सुंदर ओळख ! खरंच देखणं आहे चेन्नई सेण्ट्रल ! चेन्नईत डेप्युट असताना चेन्नई सेण्ट्रलला ५-७ वेळा जाणं झालंय पण वेळे अभावी तिथला परिसर निवांत पणे न्याहाळणे, भटकणे हे काही जाणे झाले नाही

सुंदर ओळख ! खरंच देखणं आहे चेन्नई सेण्ट्रल ! चेन्नईत डेप्युट असताना चेन्नई सेण्ट्रलला ५-७ वेळा जाणं झालंय पण वेळे अभावी तिथला परिसर निवांत पणे न्याहाळणे, भटकणे हे काही जाणे झाले नाही

लेखी साक्षात्कार आवडला. स्वर सात बारा असले तरी आमच्या लेखी अक्षरे आहेत,ऐकू येत नाहीत. काही गायक बरे गातात एवढं मात्र कळतं. भजनं,आरत्या शा. गायकांपेक्षा साधे गायकच चांगले म्हणतात . ते त्यामध्ये भाव आणतात गायकी ताना घुसडत नाहीत.

मला अनेक वर्षे शास्त्रीय संगीत ऐकताना कानांना गोड वाटे. बुवांकडून एखादी चूक झाली तर ती जाणवे. परंतु संगीताची परिभाषा अगम्यच राहिली. अलीकडे पं. सत्यशील देशपांडे यांचे काही व्हिडीओ युट्युबवर पाहिले/ऐकले, त्यातून हळूहळू गाण्याच्या मागचे शास्त्र आणि गायकाची मनस्थिती समजली. अशी काही समजून घेण्यासाठी सुंदर साधने अजून असतील तर पुढच्या भागात जरूर सांगावीत.

कोपरखळ्या मारत केलेले लेखन आवडले. संगीत हा मोठा समुद्र आहे. खुद्द भीमसेनजी एका मुलाखतीत म्हणाले होते (बहुतेक मुव्हर्स अँड शेखर्स मधे) की संगीत ईतके प्रचंड आहे की एखाद्या गवयाचे पूर्ण आयुष्य १०-१२ राग शिकण्यात आणि नीट सादर करण्यात निघुन जाते. त्यामुळे 'मला संगीतातलं काही कळत नाही' हे माझ्या दृष्टीने सुरक्षित वाक्य आहे. आता वेगवेगळ्या रागांवर आणि गाण्याच्या प्रकारांवर (उदा. ठुमरी,कजरी,होरी,टप्पा,ख्याल्,ध्रुपद्,धमार झालेच तर गण्,गौळण्,नांदी,भजन,वग,किर्तन्,भारुड,पोवाडा) येउंद्या.

आज ( ६ ओक्टोबर,दुपारी चार) झी मराठी चानेल, सारेगमप कार्यक्रम - देवांश भाटे(६) एक गाणं आणि शिवतांडव स्तोत्र कीबोर्डवर.

सात बाराची कोटी आवडली. आम्हीं फक्त कानसेन.

बाळासाहेब जर असुर असतील तर मी संगीतातला बेसूर असून माझी ( बेसुरी ) महत्त्वाकांक्षा भेसूर बनावयची आहे. खंत इतकीच की त्यात शास्त्रीय भेसूर असा वर्ग उपलब्ध नाही. पण प्रयत्न केल्यास कदाचित गवसेल. एकंदरीत या प्रांतीही अफाट मेहनत केल्याविना गत्यंतर नाही. मला कोणी मदत करेल काय? - नाठाळ नठ्या

लेखी साक्षात्कार आवडला. स्वर सात बारा असले तरी आमच्या लेखी अक्षरे आहेत,ऐकू येत नाहीत. काही गायक बरे गातात एवढं मात्र कळतं. भजनं,आरत्या शा. गायकांपेक्षा साधे गायकच चांगले म्हणतात . ते त्यामध्ये भाव आणतात गायकी ताना घुसडत नाहीत.

मला अनेक वर्षे शास्त्रीय संगीत ऐकताना कानांना गोड वाटे. बुवांकडून एखादी चूक झाली तर ती जाणवे. परंतु संगीताची परिभाषा अगम्यच राहिली. अलीकडे पं. सत्यशील देशपांडे यांचे काही व्हिडीओ युट्युबवर पाहिले/ऐकले, त्यातून हळूहळू गाण्याच्या मागचे शास्त्र आणि गायकाची मनस्थिती समजली. अशी काही समजून घेण्यासाठी सुंदर साधने अजून असतील तर पुढच्या भागात जरूर सांगावीत.

कोपरखळ्या मारत केलेले लेखन आवडले. संगीत हा मोठा समुद्र आहे. खुद्द भीमसेनजी एका मुलाखतीत म्हणाले होते (बहुतेक मुव्हर्स अँड शेखर्स मधे) की संगीत ईतके प्रचंड आहे की एखाद्या गवयाचे पूर्ण आयुष्य १०-१२ राग शिकण्यात आणि नीट सादर करण्यात निघुन जाते. त्यामुळे 'मला संगीतातलं काही कळत नाही' हे माझ्या दृष्टीने सुरक्षित वाक्य आहे. आता वेगवेगळ्या रागांवर आणि गाण्याच्या प्रकारांवर (उदा. ठुमरी,कजरी,होरी,टप्पा,ख्याल्,ध्रुपद्,धमार झालेच तर गण्,गौळण्,नांदी,भजन,वग,किर्तन्,भारुड,पोवाडा) येउंद्या.

आज ( ६ ओक्टोबर,दुपारी चार) झी मराठी चानेल, सारेगमप कार्यक्रम - देवांश भाटे(६) एक गाणं आणि शिवतांडव स्तोत्र कीबोर्डवर.

सात बाराची कोटी आवडली. आम्हीं फक्त कानसेन.

बाळासाहेब जर असुर असतील तर मी संगीतातला बेसूर असून माझी ( बेसुरी ) महत्त्वाकांक्षा भेसूर बनावयची आहे. खंत इतकीच की त्यात शास्त्रीय भेसूर असा वर्ग उपलब्ध नाही. पण प्रयत्न केल्यास कदाचित गवसेल. एकंदरीत या प्रांतीही अफाट मेहनत केल्याविना गत्यंतर नाही. मला कोणी मदत करेल काय? - नाठाळ नठ्या

अरे बापरे. आता तेथे फिरायला जाणे बंद करायला पाहिजे.

