वेगळ्या विषयावरील लेख आवडला. राजकारणाच्या बुद्धिबळात चौसष्ट घरांपेक्षा अधिक घरे असतात आणि कुठलेही प्यादे कसेही चालू शकते, असे मागे कास्पारोव्हच म्हणाल्याचे आठवते. ही जाण असलेला कास्पारोव्ह यशस्वी व्हावा असं वाटतं. अर्थात, हे यश केवळ पुतीनला पदच्युत करुन सत्ता संपादणे एवढ्यापुरतेच मर्यादित नसावे, तर एकंदरीतच रशियात आणि सभोवतीच्या लहान राष्ट्रांत लोकशाही स्थापन व्हावी या व्यापक अर्थाने असावे. नंदन (मराठी साहित्यविषयक अनुदिनी http://marathisahitya.blogspot.com/)

(वाचक)बेसनलाडू

बापरे! काय हे भयंकर लोक आहेत! इतके खतरनाक रशियन लोक त्यात ते भुके कंगाल... शिवाय त्यांच्या कडे ते अणु तंत्रज्ञान! आणी तेही ते असे रस्त्यावर विकायला बसल्यासारखेच बसले आहेत बरंका. शिवाय त्यांनी आजवरच्या इतिहासात दाखवूनही दिलय... की ते तेला साठी काहीही करू शकतात. त्यांनीच का तो मधे हल्ला केला होता आफ्रिकेवर...? जाऊ दे त्या देशाचे काय इतके... एक फालतू देश! आणी मध्य पुर्वेचे.. ? इस्राएल व्हायला त्यांनीच मदत केली की काय? ते स्मार्ट बाँब वगैरे चे नका हो सांगु मला... रशियाकडे कुठे तंत्रज्ञान आहे? ते फक्त अमेरिकाच दाखवोन देणार अफगाणीस्तानात . व्हिएतनाम? नाव नका काढू... आमच्या निरपराध सैनिकांवर इतके अत्याचार केले त्यांनी... बायोलॉजीकल वेपन्स? छे छे!!! हे सगळे आम्हाला करावे लागले हो... अहो रशियाचे भूत होते ना मागे... कुणी विकले? सद्दामला... आम्ही...? काय खोटे बोलताय... इराणलाही...? वॉटरगेट? आता बाकी हद्द झाली बरका खोटेपणाची! अणुबाँब... मानवतेला काळीमा? अहो काय बोलताय... जगाला वाचवण्यासाठी एक चारपाच लाख लोक मेले तर काय बिघडले? काय म्हणता.. इराक मध्ये तितकेचे मेले? अहो जगात अराजक माजेल अराजक! आम्ही जगाला वाचवण्यासाठी काही तरी करतो आहोत. त्यात काही लोक मेले... तर इतके काय? आणी जरासे तेल आम्हाला मिळाले तर काय झाले इतके दुखायला पोटात? काय म्हणता, असे वर्ष गेले नाही की ज्या वर्षी अमेरीकेने युद्ध केले नाही? छे छे धादांत खोटे बोलता तुंम्ही... आम्ही अतिशय शांततावादी देश आहोत. लवकरात लवकर जगाला वाचवलेच पाहिजे असे आमचे ठाम मत आहे. आम्ही मागेही क्युबाला वाचवायचा खूप प्रयत्न केला पण काय करणार? आणी तो व्हेनेझुएलाचा व्ह्युगो... अहो त्यांना कळत नाही... त्यांचा देश त्यांनी आम्हाला चालवायला एकदा दीला की त्यांची... वाट लागेल...?? काहीतरीच काय बोलता? युद्धखोर तो रशिया आणी इराण! त्यांनी युद्धच केले नाही गेल्या पाच वर्षात? अहो तयारी करतायेत ते तयारी !!! जग जाणार युद्धाच्या खाईत... धिस इज टू मच. इन गॉड वुई ट्र्स्ट! इन द नेम ऑफ गॉड या इव्हील एक्सेस ला गाडा काय म्हणात निधर्मी आम्हीआम्ही तेच म्हणतोय हो... एकदा जगात फक्त एकच धर्म शिल्लक उरला की निधर्मीवाद अतिशय एफेक्टीव्हली राबवता येईल... आमच्या चर्च मध्ये या ना एकदा चर्चा करू या यावर. अरेरे... तुमचा अगदीच बुद्धीभ्रम झालाय हो... तुम्हाला मदतीची गरज आहे. हे पहा, आमच्या रिसर्च बेस असलेल्या कंपन्या लवकरच तुमच्या देशात येतील त्यांची औषधे... महाग? अहो काय बोलताय काय? जीव वाचवतोय तुमचा आम्ही... चोरलेले ज्ञान? काहीतरीच! आम्ही कधी तुमचेच ज्ञान चोरले? आम्ही ते लिखित स्वरूपात मांडले! त्याला काही चोरी नाही म्हणत! छे! तुमच्या बोलणेच शक्य नाहीये बॉ! कम्युनिस्टांच्या एजंटांना वेचून मारले पाहिजे हेच खरे! आपला गुंडोपंत

रशिया मधे निरोगी लोकशाही वाढो ही सदिच्छा! कास्पारोव्ह सकट अजूनही पर्याय मिळोत. बाकी अंदाधुंद शस्त्रखरेदी विक्रीला सर्वच प्रगत देश व तसेच ते घेणारे पण कारणीभूत आहेत. अमेरिकेनेपण नको त्या लोकांच्या हाती शस्त्र ठेवली आहेत. एखादा देश जेव्हा शस्त्रे निर्यात करतो तेव्हा काही आंतरराष्ट्रीय नियमांना बांधील असतो. व बहूतेक सर्व निर्यात ही यूनॉ मान्य देशांनाच योग्य कारणासाठी नियमानुसार होत असते. हे कत्तली, इ. साठी वापरले जातात ती शस्त्रे सर्व खाजगी कंपन्यांकडून येतात ज्यात म्हणे ९८ देश येतात. (वरच्या लिंक मधे तसे लिहले आहे. अजून माहीती मिळाली तर टाकीन. अजून एक संबधीत दुवा बघा)यादी विचाराल तर सर्व देश जिथे भानगडी आहेत ती. (साउथ अफ्रीका, इस्त्राइल, जपान देखील प्रमूख मंडळी आहेत)विकत घेतले जातील असे देशात सर्व प्रगत व प्रमूख देशातील खाजगी कंपन्यांनी टाकली आहेत दुकाने. अफगान-पाकीस्तान सरहद्दीवर तर टपर्‍या आहेत जिथे टायर पंक्चर काढल्यासारखे शस्त्रे देशभग, बनवणे इ. होते. आता एके-४७ ही बंदूक जगात कूठेही बनते (उल्हासनगर मार्केट टाइप). आपल्या देशात इंपोर्टेडचे आकर्षण असले तरी बरीच खाजगी शस्त्रेपण बनतात. हा विषय, आवाका फार वेगळा आहे. बाकी पुतीनचे काही प्रॉब्लेमस असतील, पण इराण-रशियाची अभद्र युती जागतीक शांतता धोक्यात! आय एम नॉट बायींग इट, यट

लेख आवडला,अरुण साधूंचे "तिसरी क्रांती" अपरिहार्यपणे आठवले. स्वाती

रशियात ही सगळी अंदाधुंदी जरी माजली असली तरी त्यातूनच पुढे येत आहेत गॅरी कास्पारोव्ह सारखे बुद्धिजीवी नेतॄत्व. होय हाच तो बुद्धिबळाचा बादशहा ग्रँडमास्टर कास्पारोव्ह. ह्या नावाने एकेकाळी बुद्धिबळात निर्माण केलेला दबदबा त्यामागील बुद्धिमत्ता सिद्ध करण्यासा पुरेसा आहे. वरूणदेवा, आपण अतिशय सुंदर लेख लिहिला आहे. अश्याच काही उत्तमोत्तम लेखांची आपल्याकडून यापुढेही अपेक्षा आहे.... गॅरीचा फोटो क्लासच आहे. आम्हीही गॅरी कास्पारावचे निस्सिम भक्त आहोत... आपला, (फ्रेन्च डिफेन्स प्रेमी) तात्या.

माहितीपुर्ण लेखाबद्द्ल धन्यवाद. माझे ह्यातील ज्ञान कमीच.. वाढवायच्या प्रयत्नात आहे. देवदत्त (अर्जुनाचा शंख)

लेख आवडला. बुद्धीजीवी कास्पारोव्ह राजकारणात येतोय आणि लोकशाहीचा समर्थन करतो त्याचा आम्हालाही आनंद आहे. वरुणराव, असेच नवनवीन लिहीत राहा. पण, वरुणराव तिकडे कास्पारोव आणि त्याच्या समर्थकांना वातावरण अनुकूल आहे का ?

योग्य वेळी लेख लिहीलात. चांगला झाला आहे. कॉन्डी राईस यांचे या विषयातले काय मत तेही लेखात यायला हवे होते असे वाटते, पण लेख हा रशिया आणि इराण युती यावर असल्याने काही जास्त बिघडले नाही. कालच पी. बी एस वर showdown with iran पाहिले. हा दुवा मिळाला बघायला तर नक्की बघा. कास्पारोवचे माहिती नव्हते. अमेरिकेने आपला स्वार्थ साधण्यासाठी लोकशाहीच्या नावाखाली चालवलेली दादगिरी लोकशाहीला बदनाम करत आहे असे देखिल कास्पारोव्हने नमूद केले. म्हणजेच तो सर्वसाधारण जनमताच्या बाजूने बोलतो आहे असे वाटते आहे.

वेगळ्या विषयावरचा आणि वेगळ्या धाटणीचा लेख आवडला. हॉलीवूड चित्रपटांची परीक्षणे, तंत्रज्ञान, प्रवासवर्णन आणि उत्तम प्रकाशचित्रकारी याबद्दल वरूणची ओळख होती, आंतरराष्ट्रीय राजकारणावरील या लेखाने ती अधिक वाढली. लेख उत्तम आहे.

शीतयुद्ध इतके फटदिशी आटपेल अशी त्या काळातल्या अमेरिकन नेतृत्वाला कल्पना नसावी. किंवा कुठलेही युद्ध संपल्यावर डाव कसा खेळावा हा विचार करण्यात अमेरिकन मुत्सद्दी कमजोर असावेत (अलीकडचे उदाहरण इराकयुद्धाचे घ्यावे.) रेगनने शस्त्रास्त्रस्पर्धा हा एकच डाव खेळला नाही, तर त्याने ईश्वरशून्य सोवियतांवर प्रभू-आणि-अल्ला-भक्तांचे अमोघ अस्त्र सोडले. हे खरे म्हणजे गुपीत नाही. कुठल्यातरी लाचार स्थितीत बेनझीर भुत्तोंनी दिलेली मुलाखत मी वाचली, आणि आश्चर्य म्हणजे खुद्द त्यांनीही सांगितले की त्यांच्या पंतप्रधानकीच्या काळात पठाण प्रदेशातल्या मदरशांकडे केवळ सौदी अरबस्तानाचेच नव्हे तर अमेरिका आणि ब्रिटनमधूनही आर्थिक सहाय्य येत होते. (पुढे कधी या बाबतीत भुत्तोबाईंनी या बाबतीत जीभ सैल सोडली नाही!) त्या वाहत्या धनगंगेत आयएसआय ने तालिबानच्या पिशच्चाचे पोषण केले. याही गोष्टीकडे अमेरिकन मुत्सद्द्यांनी दुर्लक्ष केले. आगदी सप्टेंबर २००१ पर्यंत, अफगाणिस्तानातील उत्तरेच्या तालिबानविरोधी आघाडीचे, कुत्सित किंवा तालिबानशी समसमान उल्लेख मी अमेरिकन वर्तमानपत्रांत वाचत आलो आहे. (तालिबानच्या विजयी अफगाणिस्तान मोहीमेची खबर मठ्ठ अमेरिकन माध्यमांना कंटाळून मी बीबीसी-उर्दूवर समजून घेत होतो!) शीतयुद्ध जिंकल्यावर या धर्मयुद्धभूमीवरचा विस्कळित पसारा नीट समजून घेण्यात अमेरिका कमी पडली, असेच मानावे लागेल. पुढे गोर्बाचेव्ह वि. येल्त्सिन चढाओढीत पितृबुश-क्लिंटनांनी येल्त्सिनना भरभरून मदत केली. आणि येल्त्सिन मावळताना त्यांच्या चुनिंद्या पुतीनना साहाय्य केले. येल्त्सिनच्या काळात रशियाच्या संसदेला क्रमाक्रमाने लुळे करण्यात आले (त्या संसदेत साम्यवाद्यांचे वर्चस्व होते), आणि अध्यक्षाखाली सगळे अधिकार जमवण्यात आले, त्याबद्दल अमेरिकन वर्तमानपत्रांत मी येल्त्सिनांचेच समर्थन केलेले वाचले आहे. बालबुशनी पुतीनांच्या डोळ्यांत त्यांच्या आत्म्याचा वेध घेतला, तेव्हापर्यंत पुतीन रशियाचा एकाधिकारी हुकुमशहा झाले नव्हते - पण त्यांच्या आत्म्यात ती महत्त्वाकांक्षा बघण्यात अमेरिकेचे नेते कमी पडले. या सगळ्यापेक्षा मला याचे आश्चर्य अधिक वाटते की सामान्य सुशिक्षित अमेरिकन माणसाला तालिबानादि कट्टरपंथीयांच्या निर्मितीत रेगनशासनाचा हातभार मुळीच ठाऊक नाही. ते सोडा येल्त्सिन-पुतीनच्या लोकशाहीविरोधी कृत्यांचे अमेरिकेकडून अगदी अलीकडचे समर्थन झालेले आठवत नाही. ही गुप्त-कारस्थान-वादी आख्यायिका नाही. येथील मोठ्या वर्तमानपत्रांच्या (न्यू यॉर्क टाइम्स, वॉशिंग्टन पोस्टच्या) त्या त्या काळच्या सरकारसमर्थक लेखांचे वाचन आहे. (त्या मानाने सामान्य सुशिक्षित इस्राइली माणसाला पीएलओ विरुद्ध इस्राइलसरकारने हमस ला सबळ केले हे माहीत असते.) आपल्या पूर्वीच्या अदूरदर्शीपणामुळे नुकसान झाले हे न कळणारा अमेरिकन सुशिक्षिताचा अदूरदर्शीपणा म्हणजे मोतिबिंदू झालेल्याला डोळे येणे होय. रशिया-ईरान वगैरेंच्या बाबतीत अमेरिका स्वतःच्या पायावर आणखी कशीकशी कुर्‍हाड घालेल ते सांगणे नाही. अमेरिका ही महाशक्ती कित्येकदा पूर्ण विचार न करता परराष्ट्र नीती आखते, हे गृहीतक जाणून भारताने या बाक्या प्रसंगी परराष्ट्र धोरण ठरवावे.

