मजेशीर यावरुन एक सत्य घटना आठवली. काही वर्षांपूर्वी पुण्यात कात्रज भागात एका महिलेचे मंगळसूत्र मारले होते आणि काही दिवसांनी त्या मंगळसूत्र चोराचा फोटो कोणाच्या तरी बॅनरवर शुभेच्छुक म्हणून झळकला होता. महिलेने पोलिसांना दाखवून नंतर चोरट्याला अटक झाली होती.

वाचक मंडळी नमस्कार आणि आभार . जसं सुचतो तसं लिहितो . अजूनही मला कथा प्रकार गवसत नाही असंच वाटतं . पुन्हा धन्यवाद . स्नेह असावा .

अजूनही मला कथा प्रकार गवसत नाही विषय चांगला आहे पण वर्णन स्केची आहे. प्रसंग ,स्थळ,काळ,वातावरण निर्मिती यावर अजून स्पष्टीकरण हवे होते. कथेतील किरदार मनावर पकड घेण्या आगोदरच संपले आहेत. व्यक्तीचित्रांचे रेखाटन विस्तारपूर्वक केल्याने त्या आपल्या बरोबरच आहेत असे वाटते. आणी मग वाचक सुद्धा कथेतील एक किरदार बनून जातो. कथा प्रवाही बनते. मी काही तज्ञ वगैरे नाही पण कथा वाचून झाल्यावर प्रतिसाद वाचताना, जसं सुचले तसं लिहिले . एसटी थांबली . तो शाळेपाशी उतरला. तो गावी आला होता . नायक कुठून आला,गावाशी काय संबंध, एस टी स्टॅन्ड नाही का? शाळेपाशी उतरला तर काही जुन्या आठवणी, मुक्कामाची होती का पुढे जाणारी, किती दिवसांनी गावात आला,कोणी ओळखीचे भेटले का नाही...... अशा अनेकविध अंगाने कथा फुलवून सांगायची. मुळात कथा या प्रकारात दोन मुख्य पात्र कथाकार आणी वाचक. या दोघांमधे संवाद घडला तर ती कथा. एकांगी कथा ,मग कथानक कितीही सशक्त असले तरी मनावर पकड घेत नाही. वाचक बिटवीन द लाईन आपल्या पद्धतीने वाचतो व कथा मुळ कथानका पासुन भरकटण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. कथा आवडली.

म्हणण्यापेक्षा, कथा सांगणारा व कथा ऐकणारा असे जास्त प्रासंगिक ठरेल. कथाकार वाचक एकमेकांना बघत ,जवळ नसून सुद्धा एकमेकाची सान्निध्यात आहेत असे भासले की कथा जमली असे वाटते. अर्थात हे माझे मत आहे.

हा ... हा .... हा .... भारी अ‍ॅण्टी-क्लायमॅक्स ! गावात अश्या खोडया, कुरापती लै चालतात ! नुसती धमाल असतेय ! आमच्या गावात यात्रेनंतर च्या व्यापारयांच्या / सेवकांच्या जेवणावळीत भांग टाकून घडलेले किस्से कित्येक महिने चघळले जायचे ! ते आठवत ! पुढ्चे दोन चार महिने येड्यासारखे हसत सुटायचे ! बिपीन सुरेश सांगळे// मस्त झकास किस्सा ! तुमचा अश्या कथालेखनात हात खंडा आहेच ! मजा आली !

मजेशीर यावरुन एक सत्य घटना आठवली. काही वर्षांपूर्वी पुण्यात कात्रज भागात एका महिलेचे मंगळसूत्र मारले होते आणि काही दिवसांनी त्या मंगळसूत्र चोराचा फोटो कोणाच्या तरी बॅनरवर शुभेच्छुक म्हणून झळकला होता. महिलेने पोलिसांना दाखवून नंतर चोरट्याला अटक झाली होती.

वाचक मंडळी नमस्कार आणि आभार . जसं सुचतो तसं लिहितो . अजूनही मला कथा प्रकार गवसत नाही असंच वाटतं . पुन्हा धन्यवाद . स्नेह असावा .