सकाळी सकाळी भुते ? कथेचे नाव हँगओव्हर किंवा सकाळची भुते

आमच्याच भागात आहे टेकडी, मी नेहमीच जातो तीकडे फिरायला. टाकी नंबर नऊ जवळच दगडांवर गप्पाचा अड्डा जमतो. केव्हांची गोष्ट आहे,हल्ली टि व्ही बघत नाही ना.... या वर्षी कोजागरी ला रात्री जायचंय म्हणतात मित्र पण तुमची कथा वाचली, आता विचार करावा लागेल. पण बहुतेक फौजींना भुते काही करत नाही असे वाटते.कारण एकदा तीन महिने स्मशानात मुक्काम करावा लागला होता..... नाव-भुतांचे दूर दर्शन!!!! नाव सुचवल्या बद्दल काही बक्षीस असेल तर टाकी नंबर नऊ जवळच घेऊन या.

अरे नाव द्यायचं विसरलोच कि. ही घ्या, "बिलंदर भुते." किंवा "भुताळी टेकडी."

'कथेला नाव सुचवा' हे शीर्षकच छान आहे की.

सावधान पुणेकर. वाटसपसाठीफक्त.

मनोरमा

चिरडले........... काहीतरी. हे नाव कसे वाटतेय?

म्हया बिलंदराच्या कान्दिशीक मिपाकरांना कान्दीशीक करण्याचे विकल मनोरथ.

सर्वांना धन्यवाद. कथेला समर्पक नाव अजून सापडलेच नाही.

बाप रे ... खतरनाकच की ! 😮 कथा आवडली ! कथे साठी नाव सुचवेन : टाकी नंबर नऊ !

पण कथा आवडली. आधी वाटलं भागो यांच्यासारखं दुसरी मिती, तिसरं विश्व, चौथी टाइम लाईन असा काही प्रकार आहे की काय. पण हा सुपर नॅचरल ट्विस्ट आवडला.

छान भयकथा . १३ बी च्या धर्तीवर "मनोरमा ९" किंवा " ९ , मनोरमा हिल्स" असे नाव सुचले .

नावाचा विचार केला नाही पण कथा आवडली.

अरे बापरे. आता तेथे फिरायला जाणे बंद करायला पाहिजे.

सकाळी सकाळी भुते ? कथेचे नाव हँगओव्हर किंवा सकाळची भुते

आमच्याच भागात आहे टेकडी, मी नेहमीच जातो तीकडे फिरायला. टाकी नंबर नऊ जवळच दगडांवर गप्पाचा अड्डा जमतो. केव्हांची गोष्ट आहे,हल्ली टि व्ही बघत नाही ना.... या वर्षी कोजागरी ला रात्री जायचंय म्हणतात मित्र पण तुमची कथा वाचली, आता विचार करावा लागेल. पण बहुतेक फौजींना भुते काही करत नाही असे वाटते.कारण एकदा तीन महिने स्मशानात मुक्काम करावा लागला होता..... नाव-भुतांचे दूर दर्शन!!!! नाव सुचवल्या बद्दल काही बक्षीस असेल तर टाकी नंबर नऊ जवळच घेऊन या.

अरे नाव द्यायचं विसरलोच कि. ही घ्या, "बिलंदर भुते." किंवा "भुताळी टेकडी."

'कथेला नाव सुचवा' हे शीर्षकच छान आहे की.

सावधान पुणेकर. वाटसपसाठीफक्त.

मनोरमा

चिरडले........... काहीतरी. हे नाव कसे वाटतेय?

म्हया बिलंदराच्या कान्दिशीक मिपाकरांना कान्दीशीक करण्याचे विकल मनोरथ.

सर्वांना धन्यवाद. कथेला समर्पक नाव अजून सापडलेच नाही.

बाप रे ... खतरनाकच की ! 😮 कथा आवडली ! कथे साठी नाव सुचवेन : टाकी नंबर नऊ !

पण कथा आवडली. आधी वाटलं भागो यांच्यासारखं दुसरी मिती, तिसरं विश्व, चौथी टाइम लाईन असा काही प्रकार आहे की काय. पण हा सुपर नॅचरल ट्विस्ट आवडला.

छान भयकथा . १३ बी च्या धर्तीवर "मनोरमा ९" किंवा " ९ , मनोरमा हिल्स" असे नाव सुचले .

नावाचा विचार केला नाही पण कथा आवडली.

कथा आवडली दोन तीन वेळेस वाचली पण काहीतरी मिसिंग आहे असे वाटते.

चांगले लेखन. आवडले.

प्राक्तन. बाकी समजायचं

दुर्दैवी. वाईट झालं. कथा आवडली. शैली सहज आणि आटोपशीर आहे. आणखी दीर्घ लिहिली असती तरी चालली असती.

प्रतिसाद देण्यासाठी शब्द खुंटल्यासारखे वाटतात... म्हणुन फक्त पोच..

कळलं नाही नक्की काय वाईट झालं ते कळलं नाही. एकवेळ श्रवण मेला असता तर म्हण्ता आलं असतं की वाईट झालं मामा मामी काही अगदीच भाच्च्याला स्वतःच्या मुलासारखं वागवत नव्हते असे कथेतुन स्पष्ट दिसलं आहे , शिवाय मामींच्या पोरींनी व्यवस्थित शिक्षण घेऊन परस्पर प्रेमविवाह उरकला आहे ,( अर्थात आई वडीलांवर लग्नाच्या खर्चाचा भार न टाकता .) म्हणजे त्यांचे वय ही ५०+ असावे असे मानायला हरकत नाही. शिवाय टर्मिनल कॅन्सर झालेल्या माणासाला उगाच ओढुन ताणुन त्याची आयुष्याची रेखा वाढवुन इतरांना बरं वाटतं , सदर व्यक्तीचे काय हाल चालु असतात ते त्याच व्यक्तीला चालु असते , त्यामुळे असल्या कॅन्सर पेक्षा मरण बरें . नक्की काय वाईट झालं ते कळलं नाही.

