गुंडाळलेल्या कापडाची कहाणी!

प्यांट हे वस्त्र जसं आहे तसं शोधून काढलेलं नाही. मध्ययुगीन काळापासून वेगवेगळ्या ब्रीचेस, स्टरअप्स, पॅण्टलून्स अश्या स्थित्यंतरातून जात जात आज ज्याला पॅण्ट म्हणतात ते निर्माण झालेले आहे. - नी http://aatalyaasahitmaanoos.blogspot.com/

नउवार ही सगळ्यात जास्त वापरली जाणारी लांबी. नउवार इरकल साडी ही जेमतेम ८-८.५ वार असते. अकरावाराच्या साड्यांचे पण उल्लेख आहेत काही सरदार आणि राजघराण्यांच्यात. नउवार ही लांबी बहुतेक त्या त्या काळाप्रमाणे नेसण पद्धतीमधली पुरेशी सभ्यता, हालचालींसाठी सुकर आणि तरीही दिसायला सुंदर, घोळदार अश्या सगळ्या दृष्टीने योग्य ठरत असावी त्यामुळे काळाच्या ओघात तीच लांबी रूढ झाली. अर्थात हे केवळ कयासच. - नी http://aatalyaasahitmaanoos.blogspot.com/

खानदेशातच नाही तर संपूर्ण महाराष्ट्रातच काही जाती जमातींमधे/ वर्गांमधे काष्टा न घालण्याची पद्धत आहे/ होती. बाकी काष्ट्याच्या साड्या तश्याही कमीच झाल्यात आता. - नी http://aatalyaasahitmaanoos.blogspot.com/

खरंय.. त्यात धोतर, कटीवस्त्र, उत्तरीय, निवी, उष्णीश ते पगड्या-फेटे असं सगळंच काही यायला हवं. पण मग तो भारतीय वेशभूषेचा इतिहास होईल काही हजार पानांचा किमान. त्यासाठी किमान १० वर्ष पूर्णवेळ केवळ याच संशोधनासाठी द्यावी लागतील. मग ते इंटरनेटवर कसं टाकता येईल? :) असो मुळात लेख लिहिताना नउवारी साडीपुरताच आढावा घ्यायचा ठरवला होता. - नी http://aatalyaasahitmaanoos.blogspot.com/

हो पण त्याची गाठ कापडाच्या मध्यात असते एका टोकाला नाही. - नी http://aatalyaasahitmaanoos.blogspot.com/

>>निर्‍या न काढता खूपदा लपेटून दुटांगीकरण! "इंजिनियरिंग"दृष्ट्या गडबड वाटते आहे. असे धोतर मी नेसले, तर घट्ट बोळाबुचका होईल, असे वाटते. पण ज्या अर्थी लोक वापरतात, त्या अर्थी काही खास पद्धत असली पाहिजे.<< हे खूपदा लपेटणे कमरेभोवती पट्ट्यासारखे होते मुख्यत्वेकरून. बाकी पायावर गुडघ्यापर्यंत एखादादुसराच लेयर आणि पंखा असतो. >>धोतराच्या रुंदीबाबत मला ही गोष्ट लक्षात आली आहे : (धोतराची रुंदी पाऊल ते कंबत इतकी पाहिजे, शिवाय खोचायला थोडी रुंदी लागते, ती लागतेच.) धोतराची पारंपरिक रुंदी आजकालच्या उंच मुलांना कमी पडते.<< धोतराची लांबी पुरेशी असेल तर जनरली रूंदीमधे कमी पडत नाही. हे कसे ते नेसूनच समजून घ्यावे लागेल. तसेच पारंपारीक रूंदी म्हणजे साधारण ४४ इंच ही नॉर्मल उंचीच्या माणसाच्या कमरेपासून जमिनीपर्यंत अशी येते. जो भाग खोचला जातो तिथे रूंदी याहून जास्त असेल तर घोळ पायात येऊन अडकून पडण्याचा संभव असतो. तसेच पारंपारीक धोतर हे बूटलेग जीन्स सारखे पायघोळ असत नाही. घोट्याशीच संपते. पण नउवार, अकरावार धोतरे जी राजघराणी, सरदारघराणी यांच्यात वापरली जातात ती त्यांच्या लांबीमुळे घोळदार होतात. सिल्क किंवा उंची सुती कापड असल्याने धुतल्यावर आटणे नाही. तसेच स्वस्तातली २०० रूपये जोडी प्रकारची धोतरे मिळतात ती मुळातच कमी पन्हा आणि कमी लांबीची असतात. परत धुतल्यावर आटतात सुद्धा. त्यामुळे साडेचार मीटर पेक्षा बरीच कमी होतात ती. >>दुटांगी साडीबाबतही असेच दिसते का? उंच बायकांसाठी "डबल पान्या"च्या साड्या असतात काय?<< हल्ली बहुतांशी साड्या मिलमधून येत असल्याने उंची-रूंदी मधे थोडे कांचम्-कोंचम असतेच. वायलच्या नउवारी या अंगकाठी बेताची किंवा छोटीशी असलेल्या आजीला व्यवस्थित बसतात. मुळात त्यांना इतका स्टार्च असतो की तो घालवायला १० वेळा धुवेपर्यंत त्या व्यवस्थित आटतात आणि उंच किंवा जाड बाईला बसत नाहीत. हातमागावरच्या साड्यांचा हा प्रॉब्लेम पूर्वी नसे. इरकली साड्याही नउवार नसून साडेआठवार येतात. केवळ रेशमी नउवार्‍या या चांगल्या अघळपघळ असतात. परत हल्ली बायकांना नउवारी साड्या या सुद्धा गोल साड्यांप्रमाणे हिल्स झाकतील एवढ्या उंच हव्या असतात. ते पारंपारीक पद्धतीत शक्य नाही. मुळातल्या पद्धतीप्रमाणे पावलावर तरंगेल इतपतच साडीची उंची असायला हवी. ब्राह्मणी साडी असेल तर अजून एखादा इंच वरची म्हणजे घोट्याशी तरंगायला हवी. तसंच सगळ्यांना गोल प्रमाणे पदर खूप मोठ्ठा काढायचा असतो आणि तोही शेवट एकसमान एका उंचीत येईल असा. मुळात पारंपारीक पद्धतीत पदर हा हिप्स पर्यंतच असणे अपेक्षित आहे. डबल पन्हा (पाना नव्हे) साड्यांमधे बुडून जायला होईल हो. :) भरपूर अघळपघळ नेसता यायला हव्या असतील साड्या तर माझ्यासारख्या ऊंच आणि जाड बाया आतून एखाद मीटरचं कापड लावून लांबी वाढवतात आणि खोचायच्या निर्‍यांच्या भागात साधारण ५-६ इंच रूंदीची पट्टी जोडून घेतात (साडीचे फॉल्स तयार मिळतात ते.) जिजामाता, नारायण पेठ, इरकली यातल्या गोल साड्यांमधेही ही निर्‍यांपुरती उंची वाढवावी लागते आम्हाला. - नी http://aatalyaasahitmaanoos.blogspot.com/