकताळा असा- एखाद्या कंपनीच्या व्यवसायासाठी वातावरण पोषक आहे, पण कंपनीची कामगिरी चांगली नाही (महसूल, विक्री, नफा कमी होणे इ०) तर काही तरी मोठी गडबड आहे. एखाद्या कंपनीच्या व्यवसायासाठी वातावरण पोषक आहे, पण कंपनीची कामगिरी आहे (महसूल, विक्री, नफा वाढणे किंवा गेला बाजार स्थिर इ०) तर कंपनी विचार करण्याजोगी आहे. एखाद्या कंपनीच्या व्यवसायासाठी वातावरण पोषक नाही, पण कंपनीची कामगिरी चांगली/बरी आहे (विशेषत: लाभांशाचे वाटप) तर डोळे मिटून पैसे गुंतवावेत. आता ए०आय० वातावरण पोषक आहे की नाही आणि कंपनीची कामगिरी या प्रश्नांची उत्तरे विश्वासार्ह देऊ शकतो, असे माझे मत बनले आहे. माझ्या उत्तराशी तुम्ही किंवा इतर कुणी सहमत नसतील तर "वुई कॅन अग्री टु डिस-अग्री" या संकेतानुसार इथेच थांबू या... टीप- सुबोध खरे या व्यक्तीच्या कोणत्याही प्रश्नाला उत्तरे मिळणार नाहीत.

सुबोध खरे 27/09/2025 - 09:24
सुबोध खरे या व्यक्तीच्या कोणत्याही प्रश्नाला उत्तरे मिळणार नाहीत. आपल्या कडून कोणतीही सुसंबद्ध उत्तरे मिळतील अशी माझी मुळात अपेक्षाच नाही. मी आपल्या अनेक लेखातील विसंवाद किंवा दर्पोक्ती दाखवून देतो याबद्दल आपली जळजळ होते याला काही उपाय नाही. मीच बरोबर आणि मलाच सगळ्या विषयातील सगळं कळतं अशा व्यक्ती कडून कोणत्या उत्तराची अपेक्षा असेल ?

युयुत्सु 25/09/2025 - 07:32
खोडसाळपणे माझ्या तोंडी मी जे कधी बोललोच ते घालणे, मध्येच जुन्या धाग्यांचे संदर्भ घेऊन ओच्यात घेईन नाही तर पदरात घेईन स्टाईलमध्ये भांडत बसायचे असेल तर त्याला मी विकृत मानसिकता समजतो. आपण याची काळजी घ्याल अशी आशा करतो.

युयुत्सु 25/09/2025 - 07:59
खोडसाळपणे माझ्या तोंडी मी जे कधी बोललोच ते घालणे, हे वाक्य खोडसाळपणे माझ्या तोंडी मी जे कधी बोललोच नाही ते घालणे, असे वाचावे

युयुत्सु 26/09/2025 - 15:46
Research from NYU has found that frontier models from OpenAI, Google, and Anthropic can now pass all three levels of the CFA (chartered financial analyst) exam, including difficult Level III essay questions that eluded them two years ago. Models completed the exam in minutes versus the 1,000 hours humans typically spend studying across multiple years for all three levels. OpenAI's o4-mini scored highest at 79.1% on the challenging essay portion, with Gemini 2.5 Pro and Claude 4 Opus reaching 75.9% and 74.9%. https://www.prnewswire.com/news-releases/goodfin-and-nyu-stern-professor-srikanth-jagabathula-release-landmark-study-showing-ai-models-perform-at-a-level-above-and-beyond-the-cfa-level-iii-exam-standards-302562278.html

मारवा 21/09/2025 - 09:03
1 AI संदर्भात व्यक्तिगत माझा फारसा कुठलाही सखोल अभ्यास नाही. मात्र AI मध्ये आज जो माझा एक मित्र अमेरिकेत प्रत्यक्षात काम करतो त्याच्याशी जेव्हा बोलणे होत असते तो एक मुद्दा सतत मांडतो. तो असा की AI संदर्भात त्याची costing हा सर्वात मोठा अडथळा आज तरी आहे. त्याला लागणारा खर्च आणि मिळणारा परिणाम यात आज तरी मोठी gap आहे. अर्थात हे व्यापक एकूण overall AI industry संदर्भातील त्याचे निरीक्षण/ मत आहे. कुठल्याही particular AI च्या वापराबाबत किंवा टूल बाबत नाही. 2 मी स्वतः एक लहान शुद्ध ट्रेडर आहे अर्थात हा माझा मुख्य व्यवसाय नाही. ( शुद्ध शाकाहारी च्या धर्तीवर मी गुंतवणूकदारं नाही) तर पुन्हा माझ्या मर्यादित अनुभवानुसार AI किमान शुद्ध ट्रेडिंग मध्ये "फारसे" उपयोगाचे मला तरी आढळलेले नाही. अर्थात यात माझीही मर्यादा असेल. पण तरीही माझा भारतातील काही उत्कृष्ठ शुद्ध ट्रेडर्स शी संबंध आला त्यातील अनेकांनी या मताला दुजोरा दिला. अर्थात पुन्हा हा डाटा पुन्हा मर्यादित आहे. Fundamental analysis त्यातील मुख्यतः सांख्यिकी आणि clearly defined data मुळे उपयुक्त नक्कीच असावे.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 21/09/2025 - 09:05
अरे वाह ! मटा च्या लेखाबद्दल अभिनंदन.सध्या सर्वत्र बोलबाला आहे तो, ए०आय० बद्दल. शहर ते खेडे सर्वच ए०आय० बद्दल बोलतात. आपण शेयर बाजाराच्या समभागाच्या विश्लेषणासाठी त्याचा वापर केला आणि त्याचा आपणास फायदा झाला.. व्यक्तिगत शेयर बाजाराच्या अशा विश्लेषणाचा किती फायदा होत असेल हे निश्चित सांगू शकत नाही.. शेयर बाजार नुसता विश्लेषणावर चालत नाही तर त्यावर परिणाम करणारे विविध घटक असतात, त्यामुळे अचानक उसळी घेतलेली शेयर क्षणार्धात जमिनीवर येतात या अनपेक्षित घटनांचे अचूक विश्लेषण कसे करू शकेल असा प्रश्न पडतो. अर्थात आपण त्यातील जाणकार आहात आपल्या लेखनाचा AI च्या वापराचा फायद्याबद्दल पुढील काळात अजुन लिहिते राहालच. लेखाबादल अभिनंदन. ता.क. अल्बेनियातील मंत्रीमंडळात स्थान मिलवलेल्या AI अर्थात बॉटचा उपयोग भविष्यात त्याची उपयोगिता लक्षात येईल. -दिलीप बिरुटे

कानडाऊ योगेशु 21/09/2025 - 14:00
ए.आय मुळे ज्ञान हे बर्याच प्रमाणात मुक्त होईल. जात पात आधारीत कौशल्ये/ज्ञान ह्याची मक्तेदारी कधीच इतिहास जमा झालेत पण त्याची जागा शैक्षणिक पात्रतेने घेतली होती इथेही अडचण ही आहे कि एखाद्याला तशी इच्छा वा पोटेन्शियल असेल तरी विशिष्ठ पात्रता अर्हित केल्याशिवाय तत्सम शिक्षण मिळणे दुरापास्त होते. उदा.अ ही व्यक्ती कविता करते व त्याला त्याच्या कवितांना संगीत द्यायची इच्छा आहे. आतापावेतो अ लाएखाद्या संगीतकार/गायकाला गाठावे लागत होते त्याची फिज द्यावी लागत होती पण ए.आय ने ही कविता ते गाणे ही मधली गॅपच भरुन काढली आहे. संगीत निर्माण करुन देणारे एखादे ए. आय . टूल हे काम अगदी मिनिटात करुन देते. आता इथे ह्या म्युझिशियन गायक वगैरेंचे गरज तशी संपल्याचे भासते पण त्याच वेळी प्रचंड प्रमाणात जे हौशी नवशे गवशे अश्या टूल चा वापर करुन ह्याच संगीतकार गायकांकडुन ही गाणे फाईन ट्युन करु शकतात.

कंजूस 21/09/2025 - 14:30
लेखाबद्दल अभिनंदन. एआइ म्हणजे "दुसऱ्याचे बघायचे वाकून" इंटरनेट आणि माहितीचा खजिना यांचा वापर करून. तुमच्या शेअर गुंतवणुकीचे उदाहरण घेऊ. बाजारात कुणी कुणी या गुंतवणुकीतून किंवा गुंतवणुकीची उलाढाल/ एक प्रकारची धरसोड करून त्याची संपत्ती वाढवत आहे. त्याची युक्ती आपल्याला जाणून घ्यायची आहे. पण ती कळणार कशी? एआइ तिथे येऊन कोणत्यातरी प्रकारे ती माहिती मिळवून आपल्याला देईल अशी आशा ठेवणे. उदाहरण दुसरे. उद्योग मासे पकडणे. आपल्या गावात/तालुक्यात/..... कुणीतरी मासे पकडतोय आणि त्याला खूप मासे मिळत आहेत पण आपल्याला मिळत नाहीत. मग आपण काय करतो? चवकशा करतो कोण कुठे कधी मासे पकडतो. त्यांचे अनुकरण करतो. एआइ अशी माहिती ठिकठिकाणाहून मिळते का तपासतो आणि आपल्याला आणून देतो. अशी माहिती कुठून मिळते? ज्यांना असे करायचे माहीत आहे ते लोक आपल्याकडील माहिती निरिच्छपणे जालावर ओतत आहेत. त्यांनी ते केलेच नाही तर एआइ बंद पडेल.

गामा पैलवान 21/09/2025 - 23:44
युयुत्सु, लेख चांगला जमलाय. तुम्ही बरेच परिश्रम घेऊन लिहिता ( कृबु वापरून वा अन्यथा ) याचं कौतुक आहे. एक शंका आहे. तुम्ही म्हणता की :
लवकरच माणसाची उत्पादकता त्याच्या ए०आय०च्या वापरावरून निश्चित केली जाईल याची मला खात्री आहे.
यांतनं एक प्रश्न उपस्थित होतो. समजा मी तुमच्या माहितीचा ग्राहक आहे. माहितीचा ओघ तुमच्याकडून माझ्याकडे वाहतोय. तुम्ही कृबु वापरून काही माहिती गोळा केली व मला दिली. ती माहिती आता मी वाचणार. यांत तुमचा मेंदू कमी काळ व्यग्र ( = एंगेज्ड ) होता. कारण की कृबुने तुमच्या कामाचा बराचसा भार उचलला. पण मला मात्र पूर्ण लक्ष देऊन माहिती वाचावी लागणार. माझा मेंदू पूर्णवेळ व्यग्र राहणार. हे थोडं अस्थायी वाटंत नाही का ? हा एक प्रकारचा अन्याय आहे. हाच प्रश्न मी माझ्या एका मित्रास विचारला. तो म्हणाला की 'बिनडोक' माहितीचा वापर 'डोक्याने' करावा लागेल असं स्वप्नांतही वाटलं नव्हतं. कुठे नेऊन ठेवलंय हे जग माझं. मी म्हंटलं की कृबुने 'बिनडोक' या शब्दाची व्याख्याच बदलून टाकलीये. हीच मोठी प्रगती नव्हे काय? मग आम्ही दोघेही जोरजोरात हसू लागलो. बाकी, विनोदाचा भाग वगळता यावर पुढे काही चर्चा करता येईल काय? आ.न., -गा.पै. अवांतर : विट्जेनस्टेईन ( = विज्जेनस्टेईन ) चं नाव जरा सांभाळून घ्या बरंका. मी तुमच्या ज्ञान वा समज यावर भाष्य करीत नाहीये. ही फक्त एक धोक्याची सूचना समजा. माझा हा संदेश आठवला : https://www.misalpav.com/comment/1178078#comment-1178078

युयुत्सु 22/09/2025 - 11:02
श्री मारवा आणि प्रा० बिरूटे ए०आय० ची व्यक्तीगत अनुभूती हत्ती आणि आंधळे या गोष्टीसारखी आहे. तरीपण वेगवेगळ्या अभ्यासानुसार लिखाण, कोडींग, सल्लामसलत, ग्राहकसेवा, उत्पादनक्षेत्र इ० मध्ये ए०आय०ने नि:संशय रचनात्मक योगदान दिले आहे. जिथे ए०आय०चे प्रयोग फसले आहेत तिथे अवास्तव अपेक्षा, दर्जाहीन एकत्रीकरण, विस्कळीत गुंतवणूक अशी कारणे दिली जातात. प्रत्यक्षात व्यक्तीगत पातळीवर ए०आय० बराच उपकारक ठरला आहे आणि आस्थापनांच्या पातळीवर अजुनही लोक धडपडत आहेत (https://explodingtopics.com/blog/ai-statistics) बाकी ट्रेडींग मध्ये म्हणाल तर माझ्या अनुभवावरून इतकंच सांगू शकेन की मॉडेल्स वरचेवर ट्य़ून करावी लागतात. कधीकधी पूर्णपणे टाकून द्यावी लागतात. प्रा० बिरूटे - तुमचा मूळ मुद्दा मला मान्य आहे - एखाद्या कंपनीची पायाभूत कामगिरी चांगली आहे. म्हणून तो शेअर बाजारात चालतोच असं नाही. याचा अनुभव मी पण घेतला आहे. तरी पण आंधळेपणाने गुंतवणूक करायची की डोळसपणे, हे निश्चित ठरवून मग उडी मारणे केव्हाही चांगले. कंजूस आणि कानडाऊ योगेशु ए०आय० ची रीझनिंगची क्षमता वेगाने वाढली असल्याने, नुसती माहिती गोळा करून ए० आय० थांबत नाही तर त्यात सुसंगती/विसंगती शोधुन ती सादर केली जाते. याचा संशोधनात होणारा उपयोग अनन्यसाधारण आहे. या रीझनिंगची क्षमतेकडे अजुनही गंभीरपणे बघितले जात नाही असे मला वाटते. गा०पै० माहितीचा प्रपात त्रासदायक होत असेल तर माहितीचा सारांश काढायला पण ए०आय० तत्परतेने मदत करतो. विज्जेन्स्टाईनबद्दल म्हणाल तर- तुम्ही ज्याला शेंदूर लावला आहे, तो माझ्यासाठी देव असेलच असं नाही.

कंजूस 22/09/2025 - 11:56
माझा रोख ऐआइच्या स्रोताबद्दल आहे, तो किती जलद आणि तारतम्य पद्धतीने काम करतो याच्या साशंकतेबद्दल नाही. जर मूळ माहिती इंटरनेटवर आणून टाकली गेली नाही तर एआइ लंगडे पडते. काही माहिती छापील पुस्तकांत असते व कॉपीराइट बंधनामुळे एआइला ती मिळवायला कमितकमी आणखी साठ वर्षे थांबावे लागेल.

युयुत्सु 22/09/2025 - 11:13
माझ्या लेखाच्या निमित्ताने आणखी एक अस्सल आणि ताजा अनुभव- हा लेख लिहित असताना नेट वर एक बातमी झळकली. Integrated Industries या पेनी स्टॉकने पाच वर्षात १ लाखाचे ८ कोटी केले (https://www.livemint.com/market/stock-market-news/003-to-24-15-multibagger-penny-stock-integrated-industries-turns-1-lakh-into-8-05-crore-in-five-years-11758176003878.html) साहजिकच माझे कान टवकारले गेले. मी पेनी स्टॉकच्या वाटेला सहसा जात नाही. मग ग्रोकला लेखात लिहील्या प्रमाणे ’ग्रोथ प्रॉस्पेक्ट’ बद्दल विचारले, तेव्हा त्याने विस्तृत चर्चा करून ७/१० मार्क दिले. म्हणून मी लगेच थोडी खरेदी केली (१७ सप्टेंबर). आज हा स्टॉक २५ % वर आहे. ए०आय० चिरायु होवो! कृपया हा गुंतवणूक सल्ला नाही याची नोंद घ्यावी. आंधळेपणे शेअरबाजरात व्यवहार करणे धोक्याचे आहे. आपला अभ्यास पुरेसा नसेल तर मान्यताप्राप्त गुंतवणूक तज्ञांचाच सल्ला घ्यावा.

गवि 22/09/2025 - 12:45
कृपया हा गुंतवणूक सल्ला नाही याची नोंद घ्यावी. आंधळेपणे शेअरबाजरात व्यवहार करणे धोक्याचे आहे. आपला अभ्यास पुरेसा नसेल तर मान्यताप्राप्त गुंतवणूक तज्ञांचाच सल्ला घ्यावा.
हम्म...

कंजूस 23/09/2025 - 07:41
इथे म्हणजे शेअर मार्केट बद्दल एआइ ठीक आहे. बाजाराचा कल, चढ उतार यांचे इकडे उपलब्ध असतात त्यांचा वापर करून एआइ इतर सल्लागार सल्ला देतात तसे काम करते.

सुबोध खरे 23/09/2025 - 10:49
ए आय एवढं उत्तम असेल बाजाराच्या कलाबद्दल तर ते वापरणारे आता पर्यंत अब्जाधीश झाले असते. उदा. दरमहा १० % चक्रवाढ व्याजाने पैसे मिळवणारे. पण तसं होताना दिसत नाही. मी पण माझ्या वैद्यकीय कामात ए आय वापरतो. माझ्या अल्ट्रासाउंड यंत्रात ए आय आणि मशीन लर्निंग आहे. त्याने काम सोपे होते. परंतु त्याला एक मर्यादा आहे. दुर्दैवाने माणूस म्हणजे असेम्ब्ली लाईन मधून काढलेले एक उत्पादन नाही. त्यामुळे एका माणसाचा एक अवयव दुसऱ्या माणसात यंत्रासारखा सहज बसवता येत नाहीच. त्यामुळे काही माणसांमध्ये आढळणारे आडाखे इतर माणसांत बरोबर लागू होत नाहीत. आपल्यापैकी प्रत्येक माणूस हा एकमेव आणि अद्वितीय आहे. शिवाय जेवढे ज्ञान जालावर उपलब्ध आहे. त्याचे सार फक्त सगळे ए आय देऊ शकतात. प्रत्यक्ष वापरात त्याचा भरपूर फायदा होईलच असे नाही. एके काळी संगणक आला तेंव्हा वैद्यकीय व्यवसाय उताराला लागेल असे दर्पोक्तीने सांगणारे संगणक अभियंते आजही मी पाहतो आहे. जसं वय वाढतं आहे तसे ते स्वतःच्या शरीराबद्दल संगणकाऐवजी जिवंत डॉक्टरच्या सल्ल्याने जाताना दिसतात.

गवि 23/09/2025 - 12:18
तुम्ही म्हणता ते आज शंभर टक्के खरं आहे. एआय मनुष्याला रिप्लेस करू शकत नाही. पण हे अतिशय उच्च अनुभवी तज्ज्ञ आणि दुसऱ्या टोकाला अगदी शारीरिक श्रमाचे काम करणारे लेबर यांनाच अधिक लागू होते. मधला एक वर्ग आहे. बैठे कार्यालयीन काम करणारा, हिशोब, लिखापढी, कायदेशीर कागदपत्रे, किंवा मग चित्रे, लोगो, आर्ट वर्क (खास करून कमी किंवा मध्यम बजेटवाल्या कंपन्यांसाठी) करून देणारे छोटे कलाकार, संगीतकार, ललित किंवा अन्य लेखक या सर्व बुद्धिजीवी वर्गावर मात्र एआयच्या रूपात कुऱ्हाड पडत चालली आणि पुढेमागे तिची धार कमी होईपर्यंत एक दोन पिढ्या ती कापून काढणार हे स्पष्ट आहे. अगदी वैद्यकीय क्षेत्रात देखील.. आत्ता तुम्ही म्हणता ते योग्य आहे. पण पुढचे सांगता येत नाही. तो खूप वेगाने अंतर कमी करतो आहे. अधिक डेटा, अधिक वापर, अधिक ट्रेनिंग, अधिक प्रगल्भता असं यापुढचं एआयचं रुप असेल. काहींना उपकारक, काहींना भयावह..