लेख आवडला. पुटिनचे अनेक विरोधक अचानक विषबाधेने गेल्या वर्षात कसे मेले ह्याचा शोध घेणे अत्यावश्यक आहे. अफगाणिस्तानला शस्त्रास्त्रे पुरवण्याबद्दल अमेरिकेला दूषणे देणारे हे विसरतात की रशियाने अफगाणिस्तानवर स्वतःहूना आक्रमण केले होते. तेव्हा पुटिन स्वतः केजीबीत होते. हेच आक्रमण रशियाने भारतावर केले असते (समजा), तर भारतालाही शस्त्रास्त्रे पुरवली असती अमेरिकेने. खरं की नाही ? गुंडोपंतांची तळमळ समजली (त्यांना वॉटरगेट ऐवजी इराण-कॉण्ट्रा म्हणायचे असावे कदाचित.) सर्व जगात शांती नांदावी ह्याबद्दल कुणालाही तळमळ वाटेलच. अशाच चर्चा येथे व्हाव्यात, ही इच्छा. - सर्किट

हा व्हिडियो पाहणे महत्वाचे ठरावे यात चार्ली ने व्यक्त केले विचार ५० -६० वर्षांनंतरही तसेच्या तसेच लागू होतात, या सारखे आपले दुर्दैव नाही...! आपला गुंडोपंत

वेगळ्या विषयावरील लेख आवडला. राजकारणाच्या बुद्धिबळात चौसष्ट घरांपेक्षा अधिक घरे असतात आणि कुठलेही प्यादे कसेही चालू शकते, असे मागे कास्पारोव्हच म्हणाल्याचे आठवते. ही जाण असलेला कास्पारोव्ह यशस्वी व्हावा असं वाटतं. अर्थात, हे यश केवळ पुतीनला पदच्युत करुन सत्ता संपादणे एवढ्यापुरतेच मर्यादित नसावे, तर एकंदरीतच रशियात आणि सभोवतीच्या लहान राष्ट्रांत लोकशाही स्थापन व्हावी या व्यापक अर्थाने असावे. नंदन (मराठी साहित्यविषयक अनुदिनी http://marathisahitya.blogspot.com/)

(वाचक)बेसनलाडू

बापरे! काय हे भयंकर लोक आहेत! इतके खतरनाक रशियन लोक त्यात ते भुके कंगाल... शिवाय त्यांच्या कडे ते अणु तंत्रज्ञान! आणी तेही ते असे रस्त्यावर विकायला बसल्यासारखेच बसले आहेत बरंका. शिवाय त्यांनी आजवरच्या इतिहासात दाखवूनही दिलय... की ते तेला साठी काहीही करू शकतात. त्यांनीच का तो मधे हल्ला केला होता आफ्रिकेवर...? जाऊ दे त्या देशाचे काय इतके... एक फालतू देश! आणी मध्य पुर्वेचे.. ? इस्राएल व्हायला त्यांनीच मदत केली की काय? ते स्मार्ट बाँब वगैरे चे नका हो सांगु मला... रशियाकडे कुठे तंत्रज्ञान आहे? ते फक्त अमेरिकाच दाखवोन देणार अफगाणीस्तानात . व्हिएतनाम? नाव नका काढू... आमच्या निरपराध सैनिकांवर इतके अत्याचार केले त्यांनी... बायोलॉजीकल वेपन्स? छे छे!!! हे सगळे आम्हाला करावे लागले हो... अहो रशियाचे भूत होते ना मागे... कुणी विकले? सद्दामला... आम्ही...? काय खोटे बोलताय... इराणलाही...? वॉटरगेट? आता बाकी हद्द झाली बरका खोटेपणाची! अणुबाँब... मानवतेला काळीमा? अहो काय बोलताय... जगाला वाचवण्यासाठी एक चारपाच लाख लोक मेले तर काय बिघडले? काय म्हणता.. इराक मध्ये तितकेचे मेले? अहो जगात अराजक माजेल अराजक! आम्ही जगाला वाचवण्यासाठी काही तरी करतो आहोत. त्यात काही लोक मेले... तर इतके काय? आणी जरासे तेल आम्हाला मिळाले तर काय झाले इतके दुखायला पोटात? काय म्हणता, असे वर्ष गेले नाही की ज्या वर्षी अमेरीकेने युद्ध केले नाही? छे छे धादांत खोटे बोलता तुंम्ही... आम्ही अतिशय शांततावादी देश आहोत. लवकरात लवकर जगाला वाचवलेच पाहिजे असे आमचे ठाम मत आहे. आम्ही मागेही क्युबाला वाचवायचा खूप प्रयत्न केला पण काय करणार? आणी तो व्हेनेझुएलाचा व्ह्युगो... अहो त्यांना कळत नाही... त्यांचा देश त्यांनी आम्हाला चालवायला एकदा दीला की त्यांची... वाट लागेल...?? काहीतरीच काय बोलता? युद्धखोर तो रशिया आणी इराण! त्यांनी युद्धच केले नाही गेल्या पाच वर्षात? अहो तयारी करतायेत ते तयारी !!! जग जाणार युद्धाच्या खाईत... धिस इज टू मच. इन गॉड वुई ट्र्स्ट! इन द नेम ऑफ गॉड या इव्हील एक्सेस ला गाडा काय म्हणात निधर्मी आम्हीआम्ही तेच म्हणतोय हो... एकदा जगात फक्त एकच धर्म शिल्लक उरला की निधर्मीवाद अतिशय एफेक्टीव्हली राबवता येईल... आमच्या चर्च मध्ये या ना एकदा चर्चा करू या यावर. अरेरे... तुमचा अगदीच बुद्धीभ्रम झालाय हो... तुम्हाला मदतीची गरज आहे. हे पहा, आमच्या रिसर्च बेस असलेल्या कंपन्या लवकरच तुमच्या देशात येतील त्यांची औषधे... महाग? अहो काय बोलताय काय? जीव वाचवतोय तुमचा आम्ही... चोरलेले ज्ञान? काहीतरीच! आम्ही कधी तुमचेच ज्ञान चोरले? आम्ही ते लिखित स्वरूपात मांडले! त्याला काही चोरी नाही म्हणत! छे! तुमच्या बोलणेच शक्य नाहीये बॉ! कम्युनिस्टांच्या एजंटांना वेचून मारले पाहिजे हेच खरे! आपला गुंडोपंत

रशिया मधे निरोगी लोकशाही वाढो ही सदिच्छा! कास्पारोव्ह सकट अजूनही पर्याय मिळोत. बाकी अंदाधुंद शस्त्रखरेदी विक्रीला सर्वच प्रगत देश व तसेच ते घेणारे पण कारणीभूत आहेत. अमेरिकेनेपण नको त्या लोकांच्या हाती शस्त्र ठेवली आहेत. एखादा देश जेव्हा शस्त्रे निर्यात करतो तेव्हा काही आंतरराष्ट्रीय नियमांना बांधील असतो. व बहूतेक सर्व निर्यात ही यूनॉ मान्य देशांनाच योग्य कारणासाठी नियमानुसार होत असते. हे कत्तली, इ. साठी वापरले जातात ती शस्त्रे सर्व खाजगी कंपन्यांकडून येतात ज्यात म्हणे ९८ देश येतात. (वरच्या लिंक मधे तसे लिहले आहे. अजून माहीती मिळाली तर टाकीन. अजून एक संबधीत दुवा बघा)यादी विचाराल तर सर्व देश जिथे भानगडी आहेत ती. (साउथ अफ्रीका, इस्त्राइल, जपान देखील प्रमूख मंडळी आहेत)विकत घेतले जातील असे देशात सर्व प्रगत व प्रमूख देशातील खाजगी कंपन्यांनी टाकली आहेत दुकाने. अफगान-पाकीस्तान सरहद्दीवर तर टपर्‍या आहेत जिथे टायर पंक्चर काढल्यासारखे शस्त्रे देशभग, बनवणे इ. होते. आता एके-४७ ही बंदूक जगात कूठेही बनते (उल्हासनगर मार्केट टाइप). आपल्या देशात इंपोर्टेडचे आकर्षण असले तरी बरीच खाजगी शस्त्रेपण बनतात. हा विषय, आवाका फार वेगळा आहे. बाकी पुतीनचे काही प्रॉब्लेमस असतील, पण इराण-रशियाची अभद्र युती जागतीक शांतता धोक्यात! आय एम नॉट बायींग इट, यट

लेख आवडला,अरुण साधूंचे "तिसरी क्रांती" अपरिहार्यपणे आठवले. स्वाती

रशियात ही सगळी अंदाधुंदी जरी माजली असली तरी त्यातूनच पुढे येत आहेत गॅरी कास्पारोव्ह सारखे बुद्धिजीवी नेतॄत्व. होय हाच तो बुद्धिबळाचा बादशहा ग्रँडमास्टर कास्पारोव्ह. ह्या नावाने एकेकाळी बुद्धिबळात निर्माण केलेला दबदबा त्यामागील बुद्धिमत्ता सिद्ध करण्यासा पुरेसा आहे. वरूणदेवा, आपण अतिशय सुंदर लेख लिहिला आहे. अश्याच काही उत्तमोत्तम लेखांची आपल्याकडून यापुढेही अपेक्षा आहे.... गॅरीचा फोटो क्लासच आहे. आम्हीही गॅरी कास्पारावचे निस्सिम भक्त आहोत... आपला, (फ्रेन्च डिफेन्स प्रेमी) तात्या.

माहितीपुर्ण लेखाबद्द्ल धन्यवाद. माझे ह्यातील ज्ञान कमीच.. वाढवायच्या प्रयत्नात आहे. देवदत्त (अर्जुनाचा शंख)

लेख आवडला. बुद्धीजीवी कास्पारोव्ह राजकारणात येतोय आणि लोकशाहीचा समर्थन करतो त्याचा आम्हालाही आनंद आहे. वरुणराव, असेच नवनवीन लिहीत राहा. पण, वरुणराव तिकडे कास्पारोव आणि त्याच्या समर्थकांना वातावरण अनुकूल आहे का ?

योग्य वेळी लेख लिहीलात. चांगला झाला आहे. कॉन्डी राईस यांचे या विषयातले काय मत तेही लेखात यायला हवे होते असे वाटते, पण लेख हा रशिया आणि इराण युती यावर असल्याने काही जास्त बिघडले नाही. कालच पी. बी एस वर showdown with iran पाहिले. हा दुवा मिळाला बघायला तर नक्की बघा. कास्पारोवचे माहिती नव्हते. अमेरिकेने आपला स्वार्थ साधण्यासाठी लोकशाहीच्या नावाखाली चालवलेली दादगिरी लोकशाहीला बदनाम करत आहे असे देखिल कास्पारोव्हने नमूद केले. म्हणजेच तो सर्वसाधारण जनमताच्या बाजूने बोलतो आहे असे वाटते आहे.