अजूनही मला कथा प्रकार गवसत नाही विषय चांगला आहे पण वर्णन स्केची आहे. प्रसंग ,स्थळ,काळ,वातावरण निर्मिती यावर अजून स्पष्टीकरण हवे होते. कथेतील किरदार मनावर पकड घेण्या आगोदरच संपले आहेत. व्यक्तीचित्रांचे रेखाटन विस्तारपूर्वक केल्याने त्या आपल्या बरोबरच आहेत असे वाटते. आणी मग वाचक सुद्धा कथेतील एक किरदार बनून जातो. कथा प्रवाही बनते. मी काही तज्ञ वगैरे नाही पण कथा वाचून झाल्यावर प्रतिसाद वाचताना, जसं सुचले तसं लिहिले . एसटी थांबली . तो शाळेपाशी उतरला. तो गावी आला होता . नायक कुठून आला,गावाशी काय संबंध, एस टी स्टॅन्ड नाही का? शाळेपाशी उतरला तर काही जुन्या आठवणी, मुक्कामाची होती का पुढे जाणारी, किती दिवसांनी गावात आला,कोणी ओळखीचे भेटले का नाही...... अशा अनेकविध अंगाने कथा फुलवून सांगायची. मुळात कथा या प्रकारात दोन मुख्य पात्र कथाकार आणी वाचक. या दोघांमधे संवाद घडला तर ती कथा. एकांगी कथा ,मग कथानक कितीही सशक्त असले तरी मनावर पकड घेत नाही. वाचक बिटवीन द लाईन आपल्या पद्धतीने वाचतो व कथा मुळ कथानका पासुन भरकटण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. कथा आवडली.

म्हणण्यापेक्षा, कथा सांगणारा व कथा ऐकणारा असे जास्त प्रासंगिक ठरेल. कथाकार वाचक एकमेकांना बघत ,जवळ नसून सुद्धा एकमेकाची सान्निध्यात आहेत असे भासले की कथा जमली असे वाटते. अर्थात हे माझे मत आहे.

हा ... हा .... हा .... भारी अ‍ॅण्टी-क्लायमॅक्स ! गावात अश्या खोडया, कुरापती लै चालतात ! नुसती धमाल असतेय ! आमच्या गावात यात्रेनंतर च्या व्यापारयांच्या / सेवकांच्या जेवणावळीत भांग टाकून घडलेले किस्से कित्येक महिने चघळले जायचे ! ते आठवत ! पुढ्चे दोन चार महिने येड्यासारखे हसत सुटायचे ! बिपीन सुरेश सांगळे// मस्त झकास किस्सा ! तुमचा अश्या कथालेखनात हात खंडा आहेच ! मजा आली !

सायंकाळ, बाहेर पाऊस, तीची आठवण, आणि गझल. सगळं लेखनात जुळवून आणलं तुम्ही पण.. काही खास ओळी, शायरी, अशी मैफिल तुम्हीही लेखनात रंगवायला पाहिजे होती असे वाटले. ”कौन है इस रिम-झिम के पीछे छुपा हुआ ये आँसू सारे के सारे किस के हैं”’ -दिलीप बिरुटे ( पाऊस आठवणीतला )

अब ज़माना है बेवफ़ाई का सीख लें हम भी ये हुनर शायद अमीता परसुराम मीता

सुंदर !

हाण्ण त्यजायला. -- तो कोण शामकुमार का कोण, त्याचा अगदी के.एल.पी.डी. पोपट झाला. लई माज आला होता त्याहिले. पोरगीबी लईच चॅप्टर. मजा आली. कोणीतरी असा पोपट होण्याबद्दलच्या गजला, शेर टाका असले तर. वाचकाला अगदी गुंगावत ठेऊन अगदी शेवटी अनपेक्षित वळण घेऊन संपणारी कथा लाजवाब.

कथा आवडली!

वाचकमंडळी आपला ऋणी आहे .

सायंकाळ, बाहेर पाऊस, तीची आठवण, आणि गझल. सगळं लेखनात जुळवून आणलं तुम्ही पण.. काही खास ओळी, शायरी, अशी मैफिल तुम्हीही लेखनात रंगवायला पाहिजे होती असे वाटले. ”कौन है इस रिम-झिम के पीछे छुपा हुआ ये आँसू सारे के सारे किस के हैं”’ -दिलीप बिरुटे ( पाऊस आठवणीतला )

अब ज़माना है बेवफ़ाई का सीख लें हम भी ये हुनर शायद अमीता परसुराम मीता

सुंदर !

हाण्ण त्यजायला. -- तो कोण शामकुमार का कोण, त्याचा अगदी के.एल.पी.डी. पोपट झाला. लई माज आला होता त्याहिले. पोरगीबी लईच चॅप्टर. मजा आली. कोणीतरी असा पोपट होण्याबद्दलच्या गजला, शेर टाका असले तर. वाचकाला अगदी गुंगावत ठेऊन अगदी शेवटी अनपेक्षित वळण घेऊन संपणारी कथा लाजवाब.

कथा आवडली!

वाचकमंडळी आपला ऋणी आहे .

आई तशी पोरगी !”

म्हजें आता मुलीच्या पत्रिके बरोबर आईची पण पत्रीका बघायची का?

कर्नलजी खूप आभार इतर वाचक मंडळी आपलेही खूप आभार

शेवटचा ट्विस्ट अनपेक्षित आणि भारीच. छोटेखानी कथा आवडली.

आई तशी पोरगी !”

म्हजें आता मुलीच्या पत्रिके बरोबर आईची पण पत्रीका बघायची का?

