आयुर्वेदाला वैज्ञानिक ज्ञानशाखा मानावे का?

ग
ग्रेटथिन्कर यांनी
 ·  लेख
लेख
आयुर्वेद हि भारतीयांनी जगाला दिलेली देणगी आहे असे म्हणतात. आयुर्वेदात अनेक औषधी काढे ,आसवं यांचा वापर केला जातो. आयुर्वेदात वात, कफ, पित्त अश्या तीन प्रकृत्ती मानल्या गेल्या आहेत, त्याद्वारे निदान करण्याची पद्धत आहे. प्रश्न असा आहे कि वैज्ञानिक कसोट्यांवर आयुर्वेदाचे वात कफ पित्त आदी विचार सत्य ठरतात का? double blind trial पद्धतिने आयुर्वेदीक औषधांचे परिक्षण झाले आहे का? या औषधांची काढ्यांची आसवे वगैरेची bioavailability ,metabolism, pregnancy category ,side effects विषयी अभ्यास झाला आहे काय? असल्यास त्याची माहिती कुठे मिळेल. एकुणात आयुर्वेदाला वैज्ञानिक ज्ञानशाखा मानावे का?
वर्गीकरण
76062 वाचन
💬 प्रतिसाद (196)

प्रतिक्रिया

काळा पहाड
गुरुवार, 02/07/2013 - 21:40 नवीन
मला वैयक्तिक अनुभव आहे. अ‍ॅलर्जी साठी. अ‍ॅलोपॅथी च्या डॉक्टरांनीच सांगितले की alternative try करा. केला. अ‍ॅलर्जी गायब.

कॅप्टन जॅक स्पॅरो
गुरुवार, 02/07/2013 - 21:40 नवीन
आयुर्वेद ही विज्ञानाची शाखा नक्कीचं आहे.
double blind trial पद्धतिने आयुर्वेदीक औषधांचे परिक्षण झाले आहे का? या औषधांची काढ्यांची आसवे वगैरेची bioavailability ,metabolism, pregnancy category ,side effects विषयी अभ्यास झाला आहे काय? असल्यास त्याची माहिती कुठे मिळेल.
वैज्ञानिक कसोट्यांवर आयुर्वेदाचे वात कफ पित्त आदी विचार सत्य ठरतात का?
पद्धत वेगळी असु शकेल पण प्रक्रुतीचा विचार करुनचं सर्व पॅथींचे डॉक्टर औषध देतात हे खरं. -- अतिशय शुद्ध स्वरुपातील आयुर्वेदीक रसायने कशी तयार करायची ह्याची माहीती तुम्हाला आयुर्वेद चरकसंहीता ह्या ग्रन्थात मिळेत. सोप्या भाषेत ही माहीती वाचायची असल्यास डॉ. बालाजी तांबे ह्यांची पुस्तकं वाचा. (पुस्तकाची नावं समजली तर इथे पोस्ट करीनचं).

अनुराधा१९८०
Fri, 02/08/2013 - 11:38 नवीन
पद्धत वेगळी असु शकेल पण प्रक्रुतीचा विचार करुनचं सर्व पॅथींचे डॉक्टर औषध देतात हे खरं
double blind clinical trials काय आहेत ते तुम्हाला माहिती नाहिये. आधी माहीति काढा मग लिहा.
↩ प्रतिसाद: कॅप्टन जॅक स्पॅरो

कॅप्टन जॅक स्पॅरो
Fri, 02/08/2013 - 17:28 नवीन
मला double blind clinical trials काय आहे हे अजिबातच माहीत नाही. गरीब बिच्चारा निरुपद्रवी ईंजीनिअर आहे हो मी...डागदर, वैद्द्य ह्यांच्याशी फारसा संबध नाही येत...पण ते प्रक्रुतिचा विचार करुन मगच औषध देतात हे मात्र खरं. :)
↩ प्रतिसाद: अनुराधा१९८०

विसुनाना
Sat, 02/09/2013 - 18:30 नवीन
'Topics in the History of pharamacology' या पोपट एन. पाटील यांनी संपादित केलेल्या बी.एन शहा प्रकाशनाच्या पुस्तकात आयुर्वेदातील औषधांच्या क्लिनिकल ट्रायल्सबाबत सविस्तर चर्चा आहे. डॉ. पोपट एन. पाटील हे ओहयो स्टेट युनिव्हर्सिटीत फारमाकोलोजीचे 'प्रोफेसर' आहेत. या पुस्तकातील 'हिस्टरी ऑफ फार्माकोलॉजी ऑफ मेडिसिनल प्लांट्स इन इंडिया' या जी.व्ही.सत्यवती यांनी लिहिलेल्या लेखात आयुर्वेदिक औषधी वनस्पतींवर आधारित औषधांच्या क्लिनिकल ट्रायल्स का यशस्वी झालेल्या नाहीत आणि त्या यशस्वी होण्यासठी काय केले पाहिजे याबबत सखोल चर्चा केलेली आहे. त्यामुळे डबल-ब्लाईंड ट्रायल्स, प्लासिबो कंपॅरिझन, टॉक्सिकॉलॉजी या ट्रायल्स आयुर्वेदिक औषधांवर होतच नाहीत हा समज चुकीचा आहे. सत्यवती या आय.सी.एम. आर.च्या (Indian Council of Medical Research) माजी डायरेक्टर जनरल आहेत. त्यांनी दिलेल्या लेखातील माहितीनुसार अशा ट्रायल्स भारतात अनेक ठिकाणी सुरू होत्या आणि आहेत. Image removed. चित्राच्या खराब प्रतीबद्दल क्षमस्व! या पुस्तकाच्या वाचनाने भारतीय उपचारपद्धतींबद्दल असलेले समज-गैरसमज तपासून पाहता येतील. तसेच या दुव्यावरही याबाबत अधिक माहिती मिळू शकेल.
↩ प्रतिसाद: कॅप्टन जॅक स्पॅरो