वेगळ्या विषयावरचा आणि वेगळ्या धाटणीचा लेख आवडला. हॉलीवूड चित्रपटांची परीक्षणे, तंत्रज्ञान, प्रवासवर्णन आणि उत्तम प्रकाशचित्रकारी याबद्दल वरूणची ओळख होती, आंतरराष्ट्रीय राजकारणावरील या लेखाने ती अधिक वाढली. लेख उत्तम आहे.

शीतयुद्ध इतके फटदिशी आटपेल अशी त्या काळातल्या अमेरिकन नेतृत्वाला कल्पना नसावी. किंवा कुठलेही युद्ध संपल्यावर डाव कसा खेळावा हा विचार करण्यात अमेरिकन मुत्सद्दी कमजोर असावेत (अलीकडचे उदाहरण इराकयुद्धाचे घ्यावे.) रेगनने शस्त्रास्त्रस्पर्धा हा एकच डाव खेळला नाही, तर त्याने ईश्वरशून्य सोवियतांवर प्रभू-आणि-अल्ला-भक्तांचे अमोघ अस्त्र सोडले. हे खरे म्हणजे गुपीत नाही. कुठल्यातरी लाचार स्थितीत बेनझीर भुत्तोंनी दिलेली मुलाखत मी वाचली, आणि आश्चर्य म्हणजे खुद्द त्यांनीही सांगितले की त्यांच्या पंतप्रधानकीच्या काळात पठाण प्रदेशातल्या मदरशांकडे केवळ सौदी अरबस्तानाचेच नव्हे तर अमेरिका आणि ब्रिटनमधूनही आर्थिक सहाय्य येत होते. (पुढे कधी या बाबतीत भुत्तोबाईंनी या बाबतीत जीभ सैल सोडली नाही!) त्या वाहत्या धनगंगेत आयएसआय ने तालिबानच्या पिशच्चाचे पोषण केले. याही गोष्टीकडे अमेरिकन मुत्सद्द्यांनी दुर्लक्ष केले. आगदी सप्टेंबर २००१ पर्यंत, अफगाणिस्तानातील उत्तरेच्या तालिबानविरोधी आघाडीचे, कुत्सित किंवा तालिबानशी समसमान उल्लेख मी अमेरिकन वर्तमानपत्रांत वाचत आलो आहे. (तालिबानच्या विजयी अफगाणिस्तान मोहीमेची खबर मठ्ठ अमेरिकन माध्यमांना कंटाळून मी बीबीसी-उर्दूवर समजून घेत होतो!) शीतयुद्ध जिंकल्यावर या धर्मयुद्धभूमीवरचा विस्कळित पसारा नीट समजून घेण्यात अमेरिका कमी पडली, असेच मानावे लागेल. पुढे गोर्बाचेव्ह वि. येल्त्सिन चढाओढीत पितृबुश-क्लिंटनांनी येल्त्सिनना भरभरून मदत केली. आणि येल्त्सिन मावळताना त्यांच्या चुनिंद्या पुतीनना साहाय्य केले. येल्त्सिनच्या काळात रशियाच्या संसदेला क्रमाक्रमाने लुळे करण्यात आले (त्या संसदेत साम्यवाद्यांचे वर्चस्व होते), आणि अध्यक्षाखाली सगळे अधिकार जमवण्यात आले, त्याबद्दल अमेरिकन वर्तमानपत्रांत मी येल्त्सिनांचेच समर्थन केलेले वाचले आहे. बालबुशनी पुतीनांच्या डोळ्यांत त्यांच्या आत्म्याचा वेध घेतला, तेव्हापर्यंत पुतीन रशियाचा एकाधिकारी हुकुमशहा झाले नव्हते - पण त्यांच्या आत्म्यात ती महत्त्वाकांक्षा बघण्यात अमेरिकेचे नेते कमी पडले. या सगळ्यापेक्षा मला याचे आश्चर्य अधिक वाटते की सामान्य सुशिक्षित अमेरिकन माणसाला तालिबानादि कट्टरपंथीयांच्या निर्मितीत रेगनशासनाचा हातभार मुळीच ठाऊक नाही. ते सोडा येल्त्सिन-पुतीनच्या लोकशाहीविरोधी कृत्यांचे अमेरिकेकडून अगदी अलीकडचे समर्थन झालेले आठवत नाही. ही गुप्त-कारस्थान-वादी आख्यायिका नाही. येथील मोठ्या वर्तमानपत्रांच्या (न्यू यॉर्क टाइम्स, वॉशिंग्टन पोस्टच्या) त्या त्या काळच्या सरकारसमर्थक लेखांचे वाचन आहे. (त्या मानाने सामान्य सुशिक्षित इस्राइली माणसाला पीएलओ विरुद्ध इस्राइलसरकारने हमस ला सबळ केले हे माहीत असते.) आपल्या पूर्वीच्या अदूरदर्शीपणामुळे नुकसान झाले हे न कळणारा अमेरिकन सुशिक्षिताचा अदूरदर्शीपणा म्हणजे मोतिबिंदू झालेल्याला डोळे येणे होय. रशिया-ईरान वगैरेंच्या बाबतीत अमेरिका स्वतःच्या पायावर आणखी कशीकशी कुर्‍हाड घालेल ते सांगणे नाही. अमेरिका ही महाशक्ती कित्येकदा पूर्ण विचार न करता परराष्ट्र नीती आखते, हे गृहीतक जाणून भारताने या बाक्या प्रसंगी परराष्ट्र धोरण ठरवावे.

लेख आवडला. पुटिनचे अनेक विरोधक अचानक विषबाधेने गेल्या वर्षात कसे मेले ह्याचा शोध घेणे अत्यावश्यक आहे. अफगाणिस्तानला शस्त्रास्त्रे पुरवण्याबद्दल अमेरिकेला दूषणे देणारे हे विसरतात की रशियाने अफगाणिस्तानवर स्वतःहूना आक्रमण केले होते. तेव्हा पुटिन स्वतः केजीबीत होते. हेच आक्रमण रशियाने भारतावर केले असते (समजा), तर भारतालाही शस्त्रास्त्रे पुरवली असती अमेरिकेने. खरं की नाही ? गुंडोपंतांची तळमळ समजली (त्यांना वॉटरगेट ऐवजी इराण-कॉण्ट्रा म्हणायचे असावे कदाचित.) सर्व जगात शांती नांदावी ह्याबद्दल कुणालाही तळमळ वाटेलच. अशाच चर्चा येथे व्हाव्यात, ही इच्छा. - सर्किट

हा व्हिडियो पाहणे महत्वाचे ठरावे यात चार्ली ने व्यक्त केले विचार ५० -६० वर्षांनंतरही तसेच्या तसेच लागू होतात, या सारखे आपले दुर्दैव नाही...! आपला गुंडोपंत

यात नेमके काय गैर आहे ते कळले नाही.

तीन महिन्यांपूर्वी अविनाश धर्माधिकारी यांचे व्याख्यान ऐकण्याचा योग आला होता. त्यावेळी त्यांनी सांगितलेले ब्रह्मसत्य आठवले. ते असे - "भ्रष्टाचार हा भारताचा सगळ्यात मोठा शत्रू नाही. भ्रष्टाचारी समाजव्यवस्थेतही संपन्न भारताचे स्वप्न बघणे आणि ते वास्तवात येणे शक्य आहे. थोडक्यात, भ्रष्टाचार खपवता येईल. काम करण्यासाठी कोणाकडून पैसे घ्यायचेत का तुम्हाला? घ्या! पण काम करा. हा संदेश!! पण भारताचा सगळ्यात मोठा शत्रू म्हणजे जातीयवाद." अर्थात यात भ्रष्टाचाराबाबत मांडलेली भूमिका किती उपहासात्मक आणि किती गंभीरतेने घ्यावी, हा कदाचित वादाचा विषय होईल, पण जातीयवादाबाबतचे विधान खचितच चूक नसावे. असो. (अवांतर)बेसनलाडू

अँटनी साहेबांचे बरोबर आहे. पहिलीच्या वर्गात सूचना देताना गुरूजी "मुलांनो बेशिस्तपणा खपवून घेतला जाणार नाही" असे म्हणतात... त्याचा अर्थ दुसरीतल्या मुलींचा बेशिस्तपणा खपवून घेतला जाईल असा थोडाच आहे. - (सूक्ष्मनिरीक्षक) आजानुकर्ण ऑडियन्स बघून त्यांनी ऍडिशन घेतली आहे असे म्हणावे लागेल. - (प्रेक्षक) आजानुकर्ण

सैन्यात भ्रष्टाचार होणे वाईट पण म्हणून सरसकट भ्रष्टाचार वाईट असे म्हणता येणार नाही. लाच देण्याने देणारा आणि घेणारा दोघे ही खुश. कामे पटपट होतात. कामे न करता झोपा काढणारे सरकारी बाबू लोक क्रियाशील होतात. काळा पैसा तिजोरीत पडून न राहता चलनात राहतो. एकूण काय मी म्हणेन लाच देणे आणि घेणे वैधानिक करून टाका. > > धैर्य दे अन् नम्रता दे, पाहण्या जे जे पहाणे; वाकू दे बुद्धिस माझ्या तप्त पोलादाप्रमाणे...

या बाबतीत चाणक्याचे उदाहरण बघता येईल. चाणक्याच्या कारकिर्दीत प्रवास करणार्‍या चिनी प्रवाशानं लिहून ठेवले आहे की 'चाणक्याच्या घरी जेव्हा मी गेलो तेव्हा संध्याकाळ झाली होती, ते काहीतरी काम करीत होते, त्यानी मला बसण्याची खूण केली. थोड्या वेळात काम संपवून त्यानी दिवा विझवला. आणि दुसरा दिवा लावला. मी त्याना असे करण्याचे कारण विचारल्यावर ते उत्तरले 'त्या दिव्यातले तेल सरकारी होते. त्यामुळे सरकारी काम झाल्यावर मी तो दिवा बंद केला. आपण माझे खाजगी पाहुणे असल्यामुळे आपल्याशी बोलताना मी माझ्या खर्चातून आणलेल्या तेलातून दिवा लावला.' अशी निस्पृहता असल्याशिवाय धनानंदासारख्या सम्राटाचा पराभव करून स्वतःचे साम्राज्य स्थापन करणारा चंद्रगुप्तासारखा राजा निर्माण करता येत नाही..... पुण्याचे पेशवे

पण भारताचा सगळ्यात मोठा शत्रू म्हणजे जातीवाद." हे १००% खरे......... अडवाणीचा रामरथ थांबवण्यासाठी व्ही पी सिंग नी मंडल चा जूना पुराणा बासनात पडलेला मुद्द शोधुन काढला आणि भारातच्या भविष्याला वेगळीच कलाटणी मिळाली.मंडल मुळे जातीयवाद जास्तच उफाळुन आला. विषेशतः उत्तर भारतात्..सध्या तेथे विकास शिक्षण अन्न पाणी रस्ते हे सर्व जीवनावश्यक मुद्दे जाती च्या मुद्द्यापुढे गौण होतात......या जातियावादाचा फयदा होतो अर्थिक्द्रुष्ट्या प्रगत समाजाला आणि भरडला जातो अशिक्षित समाज........... खरे तर सर्वांगीण शिक्षण हाच भारताच्या विकासाचा मुख्य खांब आहे.त्याकडे मात्र दुर्लक्ष केले जातेय "जातीवाद" या जीवनावष्याक? मुद्यापुढे. जाती व्यवस्थेचा बळी ठरलेला विजुभाऊ

जगातील १८० देशांच्या भ्रष्टाचाराच्या यादीत भारताचा भ्रष्टाचाराच्या बाबतीत क्रमांक ७२ वर आलाय त्यामुळे भ्रष्टाचार कमी झाला ही आनंदाची बातमी आहे. शासनाच्या कामकाजात पारदर्शकता येत आहे, त्यामुळे हा क्रमांक हळू हळू खाली जाईल असे वाटते. ट्रान्सपरन्सी इंटरनॅशनल या संस्थेने भारतात कोणकोणत्या क्षेत्रात भ्रष्टाचार आहे, हे सांगितले होते.त्यामुळे सैन्यदलातला भ्रष्टाचार खपवून घेतला जाणार नाही, ही बातमी आपण सर्वांनीच हलके घेतली पाहिजे असे वाटते. ट्रान्सपरन्सीचा अहवालात कशाकशावर ठपका ठेवलेला आहे याची माहिती कोणीतरी इथे दिली पाहिजे असे वाटते.