कर्नलजी खूप आभार इतर वाचक मंडळी आपलेही खूप आभार

शेवटचा ट्विस्ट अनपेक्षित आणि भारीच. छोटेखानी कथा आवडली.

मन मनास उमगत नाही अदमास कशाचा घ्यावा अंदाज चुकला वाटतं.

वाचक मंडळी खूप आभार . कर्नलजी तुमच्या प्रतिक्रिया खूप मस्त असतात . भारी अन काव्यात्म .

मन मनास उमगत नाही अदमास कशाचा घ्यावा अंदाज चुकला वाटतं.

वाचक मंडळी खूप आभार . कर्नलजी तुमच्या प्रतिक्रिया खूप मस्त असतात . भारी अन काव्यात्म .

रामकृष्ण परमहंस मुत्युशय्येवर असतांना त्यांची पत्नी शारदा रडू लागली. तेव्हा डोळे उघडून रामकृष्ण परमहंस म्हणाले, '' उगी राहा गं, रडतेस का ? मी कुठे जाणारही नाही आणि कुठून आलोही नाही. मी जिथे आहे तिथे राहणार आहे. '' शारदा म्हणाली, तुमचा देह गेल्यावर माझ्या बांगड्यांचे काय ?'' रामकृष्ण परमहंस म्हणाले, '' मी मरणारच नाही, तर तू बांगड्या फोडण्याचा प्रश्न येतोच कुठे ? तू सधवा आहेत आणि सधवाच राहशील” त्या जमान्यात बंगालमधे नव-याच्या मृत्युनंतर बांगड्या न फोडणारी अशी एकमेव स्री म्हण शारदा माता. तिच्या दृष्टीने ते अमरच होते. महमद पैंगबर म्हणतो, ''मरण्यापूर्वी एकदा मरा''. जर्मन तत्त्वज्ञ आंजेलिस सिलोसिअस म्हणतो, मृत्यूपूर्वी तुम्ही मरणाचा अनुभव घेतला नाही तर नष्ट होऊन जाल. बुनात त्सेनसी हा जर्मन तत्त्वज्ञ म्हणतो, ''While living, be a dead one'' एकून मिशनरीच्या आत्म्याच्या गोष्टी सोडा. सर्वच धर्मात जगाला शहाणे करण्याच्या गोष्टी आहेत. * उत्तरदायित्वास नकार लागू. * अटी लागू.

नेमके काल या धाग्यातील उद्धृत याझिदी लोकांवर अन्याय होतात हे सांगायला बी बी सीवर आयसिसच्या मुख्य बगदादीची बायको बोलताना ती क्लिपमधे दिसली . 'झाले ते चांगले नव्हते.' असे मोघम एका याझिदी मुलीला समोर बसवून ही मुलाखत चालली होती. या शिवाय अनेक अन्य मुलींना गुलाम बनवून कसे वागवले ते सांगत असताना बगदादीची बायको तरी काय करणार असा सूर मुलाखतकार मांडत असेल असे वाटत राहते. गरीब फिलिस्तीनी मुस्लिमांच्या भल्यासाठी दुवे मागणारे लोक नेटवरून पैशाची मागणी करत असतात... याझिदी लोकांना कोण वाली आहे?

रामकृष्ण परमहंस मुत्युशय्येवर असतांना त्यांची पत्नी शारदा रडू लागली. तेव्हा डोळे उघडून रामकृष्ण परमहंस म्हणाले, '' उगी राहा गं, रडतेस का ? मी कुठे जाणारही नाही आणि कुठून आलोही नाही. मी जिथे आहे तिथे राहणार आहे. '' शारदा म्हणाली, तुमचा देह गेल्यावर माझ्या बांगड्यांचे काय ?'' रामकृष्ण परमहंस म्हणाले, '' मी मरणारच नाही, तर तू बांगड्या फोडण्याचा प्रश्न येतोच कुठे ? तू सधवा आहेत आणि सधवाच राहशील” त्या जमान्यात बंगालमधे नव-याच्या मृत्युनंतर बांगड्या न फोडणारी अशी एकमेव स्री म्हण शारदा माता. तिच्या दृष्टीने ते अमरच होते. महमद पैंगबर म्हणतो, ''मरण्यापूर्वी एकदा मरा''. जर्मन तत्त्वज्ञ आंजेलिस सिलोसिअस म्हणतो, मृत्यूपूर्वी तुम्ही मरणाचा अनुभव घेतला नाही तर नष्ट होऊन जाल. बुनात त्सेनसी हा जर्मन तत्त्वज्ञ म्हणतो, ''While living, be a dead one'' एकून मिशनरीच्या आत्म्याच्या गोष्टी सोडा. सर्वच धर्मात जगाला शहाणे करण्याच्या गोष्टी आहेत. * उत्तरदायित्वास नकार लागू. * अटी लागू.

