Skip to main content

मुक्तक

मुक्तक — मराठी मुक्तक, चारोळ्या आणि छोट्या काव्यरचनांचा संग्रह. कमी शब्दांत मोठा आशय सांगणारी मराठी मुक्तके येथे वाचा.

मन : एक नितांत रमणीय प्रवास

लेखक संजय क्षीरसागर यांनी सोमवार, 16/04/2012 13:27 या दिवशी प्रकाशित केले.

मन https://www.misalpav.com/node/21358 या नितांत सुंदर आणि बहुचर्चित कवितेचं रसग्रहण अनेकांनी केलंय. मराठीतील प्रतिभावंत कवी ग्रेस यांची उणीव भरून काढण्यासाठीच ही काव्यप्रतिभा प्रकट झालीये की काय? असं वाटतं कारण ग्रेसप्रमाणेच "मी कविता लिहीली, अर्थ ज्याचा त्यानी शोधावा" असं ते सांगतात", त्यामुळे अर्थ शोधण्याची जवाबदारी एक रसिक म्हणून आम्ही पेलली आहे.

प्रथम, ही कविता "मुक्तक" असून ती "अद्भुतरसाचा" परिपोष करते असं कवीनं नमूद केलंय.

रात्र

लेखक सोनल कर्णिक वायकुळ यांनी शुक्रवार, 13/04/2012 21:58 या दिवशी प्रकाशित केले.

डोळ्यातला चंद्र
आणि मनातला अंधार घेऊन

सत्याचे भास झेलत
स्वप्नांच्या उंबरठ्यावर

निद्रेची वाट बघत
ताटकळत उभी होती रात्र

माझा सुद्धा डोळा लागला नाही ती झोपेपर्यंत.

काव्यरस

खळ्ळकन्

लेखक नगरीनिरंजन यांनी शुक्रवार, 13/04/2012 11:17 या दिवशी प्रकाशित केले.

चार तुपात भिजलेल्या पुरणपोळ्या आणि चार कटाच्या आमटीच्या वाट्या रिचवून पलंगावर पडलो होतो.
गुंगीची चादर हळू हळू चढत खिडकीतून येणार्‍या प्रकाशाला मंद करत चालली होती.
सुस्तीच्या वजनाने जबडा उघडाच राहून लाळ गळायला आली असताना आणि बंद डोळ्यांसमोर लाल प्रकाशाचा एकच शेवटचा बिंदू उरला असताना खिडकीबाहेर कलकलाट झाला.
पाण्याने भरलेला चंबू खळ्ळकन् फुटावा तसा सगळ्या झोपेचा चकणाचूर झाला.

कोणाची माय व्याली, तिच्यायला.. स्वतः झोपतात मस्त आणि पोरं सोडतात दुसर्‍याच्या झोपा मोडायला ***चे.
चडफडत तणतणत उठलो आणि खिडकीच्या तापलेल्या गजाला कपाळ लावून खाली पाहिलं.

मन

लेखक पेशवा यांनी शुक्रवार, 13/04/2012 00:48 या दिवशी प्रकाशित केले.

सुख टाळी द्यायला सरसावते
आणि त्याच वेळी जपायचे असतात मला हातवरचे फोड
चाके लाऊन किल्ली देउन तयार असते माझे मन
एका लाँग ड्राईव्ह करता
आणि काही केल्या बंद होत नाहीत ह्या खिडक्या
ही दारे, घरातले दिवे आणि पत्रासाठीच्या फटीतुन
ओतत रहातात थकलेली बिले...
उपसत रहातो मी घर थोडे पाय टेकवण्यासाठी
मन शोधत रहाते फट माझ्या कर्दळ-कातडी मधे
एक उंची वाइन सरकवतो घशात लाच म्हणुन कदाचीत लाचार म्हणुन देखील
पण लय संपलेल्या क्षणाशी मन उभे असते
सुन्न विकल...
निसर्गाने दिलेली नखे घासत, रंगवत.
सुखाचे मुखवटे जगोजाग सजवतात भिंती कोपरे

काव्यरस

खस्स्स्स्स् स्स्कन्..

लेखक अन्नू यांनी गुरुवार, 12/04/2012 19:39 या दिवशी प्रकाशित केले.

अंधारात खस्स्स्स्स् स्स्कन् चादर ओढल्याचा भास झाला...
कोणाचतरी कारटं चादरीवर पसारलं असणार...
डोळ्यात धगधगीत आग आणि मनात कचकचीत शिव्या आल्या...
दारात उघड्यावर झोपलो होतो म्हणून त्या नुसत्या मनातच बरळल्या..