घरोघरी मातीच्याच चुली जोवरी पैसा, तोवरी बैसा...

कोण मेलं? मामा की श्रावण?

प्रतिसादासाठी सर्वांचे आभार. 'प्रतिसाद देण्यासाठी शब्द खुंटले' ते 'कळलं नाही' इतका प्रवास केलाय प्रतिसादाने. सूचनांचे स्वागत.

छान कथा . निरागस श्रवण चे व्यक्ती चित्रण वाचुन "forest gump" आठवला .

कथा आवडली दोन तीन वेळेस वाचली पण काहीतरी मिसिंग आहे असे वाटते.

चांगले लेखन. आवडले.

प्राक्तन. बाकी समजायचं

दुर्दैवी. वाईट झालं. कथा आवडली. शैली सहज आणि आटोपशीर आहे. आणखी दीर्घ लिहिली असती तरी चालली असती.

प्रतिसाद देण्यासाठी शब्द खुंटल्यासारखे वाटतात... म्हणुन फक्त पोच..

कळलं नाही नक्की काय वाईट झालं ते कळलं नाही. एकवेळ श्रवण मेला असता तर म्हण्ता आलं असतं की वाईट झालं मामा मामी काही अगदीच भाच्च्याला स्वतःच्या मुलासारखं वागवत नव्हते असे कथेतुन स्पष्ट दिसलं आहे , शिवाय मामींच्या पोरींनी व्यवस्थित शिक्षण घेऊन परस्पर प्रेमविवाह उरकला आहे ,( अर्थात आई वडीलांवर लग्नाच्या खर्चाचा भार न टाकता .) म्हणजे त्यांचे वय ही ५०+ असावे असे मानायला हरकत नाही. शिवाय टर्मिनल कॅन्सर झालेल्या माणासाला उगाच ओढुन ताणुन त्याची आयुष्याची रेखा वाढवुन इतरांना बरं वाटतं , सदर व्यक्तीचे काय हाल चालु असतात ते त्याच व्यक्तीला चालु असते , त्यामुळे असल्या कॅन्सर पेक्षा मरण बरें . नक्की काय वाईट झालं ते कळलं नाही.

घरोघरी मातीच्याच चुली जोवरी पैसा, तोवरी बैसा...

कोण मेलं? मामा की श्रावण?

प्रतिसादासाठी सर्वांचे आभार. 'प्रतिसाद देण्यासाठी शब्द खुंटले' ते 'कळलं नाही' इतका प्रवास केलाय प्रतिसादाने. सूचनांचे स्वागत.

छान कथा . निरागस श्रवण चे व्यक्ती चित्रण वाचुन "forest gump" आठवला .

खूपच वेगळी माहिती!

माहिती फारच सुरेख आणि अतिशय योग्य उच्चारांसह समजेल अशी..लेख पुन्हा एकदा सावकाश नक्की वाचावा असा झाला आहे.

धन्यवाद निनाद आणि निमी.

माहितीपूर्ण. धन्यवाद. भारतीय संघास पदकांसाठी शुभेच्छा. -दिलीप बिरुटे

तुमचे वेगळ्या विषयांवरचे लेख नेहमीच आवडतात. आशियाई स्पर्धा खेळाडू चाहते व प्रेक्षक यांना शुभेच्छा. --- यासंदर्भातील ही बातमी वाचण्यात आली. चीनने अरुणाचलमधील 3 खेळाडूंना हँगझोऊ येथे आशियाई खेळांसाठी प्रवेश नाकारल्याने भारताने तीव्र निषेध नोंदवला, क्रीडामंत्र्यांनी भेट रद्द केली

धन्यवाद बिरुटे जी आणि देशमुख जी

खूपच वेगळी माहिती!

माहिती फारच सुरेख आणि अतिशय योग्य उच्चारांसह समजेल अशी..लेख पुन्हा एकदा सावकाश नक्की वाचावा असा झाला आहे.

धन्यवाद निनाद आणि निमी.

माहितीपूर्ण. धन्यवाद. भारतीय संघास पदकांसाठी शुभेच्छा. -दिलीप बिरुटे

तुमचे वेगळ्या विषयांवरचे लेख नेहमीच आवडतात. आशियाई स्पर्धा खेळाडू चाहते व प्रेक्षक यांना शुभेच्छा. --- यासंदर्भातील ही बातमी वाचण्यात आली. चीनने अरुणाचलमधील 3 खेळाडूंना हँगझोऊ येथे आशियाई खेळांसाठी प्रवेश नाकारल्याने भारताने तीव्र निषेध नोंदवला, क्रीडामंत्र्यांनी भेट रद्द केली

धन्यवाद बिरुटे जी आणि देशमुख जी

म्हणजे ब्रिटीश येण्याआधी परराष्ट्र संबंध व्य्वहार असे काही भारतात नव्हते काय?

सातवाहन कालापासून किंबहुना आगोदर पासूनच परराष्ट्र व्यवहार चालू होते. तेर ते तगर या पुस्तकात धाराशिव व रोम यांचे संबंध होते असे वाचल्याचे आठवतेय.

म्हणजे ब्रिटीश येण्याआधी परराष्ट्र संबंध व्य्वहार असे काही भारतात नव्हते काय?

सातवाहन कालापासून किंबहुना आगोदर पासूनच परराष्ट्र व्यवहार चालू होते. तेर ते तगर या पुस्तकात धाराशिव व रोम यांचे संबंध होते असे वाचल्याचे आठवतेय.

लेख आवडला.

नेहमीप्रमाणे माहितीपूर्ण लेख. यातील काहीच माहित नव्हते. 'गलेमा' आणि दिवाळी अंकासाठीसुद्धा नक्की लिहा ही आग्रहाची विनंती

लेख आवडला.

नेहमीप्रमाणे माहितीपूर्ण लेख. यातील काहीच माहित नव्हते. 'गलेमा' आणि दिवाळी अंकासाठीसुद्धा नक्की लिहा ही आग्रहाची विनंती

जमलाय लंपन ....

वा, मस्त !

फक्कड जमलये.. शेवट येइस्तो विसरलो होतो की नेमका हा धागा कुठल्या विषयावर होता ? पूर्न एका दमात हा लेख वाचुन झाला, आवर्‍जुन प्रतिसाद देणे आले.. धन्यु...