युयुत्सु 23/09/2025 - 12:39
श्री० गवि तो खूप वेगाने अंतर कमी करतो आहे. या वास्तवाचे आकलन सर्व पातळ्यावर होत नाहीये, ही दूर्दैवाची गोष्ट आहे. मानवी सल्ला आणि एआय चा सल्ला यातील दोष आणि बलस्थानं ज्यांना समजतील तेच यापुढे यशस्वी ठरतील. मानवी सल्ला पैसे टाकूनही "प्रामाणिक"पणे दिला जाईल असे सध्याच्या दिवसात वाटत नाही. तो केवळ नशीबाचा भाग बनला आहे. ए०आय० चुकू शकतो पण "स्वतःच्या फायद्यासाठी" तरी चुकीचे सल्ले देणार नाही. हा मोठ्ठा फरक लोकांना कळेल, तेव्हा मी ११ (कदाचित १११) सत्यनारायण घालेन. परवा एका अर्थतज्ञाचे एच्१बीवरील निर्बंधांविषयी विश्लेषण ऐकले - ए०आय० वरील भरवशामुळे एच्१बी वाल्यांना लत्ताप्रदान केले गेले आहे, असा एकंदर सदर अर्थतज्ञाचा सूर होता आणि ते मला पुर्ण पटले.

गवि 23/09/2025 - 13:24
स्वतःच्या फायद्यासाठी नव्हे पण करवित्याच्या फायद्यासाठी नक्कीच चुकीचे सल्ले देऊ शकतो.. नव्हे देतोही. याविरुद्ध जगभरात वेगवेगळी एथिकल एआय फ्रेमवर्क्स येत आहेत. माझे कार्यक्षेत्र सध्या याच संबंधात केंद्रित असल्याने मॉडेल डिसेप्शन, नॉन बायस, ट्रान्स्परंसी, ट्रस्ट हे अत्यंत महत्वाचे शब्द बनले आहेत. जे दोष मानवात आहेत ते एआय मध्ये येणारच. ते टाळण्यासाठी अधिकच जास्त कडक कायदे येणार आणि येत आहेत. पण ते अंमलात आणणे अधिकाधिक कठीण होत चालले आहे. त्यामुळे एआय निष्पक्ष, प्रामाणिक उत्तरे देईल असे मानणे भाबडेपणा ठरेल. अर्थात तुमचा मुख्य मुद्दा योग्यच आहे.

अभ्या.. 23/09/2025 - 14:39
बैठे कार्यालयीन काम करणारा, हिशोब, लिखापढी, कायदेशीर कागदपत्रे, किंवा मग चित्रे, लोगो, आर्ट वर्क (खास करून कमी किंवा मध्यम बजेटवाल्या कंपन्यांसाठी) करून देणारे छोटे कलाकार, संगीतकार, ललित किंवा अन्य लेखक या सर्व बुद्धिजीवी वर्गावर मात्र एआयच्या रूपात कुऱ्हाड पडत चालली आणि पुढेमागे तिची धार कमी होईपर्यंत एक दोन पिढ्या ती कापून काढणार हे स्पष्ट आहे. ह्यातली कुर्‍हाड एआय असली तरी चालवणारे जे हात आहेत त्यांच्याकडे अजून एक जस्टिफिकेशन आहे. "अमुकतमुक गोष्टीला इतके पैसे सांगत होतात ना तुम्ही, इ त का वेळ लागेल म्हणून ताणत होतात तुम्ही, तुम्हाला जमणारच नाही ह्या थाटात होतात ना तुम्ही, बघा आता तेच काम एआय वापरुन फुकटात केले मी. एआय वापरुन दोन मिनिटात केले मी, एआय वापरुन घरबसल्या केले मी." हे 'मी' केले म्हणणार्‍यां सुमारांची सद्दी एआय संपवेल तेंव्हा परत बॅक टू बेसिक्स काय? का "एआय प्लीज खाजवशील काय?"

गवि 23/09/2025 - 15:06
अधिकाधिक खोल जाणाऱ्या मुद्द्याला हात घातलास. खूप आहे यात लिहिण्यासारखे आणि विचार करण्यासारखे. मी केले म्हणा किंवा करून घेतले म्हणा.. हा मुद्दा फार मोठा ठरणार नाही दीर्घकाळात. पण शेवटी मूल्य नावाची गोष्ट चिरंतन आहे. सर्वांनाच एखादी गोष्ट घरबसल्या, दोन मिनिटांत, जागच्याजागी, .. आणि जवळपास फुकट, साध्य होऊ लागली की कोणत्याही पदार्थाचे सोने करणारा परीस सापडला तर सोन्याची जी अवस्था होईल तीच या सर्व कलांची होईल यात शंकाच नाही. कचरा वाढत चालला आहे. कोणतेही तंत्रज्ञान दीर्घकाळ सर्वांना फुकट देणे कोणालाच शक्य नाही. जेव्हा त्याची खरी किंमत मोजावी लागेल तेव्हा या सुमारांची सद्दी खाडकन संपेल. शिवाय त्या तंत्रज्ञानाला हवे तसे वाकवू शकणे हेही शक्य आहेच. त्यातून विश्वासार्हता हेही मूल्य जेव्हा ढासळायला लागेल तेव्हा आपोआप कंट्रोल येईल. निवडक आणि दर्जेदार या विशेषणांना आत्तापेक्षा अधिक "मूल्य" येईल. हे सर्व कोणत्याही कायद्यांनी नव्हे तर बाजाराच्या नियमांनी घडेल.

अभ्या.. 23/09/2025 - 15:13
कोणत्याही पदार्थाचे सोने करणारा परीस सापडला तर सोन्याची जी अवस्था होईल तीच या सर्व कलांची होईल यात शंकाच नाही. नाही गविराज, सगळेच सोन्याचे झाल्यानंतर (आयवील लव धिस मोमेंट यू नो) परिसाची किंमत काय ह्याचा विचार करा. सोने मुबलक झाले तरी ते सोने आहे, परीस हा त्यानंतर फक्त दगड आहे.

अभ्या.. 23/09/2025 - 15:19
म्हणून अजूनही वाटते की काय सोन्याचे करायचे (किंवा सोन्याचे काय करायचे) ते कळणारा ईंटेलिजन्स तो ट्रु इंटेलिजन्स.

गवि 23/09/2025 - 15:43
सगळेच सोन्याचे झाल्यानंतर (आयवील लव धिस मोमेंट यू नो) परिसाची किंमत काय ह्याचा विचार करा.
दोन्हीची किंमत एकामागून एक घसरत शून्याकडे जाणे अटळ.

गवि 23/09/2025 - 15:48
अर्थात यामागे असे (कदाचित चुकीचे) गृहीतक आहे की परीस सहज उपलब्ध आहे किंवा सहज स्वस्तात मोठ्या स्केलवर बनवता येतोय. एरवी परिसाचे निर्माते एकत्र येऊन कधी ना कधी तो दुर्मिळच कसा राहील हे किंमतीच्या किंवा तुटवड्याच्या मार्गाने सुनिश्चित करतील ही जास्त शक्यता. सर्वकाही फिरून पुन्हा तिथेच येते. मूल्य नसेल तर कशाला काही दीर्घकालीन अस्तित्व नाही.

अभ्या.. 23/09/2025 - 15:59
मूल्य नसेल तर कशाला काही दीर्घकालीन अस्तित्व नाही. अ‍ॅक्चुअली. एक मस्त केस स्टडी आहे, आपल्याच पुण्या मुंबईच्या मध्ये घडलेली. राजा रविवर्म्याने मळवलीला स्टुडिओ टाकला. स्टुडिओ म्हणा प्रिंटिंग प्रेस म्हणा, नाव त्याचे चित्रशाळा. त्यासाठी पैसा वापरला तो मोठमोठ्या राजा रजवाड्यांची चित्रे रंगवून मिळालेला. चित्रे हिंदू देवतांची प्रामुख्याने, सुरुवातीला व्हिज्युलाईज करणार रविवर्मा, मॉडेल्स घेणार भारतीयच. रंगवणार तोच. रिप्रॉडक्शन साठी त्याचे आर्टवर्क बनवणार तोच. ते घेऊन त्याच्या प्रती छापणार जर्मन्स. विकणार सगळ्या हिंदुस्थानात. घेणार सगळी गरीब जनता ज्यांना रविवर्म्यासारख्याच थोर चित्रकरांची चित्रे विकत घेणे परवडत नव्हते. रविवर्म्यावर केस पडली अश्लीलता आणि नग्नतेच्या दर्शनाची. . आता पूर्ण ह्या सगळ्यात कीती, कोणती मूल्ये आणि ती कशी पणास लागली बघा....

मारवा 24/09/2025 - 11:29
आता पूर्ण ह्या सगळ्यात कीती, कोणती मूल्ये आणि ती कशी पणास लागली बघा.... यातून तुम्हाला काय सुचवायचे आहे ? यात तर मला सरळ अर्थशास्त्र दिसत आहे . कुठली मूल्ये पणाला लागली या मध्ये नेमकी ?

सोत्रि 23/09/2025 - 22:04
शिवाय जेवढे ज्ञान जालावर उपलब्ध आहे. त्याचे सार फक्त सगळे ए आय देऊ शकतात. प्रत्यक्ष वापरात त्याचा भरपूर फायदा होईलच असे नाही.
AI च्या फारच वरवरच्या माहितीवरून असं म्त झालेलं असू शकतं. AI चा आवाका फक्त सार देणं ह्याच्या फार पलिकडे गेला आहे आणि प्रचंड वेगाने तो घातांकीय (exponential) वेगाने वाढतो आहे. BlackRock ही बलाढ्य investment company AI प्रचंड मोठ्या प्रमाणात वापरते, बाजाराचे कल, 'सेंटीमेंट अ‍ॅनालिसीस' वापरून, शोधून त्यानुसार Event Detection करू शकते. चॅटजीपीटीला खालिल प्रश्न विचारा, How does BlackRock use AI models for trading? - (AI समर्थक) सोकाजी

सुबोध खरे 24/09/2025 - 09:24
एक ४५ वर्षाचा निरोगी माणूस निम सरकारी नोकरीत आहे त्याचा पगार ५०,००० आहे पण त्याला निवृत्तीवेतन नाही तर त्याला ६० वर्षानंतर दरमहा किती रुपये लागू शकतील? या सरळ सध्या दिसणाऱ्या प्रश्नाचे सरळ उत्तर ए आय देऊ शकेल का? सध्या तरी नक्कीच नाही. भविष्यात - कदाचित हो. मानवी आयुष्य हे गणित नाही त्याचे अनेक पैलू आहेत. तीस वर्षांपूर्वी संगणकाबद्दल छातीठोक पणे बोलणाऱ्या संगणक अभियंत्यांसारखेच सध्याचे ए आय चे समर्थक बोलत आहेत. तेंव्हा चालू द्या

गवि 24/09/2025 - 09:31
मानवी आयुष्य हे गणित नाही त्याचे अनेक पैलू आहेत.
ए आय नेमके यासाठी आहे. आत्ता तपशीलवार लिहिणं जमणार नाही. म्हणून इतकेच. तुम्ही विचारलाय तशा प्रश्नाचं उत्तर इन फॅक्ट एआयच अधिक चांगले देईल. त्याच्याकडे असे खूप खूप "पैलू" नोंदवून त्यांना योग्य ते वेटेज देण्याचे सामर्थ्य आहे. अगदी लक्षावधी पैलू आणि असंख्य मिती.

सुबोध खरे 24/09/2025 - 09:50
गवि साहेब मी ए आय चा विरोधक मुळीच नाही उलट त्याचा अभ्यासक, ग्राहक आणि समर्थकसुद्धा आहे. माझ्या स्वतःच्या क्षेत्रात याचा आम्ही फार मोठा उपयोग करून घेतो आहोत. रेडिओलॉजी हा विषय सर्वात आधुनिक (१८९५ मध्ये क्ष किरणांचा शोध लागेपर्यंत हा विषय अस्तित्वातच नव्हता) संगणकाचा सर्वात प्रथम आणि सर्वात जास्त उपयोग करून घेणारा आहे. तसेच या विषयाचे कृत्रिम बुद्धिमत्तेबद्दल आहे. परंतु ज्या तर्हेने काही लोक सर्व काही ए आय च आहे म्हणतात त्याबद्दल आश्चर्य वाटते

गवि 24/09/2025 - 10:01
मी ए आय चा विरोधक मुळीच नाही उलट त्याचा अभ्यासक, ग्राहक आणि समर्थकसुद्धा आहे.
तुम्ही विरोधक आहात असे माझेही मत नाहीच.. आणि मी देखील खास समर्थक आहे असेही नव्हे. :-)