नेमके काल या धाग्यातील उद्धृत याझिदी लोकांवर अन्याय होतात हे सांगायला बी बी सीवर आयसिसच्या मुख्य बगदादीची बायको बोलताना ती क्लिपमधे दिसली . 'झाले ते चांगले नव्हते.' असे मोघम एका याझिदी मुलीला समोर बसवून ही मुलाखत चालली होती. या शिवाय अनेक अन्य मुलींना गुलाम बनवून कसे वागवले ते सांगत असताना बगदादीची बायको तरी काय करणार असा सूर मुलाखतकार मांडत असेल असे वाटत राहते. गरीब फिलिस्तीनी मुस्लिमांच्या भल्यासाठी दुवे मागणारे लोक नेटवरून पैशाची मागणी करत असतात... याझिदी लोकांना कोण वाली आहे?

ती पोरे 'जुबा केसरी'वाले शहारूख्,अजय्,अक्षय तर नव्हेत? कारण तेही गुटखा खातात. शहारूख तर सिगरेट्स ओढतोच.

आवडली. वास्तव आहे. बघीतलं तरी धोका. पोलीसानां सांगीतले तरी झंझट. कोर्टात केस गेली तर मगजमारी. साक्षीदारांची 'भीक नको पण कुत्रं आवर', आशी अवस्था होते. हाय प्रोफाईल असेल तर आणखीनच वाईट परिस्थिती.

खतरनाक धंदा ! नुकतंच वाचलेली बातमी आठवली ! पहाटे फिरायला जाणार्‍या सेवानिवृत्त कर्मचारयाला लुटायला विरोध केला म्हणून चार दारूड्यांनी त्याचा जीव घेतला... किती दुर्दैवी !

वाचक मंडळी मी आपला खूप खूप आभारी आहे .

मस्त आहे कथा. एकदम वेगळी.

ती पोरे 'जुबा केसरी'वाले शहारूख्,अजय्,अक्षय तर नव्हेत? कारण तेही गुटखा खातात. शहारूख तर सिगरेट्स ओढतोच.

आवडली. वास्तव आहे. बघीतलं तरी धोका. पोलीसानां सांगीतले तरी झंझट. कोर्टात केस गेली तर मगजमारी. साक्षीदारांची 'भीक नको पण कुत्रं आवर', आशी अवस्था होते. हाय प्रोफाईल असेल तर आणखीनच वाईट परिस्थिती.

खतरनाक धंदा ! नुकतंच वाचलेली बातमी आठवली ! पहाटे फिरायला जाणार्‍या सेवानिवृत्त कर्मचारयाला लुटायला विरोध केला म्हणून चार दारूड्यांनी त्याचा जीव घेतला... किती दुर्दैवी !

वाचक मंडळी मी आपला खूप खूप आभारी आहे .

मस्त आहे कथा. एकदम वेगळी.

वाह ! आवडले. लिहिते राहा. मुझे किसी के बदल जाने का गम नही है, बस कोई था, जिससे ये उम्मीद नही थी. -दिलीप बिरुटे (नीट घराच्या दिशेने निघालेला)

लहानशीच पण परिणामकारक कथा वाचून मुकेशची गाणी लागोपाठ आठवू लागली आहेत. एक छानसा लघुपट बनवला जाऊ शकतो या कथेवर. प्रा.डाँ.नी दिलेला शेर पण चपखल.

आवडली.

वाचक मंडळी मी आपला खूप खूप आभारी आहे .

बिरुटे सर चित्रगुप्त टर्मिनेटर अहिरावण विशेष आभार .

वाह ! आवडले. लिहिते राहा. मुझे किसी के बदल जाने का गम नही है, बस कोई था, जिससे ये उम्मीद नही थी. -दिलीप बिरुटे (नीट घराच्या दिशेने निघालेला)

लहानशीच पण परिणामकारक कथा वाचून मुकेशची गाणी लागोपाठ आठवू लागली आहेत. एक छानसा लघुपट बनवला जाऊ शकतो या कथेवर. प्रा.डाँ.नी दिलेला शेर पण चपखल.

आवडली.

वाचक मंडळी मी आपला खूप खूप आभारी आहे .

बिरुटे सर चित्रगुप्त टर्मिनेटर अहिरावण विशेष आभार .