६०, ७० दशकातील गाण्याचा गोफ, जागतिक कीर्तीच्या चित्रकारीचे रसरशीत दर्शन, डेंकालीच्या जंगलातील टारझन प्रमाणे स्वैर वैचारिक विचरण, शेवटी रहस्याची फोडणी, झणझणीत मिसळपावची रंगत वाढवणारे धागे कसे काढावेत ते चित्रिगुप्तांकडून शिकावे!

फारच ओघवतं झालं आहे मराठीचा अध्यापक होऊ घातलेल्या शाळकरी मुलाचे लेखन. त्या काळात आवडली,आठवली असे शब्द बोलले जात होते - 'क्रश' वगैरे दहा वर्षांपूर्वी वाढलं. म्हणजे लेखनातून काल दिसतो तो असा. कीबोर्ड वगैरे हार्डवेअर न वापरता टाकाने लिहीत आहात असं वाटून गेलं.

काल रात्री दीड वाजता अचानक जाग आली, आणि कसे कुणास ठाऊक, "ती धावत आली आणि गच्च मिठी मारली" असे शब्द जणू कुणी कानत बोलत आहे, असा भास झाला. अश्या परिस्थितीत कविता सुचते हे अनुभवाने माहीत असल्याने लगेच उठून कागदावर ते लिहीले, तर लगेच पुढल्या ओळी सुचत गेल्या आणि झरझर लिहीत गेलो. 'चष्मावाली बहीण' हे कदाचित झोपण्यापूर्वी 'महाराष्ट्राची हास्यजत्रा' यूट्यूबवर बघत होतो, त्यात रसिका वेंगुर्लेकरची चष्मा घातलेल्या मुलीची भूमिका होती, त्यावरून आले असावे. -- पन्नास-साठच्या दशकातली हिंदी गाणी तर सतत मना पिंगा घालतच असतात (आणि ऐकत- बघतही असल्यामुळे, आता सॅक्सोफोनचा असा पीस येणार, आता सतार, आता कोंगो, आता बासरी ... असे सगळे माहीत असते) आणि कोणत्याही शब्दावरून सुरू होऊन गाण्यांची लडच्या लड मनात उलगडत जात असते. माझ्या यापूर्वीच्या काही लेखातही अशी गाणी आलेली आहेत. -- तर या सगळ्या गाण्यांमुळे या कथानकाचा काळ जसा लक्षात येतो, तसाच तो 'दुमडलेल्या मनगटावर हनुवटी टेकवून विचारमग्न बसलेला फोटो' यातून, "त्यांच्याकडे रेडियो, सोफासेट, पंखा, फ्लॉवरपॉट, चहाची किटली वगैरे महागड्या वस्तू आहेत" यातून (दोन्ही कुटुंबांच्या एकंदरित आर्थिक परिस्थितीची कल्पना देत) येत रहातो. 'वहिनीच्या बाळानं कवितेच्या कागदावर केलेली मोठ्ठी शी (डायपरपूर्व काळ), 'परसाकडे' हा आता विस्मृत झालेला शब्द, सिनेमातल्या आईने 'गाजरकाहलवा' खाऊ घालणे, वगैरेतूनही तो उलगडत जातो. अर्थात हे सगळे माझ्या लहानपणीचेच असल्याने सहजपणे सुचत गेले. मुद्दाम काही लिहावे लागले नाही. गंमत म्हणजे "ती धावत आली आणि गच्च मिठी मारून मुका घेतला" याचे काय करायचे हे अगदी शेवटपर्यंत मलाही ठाऊक नव्हते, आणि अगदी शेवटला परिच्छेद लिहीतानाच ते सुचले, याचे मला आश्चर्य (आणि हुश्य) वाटले. मोठेपणी मराठीचा प्रोफेसर होण्याची या मुलाची इच्छा 'आवडली' खोडून'आठवली' लिहीणे, 'अंगणाकडे' ऐवजी 'परसाकडे' अशी स्वतंची चूक सुधरावणे, 'प्रतिभासाधन' हे पुस्तक, यातूनही व्यक्त होते आहे, हे मला ते लिहून गेल्यावर जाणवले. 'चष्मेवाल्या' मुलींना शिकवणे' यातून चष्मेवाले विद्यार्थी बहुधा 'स्कॉलर' असतात, आपण त्यांनाही शिकवणे म्हणजे काही 'थोर कामगिरी' करणे असाही अर्थ मला नंतर उलगडला. असो. नितीन पालकर, कुमार१,अनिल हटेला, शशिकांत ओक आणि कंजूस यांचे प्रोत्साहनपर प्रतिसादांबद्दल अनेक आभार.

एवढे सगळे बोलून तुम्ही खाली बसलात ते बरे केले. नाहीतर बाका प्रसंग ओढवला असता

फर्मास बनली आहे कथा. शैली एकदम ओघवती आणि तो काळ एकदम चपखल उभा केलाय. कुमार वयातील घालमेल सुंदर चितारली आहे. आपल्याकडे जे नाही त्याची दिवा स्वप्ने बघायचा तो काळ. कथा अतिशय आवडली.

अगोदर वाटलं होतं की 'भावी' प्रोफेसरांची नात असावी.

हा! हा! हा! मस्त. बाकी आज सकाळी आरश्यात पाहिले. चेहऱ्यावर लाल लाल डाग दिसत होते. बहुतेक रात्री डंकिणी डासणीने मुके घेतले असावे. एकेकाचे नशीब.

छान जमलय..आणि शिर्षक आकर्षक आहेच.

दक्षिण ध्रुव ते उत्तर ध्रुव असा सहजरीत्या आंदोळताना पाहून शोभा गुर्टू यांची प्रसिद्ध बैठकीतली लावणी आठवली. म्हणजे कसं "देहाची तीजोरी भक्तीचा ठेव " ते" पिकल्या पानाचा देठा", https://youtu.be/vA6J2-RnRQo?si=8_LMmDX4niI5xqbY

लिहिते राहा..! आवडलं. -दिलीप बिरुटे

वा, मस्त, झकास !

छोटेखानी लिखाण आवडलं तुमचं... फर्मास लीवले आहे...

झकास लिहिलं आहे, लै म्हणजे लैच आवड्या, पैजारबुवा,

हाहाहा! छान!