युयुत्सु 24/09/2025 - 10:38
श्री० खरे यांनी विचारलेला प्रश्न किंचित सुधारणा करून विचारला - एक ४५ वर्षाच्या निरोगी माणसाचा वर्तमान मासिक पगार ५०,००० रुपये आहे आणि त्याला निवृत्तीवेतन (पेन्शन) नाही. प्रश्न हा आहे की वयाच्या ६० वर्षानंतर (म्हणजे निवृत्तीनंतर) चे आयुष्याचे प्लॅनिंग करण्यासाठी कोणते घटक विचारात घेतले पाहिजेत? मला शक्य तेव्हढी मोठी प्रश्नावली दे. यावर मिळालेले उत्तर असे (मराठीच्या चुका काढू नयेत) - ### निवृत्ती नियोजनासाठी विचार करण्याचे घटक: विस्तृत प्रश्नावली तुमच्या प्रश्नानुसार, ४५ वर्षांच्या निरोगी व्यक्तीला (मासिक पगार ५०,००० रुपये, पेन्शन नाही) वयाच्या ६० वर्षानंतरच्या आयुष्याचे नियोजन करण्यासाठी विविध घटक विचारात घ्यावे लागतात. हे घटक वित्तीय, आरोग्य, कुटुंबीय, जीवनशैली, जोखीम, महागाई इत्यादींशी संबंधित आहेत. मी शक्य तितकी मोठी आणि विस्तृत प्रश्नावली तयार केली आहे, जी तुम्हाला स्वतःचे मूल्यमापन करण्यास मदत करेल. ही प्रश्नावली विविध श्रेणींमध्ये विभागली आहे, जेणेकरून प्रत्येक घटक स्पष्ट होईल. ही प्रश्नावली भारतातील निवृत्ती नियोजनाच्या अभ्यासांवर आधारित आहे, जसे की डेमोग्राफिक फॅक्टर्स, वित्तीय साक्षरता, जोखीम सहनशीलता, बचत सवयी, आरोग्य खर्च आणि सरकारी योजना. प्रत्येक प्रश्नाला उत्तर देताना, तुम्ही तुमची सद्य स्थिती, उद्दिष्टे आणि जोखीम विचारात घ्या. ही प्रश्नावली १००+ प्रश्नांची आहे, जेणेकरून ती शक्य तितकी मोठी आणि सर्वसमावेशक होईल. उत्तरांवर आधारित, तुम्ही वित्तीय सल्लागाराशी चर्चा करू शकता. #### १. वैयक्तिक आणि डेमोग्राफिक घटक (Demographic Factors) हे घटक तुमच्या वय, शिक्षण, उत्पन्न आणि कुटुंबावर आधारित आहेत, जे निवृत्ती नियोजनावर प्रभाव टाकतात. 1. तुमचे सध्याचे वय किती आहे? (उदा., ४०-५०, ५०-६०) 2. तुमचे लिंग काय आहे? (पुरुष/स्त्री/इतर) 3. तुमचे वैवाहिक स्थिती काय आहे? (विवाहित/अविवाहित/घटस्फोटित/विधवा) 4. तुमचे शिक्षणाचा उच्चतम स्तर काय आहे? (उदा., हायस्कूल, पदवी, पदव्युत्तर, डॉक्टरेट) 5. तुमचे शिक्षणाचे विशेषज्ञता काय आहे? (उदा., कॉमर्स/व्यवसाय, विज्ञान, कला, इतर) 6. तुमचे सध्याचे व्यावसायिक स्थिती काय आहे? (वेतनधारी, व्यावसायिक, स्वयंरोजगारित, इतर) 7. तुमचे वार्षिक उत्पन्न किती आहे? (उदा., २.५ लाखांपेक्षा कमी, २.५-५ लाख, ५-१० लाख, १० लाखांपेक्षा जास्त) 8. तुमच्यावर किती आर्थिक अवलंबित व्यक्ती आहेत? (उदा., मुले, वृद्ध आई-वडील; संख्या: ०, १-३, ४ किंवा जास्त) 9. तुम्ही शहरी किंवा ग्रामीण भागात राहता का? 10. तुमचे घराणे किती सदस्यांचे आहे, आणि गेल्या १० वर्षांत त्यात काय बदल झाले आहेत? 11. तुम्ही सरकारी किंवा खाजगी क्षेत्रात काम करता का? (ऑर्गनाइज्ड/अनऑर्गनाइज्ड सेक्टर) 12. तुम्ही किती वर्षांपासून काम करत आहात? 13. तुम्ही कधी विदेशात काम केले आहे का, आणि त्याचा तुमच्या निवृत्तीवर कसा प्रभाव पडेल? #### २. वित्तीय साक्षरता आणि ज्ञान (Financial Literacy) वित्तीय ज्ञानाशिवाय नियोजन अशक्य आहे; हे घटक तुमच्या माहितीवर आधारित आहेत. 14. तुम्हाला कंपाऊंड इंटरेस्ट (चक्रवाढ व्याज) आणि त्याचा बचतीवर कसा प्रभाव पडतो हे समजते का? (हो/नाही) 15. महागाई (इन्फ्लेशन) पैशाच्या मूल्यावर कसा प्रभाव टाकते हे तुम्हाला माहित आहे का? (हो/नाही) 16. टाइम व्हॅल्यू ऑफ मनी (पैशाचे वेळेनुसार मूल्य) आणि त्याचे निवृत्ती नियोजनातील महत्व तुम्हाला माहित आहे का? (हो/नाही) 17. विविध गुंतवणूक पर्याय (उदा., शेअर्स, बॉन्ड्स, म्युच्युअल फंड्स) आणि त्यांचे जोखीम व परतावा तुम्हाला माहित आहेत का? (हो/नाही) 18. गुंतवणुकीत विविधता (डायवर्सिफिकेशन) जोखीम कमी करण्यासाठी कशी मदत करते हे तुम्हाला माहित आहे का? (हो/नाही) 19. तुम्ही कधी वित्तीय सल्लागाराकडून सल्ला घेतला आहे का? (हो/नाही; हो असल्यास, कोणाकडून?) 20. तुम्ही वित्तीय साक्षरता कार्यशाळा किंवा सेमिनारमध्ये भाग घेतला आहे का? (हो/नाही; हो असल्यास, किती उपयुक्त होते?) 21. तुम्हाला सरकारी योजना जसे NPS (नॅशनल पेन्शन सिस्टम), APY (अटल पेन्शन योजना), PPF (पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड) यांच्याबद्दल माहित आहे का? (हो/नाही) 22. तुम्ही स्वतः वित्तीय योजना बनवण्यात किती आत्मविश्वास बाळगता? (खूप, काहीसे, तटस्थ, नाही, पूर्णपणे नाही) 23. तुम्ही वित्तीय उत्पादनांची वेबसाइट्स किंवा ब्रोकर्सद्वारे गुंतवणूक कशी करावी हे समजता का? (हो/नाही) 24. तुम्ही तुमच्या वित्तीय ज्ञानाचे स्व-मूल्यमापन कसे कराल? (१-५ स्केलवर, १=कमी, ५=उच्च) 25. तुम्ही डिजिटल प्लॅटफॉर्म्स (उदा., अॅप्स, ऑनलाइन टूल्स) वापरून निवृत्ती नियोजन करता का? (हो/नाही) #### ३. जोखीम सहनशीलता आणि दृष्टिकोन (Financial Risk Tolerance and Attitude Towards Retirement) जोखीम घेण्याची क्षमता आणि निवृत्तीबद्दलचा दृष्टिकोन नियोजनावर प्रभाव टाकतात. 26. तुम्ही उच्च परताव्यासाठी आर्थिक नुकसानाची जोखीम घेण्यास तयार आहात का? (पूर्णपणे सहमत, सहमत, तटस्थ, असहमत, पूर्णपणे असहमत) 27. तुम्ही जोखीमपूर्ण गुंतवणुकीत (उदा., शेअर्स, डेरिव्हेटिव्ह्स) निवृत्ती निधीसाठी गुंतवणूक कराल का? (पूर्णपणे सहमत, सहमत, तटस्थ, असहमत, पूर्णपणे असहमत) 28. तुम्ही सध्याच्या खर्चाला प्रतिबंध घालून निवृत्तीसाठी बचत करू शकता का? (पूर्णपणे सहमत, सहमत, तटस्थ, असहमत, पूर्णपणे असहमत) 29. निवृत्ती नियोजन तुमच्यासाठी किती महत्वाचे आहे? (१-५ स्केलवर) 30. तुम्हाला निवृत्तीनंतर आरामदायी जीवनासाठी किती पैशांची गरज पडेल हे स्पष्ट आहे का? (पूर्णपणे सहमत, सहमत, तटस्थ, असहमत, पूर्णपणे असहमत) 31. तुम्ही नवीन गुंतवणूक योजनांचा शोध घेता का ज्या निवृत्ती फायदे देतात? (पूर्णपणे सहमत, सहमत, तटस्थ, असहमत, पूर्णपणे असहमत) 32. तुमच्याकडे निवृत्तीसाठी बचत योजना आहे का, आणि तुम्ही ती पाळता का? (हो, नाही, कधीकधी) 33. तुम्ही निवृत्ती नियोजनाला प्राधान्य देता का? (पूर्णपणे सहमत, सहमत, तटस्थ, असहमत, पूर्णपणे असहमत) 34. तुम्हाला निवृत्तीबद्दल सकारात्मक दृष्टिकोन आहे का? (उदा., उत्साही, चिंतित, तटस्थ) 35. तुम्ही जोखीम टाळण्यासाठी सुरक्षित गुंतवणुकी (उदा., फिक्स्ड डिपॉझिट) पसंत करता का? (हो/नाही) 36. महागाई, व्याजदर कमी होणे किंवा कर वाढ याबद्दल तुम्ही किती चिंतित आहात? (१-५ स्केलवर) 37. तुम्ही अॅन्युइटी (जीवनभर उत्पन्न देणारी योजना) खरेदी करण्यास इच्छुक आहात का? (हो/नाही; हो असल्यास, किती टक्के संपत्ती?) #### ४. बचत आणि गुंतवणूक सवयी (Savings and Investment Habits) बचत ही निवृत्तीची आधारभूत आहे, विशेषतः पेन्शन नसताना. 38. तुम्ही महिन्याच्या उत्पन्नाचा किती टक्के बचत करता? (उदा., १०%, २०%, ३०%+) 39. तुमची बचत मुख्यतः कोणत्या उद्देशासाठी आहे? (निवृत्ती, आपत्कालीन फंड, शिक्षण, इतर) 40. तुमच्याकडे विशिष्ट निवृत्ती बचत खाते आहे का? (हो/नाही; हो असल्यास, कोणते?) 41. तुम्ही कोणत्या गुंतवणूक पर्यायांचा वापर करता? (उदा., म्युच्युअल फंड्स, फिक्स्ड डिपॉझिट, इन्शुरन्स, रिअल इस्टेट, शेअर्स, PPF, NPS, इतर) 42. तुम्ही वार्षिक किती रक्कम निवृत्तीसाठी बचत करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे? 43. तुम्ही निवृत्ती वय कोणते ठरवले आहे, आणि त्यानंतर उत्पन्न कसे मिळेल? 44. तुम्ही सध्या किती बचत केली आहे? (उदा., ५ लाखांपेक्षा कमी, ५-१० लाख, १० लाखांपेक्षा जास्त) 45. तुम्ही बचत सुरू करण्यास उशीर केला आहे का, आणि त्याबद्दल पश्चाताप आहे का? (हो/नाही) 46. तुम्ही तुमच्या बचतीचे वार्षिक तपासणी करता का? (हो/नाही; किती वेळा?) 47. तुम्ही डायवर्सिफाइड पोर्टफोलिओ (विविध गुंतवणुकी) राखता का? (हो/नाही) 48. तुम्ही ऑनलाइन चॅनेल्स (उदा., बँक अॅप्स) द्वारे गुंतवणूक खरेदी करता का? (हो/नाही) 49. तुम्ही फायनान्शियल अॅडवायझर किंवा कुटुंब/मित्रांच्या सल्ल्यावर अवलंबून आहात का? (हो/नाही) 50. तुम्ही सरकारी योजनांमध्ये (उदा., APY, NPS) भाग घेता का? (हो/नाही; हो असल्यास, किती योगदान?) #### ५. आरोग्य आणि वैद्यकीय घटक (Health and Medical Factors) आरोग्य खर्च निवृत्ती निधीचा मोठा भाग खातो. 51. तुम्ही सध्या निरोगी आहात का, आणि तुम्हाला कोणते दीर्घकालीन आजार आहेत का? (हो/नाही) 52. निवृत्तीनंतर आरोग्य खर्चासाठी किती निधीची गरज पडेल असे तुम्हाला वाटते? 53. तुमच्याकडे हेल्थ इन्शुरन्स आहे का? (हो/नाही; हो असल्यास, किती कव्हरेज?) 54. तुम्ही क्रॉनिक आजार (उदा., डायबिटीज, हृदयरोग) साठी तयारी केली आहे का? (हो/नाही) 55. निवृत्तीनंतर वैद्यकीय खर्च सोशल इन्शुरन्सपेक्षा जास्त होतील अशी चिंता आहे का? (हो/नाही) 56. तुम्ही आरोग्य तपासणी नियमित करता का? (हो/नाही; किती वेळा?) 57. तुम्ही निवृत्तीनंतर लाँग-टर्म केअर (उदा., नर्सिंग होम) साठी योजना केली आहे का? (हो/नाही) 58. तुम्ही आरोग्य खर्चासाठी वेगळा फंड तयार करत आहात का? (हो/नाही; किती?) 59. जीवन अपेक्षा (लाइफ एक्स्पेक्टन्सी) किती वर्षांची अंदाजे आहे? (उदा., ७०, ८०, ९०+) 60. तुम्ही व्यायाम, आहार इत्यादींमुळे आरोग्य सुधारण्यासाठी प्रयत्न करता का? (हो/नाही) #### ६. कुटुंब आणि सामाजिक समर्थन (Family and Social Support) कुटुंब समर्थन कमी होत असल्याने हे महत्वाचे आहे. 61. निवृत्तीनंतर तुम्ही कुटुंबावर (उदा., मुले) अवलंबून राहाल का? (हो/नाही) 62. तुमचे कुटुंब जॉइंट किंवा न्यूक्लियर आहे? आणि त्यात बदल होत आहेत का? 63. तुम्ही मुले किंवा कुटुंबाला निवृत्ती निधी देण्याचे विचार करता का? (हो/नाही) 64. तुम्ही निवृत्तीनंतर कुटुंबाजवळ राहण्याची योजना आहे का? (हो/नाही) 65. तुम्ही कम्युनिटी अॅक्टिव्हिटीज किंवा रिटायरमेंट ग्रुप्समध्ये भाग घ्याल का? (हो/नाही) 66. तुम्ही कुटुंबीयांवर आर्थिक भार टाकू नये म्हणून योजना केली आहे का? (हो/नाही) 67. तुम्ही वारसा (इनहेरिटन्स) नियोजन केले आहे का? (हो/नाही; कोणाला देणार?) 68. तुम्ही कुटुंबीयांसोबत निवृत्ती योजनेची चर्चा केली आहे का? (हो/नाही) #### ७. महागाई, आर्थिक जोखीम आणि अर्थव्यवस्था (Inflation, Economic Risks and Economy) महागाई आणि बाजारातील बदल निधी कमी करू शकतात. 69. महागाईचा तुमच्या बचतीवर कसा प्रभाव पडेल असे तुम्हाला वाटते? (उच्च, मध्यम, कमी) 70. व्याजदर कमी होण्याची चिंता आहे का? (हो/नाही) 71. कर वाढ किंवा नवीन करांचा प्रभाव कसा पडेल? (उच्च, मध्यम, कमी) 72. आर्थिक अनिश्चितता (उदा., मंदी) साठी तुम्ही तयार आहात का? (हो/नाही) 73. तुम्ही महागाई-समायोजित (inflation-adjusted) उत्पन्नाची योजना केली आहे का? (हो/नाही) 74. बाजारातील उतार-चढाव (मार्केट व्होलॅटिलिटी) साठी तुम्ही कसे तयार आहात? 75. तुम्ही गॅरंटीड उत्पन्न (उदा., फिक्स्ड रिटर्न्स) पसंत करता का? (हो/नाही) 76. तुम्ही कॅपिटल प्रिझर्वेशन (मूळ रक्कम सुरक्षित) साठी प्राधान्य देता का? (हो/नाही) #### ८. कर आणि कायदेशीर घटक (Tax and Legal Factors) कर बचत आणि कायदे महत्वाचे आहेत. 77. तुम्ही कर-मुक्त गुंतवणुकी (उदा., PPF, NPS) वापरता का? (हो/नाही) 78. निवृत्तीनंतर कर दायित्व किती असेल असे तुम्हाला वाटते? 79. तुम्ही विल (will) किंवा एस्टेट प्लॅनिंग केली आहे का? (हो/नाही) 80. सरकारी पेन्शन योजनांचे नियम तुम्हाला माहित आहेत का? (हो/नाही) 81. तुम्ही कर सल्लागाराशी चर्चा केली आहे का? (हो/नाही) 82. निवृत्तीनंतर कर वाढण्याची शक्यता किती आहे? (उच्च, मध्यम, कमी) #### ९. निवृत्ती उद्दिष्टे आणि जीवनशैली (Retirement Goals and Lifestyle) निवृत्तीनंतरचे जीवन कसे असेल हे ठरवा. 83. निवृत्तीनंतर तुम्ही किती आरामदायी जीवन जगू इच्छिता? (वर्णन करा) 84. तुम्ही निवृत्तीनंतर काम कराल का (पार्ट-टाइम)? (हो/नाही) 85. तुम्ही प्रवास, छंद किंवा नवीन कौशल्य शिकण्यासाठी बजेट ठेवले आहे का? (हो/नाही) 86. तुम्ही निवृत्तीनंतर घर बदलाल का (उदा., छोटे घर)? (हो/नाही) 87. तुम्ही निवृत्ती निधीचा किती टक्का खर्च करण्याचे उद्दिष्ट आहे? (उदा., ४% नियम) 88. तुम्ही निवृत्ती फंड गॅप (कमी पडणे) साठी योजना केली आहे का? (हो/नाही) 89. तुम्ही निवृत्ती उद्दिष्टांसाठी लिखित योजना आहे का? (हो/नाही) 90. तुम्ही निवृत्तीनंतर सामाजिक योगदान (उदा., स्वयंसेवा) कराल का? (हो/नाही) #### १०. इतर घटक आणि मूल्यमापन (Other Factors and Assessment) 91. तुम्ही निवृत्ती नियोजनासाठी AI किंवा टेक टूल्स वापरता का? (हो/नाही) 92. तुम्ही सोशल मीडिया किंवा इन्फ्लुएन्सर्सच्या सल्ल्यावर अवलंबून आहात का? (हो/नाही) 93. तुम्ही ग्रॅट्युइटी (gratuity) किंवा इतर लाभांचा विचार केला आहे का? (हो/नाही) 94. निवृत्तीनंतर उत्पन्न स्रोत कोणते असतील? (उदा., गुंतवणूक, किराया) 95. तुम्ही आपत्कालीन फंड (emergency fund) तयार केला आहे का? (हो/नाही; किती महिन्यांचा?) 96. तुम्ही जीवन विमा किंवा टर्म इन्शुरन्स आहे का? (हो/नाही) 97. तुम्ही निवृत्ती नियोजनातील संघर्ष (उदा., सध्याचा खर्च vs. बचत) कसे हाताळता? 98. तुम्ही तुमच्या योजना वार्षिक अपडेट करता का? (हो/नाही) 99. तुम्हाला निवृत्ती नियोजनातील सर्वात मोठी आव्हान काय वाटते? (खुला प्रश्न) 100. एकूणच, तुम्ही तुमच्या निवृत्ती नियोजनाबद्दल किती समाधानी आहात? (१-५ स्केलवर) 101. तुम्ही रिटायरमेंट कॅल्क्युलेटर वापरून तुमचा फंड अंदाज लावला आहे का? (हो/नाही) 102. तुम्ही क्लायमेट चेंज किंवा पर्यावरणीय बदलांचा निवृत्तीवर प्रभाव विचारात घेतला आहे का? (हो/नाही) 103. तुम्ही निवृत्तीनंतर परदेशात राहण्याची योजना आहे का? (हो/नाही) 104. तुम्ही तुमच्या योजना कुटुंब किंवा सल्लागाराशी शेअर करता का? (हो/नाही) 105. शेवटी, तुम्ही निवृत्ती नियोजन सुरू करण्यासाठी काय बदल कराल? (खुला प्रश्न) ही प्रश्नावली पूर्ण केल्यानंतर, तुम्ही तुमच्या उत्तरांचे विश्लेषण करू शकता आणि आवश्यकता असल्यास व्यावसायिक मदत घ्या. हे भारतातील अभ्यासांवर आधारित आहे, ज्यात पेन्शन नसलेल्या व्यक्तींसाठी वैयक्तिक बचत आणि योजना महत्वाच्या आहेत. जर अधिक तपशील हवा असेल, तर सांगा! ########### आता या सर्व प्रश्नांची प्रामाणिक उत्तरे देऊन परत प्रश्न विचारून बघितल्या अधिक विश्वासार्ह उत्तरे मिळतील याची मला खात्री आहे. टीप- या धाग्यावर शांत पणे आनंद घेत भोंडला खेळल्या बद्दल धन्यवाद!

युयुत्सु 24/09/2025 - 10:55
खरोखर झोपेत असलेल्याच उठवता येते. तुमचा मुद्दा १००००१% बरोबर आहे. अशा लोकांना मी अगोदरच राईट ऑफ केले आहे. पण अशा प्रश्नांमुळे इतर लोकांची दिशाभूल होउ नये म्हणून हा खटाटोप आहे.

सुबोध खरे 24/09/2025 - 11:32
है शाबास १०५ व्हेरिएबल्स आणि त्यात प्रत्येकात ३-४ पर्याय म्हटल्यावर १०५ चा तिसरं किंवा चौथा घात इतके प्रचंड पर्याय म्हणजे अक्षरशः लाखो व्हेरिएबलस झाले. आणि एवढे सर्व व्हेरिएबल्स टाकल्यानंतरही "आवश्यकता असल्यास व्यावसायिक मदत घ्या" हे आहेच कि. म्हणूनच म्हटलं चालू द्या.

सोत्रि 24/09/2025 - 10:42
मी ए आय चा विरोधक मुळीच नाही उलट त्याचा अभ्यासक, ग्राहक आणि समर्थकसुद्धा आहे. माझ्या स्वतःच्या क्षेत्रात याचा आम्ही फार मोठा उपयोग करून घेतो आहोत.
क्या रे ये! घोडा चतुर ... घोडा चतुर ... एक पे रेहना, य तो घोडा बोलो, या चतुर बोलो! - (ए आय पडोसनचा पडोसी) सोकाजी

मारवा 24/09/2025 - 11:42
Either or असा आग्रह कशासाठी. डॉ खरे स्पष्ट सांगत आहेत की ते ai चे ग्राहक आहेत वापरत आहेत. त्यांचा आक्षेप कदाचित त्याच्या मर्यादेवर असावा. माझा आक्षेप मला एखाद्या गोष्टी बद्दल mixed feelings असतील काही भाग आवडत असेल काही अजिबात पटत नसेल तर हरकत काय आहे. मिश्र भूमिका= दांभिकता हे समीकरण अतिशय चुकीचे आहे.

मारवा 24/09/2025 - 11:46
संगणक शाप की वरदान ही dichotomy अत्यंत चुकीची आणि rigid अशी आहे. अमुक तमुक शाप की वरदान या मध्ये आग्रह हा एका बाजूनेच निर्णय घ्या असा असतो. प्रत्यक्ष आयुष्यात असे कधीच होत नाही सुरुवात जोडीदारापासून करून बघा ते ही सोडा अनेक बाबी या मिश्र स्वरूपाच्या असतात. सोपेकरण करणे ही चांगली बाब असली तरी नेहमी करता येत नाही.