शुचि
गुरुवार, 02/07/2013 - 21:49 नवीन
बोलू की नको बोलू की नको :( जाऊ देत बोलतेच. शतावरी - लॅक्टेशनकरता अफलातून म्हणजे अतिशय रामबाण उपाय आहे. स्वानुभव!

धन्या
गुरुवार, 02/07/2013 - 22:07 नवीन
लैंगिक शिक्षणाचे व्यावहारीक महत्त्व सारख्या विषयावर लोकांना लिहिते करणार्‍या व्यक्तीचीसुद्धा "बोलू की नको" अशी द्विधा अवस्था व्हावी आणि "लिहिलं एकदाचं" अशा भावनेने लिहिताना अवघडलेपण टाळण्यासाठी इंग्रजी शब्दाचा आधार घ्यावा ना... लोका सांगे... ;)
↩ प्रतिसाद: शुचि

अग्निकोल्हा
गुरुवार, 02/07/2013 - 22:54 नवीन
:) हा हा हा.
↩ प्रतिसाद: धन्या

शुचि
गुरुवार, 02/07/2013 - 23:08 नवीन
लोकांना लिहीते केले म्हणजे स्वतः लिहीते होता येते असे नाही :( ऑकवर्ड वाटायचे ते वाटतेच.
↩ प्रतिसाद: धन्या

धन्या
गुरुवार, 02/07/2013 - 23:20 नवीन
:)
↩ प्रतिसाद: शुचि

दादा कोंडके
गुरुवार, 02/07/2013 - 23:58 नवीन
लैंगिक शिक्षणाचे व्यावहारीक महत्त्व सारख्या विषयावर लोकांना लिहिते करणार्‍या व्यक्तीचीसुद्धा
तुम्ही स्वतःला शिनिअर मेंबर म्हणवून घेता आणि..... असो. ;)
↩ प्रतिसाद: धन्या

दादा कोंडके
Fri, 02/08/2013 - 00:18 नवीन
पुरावा संपादकांनी नष्ट केलेला दिसतोय. :)
↩ प्रतिसाद: धन्या

विकास
गुरुवार, 02/07/2013 - 23:01 नवीन
गांधीवादी खरेच वाचा-कृती-विचार-आचारामध्ये अहींसा वापरतात का? ... मग गांधीजी बरोबर का ते ठरवू म्हणण्यासारखे झाले! ;) अहो, भोंदू लोकं सगळीकडे असतात. त्यामुळे त्यांच्या फसवण्यावरून आयुर्वेद शास्त्र आहे का नाही हे ठरवणे योग्य ठरणार नाही असे वाटते. असो.
↩ प्रतिसाद: बिपिन कार्यकर्ते

नाना चेंगट
गुरुवार, 02/07/2013 - 22:21 नवीन
जाउ द्या हो ! ज्ञानशाखा असली काय अन नसली काय ! रोग बरा होतो ना? बास ! अ‍ॅलोपॅथी असो की आयुर्वेद की होमिओपॅथी की युनानी.. रोग्याला आराम मिळणे महत्वाचे... असो. आयुर्वेद भारतीय पद्धती असल्याने अनेक जण निदान आंतरजालावर तिच्याकडे तुच्छतेने पहातात हे मात्र आढळले आहे...प्रत्यक्षात त्यातील काही औषधांचा वापर करतात की नाही ते माहित नाही. ;)

धन्या
गुरुवार, 02/07/2013 - 22:33 नवीन
लोक कुठे काय प्रश्न विचारतील याचा नेम नाही. :) आता आयुर्वेद ही वैज्ञानिक ज्ञानशाखा आहे की नाही हे वेगवेगळ्या क्षेत्रातील नेटकर कसे काय सांगतील? काही जाणकार विज्ञान कशाला म्हणावे यावर प्रकाशझोत नक्की टाकतील. परंतू ते विज्ञानाचे निकष आयुर्वेदाला (शरीरविज्ञान विचारात घेऊन) लावताना कुठल्या बाबींचा विचार करावा लागेल हे सांगणं त्यांना शक्य असेलच असे नाही. माझ्या माहितीनुसार प्रास ही एकच मिपाकर व्यक्ती या विषयावर अधिकारवाणीने बोलू शकते. बिपिनदा म्हणतोय तसं, विषय "आयुर्वेदाने रोग बरे होतात का?" असा असायला हवा होता.
↩ प्रतिसाद: नाना चेंगट

