मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

करुण

मेल्याशिवाय जात नाही : नागपुरी तडका

गंगाधर मुटे ·
लेखनविषय:
मेल्याशिवाय जात नाही : नागपुरी तडका

माझा बाप...
रामप्रहरी उठायचा
शेणपुंजा करायचा
नांगर घेऊन खांद्यावर
दम टाकीत चालायचा
गार गार थंडीतही
घामामध्ये भिजायचा

माझा बाप....
गायी-म्हशी चारायचा
दूधदुभते करायचा
भूमातेच्या कुशीमध्ये
मरेस्तोवर राबायचा
कांदा-मिरची-भाकर खाऊन
आला दिवस ढकलायचा....

माझा बाप....
आजारी पडला तरी
घरामध्येच कण्हायचा
औषधाला पैसा-अधला
कुठून आणू म्हणायचा
देव तरी पावेल म्हणून

समाधानाचा शोध

चैतू ·
लेखनविषय:
काव्यरस
माणूस निघतो समाधानाच्या शोधात सगळीकडे फिरतो, खूप खूप शोधतो पण समाधान काही सापडत नाही वाटेत त्याला अनेक माणसं भेटतात त्याच्यासारखीच, पण वाट चुकलेली सगळे एकमेकांना विचारत राहतात पण समाधान कोणाकडेच असत नाही समोर असतात असंख्य वाटा कोणती वाट पकडायची कळत नाही पकडलीही एखादी वाट तरी पार कशी करायची उमगत नाही त्या वाटेवरसुद्धा असतात अनेक वाटाडे वाट दाखवण्याचं आश्वासन देत आधी पोहचवलेल्या माणसांच्या कहाण्या सांगत आणि फुशारक्या मारत माणसे त्यांच्यावर विश्वास ठेवतात पण माणसांचा शिधा हडप करुन वाटाडे गडप होतात आणि माणसे मात्र फिरत राहतात पुन्हा त्याच अनोळखी वाटांवर चकवा लागल्यासारखी घुमत राहतात त्याच जागी गोल

आज पाहुणे घरात घुसले, तुझ्यामुळे -

विदेश ·
काव्यरस
. (चाल: आज चांदणे उन्हांत हसले, तुझ्यामुळे-) आज पाहुणे घरात घुसले, तुझ्यामुळे नात्यातून बघ अंतर पडले, तुझ्यामुळे ... घाव अंतरी बसतच होते घर खरोखर सुखात होते खर्चातून हैराण जाहले, तुझ्यामुळे ... उसनवारीचे द्रव्य जमविले व्याजच होते भारी कसले द्र्व्यास्तव ते सर्व भांडले, तुझ्यामुळे ... उगाच माझी होती दैना खाली पाकिट मार्ग सुचेना वादातून दाताड विचकले, तुझ्यामुळे ... सदनि या जरी होती शांती पाहुणे परंतु येता बोंब ती आज शंख तरि मीच ठोकले, तुझ्यामुळे ... .

मतदानाच्या यादीमधुनी गायब राजा राणी

विदेश ·
काव्यरस
. "" मतदानाच्या यादीमधुनी गायब राजा राणी -"" (चाल- भातुकलीच्या खेळामधली राजा आणिक राणी) मतदानाच्या यादीमधुनी गायब राजा राणी अर्ध्यावरती नाद सोडला मतदानावर पाणी ... नवरा वदला "मला ग नाही, नावाची ती आशा माझ्या नावापुढेच आहे 'मयत' खुणेची रेषा " का भार्येच्या डोळा तेव्हा भरून आले पाणी .....

इमारत

मिसळलेला काव्यप्रेमी ·
काव्यरस
प्रस्तावना: हि माझी अजून एक हिंदी-उर्दू कविता आणि चाणक्यने केलेला तिचा मराठी अनुवाद.
एक इमारत है संग-ए-मर्मर मे तराशी हुई चौधवी चांद जब महीन कोहरा लिपटकर आता है तब मानो जन्नत की हूर लगती है वो इमारत ----- सुना है के ये इमारत किसी शाह ने अपने बेगम कि याद मे बनवायी है हां... होगा कोई इश्क का मारा ----- जब उसकी यांदे किसी आभिसारों की तरह बरसती होंगी तो वो शाह उस इमारत को देख के क्या सोचता होगा? हां... इश्क का मारा जो ठहराँ ----- फुतुर है ये मगर कल रात फिर उसी महीन कोहरे मे कई हाथोंको देखा था उस इमारत के तआकुब में कोई आदम तो दिखे नही..