म्हणजे पहिल्या क्रमांकाचा शत्रू जातीयवाद आहे. भ्रष्टाचार हा दुस-या क्रमांकाचा शत्रू असा अर्थ मी घेईन. पुण्याच्या पेशव्यांनी दिलेला चाणक्यांचा दाखला मी देखील वाचला आहे. प्रा. डॉक्टरसाहेब जगातील १८० देशांच्या भ्रष्टाचाराच्या यादीत भारताचा भ्रष्टाचाराच्या बाबतीत क्रमांक ७२ वर आलाय त्यामुळे भ्रष्टाचार कमी झाला ही आनंदाची बातमी आहे. ही बातमी फसवी आहे. निष्कर्ष कोणत्या सांख्यिकी विश्लेषणावरून काढला अहे हे आपल्याला ठाऊक नाही. माझ्या माहितीप्रमाणे लाच म्हणून दिलेला पैसा फक्त यात धरला जातो. लाच घेतलेला पैसा नाही. त्यामुळे आनंद नको मानूया. भ्रष्टाचाराची व्याख्या काय? हा मुद्दा सुद्धा महत्वाचा आहे. पूर्ण पगार घेऊनहि बॉस नसतांना कामाची टाळाटाळ करणे यालादेखील भ्रष्टाचार म्हणतात. तसेच त्याच पगारावर सेवकाकडून त्याच्या सेवाशर्तीच्या बाहेरील काम करून घेणे हा देखील भ्रष्टाचारच. विजेचा अपव्याय, सार्वजनिक मालमत्तेची हानि करणे (यात घाण करणे आले) हा पण भ्रष्टाचार. परंतु कामगार कायद्यानुसार, (फॅक्टरी ऍक्ट, १९४८) सतत चार तास काम केल्यानंतर विश्रांति न देता एखाद्या सेवकाकडून काम करून घेणे तसेच सलग १२ तासांपेक्षा (यात एक अर्ध्या तासाची सुटी व दोन १५ मिनिटाच्या सुट्यांचा वेळ धरला नाही)काम करून घेणे हाहि भ्रष्टाचार. शाळा, १० पेक्षा कमी सेवकवर्ग असलेल्या व्यापारी आस्थापना, सरकारी व निमसरकारी नोकर, सैनिकी दले या कायद्याखाली येत नाहीत. म्हणून व्याख्या व अपवाद नक्की करायला पाहिजेत. कानिटकरांचे "मला उत्तर हवंय" हे नाटक मला या विषयावर मर्मवेधी वाटले. अर्धवटराव आचरटाचार्य, सुधीर कांदळकर.

यात नेमके काय गैर आहे ते कळले नाही.

तीन महिन्यांपूर्वी अविनाश धर्माधिकारी यांचे व्याख्यान ऐकण्याचा योग आला होता. त्यावेळी त्यांनी सांगितलेले ब्रह्मसत्य आठवले. ते असे - "भ्रष्टाचार हा भारताचा सगळ्यात मोठा शत्रू नाही. भ्रष्टाचारी समाजव्यवस्थेतही संपन्न भारताचे स्वप्न बघणे आणि ते वास्तवात येणे शक्य आहे. थोडक्यात, भ्रष्टाचार खपवता येईल. काम करण्यासाठी कोणाकडून पैसे घ्यायचेत का तुम्हाला? घ्या! पण काम करा. हा संदेश!! पण भारताचा सगळ्यात मोठा शत्रू म्हणजे जातीयवाद." अर्थात यात भ्रष्टाचाराबाबत मांडलेली भूमिका किती उपहासात्मक आणि किती गंभीरतेने घ्यावी, हा कदाचित वादाचा विषय होईल, पण जातीयवादाबाबतचे विधान खचितच चूक नसावे. असो. (अवांतर)बेसनलाडू

अँटनी साहेबांचे बरोबर आहे. पहिलीच्या वर्गात सूचना देताना गुरूजी "मुलांनो बेशिस्तपणा खपवून घेतला जाणार नाही" असे म्हणतात... त्याचा अर्थ दुसरीतल्या मुलींचा बेशिस्तपणा खपवून घेतला जाईल असा थोडाच आहे. - (सूक्ष्मनिरीक्षक) आजानुकर्ण ऑडियन्स बघून त्यांनी ऍडिशन घेतली आहे असे म्हणावे लागेल. - (प्रेक्षक) आजानुकर्ण

सैन्यात भ्रष्टाचार होणे वाईट पण म्हणून सरसकट भ्रष्टाचार वाईट असे म्हणता येणार नाही. लाच देण्याने देणारा आणि घेणारा दोघे ही खुश. कामे पटपट होतात. कामे न करता झोपा काढणारे सरकारी बाबू लोक क्रियाशील होतात. काळा पैसा तिजोरीत पडून न राहता चलनात राहतो. एकूण काय मी म्हणेन लाच देणे आणि घेणे वैधानिक करून टाका. > > धैर्य दे अन् नम्रता दे, पाहण्या जे जे पहाणे; वाकू दे बुद्धिस माझ्या तप्त पोलादाप्रमाणे...

या बाबतीत चाणक्याचे उदाहरण बघता येईल. चाणक्याच्या कारकिर्दीत प्रवास करणार्‍या चिनी प्रवाशानं लिहून ठेवले आहे की 'चाणक्याच्या घरी जेव्हा मी गेलो तेव्हा संध्याकाळ झाली होती, ते काहीतरी काम करीत होते, त्यानी मला बसण्याची खूण केली. थोड्या वेळात काम संपवून त्यानी दिवा विझवला. आणि दुसरा दिवा लावला. मी त्याना असे करण्याचे कारण विचारल्यावर ते उत्तरले 'त्या दिव्यातले तेल सरकारी होते. त्यामुळे सरकारी काम झाल्यावर मी तो दिवा बंद केला. आपण माझे खाजगी पाहुणे असल्यामुळे आपल्याशी बोलताना मी माझ्या खर्चातून आणलेल्या तेलातून दिवा लावला.' अशी निस्पृहता असल्याशिवाय धनानंदासारख्या सम्राटाचा पराभव करून स्वतःचे साम्राज्य स्थापन करणारा चंद्रगुप्तासारखा राजा निर्माण करता येत नाही..... पुण्याचे पेशवे

पण भारताचा सगळ्यात मोठा शत्रू म्हणजे जातीवाद." हे १००% खरे......... अडवाणीचा रामरथ थांबवण्यासाठी व्ही पी सिंग नी मंडल चा जूना पुराणा बासनात पडलेला मुद्द शोधुन काढला आणि भारातच्या भविष्याला वेगळीच कलाटणी मिळाली.मंडल मुळे जातीयवाद जास्तच उफाळुन आला. विषेशतः उत्तर भारतात्..सध्या तेथे विकास शिक्षण अन्न पाणी रस्ते हे सर्व जीवनावश्यक मुद्दे जाती च्या मुद्द्यापुढे गौण होतात......या जातियावादाचा फयदा होतो अर्थिक्द्रुष्ट्या प्रगत समाजाला आणि भरडला जातो अशिक्षित समाज........... खरे तर सर्वांगीण शिक्षण हाच भारताच्या विकासाचा मुख्य खांब आहे.त्याकडे मात्र दुर्लक्ष केले जातेय "जातीवाद" या जीवनावष्याक? मुद्यापुढे. जाती व्यवस्थेचा बळी ठरलेला विजुभाऊ

जगातील १८० देशांच्या भ्रष्टाचाराच्या यादीत भारताचा भ्रष्टाचाराच्या बाबतीत क्रमांक ७२ वर आलाय त्यामुळे भ्रष्टाचार कमी झाला ही आनंदाची बातमी आहे. शासनाच्या कामकाजात पारदर्शकता येत आहे, त्यामुळे हा क्रमांक हळू हळू खाली जाईल असे वाटते. ट्रान्सपरन्सी इंटरनॅशनल या संस्थेने भारतात कोणकोणत्या क्षेत्रात भ्रष्टाचार आहे, हे सांगितले होते.त्यामुळे सैन्यदलातला भ्रष्टाचार खपवून घेतला जाणार नाही, ही बातमी आपण सर्वांनीच हलके घेतली पाहिजे असे वाटते. ट्रान्सपरन्सीचा अहवालात कशाकशावर ठपका ठेवलेला आहे याची माहिती कोणीतरी इथे दिली पाहिजे असे वाटते.

म्हणजे पहिल्या क्रमांकाचा शत्रू जातीयवाद आहे. भ्रष्टाचार हा दुस-या क्रमांकाचा शत्रू असा अर्थ मी घेईन. पुण्याच्या पेशव्यांनी दिलेला चाणक्यांचा दाखला मी देखील वाचला आहे. प्रा. डॉक्टरसाहेब जगातील १८० देशांच्या भ्रष्टाचाराच्या यादीत भारताचा भ्रष्टाचाराच्या बाबतीत क्रमांक ७२ वर आलाय त्यामुळे भ्रष्टाचार कमी झाला ही आनंदाची बातमी आहे. ही बातमी फसवी आहे. निष्कर्ष कोणत्या सांख्यिकी विश्लेषणावरून काढला अहे हे आपल्याला ठाऊक नाही. माझ्या माहितीप्रमाणे लाच म्हणून दिलेला पैसा फक्त यात धरला जातो. लाच घेतलेला पैसा नाही. त्यामुळे आनंद नको मानूया. भ्रष्टाचाराची व्याख्या काय? हा मुद्दा सुद्धा महत्वाचा आहे. पूर्ण पगार घेऊनहि बॉस नसतांना कामाची टाळाटाळ करणे यालादेखील भ्रष्टाचार म्हणतात. तसेच त्याच पगारावर सेवकाकडून त्याच्या सेवाशर्तीच्या बाहेरील काम करून घेणे हा देखील भ्रष्टाचारच. विजेचा अपव्याय, सार्वजनिक मालमत्तेची हानि करणे (यात घाण करणे आले) हा पण भ्रष्टाचार. परंतु कामगार कायद्यानुसार, (फॅक्टरी ऍक्ट, १९४८) सतत चार तास काम केल्यानंतर विश्रांति न देता एखाद्या सेवकाकडून काम करून घेणे तसेच सलग १२ तासांपेक्षा (यात एक अर्ध्या तासाची सुटी व दोन १५ मिनिटाच्या सुट्यांचा वेळ धरला नाही)काम करून घेणे हाहि भ्रष्टाचार. शाळा, १० पेक्षा कमी सेवकवर्ग असलेल्या व्यापारी आस्थापना, सरकारी व निमसरकारी नोकर, सैनिकी दले या कायद्याखाली येत नाहीत. म्हणून व्याख्या व अपवाद नक्की करायला पाहिजेत. कानिटकरांचे "मला उत्तर हवंय" हे नाटक मला या विषयावर मर्मवेधी वाटले. अर्धवटराव आचरटाचार्य, सुधीर कांदळकर.

खरंच, ही कढी गेल्या दोन वर्षांपासून तशीच बाहेर ठेवलेली आहे. आता कितीही उकळले तरी तिला ऊत येणार नाही. ताजी कढी बनवतोय. "शत्रूचा शत्रू हा आपला मित्र" ह्या नेताजींच्या शिकवणीनुसार भारताने ओसामा बिन लादन ला भारतरत्न द्यावे म्हणून. नेताजींनी हिरोहिटो आणि हिटलरला रेकमेंड केले असतेच की नाही? - सर्किट

ब्रिटिशांचे शाप लागले म्हणायचे गांधीजींच्या भारताला. असो शिर्षक "२ ऑक्टोबर - उकळी आली कढीला" किंवा "२ ऑक्टोबर - पुन्हा उकळी" विकासराव मानले बुवा सगळे दिवस बरोबर लक्षात ठेवता तुम्ही. ----------------------------------------------------------- सबको सन्मती दे भगवान!

शिळी कढी म्हणजे नक्की कोणची? - उत आणणे याचा अर्थ पुनरुज्जीवन करणे असा घेतला तरी चव कशी लागते हे मह्त्वाचे. आमचेकडे रारापोब ( राज्य राखीव पोलिस बल गट [क्र. १ व २ पुण्यात] ) S R P F मध्ये मेस मधील आमटी वा भाजी बराकीत 'तडका' ( इन्स्टंट फोडणी )देउन खाल्ली जाते. तरच ती खाणे सुसह्य होते. बलगटा ला आम्ही 'बैलगट' म्हणत असू. ( उतलेली शिळी कढी आवडणारा) प्रकाश घाटपांडे

गांधींच्या ऐवजी कढी वरील भाष्ये वाचून ही "कढी जयंती" आहे असे वाटले! अहो हा ड्राय डे आहे तेंव्हा कढी साठीपण ड्राय डे च केला :) गांधींचे नाव आले की फाळणी, हिंदू-मुसलमान, नथूराम,इत्यादी तत्कालीन विषयांवर चर्चा होते. राऊत यांचा अग्रलेख वाचताना तो वेगळ्या पद्धतीने लिहीलेला असल्याने त्याबाबत काय वाटले ते विचारले होते! बाकी सर्कीटसाहेबांचे - त्यांनी सांगीतलेले - वचन मात्र १००% बरोबर आहे/पटले. त्याच पद्धतीने कायम म्हणले जाते की थोर माणसांचा पराभव हे त्याचे फॉलोअर्सच करतात.