अविनाशकुलकर्णी
गुरुवार, 02/07/2013 - 22:36 नवीन
पुण्यात ६५ च्या सालात लागवणकर व सरदेशमुख हे प्रख्यात व निष्णात वैद्य होते. नाडी परीक्षा करून ते औषधे देत असत.. सरदेशमुख तर नुसती नाडी परीक्षा करून काय जेवलात ते सांगत असत. कुठल्या वैद्न्यानिक कसोट्या लावता आपण ते समजले तर त्या वर लिहिता येईल.

धन्या
गुरुवार, 02/07/2013 - 22:41 नवीन
सरदेशमुख तर नुसती नाडी परीक्षा करून काय जेवलात ते सांगत असत.
जेवणाचं काय घेऊन बसला आहात, नाडी परीक्षा करुन अगदी भूत, भविष्य आणि वर्तमानही सांगता येतं.
↩ प्रतिसाद: अविनाशकुलकर्णी

आजानुकर्ण
गुरुवार, 02/07/2013 - 23:07 नवीन
सरदेशमुख तर नुसती नाडी परीक्षा करून काय जेवलात ते सांगत असत.
काय सांगता? अगदी पोळी की चपाती हे देखील?
↩ प्रतिसाद: अविनाशकुलकर्णी

केदार-मिसळपाव
Fri, 02/08/2013 - 14:06 नवीन
अगदी पीठ कुठुन दळून आणलेत ते सुद्धा...
↩ प्रतिसाद: आजानुकर्ण

रेवती
गुरुवार, 02/07/2013 - 22:47 नवीन
माझा तर आयुर्वेदावर विश्वास आहे बुवा! आता बीएएमएस अभ्यासक्रम केलेल्यांना डॉक्टर म्हणायचं की नाही या वादात मी पडणार नाही.

विकास
गुरुवार, 02/07/2013 - 22:58 नवीन
आयुर्वेद हे अधुनिक विज्ञान नाही, पण ते वैज्ञानिक ज्ञानशाखा आहे. त्याच्यावर भारतातील सरकारी संस्थांपासून खाजगी संस्था तर संशोधन करत आहेतच पण तसेच जगात इतरत्र देखील अधुनिक विज्ञानासाठी प्रसिद्ध असलेली विद्यापिठे तसेच अमेरीकेतील नॅशनल इन्स्टीट्यूट ऑफ हेल्थ पण काम करत आहेत. डॉ. अशोक वैद्य, मला वाटते ते अमेरीकेतील येल विद्यापिठात डॉक्टर (अधुनिक विज्ञानानुसार) होते, नंतर आडनावाला साजेसे शिक्षण देखील केले आणि आयुर्वेदाच्या आधारे जे आयुर्वेदीक वैद्य अथवा आजीबाईच्या बटव्यातून उपचार केले जातात त्यावरून त्यांनी Reverse pharmacology चा प्रकार विकसीत केला आणि अधुनिक विज्ञानाशी ताळमेळ घालणारी औषधे तयार केली. विकीवर सापडलेल्या एका माहितीप्रमाणे: It is asserted that Ayurveda knowledge allows drug researchers to start from time-tested and safe botanical material. The best example of bioprospecting using traditional knowledge is reserpine, the anti-hypertensive alkaloid from R. serpentina, which became available as a result of work carried out by CIBA in India in close collaboration with Ayurveda experts. The normal drug discovery course of ‘laboratory to clinics’ in this case actually becomes from ‘clinics to laboratories’.[8][12][13] असे अजून बरेच काम चाललेले त्या क्षेत्रातील भारतीय आणि अमेरीकन तज्ञांकडून प्रत्यक्ष ऐकलेले आहे. त्यामुळे आयुर्वेद सायन्स नाही म्हणत दुर्लक्ष केल्यास मॅक्समुल्लरने वेदांसंदर्भात काय म्हणले हे शिकत आपल्या वेदांचा अर्थ लावण्यासारखे होईल... असो.