सुबोध खरे 24/09/2025 - 20:50
एक उदाहरण देतो आहे कृत्रिम बुद्धिमत्ता वापरून फुप्फुसाच्या सिटी स्कॅन मध्ये बारीकशा गाठी ज्या काही वेळेस डोळ्याने स्पष्ट दिसत नाहीत किंवा नजरचुकीने राहून जातात अशा गाठी दिसून येतात. या गाठीचे नंतर विश्लेषण केले जाते. हे दुधारी शास्त्र आहे. कारण यात जे कर्करोग मानवी बुद्धिमत्तेला दिसले नाहीत ते दिसून येतात आणि त्याच्या वर उपचार त्वरित होतो. आता याची दुसरी बाजू अशी आहे कि अनेक गाठी कर्करोगाच्या नसतात ज्या इतर वेळेस मानवी नजरेस पडल्याचं नसत्या. पण एकदा त्या नजरेस पडल्या कि त्याचे विश्लेषण करणे आवश्यक होते. कारण तो कर्करोग आहे का? हे कृत्रिम बुद्धिमत्ता सुद्धा नक्की सांगू शकत नाही जोवर तुम्ही बायोप्सी करत नाही तोवर त्या गाठी खात्रीने कर्करोगाच्या नाहीतच हे सांगता येत नाही. म्हणजे बायोप्सीचा अहवाल येत नाही ( याला साधारण एक आठवडा लागतो) तोवर रुग्णाचा आणि नातेवाईकांचा जीव टांगणीवर लागतो. आता तुमच्या फुफुसात सुई घालण्यासाठी प्रथम त्या जागेवर भूल द्यावी लागते. सुई आत गेल्यावर कधी कधी फुप्फुस पंक्चर होते. मग त्याची उस्तवार करावी लागते. एवढा अव्यापारेषु व्यापार केल्यावर बायोप्सीत ती गाठ धोकादायक नाही हे सिद्ध होते. उलट अशी गाठ शोधली नसती तर बरे झाले असते असे लक्षात येते. आता यात कृत्रिम बुद्धिमत्ता चांगली कि वाईट? हे उत्तर ०-१ असे बायनरी नाही. अशा गाठींना INCIDENTALOMA म्हणतात. About 30% of all chest computed tomography (CT) scans contain one or more pulmonary nodules. Even in smokers — those at highest risk for lung cancer — nodules are usually benign; in the National Lung Screening Trial, 96% of all nodules (and 93% of nodules ≥ 6 mm) were benign.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5809217/ आता तुम्ही सिगरेट पित असलात/ नसलात तर तुम्ही या ४ %( किंवा ७ %) मध्ये आहेत का कि ९६ % हे काही कृत्रिम बुद्धिमत्ता सांगू शकत नाही. Nodules smaller than 6 mm do not need to be routinely followed up, given that such nodules have been determined to be very low risk. In those nodules that require follow-up, chest CT is usually recommended between 3 and 12 months. वरील वाक्य सांख्यिकीसाठी उत्तम आहे पण आपल्या फुप्फुसात एक गाठ आहे हा किडा ज्याच्या डोक्यात शिरला आहे त्याला शांत मनाने झोप लागत नाही कि रोजच्या कामात लक्ष लागत नाही. मग तो शेअर बाजारात असो कि बँकेत नोकरी करत असो. सुदैवाने आपल्याकडे तुम्ही रुग्णालयात जाऊन बायोप्सी करून आपली मन:शांती मिळवू शकता. इंग्लंड सारख्या देशात जोवर डॉकटर ठरवत नाहीत तोवर तुम्हाला पुढचा सिटी स्कॅन करता येत नाही. म्हणजे तुम्ही लटकलात. ऑब्जेक्टिव्ह विचार करता येतो कि ९६ % हा कर्करोग नाही पण मानवी मनाची चिंता कशी मोजणार. एक शांत डोह आहे निळेशार पाणी आहे सर्व कसं छान चाललेलं दिसतंय. मध्येच त्या डोहात एक मगर पाण्याखालून वर येते आणि त्या शांततेच्या चिंध्या उडतात अशी स्थिती रुग्णाची होते. हे कृत्रिम बुद्धिमत्तेला कसे कळेल आणि तिच्याकडून सांत्वनाचे दोन शब्द मिळतील का? माहिती नाही. विरहार्त मनाचे स्मित सरले, गालावर आसू ओघळले- होता हृदयाची दो शकले जखमेतुन क्रंदन पाझरले- घाली फुंकर हलकेच कुणी.. अशी हलकी फुंकर घालायला जवळचा माणूसच लागतो. कृत्रिम बुद्धिमत्ता नाही असो.

सुबोध खरे 25/09/2025 - 09:53
वा! च्युईंग गम सारखं आहे हे. कितीही चघळा पोटात काही जात नाही आणि काही काळाने स्वादही राहत नाही. केवळ थुकण्याच्या लायकीचं. कुणी मोठ्या माणसाने पाठीवरून हात फिरवावा त्याच्या ऐवजी इंग्रजी लकबीने dont worry म्हणण्यासारखं चालू द्या

युयुत्सु 24/09/2025 - 10:11
तुम्ही विचारलाय तशा प्रश्नाचं उत्तर इन फॅक्ट एआयच अधिक चांगले देईलज्या हे ज्यांना समजणार नाही (आणि समजून घ्यायची तयारी आणि कुवत नाही) ते लवकरच आउटडेट होतील. मला बिरबल आणि बादशहाच्या एका गोष्टीची आठवण झाली. बादशहाकडे एक ज्योतिषी आला. बादशहाने त्याची ख्याती ऐकली होती. ज्योतिषी म्हणाला, मी सर्वांचे भूत-भविष्य-वर्तमान जाणतो. बादशहाने त्याला दुसर्‍या दिवशी दरबारात यायला सांगितले आणि बिरबलाला त्याची परीक्षा घ्यायला सांगितले. दुसर्‍या दिवशी दरबार भरला तेव्हा बिरबल आणि ज्योतिषी हजर झाले. बिरबलाने आपल्या उपरण्यामध्ये एक पाखरू लपवून आणले होते. ते पाखरू त्याने हातात धरले आणि ज्योतिषाला म्हणाला, "माझ्या हातात जे आहे ते जिवंत की मेलेले आहे हे सांग?" हे असे विचारले जाणारे प्रश्न बिरबलासारखे आहेत. पण ए०आय० ज्योतिषासारखे दावे करत नाही. कळीचा मुद्दा असा (ज्याकडे मुद्दामून दूर्लक्ष केले जाते) वरील "साध्या" प्रश्नाने नियोजन करून आयुष्याचे प्लॅनिंग करणे सहज शक्य आहे. उदा० या प्रश्नाच्या अनुषंगाने नवी माहिती जशी उपलब्ध होईल, तसा प्रश्न अपडेट करण्याने अधिक उपयुक्त सूचना ए०आय० कडून मिळू शकतात. वेगवेगळ्या शक्यतांचा विचार करायला ए०आय० मदत करतो. उअपाय सुचवतो. हे ए०आय० चे बलस्थान आहे. सध्याच्या ए०आय० ची रीझनींगची क्षमता अचाट आहे. उदा वरील प्रश्नाला ग्रोक ए० आय० ने दिले उत्तर असे - एक ४५ वर्षाच्या निरोगी माणसाचा वर्तमान मासिक पगार ५०,००० रुपये आहे आणि त्याला निवृत्तीवेतन (पेन्शन) नाही. प्रश्न हा आहे की वयाच्या ६० वर्षानंतर (म्हणजे निवृत्तीनंतर) त्याला दरमहा किती रुपयांची गरज पडू शकते. हे अनुमान काढण्यासाठी काही मूलभूत गृहीतके घेतली आहेत: - निवृत्तीचे वय: ६० वर्षे (आजपासून १५ वर्षांनंतर). - वार्षिक पगारवाढ दर: ७% (भारतातील सरकारी/निम-सरकारी क्षेत्रातील सरासरी वाढ लक्षात घेऊन). - निवृत्तीनंतर आवश्यक उत्पन्न: निवृत्तीपूर्वीच्या शेवटच्या पगाराच्या ८०% (रिटायरमेंट प्लॅनिंगमध्ये सामान्यतः ७०-८०% चा रेशो वापरला जातो). - महागाई दर: ७% (भारतातील ऐतिहासिक सरासरी ७.३७% आहे). ### गणना: - आजचा पगार: ५०,००० रुपये/महिना. - १५ वर्षांनंतरचा अंदाजित शेवटचा पगार: ५०,००० × (१.०७)^१५ ≈ १,३८,००० रुपये/महिना. - निवृत्तीनंतर दरमहा आवश्यक रक्कम: १,३८,००० च्या ८०% ≈ १,१०,००० रुपये. हे अनुमान आहे आणि वैयक्तिक परिस्थितीनुसार (जसे की जीवनशैली, वैद्यकीय खर्च, महागाईतील बदल) ते १,००,००० ते १,५०,००० रुपयांपर्यंत असू शकते. निवृत्तीपूर्वी बचत आणि गुंतवणुकीद्वारे (जसे SIP, PPF, NPS) हे साध्य करता येऊ शकते. व्यावसायिक आर्थिक सल्लागाराशी चर्चा करणे उचित ठरेल. दर तीन किंवा सहा महिन्यानी नवी माहिती बदलेले संदर्भ विचारात घेऊन, ए०आय० च्या लक्षात आणून देऊन, हा प्रश्न परत-परत विचारला गेला पाहिजे. पण आजकाल मला नम्र लोकांना मदत करायला आवडते.

युयुत्सु 23/09/2025 - 11:00
ना०मू० काकांचा हटवादीपणा हटवादी लोकांमुळे देशाचे कसे नुकसान होते याचा उत्तम नमूना - https://www.msn.com/en-in/news/india/if-murthy-and-sikka-had-agreed-ca-founder-shares-how-infosys-openai-bet-in-2015-could-have-changed-india-s-ai-story/ar-AA1N3d5C?ocid=msedgntp&pc=EDBBAN&cvid=68d22ad16586443baa84ce34486ba221&ei=23

गणेशा 24/09/2025 - 12:29
कामात busy असल्याने प्रतिसाद वाचले नाहीत. आणि प्रतिसाद लिहायला वेळ लागेल मला. पण यावर विस्तृत लिहू शकेल मी.. म्हणजे तुम्ही जे गुंतवणुकी बद्दल लिहिले आहे, त्या विषयी.. Still ते कसे screener (queries ) इतके योग्य नाहीच माहिती देऊ शकत..तसेच एक AI options bot बनवला होता मी गेल्या वर्षी(मी fundamental नुसार गुंतवणूक करतो, पण बनवला होता) . पण त्याच्या मर्यादा वगैरे.. आणि या बाबतीत लिहू शकतो.. कदाचित वेगळा लेख लिहावा का हा विचार करतोय..जो कि माझ्या अगोदरच्या मार्केट च्या धा ग्याचा पुढचा भाग असेल. जरी मी DATA & AI field मध्ये आहे, आणि काही काल AI technical architect होतो.. तरी DATA या angle वर लिहू शकतो.. AI बद्दल मी तितका positive नाहीये.. पण फक्त data शोधून देणे या बद्दलच फक्त AI सिमीत नक्कीच नसला पाहिजे.. निवांत लिहिल. अर्थात वेळ मिळाला तर

राजेंद्र मेहेंदळे 24/09/2025 - 12:34
सर्वप्रथम म.टा. मध्ये लेख आल्याबद्दल अभिनंदन!! दुसरे म्हणजे आपण गुंतवणुक सल्लागार किवा किमानपक्षी तुम्हाला उपयोगी पडलेल्या चांगल्या टिप्स देणार असाल (ए आय वापरुन) तर होणार्‍या फायद्याच्या ५% फी मी द्यायला तयार आहे. यात केवळ शुद्ध पैसे कमवायचा हेतू आहे. टिका किवा उपरोध नाही.

गणेशा 24/09/2025 - 13:17
या पेक्षा तुम्ही स्वतः का शिकत नाही? असो, personal accenture ला च असल्यास भेटू तिथे :-) मग बोलू. अवांतर : मी असे खूप पैसे कमवले असते, परंतु, एक तत्व मी पाळतो, share market मध्ये कोणाकडून पैसे नाही घायचे आणि द्यायचे पण नाही.. तुम्ही ज्या टिप्स म्हणतायेत त्याचा अभ्यास आणि का असे फुकट दिलेय मी माझ्या friends ना जे अभ्यास करत नाही आणि जिवाभावाचे मित्र options आणि trading मध्ये उगाच गटांगळ्या खात होते. ते लाखो च्या profit मध्ये आहेत आता :) एकच उद्देश जेंव्हा पैसे जास्त बनतील तेंव्हा तो आनंद उपभोगायला तुमच्या जवळ मित्र पाहिजेत आणि ते हि तो आनंद साजरा करू शकतील.. नेमके खूप कामात असल्याने जास्त लिहू शकत नाहीये.. Just इथले प्रतिसाद हि वाचलेत आता. धागा भरकटवण्याचा उद्धेश नाही.. नंतर नीट बोलेन

टर्मीनेटर 24/09/2025 - 15:03
अत्यंत भंपक लेख! लेख आणि सगळे प्रतिसादही वाचले... मध्यमवर्गीय नसलेल्या माणसाने त्याच्या दृष्ठिने असलेल्या टिपिकल मध्यमवर्गीय विचारसरणीतून लेख लिहिलाय असे वाटले. १०५ मुद्द्यांची प्रश्नावली तुम्ही दिली आहेत. त्याची माझ्या पद्धतीने (वास्तविक) उत्तरे दिली तर काय रिझल्ट्स येतील ह्याची कल्पना आहे का? कल्पना नसूदे पण अशी त्यांची उत्तरे येतील ह्याची कल्पना तरी केली असेल का? मला ह्या विषयावर तुमच्याशी चर्चा करायला नक्कीच आवडेल! (मागे 'सोने खरेदी' ह्या विषयावर तुमच्याशी चर्चा करायची खूप ईच्छा होती पण ती काही (मला वैयक्तिकरित्या अजिबात पसंत नसलेल्या प्रशासकीय कराणांमुळे पूर्ण होऊ नाही शकली ह्यासाठी अत्यंत दिलगीर आहे) आता ही चर्चा कदाचित होऊ शकेल असे वाटते आहे ( हा कदाचित माझा गैरसमज असू शकेल) असो... ह्या विषयावर तुमच्याशी चांगली चर्चा होऊ शकेल असे वाटते.....

युयुत्सु 24/09/2025 - 16:35
श्री० टर्मीनेटर तुमच्या भावना पोचल्या पण मुद्दे समजले नाहीत. सध्या सोने हा माझ्यासाठी सध्या महत्त्वाचा विषय नसल्याने मी हातातले काम टाकून वेळ देऊ शकेन की नाही माहित नाही. पण तुमचे लिखाण, अभ्यास, विचार जर लक्षात घ्यावेसे किंवा प्रतिसाद देण्या योग्य वाटले तर अवश्य देईन. पण अगोदर तुम्ही तुमची बाजू मुद्देसूद मांडा. टीप - तुम्हाला माझा लेख भंपक वाटल्याबद्दल मला अजिबात राग नाही. चिंता नसावी.

युयुत्सु 24/09/2025 - 16:42
तुमची बाजू मांडताना पूर्ण विचार करा! मला तुमची बाजू भंपक वाटली तर चर्चा होणार नाही.

अभ्या.. 24/09/2025 - 17:10
सध्या विद्या फक्त सिध्दार्थ रॉय कपूरला शोभते. विनय (पाठक) स्ट्रगलिंग अ‍ॅक्टर आहे अजूनही, सिध्दार्थ प्रचंड यशस्वी निर्माता आहे.

धर्मराजमुटके 24/09/2025 - 17:50
विनय (पाठक) स्ट्रगलिंग अ‍ॅक्टर आहे अजूनही ? माझ्या मते तो "चलो दिल्ली" चित्रपटातनंतर यशस्वी झालाच आहे.

टर्मीनेटर 24/09/2025 - 17:57
"तुमच्या भावना पोचल्या पण मुद्दे समजले नाहीत"
'कुठला मुद्दा समजला नाही ह्यावर कृपया प्रकाश टाकावा...'
"सध्या सोने हा माझ्यासाठी सध्या महत्त्वाचा विषय नसल्याने मी हातातले काम टाकून वेळ देऊ शकेन की नाही माहित नाही."
सध्याच काय सोने हा तुमच्यासाठी कधीच महत्त्वाचा विषय नव्हता, पण टूल किटचा एक भाग म्हणुन तुम्ही त्यावर लिहिले होते आणि ते किती भंपक होते हे जगजाहीर आहे. आणि असल्या फालतुगिरीवर व्यक्त होण्यासाठी प्रत्येकवेळी मी तरी अजिबात वेळ देऊ शकत नाही Sorry to say! पण ते असो... आता हा भंपक लेख लिहिताना तो फक्त AI विषयी असता तरी हरकत नव्हती पण त्यात तुम्ही शेअर बाजार घुसवलात ही गोष्ट माझ्या दृष्टीने हकरतीस पात्र आहे! असो... खरोखर AI बद्दल कळवळा असेल तर यंदाच्या दिवाळी अंकाची थीम AI आहे तेव्हा त्यात आपण काहीतरी उद्बोधक लिहावेत, ते वाचायला आणि खरोखर ज्ञानवर्धक असेल तर त्याचे मनमोकळेपणाने कौतुक करायला नक्कीच आवडेल! [गेल्या वर्षी 'निवडणूक/राजकारण' ही (एक) थीम होती, पण इथे बाकी वर्षभर राजकारणावर आपले (असलेले - नसलेले) ज्ञान पाजळणाऱ्या सगळ्या महापुरुषांनी सपशेल पळ काढला होता, सगळे अगदी 'रणछोड दास' म्हणतात तसे झाले होते ते सगळे महाभाग] असो, धाग्याच्या शीर्षकातून जे अभिप्रेत होतंय त्या विषयावर (तुमची ईच्छा असल्यास) तुमच्याशी चर्चा करायला मला खरंच आवडेल!
तुम्हाला माझा लेख भंपक वाटल्याबद्दल मला अजिबात राग नाही. चिंता नसावी.
तो तर वाटलाच आहे आणि त्याबद्दल राग किंवा चिंता वाटली काय आणि नाही वाटली काय who cares 😀

युयुत्सु 24/09/2025 - 20:16
पण त्यात तुम्ही शेअर बाजार घुसवलात ही गोष्ट माझ्या दृष्टीने हकरतीस पात्र आहे! इतकंच ना? कुणाचं काय तर कुणाचं काय?

टर्मीनेटर 25/09/2025 - 01:03
इतकंच ना?
'एआय आणि उत्पादकता' ह्या शीर्षकाचा आणि शेअर बाजाराचा काय संबंध आहे? I mean ह्यात नक्की कुठली उत्पादकता तुम्हाला अभिप्रेत आहे?
कुणाचं काय तर कुणाचं काय?
Lol

युयुत्सु 25/09/2025 - 07:27
ही चर्चा व्यवस्थित पुढे नेण्यासाठी काही मूलभूत बाबींवर एकमत होणं अपेक्षित आहे. तसेच फक्त तुम्ही प्रश्न विचारणार आणि मग दुगाण्या झाडणार असाल तर ते पण मला मान्य नाही. त्याला मी चर्चा म्हणत नाही. तसेच मला तुमच्या बोद्धिक आणि वैचारिक खोलीचा अंदाज आला तर तुमच्याबद्दलचा डिफॉल्ट/बेसिक आदर टिकायला मदत होईल. ही माझ्यादृष्टीने एक आवश्यक अट (नेसेसरी कंडीशन) आहे. तेव्हा तुम्ही मला प्रथम तुमची उत्पादकतेची व्याख्या सांगावी. ती व्याख्या घेऊन शेअर बाजाराचे उदा०कसे चुकीचे आहे, याचे निरूपण करावे. मला तुमचा मुद्दा पटला तर मी पटला असं जाहिर करेन. नाही पटला तर तुमच्या युक्तीवादातले दोष शक्य तेव्हढ्या सभ्य भाषेत मांडायचा प्रयत्न करेन. ही सभ्यता तुमच्या मध्ये दिसली नाही तर माझ्याकडून चर्चा बंद केल्याचे जाहिर करेन. एकतर्फी तुम्ही प्रश्न विचारायचे आणि मी उत्तरे देणं इतकंच अपेक्षित असेल तर आपण इथेच थांबू... तसेच ही चौकट मान्य असेल तर पुढे जाउ या.

युयुत्सु 25/09/2025 - 08:34
आणखी एक... ही चर्चा चालू झाल्यास प्रथम श्री० टर्मीनेटर यांच्याशी चर्चा करण्यात माझी प्राथमिकता असेल. मध्येच कुणी तोंड खुपसून चर्चा/मुद्दा/युक्तीवाद भरकटवायचा प्रयत्न केल्यास माझ्याकडून सदर व्यक्तींची दखल घेतली जाणार नाही.

