मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

जाने कैसे सपनों में खो गई अखियाँ...

प्रास ·

पद्मावति 18/12/2019 - 15:14
खूप सुंदर गाणे आणि रसग्रहण. याच चित्रपटातले कैसे दिन बिते हे ही गाणे फार सुरेख आहे. बलराज सहानी हे मुख्य भूमिकेत असलेल्या मोजक्या चित्रपटांपैकी हा एक चित्रपट. अत्यंत गुणी अभिनेता __/\__

मुक्त विहारि 18/12/2019 - 19:12
खूप दिवसांनी हे गाणे ऐकले.... बादवे, एक इंग्रजी गाणे शोधत आहे. आफ्रिकन संगीत आहे. गाण्याचे बोल साधारण असे आहेत. .. ओचाई ओचाय, ओचाई ओचाय, अलोमा कुलमा अलोमा कुलमा... देश प्रेमी नावाच्या , अमिताभच्या सिनेमात एका गाण्यात हे गाणं Back Groundला, कोरस मध्ये आहे. .. https://youtu.be/EP7r05H7dyk

गवि 19/12/2019 - 12:07
या थीमवरुन तुकडे उचलून आणखी किमान दोन गाण्यांत वापरले आहेत पग घुंगरू बांध मीरा नाची आय एम अ डिस्को डान्सर --- ऐका आणि शोधा..

जॉनविक्क 19/12/2019 - 15:51
सा सा सा ग ग रे रे सा नि नि नि सा सा सा सा सा सा ग ग रे रे सा नि नि नि सा सा सा सा सा सा ग ग रे रे सा नि नि नि सा सा सा ओचाई ओचाsssss

राघव 19/12/2019 - 09:52
खूप आवडीचं गाणं. तसंही शैलेंद्र आणि साहिर फार आवडतात. गाणं अप्रतीमच! बाकी तुम्हाला खूप दिवसांनी लिहितं झालेलं बघून आनंद झाला. आणिक येऊ द्यात! :-)

नूतन 19/12/2019 - 19:16
खूप आवडतं गाणं ऐकण्याचं निमित्त दिल्याबद्दल धन्यवाद. लेख आवडला.

श्वेता२४ 20/12/2019 - 10:20
आतापर्यंत काही वेळा ऐकलं आहे पण आज पाहिलं ही. काही गाणी सदाहरित असतात त्यापैकीच हे एक. आपला लेखही छानच

जुइ 03/03/2020 - 00:27
अतिशय सुरेल गीत! अनेकदा ऐकले आहे मात्र पाहिले प्रथमच.

पद्मावति 18/12/2019 - 15:14
खूप सुंदर गाणे आणि रसग्रहण. याच चित्रपटातले कैसे दिन बिते हे ही गाणे फार सुरेख आहे. बलराज सहानी हे मुख्य भूमिकेत असलेल्या मोजक्या चित्रपटांपैकी हा एक चित्रपट. अत्यंत गुणी अभिनेता __/\__

मुक्त विहारि 18/12/2019 - 19:12
खूप दिवसांनी हे गाणे ऐकले.... बादवे, एक इंग्रजी गाणे शोधत आहे. आफ्रिकन संगीत आहे. गाण्याचे बोल साधारण असे आहेत. .. ओचाई ओचाय, ओचाई ओचाय, अलोमा कुलमा अलोमा कुलमा... देश प्रेमी नावाच्या , अमिताभच्या सिनेमात एका गाण्यात हे गाणं Back Groundला, कोरस मध्ये आहे. .. https://youtu.be/EP7r05H7dyk

गवि 19/12/2019 - 12:07
या थीमवरुन तुकडे उचलून आणखी किमान दोन गाण्यांत वापरले आहेत पग घुंगरू बांध मीरा नाची आय एम अ डिस्को डान्सर --- ऐका आणि शोधा..

जॉनविक्क 19/12/2019 - 15:51
सा सा सा ग ग रे रे सा नि नि नि सा सा सा सा सा सा ग ग रे रे सा नि नि नि सा सा सा सा सा सा ग ग रे रे सा नि नि नि सा सा सा ओचाई ओचाsssss

राघव 19/12/2019 - 09:52
खूप आवडीचं गाणं. तसंही शैलेंद्र आणि साहिर फार आवडतात. गाणं अप्रतीमच! बाकी तुम्हाला खूप दिवसांनी लिहितं झालेलं बघून आनंद झाला. आणिक येऊ द्यात! :-)

नूतन 19/12/2019 - 19:16
खूप आवडतं गाणं ऐकण्याचं निमित्त दिल्याबद्दल धन्यवाद. लेख आवडला.

श्वेता२४ 20/12/2019 - 10:20
आतापर्यंत काही वेळा ऐकलं आहे पण आज पाहिलं ही. काही गाणी सदाहरित असतात त्यापैकीच हे एक. आपला लेखही छानच

जुइ 03/03/2020 - 00:27
अतिशय सुरेल गीत! अनेकदा ऐकले आहे मात्र पाहिले प्रथमच.
लेखनविषय:
संगीत
धर्म
इतिहास
प्रेमकाव्य
लेखनप्रकार
प्रकटन
विचार
आपल्याला मेलं त्या संगीतातलं काही कळत नाही. एक सरगम सोडली तर रागांच्या सुरावटी कळत नाहीत, आरोह-अवरोह कळत नाही, आॅर्केस्ट्रेशनच्या ज्ञानाचीही बोंबच पण आपल्याला गाणी ऐकायला आवडतात. गाणी ऐकताना काहीकाही विचारतरंग उमटतात आणि तेच आपल्या आनंदाचं साधन बनतात. कालपासून एक गाणं मनात गुंजी घालत होतं. वर्ष 1960 मधला चित्रपट 'अनुराधा', दिग्दर्शक - हृषिकेश मुखर्जी, गीतकार - शैलेन्द्र, संगीत दिग्दर्शक - पं. रविशंकर, गायिका - लता मंगेशकर. बघा, काय काॅम्बिनेशन आहे. अनेकदा दिग्गज एकत्र आले की सुसंवादाच्या अभावाने कार्यहानीच होताना दिसते पण इथेमात्र संगीतातलं जणू वरूळचं कैलास मंदिर उभं राहतं. पं.

यात्री ---- कथा ---- काल्पनीक -------

सिरुसेरि ·

कर्नलतपस्वी 29/07/2022 - 16:45
अश्वत्थामा,एकलव्य यांच्यावर नियतीने अन्याय केला आसे नेहमीच वाटते. कदाचित नियती आहे हे सिद्ध करण्यासाठी तर हि पात्रे निर्माण तर केली नाहीत आशी शंका येते.

nutanm 14/05/2023 - 23:39
कथा अर्धवट वाटते. मला असे वाटले , यात्री तथास्तु म्हणून तरी मुलाच्या डोक्यावर व पश्तापाने पोळून तरी म्हणून हात ठेवेल व तथास्तु म्हणून म्हणेल व त्याच्या वागण्याचे परिमार्जन किंवा प्रायश्चि चांगला शेवट होईल.घेण्याची सुरूवात करेल किंवा धक्कादायक काही दुसरा व चांगला शेवट होईल. चांगला शेवट होईल. ।

कर्नलतपस्वी 29/07/2022 - 16:45
अश्वत्थामा,एकलव्य यांच्यावर नियतीने अन्याय केला आसे नेहमीच वाटते. कदाचित नियती आहे हे सिद्ध करण्यासाठी तर हि पात्रे निर्माण तर केली नाहीत आशी शंका येते.

nutanm 14/05/2023 - 23:39
कथा अर्धवट वाटते. मला असे वाटले , यात्री तथास्तु म्हणून तरी मुलाच्या डोक्यावर व पश्तापाने पोळून तरी म्हणून हात ठेवेल व तथास्तु म्हणून म्हणेल व त्याच्या वागण्याचे परिमार्जन किंवा प्रायश्चि चांगला शेवट होईल.घेण्याची सुरूवात करेल किंवा धक्कादायक काही दुसरा व चांगला शेवट होईल. चांगला शेवट होईल. ।
लेखनविषय:
संगीत
लेखनप्रकार
सद्भावना
यात्री ---- कथा ---- काल्पनीक ------- तो यात्री अनेक दिवस नर्मदा नदीच्या तीरावरील गावांमधून भटकत होता . आपण कुठुन आलो , कुठे चाललो आहोत याची त्याला काहिच सय राहिली नव्हती . अंगावरील एके काळचे भरजरी कपडे धुळीने माखुन गेले होते . पण तिकडेही त्याचे लक्ष नव्हते . तहान भुक हरपुन तो नुसताच दिसेल त्या वाटेने चालत होता . वाटेतील काही गावांमधे त्याला परिक्रमावासी समजुन आदराने , भक्तीभावाने खाऊ पिउ घातले गेले . तर काही गावांमधे त्याला चोर , वेडा , भिकारी समजुन चोपही देण्यात आला . पण या कशाचीच तमा न बाळगता तो यात्री आपल्याच नादात चालतच होता .

मंतरलेले दिवस – ३ : शास्त्रीय संगीत समारोह

सुधीर कांदळकर ·

मुक्त विहारि 04/12/2019 - 17:15
आवडलं. राग दारी कधी आवडलीच नाही. किंबहुना तसे कानच विकसित झाले नाहीत...आमचे अपयश.... पण संगीत मात्र आवडतेच. .. मग ते People need love असू दे किंवा , तामिळ मधील "दलपती" तील गाणी असू दे.... अर्थात, कुणाला काय आवडते हे महत्वाचे नाही. कुणाला सोने आवडत असेल तर कुणाला पितळ...त्याच्या आवडीत तो समाधानी आहे ना? मग झालं. ..

हेमंतकुमार 04/12/2019 - 17:57
लेख वाचताना जणू मैफिलीचाच आनंद मिळाला. छानच !
काही व्यक्तींचे केस जसजसे पिकत जातात तसतसे ते जास्त देखणे, खानदानी दिसू लागतात.
>>> + १११

सुधीर कांदळकर 05/12/2019 - 06:11
@ मुवि: संगीत हे सारेच सुंदर, बावनकशी असते. अमुक संगीत तमुक संगीतापेक्षा श्रेष्ठ असे काही नसते. व्यक्ती तितक्या प्रकृती या न्यायाने आवड वेगळ्या प्रकाराची असू शकते. सादरीकरणाचा दर्जा फक्त वरखाली होऊ शकतो. प्रतिसादाबद्दल धन्यवाद. डॉ. कुमार आणि यशोताई आपल्या नियमित प्रतिसादांबद्दल अनेक अनेक धन्यवाद.

कंजूस 05/12/2019 - 07:38
रसीक आहात. ------
गाणे रंगत नसे तेव्हा आम्हांला चहाकॉफीची तलफ येई.
हे आवडलं. एकदा कॉलेजात असताना मित्र आला सात साडेसातला. चल लवकर चल. आमच्या घरापासून चार बिंल्डिंगा जवळ वल्लभ संगीत विद्यालय. (तिथे आमच्या इमारतीतली तीन चार मुले वायलीन,तबल,,गाणे,,,नाच शिकायला जात) गेलो. प्रवेशदाराशी पोहोचल्यावर सारं समजलं. आता मैफिलीत बसवणार. "ए मागेच बसू हां, सटकायला बरे." बसलो. एक जण गात होता. गर्दी होती. पंधरा मिनिटांनी मित्राने खूण केली 'खसकुया बाहेर'. हुश्श. " नेमका रातंजनकरबुवा गायला बसलाय. गातो सुरात पण रेकून." "चहा घेऊ या का?" "हो."