बिपीन सुरेश सांगळे, मला साहित्यातलं फारसं कळंत नाही. पण तुमची तळमळ पोहोचली. -नाठाळ नठ्या

कथा हा माझ्या मते अत्यंत मनोरंजक फॉरमॅट आहे. अत्यंत आवडता देखील. प्रत्येक मनुष्याला कथा ऐकायला आवडते. ती ऐकवल्यासारखी लिहिली तर वाचायला देखील तितकीच आवडते. कथा वाचताना आपण वाचकाच्या मनाचा रंगमंच वापरून घेत असतो. चित्रदर्शी वर्णन वगैरे ही मिथ आहे. तुम्ही हलकासा तपशील पुरवावा. वाचक आपणहून प्रसंग आणि चित्र डोळ्यासमोर उभे करतो. यात तोही आत ओढला जातो. आणि हेच कथेचे मर्म आहे. चांगली जमून आलेली कविता हा सर्वात ताकदीचा आविष्कार ठरू शकतो. पण तो बहुतांश लोकांच्या आवाक्यात नसतो. कथा सर्वांना आवडते, पचते. जेफ्री आर्चर, बोकील किंवा अन्य अनेक लेखकांच्या कथांचे एखादे पुस्तक घेऊन एकामागून एक कथा वाचत जाणे हा अनुभव व्यसन लावणारा असू शकतो. आंतरजालावर ताज्या दमाचे खूप लेखक आहेत. आणि हे फार चांगले आहे. शेतकरी ते ग्राहक थेट योजना. पॉलिश कमी असेल, पण नैसर्गिक ... एक लठ्ठंभारती नावाची कथा बहुधा उपक्रम किंवा मनोगत इथे वाचली होती. खूप वर्षांपूर्वी सहज आंतरजाल शोधताना सापडली आणि अनेकदा पुन्हा पुन्हा वाचली. आता मात्र शोधावी लागेल. अशाच इतरही अत्यंत सुंदर कथा आंजावर मिळाल्या. त्यात अर्थात रामदास यांची, खुद्द तुमच्या काही कथा, चाफा या लेखकाच्या काही असे पटकन आठवणारे.

कथा हा माझाही अत्यंत आवडता साहित्यप्रकार आहे. सध्या ही पोच पावती देतोय, सविस्तर नंतर. --- अवांतर: मिपावरील रामदासांच्या शिलाई मशीनीनं अनेकदा मन हेलावून जातं.

असं कसे कुणी म्हणू शकते. पं विष्णू शर्मा यांचे पंचतंत्र, बृहतकथा,जातक कथा, सिहांनबत्तीशी, गुलबकावली यांच्यापेक्षाही आगोदर पासून मौखिक अथवा कागदावरच्या कथांचा इतीहास आहे का? कीर्तन,कथकली,तिसऱ्या चौथ्या शतकापासून सुरू असलेल्या छाया कठपुतली,राजस्थान मधील कठपुतळी द्वारे कथा कथन इ. सर्व कथेचे पुरातन रूप म्हणले तर कथा हा साहित्य प्रकार आपलाच म्हणला पाहिजे. कदाचित उपनिषदे,आरण्यके सुद्धा याच प्रकारात मोडत असावे असे माझ्या अल्प मतीला वाटते. असो बरेच काही लिहीता येईल, जाणकारांनी प्रकाश टाकावा. मला वाटते कवीता आणी कथा हे असे साहित्य प्रकार आहेत कि जे थोडक्या शब्दात वाचकाच्या मनात घर करून जातात. पुर्वी वाचनालयात कथासंग्रहाचे वेगळे दालन असायचे. बर्‍याच दिग्गज लेखकांचे कथासंग्रह यात असायचे. दिवाळी अंकात कथा हे मुख्य आकर्षण असायचे. व पु काळे यांचे बरेचसे कथासंग्रह संग्रही आहेत, माडगूळकर,गोनिदा चे एखाद दोन आहेत. आणखीन नावे सुचवावीत. कथा म्हणजे पाणीपुरी, एक जरी खाल्ली तरी चव बराच वेळ जिभेवर रहाते ,आजुन खावीशी वाटते. किती खाल्ली तरी मन भरत नाही. गावाकडल्या गोष्टी ,माडगूळकर हा कथासंग्रह कितीतरी वेळा वाचला पण पुन्हा पुन्हा वाचावासा वाटतो पटकन संपतो. जि ए चे कथासंग्रह खुप बारकाईने वाचावे लागतात. शंकर पाटील, द मा,चि वी याच्या विनोदी कथा आता कालबाह्य वाटतात. पु लं च्या आजुनही मनाला भिडतात. असो.सध्या तरी इथेच थांबतो.

वाचक मंडळी खूप आभार . मी यावर लिहीत नाही . आत्ता तरी . मी अजूनही विचारमंथनातच असतो . म्हणून तर हा प्रपंच .

कर्नलजी आपण विस्तृत लिहिता आणि चांगलं . आपल्याला लेखन शुभेच्छा .

