डॉ.अक्षयकुमार काळे : एक ओळख. (अ.भा.मराठी साहित्य संमेलन उमेदवार)

राम राम मंडळी. डोंबिवली येथे नियोजित ९० व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदाची रणधुमाळी सुरु झाली आहे. आमच्या मराठवाडा साहित्य परिषद शाखेत डॉ.अक्षयकुमार काळे यांनी नुकताच आपला अध्यक्षपदाचा अर्ज दाखल केला. आम्ही त्यांचे पाठीराखे, आणि मतदार असल्यामुळे आम्हीही त्यांच्या सोबत होतोच. अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन साहित्य समाज आणि संस्कृतीच्या चिंतनाचं एक व्यासपीठ आहे, असे आम्ही समजतो. मराठी समाज, भाषा आणि संस्कृतीचा विचार त्या विचारपीठावरुन मांडल्या जातो हे अनेकांना माहिती आहेच. मागील वेळी पुण्यातील साहित्य संमेलनात सहभागी झालेल्या रसिकांना त्याची आठवण असेलच.संमेलनाच्या अध्यक्षपदासाठी डॉ. अक्षयकुमार काळे, प्रवीण दवणे, यांच्यासह मदन कुळकर्णी व डॉ. जयप्रकाश घुमटकर हे उमेदवार रिंगणात आहेत. डॉ.अक्षयकुमार काळे यांचा मिपाकरांना परिचय व्हावा म्हणून हा प्रपंच.

डॉ.अक्षयकुमार काळे

डॉ.अक्षयकुमार काळे यांचा जन्म अमरावती जिल्ह्यातल्या वरुड गावचा. एका शेतकरी कुटुंबात जन्म झालेल्या डॉ.काळेंना सामाजिक, सांस्कृतिक आणि वाङ्मयीन कार्याचा वारसा परंपरेने लाभला. १९७४ साली ते एम.ए.मराठी प्रथम क्रमांकाने उत्तीर्ण झाले. वयाच्या सत्तावीसव्या वर्षी पीएच.डी पदवी त्यांनी मिळवली. तर वयाच्या ४६ व्या वर्षी त्यांनी डी.लिट पदवी प्राप्त केली. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठीत ते मराठी विषयाचे प्राध्यापक म्हणून कार्यरत होते. २०१५ मधे ते सेवानिवृत्त झाले. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली बारा विद्यार्थ्यांनी पीएच.डी. पूर्ण केली. विद्यापीठातील विविध पदं आणि स्पृहणीय कार्याबद्दल त्यांचा कुलगुरुंचे सन्मानचिन्ह आणि महाराष्ट्र शासनाचा राज्यशिक्षक पुरस्क्रारही मिळाला आहे. मराठी प्राध्यापक परिषदाचे अध्यक्षपद त्यांनी भूषविले आहे. चर्चासत्रांचे आयोजन, राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांवरील साहित्य संमेलनाचे आयोजन, विविध परिसंवाद, विविध साहित्य साहित्यिक- सांस्कृतिक कार्यक्रमाचे आयोजन त्यांनी केले आहे. डॉ.अक्षयकुमार काळे यांचा आवडीचा विषय कविता आहे. काव्यसमीक्षा हा त्याचा आपला एक खास प्रांत आहे. समीक्षा आणि आस्वाद हा त्यांचा पींड. गेली चाळीस वर्ष काव्यसमीक्षेवर ते लिहित आहेत . विविध चर्चासत्र आणि परिसंवादात त्यांनी या विषयावर विवेचन केले आहे. १९८५ साली 'सूक्तसंदर्भ' हा पहिला लेखसंग्रह त्यांचा प्रकाशित झाला. पुढे गोविंदाग्रज-समीक्षा, कविता कुसुमाग्रजांची या सर्व ग्रंथात त्यांनी सविस्तर विवेचन केले आहे. अर्वाचीन मराठी काव्यदर्शन या त्यांच्या काव्यग्रंथात १८८५ ते १९९५ या कालखंडातील आकारास आलेल्या काव्याची संयत, साधार चिकित्सा केली आहे. डी.लीट. साठीच्या अभ्यासाच्या विषयात 'अत्याधुनिक काव्यप्रवाह आणि काव्यप्रकारांचे' चिकित्सक आकलन त्यांनी केले आहे. मर्ढेकरांची कविता आकलन आस्वाद आणी चिकित्सा या पूर्वार्ध आणि उत्तारार्ध अशा दोन ग्रंथात मर्ढेकरांच्या कवितेची साधार चिकित्सा त्यांनी केली आहे. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज व्यक्ती आणि वाङमय या ग्रंथाचे संपादनही केले आहे. ग्रेसविषयी हे एक त्यांचे आगळे वेगळे पुस्तक आहे. ग्रेस यांची प्रदीर्घ मुलाखत घेवून ग्रेस यांच्या अनुभूतीविश्वाचे घटक त्यांची गुंतागुंत , निर्मितीप्रक्रिया, रचनेतील तर्कबंध, वास्तव आणि अद्भूतता , कवितेतील गेयता सुभिषितं, यासंबंधीचे आकलन या ग्रंथात आहे. प्रतीतिविभ्रम या संग्रहात कवींच्या काव्यावरील परीक्षणात्मक लेखन त्यांनी संपादीत केले आहे.

आमचं कौतुक

नारायण सुर्वे आणि सुरेश भट यांच्या प्रदीर्घ मुलाखतीत त्याच्या वा़डमयीन व्यक्तिमत्वाची सुक्ष्म मांडणी केली आहे. गालीबचे उर्दू काव्यविश्व : अर्थ आणि भाष्य हा एक त्यांचा गाजलेला ग्रंथ यात काव्याभिरुची आणि समीक्षा सामर्थ्यांचे वेगळे परिणाम यात दिसून येतात. या ग्रंथास मराठवाडा साहित्य परिषदेचा म.भि.चिटणीस पुरस्कार, महाराष्ट्र राज्य उर्दू साहित्य अकादमीचा सेतुमाधवराव पगडी पुरस्काराने त्यांचा गौरव केला आहे. ६४ व्या विदर्भ साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपदाचा सन्मानही त्यांना मिळाला आहे. डॉ. अक्षयकुमार काळे यांच्या काव्यसमीक्षेचा गौरव व्हावा म्हणून 'अर्वाचीन मराठी काव्यसमीक्षा' हा ग्रंथ त्यांच्या लेखनासंबंधी लिहिला गेला आहे. त्यांच्या काव्यसमीक्षेचा हा मोठा गौरव आहे. डॉ.अक्षयकुमार काळे यांच्या काव्यसमीक्षेचा चिकित्सक अभ्यास या विषयावर नागपूर विद्यापीठात पीएच.डी संशोधक विद्यार्थ्याने त्यांच्यावर पि.एच.डीही मिळवली आहे. डॉ. अक्षयकुमार काळे यांना आपल्या सर्व मिपाकर यांच्या वतीने निवडून येण्यासाठी शुभेच्छा देतो. काहीं मिपाकरांनी इतर उमेदवारांना पाठींबा दिला तरी माझी काही हरकत असणार नाही. :) (डॉ. अक्षयकुमार यांच्याशी झालेल्या गप्पातून आणि त्यांच्या ओळखपत्रामधून मधून मिळालेली माहिती)