मनो 05/12/2019 - 09:08
आजच उस्ताद बिस्मिल्लाखा यांचा हा सुरेख विडिओ पाहिला. खासाहेब इतके सुंदर बोलले आहेत, की बघत राहावे. शेखर गुप्ता त्यांच्यापुढे अजागळ वाटतो. https://youtu.be/tkB6qnASmQc

सुधीर कांदळकर 05/12/2019 - 19:04
विजूभाऊ, जयंतराव, श्री. मनो आणि प्रमोदजी अनेक अनेक धन्यवाद. @कंजूसजी: रेकून आवाज लावल्यामुळे खरेच मजा निघून जाते. मलाही ते आवडत नाही. करुण रसाच्या नावाखाली रडके गाणे पण वैताग देते. रसिक अमूल्य वेळ देऊन येतात. काही रसिक तर ४००-५०० किमी. प्रवास करून येतात. म्हणून गाणे सुंदरच असावे. अनेक अनेक धन्यवाद. @श्री. मनो: व्हीडीओ आवडला. धन्यवाद. एक भिडणारी हळवी आठवण जागी झाली. साल २००९. मुंबईतल्या वास्तव्याची आमची शेवटची रात्र. सामान बांधून तयार होते. दुसरे दिवशी टेंपो येणार होता. मुंबई सोडण्याची हुरहूर, मनात मोठे काहूर. आयुष्य मंगलध्वनींनी व्यापून टाकणारे बिस्मिल्लाजी अल्लाला प्यारे झाल्याची बातमी आली. विविध चित्रवाणी वाहिन्यावर बिबिस्मिल्लाजींबद्दल वेगवेगळे माहितीपट रात्री २ पर्यंत पाहात होतो. जड अंत:करणाने कधीतरी झोपलो. @प्रमोदजी आपला प्रश्न मला उद्देशून नसावा. कारण मी भारतातच असतो.

स्मिताके 05/12/2019 - 21:22
सुंदर लेख. आणखी मैफिलींविषयी, निरनिराळ्या रागांविषयी वाचायला आवडेल.

अनिंद्य 06/12/2019 - 11:05
@ सुधीर कांदळकर, 'देर से आए हम इस बज्म-ए-तरब में' असे वाटले. (परवा प्रतिसाद लिहिला होता तो मिपा सूक्ष्मावस्थेत गेल्यामुळे उडाला बहुतेक.) सुरेल आठवणी आहेत तुमच्या आणि त्या रंजक नेमकेपणाने शब्दबद्ध करण्याचे कसबही खास. ही लेखमाला 'शिफारस' मध्ये असावी खरे तर. पु ले शु.

कंजूस 06/12/2019 - 16:01
वेस्टन म्युझिक म्हणजे काय यावर भाषण देणारे कुंटे (पुण्यात असतात) यांचे मुलुंडला भाषण, होते महाराष्ट्र मंडळात. तेही ऐकले आहे. खूप चांगले सांगतात.

पहाटवारा 07/12/2019 - 07:15
तुमच्या पीढीला ज्या या अनमोल आठवणी गोळा करता आल्या .. त्याचा हेवा वाटतो. सुदैवाने युटयुब च्या माध्यमातून अनेक अशा गाण्यांचा खजिना आता ऊपलब्ध आहे परंतु त्याने फक्त गाणी ऐकु शकता .. हि जी एक अनुभवांची , त्या उत्कटतेची , मित्रांबरोबर रात्र रात्र जागवलेल्या आठवणींची पोतडि आहे , ती नाहि मिळणार आता.. ती खरोखर अनमोल आहे. शास्रीय सन्गीत समजत नसले तरी ऐकायला आवडते .. त्यातहि थोडे कमी गायकि ढंगातले संगीत.. प्रभाताईंच्या सावरे च्या सुरांत माझ्या कित्येक ड्राईव्ज डोलत गेल्या आहेत. कधी आपल्या भीमसेनजींचे ब्रिंदावनी भजनातल्या पल्लेदार ताना ऐकुन चकित व्ह्यायला होते .. तर कुमार गंधर्वांच्या छोट्या पण धारधार सुरावटी अंगावर रोमांच ऊभ्या करतात. आपल्या गायकांच्या इतकीच ऊत्तुंग अशी वाद्य-वादन करणारी मंडळी पण आहेत. ऊस्ताद अम्जद अली खां यांचे सरोद जास्ती लडिवाळ पणे बोलतेय की बिस्मिलाह खां यांची शहनाई ! मध्यंतरी झाकीर हुसेन अन राकेश चॉरसीया यांच्या प्रत्यक्ष कार्यक्रमाला जाण्याचा योग आला .. ती संध्याकाळ अशीच अफाट गेली. वाह .. हा लेख अन लेखमाला वाचून मजा आली.. लिहिते रहा अन आम्हालाहि तुमच्या स्मरणरंजनात सामील करून घ्या. -पहाटवारा

सुधीर कांदळकर 07/12/2019 - 18:53
शास्रीय सन्गीत समजत नसले तरी ऐकायला आवडते
 . आपल्याला काही समजत नाही असे वाटणे हे बर्‍यापैकी ज्ञान असल्याचे लक्षण आहे.
कुमार गंधर्वांच्या छोट्या पण धारधार सुरावटी
अचूक निरीक्षण. राजयक्ष्म्यातून बरे झाल्यावर कुमारांच्या फुफ्फुसांची क्षमता कमी झाल्यामुळे ते पल्लेदार ताना घेऊ शकत नाहीत. छोट्याच सुरावटी घेतात. आपला प्रतिसाद देखील पहाटवार्‍यासारखा मन प्रफुल्लित करणारा आहे. अनेक अनेक धन्यवाद.

चौकटराजा 10/12/2019 - 10:26
माझया मते मी ही शास्त्रीय संगीत खूप ऐकले आहे व माझ्यातही काही आठवणी दाटल्या आहेत पण तुम्हीच अधिक प्रत्यक्ष मैफली ऐकल्या असाव्यात असा माझा कयास आहे ! बाकी मारवा की पुरिया यात चटकन भेद समजायला काहीसे अधिक गाणे ऐकायाला लागते. वास्तविक षडज हा स्वरांचा राजा पण या राजाचेच जिथे अल्पत्व आहे असा युनिक राग म्हंजे मारवा. श्रवणातही चोचले असतात हे अगदी खरे आहे. आलापी हा माझा चोचला आहे , बहलावा हाही माझा चोचला आहे , मंद्र पंचम किंवा ज्याला जमेल त्याचा मंद्र षडज ऐकायचा हा माझा चोचला आहे पण अलीकडे द्रूत सरगमी , लांब स्वर लावणे अतितार षडज पकडणे ( परवीन सुलताना - पतियाळा घराणे स्पेशालिटी ) याची क्रेझ आहे !

सुधीर कांदळकर 11/12/2019 - 06:04
प्रत्यक्ष मैफिली ऐकणे कौटुंबिक जबाबदार्‍यांमुळे फारसे जमले नाही. मधली जवळजवळ पंचवीस-तीस वर्षे साहित्य आणि संगीतापासून दूर होतो. कुणीतरी रसिक कुठेतरी भेटे, हॉटेलात चहाबरोबर बोलणे होई, नवे काय आले वगैरे समजे आणि आठवणींना उजाळा मिळे.
अलीकडे द्रूत सरगमी , लांब स्वर लावणे अतितार षडज पकडणे ( परवीन सुलताना - पतियाळा घराणे स्पेशालिटी ) याची क्रेझ आहे !
अगदी खरे. स्वतःच्या उच्चारांचा नाद, स्वतःच्या स्वराचा पोत वगैरे ध्यानात न घेता केवळ अर्धवटराव श्रोत्यांची वाहवा ऐकायला हे सारे केले जाते. त्यात बहुतेक वेळा हे सारे आवाजाला न पेलल्यामुळे टेंपोमध्ये ट्रकभर माल लादल्यासारखे गाण्याचे सौंदर्यच हरवून जाते. बहलावा हा शब्द अनेक वर्षांनी संपर्कात आला आणि अनेक स्मृती जाग्या झाल्या.
मंद्र पंचम किंवा ज्याला जमेल त्याचा मंद्र षडज ऐकायचा हा माझा चोचला आहे
जगजीत सिंग मंद्र षडज फारच ताकदीने, स्थिर आणि सुरेख लावीत. 'कल चौदवी की रात थी' ते दोनतीन प्रकारे गात. त्यातल्या 'जोगी ...' या कडव्यात ते मंद्र सप्तकात मस्त संचार करून अद्भुत आनंद देत. मस्त आठवणी जागवल्यात. अनेक अनेक धन्यवाद.

मुक्त विहारि 04/12/2019 - 17:15
आवडलं. राग दारी कधी आवडलीच नाही. किंबहुना तसे कानच विकसित झाले नाहीत...आमचे अपयश.... पण संगीत मात्र आवडतेच. .. मग ते People need love असू दे किंवा , तामिळ मधील "दलपती" तील गाणी असू दे.... अर्थात, कुणाला काय आवडते हे महत्वाचे नाही. कुणाला सोने आवडत असेल तर कुणाला पितळ...त्याच्या आवडीत तो समाधानी आहे ना? मग झालं. ..

हेमंतकुमार 04/12/2019 - 17:57
लेख वाचताना जणू मैफिलीचाच आनंद मिळाला. छानच !
काही व्यक्तींचे केस जसजसे पिकत जातात तसतसे ते जास्त देखणे, खानदानी दिसू लागतात.
>>> + १११

सुधीर कांदळकर 05/12/2019 - 06:11
@ मुवि: संगीत हे सारेच सुंदर, बावनकशी असते. अमुक संगीत तमुक संगीतापेक्षा श्रेष्ठ असे काही नसते. व्यक्ती तितक्या प्रकृती या न्यायाने आवड वेगळ्या प्रकाराची असू शकते. सादरीकरणाचा दर्जा फक्त वरखाली होऊ शकतो. प्रतिसादाबद्दल धन्यवाद. डॉ. कुमार आणि यशोताई आपल्या नियमित प्रतिसादांबद्दल अनेक अनेक धन्यवाद.

कंजूस 05/12/2019 - 07:38
रसीक आहात. ------
गाणे रंगत नसे तेव्हा आम्हांला चहाकॉफीची तलफ येई.
हे आवडलं. एकदा कॉलेजात असताना मित्र आला सात साडेसातला. चल लवकर चल. आमच्या घरापासून चार बिंल्डिंगा जवळ वल्लभ संगीत विद्यालय. (तिथे आमच्या इमारतीतली तीन चार मुले वायलीन,तबल,,गाणे,,,नाच शिकायला जात) गेलो. प्रवेशदाराशी पोहोचल्यावर सारं समजलं. आता मैफिलीत बसवणार. "ए मागेच बसू हां, सटकायला बरे." बसलो. एक जण गात होता. गर्दी होती. पंधरा मिनिटांनी मित्राने खूण केली 'खसकुया बाहेर'. हुश्श. " नेमका रातंजनकरबुवा गायला बसलाय. गातो सुरात पण रेकून." "चहा घेऊ या का?" "हो."

मनो 05/12/2019 - 09:08
आजच उस्ताद बिस्मिल्लाखा यांचा हा सुरेख विडिओ पाहिला. खासाहेब इतके सुंदर बोलले आहेत, की बघत राहावे. शेखर गुप्ता त्यांच्यापुढे अजागळ वाटतो. https://youtu.be/tkB6qnASmQc

सुधीर कांदळकर 05/12/2019 - 19:04
विजूभाऊ, जयंतराव, श्री. मनो आणि प्रमोदजी अनेक अनेक धन्यवाद. @कंजूसजी: रेकून आवाज लावल्यामुळे खरेच मजा निघून जाते. मलाही ते आवडत नाही. करुण रसाच्या नावाखाली रडके गाणे पण वैताग देते. रसिक अमूल्य वेळ देऊन येतात. काही रसिक तर ४००-५०० किमी. प्रवास करून येतात. म्हणून गाणे सुंदरच असावे. अनेक अनेक धन्यवाद. @श्री. मनो: व्हीडीओ आवडला. धन्यवाद. एक भिडणारी हळवी आठवण जागी झाली. साल २००९. मुंबईतल्या वास्तव्याची आमची शेवटची रात्र. सामान बांधून तयार होते. दुसरे दिवशी टेंपो येणार होता. मुंबई सोडण्याची हुरहूर, मनात मोठे काहूर. आयुष्य मंगलध्वनींनी व्यापून टाकणारे बिस्मिल्लाजी अल्लाला प्यारे झाल्याची बातमी आली. विविध चित्रवाणी वाहिन्यावर बिबिस्मिल्लाजींबद्दल वेगवेगळे माहितीपट रात्री २ पर्यंत पाहात होतो. जड अंत:करणाने कधीतरी झोपलो. @प्रमोदजी आपला प्रश्न मला उद्देशून नसावा. कारण मी भारतातच असतो.

स्मिताके 05/12/2019 - 21:22
सुंदर लेख. आणखी मैफिलींविषयी, निरनिराळ्या रागांविषयी वाचायला आवडेल.