अगदी लहानपणापासून आजवर कितीतरी कथा वाचल्या असतील, तरी सातवी-आठवीत वाचलेले 'चिमणरावाचे चर्‍हाट' काही डोक्यातून जात नाही (तेही जुने, सी.ग.जोशी यांची चित्रे असलेले. नंतरच्या काळात शि. द. फडणिसांच्या चित्रांनी चिमणरावाचे 'कार्टूनिकरण' केले ते अजिबात आवडले नाही) -- बाकी माझा सर्वात मोठा नातू आता १४ वर्षांचा आहे. तो साधारणपणे तीन ते दहा वर्षांचा असतानाच्या काळात त्याला रोज रात्री झोपण्यापूर्वी एकतरी गोष्ट सांगावी लागायची. घरात मराठी 'बाल-साहित्य' मोठ्ठी पिशवी भरून होते, पण त्यातले काहीच ना त्याला आवडायचे ना मला. मग ऐनवेळी काहीतरी रचून खूप मोठ्ठी गोष्ट सांगायचो. त्यासाठी आधी तो विषय सांगायचा. त्यात 'शातो (महाल), बातो (होडी) आणि नदी' हे बरेचदा असायचे, 'सायक्लोप' पण पुष्कळदा. या आणि त्याने संगितलेल्या विषयांवर मी येवढ्या अफाट कल्पनारम्य गोष्टी सांगितलेल्या आहेत, की त्या लिहील्या असत्या तर अद्भुत संग्रह झाला असता. गोष्ट सांगताना वेगवेगळ्या पात्रांचे संवाद वेगवेगळे आवाज काढून म्हणायचो. एकदोनदा काही जणांनी त्या गोष्टी ऐकल्या, तेंव्हा ते चकित झाले होते. त्याकाळी आवाज रेकॉर्ड करायची सोय होती की नव्हती कुणास ठाऊक, पण तसे कधीच सुचले नाही. -- आता जी लहान नातवंडे आहेत, त्यांना गोष्ट सांगायला मला काहीही सुचत नाही. तो कप्पाच जणू बंद झाला आहे. तेंव्हाचा तो काळ फार अद्भुत होता, हे आता जाणवते. -- हा प्रतिसाद लिहीताना धागाकर्त्याला अपेक्षित असलेल्या मुद्द्यांपासून फार भरकटल्यासारखे झालेले आहे, पण जे सुचले, ते लिहीले आहे.

बिपीन सुरेश सांगळे, मला साहित्यातलं फारसं कळंत नाही. पण तुमची तळमळ पोहोचली. -नाठाळ नठ्या

कथा हा माझ्या मते अत्यंत मनोरंजक फॉरमॅट आहे. अत्यंत आवडता देखील. प्रत्येक मनुष्याला कथा ऐकायला आवडते. ती ऐकवल्यासारखी लिहिली तर वाचायला देखील तितकीच आवडते. कथा वाचताना आपण वाचकाच्या मनाचा रंगमंच वापरून घेत असतो. चित्रदर्शी वर्णन वगैरे ही मिथ आहे. तुम्ही हलकासा तपशील पुरवावा. वाचक आपणहून प्रसंग आणि चित्र डोळ्यासमोर उभे करतो. यात तोही आत ओढला जातो. आणि हेच कथेचे मर्म आहे. चांगली जमून आलेली कविता हा सर्वात ताकदीचा आविष्कार ठरू शकतो. पण तो बहुतांश लोकांच्या आवाक्यात नसतो. कथा सर्वांना आवडते, पचते. जेफ्री आर्चर, बोकील किंवा अन्य अनेक लेखकांच्या कथांचे एखादे पुस्तक घेऊन एकामागून एक कथा वाचत जाणे हा अनुभव व्यसन लावणारा असू शकतो. आंतरजालावर ताज्या दमाचे खूप लेखक आहेत. आणि हे फार चांगले आहे. शेतकरी ते ग्राहक थेट योजना. पॉलिश कमी असेल, पण नैसर्गिक ... एक लठ्ठंभारती नावाची कथा बहुधा उपक्रम किंवा मनोगत इथे वाचली होती. खूप वर्षांपूर्वी सहज आंतरजाल शोधताना सापडली आणि अनेकदा पुन्हा पुन्हा वाचली. आता मात्र शोधावी लागेल. अशाच इतरही अत्यंत सुंदर कथा आंजावर मिळाल्या. त्यात अर्थात रामदास यांची, खुद्द तुमच्या काही कथा, चाफा या लेखकाच्या काही असे पटकन आठवणारे.

कथा हा माझाही अत्यंत आवडता साहित्यप्रकार आहे. सध्या ही पोच पावती देतोय, सविस्तर नंतर. --- अवांतर: मिपावरील रामदासांच्या शिलाई मशीनीनं अनेकदा मन हेलावून जातं.

