मुक्तक — मराठी मुक्तक, चारोळ्या आणि छोट्या काव्यरचनांचा संग्रह. कमी शब्दांत मोठा आशय सांगणारी मराठी मुक्तके येथे वाचा.
मंत्री तुपाशी
बळीराजा उपाशी
घोडे कागदी -
पाऊस धारा
वर्दळ सैरावैरा
छत्र्या उत्साही !
घास हातात
बाळ परदेशात
पाणी डोळ्यात ..
रात्र काळोखी
अंधार अनोळखी
दिवे चोरांचे !
अबोल पती
भांडकुदळ पत्नी
हैराण भांडी ..
!! लोकशाहित या सगळेच भाडखाऊ !!
लोकशाहि मुळेच मिळते-लिहिणे,बोलणे,विरोध,मत व्यक्त करण्याचे स्वातंत्र्य,
त्याचा मनसोक्त उपभोग घेणारे भाडखाऊ
लोकशाहि म्हणजे काय? हे माहित नसणारे
त्या बदल्यात हुकूमशाहि, हिटलरशाहि आणा म्हणनारे भाडखाऊ
अप्पा गेले.
नाही विश्वास बसत अजून. अप्पा जाणं कसं शक्य आहे? अहो आत्ता उठतील आणि फिरायला जातील, भगवदगीतेतील श्लोक म्हणतील, नातू- नातींशी गप्पा मारतील, तब्बेतीची चौकशी करायला आलेल्याचीच काय चाललंय म्हणून चौकशी करतील, हसत हसत फिरकी घेतील, एखाद्या गोष्टीबद्दल सल्ला न मागता, न विचारता देतील, असे कसे जातील?
"प्रेम"
मी डाफरता तू शांत रहावे
तू ओरडता मी गप्प बसावे-
मौनातच नजरांनी हसावे
बहुधा हेच ते 'प्रेम' असावे !
"बदला"
परवाच्या बाँबस्फोटासह नुकत्याच घडून गेलेल्या क्लेशदायक घटना ऐकल्या; अगतिक, हताश व्हावं अशा जळजळीत कविता वाचल्या, लेख आणि प्रतिसाद वाचले, आणि परदेशात नेहेमीच वाटणारी असहाय्यता उफाळून आली. पण वाईटातून चांगलंही काही घडतं आहे हे दर्शवणार्‍या काही गोष्टी नजरेला पडल्या. व्यवस्थेतली केवळ छिद्रंच शोधण्यापेक्षा काही आशादायक कणही गोळा करावे, आणि त्या कणांचं जाणीवपूर्वक हव्या त्या ठेव्यात रुपांतर करावं अशी शिकवण देणारे माझे आजोबा आठवले.
तो काहीसा अबोल विषेशतः हळव्या विषयांवर
ती बडबड करणारी विषेशतः हळव्या विषयांवर
तो 'दील और दिमाग़ से' आयुष्याबद्दल व्यवहारी आणि प्रॅक्टिकल असणारा
ती फक्त 'दील से' आयुष्याकडे बघत जगण्यात दंग असणारी
तो कलासक्त, आस्वादी, बंधने झुगारुन काहीसा बेधुंद, आसक्तीने आयुष्य जगणारा
ती नातेवाइक, मुले, समाज... काय म्हणेल ह्या विचाराने हैराण होत आयुष्य जगणारी
तो काहीसा हळवा, बराचसा माघार घेणारा पण कधी कधी आक्रमक होणारा
ती हळवेपणाचा आव आणून टोचून बोलून घायाळ करणारी
कोंबडा आरवतो
कुकूऽऽच कूऽक
ऊठ बाळा आता
झोप झाली खूऽप |१|
कावळा करतो
काव काव काव
हास बाळा आता
आईला बोलाव |२|
चिमणीची चाले
चिव चिव चिव
सरकत बाळा आता
बाबांना शिव |३|
मोत्या भुंकतो
भो भो भो
बाळ आलं रांगत
बाजूला हो |४|
पोपट बोलतो
मिट्टूऽऽमिया
दुडुदुडु बाळ चाले
बघायला या |५|
मनीमाऊ म्हणते
म्याऊ म्याऊ
बाळाच्या गंमती
बघायला जाऊ |६|
आकाशी पक्षी
उडतात मजेत
शिकारी खिन्न
हाती लपली
चार फुले चाफ्याची
शीळ वाऱ्याची
निजरूपाचे
कुतूहल बाळाचे
आरसा खूष
पुढे दगड
पडलेले रग्गड
मी का शहाणा
उत्सुक डोळे
पिंडापाशी कावळे
मोकळा आत्मा
मिसळपाव