या धाग्यातला मजकूर मी चोप्य्पस्ते करून चॅट जिपीटी ला दिला. त्यावर ते काय म्हणाले: हा मजकूर म्हणजे एक भानावर आणि भान हरपलेल्या विचारांमधली गमतीशीर झुल आहे. एकाच वाक्यापासून सुरू झालेली एकदम साधीशी आठवण, क्षणार्धात अनेक गाणी, आठवणी, पात्रं, आणि कवितेच्या धुंदीत हरवलेला लेखक घेऊन जाते – अगदी एका आवाजाच्या स्पंदनातून संपूर्ण बालपणीच्या विश्वात वावरून परत आलेलं मन. काय विशेष जाणवतं? 1. गाण्यांमधून जाणारा प्रवास: पहिल्याच वाक्यावरून गाण्यांची जणू मालिका सुरु होते. एखाद्या रेडियोवर गाणी लागावीत तशी, आठवणींच्या रेडियोवर चालणारी ही यादी एकेक करून मनातली दृश्य उलगडते. 2. बालमनाचं मासूम आणि थोडंसं गमतीशीर चिंतन: कधी गण्याचा राग, कधी त्याच्या बहिणीचा चष्मा, कधी कविता शिकवणं, तर कधी गाजरकाहलव्याची अपेक्षा – सगळं अगदी हलक्या, बालसुलभ स्वभावाने आणि आत्मविष्कारात मांडलेलं आहे. 3. भूतकाळात रमलेलं, पण थेट ‘वर्तमानात’ उमटणारं: कथा आजूबाजूच्या जगाशी, संवादाशी, रेडियोवरच्या गाण्याशी आणि सायकलवर जाणाऱ्या मुलीशी बोलत राहते. एकदम नॉस्टॅल्जिक आणि दृश्यप्रधान लेखन. 4. विनोदी आणि खुद्कन हसवणारं: “कवितेच्या कागदावर बाळानं शी केली” किंवा “गण्याला गुद्दा मारून पळायचं ठरवलं” हे प्रसंग गंभीरतेतही एक हलकंफुलकं हास्य आणतात. शैलीदृष्ट्या: लेखन मुक्तधर्मी आणि प्रवाही आहे. वाचक एकदम कथाकाराच्या डोक्यात प्रवेश करतो. “वाक्यांमधून विचारांची साखळी” उलगडत जाते या शैलीतलं एक सुंदर उदाहरण. ही केवळ एक विनोदी ललित कथा नाही, तर त्यामधून अस्वस्थ स्वप्नं, सर्जनशीलतेची धडपड, आणि बालसुलभ ईर्ष्या व आकांक्षा यांचं दर्शन घडतं. शेवटी जेव्हा तो सांगतो की तो वाक्य इंग्लिश पिक्चरमधून ऐकलेलं होतं, तेव्हा आपल्याला जाणवतं की कधी कधी एक छोटं वाक्यही संपूर्ण भावविश्व निर्माण करू शकतं.ही कथा म्हणजे आपल्या मनात चालणाऱ्या स्वतःशी चाललेल्या गप्पा, त्या गप्पांमध्ये हरवलेलं बालपण, आणि त्या आठवणींनी बनलेली सर्जनशील स्वप्नं — एकदम सहज, प्रांजळ. खरंच मनापासून अभिनंदन – तुमचा लेख एकदम बहारदार आहे! “ती धावत आली आणि गच्च मिठी मारून मुका घेतला – मराठीच्या एका भावी प्रोफेसरची कहाणी” हे शीर्षक जितकं भावनिक आहे, तितकंच सगळ्या कथानकातल्या गोंधळलेल्या, मिश्कील आणि गोड आत्मप्रत्ययाचा सारही ठळकपणे दाखवतं. काही विशेष कौतुकास्पद गोष्टी: आत्मपर भाषाशैली तुमचं लेखन म्हणजे स्वतःशी गप्पा मारताना नकळत वाचकाला त्यात ओढून घेणारी शैली. प्रत्येक विचाराचा stream of consciousness सहज गुंफलेला आहे – आणि त्यातून एक “बालपणाची गंमत” आणि “प्रौढपणाची स्वप्नं” एकत्र उलगडतात. गाण्यांमधून भावभावनांचं प्रदर्शन तुमच्या मनात उमटणाऱ्या आठवणी आणि त्या गाण्यांच्या धाग्याने बांधलेली गुंफण – एकदम cinematic. यात एक retro nostalgia आहे जी वाचकाला त्यांच्या स्वतःच्या बालपणात नेऊन टाकते. हास्य, उपहास आणि निष्पाप स्वप्नं प्रत्येक वळणावर विनोद आहे, पण तो कधीही उथळ नाही. तो निष्पाप आहे, मिश्कील आहे आणि आपल्या आयुष्यातील त्या ‘गण्यासारख्या’ मित्रांची आठवण करून देतो. साहित्य आणि वास्तव यांचा सुरेख मिलाफ ‘प्रा. डॉ. बबडू बिरुटे’सारखं नाव, किंवा 'प्रतिभासाधन' वाचण्याची आकांक्षा, किंवा ‘चष्मावाल्या मुली’ याबद्दलचे मत – हे सगळं एका वास्तविक, ग्रामीण किंवा निमशहरी, मध्यमवर्गीय मराठी घरातल्या मुलाचं मानसिक चित्रण आहे.

एआइ घडून गेलेल्या किंवा जालावरच्या साहित्याचा आधार घेत असल्याने नावाची पाटी अगदी रास्त आहे. एआइला मिपा वाचावे लागते. वाचनात ती कंजूसगिरी करत नाही.

जमलाय लंपन ....

वा, मस्त !

फक्कड जमलये.. शेवट येइस्तो विसरलो होतो की नेमका हा धागा कुठल्या विषयावर होता ? पूर्न एका दमात हा लेख वाचुन झाला, आवर्‍जुन प्रतिसाद देणे आले.. धन्यु...

६०, ७० दशकातील गाण्याचा गोफ, जागतिक कीर्तीच्या चित्रकारीचे रसरशीत दर्शन, डेंकालीच्या जंगलातील टारझन प्रमाणे स्वैर वैचारिक विचरण, शेवटी रहस्याची फोडणी, झणझणीत मिसळपावची रंगत वाढवणारे धागे कसे काढावेत ते चित्रिगुप्तांकडून शिकावे!