बघता बघता देवा -

विदेश ·
लेखनविषय:
काव्यरस
कालपर्यंत कितीतरी खुषीत तू ठेवलेस - बघता बघता देवा, आज मात्र भुईत लोळवलेस . . हिरवेगार शेत सारे सोन्यासारखे पिकवलेस - बघता बघता देवा, सगळे का रे धुळीत मिळवलेस . . का रे देवा आम्हाला इतके तू छळलेस - बघता बघता देवा, पाणी आमच्या तोंडचे पळवलेस . . घ्यायचे होते सगळे परत आधी इतके का दिलेस - बघता बघता देवा, आम्हाला कफल्लक का केलेस . . इतके दिवस तुझे कौतुक करायला लावलेस - बघता बघता देवा, आता बोट मोडायला लावलेस . . खेळ कसला जीवघेणा पावसाला रे धाडलेस - बघता बघता देवा, आम्हाला मातीमधे गाडलेस . . ! .

घाव

लाडू ·
लेखनविषय:
काव्यरस
डोळ्यांतुनि तयांच्या त्यांचेच भाव होते हातात गोंदलेले त्यांचे न नाव होते लटकेच हासणे अन् खोटे मुरडणे ते अंगात भिनलेले सगळे बनाव होते शुक् शुक माझ्या कानी चारीकडून आली मी एकटाच होतो त्यांचेच गाव होते हातात हात कोणी घेऊन जात होते जणु आपसांत त्यांचे जमले ठराव होते शरिरातल्या भुकेचा बाजार पाहताना का वेदना निघाली, माझ्या न घाव होते

ऋण

यशोधरा ·
लेखनविषय:
काव्यरस
भांबावतो कल्लोळ. माझ्या उरात दडू पाहतो. पाहता पाहता नभही अलगद झाकोळून येतं. आपसूक दूरस्थ होणारे किनारे पाहताना, भरतीचा ठाव सुटतो... तुझा माझा मांडलेला पसारा पाहते. त्यातून स्वत:ला निर्लेपपणे बाजूला काढायचं ठरवते. हळूच एक प्रश्न डोकं वर काढतो, विचारतो, कधी चुकतं करशील तुमच्या नात्याचं देणं? परतीच्या वाटेवर थांबलेली पावलं, ऋणात गुंतून राहिलेलं हे मन...

संत मीराबाईची विराणी

आयुर्हित ·
काव्यरस
Taxonomy upgrade extras
नाते जोडले नामाशी, कधीच मी तोडणार नाही|| पिवळ्या पानावानी दिसे मी जरी, नसे हा पंडूरोग| चोरून करीते उपवास, देईल रामभेटीचे योग|| पकडून माझी भुजा, वडिलांनी वैद्य बोलवला | कळे ना त्या मुर्खाला, हृदयात माझ्या पीळ पडलेला|| जावो वैद्य आपुल्या घरी, माझे नाव काढू नको| विरहाने जळालेली मी अशी, औषध मला देऊ नको|| अंगावरील मांस उतरले, उरला हाडांचा सापळा| बोटाच्या अंगठीत घुसेल, झाला बारीक दंड आगळा|| राहून राहून पापी कोकीळ, समोर प्रियाचे नाव आळवतो| विरहात सांभाळते स्वःताला, प्रियासाठी जीव जाळवतो||

कॉफीचं कॅथार्सिस अर्थात चिडचिड-ए-सोमवार

आदूबाळ ·
लेखनविषय:
अरबट कॉफी चरबट कॉफी | कागदाच्या कपात करपट कॉफी || डोक्याची ग्रेव्ही, इनबॉक्सचं मटण | कॅफेनची किक, बुळबुळीत बटण | पहिला ढकलतोय, चारच बाकी | कागदाच्या कपात करपट कॉफी ||१|| परीट घडी, टायचा बावटा | आकड्यांची उसळ, एक्सेल पावटा | बॉस निकम्मा, टीम पापी | कागदाच्या कपात करपट कॉफी ||२|| पायांची घडी, मांडीवर पोट | अप्रेझल मीटिंग, बोका भोट | परफॉर्मन्स मदिरा, रेटिंग साकी | कागदाच्या कपात करपट कॉफी ||३|| गारगिट्ट पोळ्या, बकाबकाबका | सिग्रेटचा धूर, फकाफकाफका | पगार, पीएफ, बोनस टॉफी | कागदाच्या कपात करपट कॉफी ||४||