आनन्दिता
गुरुवार, 02/07/2013 - 23:17 नवीन
एकुणात आयुर्वेदाला वैज्ञानिक ज्ञानशाखा मानावे का?
नक्कीच... एकटी सर्जरी ही शाखा घेतली तर सुश्रुताने इसवीसना च्या ८०० वर्षापुर्वी न्युरो, रेटीना, हार्ट अशा आजही जटील समजल्या जाणार्या शस्त्रक्रिया नुसत्या यशस्वीपने पार पाडल्या नाहीत तर अतिशय शात्रोक्तरित्या त्याच्या संहिता ही लिहुन ठेवल्या आहेत.. कॉसमॅटीक आणि प्लॅस्टीक सर्जरीसारख्या करामती ही त्याने आधीच करुन ठेवल्यात.. अनेक अमेरिकन, युरोपिअन, अरेबिक फिजिसिअन्स या सगळ्या संहिता भारतात येऊन अभ्यासुन गेले आ णि स्वतःच्या भाषेत त्या अनुवादीत ही करुन घेउन गेले.. जगाने सुश्रुताला सर्जरीचा पितामह मानलंय..

आजानुकर्ण
गुरुवार, 02/07/2013 - 23:21 नवीन
अरेच्चा. ही नवीच माहिती आहे. सुश्रुताने अतिशय शास्त्रोक्तरीत्या लिहूनही त्या शस्त्रक्रिया आजही जटील का समजल्या जातात?
↩ प्रतिसाद: आनन्दिता

धन्या
गुरुवार, 02/07/2013 - 23:26 नवीन
कॉसमॅटीक आणि प्लॅस्टीक सर्जरीसारख्या करामती ही त्याने आधीच करुन ठेवल्यात..
(त्या वेळच्या) प्लास्टीक सर्जरीचा आयुर्वेदाशी संबंध नसावा असे वाटते. सर्जरी आणि आयुर्वेद या दोन गोष्टींचा परस्परसंबंध नजरेसमोर आणणे जमत नाहीये. तुम्ही समजावून सांगता का?
↩ प्रतिसाद: आनन्दिता

आनन्दिता
Fri, 02/08/2013 - 03:31 नवीन
सर्जरी आणि आयुर्वेद या दोन गोष्टींचा परस्परसंबंध नजरेसमोर आणणे जमत नाहीये
आयुर्वेद म्हणजे फक्त चिकित्सा आणि औषधोपचार इतकंच नाही.. आयुर्वेदाचं क्षेत्र खुप मोठं आहे.. या शास्त्राचे आठ भाग पडतात ज्याला 'अष्टांग'चिकित्सा संबोधलं जातं, शल्य चिकित्सा म्हणजेच शस्त्रक्रियेचं शास्त्र हे याच अष्टांगा पैकी एक आहे. उरलेले प्रभाग खालील प्रमाणे.. १) काय चिकित्सा ( म्हणजे आजची dermatology) २)कौमारभृत्य ( म्हणजे आजचं paediatrics) ३)भूत विद्या (treatment of mental diseases supposed to be produced by demoniacal influence) म्हणजे (demonology / exorcism/psychiatry) ४) शालाक्य :- यात डोळे आणि कान यांच्या रोगावरील उपचार येतात. म्हणजे (ophthalmology) ५)अगदतंत्र :- हे आहे विष शास्त्र.म्हणजे (toxicology) ६) रसायन :- म्हणजे (elixirs) ७) बाजीकरण :-म्हणजे (aphrodisiacs) इतकंच नाही माझ्या वाचनात तर हे ही आलय.. The medical works of both Sushruta and Charaka were also translated into the Arabic language during the 8th century. The 9th-century Persian physician Rhazes was familiar with the text. The Arabic works derived from the Gupta era Indian texts eventually also reached a European audience by the end of the medieval period.[28] In Renaissance Italy, the Branca family of Sicily and Gaspare Tagliacozzi (Bologna) are known to have been influenced by the Arabic reception of the surgical techniques of Sushruta. British physicians traveled to India to see rhinoplasty being performed by native methods.Reports on Indian rhinoplasty were published in the Gentleman's Magazine in 1794.Joseph Constantine Carpue spent 20 years in India studying local plastic surgery methods.Carpue was able to perform the first major surgery in the western world in 1815.Instruments described in the Sushruta Samhita were further modified in the Western World.Joseph Constantine Carpue based on this article was able to perform the "Indian" method of nose reconstruction and publish it in 1815. यातली rhinoplasty म्हणजे एक प्रकारची प्लॅस्टिक सर्जरी आहे.
↩ प्रतिसाद: धन्या

निनाद
Fri, 02/08/2013 - 08:27 नवीन
सुश्रुताने मोतीबिंदूच्या ऑपरेशनची पहिली नोंद मानवी इतिहास केली आहे. त्याने त्याची रीत आणि काळजी घेण्याची पद्धतीही नोंदवली आहे. त्यानेच प्लास्टीक सर्जरीचे वर्णन लिखित स्वरूपात ठेवले आहे. हे पाहा -१. http://en.wikipedia.org/wiki/Plastic_surgery २. http://en.wikipedia.org/wiki/Sushruta#Sushruta
↩ प्रतिसाद: आनन्दिता