फारच ओघवतं झालं आहे मराठीचा अध्यापक होऊ घातलेल्या शाळकरी मुलाचे लेखन. त्या काळात आवडली,आठवली असे शब्द बोलले जात होते - 'क्रश' वगैरे दहा वर्षांपूर्वी वाढलं. म्हणजे लेखनातून काल दिसतो तो असा. कीबोर्ड वगैरे हार्डवेअर न वापरता टाकाने लिहीत आहात असं वाटून गेलं.

काल रात्री दीड वाजता अचानक जाग आली, आणि कसे कुणास ठाऊक, "ती धावत आली आणि गच्च मिठी मारली" असे शब्द जणू कुणी कानत बोलत आहे, असा भास झाला. अश्या परिस्थितीत कविता सुचते हे अनुभवाने माहीत असल्याने लगेच उठून कागदावर ते लिहीले, तर लगेच पुढल्या ओळी सुचत गेल्या आणि झरझर लिहीत गेलो. 'चष्मावाली बहीण' हे कदाचित झोपण्यापूर्वी 'महाराष्ट्राची हास्यजत्रा' यूट्यूबवर बघत होतो, त्यात रसिका वेंगुर्लेकरची चष्मा घातलेल्या मुलीची भूमिका होती, त्यावरून आले असावे. -- पन्नास-साठच्या दशकातली हिंदी गाणी तर सतत मना पिंगा घालतच असतात (आणि ऐकत- बघतही असल्यामुळे, आता सॅक्सोफोनचा असा पीस येणार, आता सतार, आता कोंगो, आता बासरी ... असे सगळे माहीत असते) आणि कोणत्याही शब्दावरून सुरू होऊन गाण्यांची लडच्या लड मनात उलगडत जात असते. माझ्या यापूर्वीच्या काही लेखातही अशी गाणी आलेली आहेत. -- तर या सगळ्या गाण्यांमुळे या कथानकाचा काळ जसा लक्षात येतो, तसाच तो 'दुमडलेल्या मनगटावर हनुवटी टेकवून विचारमग्न बसलेला फोटो' यातून, "त्यांच्याकडे रेडियो, सोफासेट, पंखा, फ्लॉवरपॉट, चहाची किटली वगैरे महागड्या वस्तू आहेत" यातून (दोन्ही कुटुंबांच्या एकंदरित आर्थिक परिस्थितीची कल्पना देत) येत रहातो. 'वहिनीच्या बाळानं कवितेच्या कागदावर केलेली मोठ्ठी शी (डायपरपूर्व काळ), 'परसाकडे' हा आता विस्मृत झालेला शब्द, सिनेमातल्या आईने 'गाजरकाहलवा' खाऊ घालणे, वगैरेतूनही तो उलगडत जातो. अर्थात हे सगळे माझ्या लहानपणीचेच असल्याने सहजपणे सुचत गेले. मुद्दाम काही लिहावे लागले नाही. गंमत म्हणजे "ती धावत आली आणि गच्च मिठी मारून मुका घेतला" याचे काय करायचे हे अगदी शेवटपर्यंत मलाही ठाऊक नव्हते, आणि अगदी शेवटला परिच्छेद लिहीतानाच ते सुचले, याचे मला आश्चर्य (आणि हुश्य) वाटले. मोठेपणी मराठीचा प्रोफेसर होण्याची या मुलाची इच्छा 'आवडली' खोडून'आठवली' लिहीणे, 'अंगणाकडे' ऐवजी 'परसाकडे' अशी स्वतंची चूक सुधरावणे, 'प्रतिभासाधन' हे पुस्तक, यातूनही व्यक्त होते आहे, हे मला ते लिहून गेल्यावर जाणवले. 'चष्मेवाल्या' मुलींना शिकवणे' यातून चष्मेवाले विद्यार्थी बहुधा 'स्कॉलर' असतात, आपण त्यांनाही शिकवणे म्हणजे काही 'थोर कामगिरी' करणे असाही अर्थ मला नंतर उलगडला. असो. नितीन पालकर, कुमार१,अनिल हटेला, शशिकांत ओक आणि कंजूस यांचे प्रोत्साहनपर प्रतिसादांबद्दल अनेक आभार.

एवढे सगळे बोलून तुम्ही खाली बसलात ते बरे केले. नाहीतर बाका प्रसंग ओढवला असता

फर्मास बनली आहे कथा. शैली एकदम ओघवती आणि तो काळ एकदम चपखल उभा केलाय. कुमार वयातील घालमेल सुंदर चितारली आहे. आपल्याकडे जे नाही त्याची दिवा स्वप्ने बघायचा तो काळ. कथा अतिशय आवडली.

अगोदर वाटलं होतं की 'भावी' प्रोफेसरांची नात असावी.

हा! हा! हा! मस्त. बाकी आज सकाळी आरश्यात पाहिले. चेहऱ्यावर लाल लाल डाग दिसत होते. बहुतेक रात्री डंकिणी डासणीने मुके घेतले असावे. एकेकाचे नशीब.

छान जमलय..आणि शिर्षक आकर्षक आहेच.

दक्षिण ध्रुव ते उत्तर ध्रुव असा सहजरीत्या आंदोळताना पाहून शोभा गुर्टू यांची प्रसिद्ध बैठकीतली लावणी आठवली. म्हणजे कसं "देहाची तीजोरी भक्तीचा ठेव " ते" पिकल्या पानाचा देठा", https://youtu.be/vA6J2-RnRQo?si=8_LMmDX4niI5xqbY

लिहिते राहा..! आवडलं. -दिलीप बिरुटे

वा, मस्त, झकास !

छोटेखानी लिखाण आवडलं तुमचं... फर्मास लीवले आहे...

झकास लिहिलं आहे, लै म्हणजे लैच आवड्या, पैजारबुवा,

हाहाहा! छान!