अनिंद्य 06/12/2019 - 11:05
@ सुधीर कांदळकर, 'देर से आए हम इस बज्म-ए-तरब में' असे वाटले. (परवा प्रतिसाद लिहिला होता तो मिपा सूक्ष्मावस्थेत गेल्यामुळे उडाला बहुतेक.) सुरेल आठवणी आहेत तुमच्या आणि त्या रंजक नेमकेपणाने शब्दबद्ध करण्याचे कसबही खास. ही लेखमाला 'शिफारस' मध्ये असावी खरे तर. पु ले शु.

कंजूस 06/12/2019 - 16:01
वेस्टन म्युझिक म्हणजे काय यावर भाषण देणारे कुंटे (पुण्यात असतात) यांचे मुलुंडला भाषण, होते महाराष्ट्र मंडळात. तेही ऐकले आहे. खूप चांगले सांगतात.

पहाटवारा 07/12/2019 - 07:15
तुमच्या पीढीला ज्या या अनमोल आठवणी गोळा करता आल्या .. त्याचा हेवा वाटतो. सुदैवाने युटयुब च्या माध्यमातून अनेक अशा गाण्यांचा खजिना आता ऊपलब्ध आहे परंतु त्याने फक्त गाणी ऐकु शकता .. हि जी एक अनुभवांची , त्या उत्कटतेची , मित्रांबरोबर रात्र रात्र जागवलेल्या आठवणींची पोतडि आहे , ती नाहि मिळणार आता.. ती खरोखर अनमोल आहे. शास्रीय सन्गीत समजत नसले तरी ऐकायला आवडते .. त्यातहि थोडे कमी गायकि ढंगातले संगीत.. प्रभाताईंच्या सावरे च्या सुरांत माझ्या कित्येक ड्राईव्ज डोलत गेल्या आहेत. कधी आपल्या भीमसेनजींचे ब्रिंदावनी भजनातल्या पल्लेदार ताना ऐकुन चकित व्ह्यायला होते .. तर कुमार गंधर्वांच्या छोट्या पण धारधार सुरावटी अंगावर रोमांच ऊभ्या करतात. आपल्या गायकांच्या इतकीच ऊत्तुंग अशी वाद्य-वादन करणारी मंडळी पण आहेत. ऊस्ताद अम्जद अली खां यांचे सरोद जास्ती लडिवाळ पणे बोलतेय की बिस्मिलाह खां यांची शहनाई ! मध्यंतरी झाकीर हुसेन अन राकेश चॉरसीया यांच्या प्रत्यक्ष कार्यक्रमाला जाण्याचा योग आला .. ती संध्याकाळ अशीच अफाट गेली. वाह .. हा लेख अन लेखमाला वाचून मजा आली.. लिहिते रहा अन आम्हालाहि तुमच्या स्मरणरंजनात सामील करून घ्या. -पहाटवारा

सुधीर कांदळकर 07/12/2019 - 18:53
शास्रीय सन्गीत समजत नसले तरी ऐकायला आवडते
 . आपल्याला काही समजत नाही असे वाटणे हे बर्‍यापैकी ज्ञान असल्याचे लक्षण आहे.
कुमार गंधर्वांच्या छोट्या पण धारधार सुरावटी
अचूक निरीक्षण. राजयक्ष्म्यातून बरे झाल्यावर कुमारांच्या फुफ्फुसांची क्षमता कमी झाल्यामुळे ते पल्लेदार ताना घेऊ शकत नाहीत. छोट्याच सुरावटी घेतात. आपला प्रतिसाद देखील पहाटवार्‍यासारखा मन प्रफुल्लित करणारा आहे. अनेक अनेक धन्यवाद.

चौकटराजा 10/12/2019 - 10:26
माझया मते मी ही शास्त्रीय संगीत खूप ऐकले आहे व माझ्यातही काही आठवणी दाटल्या आहेत पण तुम्हीच अधिक प्रत्यक्ष मैफली ऐकल्या असाव्यात असा माझा कयास आहे ! बाकी मारवा की पुरिया यात चटकन भेद समजायला काहीसे अधिक गाणे ऐकायाला लागते. वास्तविक षडज हा स्वरांचा राजा पण या राजाचेच जिथे अल्पत्व आहे असा युनिक राग म्हंजे मारवा. श्रवणातही चोचले असतात हे अगदी खरे आहे. आलापी हा माझा चोचला आहे , बहलावा हाही माझा चोचला आहे , मंद्र पंचम किंवा ज्याला जमेल त्याचा मंद्र षडज ऐकायचा हा माझा चोचला आहे पण अलीकडे द्रूत सरगमी , लांब स्वर लावणे अतितार षडज पकडणे ( परवीन सुलताना - पतियाळा घराणे स्पेशालिटी ) याची क्रेझ आहे !

सुधीर कांदळकर 11/12/2019 - 06:04
प्रत्यक्ष मैफिली ऐकणे कौटुंबिक जबाबदार्‍यांमुळे फारसे जमले नाही. मधली जवळजवळ पंचवीस-तीस वर्षे साहित्य आणि संगीतापासून दूर होतो. कुणीतरी रसिक कुठेतरी भेटे, हॉटेलात चहाबरोबर बोलणे होई, नवे काय आले वगैरे समजे आणि आठवणींना उजाळा मिळे.
अलीकडे द्रूत सरगमी , लांब स्वर लावणे अतितार षडज पकडणे ( परवीन सुलताना - पतियाळा घराणे स्पेशालिटी ) याची क्रेझ आहे !
अगदी खरे. स्वतःच्या उच्चारांचा नाद, स्वतःच्या स्वराचा पोत वगैरे ध्यानात न घेता केवळ अर्धवटराव श्रोत्यांची वाहवा ऐकायला हे सारे केले जाते. त्यात बहुतेक वेळा हे सारे आवाजाला न पेलल्यामुळे टेंपोमध्ये ट्रकभर माल लादल्यासारखे गाण्याचे सौंदर्यच हरवून जाते. बहलावा हा शब्द अनेक वर्षांनी संपर्कात आला आणि अनेक स्मृती जाग्या झाल्या.
मंद्र पंचम किंवा ज्याला जमेल त्याचा मंद्र षडज ऐकायचा हा माझा चोचला आहे
जगजीत सिंग मंद्र षडज फारच ताकदीने, स्थिर आणि सुरेख लावीत. 'कल चौदवी की रात थी' ते दोनतीन प्रकारे गात. त्यातल्या 'जोगी ...' या कडव्यात ते मंद्र सप्तकात मस्त संचार करून अद्भुत आनंद देत. मस्त आठवणी जागवल्यात. अनेक अनेक धन्यवाद.
लेखनविषय:
संगीत
लेखनप्रकार
अनुभव
नोव्हेंबर आला की येणार्‍या थंडीची चाहूल लागते. सहलींचे मनसुबे रचले जातात. त्याचबरोबर संगीत समारोहांचे देखील वेध लागतात. भारतात ठिकठिकाणी शास्त्रीय संगीत समारोह भरतात. गेल्या आठवड्यात केव्हातरी चित्रवाणीवर वाहिन्या चाळता चाळता एका समारोहातल्या मैफिलीचे दृश्य आले आणि अशा कार्यक्रमांच्या आठवणी जाग्या झाल्या. शास्त्रीय संगीत हे भारताच्या संस्कृतिक अस्मितेचे एक प्रतीक. गणेशोत्सवातील शास्त्रीय संगीताच्या मैफिलीवरून आठवले होते पं. गामेखां पुण्यतिथी, पं पलुस्कर पुण्यतिथी अशा निमित्ताने चालणारे शास्त्रीय संगीताचे समारोह, सोहळे. परंतु विस्तारभयास्तव ते लिहीले नव्हते. ते इथे सादर करतो.

यशाचे आता गा मंगल गान

पाषाणभेद ·
लेखनविषय:
संगीत
कविता
काव्यरस
देशभक्ति
समुहगीत
वीररस
यशाचे आता गा मंगल गान विजय मिळाला, आनंद झाला, यशाचे आता गा मंगल गान बिगूल वाजला, रणभेरी वाजल्या, समरगीत गावूनी घ्या तानेवरती तान ||धृ|| बलाढ्य असा तो शत्रू होता, तोफा बंदूका शस्त्रसज्जता फंद फितूरी किती करविली, अंती आपणच ठरलो विजेता विजयाचे गीत म्हणा आता, अन नर्तन करा बेभान ||१|| युद्धखोरपणा उगा नका दाखवू, शत्रृ रणांगणी पाहून घेवू युद्धभुमी प्रिय आम्हा वीरांस, लढता लढता मरण पत्करू शरणागती नसे कदापी, ध्वजासवे उंच करू आमची मान ||२|| - पाषाणभेद २५/११/२०१९

समुहगीतः भारतभूचे सुपुत्र आम्ही

पाषाणभेद ·
लेखनविषय:
संगीत
कविता
काव्यरस
भक्ति गीत
वीररस
Taxonomy upgrade extras
देशभक्ति
समुहगीत
देशभक्ति समुहगीत: भारतभूचे सुपुत्र आम्ही भारतभूचे सुपुत्र आम्ही तिचीच आम्ही पूजा करू अन तिचेच गावू गान वंदन करुनी भारतभूला त्रिवार प्रणाम त्रिवार प्रणाम त्रिवार प्रणाम || धृ|| देशासाठी कितीक झटले कितीक हुतात्मे अमर जाहले स्मृती तयांची आज येतसे स्वात्रंत्र्यासाठी लढले अन तयांनी त्यागले प्राण त्रिवार प्रणाम त्रिवार प्रणाम त्रिवार प्रणाम ||१|| हातामध्ये घेवूनी तिरंगी झेंडा गर्जले सैनीक पुढे चला लढा शस्त्रे चालवूनी शत्रू मारीले ध्वज फडकवती अन त्यापुढती तुकवती मान त्रिवार प्रणाम त्रिवार प्रणाम त्रिवार प्रणाम ||२|| भारतभूचे सुपुत्र आम्ही तिचीच आम्ही पूजा करू अन तिचेच गावू ग

आमार कोलकाता - भाग ९ (अंतिम) - बंगभोज

अनिंद्य ·

जेम्स वांड 06/11/2019 - 19:12
परत एकदा रसना खवळून उठली! खल्लास फोटो अन खाद्ययात्रा. एक हलकीफुलकी दुरुस्ती सुचवतो, गोड मानून घेणे इतकेच काय भारतातल्या मोजक्याच 'मिशिगन स्टार' दर्जा असलेल्या हा मिशिगन स्टार नसून मिशलीन स्टार होय असे वाटते, १९व्या शतकात स्वयंचलित चारचाकी गाड्या प्रसिद्धी पावल्या तसे त्यांना पूरक-एकमेकांस पूरक उद्योग पक्षी पोलाद, रबर टायर वगैरे उभे राहिले, अशीच एक टायर कंपनी होती मिशलीन (michelin) त्यांना टायर्सचा खप वाढवायचा होता पण लोकांनी गाड्या फिरवल्याच नाहीत तर टायर्स झिजून जुनी होणार कशी?? अन नव्या टायर्सचा खप वाढणार कसा?? त्यातून मिशलीन पडली अस्सल फ्रेंच कंपनी, फ्रेंच लोक खवय्येगिरीत वंगबंधूंचे कार्बन कॉपी किंवा एकाला झाकावे दुसऱ्याला काढावे इतकेच दर्दी, कुठं सोव्हिग्नोन कॅबरीनेट रेड वाईन उत्तम मिळते, कुठले मिमोलेत चीज सर्वोत्तम, बॅगवेत ब्रेड ताजी कुठे मिळते वगैरे सतत हुडकणारे म्हणजे फ्रेंच. झालं, मिशलीन मधल्या एका हुशार पात्राने शक्कल लढवली आणि दरवर्षी ते लोक एक मिशलीन गाईड काढू लागले सुरुवातीला (१९००-१९२२) गाईडमध्ये फक्त गाडीचे तेलपाणी वंगण वगैरे माहिती असे १९२२ पासून मिशलीननं फ्रेंच लोकांचे खाद्यप्रेम ओळखून गाईडमध्ये उत्तमोत्तम जिन्नसा मिळणारी हॉटेल्स अंतर्भूत करायला सुरुवात केली अन गम्मत म्हणजे त्यानंतर लोक गाड्या जास्त फिरवू लागले, टायर्सचा खप वाढला!! त्यानंतर मिशलीननं गाईड जरी प्रकाशित केली न केली तरी कंपनी दरवर्षी जगातील सर्वोत्तम उपहारगृह/भोजनालयांचे रेटिंग नक्कीच करते, ही प्रोसेस भयानक खडतर असते अन नावाजलेला ब्रिटिश शेफ गॉर्डन रामसे चक्क एकदा मिशलीन परिमणांवर नापास सुद्धा झालाय, त्या कडक चाचणीतून पार होणाऱ्या हॉटेल्सला वर्षभरासाठी मिशलीनकडून १,२ किंवा ३ स्टार दिले जातात ही रेटिंग बदलत असतात, म्हणून कायम मिशलीन रेटिंग मध्ये राहणे म्हणजे अशक्यप्राय असते, जे हॉटेल सतत दोन वर्षे राहिले ते तर म्हणजे सर्वोत्तम हॉटेल गणले जाते. अशी ही कथा "मिशलीन स्टार्सची"