केदार-मिसळपाव
Fri, 02/08/2013 - 14:10 नवीन
ससन्दर्भ...
↩ प्रतिसाद: निनाद

आनंदी गोपाळ
Sat, 02/09/2013 - 14:21 नवीन
सुश्रुताने सांगितलेल्या पद्धतीस काऊचिंग असे म्हणतात. आजही भारतात काही ठिकाणी वैदू ही पद्धत वापरतात. या पासून आज केल्या जाणार्‍या फेको विथ टॉरिक मल्टीफोकल लेन्स सर्जरीज मधे मोहेंजोदारोची बैलगाडी अन कोलंबिया स्पेसक्राफ्ट इतका फरक आहे. पण, मोतिबिंदू म्हणजे डोळ्यातील एक भाग (ते नेत्रभिंग आहे हा विचार नव्हता) अपारदर्शी होणे, व तो दूर केल्यास पुन्हा दिसू लागते, हा सैद्धांतिक विचार करून, तो अपारदर्शी भाग हटविण्यासाठी त्या काळात उपलब्ध असलेले विज्ञान वापरून यशस्वी सर्जिकल प्रोसिजर आखणे, तिच्यासाठी हत्यारे तयार करणे, व सर्जरी यशस्वी करणे, यासाठी सुश्रुत हा अत्यंत ग्रेट व आदरणीय ठरतो. अन त्याच वेळी, Even though Sushruta discovered the reason of blindness in cataract, envisioined and implimented the surgery, it does NOT make 'Ayurveda' a 'live science' today. Not even science. त्या काळी वर्णन केलेली एकही सर्जिकल प्रोसिजर आज वापरीत नाहीत. र्‍हायनोप्लास्टीचे ही तेच आहे. नाक कापण्याची शिक्षा झालेल्या लोकांना कपाळावरील चामडितून नाकासारखी नळी तयार करणे असे ते ऑपरेशन होते. पेडिकल ग्राफ्ट नामक प्लॅस्टिक सर्जरीच्या प्रिन्सिपलचा आद्य अवतार. असो.
↩ प्रतिसाद: निनाद

आनंदी गोपाळ
Sat, 02/09/2013 - 14:12 नवीन
गोची आहे :) खुश्शाल भूतविद्या अ‍ॅड करीत आहात आयुर्वेदात!! बापरे! शल्य-शालक्य. सुश्रुताचे कौतिक लिवताना शल्य विसरलात तुम्ही.
↩ प्रतिसाद: आनन्दिता

आनन्दिता
Sun, 02/10/2013 - 04:11 नवीन
शल्य-शालक्य. सुश्रुताचे कौतिक लिवताना शल्य विसरलात तुम्ही.
शल्य हे कोणा व्यक्तीचे नाव आहे असा तुम्ही समज करुन घेतला आहात ही आमच्या अभ्यासाची गोची कशी काय बुवा.. सुश्रुताने शस्त्रक्रियेचे जे शास्त्र विकसित केले त्याला "शल्यचिकीत्सा" असं संबोधलं जातं.
खुश्शाल भूतविद्या अ‍ॅड करीत आहात आयुर्वेदात!! बापरे!
बापरे काय त्यात?. आहेच भूतविद्या आयुर्वेदाचा भाग.. पण ही ती भुतविद्या नाहीये जी तुम्ही समजताय( भुताखेतांची)...आयुर्वेदाच्या "अष्टांग चिकित्सा' मधल्या मानसशास्त्राशी संबंधीत शास्त्राला भुतविद्या म्हणतात. http://www.lifepositive.com/body/ayurveda/ayurvedic-studies.asp http://en.wikipedia.org/wiki/Ayurveda आता मानसशास्त्राला आपल्या पुर्वजांनी भुतविद्या नाव का दिले हे तुम्ही त्यांना विचारा... :) आनंदी गोपाळ नाव लावणारे तुम्ही आणि आम्हा पामरांच्या अभ्यासावर बोट... छट्ट बुवा!!!
↩ प्रतिसाद: आनंदी गोपाळ

आनंदी गोपाळ
Sun, 02/10/2013 - 09:31 नवीन
शल्य कर्म = सर्जरी. धन्यवाद!
↩ प्रतिसाद: आनन्दिता

आनंदी गोपाळ
Sun, 02/10/2013 - 09:58 नवीन
३)भूत विद्या (treatment of mental diseases supposed to be produced by demoniacal influence) म्हणजे (demonology / exorcism/psychiatry)
येथे इंग्रजी डिक्शनरी पहावयास मिळेल : www.dictionary.com
↩ प्रतिसाद: आनन्दिता

आनन्दिता
Sun, 02/10/2013 - 20:40 नवीन
ठँकू... आमच्या विंग्रजी ची काळजी केल्याबद्दल.... पण वर दिलेली भुतविद्येची व्याख्या मी माझ्या घरात बसुन लिहिली नाहीये.. आयुर्वेदाच्या सर्व संदर्भग्रंथांमधे भुतविद्येची हिच व्याख्या आढळते.. त्यासाठी तुम्ही न वाचताच कै च्या कै प्रतिसाद देणार हे माहीत असुनही मी वर लिंका दिल्या होत्या. पण असो...
↩ प्रतिसाद: आनंदी गोपाळ