कर्तृत्ववान लोकांना दैवत्व देऊन आपण त्यांच्यावर आणि स्वतःवर खूपच अन्याय करत असतो. हे अगदी खरे आहे. हा लेख वेगळ्या संदर्भाने लिहिला आहे यात काही शंकाच नाही. लेखही चांगला आहे. पण मी गांधी वादी नाही. अहिंसेच्या मार्गाने जाणारे तत्वज्ञान सांगून गांधीजीनी भारतीय नागरिकाला बुळा बनवला... समोरच्याचा उगारलेला हात रोखता येण्याइतकी हिम्मत त्यांच्या तत्वज्ञानातून नाही मिळाली. उलट एका गालावर मारले तर दुसरा पुढे करणे हिच शिकवण सर्वसामान्यांना मिळाली आणि म्हणूनच कदाचित जे आधी होऊ शकले असते ते होण्यासाठी १५ ऑगस्ट १९४७ हा दिवस उजाडावा लागला... नथूरामने गोळी झाडली ती 'गांधी 'या वृत्तीवर... गांधी या व्यक्तिशी त्याचे काही वैयक्तिक भांडण नव्हते. हे माझे स्वतःचे मत आहे.... - प्राजु.

बौध्द आणि गांधी यांनी भारताचे जे नुकसान केले त्यापुढे मुस्लीम व ब्रिटीशांनी केलेले घाव काहिच नाही. सामान्य माणसाच्या आयुष्यातील लढण्याची उमेद हिरावुन घेणा-या अहिंसेच्या पुजा-यांना नमस्कार (कोपरापासुन)

गांधी, ही व्यक्ती नेता अथवा नायक म्हणून किंवा वयक्तीक जिवनामध्ये कशी ही असो पण एक मात्र ह्या व्यक्तीमध्ये काहीतरी वेगळे जरुर होते की करोडो संख्येने त्यांचे अनुयायी त्याच्या एका आवाजावर रस्त्यावर येत ही व परत जात ही. ह्यांचे महत्व किती अथवा ह्यांनी काय केले ह्या पेक्षा जास्त महत्वाचे आहे की आजच्या दिवशी ह्यांचा उपयोग कोणी व कसा केला ह्या बद्द्ल लिहण्याचा, कारण आम्ही तुम्ही ज्या समाजामध्ये वावरलो त्यामध्ये गांधीला महात्मा तर बनवले गेलेच पण आपले नशिब की त्यांना विष्णूचा अवतार मानून पुजा चालू केली गेली नाही. पण आपली जी येणारी पिढी आहे ती सर्व गोष्टीचे नित विष्लेशन करुन मग ठरवेल की कोण योग्य होते व कोण नाही, आज तुम्ही आम्ही जितके जमेल तितके लेखन करत राहू, उद्याची जी पिढी आहे ती व्यवस्थीत सर्व काही वाचेल व मगच निर्णय घेईल हा नुस्ताच आशावाद नाही आहे तर विश्वास आहे, कारण जितके आम्ही तुम्ही गांधी विरोधात लिहतो वाचतो आहोत इतके भाग्य आपल्या मागील पिढीला नव्हते हे सर्वजण मान्य करतील. राजे (*हेच राज जैन आहेत)

आजचा दिवस संयुक्त राष्ट्रसंघाने आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिन म्हणून जाहीर केला आहे. (अर्थात त्याला सर्व राष्ट्रांनी अनुमोदन दिलेले नाही!). त्या निमित्ताच्या कार्यक्रमात संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या सार्वजानीक सभेपुढे भारतसरकारच्या अधिकृत प्रतिनिधी म्हणून सोनीया गांधींचे भाषण असणार होते. भारतसरकार तर्फे "सोनीयाजी आणि राहूलजी" हे गांधीजींचे नाव रोशन करायला न्यू यॉर्क मधे आले आहेत. त्यांच्याबरोबर परराष्ट्रमंत्री "प्रणव मुखर्जीजी" आणि "आनंद शर्मा जी" पण आलेले आहेत. (मला टूलबार दिसत नसल्यामुळे संपूर्ण लिंक खाली चिकटवत आहे.) http://news.google.com/news/url?sa=t&ct=:ePkh8BM9EwLbwQq0w4CFGFsy8wCSUwbJ/0-0&fp=4702e8778ac19172&ei=o48CR4nCA6GkqwOl8fx3&url=http%3A//timesofindia.indiatimes.com/Sonia_raises_disarmament_issue_at_UN_meet/articleshow/2422950.cms&cid=1121373298&sig2=Ksz7bCjNwFgYifqzNSqUCg

गांधीबाबाला शिव्या घालताय व्हय?कुनी पायतानानं हानत न्हाई म्हनून कायबी कोकलतायसा काय रं? तिच्यायला, बामनांननी माजोरी घातलीया.त्यात हमेशा कोकनी बामनं लई फुडं.. आरं, गांधीबाबा खरा हिंदू व्हता.त्येला कळ्ळं व्हतं खरा हिंदू म्हंजे काय ते. तुमी म्हंतायसा त्यो हिंदू पैल्यापासूनच अहिंसावादी व्हता रं,लेकाच्यांनो. बाबानं फकस्त त्येला तत्त्वज्ञान बनिवलं. त्येला काय खुळा समजता काय रे? तुमच्या सावरकरानं काय क्येलं?बकबक करून काय मिळ्ळं?"हिंदूहृदयसम्राट". कसलं काय?काय बी झालं न्हाई तेच्या हातनं. बोला महात्मा गांधी की जय नाद करायचा न्हाई --------------- मजकूर संपादित : सदर प्रतिसादात अश्लील शिव्या आढळयाने प्रतिसाद संपादित करण्यात आलेला आहे. -मिसळपाव पंचायत

>>आपल्यास काय वाटले त्याचे मतप्रदर्शन जरूर करा. फक्त शिळ्या कढीला उत आणू नका अशी विनंती करावीशी वाटते. पहिले म्हणजे राऊतांचा लेख चांगला आहे, विचार करायला लावणारा आहे. स्वातंत्र्यानंतर अनेक वर्षे गांधीजी राहिले असते तर काय झाले असते ते राऊतांना वाटले तसे त्यांनी मांडले आहे. ते खरेही आहे. पण दोष केवळ एका राजकिय पक्षाचा नाही, गांधीजींच्या शिकवणुकीचाही नाही. सावरकरांनीही माझ्या माहितीप्रमाणे आपली भूमिका अनेक वेळा स्पष्ट केली आहे, कदाचित गांधी त्यात कमी पडले असावेत. दोष असला तर तो गांधींची /किंवा कोणत्याही नेत्याचीच भूमिका समजून घेण्यात, त्यांना प्रश्न विचारण्यात, त्यातील योग्य/कमी अपायकारक गोष्टी उचलण्यात आणि अयोग्य/जास्त अपायकारक टाकून देण्यात भारतीय कमी पडले याचा आहे (अजूनही पडतात). दोष असला तर तो ज्याप्रकारे आपण नागरिक सत्तेपासून दूर राहण्यात भूषण मानत गेलो त्याचा (हा त्या काळाच्या निरागसपणाचा/ वेडेपणाचाच/का नेत्यांच्या शिकवणुकीचाच एक भाग होता - अंधविश्वास?). ही बहुतेक शिळी कढी ठरू नये - निदान "इथे" तरी.

भरतकुमार राऊत यांचा लेख आवडला. प्रतिसादांतील गांधीविरोधी मुक्ताफळांविषयी न बोलणे उत्तम!

अवचटांनी लिहिलेला हा लेख सुंदर आहे. विशेषतः"गांधी ही वृत्ती" व "बुळा बनवणे" या वाक्प्रयोगांसंदर्भात.

हा अवचट यांनी लिहिलेला लेख छान आहे. धन्यवाद सदर लेखासाठी.

गोंडसे व गांधी दोन वेग-वेगळी मते, दोन वेगळे विचार व दोन अत्यंत टोकाचे आपल्या मतावर ठाम असलेल्या व्यक्ती. गोंड्से ह्यांच्या जवळ सबळ कारण होते की गांधी हत्या का केली, तर गोंडसे अथवा इतर कोणी हत्या करावी इतकी अहींसा पुजा गांधीजीं नी केली होती. शक्यतो, आजच्या घडिला विचार करणे जरा विचित्रच वाटते की गोंडसे ह्यांनी हत्या का केली असावी, जर गांधीजी एक महान व्यक्तीत्व असे न समजता, अथवा त्यांची महात्मा ही पदवी जरा थोडा वेळ बाजूला ठेवली तर लक्षात येते की खरोखर गोंडसे बरोबर होते. काही मुद्दे जेथे गांधीजीच्या चुकांची किमत इतकी मोठी होती की अनेकांची घरेदारे उधवस्त झाली अनेक देशोधडीला लागली, गांधीजींना मोठे केले ते इंग्रजांनी काय कारण असावे ? जरा विचार केला तर टिळक मृत्यू नंतर कोणी सशक्त असा संपुर्ण देशात नेता कोणीच नव्हता, व काही चांगल्या प्रयत्नामुळे / कार्यामुळे गांधी हे नाव अल्प वेळातच देशातील जनतेच्या तोंडी बसले व इंग्रजांनी त्याचा पुरेपुर फायदा करुन घेतला, जेव्हा भगत सिंग काळ चालू झाला होता तेव्हाच गांधी ह्यांच्या प्रतिमेला व विचारांना धक्का बसला होता कारण एखाद्या नेत्याची संपुर्ण ताकत ही त्याच्या आसपास असणा-या समर्थकांच्यावर अवलंबून असते पण आझाद व भगत सिंगमुळे त्यांच्या समर्थकांमध्येच कुजबुज वाढली व त्याच वेळी गांधीजींनी भगत सिंग ह्यांचा संपुर्ण स्वातंत्र्य हा नारा आपलासा केला व आपल्या नावावर खपवला. मुस्लीम समाजाला नको तितकी मदत करुन त्यांना डोक्यावर चढवले ते गांधी जींनी. जिना ह्यांच्या डोक्यात पाकीस्तानचे खुळ कोठून आले हे सर्वांना माहीतच आहे पण त्याला खतपाणी दिले ते गांधी ह्यांनी. मोठ मोठी आंदोलने शुल्लक गोष्टींसाठी मागे घेतली व त्यामुळे समाजावर पडणारा भार अथवा कमजोर होणारी लढाई ह्यांच्याकडे त्यांनी कधीच लक्ष दिले नाही. त्यांनी फक्त नेहरु साठी आपला स्पेशल अजेंडा चालवला हे सगळ्या जगाला माहीत आहे, गरज नसताना पंजाब मधील हिंदूना मुस्लिम मारत आहेत तर मारु देत तुम्ही शस्त्र हाती घेऊ नका हा सल्ला दिला व स्वत: कलकत्तामध्ये जाऊन मुस्लिम समाजाला समजवण्याचे नाटक चालू केले व उपासाला बसले, वीस लाखाच्यावर लोकांना बसलेला विभाजनाचा तडाका त्यांना दिसला नाही मात्र काही मुस्लिम मारले जाताच ह्यांच्या पोटात कळ आली हे विरोधा भास दिसत नाहीत ? जिना ह्यानी न मागताच ५० कोटी दिले व त्याचा उपयोग आपल्याच देशा विरुध्द केला गेला हे सर्वांना माहीत आहे १९४७-४८ ची भारत-पाक लढाई त्याच पैश्याच्या जोरावर पाकिस्तान ने लढली. ह्यांच्या उपासामुळे काय झाले हे कधी कळाले नाही पण सुभाष बाबू सारखे नेते मात्र देशा पासून दुर जाऊन लढाई चा मार्ग शोधू लागले, जर तोच कालावधी सुभाष बाबूंचा येथे आपल्या देशात संघटन, लढाई मजबुत करण्यात लागला असता तर विभाजन न होता भारत आझाद झाला असता. एक मानव म्हणून गांधी खरोखर महान आहे ह्यात वाद नाही पण एक नेता म्हणून ते अपयशीच ठरतात, काय केले हे महत्वाचे नसून काय झाले हे महत्वाचे आहे. त्यावेळी आपल्या पैकी कोणी सर्व समजेल इतका समजूतदार नसावा [जो अनिल अवचटांचा लेख दिला आहे त्यात ते देखील लिहतात की ते त्यावेळी चार वर्षाचे होते... क्या बात है.. त्यांच्या स्मरणशक्तीची दाद द्यावयास हवीच] अथवा नसावाच. राजे (*हेच राज जैन आहेत)

लेख आवडला. विचार सगळे संतुलित आहेत. गांधीजीचे विचार चांगले आहेत. ---- सखाराम गटणे © २००९, लेखकाच्या पुर्व लेखी परवानगीशिवाय ही प्रतिक्रिया वापरता येणार नाही.

