बोलताबोलता 'अच्छा..' असा शब्द वापरुन जातो.
मागे सविता प्रभुणे यानी सांगितलेला एक किस्सा- एका ऐतिहासिक नाटकात चुकून एक पात्राच्या म्यानाचे टोक गडबडीत दुसर्‍या पात्राला लागते. भूमिकेत गेलेली व्यक्ती वास्तवात येते व पटकन त्या दुसर्‍या पात्राला म्हणते " अरे सॉरी हं "

आपले परिक्षण वाचून मार्मिकच्या शेवटच्या पानावरच्या सिने प्रिक्षानची आठवण झाली.

थोडा जालावर शोध घेतला असता असे वाचनात आले की "हरीदादा हा असे आश्वासन देतो की तो दुर्गा (लग्नानंतरची उमा) हिला परपुरषाचा स्पर्श होऊ देणार नाही आणि लगोलग पिंडास कावळा शिवतो" ........ मग नंतर उमा आणि हरीदादा यांची भावनिक गुंतवणूक होते का वगैरे वगैरे ......
.
.
.
.
मला तर हा आसक्ती-विरक्ती चा संघर्ष फारच रोचक वाटतो आहे. जमल्यास मी हा चित्रपट जरूर पाहीन.
कथाबीज सशक्त आहे असे माझे मत आहे. मांडणी तितकी प्रभावी वठली आहे का हे पाहूनच ठरवेन.
.
.
.
सचिन खेडेकर म्हणजे काम चांगलेच असणार.

नांव, जाहिरातीतील पात्रे, हे सगळे बघितल्यावरच काहीशी प्रतिकूल प्रतिक्रिया मनांत आली होती. एकूण सिनेमात काय असेल याची अटकळ रावांच्या परीक्षणाने तंतोतंत खरी ठरली. त्याबद्दल रावांस धन्यवाद. परीक्षणातील सर्वच मतांशी सहमत.
पैसे वाचले, असे म्हणणार नाही कारण अशा चित्रपटांचा वीट येऊन आता उरलेल्या आयुष्यात केवळ हलकेफुलके सिनेमेच बघायचे आधीपासूनच ठरवले आहे.

शब्दशोधन :

_________________________________
फलशोभन
A202&lpgA202&dq=%E0%A4%AB%E0%A4%B2%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%AD%E0%A4%A8&sourcel&ots=rbZep1Kg1F&sig=1NeRGfTiWSQD4QjC1V62JQKdw_A&hl=en&sa=X&ei=MRKmT8yMF8m3rAeG2IXYAQ&vedCDwQ6AEwAA#v=onepage&q=%E0%A4%AB%E0%A4%B2%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%AD%E0%A4%A8&f=false">http://books.google.co.in/books?id=MihC19PIejcC&pgA202&lpgA202&dq=%E...

हिन्दी राऊस्वामी याकादंबरीत फलशोभन शब्द सापडला...
" बहुरानी को हमारी पास आये अभी पांच वर्ष हुए है/ अब अधिक से अधिक एक वर्ष में उसका फलशोभन समारोह भी करना होगा

____________________

फलशोधन म्हणजे ग्रामोद्योग विभागात मुरंबा आणि लोणचे जेली या संदर्भात वापरलेला शब्द आढळला...
http://fe.jag.in.g1.b.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_8968991_1.html
छात्रों को ग्रामोद्योग विभाग के तकनीकी प्रशिक्षकों द्वारा अगरबत्ती, मोमबत्ती, फलशोधन अचार, मुरब्बा, जैम, जैली बनाकर छात्रों को दिखाया गया।
_________________________
http://www.ranjeetparadkar.com/ या ब्लॉगवरती फलशोधन असाच शब्द वापरला आहे.. शिवाय खाली त्याचा अर्थही दिला आहे...

फलशोधन* = पूर्वीच्या काळी मुलीचं लग्न लहान वयात होत असे. मुलगी वयात येईपर्यंत मुलास तिच्याजवळ जाण्यास पाबंदी असे. मुलीला जेव्हा पहिल्यांदा वयात आल्याची जाणीव होई (Menstruation Cycle ची सुरुवात होई) तेव्हा 'फलशोधना'ची यथासांग पूजा केली जात असे व त्यानंतर खऱ्या अर्थाने मुलगा व मुलगी एकत्र येत असत.
_________________________________

आणखी दोनशे वर्षांनी , " त्या काळात फलशोभन ता अर्थाने " फलशोधन असा शब्दही वापरला जात असे , असे लोक खात्रीने सांगतील..आणि मांजरेकर यांनी सिनेमातही तो शब्द वापरला आहे, म्हणजेच शंका नको असेही म्हणतील...