आनन्दिता
Sun, 02/10/2013 - 20:45 नवीन
शल्य कर्म = सर्जरी.धन्यवाद!
तुम्हाला या शल्याचा नक्की प्रोब्लेम काय आहे हे कळतच नाहीये. आय मीन तुम्हाला काय सांगायचय हे कळतच नाहीये. तुमचे प्रतिसाद कळण्यासाठी एखादी डिक्शनरीची लिंक मिळु शकेल काय???. =))
↩ प्रतिसाद: आनन्दिता

आनंदी गोपाळ
Mon, 02/11/2013 - 23:19 नवीन
तुम्ही सेन्सिबल आहात असा चुकीचा गैरसमज झाला होता. घरी बसून व्याख्या तयार करता येऊ शकतात अशी तुमची समजूत असेल तर तुम्हाला डिक्शनरी उपयोगी नाही. आमची शिकवणी लावून तर अजिब्बात उपयोग नाही. कुणी नर्सरी/प्लेग्रूप टीचर जवळपास असतील तर तिकडे चौकशी करून पहा. यापेक्षा जास्त खडुसपणे लिहिता येते. पण त्यामुळे तुम्हाला मिरगी झाल्यास त्यावर आयुर्वेदात ट्रीटमेंट नाही, उगा ते भूतविद्या वै. करावे लागेल...
↩ प्रतिसाद: आनन्दिता

आनन्दिता
Tue, 02/12/2013 - 02:19 नवीन
जे लोक तुम्हाला सेन्सिबल वाटतात त्यांना तुम्ही असेच प्रतिसाद देता काय... कुठलीही व्याख्या घरी करता येत नाही याची पुरेपुर जाणिव मला आहे त्यामुळे मी वरती जे काही लिहिलंय त्याला योग्य ते पुरावे,लिंक्स च्या माध्यमातून दिले आहेत. भूतविद्या हा आयुर्वेदातील अष्टांग चिकित्सांपैकी एक आहे, हे आत्तापर्यंत माझ्या वाचनात आलं असल्यामुळे मी ते माझ्या प्रतिसादात मांडलं आहे आणि त्यासाठी योग्य ते पुरावे पण दिले आहेत. आता तुम्हाला हे भूतविद्या प्रकरण आयुर्वेदात आहे हे मान्य नसेल तर तुम्ही तुमची मतं इथे मांडायला हवी होतीत. मी वर सांगितलेली अष्टांगे तुम्हाला पटली नसतील तर ती नक्की कोणती आहेत हे तुम्ही लिहायला हवं होतंत. माझ्या समजण्यात जर काही दोष असते तर मे बी तुमचे मुद्दे वाचून मला काही नविन माहीती मिळाली असती. पण तुम्ही असं मुद्द्याचं काहीही न बोलता फक्त ,बापरे भूतविद्या अन आयुर्वेदात?.,केलंत.. तुम्हाला हवं तितकं खडुस तुम्ही लिहु शकता माझी त्याला ना नाहीये.. फक्त एकदा आयुर्वेदातल्या अष्टांगा बद्दल तुमचं पर्सेप्शन काय आहे हे एकदा मला कळू द्या.. जमलंच तर ही शल्य शालाक्य काय गोची आहे हे ही लिहा.. म्हणजे मला नक्की आपण भांडतोय कशासाठी आणि तुम्ही माझ्या अभ्यासाची मापं का काढताय हे मला कळेल. माझे प्रश्न तुम्हाला कळ्ले असतील अशी आशा आहे. तरीही एकदा परत विचारते.. १) आयुर्वेदाच्या अष्टांग चिकित्सांचे आठ भाग तुमच्या मतानुसार कोणते? २) शल्य शालाक्य हा घोळ मला खरंच समजला नाहीय. तुम्ही प्रत्येकवेळी दोन शब्दांतच उरकल्यामुळे तुम्हाला नक्की काय म्हणायचंय हे समजलंच नाहीये. तळटीपः नवीन काही शिकायला मिळणार असेल तर नर्सरी, प्लेग्रुप च,काय पण फुफाट्यात जायला ही आम्ही तयार आहोत.
↩ प्रतिसाद: आनंदी गोपाळ

आजानुकर्ण
गुरुवार, 02/07/2013 - 23:18 नवीन
नाही. कफ, वात, पित्त आदि विचार वैज्ञानिक कसोट्यांवर टिकणारे नाहीत. ज्यांना आयुर्वेदिक औषधे म्हणतो ती नैसर्गिक रसायनेच असतात (उदा. हळद, वगैरे). त्यांच्या वापराने रोग बरे होतात हे ऍलोपथिच्या औषधांनी रोग बरे होण्यासारखेच आहे. तेवढ्या कसोटीवर आयुर्वेद वैज्ञानिक आहे हे मानता येईल. पोटदुखी, प्राथमिक स्वरुपाचा सर्दी-खोकला इत्यादी गोष्टींवर उपचार करता यावेत. मात्र आयुर्वेदातील विज्ञान हे अतिशय प्राथमिक स्वरुपाचेच असावे असे वाटते. गुंतागुंतीच्या शस्त्रक्रिया, मानसोपचार, इंद्रियांचे पुनर्रोपण वगैरे गोष्टी आयुर्वेदात शक्य नसाव्यात.