खरंच, ही कढी गेल्या दोन वर्षांपासून तशीच बाहेर ठेवलेली आहे. आता कितीही उकळले तरी तिला ऊत येणार नाही. ताजी कढी बनवतोय. "शत्रूचा शत्रू हा आपला मित्र" ह्या नेताजींच्या शिकवणीनुसार भारताने ओसामा बिन लादन ला भारतरत्न द्यावे म्हणून. नेताजींनी हिरोहिटो आणि हिटलरला रेकमेंड केले असतेच की नाही? - सर्किट

ब्रिटिशांचे शाप लागले म्हणायचे गांधीजींच्या भारताला. असो शिर्षक "२ ऑक्टोबर - उकळी आली कढीला" किंवा "२ ऑक्टोबर - पुन्हा उकळी" विकासराव मानले बुवा सगळे दिवस बरोबर लक्षात ठेवता तुम्ही. ----------------------------------------------------------- सबको सन्मती दे भगवान!

शिळी कढी म्हणजे नक्की कोणची? - उत आणणे याचा अर्थ पुनरुज्जीवन करणे असा घेतला तरी चव कशी लागते हे मह्त्वाचे. आमचेकडे रारापोब ( राज्य राखीव पोलिस बल गट [क्र. १ व २ पुण्यात] ) S R P F मध्ये मेस मधील आमटी वा भाजी बराकीत 'तडका' ( इन्स्टंट फोडणी )देउन खाल्ली जाते. तरच ती खाणे सुसह्य होते. बलगटा ला आम्ही 'बैलगट' म्हणत असू. ( उतलेली शिळी कढी आवडणारा) प्रकाश घाटपांडे

गांधींच्या ऐवजी कढी वरील भाष्ये वाचून ही "कढी जयंती" आहे असे वाटले! अहो हा ड्राय डे आहे तेंव्हा कढी साठीपण ड्राय डे च केला :) गांधींचे नाव आले की फाळणी, हिंदू-मुसलमान, नथूराम,इत्यादी तत्कालीन विषयांवर चर्चा होते. राऊत यांचा अग्रलेख वाचताना तो वेगळ्या पद्धतीने लिहीलेला असल्याने त्याबाबत काय वाटले ते विचारले होते! बाकी सर्कीटसाहेबांचे - त्यांनी सांगीतलेले - वचन मात्र १००% बरोबर आहे/पटले. त्याच पद्धतीने कायम म्हणले जाते की थोर माणसांचा पराभव हे त्याचे फॉलोअर्सच करतात.

कर्तृत्ववान लोकांना दैवत्व देऊन आपण त्यांच्यावर आणि स्वतःवर खूपच अन्याय करत असतो. हे अगदी खरे आहे. हा लेख वेगळ्या संदर्भाने लिहिला आहे यात काही शंकाच नाही. लेखही चांगला आहे. पण मी गांधी वादी नाही. अहिंसेच्या मार्गाने जाणारे तत्वज्ञान सांगून गांधीजीनी भारतीय नागरिकाला बुळा बनवला... समोरच्याचा उगारलेला हात रोखता येण्याइतकी हिम्मत त्यांच्या तत्वज्ञानातून नाही मिळाली. उलट एका गालावर मारले तर दुसरा पुढे करणे हिच शिकवण सर्वसामान्यांना मिळाली आणि म्हणूनच कदाचित जे आधी होऊ शकले असते ते होण्यासाठी १५ ऑगस्ट १९४७ हा दिवस उजाडावा लागला... नथूरामने गोळी झाडली ती 'गांधी 'या वृत्तीवर... गांधी या व्यक्तिशी त्याचे काही वैयक्तिक भांडण नव्हते. हे माझे स्वतःचे मत आहे.... - प्राजु.

बौध्द आणि गांधी यांनी भारताचे जे नुकसान केले त्यापुढे मुस्लीम व ब्रिटीशांनी केलेले घाव काहिच नाही. सामान्य माणसाच्या आयुष्यातील लढण्याची उमेद हिरावुन घेणा-या अहिंसेच्या पुजा-यांना नमस्कार (कोपरापासुन)

गांधी, ही व्यक्ती नेता अथवा नायक म्हणून किंवा वयक्तीक जिवनामध्ये कशी ही असो पण एक मात्र ह्या व्यक्तीमध्ये काहीतरी वेगळे जरुर होते की करोडो संख्येने त्यांचे अनुयायी त्याच्या एका आवाजावर रस्त्यावर येत ही व परत जात ही. ह्यांचे महत्व किती अथवा ह्यांनी काय केले ह्या पेक्षा जास्त महत्वाचे आहे की आजच्या दिवशी ह्यांचा उपयोग कोणी व कसा केला ह्या बद्द्ल लिहण्याचा, कारण आम्ही तुम्ही ज्या समाजामध्ये वावरलो त्यामध्ये गांधीला महात्मा तर बनवले गेलेच पण आपले नशिब की त्यांना विष्णूचा अवतार मानून पुजा चालू केली गेली नाही. पण आपली जी येणारी पिढी आहे ती सर्व गोष्टीचे नित विष्लेशन करुन मग ठरवेल की कोण योग्य होते व कोण नाही, आज तुम्ही आम्ही जितके जमेल तितके लेखन करत राहू, उद्याची जी पिढी आहे ती व्यवस्थीत सर्व काही वाचेल व मगच निर्णय घेईल हा नुस्ताच आशावाद नाही आहे तर विश्वास आहे, कारण जितके आम्ही तुम्ही गांधी विरोधात लिहतो वाचतो आहोत इतके भाग्य आपल्या मागील पिढीला नव्हते हे सर्वजण मान्य करतील. राजे (*हेच राज जैन आहेत)

आजचा दिवस संयुक्त राष्ट्रसंघाने आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिन म्हणून जाहीर केला आहे. (अर्थात त्याला सर्व राष्ट्रांनी अनुमोदन दिलेले नाही!). त्या निमित्ताच्या कार्यक्रमात संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या सार्वजानीक सभेपुढे भारतसरकारच्या अधिकृत प्रतिनिधी म्हणून सोनीया गांधींचे भाषण असणार होते. भारतसरकार तर्फे "सोनीयाजी आणि राहूलजी" हे गांधीजींचे नाव रोशन करायला न्यू यॉर्क मधे आले आहेत. त्यांच्याबरोबर परराष्ट्रमंत्री "प्रणव मुखर्जीजी" आणि "आनंद शर्मा जी" पण आलेले आहेत. (मला टूलबार दिसत नसल्यामुळे संपूर्ण लिंक खाली चिकटवत आहे.) http://news.google.com/news/url?sa=t&ct=:ePkh8BM9EwLbwQq0w4CFGFsy8wCSUwbJ/0-0&fp=4702e8778ac19172&ei=o48CR4nCA6GkqwOl8fx3&url=http%3A//timesofindia.indiatimes.com/Sonia_raises_disarmament_issue_at_UN_meet/articleshow/2422950.cms&cid=1121373298&sig2=Ksz7bCjNwFgYifqzNSqUCg

गांधीबाबाला शिव्या घालताय व्हय?कुनी पायतानानं हानत न्हाई म्हनून कायबी कोकलतायसा काय रं? तिच्यायला, बामनांननी माजोरी घातलीया.त्यात हमेशा कोकनी बामनं लई फुडं.. आरं, गांधीबाबा खरा हिंदू व्हता.त्येला कळ्ळं व्हतं खरा हिंदू म्हंजे काय ते. तुमी म्हंतायसा त्यो हिंदू पैल्यापासूनच अहिंसावादी व्हता रं,लेकाच्यांनो. बाबानं फकस्त त्येला तत्त्वज्ञान बनिवलं. त्येला काय खुळा समजता काय रे? तुमच्या सावरकरानं काय क्येलं?बकबक करून काय मिळ्ळं?"हिंदूहृदयसम्राट". कसलं काय?काय बी झालं न्हाई तेच्या हातनं. बोला महात्मा गांधी की जय नाद करायचा न्हाई --------------- मजकूर संपादित : सदर प्रतिसादात अश्लील शिव्या आढळयाने प्रतिसाद संपादित करण्यात आलेला आहे. -मिसळपाव पंचायत

>>आपल्यास काय वाटले त्याचे मतप्रदर्शन जरूर करा. फक्त शिळ्या कढीला उत आणू नका अशी विनंती करावीशी वाटते. पहिले म्हणजे राऊतांचा लेख चांगला आहे, विचार करायला लावणारा आहे. स्वातंत्र्यानंतर अनेक वर्षे गांधीजी राहिले असते तर काय झाले असते ते राऊतांना वाटले तसे त्यांनी मांडले आहे. ते खरेही आहे. पण दोष केवळ एका राजकिय पक्षाचा नाही, गांधीजींच्या शिकवणुकीचाही नाही. सावरकरांनीही माझ्या माहितीप्रमाणे आपली भूमिका अनेक वेळा स्पष्ट केली आहे, कदाचित गांधी त्यात कमी पडले असावेत. दोष असला तर तो गांधींची /किंवा कोणत्याही नेत्याचीच भूमिका समजून घेण्यात, त्यांना प्रश्न विचारण्यात, त्यातील योग्य/कमी अपायकारक गोष्टी उचलण्यात आणि अयोग्य/जास्त अपायकारक टाकून देण्यात भारतीय कमी पडले याचा आहे (अजूनही पडतात). दोष असला तर तो ज्याप्रकारे आपण नागरिक सत्तेपासून दूर राहण्यात भूषण मानत गेलो त्याचा (हा त्या काळाच्या निरागसपणाचा/ वेडेपणाचाच/का नेत्यांच्या शिकवणुकीचाच एक भाग होता - अंधविश्वास?). ही बहुतेक शिळी कढी ठरू नये - निदान "इथे" तरी.

भरतकुमार राऊत यांचा लेख आवडला. प्रतिसादांतील गांधीविरोधी मुक्ताफळांविषयी न बोलणे उत्तम!

अवचटांनी लिहिलेला हा लेख सुंदर आहे. विशेषतः"गांधी ही वृत्ती" व "बुळा बनवणे" या वाक्प्रयोगांसंदर्भात.

हा अवचट यांनी लिहिलेला लेख छान आहे. धन्यवाद सदर लेखासाठी.

गोंडसे व गांधी दोन वेग-वेगळी मते, दोन वेगळे विचार व दोन अत्यंत टोकाचे आपल्या मतावर ठाम असलेल्या व्यक्ती. गोंड्से ह्यांच्या जवळ सबळ कारण होते की गांधी हत्या का केली, तर गोंडसे अथवा इतर कोणी हत्या करावी इतकी अहींसा पुजा गांधीजीं नी केली होती. शक्यतो, आजच्या घडिला विचार करणे जरा विचित्रच वाटते की गोंडसे ह्यांनी हत्या का केली असावी, जर गांधीजी एक महान व्यक्तीत्व असे न समजता, अथवा त्यांची महात्मा ही पदवी जरा थोडा वेळ बाजूला ठेवली तर लक्षात येते की खरोखर गोंडसे बरोबर होते. काही मुद्दे जेथे गांधीजीच्या चुकांची किमत इतकी मोठी होती की अनेकांची घरेदारे उधवस्त झाली अनेक देशोधडीला लागली, गांधीजींना मोठे केले ते इंग्रजांनी काय कारण असावे ? जरा विचार केला तर टिळक मृत्यू नंतर कोणी सशक्त असा संपुर्ण देशात नेता कोणीच नव्हता, व काही चांगल्या प्रयत्नामुळे / कार्यामुळे गांधी हे नाव अल्प वेळातच देशातील जनतेच्या तोंडी बसले व इंग्रजांनी त्याचा पुरेपुर फायदा करुन घेतला, जेव्हा भगत सिंग काळ चालू झाला होता तेव्हाच गांधी ह्यांच्या प्रतिमेला व विचारांना धक्का बसला होता कारण एखाद्या नेत्याची संपुर्ण ताकत ही त्याच्या आसपास असणा-या समर्थकांच्यावर अवलंबून असते पण आझाद व भगत सिंगमुळे त्यांच्या समर्थकांमध्येच कुजबुज वाढली व त्याच वेळी गांधीजींनी भगत सिंग ह्यांचा संपुर्ण स्वातंत्र्य हा नारा आपलासा केला व आपल्या नावावर खपवला. मुस्लीम समाजाला नको तितकी मदत करुन त्यांना डोक्यावर चढवले ते गांधी जींनी. जिना ह्यांच्या डोक्यात पाकीस्तानचे खुळ कोठून आले हे सर्वांना माहीतच आहे पण त्याला खतपाणी दिले ते गांधी ह्यांनी. मोठ मोठी आंदोलने शुल्लक गोष्टींसाठी मागे घेतली व त्यामुळे समाजावर पडणारा भार अथवा कमजोर होणारी लढाई ह्यांच्याकडे त्यांनी कधीच लक्ष दिले नाही. त्यांनी फक्त नेहरु साठी आपला स्पेशल अजेंडा चालवला हे सगळ्या जगाला माहीत आहे, गरज नसताना पंजाब मधील हिंदूना मुस्लिम मारत आहेत तर मारु देत तुम्ही शस्त्र हाती घेऊ नका हा सल्ला दिला व स्वत: कलकत्तामध्ये जाऊन मुस्लिम समाजाला समजवण्याचे नाटक चालू केले व उपासाला बसले, वीस लाखाच्यावर लोकांना बसलेला विभाजनाचा तडाका त्यांना दिसला नाही मात्र काही मुस्लिम मारले जाताच ह्यांच्या पोटात कळ आली हे विरोधा भास दिसत नाहीत ? जिना ह्यानी न मागताच ५० कोटी दिले व त्याचा उपयोग आपल्याच देशा विरुध्द केला गेला हे सर्वांना माहीत आहे १९४७-४८ ची भारत-पाक लढाई त्याच पैश्याच्या जोरावर पाकिस्तान ने लढली. ह्यांच्या उपासामुळे काय झाले हे कधी कळाले नाही पण सुभाष बाबू सारखे नेते मात्र देशा पासून दुर जाऊन लढाई चा मार्ग शोधू लागले, जर तोच कालावधी सुभाष बाबूंचा येथे आपल्या देशात संघटन, लढाई मजबुत करण्यात लागला असता तर विभाजन न होता भारत आझाद झाला असता. एक मानव म्हणून गांधी खरोखर महान आहे ह्यात वाद नाही पण एक नेता म्हणून ते अपयशीच ठरतात, काय केले हे महत्वाचे नसून काय झाले हे महत्वाचे आहे. त्यावेळी आपल्या पैकी कोणी सर्व समजेल इतका समजूतदार नसावा [जो अनिल अवचटांचा लेख दिला आहे त्यात ते देखील लिहतात की ते त्यावेळी चार वर्षाचे होते... क्या बात है.. त्यांच्या स्मरणशक्तीची दाद द्यावयास हवीच] अथवा नसावाच. राजे (*हेच राज जैन आहेत)