पुन्हा पुन्हा तिडीक उठवणारा तोच चादर ओढल्याचा भास...
कोण तडमडतोय रे चादरेवर... मरतोय नुसता **चा..
असशिल कोणाचा लाडाचा कारटा म्हणून झोपेचं खोबर का करतोय..
वात्रट मेलं नालायक कारटं कुणाच...

तोंडावरची चादर सारुन हळूच डोकावून बघितल तर ते गल्लीतल शेफारलेलं कुत्र होतं...
मग मी त्याच्या कंबरट्यात कच्चकन लाथ मारुन गप गुमान मुस्कटून झोपलो...

(फस्स्स्स्स्स्स्कन)

लेखक आदिजोशी यांनी गुरुवार, 12/04/2012 17:40 या दिवशी प्रकाशित केले.

अंधारात सोडा उघडल्याचा फस्स्स्स्स्स्स्कन आवाज आला...
कोणाची तरी बायको माहेरी गेली असणार...
डोळ्यात चळचळीत पाणी आणि मनात कचकचीत शिव्या आल्या...
आमची बायको घरी आहे म्हणून त्या नुसत्या कानात खळखळ वाजल्या..

पुन्हा पुन्हा डोक्यात घुसणारा तो बूच उघडल्याचा आवाज...
कोण ढोसतोय इतकी... मजा मारतोय **चा..
असशील सद्ध्या एकटा म्हणून आमची का जळवतोस...
हलकट टेंपररी बॅचलर सारे...

शेजारच्या घरी डोकाऊन बघितलं तर तो *म्या होता...
मी मान खाली घालून ज्यूस पिऊ लागलो...

तो आणि ती

लेखक चाफा यांनी मंगळवार, 10/04/2012 04:36 या दिवशी प्रकाशित केले.

तो आला, नेहमी प्रमाणेच धाड धाड करून शूज रॅकमध्ये ठेवले आणि घरात आला.
धडामकन सोफ्यावर पडला, त्याच्या गाडीच्या आवाजानं मी बाहेर आले, पण नेहमीसारखी नव्हे. माझ्याकडे पाहताच त्याचा भडका उडाला, तो उडणारच होता हे मला माहीत होतं.

चांदण्यांची धार

लेखक पेशवा यांनी मंगळवार, 10/04/2012 04:06 या दिवशी प्रकाशित केले.

शांततेवर लोंबणारा हा दोर कसला?
ज्याचा पीळ ओळखीचा आहे
भास ओळखीचा आहे
माने भोवतालीचा पेड
माझा आकांत भोवरा आहे ?

काव्यरस

विडंबना..

लेखक ajay wankhede यांनी सोमवार, 09/04/2012 01:29 या दिवशी प्रकाशित केले.

भयाची सुरवात झाली
ग्रिष्माच्या शुक्ल पक्षात....
थांबली दाराशी रुग्नवाहिका
दिव्याचि निळ्या अल्पतात,
चार पाऊंड घेउन अधिकचे
उतरली विव्हळंत माय माझी....
सुखद, दुखद, वेदनेचि ति बळी,
सोबतीला गनगोत माझे फक्त
सुखद वेदनेचेच सोबती...
निघाले सारे प्रसुतीग्रुहाकडे
तयारी जन्माची, मरणाची..
लागला दिवा लाल
बंद दारावर...
स्मशान शांतता..
चालले आत, काही केल्या कळेना
वेदनेच्या आंर्त हाकि काही केल्या उमजेना
टवकारले काने ,सारीच
रडण्याच्या त्या मंगल वाटेवर
पण, आज अगा घडले असे नवलंच
नि मी जन्मलो हसत,हसतच...

काव्यरस

स॑ध्याकाळ आणि आठवणी!!

लेखक प्रीती यांनी बुधवार, 04/04/2012 12:32 या दिवशी प्रकाशित केले.

किती सु॑दर स॑ध्याकाळ होती आजची!!!
निळ्या आकाशात पसरलेले ते गुलबी केशरी ढग , त्यातून किलकिलाट करत आपापल्या घरी परतणारे पक्षी , धु॑द करुन सोडणारा वारा आणि त्या वार् यासोबत येणारया आठवणी!!!!!
मनाला हुरहुर लावणार॑ पण एकदम मस्त वातावारण!!! सोबत कोकीळेच॑ गाण॑ ! वस॑ताची आतुरतेन॑ वाट पहाणारा पक्षी म्हणुन त्याची ओळख! पण खर॑तर आपल्या सोबतीदारास , आपल्या जोडीदारास दिलेली ती साद!! या मूक भाषा!! अर्थात आपल्यासाठी मूक पण त्या॑च्यासाठी प्रच॑ड अर्थाने भरलेल्या!