विकास
गुरुवार, 02/07/2013 - 23:34 नवीन
गुंतागुंतीच्या शस्त्रक्रिया, मानसोपचार, इंद्रियांचे पुनर्रोपण वगैरे गोष्टी आयुर्वेदात शक्य नसाव्यात. याचा अर्थ अधुनिक वैद्यकशास्त्रातील जनरल मेडीसिन (फॅमिली डॉक्टर) पध्दती पण वैज्ञानिक शाखा नाही असे म्हणावे लागेल.
↩ प्रतिसाद: आजानुकर्ण

आजानुकर्ण
गुरुवार, 02/07/2013 - 23:43 नवीन
मात्र आयुर्वेदातील विज्ञान हे अतिशय प्राथमिक स्वरुपाचेच असावे असे वाटते. गुंतागुंतीच्या शस्त्रक्रिया, मानसोपचार, इंद्रियांचे पुनर्रोपण वगैरे गोष्टी आयुर्वेदात शक्य नसाव्यात.
आयुर्वेदातून उपचार करुन बरे होणारे रोग आणि जनरल मेडिसिनचा वापर करुन बरे होणारे रोग हे सारख्याच क्लिष्टतेचे असतील आणि उपायांची खात्रीही एकसारखी असेल तर माझ्या मते जनरल मेडिसिन व आयुर्वेद हे सारख्याच वैज्ञानिक पातळीवर आहेत. उदा. फ्लूसारख्या अत्यंत कॉमन आजारावर आयुर्वेदात काय उपचार आहे उदाहरण म्हणून घेता येईल. (स्वाईन फ्लूच्या काळात तांब्यांनी अनेक बाटल्या निलगिरीचे तेल विकल्याचे वाचले मात्र किती जणांना फायदा झाला हे कळले नाही.) दुर्दैवाने हळद, लवंग, ज्येष्ठमध, चंदन वगैरे अगदी प्राथमिक उपचार (फर्स्ट एड किंवा प्रथमोपचार स्वरुपाचे) वगळता आयुर्वेदाने काही विशेष उपचार होऊ शकतात असा मला अनुभव आलेला नाही. इतरांना असे अनुभव असतील तर वाचायला आवडेल.
↩ प्रतिसाद: विकास

विकास
Fri, 02/08/2013 - 01:30 नवीन
(स्वाईन फ्लूच्या काळात तांब्यांनी अनेक बाटल्या निलगिरीचे तेल विकल्याचे वाचले मात्र किती जणांना फायदा झाला हे कळले नाही.) ह्या संदर्भात माझा हा प्रतिसाद परत लिहीत बसत नाही. असे कुडमुडे अधुनिक विज्ञानात पारंगत झालेले डॉक्टर देखील असतात. मेडीकल मालप्रॅक्टीसचा विदा पाहीला तर सगळे वैद्यकीय सेवा ही विज्ञानाच्या ऐवजी अज्ञान ठरवावी लागेल. त्यामुळे तांब्यांनी स्वाईन फ्लू साठी काय दिले हे आयुर्वेद विज्ञान आहे का ठरवण्यासाठी योग्य नाही. मात्र आयुर्वेदातील विज्ञान हे अतिशय प्राथमिक स्वरुपाचेच असावे असे वाटते. गुंतागुंतीच्या शस्त्रक्रिया, मानसोपचार, इंद्रियांचे पुनर्रोपण वगैरे गोष्टी आयुर्वेदात शक्य नसाव्यात. अमेरीकन नॅशनल इन्स्टीट्यूट ऑफ हेल्थच्या म्हणण्याप्रमाणे: Ayurvedic medicine, as practiced in India, is one of the oldest systems of medicine in the world. Many Ayurvedic practices predate written records and were handed down by word of mouth. Two ancient books, written in Sanskrit more than 2,000 years ago, are considered the main texts on Ayurvedic medicine—Caraka Samhita and Sushruta Samhita. The texts describe eight branches of Ayurvedic medicine: Internal medicine Surgery Treatment of head and neck disease Gynecology, obstetrics, and pediatrics Toxicology Psychiatry Care of the elderly and rejuvenation Sexual vitality. अमेरीकेत आयुर्वेदीक स्टँडर्ड नाही आहे, पण काही विद्यापिठे सर्‍टीफिकेट्स देतात. अनेक मान्यवर विद्यापिठात आल्टर्नेटीव्ह मेडीसिन म्हणून शिकवला जातो. एन आय एच, सीडीसी, एन एस एफ या संस्था देखील या संदर्भात संशोधन करत आहेत. तुम्ही वरती जे फ्ल्यू संदर्भात एक उदाहरण दिले आहे, तशी अनेक असतात. पण आयुर्वेदासंदर्भात त्याला विज्ञान समजून अभ्यास करणार्‍यांचा एकच आक्षेप प्रामुख्याने पाहीला आहे, तो म्हणजे आत्ताच्या काळात त्यातील काही औषधात वापरले जाणारे heavy metals (basically pollutants) - जे पहील्यापासून आहे का कधी त्यात आले ते माहीत नाही. पण अमेरीकेत साधारणतः ७० आयुर्वेदीक औषधांचे जेंव्हा विश्लेषण केले गेले तेंव्हा त्यातील १४ औषधांमध्ये असे मिळाले, जे toxic धरले जाते. (यातील माहीतीप्रमाणे लेड होते, मी इतरत्र ऐकलेला प्रॉब्लेम हा पार्‍याचा देखील आहे).
↩ प्रतिसाद: आजानुकर्ण