असं कसे कुणी म्हणू शकते. पं विष्णू शर्मा यांचे पंचतंत्र, बृहतकथा,जातक कथा, सिहांनबत्तीशी, गुलबकावली यांच्यापेक्षाही आगोदर पासून मौखिक अथवा कागदावरच्या कथांचा इतीहास आहे का? कीर्तन,कथकली,तिसऱ्या चौथ्या शतकापासून सुरू असलेल्या छाया कठपुतली,राजस्थान मधील कठपुतळी द्वारे कथा कथन इ. सर्व कथेचे पुरातन रूप म्हणले तर कथा हा साहित्य प्रकार आपलाच म्हणला पाहिजे. कदाचित उपनिषदे,आरण्यके सुद्धा याच प्रकारात मोडत असावे असे माझ्या अल्प मतीला वाटते. असो बरेच काही लिहीता येईल, जाणकारांनी प्रकाश टाकावा. मला वाटते कवीता आणी कथा हे असे साहित्य प्रकार आहेत कि जे थोडक्या शब्दात वाचकाच्या मनात घर करून जातात. पुर्वी वाचनालयात कथासंग्रहाचे वेगळे दालन असायचे. बर्‍याच दिग्गज लेखकांचे कथासंग्रह यात असायचे. दिवाळी अंकात कथा हे मुख्य आकर्षण असायचे. व पु काळे यांचे बरेचसे कथासंग्रह संग्रही आहेत, माडगूळकर,गोनिदा चे एखाद दोन आहेत. आणखीन नावे सुचवावीत. कथा म्हणजे पाणीपुरी, एक जरी खाल्ली तरी चव बराच वेळ जिभेवर रहाते ,आजुन खावीशी वाटते. किती खाल्ली तरी मन भरत नाही. गावाकडल्या गोष्टी ,माडगूळकर हा कथासंग्रह कितीतरी वेळा वाचला पण पुन्हा पुन्हा वाचावासा वाटतो पटकन संपतो. जि ए चे कथासंग्रह खुप बारकाईने वाचावे लागतात. शंकर पाटील, द मा,चि वी याच्या विनोदी कथा आता कालबाह्य वाटतात. पु लं च्या आजुनही मनाला भिडतात. असो.सध्या तरी इथेच थांबतो.

वाचक मंडळी खूप आभार . मी यावर लिहीत नाही . आत्ता तरी . मी अजूनही विचारमंथनातच असतो . म्हणून तर हा प्रपंच .

कर्नलजी आपण विस्तृत लिहिता आणि चांगलं . आपल्याला लेखन शुभेच्छा .

अगदी लहानपणापासून आजवर कितीतरी कथा वाचल्या असतील, तरी सातवी-आठवीत वाचलेले 'चिमणरावाचे चर्‍हाट' काही डोक्यातून जात नाही (तेही जुने, सी.ग.जोशी यांची चित्रे असलेले. नंतरच्या काळात शि. द. फडणिसांच्या चित्रांनी चिमणरावाचे 'कार्टूनिकरण' केले ते अजिबात आवडले नाही) -- बाकी माझा सर्वात मोठा नातू आता १४ वर्षांचा आहे. तो साधारणपणे तीन ते दहा वर्षांचा असतानाच्या काळात त्याला रोज रात्री झोपण्यापूर्वी एकतरी गोष्ट सांगावी लागायची. घरात मराठी 'बाल-साहित्य' मोठ्ठी पिशवी भरून होते, पण त्यातले काहीच ना त्याला आवडायचे ना मला. मग ऐनवेळी काहीतरी रचून खूप मोठ्ठी गोष्ट सांगायचो. त्यासाठी आधी तो विषय सांगायचा. त्यात 'शातो (महाल), बातो (होडी) आणि नदी' हे बरेचदा असायचे, 'सायक्लोप' पण पुष्कळदा. या आणि त्याने संगितलेल्या विषयांवर मी येवढ्या अफाट कल्पनारम्य गोष्टी सांगितलेल्या आहेत, की त्या लिहील्या असत्या तर अद्भुत संग्रह झाला असता. गोष्ट सांगताना वेगवेगळ्या पात्रांचे संवाद वेगवेगळे आवाज काढून म्हणायचो. एकदोनदा काही जणांनी त्या गोष्टी ऐकल्या, तेंव्हा ते चकित झाले होते. त्याकाळी आवाज रेकॉर्ड करायची सोय होती की नव्हती कुणास ठाऊक, पण तसे कधीच सुचले नाही. -- आता जी लहान नातवंडे आहेत, त्यांना गोष्ट सांगायला मला काहीही सुचत नाही. तो कप्पाच जणू बंद झाला आहे. तेंव्हाचा तो काळ फार अद्भुत होता, हे आता जाणवते. -- हा प्रतिसाद लिहीताना धागाकर्त्याला अपेक्षित असलेल्या मुद्द्यांपासून फार भरकटल्यासारखे झालेले आहे, पण जे सुचले, ते लिहीले आहे.

लुटेरी दुल्हन !!

बापरे

मंडळी आभारी आहे

लुटेरी दुल्हन !!

बापरे

मंडळी आभारी आहे

अत्तराचे नाव काय?