अनिंद्य 06/11/2019 - 20:45
@ जेम्स, बरोबर आहे तुमचे 'मिशलीन' स्टारच पाहिजे होते. आता संपादकांनी केली तरच दुरुस्ती होईल. मिशलीनच्या जन्मकथेबद्दल खूप आभार. आता हा 'ऑल हायप लिटिल सबस्टन्स' प्रकार झालाय असे वाटते. फार माहिती नाही. ह्या लेखमालेत तुमचे अभ्यासपूर्ण पण मिश्किल प्रतिसाद वेळोवेळी आले, त्यामुळे न कंटाळता पुढील भाग लिहीत राहिलो. असाच लोभ ठेवा _/\_ अनिंद्य

पलाश 06/11/2019 - 21:03
अप्रतिम लेखमालेचा सुरस शेवट फार आवडला. माशांना "जलपुष्प" म्हणतात हे वाचल्यावर ज्या कोणी हा शब्द पहिल्यांदा वापरला असेल त्याचं कौतुक वाटलं. छानच शब्द आहे. बंगाली मिठाईंची नावंसुद्धा खूप गोड आहेत. वाचायलाही आवडली. खायला त्या ठिकाणी जायलाच हवं. पुढील लेखनाची प्रतिक्षा आहे.

अनिंद्य 11/11/2019 - 12:20
@ पलाश "जलपुष्प" ..... मासे खात नसलो तरी मलाही शब्द मजेदार वाटतो :-) तुम्ही वेळोवेळी दिलेल्या प्रतिसादाबद्दल अनेक आभार.

बबन ताम्बे 06/11/2019 - 22:13
काही भागांवर मी प्रतिसाद लिहायचा कंटाळा केला,पण सर्व भाग आवर्जून वाचले. अप्रतिम लेखमाला. बंग (की वंग ?) संस्कृतीची विस्तृत ओळख झाली. पुढील लेखमालेस मनपूर्वक शुभेच्छा.

अनिंद्य 07/11/2019 - 10:49
@ बबन ताम्बे, कंटाळा करू नका हो, बरे-वाईट जसे वाटले ते सांगत चला :-) इथे मिळणारे अभिप्राय / सूचना / सल्ले / प्रतिसाद यामुळे चुका समजतात, हुरूप येतो.

सुमो 07/11/2019 - 11:00
लेखमाला. आणि आणि त्यावर कळस म्हणजे हा समारोपाचा बंगभोज !!! मत्स्यमंजिरी काय, शहाळ्यातल्या मलईत शिजवलेले प्रॉन्स काय, माछेर झोल काय....!! छ्या.... जायला लागतंय कोलकात्याला.

श्वेता२४ 07/11/2019 - 11:04
मिपावरील माझ्या आवडीच्या लेखमालांपैकी ही एक लेखमाला.बंगालचा ऐतिहासिक,सामाजिक, सांस्कृतिक व चालिरीतींचा विस्तारपूर्वक सचित्र धांडोळा आपण सर्वांसाठी खुला केलात. त्याबद्दल अनेक आभार.

अनिंद्य 11/11/2019 - 12:16
@ श्वेता२४ मालिकेवर पहिलावहिला प्रतिसाद तुमचाच होता. पूर्ण बंगाल नाही तरी कोलकाता शहराबद्दल विस्तृत सांगण्याचा प्रयत्न होता, तुम्हाला लिखाण आवडले याचा आनंद आहे. _/\_

प्रचेतस 07/11/2019 - 11:22
बंगाली शाकाहारी जेवण म्हणजे मोठे तुकडे असलेली वांग्याची आणि बटाट्याची भाजी आणि भात इतकीच धारणा होती (पुण्यातली काही बंगाली जेवण मिळणारी हाटेलं). तुमच्या लेखाद्वारे त्यातील वैविध्याचाही प्रत्यय आला. बाकी बंगाली मिठायांबाबत काही प्रश्नच नाही. आहाहाहा. ही लेखमाला खूपच छान झाली, ओघवते लेखन, विपुल माहितेने लेखात आलेली समृद्धता. तुमच्या पुढील अशाच एखाद्या रोचक माहितीच्या प्रतिक्षेत. -प्रचेतस

अनिंद्य 11/11/2019 - 12:11
बंगाली जेवणात शाकाहार थोडा डावा पडतो, खरे आहे. पण बंगाली मिठाया लाजवाब :-) अभिप्रायाबद्दल आभार !

नरेश माने 07/11/2019 - 11:29
सुंदर लेखमालेचा तेव्हढाच सुंदर समारोप. बाकी बंगाली खाद्यपदार्थांची नावे खुपच गमतीदार आहेत. कोलकाता शहराच्या जडणघडणीची एव्हढी सुंदर माहिती तुमच्या लेखमालेमुळेच मला मिळाली. त्याबद्दल तुमचे खुप आभार!

टर्मीनेटर 07/11/2019 - 12:20
मालिकेचा पहिला आणि हा शेवटचा भागच वाचला आहे. गलेमा आणि दिवाळी अंक वाचत असताना ह्या रसरशीत लेख मालिकेतले मधले भाग वाचायचे राहून गेले त्याची चुटपूट लागून राहिली आहे! ह्या भागातील 'जोलभरा संदेश' आणि 'रसगुल्ला' हे शब्द वाचून खूप साऱ्या जुन्या आठवणींना उजाळा मिळाला. वडील मध्य रेल्वेमध्ये अधिकारी होते, महिन्या दोन महिन्याआड त्यांची कामानिमित्त एकतरी कलकत्ता (तेव्हा ह्या शहराला कोलकाता म्हणत नव्हते. त्यामुळे कलकत्ताच 😀 ) वारी होत असे. ते कलकत्याला गेले कि मी आणि माझी मोठी बहिण खूप खूष व्हायचो, कारण ते येताना आम्हा दोघांच्या आवडीचे 'जोलभरा संदेश' आणि 'रसगुल्ला' व आणखीन काही दर्जेदार मिठाया तर आणायचेच, वर मला जास्ती आनंद व्हायचा तो प्रत्येक वेळी त्यांनी माझ्यासाठी आणलेल्या 'स्पोर्ट्स शूज' साठी! कलकत्तावासीयांच्या फुटबॉल प्रेमामुळे कि अन्य काही कारणाने ते माहित नाही, पण तेव्हा मुंबईतही उपलब्ध नसलेल्या इतक्या वेगवेगळ्या रंगाचे आणि डिझाईनचे स्पोर्ट्स शूज कलकत्याला मिळायचे. तेव्हा मला अक्कल आणि जतन करून ठेवण्या एवढी जागा असती तर त्या मिठायांचे खोके, पत्र्याचे डबे आणि माझ्या बालपणापासून ते त्यांच्या रीटायरमेंट पर्यंत सुरु राहिलेल्या ह्या परंपरेत त्यांनी आणलेल्या शूज चे एक मस्त म्युझियम बनवता आले असते 😀 असो, लेख खूप आवडला, आता मधले वाचायचे राहिलेले भाग सलग वाचून काढतो... धन्यवाद.

अनिंद्य 07/11/2019 - 18:25
@ टर्मीनेटर, तुमच्या लहानपणीच्या / वडिलांच्या कलकत्ता भेटीच्या आठवणी बंगाली मिष्टीसारख्याच गोड आहेत :-) वस्तूंचे नसले तरी या आठवणींचे म्युझिअम तुमच्या मनात कायम राहीलच. कोलकात्यातून निघतांना विमानात बसण्यापूर्वी घरातील सर्वांच्या आवडीच्या मिठाया योग्य त्या प्रमाणात घेतल्याची खात्री करावी लागते मलाही. तो टोल दिल्याशिवाय दार उघडले जात नाही :-) मधले भागही अवश्य वाचा. प्रतिसादाची प्रतीक्षा आहे. अनिंद्य

आंबट गोड 07/11/2019 - 12:34
लेखमाला. थोडी त्रोटक वाटली...अजून खूप काही लिहीता आले असते. खरे म्हणजे हे फक्त कोलकत्याचं वर्णन होतं..पूर्ण बंगाल नव्हे. बंगाल मधे टागोर आणि शांतिनिकेतन, चैतन्य महाप्रभू, स्वामी विवेकानंद व प्रभु रामक्रिष्ण, शरद्चंद्र, सुभाषबाबू ......इ इ खूपच गोष्टी येतील........ आता पुढची लेखमाला कशावर? भूतान वर लिहा. :-)

अनिंद्य 07/11/2019 - 14:40
@ आंबट गोड, ..... फक्त कोलकत्याचं वर्णन होतं..पूर्ण बंगाल नव्हे..... अगदी बरोबर. मालिकेचे शीर्षक आणि प्रस्तावना दोन्हीकडे स्वतःसाठी 'आमार कोलकाता' असे कुंपण घातले होते, नाहीतर विषयाचा आवाका फार मोठा होतो, त्यावर पुस्तकच लिहावे लागेल. कुणी सांगावे, लिहीनही. :-) ..... लेखमाला थोडी त्रोटक वाटली.... शहराची तोंडओळख होईल इतपत लिहायचे होते, तरीही नऊ भाग झाले. अभिप्रायाबद्दल आभारी आहे.

अनिंद्य 11/11/2019 - 12:03
@ कुमार१ @ यशोधरा @ तेजस आठवले @ वीणा३ @ जॉनविक्क @ सुमो @ नरेश माने @ संजय पाटिल @ नि३सोलपुरकर, उत्साह वाढवणाऱ्या प्रतिसादाबद्दल अनेक आभार _/\_

कोमल 12/11/2019 - 14:39
अप्रतिम भाग आणि मालिकाही. फार छान गोड शेवट केला आहे. सगळे प्रचि तोंपासु. फार खुणावत असलेले हे शहर, हा भाग वाचल्यानंतर हात पसरून आलिंगन द्यायलाच तयार आहे असे वाटले. पुलेशु

सुधीर कांदळकर 12/11/2019 - 19:11
लागलीच. जलपुष्प शब्द आवडला. जालमुरी, फुचका, संदेश आणि मिश्टी वा! सांगता करायला स्वीट डिश हवीच. मजा आली. एका अपूर्व लेखमालेबद्दल अनेक, अनेक धन्यवाद.

अनिंद्य 18/11/2019 - 11:14
@ सुधीर कांदळकर, मालिकेच्या प्रत्येक भागावर विस्तृत आणि नेमके प्रतिसाद आहेत तुमचे, त्यामुळे पुढे लिहिण्याचा उत्साह कायम राहिला. अनेक आभार.

रातराणी 29/05/2020 - 12:20
भीषण सुंदर! काही भाग वाचून, सगळे भाग प्रकाशित झाल्यावर वाचायचे म्हणून अर्धवट सोडलेली ही मालिका पुन्हा पहिल्यापासून वाचली. तुमचा अभ्यास, त्याची मुद्देसूद मांडणी आणि सोबत सुरेख प्रकाशचित्रांची जोड ही त्रिवेणी सुरेख जमलीये. मनाने त्या त्या ठिकाणी जाऊन आले मी. _/\_

अनिंद्य 24/08/2020 - 19:52
याबद्दल थोडाफार वाद असला तरी विंग्रजी तारखेप्रमाणे आज २४ ऑगस्ट कोलकात्याचा बड्डे आहे. त्यानिमित्ताने रसगुल्ला खाऊन गोडतोंडी शुभेच्छा !

