Skip to main content

मुक्तक

मुक्तक — मराठी मुक्तक, चारोळ्या आणि छोट्या काव्यरचनांचा संग्रह. कमी शब्दांत मोठा आशय सांगणारी मराठी मुक्तके येथे वाचा.

गद्य सूर्य प्रार्थना

लेखक शुचि यांनी मंगळवार, 08/02/2011 01:24 या दिवशी प्रकाशित केले.
जयाच्या रथा एकची चक्र पाहीं।
नसे भूमी आकाश आधार काहीं।
असे सारथी पांगुळा ज्या रथासी।
नमस्कार त्या सूर्यनारायणासी।।1।।

हे प्रभाकरा मी सूर्यफूल नाही जे की पराकोटीच्या भक्तीने आपले गोजीरवाणे मुख तुझ्याकडे करून तुझे दर्शन घेते.
हे कमलिनीनाथा मी कोमल कमलिनीदेखील नाही जी की तू उगवताक्षणी पाकळ्यारूपी बाहू फैलावून सस्मितवदनाने तुझे स्वागत करते.
हे हिरण्यगर्भा मी इवलीशी पणती नाही जी तुझ्याकडुनच तेजाचा अंश घेऊन जगाला तेजाचा संदेश देते.
हे दिनकरा किंवा मी कोणी ऋषीमुनीदेखील नाही की तुला मी अर्घ्य देऊ शकेन.

वाटंतं....

लेखक अज्ञात यांनी रविवार, 06/02/2011 19:11 या दिवशी प्रकाशित केले.

चांदण्यारात्री गवताच्या पात्यावरच्या दवाबिंदुला फुंकर मारून त्या ओघळणार्या मोत्यांना पाहताना...

वार्याच्या खोड्यांमुळे नदीच्या हलणाऱ्या चंदेरी पदराला पाहून...

पहाटेच्या गार वार्यात कासेला बिलगून पच पच आवाज करून दुध पिताना वासराला पाहून...

मंदिराच्या धुपाने भरलेल्या गाभार्यात घंटानादात मंद तेवणाऱ्या सामायीला पाहून...

सांजवेळी वाळूत हळुवारपणे पावलांना शिवून परत मागे पळून जाणार्या अल्लड लाटांना पाहून...

एखाद्या तेजोवालायाधारी तपास्वीसारखा स्वतःच्या द्वैताची आहुती देऊन अद्वैत दिनकरला सागरात विलीन होताना साक्ष देताना...

काव्यरस

अंतर्नाद

लेखक दत्ता काळे यांनी शनिवार, 05/02/2011 12:59 या दिवशी प्रकाशित केले.

कामाच्या ढिगार्‍यातून
मी बाहेर येऊ पहातो.
टेबलवरचे असंख्य
विखुरलेले कागद
जरा बाजूला सारून मी
कॉफी तयार करायला ठेवतो.
नेहमीप्रमाणे.
अगदी यांत्रिकपणे.

सहज खिडकीबाहेर लक्ष जातं
बाहेरच्या निर्मनुष्य मैदानाकडे,
शुष्कपणे पानं ढाळणार्‍या
कडुलिंबाकडे आणि उंच फांदीवर
बसलेल्या पांढर्‍या-गुलाबी पक्ष्याकडेही

परत निघतो कामासाठी
तोच ऐकू येते
एक लांब, सुरेल शीळ.
कदाचित त्याच पक्ष्याची.
कॉफीचा कप घेऊन मी खिडकीत जातो
त्या पक्ष्याला पहायला.
पण ओळखू येत नाही.
कुठल्या कुळातला आहे तो.

वेज हाक्का नूडल्स

लेखक स्वैर परी यांनी शुक्रवार, 04/02/2011 15:32 या दिवशी प्रकाशित केले.

दुपारच्या जेवणाची वेळ झाली आहे. सकाळचा नाश्ता करायला न मिळाल्यामुळे तुम्हाला कडकडून भूक लागली आहे. अशातच तुम्हाला गुप्त खबर मिळते कि तुमच्या हापिसातल्या खानावळवाल्याने (खानावळ हा योग्य शब्द आहे, कँटीन म्हणाव अस थोर पक्षी:चविष्ट काम काही त्या कँटीन वाल्याने केलेले नाहीये ) काही नवीन (?) पदार्थ विकायला सुरुवात केलेली आहे. हर्षाची लहर मनात उठून तुम्ही थेट त्या कँटीनच्या दिशेने चालायला सुरुवात करता. पोटातले कावळे ४ मिनिटांच अंतर १ मिनिटात पार करायला उद्युक्त करतात.

असंच, आपलं कहीतरी.....

लेखक नरेशकुमार यांनी मंगळवार, 01/02/2011 17:14 या दिवशी प्रकाशित केले.