समजले नाही. अत्तर जुने झाल्यावर त्याचा सुगंध वाढला की काय?

एखाद्या अनवट अत्तराचा सुगंध अनुभवताना, त्याची पारख करताना, तो कोणत्या note चा आहे हे ठरवायला काही वेळा थोडा वेळ लागतो. ही कथा अश्याच एखाद्या अनवट प्रकारातील आहे. आवडली आहेच; अजून काही काळाने कदाचित तिची खुमारी अजून कळेल.

जुना वास ते नविन सुवास, हा भारी प्रवास !

दोन्ही वेळेस अप्पा काहीच बोलले नाहीत. कारण की बोलण्यासारखं काहीही नव्हतंच. काही प्रकारचं शहाणपण जगात काळ व्यतीत केल्यावरंच येतं. म्हणूनंच की काय कालाय तस्मै नम: म्हंटलंय. -नाठाळ नठ्या

वडिलांनी आणलेल्या अत्तराचा जो वास लहानपणी अजिबात आवडला नाही तोच तरुणपणी तरुण पत्नीने (अजाणता तेच अत्तर ) लावल्यावर भारी वाटला. चालायचेच.. :-)) शिवाय अनेक अत्तरे थेट नाकाला लावून हुंगल्यास तीव्र कडसर वासाची पण दुरून सुगंधी वाटू शकतात, हे आहेच.. मस्त आहे कथा. अप्पांना जिवंत ठेवले हे एक चांगले केलेत. ;-)

साधीच कथा आहे . पण अनेक अर्थ निघत आहेत , हेदेखील छान वाटतं . प्रत्येकाचा आपला नजरिया ! खूप आभार .

याचा मला भावलेले अर्थ तो असा (अप्पांच्या दृष्टिकोनातून ) अप्पा हे बघून निराश झाले असावेत असे वाटते - आपण जेव्हा याला स्वखुशीने पूर्वी हेच अत्तर आणले होत तेव्हा हा असा वागला आणि आता असा ! किंवा खाली कोणी म्हणल्याप्रमाणे १३-१४ वर्षी एकतर समज कमी किंवा ते अतिबाजारू आणि चीपस्वस्त दर्जाचं असणार !

ऊद (oud) हे अशा अत्तराचे एक उदाहरण.

वाचक मंडळी मी आपला खूप खूप आभारी आहे .

अत्तराचे गूढ मला समजले नाही पण कथा आवडली.

अत्तराचे नाव काय?

समजले नाही. अत्तर जुने झाल्यावर त्याचा सुगंध वाढला की काय?

एखाद्या अनवट अत्तराचा सुगंध अनुभवताना, त्याची पारख करताना, तो कोणत्या note चा आहे हे ठरवायला काही वेळा थोडा वेळ लागतो. ही कथा अश्याच एखाद्या अनवट प्रकारातील आहे. आवडली आहेच; अजून काही काळाने कदाचित तिची खुमारी अजून कळेल.

जुना वास ते नविन सुवास, हा भारी प्रवास !

दोन्ही वेळेस अप्पा काहीच बोलले नाहीत. कारण की बोलण्यासारखं काहीही नव्हतंच. काही प्रकारचं शहाणपण जगात काळ व्यतीत केल्यावरंच येतं. म्हणूनंच की काय कालाय तस्मै नम: म्हंटलंय. -नाठाळ नठ्या

वडिलांनी आणलेल्या अत्तराचा जो वास लहानपणी अजिबात आवडला नाही तोच तरुणपणी तरुण पत्नीने (अजाणता तेच अत्तर ) लावल्यावर भारी वाटला. चालायचेच.. :-)) शिवाय अनेक अत्तरे थेट नाकाला लावून हुंगल्यास तीव्र कडसर वासाची पण दुरून सुगंधी वाटू शकतात, हे आहेच.. मस्त आहे कथा. अप्पांना जिवंत ठेवले हे एक चांगले केलेत. ;-)

साधीच कथा आहे . पण अनेक अर्थ निघत आहेत , हेदेखील छान वाटतं . प्रत्येकाचा आपला नजरिया ! खूप आभार .

याचा मला भावलेले अर्थ तो असा (अप्पांच्या दृष्टिकोनातून ) अप्पा हे बघून निराश झाले असावेत असे वाटते - आपण जेव्हा याला स्वखुशीने पूर्वी हेच अत्तर आणले होत तेव्हा हा असा वागला आणि आता असा ! किंवा खाली कोणी म्हणल्याप्रमाणे १३-१४ वर्षी एकतर समज कमी किंवा ते अतिबाजारू आणि चीपस्वस्त दर्जाचं असणार !

ऊद (oud) हे अशा अत्तराचे एक उदाहरण.

वाचक मंडळी मी आपला खूप खूप आभारी आहे .

अत्तराचे गूढ मला समजले नाही पण कथा आवडली.