टर्मीनेटर 26/09/2025 - 18:39
तेव्हा तुम्ही मला प्रथम तुमची उत्पादकतेची व्याख्या सांगावी.
उत्पादकतेची व्याख्या मी काय करणार? पण जी सर्वमान्य व्याख्या प्रचलित आहे ती खाली इंग्रजी आणि मराठीत देतो (जी मला मान्य आहे त्यात तुम्हाला काही भर घालायची असेल तर अवश्य घालावीत)
Productivity is a measure of efficiency that shows the amount of goods or services produced (output) relative to the resources used (input) over a specific period of time. In simpler terms, it's about accomplishing more with less effort, time, or resources. Productivity can be applied at an individual, organizational, or national level, with higher productivity often leading to better standards of living and economic growth. --- उत्पादकता म्हणजे संसाधने किती कार्यक्षमतेने वापरली जातात आणि त्यातून किती उत्पादन (वस्तू किंवा सेवा) निर्माण होते, याचे मोजमाप . सोप्या भाषेत, कमी संसाधनांमध्ये जास्त उत्पादन करणे किंवा समान उत्पादन करण्यासाठी कमी संसाधने वापरणे म्हणजे उत्पादकता वाढवणे होय. उत्पादकता कशी मोजतात? उत्पादकता मोजण्यासाठी उत्पादन (आउटपुट) आणि वापरलेले इनपुट (उदा. श्रम, वेळ, पैसा) यांचे गुणोत्तर काढले जाते. सूत्र: उत्पादकता = उत्पादन (आउटपुट) / इनपुट उत्पादकतेचे प्रकार आर्थिक उत्पादकता: याचा अर्थ वस्तू किंवा सेवांच्या उत्पादनाची कार्यक्षमता होय. वैयक्तिक उत्पादकता: एखादी व्यक्ती किती सातत्याने आणि कार्यक्षमतेने काम पूर्ण करते किंवा उद्दिष्टे साध्य करते, यावरून ती मोजली जाते. उत्पादकता का महत्त्वाची आहे? कार्यक्षमता: संसाधनांचा प्रभावी वापर होतो.
आता ह्या व्याख्येतुन प्रतीत होणाऱ्या अर्थाने तुम्हाला 'एआय आणि उत्पादकता' ह्या शीर्षकात 'उत्पादकता' अभिप्रेत आहे की 'कार्यक्षमता' ह्या अर्थाने अभिप्रेत आहे ते कृपया स्पष्ट करावेत म्हणजे पुढील चर्चेची दिशा ठरवता येईल!

युयुत्सु 27/09/2025 - 07:25
श्री० टर्मिनेटर ’उत्पादकता’ (प्रॉडक्टीव्हीटी) आणि ’कार्यक्षमता’ (एफिशिअन्सी) या दोन वेगवेगळ्या संकल्पना आहेत. त्या न समजल्याने त्यांचा चुकीचा वापर होऊन गोंधळ निर्माण होतो. त्यात ’उत्पादकतेच्या प्रकारांमध्ये ’वैयक्तीक उत्पादकता’ हा महत्त्वाचा भेद आहे. इथे तुम्हाला या दोन संकल्पनांचे स्वतंत्र अस्तित्व मान्य करायचे नसेल तर आपल्याला पुढे जाता येणार नाही. एखादी कृती (टास्क) मी पूर्वी करू शकत नव्हतो आणि ती आता करू शकत असेन तर माझी उत्पादकता वाढली असे म्हणता येते. हीच कृती मी पूर्वी करू शकत होतो पण आता जास्त चांगली/परिणामकारक करू शकत असेन, तर माझी कार्यक्षमता वाढली असे म्हणता येते. आता माझ्या लेखातील उदा० विषयी - पूर्वी मी पायाभूत विश्लेषण (फंडामेंटल ॲनालिसिस) करू शकत नव्हतो. मला त्याचा माझ्या गुंतवणूक विषयक निर्णय प्रक्रियेत वापर करता येत नव्हता. आता मला ए०आय० मुळे ते करता येते. त्यामुळे माझी त्यात ’वैयक्तीक उत्पादकता’ वाढली आहे. मी पूर्वी करत होतो त्यापेक्षा चांगले पायाभूत विश्लेषण (फंडामेंटल ॲनालिसिस) आता करू असेन तर माझी कार्यक्षमता वाढली आहे, असे म्हणता येते. पायाभूत विश्लेषण (फंडामेंटल ॲनालिसिस) या जागी खालील कृती वापरून हेच निकष तुम्ही लावू शकता. उदा०- लेखन युक्तीवाद बुद्धीवादळ (ब्रेन्स्टॉर्मिंग) माहिती मिळवणे माहितीचे पृथ:करण करणे इ० इ० मी पायाभूत विश्लेषण (फंडामेंटल ॲनालिसिस) करण्याच्या निमित्ताने ए०आय० चा वापर करताना एक महत्त्वाची गोष्ट शिकलो आणि त्याचा बनविलेला ठोकताळा असा- एखाद्या कंपनीच्या व्यवसायासाठी वातावरण पोषक आहे, पण कंपनीची कामगिरी चांगली नाही (महसूल, विक्री, नफा कमी होणे इ०) तर काही तरी मोठी गडबड आहे. एखाद्या कंपनीच्या व्यवसायासाठी वातावरण पोषक आहे, पण कंपनीची कामगिरी आहे (महसूल, विक्री, नफा वाढणे किंवा गेला बाजार स्थिर इ०) तर कंपनी विचार करण्याजोगी आहे. एखाद्या कंपनीच्या व्यवसायासाठी वातावरण पोषक नाही, पण कंपनीची कामगिरी चांगली/बरी आहे (विशेषत: लाभांशाचे वाटप) तर डोळे मिटून पैसे गुंतवावेत. आता ए०आय० वातावरण पोषक आहे की नाही आणि कंपनीची कामगिरी या प्रश्नांची उत्तरे विश्वासार्ह देऊ शकतो, असे माझे मत बनले आहे. माझ्या उत्तराशी तुम्ही किंवा इतर कुणी सहमत नसतील तर "वुई कॅन अग्री टु डिस-अग्री" या संकेतानुसार इथेच थांबू या... टीप- सुबोध खरे या व्यक्तीच्या कोणत्याही प्रश्नाला उत्तरे मिळणार नाहीत.

सुबोध खरे 27/09/2025 - 09:24
सुबोध खरे या व्यक्तीच्या कोणत्याही प्रश्नाला उत्तरे मिळणार नाहीत. आपल्या कडून कोणतीही सुसंबद्ध उत्तरे मिळतील अशी माझी मुळात अपेक्षाच नाही. मी आपल्या अनेक लेखातील विसंवाद किंवा दर्पोक्ती दाखवून देतो याबद्दल आपली जळजळ होते याला काही उपाय नाही. मीच बरोबर आणि मलाच सगळ्या विषयातील सगळं कळतं अशा व्यक्ती कडून कोणत्या उत्तराची अपेक्षा असेल ?

युयुत्सु 25/09/2025 - 07:32
खोडसाळपणे माझ्या तोंडी मी जे कधी बोललोच ते घालणे, मध्येच जुन्या धाग्यांचे संदर्भ घेऊन ओच्यात घेईन नाही तर पदरात घेईन स्टाईलमध्ये भांडत बसायचे असेल तर त्याला मी विकृत मानसिकता समजतो. आपण याची काळजी घ्याल अशी आशा करतो.

युयुत्सु 25/09/2025 - 07:59
खोडसाळपणे माझ्या तोंडी मी जे कधी बोललोच ते घालणे, हे वाक्य खोडसाळपणे माझ्या तोंडी मी जे कधी बोललोच नाही ते घालणे, असे वाचावे

युयुत्सु 26/09/2025 - 15:46
Research from NYU has found that frontier models from OpenAI, Google, and Anthropic can now pass all three levels of the CFA (chartered financial analyst) exam, including difficult Level III essay questions that eluded them two years ago. Models completed the exam in minutes versus the 1,000 hours humans typically spend studying across multiple years for all three levels. OpenAI's o4-mini scored highest at 79.1% on the challenging essay portion, with Gemini 2.5 Pro and Claude 4 Opus reaching 75.9% and 74.9%. https://www.prnewswire.com/news-releases/goodfin-and-nyu-stern-professor-srikanth-jagabathula-release-landmark-study-showing-ai-models-perform-at-a-level-above-and-beyond-the-cfa-level-iii-exam-standards-302562278.html
आज म०टा०च्या संवाद या पुरवणीत माझा प्रसिद्ध झालेला नवीन लेख ए०आय० आणि उत्पादकता -- राजीव उपाध्ये माझी कन्या शाळेत असताना बर्‍याचदा मी तिला आणायला जायचो. शाळा सुटायच्या अगोदर सहसा मी तिथे पोचलेला असे. मग मला काही निरीक्षणे करायचा छंद जडला. शाळा सुटली की काही मुले शाळेच्या सूचनांना झुगारून गेटच्या दिशेने धावत सुटायची. मग निरीक्षणे करताना असे लक्षात आले की ठराविक मुलेच शाळा सुटल्यावर धावत सुटतात. मग हळूहळु असं लक्षात आलं की शाळा सुटल्यावर ही मुले (आणि मुली) फक्त शारीरिक दृष्ट्या चपळ नाहीत तर अभ्यासात पण बर्‍यापैकी पुढे होती.
मांडणी
विचार

अकराव्या वाढदिवसाचं पत्र: गोष्ट "बीलीव्हरची"!

मार्गी ·
१. एक प्रेमपत्र २. दुसरं प्रेमपत्र: सूर निरागस हो. . . ३. लव यू ज़िन्दगी: अदूचा तिसरा वाढदिवस!!!! ४. मुलीच्या चौथ्या वाढदिवसानिमित्त लिहिलेलं पत्र: गोष्ट आणि फगड्या ५.
मुक्तक
व्यक्तिचित्रण
प्रकटन
विचार

गूढ उपरे पाहुणे

निनाद ·

निनाद 18/09/2025 - 10:26
सध्या आपल्या सूर्यमालेत सध्या एका मागून एक असामान्य घटना घडत आहे. आपल्याकडे दोन आंतर तारकीय वस्तू किंवा धूमकेतू आहेत. हे पूर्णपणे वेगवेगळ्या दिशांतून आले आहेत. दोन्ही जवळपास एकाच वेळी आपल्या सूर्याच्या जवळून जात आहेत. यापैकी एक, 3I Atlas आपण आधी या लेखात उल्लेख केलेली पाहिली आहे, पण आता तिच्यापेक्षा १०० पट मोठी आणि तेजस्वी 'C/2022 R2 Swan' ही नवीन वस्तू किंवा धूमकेतू अचानक दिसला आहे. ११ सप्टेंबर २०२५ रोजी, 'SWAN' उपकरणाच्या प्रतिमांमध्ये 'C/2025R2' नावाचा एक धूमकेतू दिसला. हा तेजस्वी धूमकेतू हौशी खगोलशास्त्रज्ञही पाहू शकतात. याला 'Swan R2' असे नाव दिले आहे. सगळ्यात चमत्कारिक गोष्ट ही आहे की, दोन्ही गोष्टी ऑक्टोबर २०२५ मध्ये सूर्यावर एकत्र येणार आहेत. अ‍ॅटलस २९ ऑक्टोबरला सूर्याच्या सर्वात जवळ जाईल, तर स्वान आर २ चा प्रवास २१ ऑक्टोबरला पृथ्वीच्या सर्वात जवळून होईल. दोन्ही धूमकेतू(?) पृथ्वीवरून बरोब्बर पाहता येणार नाहीयेत असे म्हणतात. स्वान आर २ आपल्या सूर्याला भेट देण्यासाठी दर २२,५५४ वर्षांनी परत येत असतो असा अंदाज आहे.

अनन्त्_यात्री 16/09/2025 - 14:26
ओउ मुआमुआ यांस. स न वि वि: A shape unseen, from suns unknown, You tumbled through our lonely zone. A visitor, a fleeting guest, On cosmic currents, you were pressed. Did you carry sights of distant stars? Of worlds that know no earthly scars? Of physics bent and skies unknown, A different gravity, a different tone? We chart your path, our senses strain, A rocky form, a metallic stain. Or something more, a coded thought? A message that our planet sought? You break the mould, a mystery, A question mark in history. A sign that we are not alone, On this small, spinning, pale blue home. Your journey, an unfinished tale, Beyond our grasp, beyond the veil. We send this poem, a fragile plea, From a small Earth, to you, far free.

गामा पैलवान 20/09/2025 - 19:17
चंद्रही असाच बाहेरून आलेला गोळा आहे. तो एका विशिष्ट आकारात बनवलेला आहे. त्याची कक्षा जवळपास वर्तुळाकार आहे. इतर ग्रहांची असते तशी लंबवर्तुळाकार नाही. यावरून चंद्रास यान मानावं का? -गा.पै.

मार्गी 21/09/2025 - 11:43
खूप छान लिहीलंय! खरं आहे. आपल्याला वाटतं विज्ञानाला सगळं कळतं. पण खरं विज्ञान तर आपल्याला नतमस्तक करतं. आपण किती छोटे, किती नगण्य आहोत, ही जाणीव करून देतं. खूप गूढ गोष्टी आहेत ह्या. लेखात मांडलेल्या शक्यतांशी सहमत.

निनाद 18/09/2025 - 10:26
सध्या आपल्या सूर्यमालेत सध्या एका मागून एक असामान्य घटना घडत आहे. आपल्याकडे दोन आंतर तारकीय वस्तू किंवा धूमकेतू आहेत. हे पूर्णपणे वेगवेगळ्या दिशांतून आले आहेत. दोन्ही जवळपास एकाच वेळी आपल्या सूर्याच्या जवळून जात आहेत. यापैकी एक, 3I Atlas आपण आधी या लेखात उल्लेख केलेली पाहिली आहे, पण आता तिच्यापेक्षा १०० पट मोठी आणि तेजस्वी 'C/2022 R2 Swan' ही नवीन वस्तू किंवा धूमकेतू अचानक दिसला आहे. ११ सप्टेंबर २०२५ रोजी, 'SWAN' उपकरणाच्या प्रतिमांमध्ये 'C/2025R2' नावाचा एक धूमकेतू दिसला. हा तेजस्वी धूमकेतू हौशी खगोलशास्त्रज्ञही पाहू शकतात. याला 'Swan R2' असे नाव दिले आहे. सगळ्यात चमत्कारिक गोष्ट ही आहे की, दोन्ही गोष्टी ऑक्टोबर २०२५ मध्ये सूर्यावर एकत्र येणार आहेत. अ‍ॅटलस २९ ऑक्टोबरला सूर्याच्या सर्वात जवळ जाईल, तर स्वान आर २ चा प्रवास २१ ऑक्टोबरला पृथ्वीच्या सर्वात जवळून होईल. दोन्ही धूमकेतू(?) पृथ्वीवरून बरोब्बर पाहता येणार नाहीयेत असे म्हणतात. स्वान आर २ आपल्या सूर्याला भेट देण्यासाठी दर २२,५५४ वर्षांनी परत येत असतो असा अंदाज आहे.

अनन्त्_यात्री 16/09/2025 - 14:26
ओउ मुआमुआ यांस. स न वि वि: A shape unseen, from suns unknown, You tumbled through our lonely zone. A visitor, a fleeting guest, On cosmic currents, you were pressed. Did you carry sights of distant stars? Of worlds that know no earthly scars? Of physics bent and skies unknown, A different gravity, a different tone? We chart your path, our senses strain, A rocky form, a metallic stain. Or something more, a coded thought? A message that our planet sought? You break the mould, a mystery, A question mark in history. A sign that we are not alone, On this small, spinning, pale blue home. Your journey, an unfinished tale, Beyond our grasp, beyond the veil. We send this poem, a fragile plea, From a small Earth, to you, far free.

गामा पैलवान 20/09/2025 - 19:17
चंद्रही असाच बाहेरून आलेला गोळा आहे. तो एका विशिष्ट आकारात बनवलेला आहे. त्याची कक्षा जवळपास वर्तुळाकार आहे. इतर ग्रहांची असते तशी लंबवर्तुळाकार नाही. यावरून चंद्रास यान मानावं का? -गा.पै.

मार्गी 21/09/2025 - 11:43
खूप छान लिहीलंय! खरं आहे. आपल्याला वाटतं विज्ञानाला सगळं कळतं. पण खरं विज्ञान तर आपल्याला नतमस्तक करतं. आपण किती छोटे, किती नगण्य आहोत, ही जाणीव करून देतं. खूप गूढ गोष्टी आहेत ह्या. लेखात मांडलेल्या शक्यतांशी सहमत.
गेल्या काही वर्षांपासून खगोलात काही नाविन्यपूर्ण घटना घडत आहेत. म्हणजे आपल्या सूर्यमालेत बाहेरून येणाऱ्या काही वस्तू. २०१७ पासून, आपल्याला फक्त तीनच अशा वस्तू माहीत झाल्या आहेत ज्या दूर अंतराळातून आपल्या सूर्यमालेत आल्या आहेत. पहिली होती ओउ मुआमुआ एक विचित्र, लांबट वस्तू, (धूमकेतू नव्हता कारण शेपूट नव्हती) जिचे स्वरूप समजून घेणे खगोलशास्त्रज्ञांसाठी एक मोठं आव्हान होतं. दुसरी वस्तू 'बोरिसोव्ह' होती, जी एका सामान्य धूमकेतूसारखीच होती. आणि सर्वात नवीन, ३ आय/अ‍ॅटलस '3I/ATLAS', एक मोठा आणि वेगळा धूमकेतू आहे.
विज्ञान
विचार

शशक- एका पायाचा कावळा

राजेंद्र मेहेंदळे ·

श्वेता व्यास 16/09/2025 - 14:45
आवडली. माझा अमक्यावर विश्वास नाही, तमक्यावर विश्वास नाही म्हणून फुशारक्या मारणाऱ्यांना नियती कधी कशावर विश्वास ठेवायला भाग पाडेल काही सांगता येत नाही.

कर्नलतपस्वी 16/09/2025 - 15:37
अधिकारवाणीने शंकासमाधान करणारे न भेटल्याने गोधंळ उडतो. मग सोईस्कर मार्ग म्हणजे फुशारकी मारणे. काही काही गोष्टी साठी स्पष्टीकरण मिळतच नाही. काही पिंडाला कावळा शिवतच नाही.असे का? इच्छा राहिली असेल म्हणून स्पष्टीकरण दिले जाते. खखोदेजा.

कर्नलतपस्वी 16/09/2025 - 15:40
अधिकारवाणीने शंकासमाधान करणारे न भेटल्याने गोधंळ उडतो. मग सोईस्कर मार्ग म्हणजे फुशारकी मारणे. काही काही गोष्टी साठी स्पष्टीकरण मिळतच नाही. काही पिंडाला कावळा शिवतच नाही.असे का? इच्छा राहिली असेल म्हणून स्पष्टीकरण दिले जाते. खखोदेजा.