जेम्स वांड 06/11/2019 - 19:12
परत एकदा रसना खवळून उठली! खल्लास फोटो अन खाद्ययात्रा. एक हलकीफुलकी दुरुस्ती सुचवतो, गोड मानून घेणे इतकेच काय भारतातल्या मोजक्याच 'मिशिगन स्टार' दर्जा असलेल्या हा मिशिगन स्टार नसून मिशलीन स्टार होय असे वाटते, १९व्या शतकात स्वयंचलित चारचाकी गाड्या प्रसिद्धी पावल्या तसे त्यांना पूरक-एकमेकांस पूरक उद्योग पक्षी पोलाद, रबर टायर वगैरे उभे राहिले, अशीच एक टायर कंपनी होती मिशलीन (michelin) त्यांना टायर्सचा खप वाढवायचा होता पण लोकांनी गाड्या फिरवल्याच नाहीत तर टायर्स झिजून जुनी होणार कशी?? अन नव्या टायर्सचा खप वाढणार कसा?? त्यातून मिशलीन पडली अस्सल फ्रेंच कंपनी, फ्रेंच लोक खवय्येगिरीत वंगबंधूंचे कार्बन कॉपी किंवा एकाला झाकावे दुसऱ्याला काढावे इतकेच दर्दी, कुठं सोव्हिग्नोन कॅबरीनेट रेड वाईन उत्तम मिळते, कुठले मिमोलेत चीज सर्वोत्तम, बॅगवेत ब्रेड ताजी कुठे मिळते वगैरे सतत हुडकणारे म्हणजे फ्रेंच. झालं, मिशलीन मधल्या एका हुशार पात्राने शक्कल लढवली आणि दरवर्षी ते लोक एक मिशलीन गाईड काढू लागले सुरुवातीला (१९००-१९२२) गाईडमध्ये फक्त गाडीचे तेलपाणी वंगण वगैरे माहिती असे १९२२ पासून मिशलीननं फ्रेंच लोकांचे खाद्यप्रेम ओळखून गाईडमध्ये उत्तमोत्तम जिन्नसा मिळणारी हॉटेल्स अंतर्भूत करायला सुरुवात केली अन गम्मत म्हणजे त्यानंतर लोक गाड्या जास्त फिरवू लागले, टायर्सचा खप वाढला!! त्यानंतर मिशलीननं गाईड जरी प्रकाशित केली न केली तरी कंपनी दरवर्षी जगातील सर्वोत्तम उपहारगृह/भोजनालयांचे रेटिंग नक्कीच करते, ही प्रोसेस भयानक खडतर असते अन नावाजलेला ब्रिटिश शेफ गॉर्डन रामसे चक्क एकदा मिशलीन परिमणांवर नापास सुद्धा झालाय, त्या कडक चाचणीतून पार होणाऱ्या हॉटेल्सला वर्षभरासाठी मिशलीनकडून १,२ किंवा ३ स्टार दिले जातात ही रेटिंग बदलत असतात, म्हणून कायम मिशलीन रेटिंग मध्ये राहणे म्हणजे अशक्यप्राय असते, जे हॉटेल सतत दोन वर्षे राहिले ते तर म्हणजे सर्वोत्तम हॉटेल गणले जाते. अशी ही कथा "मिशलीन स्टार्सची"

अनिंद्य 06/11/2019 - 20:45
@ जेम्स, बरोबर आहे तुमचे 'मिशलीन' स्टारच पाहिजे होते. आता संपादकांनी केली तरच दुरुस्ती होईल. मिशलीनच्या जन्मकथेबद्दल खूप आभार. आता हा 'ऑल हायप लिटिल सबस्टन्स' प्रकार झालाय असे वाटते. फार माहिती नाही. ह्या लेखमालेत तुमचे अभ्यासपूर्ण पण मिश्किल प्रतिसाद वेळोवेळी आले, त्यामुळे न कंटाळता पुढील भाग लिहीत राहिलो. असाच लोभ ठेवा _/\_ अनिंद्य

पलाश 06/11/2019 - 21:03
अप्रतिम लेखमालेचा सुरस शेवट फार आवडला. माशांना "जलपुष्प" म्हणतात हे वाचल्यावर ज्या कोणी हा शब्द पहिल्यांदा वापरला असेल त्याचं कौतुक वाटलं. छानच शब्द आहे. बंगाली मिठाईंची नावंसुद्धा खूप गोड आहेत. वाचायलाही आवडली. खायला त्या ठिकाणी जायलाच हवं. पुढील लेखनाची प्रतिक्षा आहे.

अनिंद्य 11/11/2019 - 12:20
@ पलाश "जलपुष्प" ..... मासे खात नसलो तरी मलाही शब्द मजेदार वाटतो :-) तुम्ही वेळोवेळी दिलेल्या प्रतिसादाबद्दल अनेक आभार.

बबन ताम्बे 06/11/2019 - 22:13
काही भागांवर मी प्रतिसाद लिहायचा कंटाळा केला,पण सर्व भाग आवर्जून वाचले. अप्रतिम लेखमाला. बंग (की वंग ?) संस्कृतीची विस्तृत ओळख झाली. पुढील लेखमालेस मनपूर्वक शुभेच्छा.

अनिंद्य 07/11/2019 - 10:49
@ बबन ताम्बे, कंटाळा करू नका हो, बरे-वाईट जसे वाटले ते सांगत चला :-) इथे मिळणारे अभिप्राय / सूचना / सल्ले / प्रतिसाद यामुळे चुका समजतात, हुरूप येतो.

सुमो 07/11/2019 - 11:00
लेखमाला. आणि आणि त्यावर कळस म्हणजे हा समारोपाचा बंगभोज !!! मत्स्यमंजिरी काय, शहाळ्यातल्या मलईत शिजवलेले प्रॉन्स काय, माछेर झोल काय....!! छ्या.... जायला लागतंय कोलकात्याला.

श्वेता२४ 07/11/2019 - 11:04
मिपावरील माझ्या आवडीच्या लेखमालांपैकी ही एक लेखमाला.बंगालचा ऐतिहासिक,सामाजिक, सांस्कृतिक व चालिरीतींचा विस्तारपूर्वक सचित्र धांडोळा आपण सर्वांसाठी खुला केलात. त्याबद्दल अनेक आभार.

अनिंद्य 11/11/2019 - 12:16
@ श्वेता२४ मालिकेवर पहिलावहिला प्रतिसाद तुमचाच होता. पूर्ण बंगाल नाही तरी कोलकाता शहराबद्दल विस्तृत सांगण्याचा प्रयत्न होता, तुम्हाला लिखाण आवडले याचा आनंद आहे. _/\_

प्रचेतस 07/11/2019 - 11:22
बंगाली शाकाहारी जेवण म्हणजे मोठे तुकडे असलेली वांग्याची आणि बटाट्याची भाजी आणि भात इतकीच धारणा होती (पुण्यातली काही बंगाली जेवण मिळणारी हाटेलं). तुमच्या लेखाद्वारे त्यातील वैविध्याचाही प्रत्यय आला. बाकी बंगाली मिठायांबाबत काही प्रश्नच नाही. आहाहाहा. ही लेखमाला खूपच छान झाली, ओघवते लेखन, विपुल माहितेने लेखात आलेली समृद्धता. तुमच्या पुढील अशाच एखाद्या रोचक माहितीच्या प्रतिक्षेत. -प्रचेतस

अनिंद्य 11/11/2019 - 12:11
बंगाली जेवणात शाकाहार थोडा डावा पडतो, खरे आहे. पण बंगाली मिठाया लाजवाब :-) अभिप्रायाबद्दल आभार !

नरेश माने 07/11/2019 - 11:29
सुंदर लेखमालेचा तेव्हढाच सुंदर समारोप. बाकी बंगाली खाद्यपदार्थांची नावे खुपच गमतीदार आहेत. कोलकाता शहराच्या जडणघडणीची एव्हढी सुंदर माहिती तुमच्या लेखमालेमुळेच मला मिळाली. त्याबद्दल तुमचे खुप आभार!

टर्मीनेटर 07/11/2019 - 12:20
मालिकेचा पहिला आणि हा शेवटचा भागच वाचला आहे. गलेमा आणि दिवाळी अंक वाचत असताना ह्या रसरशीत लेख मालिकेतले मधले भाग वाचायचे राहून गेले त्याची चुटपूट लागून राहिली आहे! ह्या भागातील 'जोलभरा संदेश' आणि 'रसगुल्ला' हे शब्द वाचून खूप साऱ्या जुन्या आठवणींना उजाळा मिळाला. वडील मध्य रेल्वेमध्ये अधिकारी होते, महिन्या दोन महिन्याआड त्यांची कामानिमित्त एकतरी कलकत्ता (तेव्हा ह्या शहराला कोलकाता म्हणत नव्हते. त्यामुळे कलकत्ताच 😀 ) वारी होत असे. ते कलकत्याला गेले कि मी आणि माझी मोठी बहिण खूप खूष व्हायचो, कारण ते येताना आम्हा दोघांच्या आवडीचे 'जोलभरा संदेश' आणि 'रसगुल्ला' व आणखीन काही दर्जेदार मिठाया तर आणायचेच, वर मला जास्ती आनंद व्हायचा तो प्रत्येक वेळी त्यांनी माझ्यासाठी आणलेल्या 'स्पोर्ट्स शूज' साठी! कलकत्तावासीयांच्या फुटबॉल प्रेमामुळे कि अन्य काही कारणाने ते माहित नाही, पण तेव्हा मुंबईतही उपलब्ध नसलेल्या इतक्या वेगवेगळ्या रंगाचे आणि डिझाईनचे स्पोर्ट्स शूज कलकत्याला मिळायचे. तेव्हा मला अक्कल आणि जतन करून ठेवण्या एवढी जागा असती तर त्या मिठायांचे खोके, पत्र्याचे डबे आणि माझ्या बालपणापासून ते त्यांच्या रीटायरमेंट पर्यंत सुरु राहिलेल्या ह्या परंपरेत त्यांनी आणलेल्या शूज चे एक मस्त म्युझियम बनवता आले असते 😀 असो, लेख खूप आवडला, आता मधले वाचायचे राहिलेले भाग सलग वाचून काढतो... धन्यवाद.

अनिंद्य 07/11/2019 - 18:25
@ टर्मीनेटर, तुमच्या लहानपणीच्या / वडिलांच्या कलकत्ता भेटीच्या आठवणी बंगाली मिष्टीसारख्याच गोड आहेत :-) वस्तूंचे नसले तरी या आठवणींचे म्युझिअम तुमच्या मनात कायम राहीलच. कोलकात्यातून निघतांना विमानात बसण्यापूर्वी घरातील सर्वांच्या आवडीच्या मिठाया योग्य त्या प्रमाणात घेतल्याची खात्री करावी लागते मलाही. तो टोल दिल्याशिवाय दार उघडले जात नाही :-) मधले भागही अवश्य वाचा. प्रतिसादाची प्रतीक्षा आहे. अनिंद्य

आंबट गोड 07/11/2019 - 12:34
लेखमाला. थोडी त्रोटक वाटली...अजून खूप काही लिहीता आले असते. खरे म्हणजे हे फक्त कोलकत्याचं वर्णन होतं..पूर्ण बंगाल नव्हे. बंगाल मधे टागोर आणि शांतिनिकेतन, चैतन्य महाप्रभू, स्वामी विवेकानंद व प्रभु रामक्रिष्ण, शरद्चंद्र, सुभाषबाबू ......इ इ खूपच गोष्टी येतील........ आता पुढची लेखमाला कशावर? भूतान वर लिहा. :-)

अनिंद्य 07/11/2019 - 14:40
@ आंबट गोड, ..... फक्त कोलकत्याचं वर्णन होतं..पूर्ण बंगाल नव्हे..... अगदी बरोबर. मालिकेचे शीर्षक आणि प्रस्तावना दोन्हीकडे स्वतःसाठी 'आमार कोलकाता' असे कुंपण घातले होते, नाहीतर विषयाचा आवाका फार मोठा होतो, त्यावर पुस्तकच लिहावे लागेल. कुणी सांगावे, लिहीनही. :-) ..... लेखमाला थोडी त्रोटक वाटली.... शहराची तोंडओळख होईल इतपत लिहायचे होते, तरीही नऊ भाग झाले. अभिप्रायाबद्दल आभारी आहे.