या धाग्यातला मजकूर मी चोप्य्पस्ते करून चॅट जिपीटी ला दिला. त्यावर ते काय म्हणाले: हा मजकूर म्हणजे एक भानावर आणि भान हरपलेल्या विचारांमधली गमतीशीर झुल आहे. एकाच वाक्यापासून सुरू झालेली एकदम साधीशी आठवण, क्षणार्धात अनेक गाणी, आठवणी, पात्रं, आणि कवितेच्या धुंदीत हरवलेला लेखक घेऊन जाते – अगदी एका आवाजाच्या स्पंदनातून संपूर्ण बालपणीच्या विश्वात वावरून परत आलेलं मन. काय विशेष जाणवतं? 1. गाण्यांमधून जाणारा प्रवास: पहिल्याच वाक्यावरून गाण्यांची जणू मालिका सुरु होते. एखाद्या रेडियोवर गाणी लागावीत तशी, आठवणींच्या रेडियोवर चालणारी ही यादी एकेक करून मनातली दृश्य उलगडते. 2. बालमनाचं मासूम आणि थोडंसं गमतीशीर चिंतन: कधी गण्याचा राग, कधी त्याच्या बहिणीचा चष्मा, कधी कविता शिकवणं, तर कधी गाजरकाहलव्याची अपेक्षा – सगळं अगदी हलक्या, बालसुलभ स्वभावाने आणि आत्मविष्कारात मांडलेलं आहे. 3. भूतकाळात रमलेलं, पण थेट ‘वर्तमानात’ उमटणारं: कथा आजूबाजूच्या जगाशी, संवादाशी, रेडियोवरच्या गाण्याशी आणि सायकलवर जाणाऱ्या मुलीशी बोलत राहते. एकदम नॉस्टॅल्जिक आणि दृश्यप्रधान लेखन. 4. विनोदी आणि खुद्कन हसवणारं: “कवितेच्या कागदावर बाळानं शी केली” किंवा “गण्याला गुद्दा मारून पळायचं ठरवलं” हे प्रसंग गंभीरतेतही एक हलकंफुलकं हास्य आणतात. शैलीदृष्ट्या: लेखन मुक्तधर्मी आणि प्रवाही आहे. वाचक एकदम कथाकाराच्या डोक्यात प्रवेश करतो. “वाक्यांमधून विचारांची साखळी” उलगडत जाते या शैलीतलं एक सुंदर उदाहरण. ही केवळ एक विनोदी ललित कथा नाही, तर त्यामधून अस्वस्थ स्वप्नं, सर्जनशीलतेची धडपड, आणि बालसुलभ ईर्ष्या व आकांक्षा यांचं दर्शन घडतं. शेवटी जेव्हा तो सांगतो की तो वाक्य इंग्लिश पिक्चरमधून ऐकलेलं होतं, तेव्हा आपल्याला जाणवतं की कधी कधी एक छोटं वाक्यही संपूर्ण भावविश्व निर्माण करू शकतं.ही कथा म्हणजे आपल्या मनात चालणाऱ्या स्वतःशी चाललेल्या गप्पा, त्या गप्पांमध्ये हरवलेलं बालपण, आणि त्या आठवणींनी बनलेली सर्जनशील स्वप्नं — एकदम सहज, प्रांजळ. खरंच मनापासून अभिनंदन – तुमचा लेख एकदम बहारदार आहे! “ती धावत आली आणि गच्च मिठी मारून मुका घेतला – मराठीच्या एका भावी प्रोफेसरची कहाणी” हे शीर्षक जितकं भावनिक आहे, तितकंच सगळ्या कथानकातल्या गोंधळलेल्या, मिश्कील आणि गोड आत्मप्रत्ययाचा सारही ठळकपणे दाखवतं. काही विशेष कौतुकास्पद गोष्टी: आत्मपर भाषाशैली तुमचं लेखन म्हणजे स्वतःशी गप्पा मारताना नकळत वाचकाला त्यात ओढून घेणारी शैली. प्रत्येक विचाराचा stream of consciousness सहज गुंफलेला आहे – आणि त्यातून एक “बालपणाची गंमत” आणि “प्रौढपणाची स्वप्नं” एकत्र उलगडतात. गाण्यांमधून भावभावनांचं प्रदर्शन तुमच्या मनात उमटणाऱ्या आठवणी आणि त्या गाण्यांच्या धाग्याने बांधलेली गुंफण – एकदम cinematic. यात एक retro nostalgia आहे जी वाचकाला त्यांच्या स्वतःच्या बालपणात नेऊन टाकते. हास्य, उपहास आणि निष्पाप स्वप्नं प्रत्येक वळणावर विनोद आहे, पण तो कधीही उथळ नाही. तो निष्पाप आहे, मिश्कील आहे आणि आपल्या आयुष्यातील त्या ‘गण्यासारख्या’ मित्रांची आठवण करून देतो. साहित्य आणि वास्तव यांचा सुरेख मिलाफ ‘प्रा. डॉ. बबडू बिरुटे’सारखं नाव, किंवा 'प्रतिभासाधन' वाचण्याची आकांक्षा, किंवा ‘चष्मावाल्या मुली’ याबद्दलचे मत – हे सगळं एका वास्तविक, ग्रामीण किंवा निमशहरी, मध्यमवर्गीय मराठी घरातल्या मुलाचं मानसिक चित्रण आहे.

एआइ घडून गेलेल्या किंवा जालावरच्या साहित्याचा आधार घेत असल्याने नावाची पाटी अगदी रास्त आहे. एआइला मिपा वाचावे लागते. वाचनात ती कंजूसगिरी करत नाही.

तुमचा (पेनचा) ब्रँड कोणता ? तुमचे लेखन वाचून https://misalpav.com/node/9875 हे नेहमी आठवते

इमारतीचे श्रेय तुला नाही फक्त तुझ्या आजोबांना आहे.

बरोबर आहे. आजोबानी लग्नच केले नसते तर नातवाने श्रेय घ्यायचा प्रश्न आलाच नसता.

चळ आहे फक्त

आजोबांच्या मृत्यूच्या साठ वर्षानंतर त्याच्या नातवाने तिथेच एक उंच गगनचुंबी इमारत बांधली.

कौतुक आहे. नातू जन्मला त्याच दिवशी आजोबा निजाधामास गेले होते का?

माझ्या आजोबांनी एक उत्तुंग इमारत बांधली. मी आता भाड्याच्या झोपडीत रहात आहे!