नावातकायआहे 16/09/2025 - 20:26
आयुष्मान्भव काकेश त्वं चिरंजीव पश्य मां| पितॄणां प्रियतां नित्यं मयि भक्तिं विधास्यसि|| काकेशा चिरंजीव हो आणि बराच वेळ माझ्याकडे बघ तुमच्या पूर्वजांना प्रसन्न करण्यासाठी तुम्ही नेहमीच माझ्यावर भक्ती कराल. :-) :-)

कर्नलतपस्वी 18/09/2025 - 10:16
फांदिवरी बसून तो स्वमग्न होता इच्छा आकांक्षाचा हिशोब लावीत होता मिन्नते बहू केली परी न तो बधला छळावयास तुम्हां येईन फिरून वदला पोटात कोकताना कावले गुर्जी जेंव्हा काढून दर्भ काक,म्हणाले मिटवून हिशोब टाक

श्वेता व्यास 16/09/2025 - 14:45
आवडली. माझा अमक्यावर विश्वास नाही, तमक्यावर विश्वास नाही म्हणून फुशारक्या मारणाऱ्यांना नियती कधी कशावर विश्वास ठेवायला भाग पाडेल काही सांगता येत नाही.

कर्नलतपस्वी 16/09/2025 - 15:37
अधिकारवाणीने शंकासमाधान करणारे न भेटल्याने गोधंळ उडतो. मग सोईस्कर मार्ग म्हणजे फुशारकी मारणे. काही काही गोष्टी साठी स्पष्टीकरण मिळतच नाही. काही पिंडाला कावळा शिवतच नाही.असे का? इच्छा राहिली असेल म्हणून स्पष्टीकरण दिले जाते. खखोदेजा.

कर्नलतपस्वी 16/09/2025 - 15:40
अधिकारवाणीने शंकासमाधान करणारे न भेटल्याने गोधंळ उडतो. मग सोईस्कर मार्ग म्हणजे फुशारकी मारणे. काही काही गोष्टी साठी स्पष्टीकरण मिळतच नाही. काही पिंडाला कावळा शिवतच नाही.असे का? इच्छा राहिली असेल म्हणून स्पष्टीकरण दिले जाते. खखोदेजा.

नावातकायआहे 16/09/2025 - 20:26
आयुष्मान्भव काकेश त्वं चिरंजीव पश्य मां| पितॄणां प्रियतां नित्यं मयि भक्तिं विधास्यसि|| काकेशा चिरंजीव हो आणि बराच वेळ माझ्याकडे बघ तुमच्या पूर्वजांना प्रसन्न करण्यासाठी तुम्ही नेहमीच माझ्यावर भक्ती कराल. :-) :-)

कर्नलतपस्वी 18/09/2025 - 10:16
फांदिवरी बसून तो स्वमग्न होता इच्छा आकांक्षाचा हिशोब लावीत होता मिन्नते बहू केली परी न तो बधला छळावयास तुम्हां येईन फिरून वदला पोटात कोकताना कावले गुर्जी जेंव्हा काढून दर्भ काक,म्हणाले मिटवून हिशोब टाक
वडील गेल्याने अचानक सुट्टी घेउन त्याला भारतात यावे लागले. चुलत भावांनी सुरुवातीचे विधी केले होते, पण "निदान पिंडदानाला तरी ये" म्हणुन त्याला गळ घातली होती. गुरुजी आले. त्यानी सगळे विधी समजावुन सांगितले. त्यावर तो आढ्यतेने म्हणाला" माझा या सगळ्यावर अजिबात विश्वास नाही. केवळ थोडक्यासाठी वाद नकोत म्हणुन मी हे सर्व करायला तयार झालोय." सगळे घाटावर पिंडदानाला जमले. बराच वेळाने एक कावळा पिंडावर उतरला आणि भाताची मूद चिवडु लागला. त्याला एकच पाय होता. याने काही वेळ पाहीले मात्र आणि धाय मोकलुन रडु लागला. गुरुजींना कळेना काय झाले?
मांडणी
विचार

सारे काही एकाच जातीसाठी

स्वधर्म ·

मारवा 14/09/2025 - 09:34
उत्तम लेख अनेक बाबी माझ्यासाठी तरी नवीन होत्या. खर्चाची बाजू तर धक्कादायकच आहे. 1 आरक्षण हा मूलभूत हक्क नाही असे सर्वोच्च न्यायालयाने सुस्पष्टपणे आपल्या निकालात नमूद केलेले आहे आणि बाबासाहेब आंबेडकर यांनी सुद्धा असेच म्हटलेले होते. आणि हे योग्य असेच आहे. 2 आरक्षणाची 50 टक्केची भिंत पाडायची आहे असे राहुल गांधी जे वारंवार मतपेटीच्या राजकारणासाठी म्हणतात ते भारतीय घटनेनुसार अशक्य आहे. आणि हे उघडपणे विषमतेचे अन्यायाचे समर्थन आहे. 3 आता ताज्या बातमीनुसार बंजारा समाज देखील मराठा तत्त्वाच्या आधारावर आरक्षणाची मागणी करत आहे. हे सर्व चुकीचा पायंडा मराठा आरक्षणात पाडल्यामुळे निर्माण झालेलं संकट आहे. आता समाजातील दरी अजून वाढेल अगोदरच मराठा विरुद्ध ओबीसी गावपातळीवर सूक्ष्म तडा गेलेला आहे जो अर्थातच वाढत जाणार. नुकताच एका ओबीसी तरुणाने आत्महत्या केलेली आहे. 4 सर्वात महत्वाचा मुद्दा आरक्षणाचे मुख्य आकर्षण सरकारी नोकरी ही आहे. जी सर्वाधिक सुरक्षित निश्चित उत्पन्नाचे साधन आहे. मात्र जर 33 टक्के हा एकूण मराठा समाज जर आहे. आणि कमीत कमी मतदार यादी जारी कमी धरली 9 करोड तर मराठा 3 करोड आहेत. या सर्वांना सरकारी नोकऱ्या ज्या अगोदरच कमी कमी होत चाललेल्या आहेत. पुन्हा त्यातही आता पूर्वीप्रमाणे पेन्शन आदी सुविधा बंद व कमी केलेल्या आहेत. आणि पुन्हा आरक्षणातील प्रत्येकाचे percent मोजले तर एकूण इतका मोठा मराठा समाज या आरक्षण मिळाले तरी केवळ या आधाराने प्रगती करू शकेल काय ? 5 Productivity आणि Quality आणि Skill Development हेच या सर्व समस्येवरील Best possibile solution आहे असे मला प्रामाणिकपणे वाटते.

Bhakti 14/09/2025 - 10:05
आता समाजातील दरी अजून वाढेल अगोदरच मराठा विरुद्ध ओबीसी गावपातळीवर सूक्ष्म तडा गेलेला आहे जो अर्थातच वाढत जाणार.
एकदम बरोबर.इतका काळ मित्र मैत्रिण, सहकारी मराठा असल्याची नोंदही घेतली नव्हती,गरजच पडली नाही.पण आता सतत मराठा आरक्षण मुद्द्यावरून बोलण्यात हे येते,सकाळ संध्याकाळ त्यांचे स्टेटस,लेख यावरच असतात.
सर्वात महत्वाचा मुद्दा आरक्षणाचे मुख्य आकर्षण सरकारी नोकरी ही आहे.
आणि शिक्षण हाही आहे. आपली व्यवस्था दर्जेदार शिक्षणाकडे अधिक एकाग्र झाल्याशिवाय मुळापासून या समस्या सुटणार नाही. याबाबत मात्र एक नमुद करते की मुलींना(सर्व जात व प्रवर्गातील) उच्च शिक्षण पूर्ण मोफत केले आहे.यामुळे खुप पालकांना मदत झाली व मुलींना चांगल्या अभ्यासक्रमाला प्रवेश घेऊन‌ दिला आहे. quality , productivity शिवाय पर्याय नाही हे बरोबरच आहे.

युयुत्सु 14/09/2025 - 09:55
Productivity आणि Quality आणि Skill Development हेच या सर्व समस्येवरील Best possible solution आहे असे मला प्रामाणिकपणे वाटते हे कटू सत्य कुणालाही स्वीकारायचे नाहीये.

रात्रीचे चांदणे 14/09/2025 - 10:22
जरांगे यांची भाषा नक्कीच अयोग्य आहे. महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांविषयी बोलताना आदर ठेवणे आवश्यकच आहे. त्यांनी लावलेले पोस्टर तर अपमानकारकच ठरते. त्यांचे आंदोलन बऱ्याच काळापासून सुरू असले, तरी ते चर्चेत आले ते त्यांच्या गावातील आंदोलनावर पोलिसांनी केलेल्या लाठीचार्जनंतर. त्या वेळी फडणवीस गृहमंत्री तर शिंदे मुख्यमंत्री होते. ती घटना घडली नसती, तर कदाचित जरांगे यांना एवढी प्रसिद्धी मिळाली नसती. विश्वास पाटील भ्रष्टाचारी असतील, पण त्यांच्यापेक्षा कमी गुण मिळवलेला व्यक्ती केवळ जातीच्या आधारावर त्यांच्या पेक्षा मोठ्या पदावर पोहोचत असेल, तर त्याबद्दल कोणालाही नाराजी वाटणे चुकीचे नाही. उद्या अशीच परिस्थिती आरक्षणाचा लाभ मिळालेल्या मराठा समाजासमोर निर्माण होऊ शकते. गुणवत्तेचा आणि कर्तृत्वाचा थेट संबंध नेहमीच लागतो असे नाही, पण निवड मुख्यत्वे त्यावरच ठरते. खासगी कंपन्यांतही हेच दिसून येते—योग्य व्यक्तींना मागे टाकून इतरांना पदोन्नती मिळाली तर त्याबद्दल नाराजी वाटणे साहजिक आहे. आंदोलनात हजारो कोटी रुपये खर्च झाले नसतील; मात्र खर्च झाला असेल तर त्यामागे स्थानिक लोकांचाही सहभाग आहे. माझ्या गावाचे उदाहरण घ्या—गावातून एक आयशर आणि एक पिक-अप गाडी आंदोलनासाठी पाठवण्यात आल्या. त्या गाड्या गावकऱ्यांनी वर्गणी गोळा करूनच पाठवल्या. सुरुवातीला आंदोलनात खाण्याची गैरसोय होती; पण नंतर गावकडून भाकऱ्या व इतर अन्नपदार्थ पाठवले जाऊ लागले. मराठा समाजात सध्या अशी धारणा आहे की EBC आरक्षण न्यायालयात टिकणार नाही, तर SEBC आरक्षण आधीच न्यायालयाने रद्द केले आहे. त्यामुळे OBC प्रवर्गातून आरक्षण मिळाले तरच ते दीर्घकाळ टिकेल, म्हणून OBC आरक्षणाची मागणी अधिक तीव्र होत आहे. यावेळी मात्र जरांगे यांनी ‘सरसकट आरक्षण’ ही मागणी जाणीवपूर्वक पुढे रेटलेली नाही. नोंदी असलेल्या लोकांनाच प्रमाणपत्रे मिळावीत, हे कायद्याला धरूनच आहे आणि त्यात काहीही चुकीचे नाही. ज्यांना आरक्षण मिळाले आहे, त्यांना तो आपला हक्कच आहे असे वाटते; त्यामुळे इतर वाटेकऱ्यांविषयी अप्रियता वाटणे स्वाभाविक आहे. मात्र न्याय आणि संतुलन राखण्यासाठी SC व ST प्रवर्गात creamy layer लागू करणे गरजेचे आहे. तसेच, OBC प्रवर्गाबाबत सुप्रीम कोर्टाने सुचविल्याप्रमाणे, एकदा का आरक्षणाच्या आधारे नोकरी मिळाली की पुढील पिढ्यांना तो लाभ देऊ नये

मारवा 14/09/2025 - 12:42
यावेळी मात्र जरांगे यांनी ‘सरसकट आरक्षण’ ही मागणी जाणीवपूर्वक पुढे रेटलेली नाही. हैद्राबाद गॅजेट लागु करण्याची मागणी करणे आणि या मागणीच्या माध्यमातुन सर्व मराठ्यांना आरक्षणाची मागणी करणे यात वेगळेपणा काय आहे ? ते गॅजेट कोर्टात टिकणार कि नाही हे पुढची गोष्ट पण आज तरी त्या गॅजेटचा वापर हा "सरसकट सर्व मराठे कुणबी ठरविणे" या हेतुनेच केलेला आहे ना ?

मारवा 14/09/2025 - 13:12
नुकतीच महाराष्ट्राच्या सर्व प्रमुख वर्तमान पत्रात ही काहीशी गुढ जाहीरात झळकली यामध्ये देवेंद्र फडणवीस हे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याच्या चरणी फुले वाहत आहेत असे दिसत आहे. आणि केवळ "देवाभाऊ" एवढे एकच नाव लिहीलेले आहे बास्स... १- म्हणजे छत्रपती शिवाजी महाराजांची पुजा करत आहेत हे चांगलेच आहे पण त्याहुन महत्वाचे म्हणजे "देवाभाऊ" या देवाची ही पद्धतशीर व्यक्तीपुजा चाललेली आहे. सर्व प्रुमुख वर्तमान पत्राचे पहीले पुर्ण रंगीत पान जाहीरात ! याचा खर्च किमान काही करोडोंचा नक्कीच असेल. किती ही करदात्यांच्या पैशाची उधळपट्टी स्वतःचा व्यक्तीगत उदो उदो करण्यासाठी ? २ शिंदे विरुद्ध फडणवीस या कोल्ड वॉर ची पण याला पार्श्वभुमी आहे. मागे शिंदे मुख्यमंत्री असतांना त्यांनी जरांगे यांचे आंदोलन "यशस्वीपणे" हाताळले. आता देवाभाऊंना ते जमणार नाही अशी अटकळ असतांना देवाभाऊ यांनी सुद्धा थेट मुंबईतील आंदोलन " यशस्वीपणे" हाताळले हाच जणु संदेश या जाहीरातीच्या माध्यमातुन दिला जात असावा ३ देवेंद्र फ्डणवीस हेच खरे मराठ्यांचे आणि मराठा आरक्षणाचे शिल्पकार आहेत. मराठा समाजाचे हितरक्षक आहेत असाही संदेश यातुन द्यायचा असेल. ४ व्यक्तीपुजा इतकी टोकाची वाढलेली आहे केंद्रातील सरकार युती सरकार किंवा बिजेपी सरकार नसुन " मोदी सरकार " असे संबोधले जाते. आणि या जाहीरातीत तर चक्क देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री महाराष्ट्र राज्य इतका म्हणजे महाराष्ट्राचा उल्लेखही आणि मुख्यमंत्री पदाचा उल्लेखही नकोसा वाटतो कारण मग देवाभाऊ यावरुन फोकस पातळ होइल अशी भिती. किती म्हणजे किती ही व्यक्ती पुजा ! किती हे स्वतःचे स्वत: स्तोम माजवणे ५ प्रश्न जाहीरातीचा नाही किंवा या वेळेचा नाही पुर्वी मायावती सत्तेत होत्या तेव्हा तर त्यांनी चक्क स्वतःचेच पुतळे उत्तर प्रदेशात उभारले होते राजकारण किती व्यक्तीपुजक होत चाललयं करदात्या जनतेचा पैसा किती फालतु स्व प्रसिद्धी साठी उडवला जातो व्यर्थ खर्च होतो. मला नेहमीच एक आश्चर्य वाटत एखादा कायदा नाही का की ज्यात सत्तारुढ सरकार योजनांची वाटल्यास जाहीरात करु शकेल पण एकाही नेत्याचा फोटो शासन खर्चाने किमान जाहीरातीत तरी खर्च करण्यास प्रतिबंध असावा.

सुबोध खरे 15/09/2025 - 10:08
राजकारण किती व्यक्तीपुजक होत चाललयं चाललंय? ते तसं स्वातंत्र्यापासूनच होतं. गांधी आणि नेहरू नाव असलेल्या संस्था पूर्ण भारतभर हजारांनी असतील. नोटेवर फक्त महात्मा गांधींचा फोटो का होता? इंदिरा इज इंडिया एकाच घराण्याकडे पक्षाच्या सर्व पदांची वर्णी लावणे यात राजद, समाजवादी, राष्ट्रवादी काँग्रेस, शिवसेना पासून सर्वच पक्ष येतात. जयललिता किंवा करुणानिधी यांचे चार मजली कट आउट्स मी स्वतः चेन्नई मध्ये पहिले आहेत किंवा ४०००० कोटीचे "मायावती आणि त्यांचे हत्ती यांचे पुतळे " लखनौ मध्ये हि सर्व व्यक्तिपूजेची उदाहरणे डोळे झाकले तरी दिसतील अशी आहेत.

रात्रीचे चांदणे 14/09/2025 - 19:16
हैद्राबाद गॅझेटनुसार ज्यांची कुणबी म्हणून नोंद आहे, त्यांना दखले मिळतील. ज्यांची नोंद नाही, त्यांनी आपल्या कुळातील नातेवाईकांची नोंद दाखवावी लागेल. त्या नातेवाईकांचे प्रतिज्ञापत्र आणि नातेवाईक असल्याचा पुरावा सादर झाल्यास त्यांनाही दखले मिळतील. परंतु ज्यांची नोंद नाही आणि कुळातील नातेवाईकांचीदेखील नोंद उपलब्ध नाही, त्यांना दखले मिळणार नाहीत. हैदराबाद आणि सातारा गॅझेट हे एका विशिष्ट भुभागासाठीच लागू असेल. इतर ठिकाणी राहणारे मराठे कदाचित वगळले जातील. देवाभाऊ च्या जाहिराती महाराष्ट्र सरकारने दिलेल्या नाहीत. कोणा एखाद्या कॉन्ट्रॅक्टर ने दिलेल्या असतील. त्याबदल्यात ED/CBI पासून सरक्षण किंवा एखाद दुसरे कॉन्ट्रॅक्ट मिळेल.

प्रसाद गोडबोले 15/09/2025 - 09:09
सलाम लोकमान्य टिळकांनी शंभर सव्वाशे वर्षांपूर्वी व्यक्त केलेल्या मतावर सरकारी शिक्कामोर्तब झाले ही बाब लोकमान्यांच्या विचारांचा अभ्यासक म्हणून आमच्यासाठी खूपच उद्बोधक आहे ! बाकी, स्वधर्म, आपले अनेक विषयात टोकाचे मतभेद असले तरी ह्या लेख लिहिण्याच्या तुमच्या धैर्याला , डेरिंग ला आम्ही सलाम करतो. पण तरीही काळजी घ्या, जपा. सरकार चांगले नाही, लोकं चांगली राहिली नाहीत , काळ चांगला राहिला नाही. पाण्यात राहून माशाशी वैर करायचे नसते. एका माणसाच्या धैर्याचे फळ अख्ख्या समाजाला कसे भोगायला लागू शकते हे आम्ही 1948 मध्ये प्रत्यक्ष अनुभवले आहे. त्या प्रसंगातील नेते कार्यकर्ते कोण होते हे देखील सर्वांना ज्ञात आहेच . तरीही तुम्ही असा लेख लिहिण्याचे धाडस केले हे आश्चर्यमुग्ध करून टाकणारे आहे . तेव्हा , जपा स्वतःला.

विवेकपटाईत 15/09/2025 - 17:40
एखाद्या समाजाला नपुंसक करायचे असेल तर त्याला आरक्षण द्या. 5 टक्के सरकारी नौकरी साठी 95 टक्के परीक्षेची तैयारी करत राहणार. नंतर बेरोजगार होणार.