शिवाय उत्सुकता अशी की मूळ कथेत काय शब्द वापरला असेल?

काकस्पर्श'

परंपरा, वचन, सोवळे-ओवळे यांत एकेकाळी
रमणारा महाराष्ट्र म्हणजे स्त्रीसाठी तिच्या भावना मारणारा, प्रसंगी
तिच्या शरीर, मानसिक जाणिवांशी क्रूर खेळ करणारा होता याचे प्रत्यंतर
पुन्हा एकदा त्याच पारंपरिक चौकटीत राहून 'काकस्पर्श' या चित्रपटाने दिला.
हा चित्रपट पाहताना पूर्वीच्या रुढींचा मनस्वी राग यायला लागतो तो
मध्यवर्ती भूमिकेत असलेल्या उमाच्या निरागस रूपामुळे व जाणिवांच्या
आक्रोशामुळे. चित्रपटाला साधारणपणे स्वातंत्र्यापूर्वीची पार्श्वभूमी आहे.
गावातल्या देवीच्या उत्सवाचा अधिकार असणार्‍या हरिदादांच्या घरात त्याच्या
धाकट्या भावाची पत्नी म्हणून दुर्गा घरात येते. दुर्गाची नंतर उमा होते.
लग्नाच्या पहिल्या रात्रीच उमाचा नवरा तापाने फणफणून देवाघरी जातो. पिंडाला
कावळा शिवण्यासाठी परपुरुषाचा स्पर्श उमाला होऊ देणार नाही, असे वचन
हरीदादा देतो अन् पिंडाला कावळा स्पर्श करतो. मग तिथून खरा संघर्ष सुरू
होतो तो समाजाशी आणि परंपरांशी. हा काकस्पर्श व्हावा म्हणून उमाची
हरिदादामध्ये होणारी गुंतवळ, हरिदादाही यात गुंततो का? हे चित्रपट पाहूनच
ठरवावे.

चित्रपट का पाहावा

सचिन खेडेकरने रंगवलेल्या हरिदादा, केतकी माटेगावकर आणि प्रिया बापटने
रंगवलेल्या तारुण्यातल्या उमेसाठी हा चित्रपट नक्की पाहावा.
स्वातंत्र्यपूर्व काळामधील परंपरांमध्ये जखडलेला महाराष्ट्र, सनातन म्हणवत
धर्माच्या नावाखाली स्वार्थ जोपासणार्‍या षंढाचे प्रतीकात्मक चित्रण फक्त
एका कुटुंबाच्या कॅन्व्हासचा आधार घेऊन या चित्रपटाने सुरेख केले आहे. 'सखे
तुला का गं नाहणे आले' यासारखी सूचक गाणी पूर्वीच्या स्त्रियांच्या बाबतीत
पाळल्या जाणार्‍या परंपरा नेमकेपणाने अधोरेखित करतात.

हा काकस्पर्श व्हावा म्हणून उमाची
हरिदादामध्ये होणारी गुंतवळ,
गुंतवळ??
गुंतवळ शब्द वेगळ्या अर्थाने पूर्वी वापरत असत....

संजोप,
तुमच्या सर्व स्वातंत्र्यांबाबत आत्यंतिक आदर बाळगूनही मी किंचित नापसंतीची एक छटा व्यक्त करतो. (ह. घ्या)

परीक्षण वाचल्यानंतर काही मिपाकरांनी 'बरे झाले. आम्ही हा चित्रपट पाहाणार नाही. आमचे पैसे वाचले' अशा आशयाच्या प्रतिक्रिया व्यक्त केल्या आहेत. ग्रंथ असो, की चित्रपट, परीक्षण करणार्‍याने वाचकांना/प्रेक्षकांना त्या कलाकृतीचा आस्वाद घेण्यापासून परावृत्त करण्याचा प्रयत्न करु नये, असे मला वाटते. त्यातून मराठी चित्रपटांबाबत बोलायचे झाले तर आता कुठे मराठी चित्रपटसृष्टी काही ऑफबीट विषय धाडसाने हाताळू लागलेली आहे. समाजातील खदखदणार्‍या प्रश्नांना थेट भिडू लागली आहे. मराठी चित्रपट चालत नाहीत कारण मराठी लोकच ते बघत नाहीत, असे उपहासाने वारंवार म्हटले जाते. समीक्षकांचा निगेटिव्ह टोन, हेही एक कारण असू शकते.

