कुंपणावरच्या मित्रांसाठी....

असे इमले उभारणारी मी तरी किमान १० उदाहरणं आत्ता इथल्या इथे सांगू शकेन.. आज कित्येक लाख परदेशात राहात आहेत. त्यात ही १० उदाहरणे प्रातिनिधिक होऊ शकत नाहीत. तरी पण त्यांच्या पासून दूर गेलेल्या मुलांना आईवडिलांच्या सुखदु:खात चटकन सहभागी होऊ शकत नाही ह्याची खंत असतेच. आपण माझ्या प्रतिसादातील वाक्य संदर्भ तोडून वापरले आहे. आरोग्य संपन्न आईवडील आपल्या इतर मुलांसमवेत राहात असताना एखाद्या मुलाला परदेशात राहावे लागले तर त्यालाही खंत वाटतेच असे मी म्हंटले आहे. इथे काय जेवायला मिळत नाही? कोकणातून कित्येक चाकरमानी मुंबईत नोकरीला कशा करता येतात. तिथे कोकणांत काय जेवण मिळत नाही? तात्या, नुसते जेवण मिळवणे एवढाच जगण्याचा उद्देश असेल तर शिक्षण घ्यायचीही काही गरज नाही, जेवण कसेही कष्ट करून मिळवता येते. आईवडील गेल्यावर जा की हवं तिथे! तसे म्हंटले तर प्रत्येकाची जबाबदारी ही फक्त आईवडीलांपुरती मर्यादीत नसते. वडीलांच्या पश्चात मोठ्या मुलाला आपल्या भावंडांचा प्रतिपाळ वडीलांच्या भूमिकेतू करायचा असतो तर आईच्या पश्चात मोठ्या मुलीला आपल्या धाकट्या भावंडांची आई बनून राहावे लागते. कित्येकदा वडीलांच्या पश्चात इतर भावंड धाकटी असतील तर नोकरी करणारी मोठी मुलगी 'लग्न'ही करीत नाही. त्यामुळे आईवडील गेले आता जा परदेशात मजा मारायला (तुमच्या भाषेत) असे कसे वागता येईल? किमान १० उदाहरणं आत्ता इथल्या इथे सांगू शकेन.. सर्वच भावंडे परदेशात गेल्याची किमान सहा उदाहरणे नावा-पत्त्यासकट मी आपल्याला सांगू शकेन. फार दूर जायची आवश्यकता नाही! आपल्या जवळ सर्व स्टॅटीस्टीक्स तयार आहे ह्या बद्दल आपले कौतुक करावे तितके थोडेच आहे. म्हातार्‍या आईवडीलांना सोडून सर्व भावंडे परदेशात गेल्याचे उदाहरण माझ्या पाहण्यात नाही. कदाचित हा माझ्या लहान वयाचा दोष असेल. नातेवाईक, मित्रमंडळी?? ज्या आईवडिलांनी हाताचा पाळणा करून वाढवलं, आजारपणात रात्र रात्र जागरणं केली, स्वत: काटकसरीने जगून, वेळप्रसंगी स्वत:च्या पोटाला चिमटा घेऊन शिकवलं, लहानाचं मोठं केलं, त्या आईवडिलांची जबाबदारी मुलांनी घ्यायची की नातेवाईक-मित्रमंडळींनी? माझा प्रतिसाद पुन्हा वाचावा ही आपल्या चरणी नम्र विनंती. आईवडीलांची जबाबदारी मित्रमंडळींनी घ्यावी असे मी कुठे आडूनही सुचविले असेल तर मी तुमची जाहीर माफी मागेन. या ओळी खूप काही सांगून जातात...! जरूर. तरीपण परदेशात गेलेल्या सर्वांनाच ह्या ओळी लागू आहेत असे ऋषिकेषही म्हणणार नाहीत. तूमचा सूर मात्र परदेशात मोठ्या पगाराची नोकरी करणारे सर्व आईवडीलांच्या एकाकी पणाच्या थडग्यावर आपला बंगला बांधणारे आहेत असा आहे. आणि तो चुकीचा आहे असे मला तरी वाटते. मात्र हिरव्या नोटेपुढे, परतण्याची टाप नाहि. मी ज्या परदेशात राहात होतो तिथे नोटेचा रंग हिरवा नव्हता पण जो काही होता तो सोडून भारतात परतलो. आणि विश्वास ठेवा, माझ्या सारखे, असे आपल्या भारतीय समाजात अगणित आहेत. धन्यवाद.

>>>>माझ्या प्रतिसादातून तसा सूर जाणवत असेल तर क्षमस्व वो बस का राव अशानं तर आपला संवादच खुंटुन जाईल ! :( आईवडीलांना शीटी मानवत नाही हे एकमेव त्यांना शहर सोडायला प्रवृत्त करतं असं मला वाटत नाही, असे म्हणतो आहे. अनेक कंगोरे आहेत त्याला.... तुम्ही म्हणता तसं त्यांना सीटीत करमत नाही, हेही एक असेलच की.....! उत्तम कांबळेंचं 'आई' हे पुस्तक मी म्हणतो म्हणुन वाचा. वाचलं असेल तर गैरलागु. :) -दिलीप बिरुटे

एकंदरीत आपल्या जगण्याच्या पद्ध्तीची सवय झाली की दुसरीकडे पटत नाही. मोल्ड होण्याचे वय असेल तर जमून जातेही पण वयस्करांना अवघड जाते.

आपण जिथे जातो तिथल्या समाजाशी, राहणीमानाशी, वेळापत्रकाशी, हवामानाशी जुळवून घेतल्यास त्रास कमी होतो. पण, जिथे जाईन तिथे 'मी माझ्या अटींवरच राहीन' असा ताठरपणा असेल तर शहरातल्यांना गावाकडे आणि गावाकडच्यांना शहरात राहणे कठीण जाते.

एकतर आपला प्रतिसाद मला कळलाच नाही. शहरात मुलांबरोबर आईवडील स्थिरावत का नाही, त्याबद्दल मला म्हणायचं होतं. शहरातील लोक डेंजर असतात आणि खेड्यागावातील कमी डेंजर असतात असं कुठं म्हटलं काय मी ? माणूस म्हटलं की तो डेंजरच असेल, तो कुठेही राहात असला तरी. शहरी संस्कृतीत खेडेगावातून आलेली माणसं रमत नाहीत त्याची काय विविध कारणं आहेत ? हल्ली आम्ही दोघं आणि आमची दोघं यात शहरी भागात तिसरे आणि चौथे हे आईवडील आहेत, तेव्हा ते एकत्र राहु शकतात काय ? एक कारण करमत नाही. दुसरं कारण शहरातील वाढता खर्च. तिसरी गोष्ट कुटुंबात अधिकार राहात नाही, त्यांची कोणतीही मतं ही पटत नाही. जुनी वाटतात. विचारांमधे प्रचंड तफावत असते, आपलं गावपण त्यांना सुटत नाही. आई-वडील शहरात येतात ते आपलं सर्व गावपण घेऊन. मग, मत पटली नाही की, ताण तणाव वाढतो. व्यक्त होता येत नाही म्हणुन मग आदळ आपट (ही आदळापटही कुठेही होऊ शकते) होते असे मी म्हणतोय. सामंजस्यचा मुद्दा पेठकर साहेबांनी खाली मांडलाच आहे, तो आवश्यक आहे, ते होत नाही. म्हणुन ते म्हणतात. आम्ही राहतो रे गावात. सणासुदीला येत चला. इतकेच.... आता जिथे शक्यच नाही, तिथे मग ऋषिकेशची कविता लागु होतेच.... -दिलीप बिरुटे