लेख आवडला. विचार सगळे संतुलित आहेत. गांधीजीचे विचार चांगले आहेत. ---- सखाराम गटणे © २००९, लेखकाच्या पुर्व लेखी परवानगीशिवाय ही प्रतिक्रिया वापरता येणार नाही.

(कृपया आपापल्या चवीनूसार शूध्दलेखन स्व:ता वाढून घ्यावे) हे मस्तच! निवडणूकीचा धुरळा उडवायला सुरूवातच केलीत की! आता तात्याला लवकरच निवडणुका घ्याव्या लागणार? सल्ला मागायला हवा आता तुमच्या 'सहज कन्सलचंट'कडे..:) स्वाती

सहजराव, हा ही लेख मस्त आहे. एक अजून कल्पना: इच्छूक उमेदवारांची "वादविवाद" स्पर्धा ठेवली पाहीजे. त्यात मधे डेमोक्रॅट्स ना जसे यूट्यूब वरून प्रश्न विचारले गेले तसे किंवा कसेतरी प्रश्न विचारले गेले पाहीजेत. त्यात परराष्ट्रीय धोरणचर्चेत इतर संकेत स्थळांशी कसे संबंध ठेवले जातील, कोण कोणाचा (शोधून पण न मिळणारा)बिन लॅडन, कोण कुणाचा मोहम्मद अहमदेनीजाद आहे - थोडक्यात घरातल्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करायला बाहेर कोणाला झोडपणार आहे - ते पण कळणे महत्वाचे वाटते!

सहजराव ! तुम्हाला काय सुचेल त्याचा काय नेम राहिलेला नाही. एक तर निवडणूकीचा विषय काढून तुम्ही थेट मुद्यालाच हात घातला. लवकर म्हणजे आठ एक दिवसात निवडणूक आयोगाने अधिसुचना जाहिर केली पाहिजे,असे आम्हासही वाटू लागले आहे ! इच्छूक पॅनेलप्रमुखांनी आपले चार उमेदवार जाहिर करावे आणि आपला मिसळपावचा जाहिरनामा जाहिर करावा, बाकी मतदारराजांसाठी काय काय करावे तुम्ही सांगितले असल्यामुळे मतदारांकडे उमेदवार मोठ्या आशाळभूत नजरेने पाहात असेल.सहजराव, आपले लेखन आणि आपले लेखन कौशल्य संकेतस्थळावरील काही क्षण आनंदात घालवतात हे मात्र नक्की ! आपण असेच लिहित राहा, काही प्रसंग वाचून मात्र ह्सून हसून पुरेवाट झाली बॉ ! जसे ''लोक म्हणतात तो मुर्श्ररफपण असेच करतो पण सूत्र मात्र......अबे चूप, निवडणूक आयोग काम करतोय. जरा दम धराल की नाय..'' अवांतर ;) सामान्यजन म्हणून जगण्याचा आमचा हक्क आम्ही कोणाला हिरावू देणार नाही ! क्या बात है !

च्यायला इथे राज्यसभा असती तर काय मजा आली असती, फक्त अंगभूत हुशारीवर सन्माननीय सदस्य म्हणून वर्णी लागली असती ह्म्म! चांगली कल्पना आहे. पंचायत समितीच्या निवडणुका झाल्या तरी त्यानंतर पंचायतीला विश्वासात घेऊन एखाद दोन सन्माननीय सदस्यांची नेमणूक करायला हरकत नाही! :) ५) भोकराचे लोणचे किंवा असेच विस्मरणात गेलेले पदार्थ ताबडतोब आपल्या आई, आज्जी यांना विचारून काढा व वरचेवर उल्लेख करत रहा. म्हणजे जी नॉस्टेलजीक मतदारपेठ आहे ती तुमचीच समजा. मिलिंदा, ऐकतो आहेस ना? :) तात्या.

सहज राव काय सहज पणे लिहता हो.... " संगणकदुरूस्ती करा, लोकांची काशी, गंगासफर करवा, बाबाजींची प्रवचन करा" ;} मस्त. कधी जिवनामध्ये विचार केला नव्हता ही असे देखील कधी वाचावे लागेल ह्यांची . खरोखर कमाल केलीत तुम्ही आज. एकदम शतक ? क्या बात है ? खरोखर. * जबरा... ह्यांचे अधिकार भोमेकाकांच्याकडे राखीव आहेत ह्यांची नोंद घ्यावी. राजे (*हेच राज जैन आहेत व ह्यांचा दुसरा कोणताही आई डी नाही आहे ह्याची खात्रीच आहे, खात्री नसेल तर नसेल तर साब को पुछो ..)

सहजराव फॉर्मात आहेत! एकदम झकास! सॉलीड टाकलाय! गुंडोपंत हेड प्युन सहज कन्सलचंट

आभार आभार त्रिवार आभार! स्वातीताई दिनेशराव - बाकी अस जॉइंट अकाऊंट मतदानाला उपयोगी नाही तुमचे "एकमत" असले तरी तरी तुम्ही २ मताधीकारी असून एक अकाऊंट एक मत होते. लवकरात लवकर दिनेश स्वाती असे अकाऊंट काढावे. जर का दिनेश असे खाते असेल तर ते रहीत करून दिनेश स्वाती करायलाच लावावे. स्त्रीवाद ताजा आहे म्हणून थोडे ऍडीशनल स्वगत :- (प्लीज झेला जरा) आपल्या नावापूढे नवर्‍याचेही (लग्न झाले नसल्यास तात्याच्या भाषेत "आवडते पुरूष"चे) नाव लावणार्‍या अनेक असतील पण आपल्या नावापूढे बायकोचीही नाव लावणारे पुरूष आहेत का? (टाळ्या) विकासराव खरे आहे ह्या निवडणूकीच्या एकेका घटकावर असेच लेख लिहता येतील. तुम्ही पण बघा काय जमते का? पण तुम्ही सत्ताधारीतले घटकपक्ष आहात तेव्हा आचारसंहीता भंग होणार नाही त्याची काळजी घ्या. प्रा.डॉ.सर तुमचे कौतुक असे चविष्ट आहे की केवळ त्याकरता लिहावे असे वाटते, जसे आज्जीने रेवडी, सुकामेवा, लेमनची गोळी द्यावी म्हणून तिला स्तोत्र, कवीता, ए,बी,सी, डी. म्हणून दाखवावे तसे आमचे होते आता. खेचरजी - म्हणजे ज्याची खेचायला मजा येते असे जी, आमच्या बाललीला सहन करता म्हणून तुम्ही आमचे आवडते काका! राजेसाब - आता कॉलनीत नाटक बसवले तर भूमीका करणारे कॉलनीतलेच ना म्हणून तुम्हीपण आलात. अफ्टरऑल हम पंछी एक डाल के खरे की नाही महाराज?) पंत - फायलींचा निचरा काढल्यावरच सर्फींग करायचे बर का? :-) तुमच्या डोळ्याला त्रास होतो म्हणून आधीच कमी काम करू देत आहोत. ---------------------------------------------------------------------------------------- मी पक्षःपाती नाही. मी भेदभाव करत नाही. मी तुम्हा सर्वांचा समानतेने तिरस्कार करतो.

सहजराव, हा लेख म्हणजे तुमचेपण कँपेनींग समजायचे काय? 'कार्ल रोव्ह' आणि 'भोकराचे लोणचे' हे खासच!! :-)

( ही प्रतिक्रिया केवळ एकाच वाक्याविषयी आहे. लेखातील आशयासंदर्भात नाही.) ................................................................................... श्री.सहज लिहितात :(कृपया आपापल्या चवीनूसार शूध्दलेखन स्व:ता वाढून घ्यावे) . ................................................................................... इथे असे लिहिणे म्हणजे "सार्वजनिक ठिकाणी मी उघडाबंब फिरणार. कुणाला ते बरे दिसत नसेल तर त्या व्यक्तीने मला कपडे घालावे." असे म्हणणे आहे. उत्तम प्रकारचे ,चांगल्या रंगसंगतीचे, अंगाला व्यवस्थित बसणारे, कडक इस्त्रीचे कपडे घालणे (म्ह.काटेकोर व्याकरणशुद्ध लिहिणे ) प्रत्येकालाच जमेल असे नाही हे खरे.पण चार लोकांकडे पाहून, कुणाला विचारून,,स्वच्छ धुऊन (म्ह. लिहिलेले तपासून ) बर्‍यापैकी नीट नेटके कपडे घालणे प्रत्येकाला शक्य असते. ते सोडून उघड्या अंगाने हिंडू लागले तर काही टारगट टाळ्या वाजवतील. पण ते शिष्टसंमत नव्हे. आपल्या घरी कांदापोहे खाताना अंगावर अर्धी चड्डी असणे ठीक .(म्ह. खाजगी बोलणे लिहिणे अशुद्ध चालेल ).पण चारचौघां परिचितांत बसून मिसळपाव खायला हॉटेलात यायचे तर अंगावर ठाकठीक कपडे असणे शिष्टाचाराला धरून होईल.

श्री. सहज यांच्या लेखाच्या प्रारंभी असलेले वाक्य वाचल्यावर माझा समज झाला की व्याकरणाचे सर्व नियम झुगारून अनियंत्रित लेखनाचा पुरस्कार करण्याचा हा प्रयत्न असावा. कारण त्या वाक्यात श्री. सहज यांनी अनेक चुका हेतुतः केल्या होत्या. तेव्हा पुढचा लेख न वाचताच मी प्रथम प्रतिक्रिया लिहून निषेध नोंदविला. नंतर पूर्ण लेख वाचला तेव्हा लक्षात आले की लेखातील व्याकरण दोष अगदी नगण्य आहेत. लेख उत्तम जमला आहे. काळकर्ते शि. म. परांजपे यांच्या वक्रोक्तिपूर्ण लेखन शैलीची आठवण व्हावी इतका चांगला आहे. पूर्ण लेख वाचल्याविना प्रतिक्रिया लिहायला नको होती असे आता वाटते. पण "ही प्रतिक्रिया केवळ एका वाक्यापुरती आहे ." एवढे लिहिण्याची दक्षता घेतली आहे. कोणी व्याकरणनियम धुडकावले की मी जरा उद्विग्न होतो. तरी श्री. सहज यांनी राग मानू नये. ....... यनावाला

सल्ले चांगले आहेत. पुन्हा निवडणुक केव्हा आहे? ---- सखाराम गटणे © २००९, लेखकाच्या पुर्व लेखी परवानगीशिवाय ही प्रतिक्रिया वापरता येणार नाही.

क्या बात है. सुभान्या आला. माश्या आल्या. माश्या आल्या.