चला. माझ्या आजोबांनी... नावाची एक सेरीज बनवायला पाहिजे. पण त्या आधी कीर्ती सांगे आजोबांची तो एक पद्धतमूर्ख

कीर्ती सांगे आजोबांची तो एक पद्धतमूर्ख

मूळ श्लोकात कीर्ती सांगे वडीलांची तो येक मूर्ख असे आहे. ( याचा कोणताही राजकीय संदर्भ लावू नये)

तुमचा (पेनचा) ब्रँड कोणता ? तुमचे लेखन वाचून https://misalpav.com/node/9875 हे नेहमी आठवते

इमारतीचे श्रेय तुला नाही फक्त तुझ्या आजोबांना आहे.

बरोबर आहे. आजोबानी लग्नच केले नसते तर नातवाने श्रेय घ्यायचा प्रश्न आलाच नसता.

चळ आहे फक्त

आजोबांच्या मृत्यूच्या साठ वर्षानंतर त्याच्या नातवाने तिथेच एक उंच गगनचुंबी इमारत बांधली.

कौतुक आहे. नातू जन्मला त्याच दिवशी आजोबा निजाधामास गेले होते का?

माझ्या आजोबांनी एक उत्तुंग इमारत बांधली. मी आता भाड्याच्या झोपडीत रहात आहे!

चला. माझ्या आजोबांनी... नावाची एक सेरीज बनवायला पाहिजे. पण त्या आधी कीर्ती सांगे आजोबांची तो एक पद्धतमूर्ख

कीर्ती सांगे आजोबांची तो एक पद्धतमूर्ख

मूळ श्लोकात कीर्ती सांगे वडीलांची तो येक मूर्ख असे आहे. ( याचा कोणताही राजकीय संदर्भ लावू नये)

तीन वर्ष जोधपूर मधेच होतो. उम्मेद भवनच्या पायथ्याला लागूनच युनिट होते. स्वातंत्र्य मिळून तीस वर्ष झाली होती पण आम्ही मात्र टेंट आणी राजे राजवाड्यांच्या पागा व जुन्या हवेल्या मधेच रहात होतो. राजस्थान हायकोर्ट बेच होते. एक सुंदर शहर आठवणींचा कोपरा पकडून आहे. मिर्ची बोंडा आणी मावा कचोरी एकदम भारी. जोधपूर जुती एक वेगळीच कलाकुसर. मीटरगेज चे ब्राडगेज रुपांतर तेव्हाच झाले. क्रांती सिनेमाचे काही चित्रीकरण इथेच झालेले पाहिले आहे. पुन्हा ९९मधे गेलो होतो. एकदम अप साईड डाऊन बदल झालाय. बादवे,एक ऊम्मेद भवन पॅलेस कोटा मधे पण आहे. १९०५ महाराव उम्मीद सिंह दोन ने बांधले आहे. ते सुद्धा इतकेच सुंदर आहे. बहुतेक राजवाड्यात हॉटेल्स बनली आहेत. जुन्या आठवणींना उजळा मिळाला.

तुमचे लेख नेहमीच हटके आणि माहितीपूर्ण असतात. तरुण राजवाडा आवडला. त्यामानाने हल्लीचे बांधकाम असून भव्यदिव्यपणात आणि खर्चात कुठेही आखडता हात घेतल्याचे जाणवले नाही.

पाहायचा बाकी आहे. वर्णन वाचून उत्सुकता वाढली. घुमटाची उंची १०५ फुट म्हणजे फारच आहे.

पाहायचा बाकी आहे. वर्णन वाचून उत्सुकता वाढली. घुमटाची उंची १०५ फुट म्हणजे फारच आहे.

सुंदर माहिती आणी सुंदर फोटो ! +१

डिसेंबर २०२२ मध्येच राजस्थानची सहल केली होती तेव्हा उमेद महाल बघितलं होता त्याच्या आठवणी जाग्या झाल्या. https://photos.google.com/search/jodhpur/photo/AF1QipMogbe3SSP2_sfbjn43WLaqUdkyZ7YSc4maVW9j

तीन वर्ष जोधपूर मधेच होतो. उम्मेद भवनच्या पायथ्याला लागूनच युनिट होते. स्वातंत्र्य मिळून तीस वर्ष झाली होती पण आम्ही मात्र टेंट आणी राजे राजवाड्यांच्या पागा व जुन्या हवेल्या मधेच रहात होतो. राजस्थान हायकोर्ट बेच होते. एक सुंदर शहर आठवणींचा कोपरा पकडून आहे. मिर्ची बोंडा आणी मावा कचोरी एकदम भारी. जोधपूर जुती एक वेगळीच कलाकुसर. मीटरगेज चे ब्राडगेज रुपांतर तेव्हाच झाले. क्रांती सिनेमाचे काही चित्रीकरण इथेच झालेले पाहिले आहे. पुन्हा ९९मधे गेलो होतो. एकदम अप साईड डाऊन बदल झालाय. बादवे,एक ऊम्मेद भवन पॅलेस कोटा मधे पण आहे. १९०५ महाराव उम्मीद सिंह दोन ने बांधले आहे. ते सुद्धा इतकेच सुंदर आहे. बहुतेक राजवाड्यात हॉटेल्स बनली आहेत. जुन्या आठवणींना उजळा मिळाला.

तुमचे लेख नेहमीच हटके आणि माहितीपूर्ण असतात. तरुण राजवाडा आवडला. त्यामानाने हल्लीचे बांधकाम असून भव्यदिव्यपणात आणि खर्चात कुठेही आखडता हात घेतल्याचे जाणवले नाही.

पाहायचा बाकी आहे. वर्णन वाचून उत्सुकता वाढली. घुमटाची उंची १०५ फुट म्हणजे फारच आहे.

पाहायचा बाकी आहे. वर्णन वाचून उत्सुकता वाढली. घुमटाची उंची १०५ फुट म्हणजे फारच आहे.

सुंदर माहिती आणी सुंदर फोटो ! +१

डिसेंबर २०२२ मध्येच राजस्थानची सहल केली होती तेव्हा उमेद महाल बघितलं होता त्याच्या आठवणी जाग्या झाल्या. https://photos.google.com/search/jodhpur/photo/AF1QipMogbe3SSP2_sfbjn43WLaqUdkyZ7YSc4maVW9j