gazal

जपला खिशात मी तुझा रुमाल होता गुलाबी पाकळ्यांचा देही गुलाल होता. आठवणीच्या खजिना उरात साठलेला स्वप्नांच्या वाटेवरचा तो हमाल होता. बांधलेला तुझ्यासाठी शब्दांचा महाल होता शब्दांनीच उभा केला पुढती सवाल होता. चढला होता रंग तुझ्या ही गालावरती की तुझा अभिनय तेव्हा कमाल होता. ---- अभय बापट

#मीर_तकी_मीरची_एक_गझल खूप दिवसापूर्वी एक चित्रपट पहिला होता ‘काली सलवार’ नावाचा . साsदत हसन मंटोच्या ह्याच नावाच्या लघु कथेवर बेतलेला. चित्रपटाच्या सुरुवातीला आणि शेवटी एका पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या गझलचे शेर होते. गायकाचा आवाज आणि शब्द अतिशय वजनदार वाटत होते पण अर्थ अजिबात समजत नव्हता. कवीचे नाव ‘मीर तकी मीर’ चित्रपटाच्या श्रेय नामावली मध्ये सापडले.

गझल अनुवाद मालिका - कौस्तुभ आजगांवकर पारा-पारा हुआ पैराहन-ए-जाँ फिर मुझे छड़ गये चारागराँ कोई आहट, न इशारा, न सराब कैसा वीराँ है ये दश्त-ए-इम्काँ चारसू ख़ाक़ उड़ाती है हवा, अज़कराँ ताबाकराँ रेग-ए-रवाँ वक़्त के सोग में लम्हों का जुलूस जैसे इक क़ाफ़िला-ए-नौहागरां *- सय्यद रजी तिरमिजी* ****** भाषांतर ******* हे देहवस्त्र आता पुरते विरून गेले मग सोयरेसखेही मागे सरून गेले चाहूल ना कुणाची आशा न मृगजळाची हे मेघ संभवाचे मग ओसरून गेले उडते चहूदिशांना ही धूळ कोरडीशी हे वाळवंट सारे भवती भरून गेले या दुःखभार वेळी दाटी अशी क्षणांची जणु शोकमग्न यात्री दुःखी, झुरून गेले *- अनुवादक

(गैरमुरद्दफ गझल) नको सत्ता, नको दौलत हवी केवळ तुझी सोबत पुरे ती रोजची कामे चहा घेऊ, बसू बोलत कुणालाही नको सांगू तुझ्यामाझ्यातली गंमत कधी होणार तू माझी कळू दे ना तुझेही मत सभोती रंग मुबलक पण निराळी ही तुझी रंगत (समाप्त)

भिजा चिंब आधी,पुन्हा जीव जाळा नको वाटतो ना? असा पावसाळा!

मराठीतल्या काही नवकवींच्या गजल ऐकल्या कि असं वाटतं मराठीत गजलेला दुःख सोडून विषय आहेत का नाहीत. मध्ये एक अशीच गजल ऐकली आणि साधारण विशीतल्या त्या गजलकाराचा गळा एकाच गजलेत तीन वेळा कापला गेला. म्हटलं अरे देवा!!! गळा कापणे, पाठीवर घाव करणे, गेला बाजार पारिजातकाचा उल्लेख ह्याच्या पुढे गजल आहे का नाही. खालच्या ओळी थोड्याश्या वैतागाने लिहिल्यात. वृत्तांच्या गणितात बसत असतील तर गजल म्हणू नाहीतर कविता, तेही नसेल तर मुक्तछंद आहेच.....

पावसाची सर जशी बरसून गेली वाटले की ती,अशी...जवळूृृृऽन गेली! गुणगुणत होतीस का तू गझल माझी? एक कोकीळा इथे गावून गेली!

अस्पर्शिता एक राधा मानसीं दडून आहे.. रिक्त रुक्ष ओंजळीच्या रसतळीं भरुन वाहे.. वठला जरी तरु तो वैशाख अग्निदाहे.. नि:शब्द भावनांचे तृण-अंकुर गर्भि वाहे.. वनवास वाटचाल पायातळीं निखारे.. अंतरी परि चित्ताच्या श्रीहरी नित्य पाहे.. होरपळे तनु विरहाचा वैशाख-दाह साहे... हृदयी परि गोविंद मीलनाची आस आहे..

गाण्यास पावसाच्या झोकात चाल दे थेंबास ओघळाया हलकेच गाल दे! नभ वेढतील जेंव्हा बाहू सभोवती क्षितिजांस रंगवाया हळवा गुलाल दे!

तू ठरव,आहे कसा मी,मी कसा नाही हात घे हातात आधी,आरसा नाही! टाळता आलाच तर,टाळू जरा तोटा फायदा नात्यात आता फारसा नाही! एवढा केला खुबीने खूनही माझा वारही केला असा जो वारसा नाही! सांगतो आहे जगाला कोण हा वेडा! मी असा नाही असा नाही असा नाही! कैफियत माझी जरा ऐकून तर घे ना एवढीही या मनाला लालसा नाही! तू ठरव...आहे कसा मी,मी कसा नाही... —सत्यजित