एक मुलगा होता. असाच कुठेतरी भटकत असताना त्याला एक सुंदर बगीचा दिसला. त्यात काही मुले आनंदाने खेळत बागडत होती. मुलाची सुद्धा इच्छा झाली कि तिथे जाऊन आपण खेळावे. त्याने त्या बागेत प्रवेश केला. थोडा वेळ खेळून झाल्यावर त्याचे कुणाबरोबर तरी भांडण झाले. मुलगा हिरमुसले तोंड करू परत घरी आला. त्याची बागेत खेळायला जाण्याची इच्छा होती. पण आता कसे जायचे याचा तो विचार करू लागला. काही वेळाने त्याला त्याच्या एक मित्राने एक सुप्पर आयडिया दिली. दुसर्याच दिवशी तो पुन्हा बागेकडे निघाला. वाटेत जाताना त्याने एक मुखवटा विकत घेतला आणि त्याच्या चेहऱ्यावर चढविला.

डायरीतले एक पान

लेखक दादा बापट यांनी मंगळवार, 01/02/2011 07:45 या दिवशी प्रकाशित केले.

स्थळः पान्ढरे सदन
तारीखः केव्हातरी
वेळः कोणतीतरी
बघता बघता येथे येउन दोन वर्षे झाली. येथे आल्यापासून बाहेर जाताना घराला कूलूप लावण्याची सवय साफ गेली आहे. येथून परत शिकागोला गेलो की सुरुवातीला कूलूप लावण्यची सवय परत करून घ्यावी लागणार आहे.

ऋतू बदलतात...

लेखक मितान यांनी सोमवार, 31/01/2011 22:08 या दिवशी प्रकाशित केले.

ऋतू बदलतात, ऋतू हरवतातही... आणि हरवलेल्या प्रत्येक ऋतूबरोबर हरवतं मनही....येताजाता सळसळून हात उंचावत अभिवादन करणारा तरुण वृक्ष जेव्हा एका ऋतूला निरोप देताना अचानक संन्याशाची वस्त्र लेवुन समोर उभा ठाकतो तेव्हा स्तंभित होतं मन..एक एक पान गळताना बघुन गोठत जातं मन.. झाडावरचे पक्षीही भटके पंख घेऊन अज्ञातात जातात कुठेतरी...आभाळातून गळणार्‍या बर्फाच्या चुर्‍यासारखं सैरभैर पांगतं मन...बर्फाच्या त्या चुर्‍यावर पहिलं पाऊल टाकताना हलतं मन... आपलीच पाऊलनक्षी बघत गिरकी घेतं मन..पनगळ बघताना सुन्नाट झालेलं मन हरवतंच मग नकळत..

पुढार्‍या,तू मंञी होणार !

लेखक विदेश यांनी रविवार, 30/01/2011 20:25 या दिवशी प्रकाशित केले.

(चाल: विठ्ठला, तू वेडा कुंभार -)

‘भ्रष्टाचारा ’वरती करसी भाषणबाजी फार
पुढार्‍या,तू मंञी होणार !

माती,वाळू,सिमेंट,चूना
तूच पुरवसी खडी विटांना
इमारती त्या उभारतांना
तुझ्या ’आदर्शां ’च्या गणतीला
नसे अंत ना पार !

सभासभांचे रूप आगळे
प्रत्येकीचे जथे वेगळे
तुझ्याविना ते काढती गळे
हाती कुणाच्या दिसती नोटा
कुणी पिऊन हुश्शार !

तूच भेसळीतून जोडसी
घोटाळ्यांतुन एकी तोडसी
कुरघोडयांतुन पक्ष फोडसी
देसी पेटया- लाच पुरवसी
पक्ष पुढे बेजार !!

तुझ्यासारखी माणसे

लेखक पेशवा यांनी रविवार, 30/01/2011 06:36 या दिवशी प्रकाशित केले.

तुझ्यासारखी माणसे
त्यांच्या पंखावर निजत आकाश
बघत स्वप्न, घेत गुडघे पोटाशी

माझ्यासारखी माणसे
हात पसरतात पंखा सारखे
मांज्याला चोळतात काचा
जिंकू पाहतात आकाशाचा तुकडा

तुझ्या सारखी माणसे
फाटक्या दु:खाला
घालतात टाके, मायेने, उपजत तीक्ष्णतेने
उध्वस्थ मनात
वसवतात मैफिली आपल्या हिरव्या हाताने

माझ्यासारखी माणसे
आपुलकीच्या हातांची
कापतात बोटे नव्या कागदासारखी
बांधतात अभेद्य किल्ले
माहिती असतात प्रत्येकाच्या गळ्याची मापे