अनिंद्य 11/11/2019 - 12:03
@ कुमार१ @ यशोधरा @ तेजस आठवले @ वीणा३ @ जॉनविक्क @ सुमो @ नरेश माने @ संजय पाटिल @ नि३सोलपुरकर, उत्साह वाढवणाऱ्या प्रतिसादाबद्दल अनेक आभार _/\_

कोमल 12/11/2019 - 14:39
अप्रतिम भाग आणि मालिकाही. फार छान गोड शेवट केला आहे. सगळे प्रचि तोंपासु. फार खुणावत असलेले हे शहर, हा भाग वाचल्यानंतर हात पसरून आलिंगन द्यायलाच तयार आहे असे वाटले. पुलेशु

सुधीर कांदळकर 12/11/2019 - 19:11
लागलीच. जलपुष्प शब्द आवडला. जालमुरी, फुचका, संदेश आणि मिश्टी वा! सांगता करायला स्वीट डिश हवीच. मजा आली. एका अपूर्व लेखमालेबद्दल अनेक, अनेक धन्यवाद.

अनिंद्य 18/11/2019 - 11:14
@ सुधीर कांदळकर, मालिकेच्या प्रत्येक भागावर विस्तृत आणि नेमके प्रतिसाद आहेत तुमचे, त्यामुळे पुढे लिहिण्याचा उत्साह कायम राहिला. अनेक आभार.

रातराणी 29/05/2020 - 12:20
भीषण सुंदर! काही भाग वाचून, सगळे भाग प्रकाशित झाल्यावर वाचायचे म्हणून अर्धवट सोडलेली ही मालिका पुन्हा पहिल्यापासून वाचली. तुमचा अभ्यास, त्याची मुद्देसूद मांडणी आणि सोबत सुरेख प्रकाशचित्रांची जोड ही त्रिवेणी सुरेख जमलीये. मनाने त्या त्या ठिकाणी जाऊन आले मी. _/\_

अनिंद्य 24/08/2020 - 19:52
याबद्दल थोडाफार वाद असला तरी विंग्रजी तारखेप्रमाणे आज २४ ऑगस्ट कोलकात्याचा बड्डे आहे. त्यानिमित्ताने रसगुल्ला खाऊन गोडतोंडी शुभेच्छा !
लेखनविषय:
हे ठिकाण
धोरण
मांडणी
वावर
संस्कृती
कला
नृत्य
नाट्य
संगीत
धर्म
पाकक्रिया
इतिहास
वाङ्मय
लेखनप्रकार
लेख
लेखमालेचे यापूर्वीचे भाग इथे वाचता येतील : भाग १ - http://www.misalpav.com/node/45320 भाग २ - http://www.misalpav.com/node/45361 भाग ३ - http://www.misalpav.com/node/45433 भाग ४ - https://misalpav.com/node/45481 भाग ५ - http://www.misalpav.com/node/45533 भाग ६ - http://www.misalpav.com/node/45569 भाग ७ - https://misalpav.com/node/45585 आमार कोलकाता - भाग ९ (अंतिम) - बंगभोज मनुष्यजीवनात खाण्यापिण्याचा संबंध फक्त पोट भरण्यापुरताच नाही.

मै हर इक पल का शायर हूँ ----- साहिर लुधयानवी

अमर विश्वास ·

मनिष 05/11/2019 - 15:34
आप आये तो खयाल-ए-दिला-ए -नाशाद आया कितने भूले हुये जख्मों का पता याद आया त्यामुळें अशाच काही रचनांबद्दल पुढच्या भागात
साहिर? आने दो...

राघव 27/09/2023 - 14:25
क्या बात अमरशेठ! साहिर आणि गदिमा दोन्ही अत्यंत आवडते! साहिर काही वेळेस मात्र अक्षरशः अंगावर येतो. उदा: "औरतने जनम दिया मर्दों को.." - तशी बरीच कडवी आहेत मूळ रचनेत.. चित्रपटात ३-४ च घेतली आहेत. पण चित्रपटातलं शेवटचं कडवं कातडी सोलून काढतं. "ये महलों ये तख्तों ये ताजों की दुनिया.." - सगळी रचनाच अंगावर येते..

जुइ 03/10/2023 - 19:16
नुकतेच एका मुलाखतीत ताजमहाल वरील साहीर यांची रचना ऐकली. दुवा देते आहे. १९:२७ पासून पुढे पहा. नझम

मनिष 05/11/2019 - 15:34
आप आये तो खयाल-ए-दिला-ए -नाशाद आया कितने भूले हुये जख्मों का पता याद आया त्यामुळें अशाच काही रचनांबद्दल पुढच्या भागात
साहिर? आने दो...

राघव 27/09/2023 - 14:25
क्या बात अमरशेठ! साहिर आणि गदिमा दोन्ही अत्यंत आवडते! साहिर काही वेळेस मात्र अक्षरशः अंगावर येतो. उदा: "औरतने जनम दिया मर्दों को.." - तशी बरीच कडवी आहेत मूळ रचनेत.. चित्रपटात ३-४ च घेतली आहेत. पण चित्रपटातलं शेवटचं कडवं कातडी सोलून काढतं. "ये महलों ये तख्तों ये ताजों की दुनिया.." - सगळी रचनाच अंगावर येते..

जुइ 03/10/2023 - 19:16
नुकतेच एका मुलाखतीत ताजमहाल वरील साहीर यांची रचना ऐकली. दुवा देते आहे. १९:२७ पासून पुढे पहा. नझम
लेखनविषय:
संगीत
लेखनप्रकार
लेख

आमार कोलकाता – भाग ८ - भाषिक व धार्मिक वैविध्यांचे शहर

अनिंद्य ·

अनिंद्य 01/11/2019 - 13:37
@ संपादक / साहित्य संपादक मंडळी, अनुक्रमणिका करून मालिकेचे सर्व भाग एकत्र ओवण्यासाठी विनंती.

अनिंद्य 06/11/2019 - 16:01
@ कंजूस, @ जॉनविक्क, @ कुमार१, आपणा तिघांचे आभार. कोलकात्याच्या खाद्यसंस्कृतीबद्दलचा मालिकेचा अंतिम भाग इथे आहे :- https://misalpav.com/node/45677

प्रचेतस 06/11/2019 - 20:16
कोलकत्याच्या ह्या पैलूबद्दल कधीच वाचले नव्हते. त्यातही आर्मेनियन, ज्यू आणि पर्शियन लोकांच्या योगदानाबद्दल शून्य माहिती होती. धन्यवाद ह्या भागाबद्दल.

सुधीर कांदळकर 12/11/2019 - 19:02
दिवाळीआधीपासून जालसेवा फारच रुसली आहे. कशीबशी लंगडत खुरडत चालली आहे. कधी आल्याची नोंद करण्यापूर्वीच सारे ठप्प होते तर बहुतेक वेळा गमन करण्याआधीच जासेवा गुप्त होते. आठदहा दिवस तर गमनच करता आले नव्हते. असो. आर्मेनिअनांबद्दल प्रथमच माहिती मिळाली.
त्यांच्या संपत्तीबद्दल ईर्षेचा सुप्त भाव शहरवासियांमध्ये दिसून येतो.
 सुरेख संयत शब्दांकन. सिनेगॉग सुंदर. मी फक्त एकच कोचीनचे सिनेगॉग पाहिले होते. वाजिद अलीबद्दल पण छान माहिती.
मुघल शैलीतल्या या मशिदीचे वेगळेपण म्हणजे पाठीला जोडलेल्या सयामी जुळ्यांसारखी रचना.
मस्त निरीक्षण आणि भाष्य. मुख्य म्हणजे एवढे तपशील देऊनही कुठेही जंत्रीसारखे कंटाळवाणे होत नाही. वेग, रंजकता आणि उत्कठा ८व्या भागातही कायम आहे. हॅट्स ऑफ. धन्यवाद.

अनिंद्य 13/11/2019 - 11:01
@ सुधीर कांदळकर, ...... एवढे तपशील देऊनही कुठेही जंत्रीसारखे कंटाळवाणे होत नाही...... Hope so :-) हा भाग मला थोडा 'ठिगळं जोडल्यासारखा' वाटला होता पण शहारातील अ-बंगाली समुदायांबद्दल थोडे लिहिणे गरजेचे वाटले. विस्तृत प्रतिसादाबद्दल आभारी आहे. _/\_

अनिंद्य 01/11/2019 - 13:37
@ संपादक / साहित्य संपादक मंडळी, अनुक्रमणिका करून मालिकेचे सर्व भाग एकत्र ओवण्यासाठी विनंती.

अनिंद्य 06/11/2019 - 16:01
@ कंजूस, @ जॉनविक्क, @ कुमार१, आपणा तिघांचे आभार. कोलकात्याच्या खाद्यसंस्कृतीबद्दलचा मालिकेचा अंतिम भाग इथे आहे :- https://misalpav.com/node/45677

प्रचेतस 06/11/2019 - 20:16
कोलकत्याच्या ह्या पैलूबद्दल कधीच वाचले नव्हते. त्यातही आर्मेनियन, ज्यू आणि पर्शियन लोकांच्या योगदानाबद्दल शून्य माहिती होती. धन्यवाद ह्या भागाबद्दल.

सुधीर कांदळकर 12/11/2019 - 19:02
दिवाळीआधीपासून जालसेवा फारच रुसली आहे. कशीबशी लंगडत खुरडत चालली आहे. कधी आल्याची नोंद करण्यापूर्वीच सारे ठप्प होते तर बहुतेक वेळा गमन करण्याआधीच जासेवा गुप्त होते. आठदहा दिवस तर गमनच करता आले नव्हते. असो. आर्मेनिअनांबद्दल प्रथमच माहिती मिळाली.
त्यांच्या संपत्तीबद्दल ईर्षेचा सुप्त भाव शहरवासियांमध्ये दिसून येतो.
 सुरेख संयत शब्दांकन. सिनेगॉग सुंदर. मी फक्त एकच कोचीनचे सिनेगॉग पाहिले होते. वाजिद अलीबद्दल पण छान माहिती.
मुघल शैलीतल्या या मशिदीचे वेगळेपण म्हणजे पाठीला जोडलेल्या सयामी जुळ्यांसारखी रचना.
मस्त निरीक्षण आणि भाष्य. मुख्य म्हणजे एवढे तपशील देऊनही कुठेही जंत्रीसारखे कंटाळवाणे होत नाही. वेग, रंजकता आणि उत्कठा ८व्या भागातही कायम आहे. हॅट्स ऑफ. धन्यवाद.

अनिंद्य 13/11/2019 - 11:01
@ सुधीर कांदळकर, ...... एवढे तपशील देऊनही कुठेही जंत्रीसारखे कंटाळवाणे होत नाही...... Hope so :-) हा भाग मला थोडा 'ठिगळं जोडल्यासारखा' वाटला होता पण शहारातील अ-बंगाली समुदायांबद्दल थोडे लिहिणे गरजेचे वाटले. विस्तृत प्रतिसादाबद्दल आभारी आहे. _/\_
लेखनविषय:
हे ठिकाण
धोरण
मांडणी
वावर
संस्कृती
कला
नृत्य
नाट्य
संगीत
धर्म
पाकक्रिया
इतिहास
वाङ्मय
लेखनप्रकार
लेख
लेखमालेचे यापूर्वीचे भाग इथे वाचता येतील : भाग १ - http://www.misalpav.com/node/45320 भाग २ - http://www.misalpav.com/node/45361 भाग ३ - http://www.misalpav.com/node/45433 भाग ४ - https://misalpav.com/node/45481 भाग ५ - http://www.misalpav.com/node/45533 भाग ६ - http://www.misalpav.com/node/45569 भाग ७ - https://misalpav.com/node/45585 आमार कोलकाता – भाग ८ - भाषिक व धार्मिक वैविध्यांचे शहर भारतातील सर्वाधिक गर्दीच्या शहरांमध्ये कोलकात्याच्या

हम हैं मता-ए-कूचा-ओ-बाज़ार की तरह...