मस्त लेख. नजरेतून निसटला होता. गटण्याच्या उत्खननामुळे वाचायला मिळाला. Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

सहजराव, हल्ली लेखणी का हो गुंडाळून ठेवली आहेत? पण जमाना बदल गया है। एकाची दाद दुसर्‍याला दिलीत तर हे लोक चटकन ओळखतात. पर्सनलाइज्ड दाद द्या. अजून काही दिवसांनी प्रतिक्रिया लिहिण्याचे 'काटे क्लासेस' नाही निघाले म्हणजे मिळवलं! अदिती आमच्यात दारू पिण्यासाठी नवीन वर्षाची, नवीन कपडे खरेदी करण्यासाठी दिवाळीची, मोदकांसाठी चतुर्थीची, आणि शुभेच्छा देण्यासाठी वाढदिवसाची वाट बघत नाहीत.

"त्यासाठी आत्ताच रोमींग आय.पी., ब्लॉक ऑफ आय.पी. विकत घ्या. " गरज नाही...ऑनियन राउटिंग करा की राव :)

सहजराव कमाल केली लेख लक्षात राहील. असा वाचून सोडून देता येणार नाही. सहज कन्सलचंट. आमची अन्यत्र शाखा नाही. हे आवडले. ईस्टेट ब्रोकर नाहीत तर :-) शेवटी गटण्याच्या उत्खननामुळे वाचायला मिळाला. असेच म्हणतो प्रेषक सुनील Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness Freedom gives you happiness to do the things you like

(कृपया आपापल्या चवीनूसार शूध्दलेखन स्व:ता वाढून घ्यावे) हे मस्तच! निवडणूकीचा धुरळा उडवायला सुरूवातच केलीत की! आता तात्याला लवकरच निवडणुका घ्याव्या लागणार? सल्ला मागायला हवा आता तुमच्या 'सहज कन्सलचंट'कडे..:) स्वाती

सहजराव, हा ही लेख मस्त आहे. एक अजून कल्पना: इच्छूक उमेदवारांची "वादविवाद" स्पर्धा ठेवली पाहीजे. त्यात मधे डेमोक्रॅट्स ना जसे यूट्यूब वरून प्रश्न विचारले गेले तसे किंवा कसेतरी प्रश्न विचारले गेले पाहीजेत. त्यात परराष्ट्रीय धोरणचर्चेत इतर संकेत स्थळांशी कसे संबंध ठेवले जातील, कोण कोणाचा (शोधून पण न मिळणारा)बिन लॅडन, कोण कुणाचा मोहम्मद अहमदेनीजाद आहे - थोडक्यात घरातल्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करायला बाहेर कोणाला झोडपणार आहे - ते पण कळणे महत्वाचे वाटते!

सहजराव ! तुम्हाला काय सुचेल त्याचा काय नेम राहिलेला नाही. एक तर निवडणूकीचा विषय काढून तुम्ही थेट मुद्यालाच हात घातला. लवकर म्हणजे आठ एक दिवसात निवडणूक आयोगाने अधिसुचना जाहिर केली पाहिजे,असे आम्हासही वाटू लागले आहे ! इच्छूक पॅनेलप्रमुखांनी आपले चार उमेदवार जाहिर करावे आणि आपला मिसळपावचा जाहिरनामा जाहिर करावा, बाकी मतदारराजांसाठी काय काय करावे तुम्ही सांगितले असल्यामुळे मतदारांकडे उमेदवार मोठ्या आशाळभूत नजरेने पाहात असेल.सहजराव, आपले लेखन आणि आपले लेखन कौशल्य संकेतस्थळावरील काही क्षण आनंदात घालवतात हे मात्र नक्की ! आपण असेच लिहित राहा, काही प्रसंग वाचून मात्र ह्सून हसून पुरेवाट झाली बॉ ! जसे ''लोक म्हणतात तो मुर्श्ररफपण असेच करतो पण सूत्र मात्र......अबे चूप, निवडणूक आयोग काम करतोय. जरा दम धराल की नाय..'' अवांतर ;) सामान्यजन म्हणून जगण्याचा आमचा हक्क आम्ही कोणाला हिरावू देणार नाही ! क्या बात है !

च्यायला इथे राज्यसभा असती तर काय मजा आली असती, फक्त अंगभूत हुशारीवर सन्माननीय सदस्य म्हणून वर्णी लागली असती ह्म्म! चांगली कल्पना आहे. पंचायत समितीच्या निवडणुका झाल्या तरी त्यानंतर पंचायतीला विश्वासात घेऊन एखाद दोन सन्माननीय सदस्यांची नेमणूक करायला हरकत नाही! :) ५) भोकराचे लोणचे किंवा असेच विस्मरणात गेलेले पदार्थ ताबडतोब आपल्या आई, आज्जी यांना विचारून काढा व वरचेवर उल्लेख करत रहा. म्हणजे जी नॉस्टेलजीक मतदारपेठ आहे ती तुमचीच समजा. मिलिंदा, ऐकतो आहेस ना? :) तात्या.

सहज राव काय सहज पणे लिहता हो.... " संगणकदुरूस्ती करा, लोकांची काशी, गंगासफर करवा, बाबाजींची प्रवचन करा" ;} मस्त. कधी जिवनामध्ये विचार केला नव्हता ही असे देखील कधी वाचावे लागेल ह्यांची . खरोखर कमाल केलीत तुम्ही आज. एकदम शतक ? क्या बात है ? खरोखर. * जबरा... ह्यांचे अधिकार भोमेकाकांच्याकडे राखीव आहेत ह्यांची नोंद घ्यावी. राजे (*हेच राज जैन आहेत व ह्यांचा दुसरा कोणताही आई डी नाही आहे ह्याची खात्रीच आहे, खात्री नसेल तर नसेल तर साब को पुछो ..)

सहजराव फॉर्मात आहेत! एकदम झकास! सॉलीड टाकलाय! गुंडोपंत हेड प्युन सहज कन्सलचंट

आभार आभार त्रिवार आभार! स्वातीताई दिनेशराव - बाकी अस जॉइंट अकाऊंट मतदानाला उपयोगी नाही तुमचे "एकमत" असले तरी तरी तुम्ही २ मताधीकारी असून एक अकाऊंट एक मत होते. लवकरात लवकर दिनेश स्वाती असे अकाऊंट काढावे. जर का दिनेश असे खाते असेल तर ते रहीत करून दिनेश स्वाती करायलाच लावावे. स्त्रीवाद ताजा आहे म्हणून थोडे ऍडीशनल स्वगत :- (प्लीज झेला जरा) आपल्या नावापूढे नवर्‍याचेही (लग्न झाले नसल्यास तात्याच्या भाषेत "आवडते पुरूष"चे) नाव लावणार्‍या अनेक असतील पण आपल्या नावापूढे बायकोचीही नाव लावणारे पुरूष आहेत का? (टाळ्या) विकासराव खरे आहे ह्या निवडणूकीच्या एकेका घटकावर असेच लेख लिहता येतील. तुम्ही पण बघा काय जमते का? पण तुम्ही सत्ताधारीतले घटकपक्ष आहात तेव्हा आचारसंहीता भंग होणार नाही त्याची काळजी घ्या. प्रा.डॉ.सर तुमचे कौतुक असे चविष्ट आहे की केवळ त्याकरता लिहावे असे वाटते, जसे आज्जीने रेवडी, सुकामेवा, लेमनची गोळी द्यावी म्हणून तिला स्तोत्र, कवीता, ए,बी,सी, डी. म्हणून दाखवावे तसे आमचे होते आता. खेचरजी - म्हणजे ज्याची खेचायला मजा येते असे जी, आमच्या बाललीला सहन करता म्हणून तुम्ही आमचे आवडते काका! राजेसाब - आता कॉलनीत नाटक बसवले तर भूमीका करणारे कॉलनीतलेच ना म्हणून तुम्हीपण आलात. अफ्टरऑल हम पंछी एक डाल के खरे की नाही महाराज?) पंत - फायलींचा निचरा काढल्यावरच सर्फींग करायचे बर का? :-) तुमच्या डोळ्याला त्रास होतो म्हणून आधीच कमी काम करू देत आहोत. ---------------------------------------------------------------------------------------- मी पक्षःपाती नाही. मी भेदभाव करत नाही. मी तुम्हा सर्वांचा समानतेने तिरस्कार करतो.

सहजराव, हा लेख म्हणजे तुमचेपण कँपेनींग समजायचे काय? 'कार्ल रोव्ह' आणि 'भोकराचे लोणचे' हे खासच!! :-)

( ही प्रतिक्रिया केवळ एकाच वाक्याविषयी आहे. लेखातील आशयासंदर्भात नाही.) ................................................................................... श्री.सहज लिहितात :(कृपया आपापल्या चवीनूसार शूध्दलेखन स्व:ता वाढून घ्यावे) . ................................................................................... इथे असे लिहिणे म्हणजे "सार्वजनिक ठिकाणी मी उघडाबंब फिरणार. कुणाला ते बरे दिसत नसेल तर त्या व्यक्तीने मला कपडे घालावे." असे म्हणणे आहे. उत्तम प्रकारचे ,चांगल्या रंगसंगतीचे, अंगाला व्यवस्थित बसणारे, कडक इस्त्रीचे कपडे घालणे (म्ह.काटेकोर व्याकरणशुद्ध लिहिणे ) प्रत्येकालाच जमेल असे नाही हे खरे.पण चार लोकांकडे पाहून, कुणाला विचारून,,स्वच्छ धुऊन (म्ह. लिहिलेले तपासून ) बर्‍यापैकी नीट नेटके कपडे घालणे प्रत्येकाला शक्य असते. ते सोडून उघड्या अंगाने हिंडू लागले तर काही टारगट टाळ्या वाजवतील. पण ते शिष्टसंमत नव्हे. आपल्या घरी कांदापोहे खाताना अंगावर अर्धी चड्डी असणे ठीक .(म्ह. खाजगी बोलणे लिहिणे अशुद्ध चालेल ).पण चारचौघां परिचितांत बसून मिसळपाव खायला हॉटेलात यायचे तर अंगावर ठाकठीक कपडे असणे शिष्टाचाराला धरून होईल.

श्री. सहज यांच्या लेखाच्या प्रारंभी असलेले वाक्य वाचल्यावर माझा समज झाला की व्याकरणाचे सर्व नियम झुगारून अनियंत्रित लेखनाचा पुरस्कार करण्याचा हा प्रयत्न असावा. कारण त्या वाक्यात श्री. सहज यांनी अनेक चुका हेतुतः केल्या होत्या. तेव्हा पुढचा लेख न वाचताच मी प्रथम प्रतिक्रिया लिहून निषेध नोंदविला. नंतर पूर्ण लेख वाचला तेव्हा लक्षात आले की लेखातील व्याकरण दोष अगदी नगण्य आहेत. लेख उत्तम जमला आहे. काळकर्ते शि. म. परांजपे यांच्या वक्रोक्तिपूर्ण लेखन शैलीची आठवण व्हावी इतका चांगला आहे. पूर्ण लेख वाचल्याविना प्रतिक्रिया लिहायला नको होती असे आता वाटते. पण "ही प्रतिक्रिया केवळ एका वाक्यापुरती आहे ." एवढे लिहिण्याची दक्षता घेतली आहे. कोणी व्याकरणनियम धुडकावले की मी जरा उद्विग्न होतो. तरी श्री. सहज यांनी राग मानू नये. ....... यनावाला

सल्ले चांगले आहेत. पुन्हा निवडणुक केव्हा आहे? ---- सखाराम गटणे © २००९, लेखकाच्या पुर्व लेखी परवानगीशिवाय ही प्रतिक्रिया वापरता येणार नाही.

क्या बात है. सुभान्या आला. माश्या आल्या. माश्या आल्या.

मस्त लेख. नजरेतून निसटला होता. गटण्याच्या उत्खननामुळे वाचायला मिळाला. Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

सहजराव, हल्ली लेखणी का हो गुंडाळून ठेवली आहेत? पण जमाना बदल गया है। एकाची दाद दुसर्‍याला दिलीत तर हे लोक चटकन ओळखतात. पर्सनलाइज्ड दाद द्या. अजून काही दिवसांनी प्रतिक्रिया लिहिण्याचे 'काटे क्लासेस' नाही निघाले म्हणजे मिळवलं! अदिती आमच्यात दारू पिण्यासाठी नवीन वर्षाची, नवीन कपडे खरेदी करण्यासाठी दिवाळीची, मोदकांसाठी चतुर्थीची, आणि शुभेच्छा देण्यासाठी वाढदिवसाची वाट बघत नाहीत.

"त्यासाठी आत्ताच रोमींग आय.पी., ब्लॉक ऑफ आय.पी. विकत घ्या. " गरज नाही...ऑनियन राउटिंग करा की राव :)

सहजराव कमाल केली लेख लक्षात राहील. असा वाचून सोडून देता येणार नाही. सहज कन्सलचंट. आमची अन्यत्र शाखा नाही. हे आवडले. ईस्टेट ब्रोकर नाहीत तर :-) शेवटी गटण्याच्या उत्खननामुळे वाचायला मिळाला. असेच म्हणतो प्रेषक सुनील Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness Freedom gives you happiness to do the things you like