स्वधर्म 16/09/2025 - 02:45
काही प्रतिसाद पाहता मला लेखाच्या सुरूवातीचा डिस्क्लेमर पुन्हा एकदा इथे लावावासा वाटतो: टीपः मराठा समाजाच्या आरक्षणाच्या मागणीचा विचार नक्कीच करता येऊ शकतो, त्यावर न्यायालयात अनेक खटलेही चालू आहेत. पण हा लेख मराठा समाजाविषयी शासनाचा दृष्टीकोन कसा आहे त्याविषयी आहे. लेखात उल्लेख झालेल्या काही मुद्द्यांबाबत संदर्भ खालीलप्रमाणे: मराठा समाजाच्या मागासलेपणासंबंधी सुप्रीम कोर्टाचा निकाल: परिच्छेद ३१६: https://api.sci.gov.in/supremecourt/2019/23618/23618_2019_35_1501_27992_Judgement_05-May-2021.pdf कालच्या दि १५ सप्टेंबर २०२५ च्या लोकसत्तातील दोन बातम्या: https://www.loksatta.com/nagpur/vishwas-patil-elected-as-president-of-all-india-literature-conference-amy-95-5372562/ वरील बातमी ही मराठा समाजाच्या पुढारलेपणाबाबत आहे की मागासलेपणाबाबत हे आपणच ठरवावे. तिथेच खालील बातमीही आली आहे: https://www.loksatta.com/mumbai/vishwas-patil-government-service-career-controversial-irregularities-during-ceo-tenure-mumbai-print-news-vsd-99-5373598/ लोकसत्ता ३ जुलै २०१७: https://www.loksatta.com/mumbai/ceo-vishwas-patil-clear-450-sra-scheme-file-before-5-days-of-retirement-1504067/ लोकसत्ता १२ सप्टेंबर २०१७: https://www.loksatta.com/mumbai/vishwas-patil-sra-scam-1549085/ लोकसत्ता १३ जुलै २०१८: https://www.loksatta.com/mumbai/vishwas-patil-scam-1712486/ संदर्भासाठी आणखी एक व्हिडिओ: https://youtu.be/Y9Uf6_oPdC8?si=4JfBarETHGs1pkwh

खटपट्या 22/09/2025 - 23:18
चांगला लेख, मुळात जरंगे यांचे आंदोलन हे फक्त मराठवाडा आणि विदर्भासाठी असावे. कारण तिकडे मराठा आणि कुणबी यांच्यातील सीमारेषा धूसर आहे. आणि सामाजिक स्थान हि सामान असावे (मी त्या भागातील नाही) जरांगे जे आंदोलन करत आहेत ते कोकणातील लोकांना (९०% लोकांना) मान्य नाही. कारण कोकणात कुणबी आणि मराठा लोकांच्या वस्त्या वेगवेगळ्या आहेत दोघात रोटी बेटी व्यवहार होत नाहीत. बाकी दोघेही गुण्यागोविंदानं नांदतात. त्यामुळे सरसकट सर्व मराठा लोकांना कुणबी घोषित करण्यात यावे या मागणीस कोकणी जनता तरी तयार होणार नाही. त्यामुळे सर्व कुणबी लोकांना सरसकट कुणबी म्हणून घोषित करण्यात यावे हे म्हणण्याचा अधिकार जरांगे यांना कोणी दिला? ज्यांच्या नोंदी चुकून मराठा झाल्या असतील आणि त्यांचे कोणी जवळचे नातेवाईक किंवा रक्ताचे नातेवाईक कुणबी असतील त्यांनी खुशाल कुणबी प्रमाणपत्रे घ्यावीत आणि फायदे घ्यावेत. (त्यातही ते ओबीसी मधून घ्यावेत कि नाही याबद्दल वाद राहिलंच) असो, पण जरांगे हे काही संपूर्ण महाराष्ट्राचे मराठा समाजाचे नेते नाहीत आणि त्यांना कोणी अधिकार दिलेले नाहीत.

धर्मराजमुटके 24/09/2025 - 17:45
मराठा आरक्षण चळवळीचा मुळ उद्देश आरक्षण मिळविणे यापेक्षा दुसर्‍याला मिळतेय ते आम्हाला खुपतेय असा असावा असा संशय घ्यायला जागा आहे. त्यांच्या ताटातलं काढता येत नाही तर आम्हालाही द्या हा अ‍ॅप्रोच नंतर आला असावा. मुळात पिढानपिढ्या एका वर्गाला आरक्षण मिळत राहिलं तर दुसर्‍या वर्गात अस्वस्थता पसरणारच हे साधं लॉजिक आहे. दलितांवर यापुर्वी किती अन्याय झाला आहे, (अन्याय झालाच आहे हे मला मान्य आहेच) आरक्षण कसं त्यांच्या हक्काचं आहे हे काहि ठराविक दशकांपर्यंत / शतकापर्यंत इतर समाजाला समजावणं शक्य आहे पण 'यावच्चंद्रदिवाकरौ' जर आरक्षण राहणार असेल तर एक ना एक दिवस इतर घटकांच्या भावनांचा कडेलोट होणारच हे उघड सत्य आहे. मुळातच कोणत्याही व्यक्तीची / घटनेची / क्रियेची सुरुवात आणि अंत होणे निसर्गनियमास धरून आहे मात्र या विषयाचा अंत कधी होईल ? होईल की नाही ? वंचितांना बरोबरीचे स्थान मिळेल की नाही हे कोणीही सांगू शकत नाही . इथे लोकांना फायदे उपटायला मागास बनायचे असते आणि समाजात वावरताना उच्चवर्गिय बनायचे असते. आरक्षणाचा मुळ हेतू वंचितांना पुढारलेल्या वर्गाच्या बरोबरीने समानतेची वागणूक मिळावी. त्यांना समाजात समान दर्जा मिळावा हा होता. तो दर्जा त्यांची शैक्षणिक, आर्थिक भरभराट झाल्यावरच होईल हा घटनाकारांचा मुळ विचार होता तो आज ७५ वर्षांनंतर देखील साध्य झाला आहे काय ? सो कॉल्ड उच्चवर्णिय उच्च पदस्थ सो कॉल्ड निम्नवर्गियास मनापासून समानतेने वागवितात की मजबूरी म्हणून वागवितात हे ज्याने त्याने आपल्या मनाला विचारावे लागेल. (तुमच्या सात पिढ्या आमची बरोबरी करु शकणार नाही हा फलक काय सांगायचे ते उघड सांगतोच आहे) असे 'यावच्चंद्रदिवाकरौ' आरक्षण पद्धत चालू ठेवण्यापेक्षा ज्यांच्यावर अन्याय झालेला आहे त्यांना एक-दोन/सात पिढ्यांना (जे काही बरोबर असेल ते) अतिप्रचंड /(अगदी अवाजवी असेल तरी देखील) आर्थिक भरपाई देऊन हा विषय संपवावा हे उत्तम. (संदर्भासाठी ज्यूंना दिलेली रिपरेशन्स). आम्हाला मागास म्हणा म्हणून आंदोलने करणार्‍या समाजाने आंदोलने करत बसण्यापेक्षा गुजराती /मारवाडी समाजाच्या पद्धतीने आपल्या समाजासाठी योगदान देऊन काही विकास करता येईल काय ते पहावा. अर्थात या विषयावर कितीही मंथन केले तरी आरक्षण आणि जात भारतातून कधीही जाईल असे वाटत नाही. पर्यायाने हा प्रश्न कधीही सुटणार नाही.

अभ्या.. 24/09/2025 - 18:27
अर्थात या विषयावर कितीही मंथन केले तरी आरक्षण आणि जात भारतातून कधीही जाईल असे वाटत नाही. पर्यायाने हा प्रश्न कधीही सुटणार नाही. हे तर आहेच. कीती काळ आरक्षण द्यायचे? कोण देतंय आरक्षण असे समजायचे? घटनाकाराच्या मूळ हेतू ला सर्वानीच समजून घ्यायचे? कसे? वनटाईम सेटलमेंट केल्याप्रमाणे एकदमच भरपाई देऊन मिटवायचे उत्तम असे काहीही ठरले तरी इम्प्लीमेंटेशन किती अवघड आहे? एक नवे गृहयुध्द छेडण्याचा प्रकार होइल हा. अन्याय झालेले इतर वर्ग जसे की ज्यू, कृष्ण्वर्णीय, आदीवासी ह्या प्रत्येकाच्या केसीस वेगवेगळ्या आहेत. समाजासाठी योगदान देऊन विकास वगैरे लाँग टर्म गोष्टी प्रबोधन करुन किंवा अगदी शिकवून होतील असे वाट्त नाही. ती आतून येण्याची प्रक्रिया आहे. मोर्च्यात खाणे पिणे मोफत वाटणे अशा इंस्टंट योगदानाला सगळे तयार आहेत. अर्थात तुम्ही म्हणल्याप्रमाणे फायदे उपटायला मागास आणि समाजात वावरताना उच्च्वर्णीय असा दांभिकपणा असताना, घटनेला अभिप्रेत उतरंड आणि समाजातली खरी उतरंड ह्यातला फरक सतत राहणार. जातव्यवस्था जोपर्यंत आहे तोपर्यंत आरक्षणव्यवस्था राहणार हे सर्वांनी कायमचे कोरुन घेईपर्यंत आरक्षण आणि जात भारतातून जाणार नाहीत.

सुबोध खरे 25/09/2025 - 10:24
सरसकट सर्व जातींच्या आरक्षणाला क्रिमी लेयर लावा हे सर्वोच्च न्यायालयाच्या पूर्णपीठाने इंद्र साहनी खटल्यात लिहिलेले आहे. आरक्षण ५० % च्या वर देणे हा गुणवत्ता धारक उमेदवारांच्या नैसर्गिक न्यायाला हरताळ फासल्या सारखे आहे असे स्पष्टपणे म्हटलेले आहे. मुळात ५० % आरक्षण असले तरी मागास जमातींना उरलेल्या ५० % मध्ये आपल्या गुणवत्तेवर जागा घेता येतातच. जोवर जातीवर आधारित मतदान होते तोवर कोणताही राजकारणी वरील निकाल लागू करण्यात रस दाखवत नाही. मेडिकल कॉलेजच्या डींन ची मुलगी आरक्षणात सीट मिळवते आणि त्याच कॉलेजात असलेला उच्च जातीतील चपराशी आपल्या मुलाला दोन गुणांनी गेलेला प्रवेश पाहून काय विचार करेल? यातूनच अशा आरक्षणाच्या मागण्या जन्माला येतात. आज आरक्षण संपवा म्हणण्यापेक्षा आपल्या संख्याबळावर दंडेली करून आपल्या पोळीवर तूप ओढणे जास्त सोपे झाले आहे. जाट मराठा शेतकरी आंदोलने हि याची उत्तम उदाहरणे आहेत. आय ए एस असलेल्या बापाची मुलगी आय एफ एस ला आरक्षण घेते हा त्याच जातीतील गरीब उमेदवारावर झालेला भयानक अन्याय आहे. सरसकट क्रिमी लेयर लावा आणि आरक्षण ५० च्या आत ठेवा असे केल्यासच तथाकथित उच्च जातींना अन्याय झाल्याची भावना येणार नाही. आणि क्रमाक्रमाने दर पाच वर्षांनी ५ % आरक्षण कमी करत न्यावे आणि २०४७ पर्यंत आरक्षण संपुष्टात आणावे.

मारवा 14/09/2025 - 09:34
उत्तम लेख अनेक बाबी माझ्यासाठी तरी नवीन होत्या. खर्चाची बाजू तर धक्कादायकच आहे. 1 आरक्षण हा मूलभूत हक्क नाही असे सर्वोच्च न्यायालयाने सुस्पष्टपणे आपल्या निकालात नमूद केलेले आहे आणि बाबासाहेब आंबेडकर यांनी सुद्धा असेच म्हटलेले होते. आणि हे योग्य असेच आहे. 2 आरक्षणाची 50 टक्केची भिंत पाडायची आहे असे राहुल गांधी जे वारंवार मतपेटीच्या राजकारणासाठी म्हणतात ते भारतीय घटनेनुसार अशक्य आहे. आणि हे उघडपणे विषमतेचे अन्यायाचे समर्थन आहे. 3 आता ताज्या बातमीनुसार बंजारा समाज देखील मराठा तत्त्वाच्या आधारावर आरक्षणाची मागणी करत आहे. हे सर्व चुकीचा पायंडा मराठा आरक्षणात पाडल्यामुळे निर्माण झालेलं संकट आहे. आता समाजातील दरी अजून वाढेल अगोदरच मराठा विरुद्ध ओबीसी गावपातळीवर सूक्ष्म तडा गेलेला आहे जो अर्थातच वाढत जाणार. नुकताच एका ओबीसी तरुणाने आत्महत्या केलेली आहे. 4 सर्वात महत्वाचा मुद्दा आरक्षणाचे मुख्य आकर्षण सरकारी नोकरी ही आहे. जी सर्वाधिक सुरक्षित निश्चित उत्पन्नाचे साधन आहे. मात्र जर 33 टक्के हा एकूण मराठा समाज जर आहे. आणि कमीत कमी मतदार यादी जारी कमी धरली 9 करोड तर मराठा 3 करोड आहेत. या सर्वांना सरकारी नोकऱ्या ज्या अगोदरच कमी कमी होत चाललेल्या आहेत. पुन्हा त्यातही आता पूर्वीप्रमाणे पेन्शन आदी सुविधा बंद व कमी केलेल्या आहेत. आणि पुन्हा आरक्षणातील प्रत्येकाचे percent मोजले तर एकूण इतका मोठा मराठा समाज या आरक्षण मिळाले तरी केवळ या आधाराने प्रगती करू शकेल काय ? 5 Productivity आणि Quality आणि Skill Development हेच या सर्व समस्येवरील Best possibile solution आहे असे मला प्रामाणिकपणे वाटते.

Bhakti 14/09/2025 - 10:05
आता समाजातील दरी अजून वाढेल अगोदरच मराठा विरुद्ध ओबीसी गावपातळीवर सूक्ष्म तडा गेलेला आहे जो अर्थातच वाढत जाणार.
एकदम बरोबर.इतका काळ मित्र मैत्रिण, सहकारी मराठा असल्याची नोंदही घेतली नव्हती,गरजच पडली नाही.पण आता सतत मराठा आरक्षण मुद्द्यावरून बोलण्यात हे येते,सकाळ संध्याकाळ त्यांचे स्टेटस,लेख यावरच असतात.
सर्वात महत्वाचा मुद्दा आरक्षणाचे मुख्य आकर्षण सरकारी नोकरी ही आहे.
आणि शिक्षण हाही आहे. आपली व्यवस्था दर्जेदार शिक्षणाकडे अधिक एकाग्र झाल्याशिवाय मुळापासून या समस्या सुटणार नाही. याबाबत मात्र एक नमुद करते की मुलींना(सर्व जात व प्रवर्गातील) उच्च शिक्षण पूर्ण मोफत केले आहे.यामुळे खुप पालकांना मदत झाली व मुलींना चांगल्या अभ्यासक्रमाला प्रवेश घेऊन‌ दिला आहे. quality , productivity शिवाय पर्याय नाही हे बरोबरच आहे.

युयुत्सु 14/09/2025 - 09:55
Productivity आणि Quality आणि Skill Development हेच या सर्व समस्येवरील Best possible solution आहे असे मला प्रामाणिकपणे वाटते हे कटू सत्य कुणालाही स्वीकारायचे नाहीये.

रात्रीचे चांदणे 14/09/2025 - 10:22
जरांगे यांची भाषा नक्कीच अयोग्य आहे. महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांविषयी बोलताना आदर ठेवणे आवश्यकच आहे. त्यांनी लावलेले पोस्टर तर अपमानकारकच ठरते. त्यांचे आंदोलन बऱ्याच काळापासून सुरू असले, तरी ते चर्चेत आले ते त्यांच्या गावातील आंदोलनावर पोलिसांनी केलेल्या लाठीचार्जनंतर. त्या वेळी फडणवीस गृहमंत्री तर शिंदे मुख्यमंत्री होते. ती घटना घडली नसती, तर कदाचित जरांगे यांना एवढी प्रसिद्धी मिळाली नसती. विश्वास पाटील भ्रष्टाचारी असतील, पण त्यांच्यापेक्षा कमी गुण मिळवलेला व्यक्ती केवळ जातीच्या आधारावर त्यांच्या पेक्षा मोठ्या पदावर पोहोचत असेल, तर त्याबद्दल कोणालाही नाराजी वाटणे चुकीचे नाही. उद्या अशीच परिस्थिती आरक्षणाचा लाभ मिळालेल्या मराठा समाजासमोर निर्माण होऊ शकते. गुणवत्तेचा आणि कर्तृत्वाचा थेट संबंध नेहमीच लागतो असे नाही, पण निवड मुख्यत्वे त्यावरच ठरते. खासगी कंपन्यांतही हेच दिसून येते—योग्य व्यक्तींना मागे टाकून इतरांना पदोन्नती मिळाली तर त्याबद्दल नाराजी वाटणे साहजिक आहे. आंदोलनात हजारो कोटी रुपये खर्च झाले नसतील; मात्र खर्च झाला असेल तर त्यामागे स्थानिक लोकांचाही सहभाग आहे. माझ्या गावाचे उदाहरण घ्या—गावातून एक आयशर आणि एक पिक-अप गाडी आंदोलनासाठी पाठवण्यात आल्या. त्या गाड्या गावकऱ्यांनी वर्गणी गोळा करूनच पाठवल्या. सुरुवातीला आंदोलनात खाण्याची गैरसोय होती; पण नंतर गावकडून भाकऱ्या व इतर अन्नपदार्थ पाठवले जाऊ लागले. मराठा समाजात सध्या अशी धारणा आहे की EBC आरक्षण न्यायालयात टिकणार नाही, तर SEBC आरक्षण आधीच न्यायालयाने रद्द केले आहे. त्यामुळे OBC प्रवर्गातून आरक्षण मिळाले तरच ते दीर्घकाळ टिकेल, म्हणून OBC आरक्षणाची मागणी अधिक तीव्र होत आहे. यावेळी मात्र जरांगे यांनी ‘सरसकट आरक्षण’ ही मागणी जाणीवपूर्वक पुढे रेटलेली नाही. नोंदी असलेल्या लोकांनाच प्रमाणपत्रे मिळावीत, हे कायद्याला धरूनच आहे आणि त्यात काहीही चुकीचे नाही. ज्यांना आरक्षण मिळाले आहे, त्यांना तो आपला हक्कच आहे असे वाटते; त्यामुळे इतर वाटेकऱ्यांविषयी अप्रियता वाटणे स्वाभाविक आहे. मात्र न्याय आणि संतुलन राखण्यासाठी SC व ST प्रवर्गात creamy layer लागू करणे गरजेचे आहे. तसेच, OBC प्रवर्गाबाबत सुप्रीम कोर्टाने सुचविल्याप्रमाणे, एकदा का आरक्षणाच्या आधारे नोकरी मिळाली की पुढील पिढ्यांना तो लाभ देऊ नये

मारवा 14/09/2025 - 12:42
यावेळी मात्र जरांगे यांनी ‘सरसकट आरक्षण’ ही मागणी जाणीवपूर्वक पुढे रेटलेली नाही. हैद्राबाद गॅजेट लागु करण्याची मागणी करणे आणि या मागणीच्या माध्यमातुन सर्व मराठ्यांना आरक्षणाची मागणी करणे यात वेगळेपणा काय आहे ? ते गॅजेट कोर्टात टिकणार कि नाही हे पुढची गोष्ट पण आज तरी त्या गॅजेटचा वापर हा "सरसकट सर्व मराठे कुणबी ठरविणे" या हेतुनेच केलेला आहे ना ?