समीरसूर ·

मनिष 31/10/2019 - 15:16
गाण्याविषयी काय बोलावे? मदन-मोहन आणि उमेदीतली लता म्हणजे विषयच संपला - एकाहून एक रत्ने दिलीत ह्यांनी. जाता-जाता - मता-ए-कूचा-ओ-बाज़ार हणजे गल्लीच्या बाजारत ठेवलेली चीजवस्तू (मता/माता - वस्तू/commodity, कूचा=गल्ली). तुम्ही लावलेला अर्थ बरोबरच आहे. :-)

चौकटराजा 31/10/2019 - 17:40
एकमेकान्च्या अगदी जवळ रहाणारे मदन मोहन जी लतादीदी बरोबर एका भावाचे नाते जपून होते पण गीतात त्यानी निराश व आनन्दी अशी दोन्ही लता पेश केली ! हिदी फिल्म संगीतातील सर्वोत्तम भागीदारी म्हणजे मदन्मोहन लता ! त्या जोडीचे भट्ट्टी न जमलेले गीत शोधून सापड्ने देखील मुश्कील !

समीरसूर 01/11/2019 - 13:46
"रस्म-ए-उल्फत को निभायें तो निभायें कैसे…." हे पण एक अप्रतिम गाणे...काय सूर आहे...काय जादू आहे...चित्रपट 'दिल की राहें'...

नूतन 31/10/2019 - 17:43
आणि आवडतंही. या चित्रपटातील सगळीच गाणी सुंदर आहेत . पण रफीच्या स्वरातील .. तुमसे कहू एक बात परोंसे हलकी हलकी....लाजवाब ....तरल..

चित्रगुप्त 01/11/2019 - 14:55
गाण्याचा आणि सिनेमाचा सुंदर परिचय करून दिल्याबद्दल अनेक आभार. लेखात उल्लेखिलेली दोन्ही गाणी अनेकदा ऐकलेली आहेत, परंतु मी एकंदरितच फारच कमी सिनेमे बघितलेले असल्याने अनेक आवडती गाणी असलेले सिनेमे कोणते, हे देखील ठाऊक नाही. तूनळीपूर्व काळात एकदा पिच्चर थेट्रातून गेला की गेलाच, तो पुन्हा बघणे अशक्यच असायचे. गाणी सुद्धा रेडियोवर जेंव्हा वाजतील, तेंव्हाच ऐकायला मिळत. रस्त्यावरून जात असता अचानक एकादे आवडते गाणे पानपट्टीच्या दुकानातल्या रेडियोवर वाजताना ऐकून भर पावसात देखील ते ऐकत उभे राहून गाणे संपल्यावर पुढे जाण्याचे अनेक प्रसंग अनुभवले आहेत. अश्या दुर्मिळत्वामुळे ती गाणी आणखीनच मौल्यवान वाटायची.

सुबोध खरे 01/11/2019 - 18:56
सुंदर लेखन गाणं बऱ्याच वेळेस ऐकलं आहे आणि त्याचा थोडा फार अर्थही माहिती होता परंतु आज त्याचा संदर्भ लागला धन्यवाद

मनिष 31/10/2019 - 15:16
गाण्याविषयी काय बोलावे? मदन-मोहन आणि उमेदीतली लता म्हणजे विषयच संपला - एकाहून एक रत्ने दिलीत ह्यांनी. जाता-जाता - मता-ए-कूचा-ओ-बाज़ार हणजे गल्लीच्या बाजारत ठेवलेली चीजवस्तू (मता/माता - वस्तू/commodity, कूचा=गल्ली). तुम्ही लावलेला अर्थ बरोबरच आहे. :-)

चौकटराजा 31/10/2019 - 17:40
एकमेकान्च्या अगदी जवळ रहाणारे मदन मोहन जी लतादीदी बरोबर एका भावाचे नाते जपून होते पण गीतात त्यानी निराश व आनन्दी अशी दोन्ही लता पेश केली ! हिदी फिल्म संगीतातील सर्वोत्तम भागीदारी म्हणजे मदन्मोहन लता ! त्या जोडीचे भट्ट्टी न जमलेले गीत शोधून सापड्ने देखील मुश्कील !

समीरसूर 01/11/2019 - 13:46
"रस्म-ए-उल्फत को निभायें तो निभायें कैसे…." हे पण एक अप्रतिम गाणे...काय सूर आहे...काय जादू आहे...चित्रपट 'दिल की राहें'...

नूतन 31/10/2019 - 17:43
आणि आवडतंही. या चित्रपटातील सगळीच गाणी सुंदर आहेत . पण रफीच्या स्वरातील .. तुमसे कहू एक बात परोंसे हलकी हलकी....लाजवाब ....तरल..

चित्रगुप्त 01/11/2019 - 14:55
गाण्याचा आणि सिनेमाचा सुंदर परिचय करून दिल्याबद्दल अनेक आभार. लेखात उल्लेखिलेली दोन्ही गाणी अनेकदा ऐकलेली आहेत, परंतु मी एकंदरितच फारच कमी सिनेमे बघितलेले असल्याने अनेक आवडती गाणी असलेले सिनेमे कोणते, हे देखील ठाऊक नाही. तूनळीपूर्व काळात एकदा पिच्चर थेट्रातून गेला की गेलाच, तो पुन्हा बघणे अशक्यच असायचे. गाणी सुद्धा रेडियोवर जेंव्हा वाजतील, तेंव्हाच ऐकायला मिळत. रस्त्यावरून जात असता अचानक एकादे आवडते गाणे पानपट्टीच्या दुकानातल्या रेडियोवर वाजताना ऐकून भर पावसात देखील ते ऐकत उभे राहून गाणे संपल्यावर पुढे जाण्याचे अनेक प्रसंग अनुभवले आहेत. अश्या दुर्मिळत्वामुळे ती गाणी आणखीनच मौल्यवान वाटायची.

सुबोध खरे 01/11/2019 - 18:56
सुंदर लेखन गाणं बऱ्याच वेळेस ऐकलं आहे आणि त्याचा थोडा फार अर्थही माहिती होता परंतु आज त्याचा संदर्भ लागला धन्यवाद
लेखनविषय:
संगीत
चित्रपट
लेखनप्रकार
आस्वाद
सहजच युट्युब चाळता चाळता एका गाण्याचे सजेशन दिसले. "हम है मता-ए-कूचा-ओ-बाजार की तरह…". उत्सुकता चाळवली. मी गाणे लावले. एका दळभद्री, अंधार्‍या खोलीमध्ये रेहाना सुलतान जमिनीवर बसून हे गाणे गात आहे. अर्थातच, ती बैठकीमध्ये धनिक-शेठ लोकांचे मनोरंजन करणारी गायिका असावी हे लक्षात येते. तिचा चेहरा अश्रूंनी भिजलेला आहे. डोळ्यांमध्ये कमालीची असहायता आहे. कमल कपूर (जो अनेक जुन्या चित्रपटांमध्ये तर होताच पण 'जो जीता वही सिकंदर'मध्येदेखील कदाचित होता) एका बाकावर बसून गाण्याचा आस्वाद घेत आहे आणि संजीव कुमार संतापाच्या आगीत होरपळून निघतोय.

आमार कोलकाता – भाग ७ - मेरा नाम चिन-चिन-चू

अनिंद्य ·

हेमंतकुमार 22/10/2019 - 13:28
* समाज-संस्कृती आणि भाषा एकमेकांना जगवतात >>> + १११ लेखमाला संपली की तुमच्याबरोबर कोलकाता कट्टा करावासा वाटतोय ☺️

जेम्स वांड 22/10/2019 - 14:25
वाटच पाहत होतो! कोलकात्याच्या अतूट भाग असणाऱ्या चायना टाऊन्स बद्दल! खल्लास लिहिलेत. तुमचे कोलकात्यावर विलक्षण प्रेम दिसते अनिंद्य! बाकी कोलकाता चायना टाऊनचा उल्लेख करताना तिथल्या पाकसंस्कृतीचा पासींग रेफरन्स थोडा खटकला, सद्यांत हवा होता म्हणजे बघा जगाला इंडो चायनीजची देणगी देणाऱ्या चायना टाऊनमध्ये नेल्सन वांग हे बल्लवरत्न निपजले होते खिशात सत्तावीस रुपये घेऊन मुंबईला आलेल्या ह्या माणसाने चिकन मंचुरीयन ही डिश तर शोधून काढलीच पण इंडो चायनीज जेवणाचा प्रसारही भरपूर केला. चायना गार्डन नावाचं त्याचं इंडोचायनीज रेस्टॉरंट तुफान प्रसिद्ध होतं म्हणतात मुंबईत. इंडो चायनीज हे फक्त चिनी आणि भारतीय फ्युजन जेवण नाही तर ते एक अलटरनेटिव्ह फूड कल्चर आहे, हॉटेल मध्ये न खाऊ शकणारे मजूर ते कमी पैशात पोटभरीचा पर्याय शोधणारे विद्यार्थी सगळ्यांना ह्या कुझीननं जगवलं आहे, इंजिनियरिंग कॉलेज हॉस्टेल किंवा कॅम्पस पासून "चिकन/व्हेज ट्रिपल शेजवान राईस" वेगळा काढता यायचा नाही! अन ह्या अद्वैताचा निर्माता नेल्सन वांग! मालक

अनिंद्य 23/10/2019 - 11:33
@ जेम्स, अधिकच्या माहितीबद्दल आभारी आहे. पण नेल्सन वांगचे कर्मक्षेत्र मुंबई आहे, कोलकाता नाही. .... इंडो चायनीज एक अलटरनेटिव्ह फूड कल्चर आहे... याबद्दल पूर्ण सहमत. खाण्यापिण्यावर तर लिहावे तितके थोडे :-) कोलकात्याच्या खाद्यसंस्कृतीवर एक मोठा भाग लिहिणार आहेच. (भाग ९) तोवर हे खास तुमच्यासाठी :-

अनिंद्य 23/10/2019 - 11:33
@ जेम्स, अधिकच्या माहितीबद्दल आभारी आहे. पण नेल्सन वांगचे कर्मक्षेत्र मुंबई आहे, कोलकाता नाही. .... इंडो चायनीज एक अलटरनेटिव्ह फूड कल्चर आहे... याबद्दल पूर्ण सहमत. खाण्यापिण्यावर तर लिहावे तितके थोडे :-) कोलकात्याच्या खाद्यसंस्कृतीवर एक मोठा भाग लिहिणार आहेच. (भाग ९) तोवर हे खास तुमच्यासाठी :-

अनिंद्य 23/10/2019 - 11:19
@ सुमो, हो, कायतरी चुकले. योग्य लिंकबद्दल आभारी आहे. आता संपादक मंडळी लेखात लिंक दुरुस्त करतील तर होईल.

सुधीर कांदळकर 22/10/2019 - 20:20
कुठेतरी वाचले होते की चायना टाऊनमधले चिनी सतत काम करतात. भारतात मिळणारे सर्वोत्कृष्ट बनावटीचे बूट तिथेच मिळतात आणि तेही योग्य किंमतीत. आता कातडे कमावण्याच्या आणि शिलाईच्या आधुनिक यंत्रांमुळे कदाचित फरक पडला असेल. पखालीबद्दल वाचून मुंबईतली एक जुनी आठवण जागी झाली. मुंबईत एके ठिकाणी बालपणी ट्राममधून फिरतांना मला आठदहा फूट लांब, तीनचार फूट रुंद आणि दोन अडीच फूट खोल अशी लोखंडी भांडी पदपथाच्या कडेला रस्त्याला लागून ठेवलेली आढळली. ती कसली याचे उत्तर तीर्थरूप देऊ शकले नव्हते. पण एका वृद्धाने सांगितले की पूर्वी घोड्यांच्या ट्राम्स होत्या. त्या लोखंडी भांड्यांत घोड्यांसाठी पाणी ठेवलेले असे. कलकत्त्याची प्रचि पाहिली की मन नकळत मंबईशी तुलना करतेच. तशाच ब्रिटीश वास्तू. पण मुंबईत न आढळणारी गोष्ट प्रचिंमध्ये दिसते ती म्हणजे लाल रंगाचा वापर. जमले तर ट्रामचे चित्र वा व्हीडीओ पुढील लेखांकात टाका. धन्यवाद. पुभाप्र.

अनिंद्य 23/10/2019 - 16:46
सुधीर जी, तुमचे अभिप्राय प्रत्येक भागात काहीतरी नवीन मुद्दा लक्षात आणून देतात, उदा. इमारतींचा लाल रंग ! खूप आभार. चिनी आणि त्यांचे परंपरागत उद्योग दोन्ही आता हद्दपारच आहेत म्हणा ना. ट्रामचे फोटो ? हा घ्या एक जुना - कोलकात्यातील घोड्यांच्या ट्रामचा. आमच्या पिढीला नाही बघायला मिळाली ही ट्राम.

