झेन काव्य
3
मुक्तक — मराठी मुक्तक, चारोळ्या आणि छोट्या काव्यरचनांचा संग्रह. कमी शब्दांत मोठा आशय सांगणारी मराठी मुक्तके येथे वाचा.
साखळीतल्या कुत्र्यावर -
ते खूपच माया करती ;
' माया ' नसल्या नात्यावरती
ते का डाफरती ?
त्यांच्या भ्रष्ट संपत्तीची
उधळण होते सगळीकडे !
माझी नजर मात्र वळते -
माझ्या गळक्या खिशाकडे ?
रस्त्यावरून जाताना ,
एक भिकारी दिसतो ;
उपहासाने माझ्याकडेच
पाहून का हसतो ?
धडपड माझी चालू आहे -
पतंग उडवण्यासाठी !
दोर राहू द्या - रीळहि साधे
नाही , सध्या हाती !
एकेकटा 'मी ' रस्त्यामध्ये
गर्दी करीत असतो !
गर्दीच्या खिजगणतीमध्ये
कुठेच 'मी ' का नसतो ?
माझ्या मुलाची एक मैत्रीण आहे खास, एका कामवाल्या बाईची गरिबाघरची पोर आहे ... दोघांचे छान जुळते .
मला नेहमी वाटायचे कि काय बोलत असतील हे एकमेकांशी ? ह्या कविते मधून ते काहीसे मांडायचा प्रयत्न ....
gas वरील मऊ मऊ तूप पोळी भरवते तुला आई ...
माझ्या मात्र नाकातोंडात सतत चुलीचा धुआ
एका मुलाची काय भलतीच मज्जा आहे बुआ ....
झोपतोस तू शांतपणे लाऊन गुड नाईट कि काय
आम्ही मात्र पुरवतो महिनाभर तुकड्या तुकड्याने कछुआ
एका मुलाची काय भलतीच मज्जा आहे बुआ ....
खिडकीच्या बंद तावदाना आडून
अविरत कोसळणारा मुका पावूस बघतेय…किती वेळ.
त्याने काचेला फासलेल धुकं
रानाचा हिरवा रंग अजूनच गडद करतंय
आणि विजेसारखे धारदार त्याचे शिंतोडे
ठोठावतायत दार माझ्या जाणिवांच…किती वेळ
कान बंद करून पावसालाच मुका ठरवायची सवय
कधी लागली कोण जाणे?
धुक्याआडची त्याची गडद गडद होत जाणारी जखम
अजून किती वर्ष हिरवीच राहणार कोण जाणे?
भिजून भिजून खंगलेल्या या दमट कोंदट
खोलीत बसून हाच विचार करतेय…किती वेळ.
आज पुन्हा नव्याने केली मी जुन्या गीतांची होळी
आज पुन्हा नव्याने शिवली मी माझी फाटकी झोळी
झालो सज्ज रचाया तुझ्यावर नवीन सुरेल गाणी
उघडली पुरचुंडी अन, काढल्या जुन्या आठवणी
जुनेच सूर जुनेच तराणे ... लिहितो मी शब्द नवे
जुनाच पूर जुनेच बहाणे ... वाहतो मी तुझ्या सवे
मुद्दाम झालो पूर्णपणे रिते ... आता टाकली ती कात
लिहायचो पूर्वी प्रेम गीते ... आता टाकली ती जात
कवितेमधून दिसती आता ... काही उरले ओले क्षण
दिसते तगमग उरातली अन ... दिसते थरथरले मन
एक सरदार रोज भारत पाक सिमा ओलांडुन स्मगलिंग (तस्करी)करत असल्याची खबर पाकिस्तानी पोलिसाला कळते.सरदार रोज आपल्या मोटारसायकलवरुन १ पोते भरुन माती घेउन जात असतो.पोलिसाला दाट संशय येतो कि त्या पोत्यातच काहीतरी गडबड असणार, तो खुश होतो.मग पोलिस सरदारच्या मागावार राहुन त्याला चेकनाक्यावर अडवतो.
सरदारची पुर्ण झडती घेण्यात येते, पण त्याच्याकडे माती सोडून काहीच सापडत नाही.
आणि माती घेउन जाण्यात काही गैर नसल्याने त्याला सोडण्यात येते.
हाच क्रम बरेच दिवस चालतो.पण तो सरदार काही पोलिसांना ताकास तुर लागु देत नाही.नंतर तो पोलिस निव्रुत्त (Retire) होतो.
संध्याकाळचे ५.३० वाजतात. सगळेच पीसी बंद करुन उठतात. वर्गात काही लोक सोडून कुणालाच बसायची इच्छा नसते; तरीपण लॅब मध्ये काहीतरी काम करतोय असे मॅडमना दाखवावे लागते. त्याला पर्याय नाही. प्रत्येक शुक्रवारचा हाच दिनक्रम! मॅडमचा शाब्दिक मार, धमक्या सहन होत नाहीयेत, खर्या करुन दाखवल्या तर धडगत नाही. त्यातच मंगळवारच्या सेमिनारचे टेंशन. एक ना दोन, हजार लचांडे मागे लावून प्रोफेसर लोक मात्र निवांत चहा आणि सिगरेट प्यायला शहीद भवनात किंवा टिक्कावर!
४ वाजतात. मी पीसी बंद करून उठतो, ऑफिस मधल्या अनेकांच्या भुवया उंचावल्या जातात. अरे हा आज इतक्या लवकर कलटी? मी त्या नजरा जाणीवपूर्वक टाळतो.आज मनस्थितीच विचित्र असते, त्यात अजून बसून काम करणं मला तरी निदान शक्य नसतं . कामाचं टेन्शन झेपत नाहीये कि बाकीच्या टेन्शन मुळे काम झेपत नाहीये , काहीच कळत नाहीये.
प्रियकरामागून जातेस
नीऑन रंगांच्या दरवाज्यातून
बेदरकारपणे -
होतेस स्वार - गार वार्यावर,
मागे उडणारी रंगीत वस्त्रे
सावरण्याची शुद्ध नाही तुला
कोणी बघितले, तरी तुला काय त्याचे?
*
एकटीच असतेस
पांढर्या गजांच्या खिडकीसमोर
निर्विकारपणे -
शहारतेस - गार वार्याने,
पारदर्शक वस्त्रांतून काटकुळे अंग
दिसू नये याची शुद्ध नाही तुला
कोणी बघितले, तरी तुला काय त्याचे?
*