मारवा 14/09/2025 - 13:12
नुकतीच महाराष्ट्राच्या सर्व प्रमुख वर्तमान पत्रात ही काहीशी गुढ जाहीरात झळकली यामध्ये देवेंद्र फडणवीस हे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याच्या चरणी फुले वाहत आहेत असे दिसत आहे. आणि केवळ "देवाभाऊ" एवढे एकच नाव लिहीलेले आहे बास्स... १- म्हणजे छत्रपती शिवाजी महाराजांची पुजा करत आहेत हे चांगलेच आहे पण त्याहुन महत्वाचे म्हणजे "देवाभाऊ" या देवाची ही पद्धतशीर व्यक्तीपुजा चाललेली आहे. सर्व प्रुमुख वर्तमान पत्राचे पहीले पुर्ण रंगीत पान जाहीरात ! याचा खर्च किमान काही करोडोंचा नक्कीच असेल. किती ही करदात्यांच्या पैशाची उधळपट्टी स्वतःचा व्यक्तीगत उदो उदो करण्यासाठी ? २ शिंदे विरुद्ध फडणवीस या कोल्ड वॉर ची पण याला पार्श्वभुमी आहे. मागे शिंदे मुख्यमंत्री असतांना त्यांनी जरांगे यांचे आंदोलन "यशस्वीपणे" हाताळले. आता देवाभाऊंना ते जमणार नाही अशी अटकळ असतांना देवाभाऊ यांनी सुद्धा थेट मुंबईतील आंदोलन " यशस्वीपणे" हाताळले हाच जणु संदेश या जाहीरातीच्या माध्यमातुन दिला जात असावा ३ देवेंद्र फ्डणवीस हेच खरे मराठ्यांचे आणि मराठा आरक्षणाचे शिल्पकार आहेत. मराठा समाजाचे हितरक्षक आहेत असाही संदेश यातुन द्यायचा असेल. ४ व्यक्तीपुजा इतकी टोकाची वाढलेली आहे केंद्रातील सरकार युती सरकार किंवा बिजेपी सरकार नसुन " मोदी सरकार " असे संबोधले जाते. आणि या जाहीरातीत तर चक्क देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री महाराष्ट्र राज्य इतका म्हणजे महाराष्ट्राचा उल्लेखही आणि मुख्यमंत्री पदाचा उल्लेखही नकोसा वाटतो कारण मग देवाभाऊ यावरुन फोकस पातळ होइल अशी भिती. किती म्हणजे किती ही व्यक्ती पुजा ! किती हे स्वतःचे स्वत: स्तोम माजवणे ५ प्रश्न जाहीरातीचा नाही किंवा या वेळेचा नाही पुर्वी मायावती सत्तेत होत्या तेव्हा तर त्यांनी चक्क स्वतःचेच पुतळे उत्तर प्रदेशात उभारले होते राजकारण किती व्यक्तीपुजक होत चाललयं करदात्या जनतेचा पैसा किती फालतु स्व प्रसिद्धी साठी उडवला जातो व्यर्थ खर्च होतो. मला नेहमीच एक आश्चर्य वाटत एखादा कायदा नाही का की ज्यात सत्तारुढ सरकार योजनांची वाटल्यास जाहीरात करु शकेल पण एकाही नेत्याचा फोटो शासन खर्चाने किमान जाहीरातीत तरी खर्च करण्यास प्रतिबंध असावा.

सुबोध खरे 15/09/2025 - 10:08
राजकारण किती व्यक्तीपुजक होत चाललयं चाललंय? ते तसं स्वातंत्र्यापासूनच होतं. गांधी आणि नेहरू नाव असलेल्या संस्था पूर्ण भारतभर हजारांनी असतील. नोटेवर फक्त महात्मा गांधींचा फोटो का होता? इंदिरा इज इंडिया एकाच घराण्याकडे पक्षाच्या सर्व पदांची वर्णी लावणे यात राजद, समाजवादी, राष्ट्रवादी काँग्रेस, शिवसेना पासून सर्वच पक्ष येतात. जयललिता किंवा करुणानिधी यांचे चार मजली कट आउट्स मी स्वतः चेन्नई मध्ये पहिले आहेत किंवा ४०००० कोटीचे "मायावती आणि त्यांचे हत्ती यांचे पुतळे " लखनौ मध्ये हि सर्व व्यक्तिपूजेची उदाहरणे डोळे झाकले तरी दिसतील अशी आहेत.

रात्रीचे चांदणे 14/09/2025 - 19:16
हैद्राबाद गॅझेटनुसार ज्यांची कुणबी म्हणून नोंद आहे, त्यांना दखले मिळतील. ज्यांची नोंद नाही, त्यांनी आपल्या कुळातील नातेवाईकांची नोंद दाखवावी लागेल. त्या नातेवाईकांचे प्रतिज्ञापत्र आणि नातेवाईक असल्याचा पुरावा सादर झाल्यास त्यांनाही दखले मिळतील. परंतु ज्यांची नोंद नाही आणि कुळातील नातेवाईकांचीदेखील नोंद उपलब्ध नाही, त्यांना दखले मिळणार नाहीत. हैदराबाद आणि सातारा गॅझेट हे एका विशिष्ट भुभागासाठीच लागू असेल. इतर ठिकाणी राहणारे मराठे कदाचित वगळले जातील. देवाभाऊ च्या जाहिराती महाराष्ट्र सरकारने दिलेल्या नाहीत. कोणा एखाद्या कॉन्ट्रॅक्टर ने दिलेल्या असतील. त्याबदल्यात ED/CBI पासून सरक्षण किंवा एखाद दुसरे कॉन्ट्रॅक्ट मिळेल.

प्रसाद गोडबोले 15/09/2025 - 09:09
सलाम लोकमान्य टिळकांनी शंभर सव्वाशे वर्षांपूर्वी व्यक्त केलेल्या मतावर सरकारी शिक्कामोर्तब झाले ही बाब लोकमान्यांच्या विचारांचा अभ्यासक म्हणून आमच्यासाठी खूपच उद्बोधक आहे ! बाकी, स्वधर्म, आपले अनेक विषयात टोकाचे मतभेद असले तरी ह्या लेख लिहिण्याच्या तुमच्या धैर्याला , डेरिंग ला आम्ही सलाम करतो. पण तरीही काळजी घ्या, जपा. सरकार चांगले नाही, लोकं चांगली राहिली नाहीत , काळ चांगला राहिला नाही. पाण्यात राहून माशाशी वैर करायचे नसते. एका माणसाच्या धैर्याचे फळ अख्ख्या समाजाला कसे भोगायला लागू शकते हे आम्ही 1948 मध्ये प्रत्यक्ष अनुभवले आहे. त्या प्रसंगातील नेते कार्यकर्ते कोण होते हे देखील सर्वांना ज्ञात आहेच . तरीही तुम्ही असा लेख लिहिण्याचे धाडस केले हे आश्चर्यमुग्ध करून टाकणारे आहे . तेव्हा , जपा स्वतःला.

विवेकपटाईत 15/09/2025 - 17:40
एखाद्या समाजाला नपुंसक करायचे असेल तर त्याला आरक्षण द्या. 5 टक्के सरकारी नौकरी साठी 95 टक्के परीक्षेची तैयारी करत राहणार. नंतर बेरोजगार होणार.

स्वधर्म 16/09/2025 - 02:45
काही प्रतिसाद पाहता मला लेखाच्या सुरूवातीचा डिस्क्लेमर पुन्हा एकदा इथे लावावासा वाटतो: टीपः मराठा समाजाच्या आरक्षणाच्या मागणीचा विचार नक्कीच करता येऊ शकतो, त्यावर न्यायालयात अनेक खटलेही चालू आहेत. पण हा लेख मराठा समाजाविषयी शासनाचा दृष्टीकोन कसा आहे त्याविषयी आहे. लेखात उल्लेख झालेल्या काही मुद्द्यांबाबत संदर्भ खालीलप्रमाणे: मराठा समाजाच्या मागासलेपणासंबंधी सुप्रीम कोर्टाचा निकाल: परिच्छेद ३१६: https://api.sci.gov.in/supremecourt/2019/23618/23618_2019_35_1501_27992_Judgement_05-May-2021.pdf कालच्या दि १५ सप्टेंबर २०२५ च्या लोकसत्तातील दोन बातम्या: https://www.loksatta.com/nagpur/vishwas-patil-elected-as-president-of-all-india-literature-conference-amy-95-5372562/ वरील बातमी ही मराठा समाजाच्या पुढारलेपणाबाबत आहे की मागासलेपणाबाबत हे आपणच ठरवावे. तिथेच खालील बातमीही आली आहे: https://www.loksatta.com/mumbai/vishwas-patil-government-service-career-controversial-irregularities-during-ceo-tenure-mumbai-print-news-vsd-99-5373598/ लोकसत्ता ३ जुलै २०१७: https://www.loksatta.com/mumbai/ceo-vishwas-patil-clear-450-sra-scheme-file-before-5-days-of-retirement-1504067/ लोकसत्ता १२ सप्टेंबर २०१७: https://www.loksatta.com/mumbai/vishwas-patil-sra-scam-1549085/ लोकसत्ता १३ जुलै २०१८: https://www.loksatta.com/mumbai/vishwas-patil-scam-1712486/ संदर्भासाठी आणखी एक व्हिडिओ: https://youtu.be/Y9Uf6_oPdC8?si=4JfBarETHGs1pkwh

खटपट्या 22/09/2025 - 23:18
चांगला लेख, मुळात जरंगे यांचे आंदोलन हे फक्त मराठवाडा आणि विदर्भासाठी असावे. कारण तिकडे मराठा आणि कुणबी यांच्यातील सीमारेषा धूसर आहे. आणि सामाजिक स्थान हि सामान असावे (मी त्या भागातील नाही) जरांगे जे आंदोलन करत आहेत ते कोकणातील लोकांना (९०% लोकांना) मान्य नाही. कारण कोकणात कुणबी आणि मराठा लोकांच्या वस्त्या वेगवेगळ्या आहेत दोघात रोटी बेटी व्यवहार होत नाहीत. बाकी दोघेही गुण्यागोविंदानं नांदतात. त्यामुळे सरसकट सर्व मराठा लोकांना कुणबी घोषित करण्यात यावे या मागणीस कोकणी जनता तरी तयार होणार नाही. त्यामुळे सर्व कुणबी लोकांना सरसकट कुणबी म्हणून घोषित करण्यात यावे हे म्हणण्याचा अधिकार जरांगे यांना कोणी दिला? ज्यांच्या नोंदी चुकून मराठा झाल्या असतील आणि त्यांचे कोणी जवळचे नातेवाईक किंवा रक्ताचे नातेवाईक कुणबी असतील त्यांनी खुशाल कुणबी प्रमाणपत्रे घ्यावीत आणि फायदे घ्यावेत. (त्यातही ते ओबीसी मधून घ्यावेत कि नाही याबद्दल वाद राहिलंच) असो, पण जरांगे हे काही संपूर्ण महाराष्ट्राचे मराठा समाजाचे नेते नाहीत आणि त्यांना कोणी अधिकार दिलेले नाहीत.

धर्मराजमुटके 24/09/2025 - 17:45
मराठा आरक्षण चळवळीचा मुळ उद्देश आरक्षण मिळविणे यापेक्षा दुसर्‍याला मिळतेय ते आम्हाला खुपतेय असा असावा असा संशय घ्यायला जागा आहे. त्यांच्या ताटातलं काढता येत नाही तर आम्हालाही द्या हा अ‍ॅप्रोच नंतर आला असावा. मुळात पिढानपिढ्या एका वर्गाला आरक्षण मिळत राहिलं तर दुसर्‍या वर्गात अस्वस्थता पसरणारच हे साधं लॉजिक आहे. दलितांवर यापुर्वी किती अन्याय झाला आहे, (अन्याय झालाच आहे हे मला मान्य आहेच) आरक्षण कसं त्यांच्या हक्काचं आहे हे काहि ठराविक दशकांपर्यंत / शतकापर्यंत इतर समाजाला समजावणं शक्य आहे पण 'यावच्चंद्रदिवाकरौ' जर आरक्षण राहणार असेल तर एक ना एक दिवस इतर घटकांच्या भावनांचा कडेलोट होणारच हे उघड सत्य आहे. मुळातच कोणत्याही व्यक्तीची / घटनेची / क्रियेची सुरुवात आणि अंत होणे निसर्गनियमास धरून आहे मात्र या विषयाचा अंत कधी होईल ? होईल की नाही ? वंचितांना बरोबरीचे स्थान मिळेल की नाही हे कोणीही सांगू शकत नाही . इथे लोकांना फायदे उपटायला मागास बनायचे असते आणि समाजात वावरताना उच्चवर्गिय बनायचे असते. आरक्षणाचा मुळ हेतू वंचितांना पुढारलेल्या वर्गाच्या बरोबरीने समानतेची वागणूक मिळावी. त्यांना समाजात समान दर्जा मिळावा हा होता. तो दर्जा त्यांची शैक्षणिक, आर्थिक भरभराट झाल्यावरच होईल हा घटनाकारांचा मुळ विचार होता तो आज ७५ वर्षांनंतर देखील साध्य झाला आहे काय ? सो कॉल्ड उच्चवर्णिय उच्च पदस्थ सो कॉल्ड निम्नवर्गियास मनापासून समानतेने वागवितात की मजबूरी म्हणून वागवितात हे ज्याने त्याने आपल्या मनाला विचारावे लागेल. (तुमच्या सात पिढ्या आमची बरोबरी करु शकणार नाही हा फलक काय सांगायचे ते उघड सांगतोच आहे) असे 'यावच्चंद्रदिवाकरौ' आरक्षण पद्धत चालू ठेवण्यापेक्षा ज्यांच्यावर अन्याय झालेला आहे त्यांना एक-दोन/सात पिढ्यांना (जे काही बरोबर असेल ते) अतिप्रचंड /(अगदी अवाजवी असेल तरी देखील) आर्थिक भरपाई देऊन हा विषय संपवावा हे उत्तम. (संदर्भासाठी ज्यूंना दिलेली रिपरेशन्स). आम्हाला मागास म्हणा म्हणून आंदोलने करणार्‍या समाजाने आंदोलने करत बसण्यापेक्षा गुजराती /मारवाडी समाजाच्या पद्धतीने आपल्या समाजासाठी योगदान देऊन काही विकास करता येईल काय ते पहावा. अर्थात या विषयावर कितीही मंथन केले तरी आरक्षण आणि जात भारतातून कधीही जाईल असे वाटत नाही. पर्यायाने हा प्रश्न कधीही सुटणार नाही.

अभ्या.. 24/09/2025 - 18:27
अर्थात या विषयावर कितीही मंथन केले तरी आरक्षण आणि जात भारतातून कधीही जाईल असे वाटत नाही. पर्यायाने हा प्रश्न कधीही सुटणार नाही. हे तर आहेच. कीती काळ आरक्षण द्यायचे? कोण देतंय आरक्षण असे समजायचे? घटनाकाराच्या मूळ हेतू ला सर्वानीच समजून घ्यायचे? कसे? वनटाईम सेटलमेंट केल्याप्रमाणे एकदमच भरपाई देऊन मिटवायचे उत्तम असे काहीही ठरले तरी इम्प्लीमेंटेशन किती अवघड आहे? एक नवे गृहयुध्द छेडण्याचा प्रकार होइल हा. अन्याय झालेले इतर वर्ग जसे की ज्यू, कृष्ण्वर्णीय, आदीवासी ह्या प्रत्येकाच्या केसीस वेगवेगळ्या आहेत. समाजासाठी योगदान देऊन विकास वगैरे लाँग टर्म गोष्टी प्रबोधन करुन किंवा अगदी शिकवून होतील असे वाट्त नाही. ती आतून येण्याची प्रक्रिया आहे. मोर्च्यात खाणे पिणे मोफत वाटणे अशा इंस्टंट योगदानाला सगळे तयार आहेत. अर्थात तुम्ही म्हणल्याप्रमाणे फायदे उपटायला मागास आणि समाजात वावरताना उच्च्वर्णीय असा दांभिकपणा असताना, घटनेला अभिप्रेत उतरंड आणि समाजातली खरी उतरंड ह्यातला फरक सतत राहणार. जातव्यवस्था जोपर्यंत आहे तोपर्यंत आरक्षणव्यवस्था राहणार हे सर्वांनी कायमचे कोरुन घेईपर्यंत आरक्षण आणि जात भारतातून जाणार नाहीत.

सुबोध खरे 25/09/2025 - 10:24
सरसकट सर्व जातींच्या आरक्षणाला क्रिमी लेयर लावा हे सर्वोच्च न्यायालयाच्या पूर्णपीठाने इंद्र साहनी खटल्यात लिहिलेले आहे. आरक्षण ५० % च्या वर देणे हा गुणवत्ता धारक उमेदवारांच्या नैसर्गिक न्यायाला हरताळ फासल्या सारखे आहे असे स्पष्टपणे म्हटलेले आहे. मुळात ५० % आरक्षण असले तरी मागास जमातींना उरलेल्या ५० % मध्ये आपल्या गुणवत्तेवर जागा घेता येतातच. जोवर जातीवर आधारित मतदान होते तोवर कोणताही राजकारणी वरील निकाल लागू करण्यात रस दाखवत नाही. मेडिकल कॉलेजच्या डींन ची मुलगी आरक्षणात सीट मिळवते आणि त्याच कॉलेजात असलेला उच्च जातीतील चपराशी आपल्या मुलाला दोन गुणांनी गेलेला प्रवेश पाहून काय विचार करेल? यातूनच अशा आरक्षणाच्या मागण्या जन्माला येतात. आज आरक्षण संपवा म्हणण्यापेक्षा आपल्या संख्याबळावर दंडेली करून आपल्या पोळीवर तूप ओढणे जास्त सोपे झाले आहे. जाट मराठा शेतकरी आंदोलने हि याची उत्तम उदाहरणे आहेत. आय ए एस असलेल्या बापाची मुलगी आय एफ एस ला आरक्षण घेते हा त्याच जातीतील गरीब उमेदवारावर झालेला भयानक अन्याय आहे. सरसकट क्रिमी लेयर लावा आणि आरक्षण ५० च्या आत ठेवा असे केल्यासच तथाकथित उच्च जातींना अन्याय झाल्याची भावना येणार नाही. आणि क्रमाक्रमाने दर पाच वर्षांनी ५ % आरक्षण कमी करत न्यावे आणि २०४७ पर्यंत आरक्षण संपुष्टात आणावे.
टीपः मराठा समाजाच्या आरक्षणाच्या मागणीचा विचार नक्कीच करता येऊ शकतो, त्यावर न्यायालयात अनेक खटलेही चालू आहेत. पण हा लेख मराठा समाजाविषयी शासनाचा दृष्टीकोन कसा आहे त्याविषयी आहे. आमची बरोबरी करायला तुमच्या सात पिढ्या जातील सप्टेंबर 2025 मध्ये ऐन गणेशोत्सवाच्या धामधुमीत मनोज जरांगे यांच्यासोबत हजारो मराठा आंदोलक आरक्षणाच्या मागणीसाठी मुंबईच्या आझाद मैदानात येऊन धडकले. जरांगे यांनी उपोषण आरंभले. सर्व वर्तमानपत्रे, टीव्ही चॅनल्स एक आणि एकच बातमी चालवू लागले ते म्हणजे मराठ्यांचे आंदोलन.
धोरण
समाज
जीवनमान
विचार
Subscribe to विचार
© 2026 मिसळपाव