प्रचेतस 23/10/2019 - 08:40
जबरदस्त. चायना टाऊनबद्द्ल तुम्ही लिहाल असं वाटलंच होतं. कोलकत्याची विभिन्न अंगांनी उत्त्म माहिती मिळत आहे.

यशोधरा 23/10/2019 - 09:40
मध्यंतरी एक कार्यक्रम पाहिला होता एका चॅनेलवर, त्यात दाखवले होते की कलकत्त्याची चिनी वंशाची तरुणाई आता इतर देशांत स्थायिक होत असल्याने - कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया वगैरे - कलकत्त्यात आता चायना टाऊनमध्येही चिनी मंडळी खूप कमी दिसतात. पूर्वी चायना टाऊन मध्ये जी चिनी मंडळी रस्त्यावर मोमो, सूप इत्यादी विकायला घेऊन बसत असत, तो बाजारही आता बऱ्यापैकी स्थानिकांच्या हातात गेला आहे म्हणे. कार्यक्रमात रेड चर्चचा सुद्धा उल्लेख होता. चायना टाऊनवर अजून लिहिलेलेही चालले असते.

अनिंद्य 23/10/2019 - 11:38
बरोबर. आता फार कमी राहिलेत चिनी कोलकात्यात, २००० च्या आतबाहेर असतील. इंग्रजी आणि बंगाली बोलतात, स्वतःची भाषा येत नाही. म्हणूनच त्यांच्याबद्दल थोडक्यात लिहावेसे वाटले.

सरनौबत 23/10/2019 - 11:50
अप्रतिम लेख! पूर्वीचे भाग वाचायचं राहून गेलं, आता ह्या निमित्ताने नक्की वाचेन. कोलकत्याच्या अस्वच्छतेला वैतागून शिंपी आणि चांभार मुंबईत स्थायिक झाले असण्याची शक्यता आहे. ज्यांनी पुलंच्या अपूर्वाई मध्ये त्यांचे बूट आणि कोट बनवला ;-)

अनिंद्य 23/10/2019 - 13:17
थँक्यू. कानपुर आणि कोलकाता - गंगाकाठची ही दोन शहरं घाऊक चर्मोद्योगासाठी प्रसिद्ध आहेत. दोन्हीकडे स्वच्छतेचा आनंदच आहे. पूर्वीचे भागही अवश्य वाचा, , मत कळवत रहा.

अनिंद्य 24/10/2019 - 10:56
@ जॉनविक्क, @ जालिम लोशन, @ प्रचेतस, @ कंजूस, @ यशोधरा, आपण वेळोवेळी देत असलेल्या प्रोत्साहनपर अभिप्रायाबद्दल आभारी आहे. पुढील भाग आता दिवाळी अंकाचे 'रसग्रहण' झाल्यानंतर ! सर्वांना दीपावलीच्या खूप-खूप शुभेच्छा.

हेमंतकुमार 22/10/2019 - 13:28
* समाज-संस्कृती आणि भाषा एकमेकांना जगवतात >>> + १११ लेखमाला संपली की तुमच्याबरोबर कोलकाता कट्टा करावासा वाटतोय ☺️

जेम्स वांड 22/10/2019 - 14:25
वाटच पाहत होतो! कोलकात्याच्या अतूट भाग असणाऱ्या चायना टाऊन्स बद्दल! खल्लास लिहिलेत. तुमचे कोलकात्यावर विलक्षण प्रेम दिसते अनिंद्य! बाकी कोलकाता चायना टाऊनचा उल्लेख करताना तिथल्या पाकसंस्कृतीचा पासींग रेफरन्स थोडा खटकला, सद्यांत हवा होता म्हणजे बघा जगाला इंडो चायनीजची देणगी देणाऱ्या चायना टाऊनमध्ये नेल्सन वांग हे बल्लवरत्न निपजले होते खिशात सत्तावीस रुपये घेऊन मुंबईला आलेल्या ह्या माणसाने चिकन मंचुरीयन ही डिश तर शोधून काढलीच पण इंडो चायनीज जेवणाचा प्रसारही भरपूर केला. चायना गार्डन नावाचं त्याचं इंडोचायनीज रेस्टॉरंट तुफान प्रसिद्ध होतं म्हणतात मुंबईत. इंडो चायनीज हे फक्त चिनी आणि भारतीय फ्युजन जेवण नाही तर ते एक अलटरनेटिव्ह फूड कल्चर आहे, हॉटेल मध्ये न खाऊ शकणारे मजूर ते कमी पैशात पोटभरीचा पर्याय शोधणारे विद्यार्थी सगळ्यांना ह्या कुझीननं जगवलं आहे, इंजिनियरिंग कॉलेज हॉस्टेल किंवा कॅम्पस पासून "चिकन/व्हेज ट्रिपल शेजवान राईस" वेगळा काढता यायचा नाही! अन ह्या अद्वैताचा निर्माता नेल्सन वांग! मालक

अनिंद्य 23/10/2019 - 11:33
@ जेम्स, अधिकच्या माहितीबद्दल आभारी आहे. पण नेल्सन वांगचे कर्मक्षेत्र मुंबई आहे, कोलकाता नाही. .... इंडो चायनीज एक अलटरनेटिव्ह फूड कल्चर आहे... याबद्दल पूर्ण सहमत. खाण्यापिण्यावर तर लिहावे तितके थोडे :-) कोलकात्याच्या खाद्यसंस्कृतीवर एक मोठा भाग लिहिणार आहेच. (भाग ९) तोवर हे खास तुमच्यासाठी :-

अनिंद्य 23/10/2019 - 11:33
@ जेम्स, अधिकच्या माहितीबद्दल आभारी आहे. पण नेल्सन वांगचे कर्मक्षेत्र मुंबई आहे, कोलकाता नाही. .... इंडो चायनीज एक अलटरनेटिव्ह फूड कल्चर आहे... याबद्दल पूर्ण सहमत. खाण्यापिण्यावर तर लिहावे तितके थोडे :-) कोलकात्याच्या खाद्यसंस्कृतीवर एक मोठा भाग लिहिणार आहेच. (भाग ९) तोवर हे खास तुमच्यासाठी :-

अनिंद्य 23/10/2019 - 11:19
@ सुमो, हो, कायतरी चुकले. योग्य लिंकबद्दल आभारी आहे. आता संपादक मंडळी लेखात लिंक दुरुस्त करतील तर होईल.

सुधीर कांदळकर 22/10/2019 - 20:20
कुठेतरी वाचले होते की चायना टाऊनमधले चिनी सतत काम करतात. भारतात मिळणारे सर्वोत्कृष्ट बनावटीचे बूट तिथेच मिळतात आणि तेही योग्य किंमतीत. आता कातडे कमावण्याच्या आणि शिलाईच्या आधुनिक यंत्रांमुळे कदाचित फरक पडला असेल. पखालीबद्दल वाचून मुंबईतली एक जुनी आठवण जागी झाली. मुंबईत एके ठिकाणी बालपणी ट्राममधून फिरतांना मला आठदहा फूट लांब, तीनचार फूट रुंद आणि दोन अडीच फूट खोल अशी लोखंडी भांडी पदपथाच्या कडेला रस्त्याला लागून ठेवलेली आढळली. ती कसली याचे उत्तर तीर्थरूप देऊ शकले नव्हते. पण एका वृद्धाने सांगितले की पूर्वी घोड्यांच्या ट्राम्स होत्या. त्या लोखंडी भांड्यांत घोड्यांसाठी पाणी ठेवलेले असे. कलकत्त्याची प्रचि पाहिली की मन नकळत मंबईशी तुलना करतेच. तशाच ब्रिटीश वास्तू. पण मुंबईत न आढळणारी गोष्ट प्रचिंमध्ये दिसते ती म्हणजे लाल रंगाचा वापर. जमले तर ट्रामचे चित्र वा व्हीडीओ पुढील लेखांकात टाका. धन्यवाद. पुभाप्र.

अनिंद्य 23/10/2019 - 16:46
सुधीर जी, तुमचे अभिप्राय प्रत्येक भागात काहीतरी नवीन मुद्दा लक्षात आणून देतात, उदा. इमारतींचा लाल रंग ! खूप आभार. चिनी आणि त्यांचे परंपरागत उद्योग दोन्ही आता हद्दपारच आहेत म्हणा ना. ट्रामचे फोटो ? हा घ्या एक जुना - कोलकात्यातील घोड्यांच्या ट्रामचा. आमच्या पिढीला नाही बघायला मिळाली ही ट्राम.

प्रचेतस 23/10/2019 - 08:40
जबरदस्त. चायना टाऊनबद्द्ल तुम्ही लिहाल असं वाटलंच होतं. कोलकत्याची विभिन्न अंगांनी उत्त्म माहिती मिळत आहे.

यशोधरा 23/10/2019 - 09:40
मध्यंतरी एक कार्यक्रम पाहिला होता एका चॅनेलवर, त्यात दाखवले होते की कलकत्त्याची चिनी वंशाची तरुणाई आता इतर देशांत स्थायिक होत असल्याने - कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया वगैरे - कलकत्त्यात आता चायना टाऊनमध्येही चिनी मंडळी खूप कमी दिसतात. पूर्वी चायना टाऊन मध्ये जी चिनी मंडळी रस्त्यावर मोमो, सूप इत्यादी विकायला घेऊन बसत असत, तो बाजारही आता बऱ्यापैकी स्थानिकांच्या हातात गेला आहे म्हणे. कार्यक्रमात रेड चर्चचा सुद्धा उल्लेख होता. चायना टाऊनवर अजून लिहिलेलेही चालले असते.

अनिंद्य 23/10/2019 - 11:38
बरोबर. आता फार कमी राहिलेत चिनी कोलकात्यात, २००० च्या आतबाहेर असतील. इंग्रजी आणि बंगाली बोलतात, स्वतःची भाषा येत नाही. म्हणूनच त्यांच्याबद्दल थोडक्यात लिहावेसे वाटले.

सरनौबत 23/10/2019 - 11:50
अप्रतिम लेख! पूर्वीचे भाग वाचायचं राहून गेलं, आता ह्या निमित्ताने नक्की वाचेन. कोलकत्याच्या अस्वच्छतेला वैतागून शिंपी आणि चांभार मुंबईत स्थायिक झाले असण्याची शक्यता आहे. ज्यांनी पुलंच्या अपूर्वाई मध्ये त्यांचे बूट आणि कोट बनवला ;-)

अनिंद्य 23/10/2019 - 13:17
थँक्यू. कानपुर आणि कोलकाता - गंगाकाठची ही दोन शहरं घाऊक चर्मोद्योगासाठी प्रसिद्ध आहेत. दोन्हीकडे स्वच्छतेचा आनंदच आहे. पूर्वीचे भागही अवश्य वाचा, , मत कळवत रहा.

अनिंद्य 24/10/2019 - 10:56
@ जॉनविक्क, @ जालिम लोशन, @ प्रचेतस, @ कंजूस, @ यशोधरा, आपण वेळोवेळी देत असलेल्या प्रोत्साहनपर अभिप्रायाबद्दल आभारी आहे. पुढील भाग आता दिवाळी अंकाचे 'रसग्रहण' झाल्यानंतर ! सर्वांना दीपावलीच्या खूप-खूप शुभेच्छा.
लेखनविषय:
हे ठिकाण
धोरण
मांडणी
वावर
संस्कृती
कला
नृत्य
नाट्य
संगीत
धर्म
पाकक्रिया
इतिहास
वाङ्मय
लेखनप्रकार
लेख
लेखमालेचे यापूर्वीचे भाग इथे वाचता येतील : भाग १ - http://www.misalpav.com/node/45320 भाग २ - http://www.misalpav.com/node/45361 भाग ३ - http://www.misalpav.com/node/45433 भाग ४ - https://misalpav.com/node/45481 भाग ५ - http://www.misalpav.com/node/45533 भाग ६ - http://www.misalpav.com/node/45569 आमार कोलकाता – भाग ७ - मेरा नाम चिन-चिन-चू भारत आणि चीन प्रचंड लोकसंख्या असलेले सख्खे शेजार
Subscribe to संगीत