धडपड करणार्‍यांना समाजानेच प्रोत्साहन नाही दिले तर मग कोण देणार?

सर्वप्रथम चित्रपट पाहिलेला नसल्यामुळे चित्रपट परीक्षण किती उत्तम उतरलं आहे, त्याबाबतची मोकळी दाद देता येत नाही. पण, चित्रपटाची थोडक्यात करुन दिलेली ओळख आवडली. विलक्षण प्रेम कहाणीच्या जाहिरातीही पाहात असल्यामुळे चित्रपटाची उत्सूकता आहेच. फक्त -

'''बाकी पन्नास -साठ-सत्तर वर्षांपूर्वीची कोकणी पार्श्वभूमीवरची कोणतीही एक कादंबरी घ्या......'' पासूनचा मुद्दा तितकासा व्यक्तिगत मला पटला नाही. सर्वांनीच कथा-कादंबर्‍यामधून किंवा वैचारिक लेखनामधून असे विषय समजून घेतले आहेत असे समजण्याचे काही कारण नाही. उलट, चित्रपटात स्वातंत्र्यपूर्व काळातील समाज, धर्ममार्तंडाचा पाखंडीपणा आणि पुरोगामी विचारसरणीच्या मंडळींचा संघर्ष किती समर्थपणे उतरला आहे. आजच्या पिढीला ते समजून घेता येते का ? वगैरेवर चित्रपटाच्या निमित्तानं भाष्य केलं असतं तर ते अधिक उत्तम ठरलं असतं, असे वाटले. .

परीक्षण खुसखुशीत करण्याच्या नादात मूळ विषयापासून चित्रपट परीक्षण दूर तर गेलं नाही ना, असा विचार सारखा येत होता, हेही नम्रपणे नमूद करतो.

-दिलीप बिरुटे

हम्म, छान आहे...

बाकी पन्नास -साठ-सत्तर वर्षांपूर्वीची कोकणी पार्श्वभूमीवरची कोणतीही एक कादंबरी घ्या, कोणीही एक शांतारामी ढोबळ सांकेतिकी दिग्दर्शक घ्या, थोडे फडकाळलेले-खांडेकरी संवाद लिहा. पाचदहा बाराबंद्या, साताठ धोतरे, नऊवारी लुगडी, पगड्या आणि नथी घ्या, उमेदवारी करणारे काही कलाकार घ्या आणि सुरु करा शूटिंग! झाला 'काकस्पर्श'! हाय काय आन नाय काय...

चालायचच हो, सगळीकडेच लागू आहे हे !

जीएंची शैली घ्या, "अठ्याळ - राखुंडे" असले पेश्शल शब्द वापरा, दोन चार दिग्गजांना उगाच चिमटे काढा (हो चिमटेच ! आसूड - कोरडे,वगैरे ओढायचे दिवस संपले आता), जुन्या मासिकांमध्ये येणारी परिक्षणातली वाक्ये कापून इकडे-तिकडे जोडा, झालं "परिक्षण" ! हाय काय आन नाय काय...

एवढा अप्रतिम पिक्चरमधे तुम्हाला एवढच दिसल सन्जोपराव?

माझ मतः बर्‍याच दिवसात काहीतरी छान पाहिल. प्रत्येकान आवर्जुन बघावा असा चित्रपट.

लेखाला सरळ सरळ ब्राम्हण द्वेषाचा वास येतो आहे

नशिब चित्रपट काढणारे दिग्दर्शक मांजरेकर आणि कलाकारही "आपलेच" आहेत

नाहि तर साला ... सगळी फिल्म इंडस्ट्रीच 'ब्राह्मणद्वेषी' आहे असे खापर फुटता फुटता राह्यलं ना

अवांतर : चित्रपटाचा विषय आहे म्हणून आठवले, अलिकडेच चित्रपटसृष्टीचे जनक फाळके नसून तोरणे आहेत असे वाचण्यात आले.