आजानुकर्ण
Fri, 02/08/2013 - 02:47 नवीन
मी माझ्या मूळ प्रतिसादात लिहिले होते की आयुर्वेदिक औषधे म्हणून ज्या गोष्टी दिल्या जातात ती नैसर्गिक रसायनेच असतात. ऍलोपथिक औषधांमध्ये असणाऱ्या गोष्टी आणि आयुर्वेदिक औषधांमध्ये असणाऱ्या गोष्टी यामध्ये तत्त्वतः फरक नाही. त्यामुळे त्या निकषापुरता आयुर्वेदाला वैज्ञानिक मानायला हरकत नाही. थोडक्यात ज्याला आजीबाईचा बटवा असे म्हणतात तितपत आयुर्वेद मान्य आहेच. डाँक्टरकडे जाण्यापूर्वी अशा घरगुती उपायांनी आजार आटोक्यात येत असेल तर ते आर्थिकदृष्ट्याही फायद्याचेच आहे. ज्यांना अल्टरनेटिव मेडिसिन म्हणतात त्यात ऍक्युप्रेशर, ऍक्युपंचर, होमियोपथी वगैरे प्रकारही येतात असे दिसते. त्यामुळे त्याला 'मेडिसिन' असा शब्द जोडल्याने ते वैज्ञानिक होतेच असे नाही. http://en.wikipedia.org/wiki/Alternative_medicine आयुर्वेदाचा पाया मानल्या जाणाऱ्या कफ-पित्त-वात वगैरे गोष्टींना शास्त्रीय आधार असल्याबाबत अमेरिकेत कुठे संशोधन झाले आहे काय? मी फ्लूचे उदाहरण दिले कारण जनरल मेडिसिनमध्ये फ्लूवर उपचार आहेत. भारतासह जगातील सर्व भागात वारंवार आढळणारा हा रोग प्रतिजैविके किंवा लसींनी आटोक्यात येतो. एक उदाहरण म्हणून आयुर्वेदात यावर उपचार आहेत काय? भारतात बीएएमएस सारखी मेडिसिनची अधिकृत डिग्री मिळते तिथेही घटसर्प, धनुर्वात, कांजण्या, गोवर, डांग्या खोकला वगैरे रोगांवरही आयुर्वेदिक उपचार केले जात नाहीत. बालाजी तांब्यांचे उदाहरण दिले कारण आजघडीला महाराष्ट्रातील कदाचित सर्वाधिक यशस्वी आयुर्वेदिक वैद्य ते असावेत. ते मालप्रॅक्टिस करत आहेत असा दावा मी केलेला नाही. आयुर्वेदिक उपचारांना प्रचंड मर्यादा आहेत. आपल्या पुराणांमध्ये त्याचा उल्लेख केला होता म्हणून आपला इगो सुखावतो याउप्पर क्लिष्ट आजारात या उपचारांचा फायदा नाही. आयुर्वेदाला वैज्ञानिक किंवा अवैज्ञानिक असे कोणतेही लेबल लावले तरी ती स्थिती बदलत नाही.
↩ प्रतिसाद: विकास

आनन्दिता
Fri, 02/08/2013 - 06:32 नवीन
आयुर्वेदाचा पाया मानल्या जाणाऱ्या कफ-पित्त-वात वगैरे गोष्टींना शास्त्रीय आधार असल्याबाबत अमेरिकेत कुठे संशोधन झाले आहे काय?
मुळात आयुर्वेदाला अमेरिकेने सर्टिफिकेट द्यायची गरज च काय आहे.. आणि अमेरिकेने सर्टिफिकेट दिलं तरच आयुर्वेद विश्वासार्ह ठरतो काय? जगातलं हे सर्वात जुनं वैद्यकियशास्त्र असुन या उपचारपद्धती आपल्या कित्येक पिढ्यांनी शतकानुशतके वापरल्या आहेत.. अजुनही तेवढ्याच विश्वासाने वापरल्या जातील.. बस्स की मग!!
↩ प्रतिसाद: आजानुकर्ण