मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

मुक्तक

मनोरथाच्या वाटेवर जरी

अनन्त्_यात्री ·
लेखनविषय:
भू-कवचा विंधून धरेच्या गाभ्याशी जाईन शून्य गुरुत्वाकर्षण तिथले अधांतरी मोजेन निंबोणीचे रोप कोवळे चन्द्रावर रुजवीन अंगाईचे शब्द बदलूनी पुन्हा लिहून काढीन जर्द तांबडी मंगळमाती शनीवरी शिंपीन शनि-मंगळ मग युती अनोखी एकवार पाहीन राहू-केतुची जोडगोळी मग समक्ष बघण्यासाठी चंद्रसूर्य कक्षांच्या अलगद सोडवीन निरगाठी सात अश्व सूर्याचे - त्यांना थोपटीन प्रेमाने त्यांचा दाणा , पाणी , खरारा करीन मी निगुतीने कृष्णविवर सैराट , भटकते हुडकून मग काढीन गळाभेट घेईन तयाची - त्यात विरुन जाईन मनोरथाच्या वाटेवर जरी वास्तव पसरी काटे त्या काट्यातून फूल फुलवी जो त्याचे संचित मोठे

जल्लोष (निवडणूक निकाल स्पेशल)

आजी ·
लेखनविषय:
लेखनप्रकार
निवडणूक मग ती विधानसभेची असो की लोकसभेची, मी खूप उत्सुक, उत्साही आणि अधीर होते. मतदानाचा दिनांक जाहीर होतो आणि तो माझ्या पक्का लक्षात राहतो. ती तारीख जवळ येत चालली की माझा उतावीळपणा वाढत जातो. "आपली नावं आहेत ना मतदारयादीत? चेक करा. तुम्ही खात्री करून घेतली आहे ना? मतदान केंद्र नेहमीचंच ना? सकाळी लवकर जावून मतदान करुन येऊया हं! उशीर नको. आपला पहिला नंबर हवा. पहिला चहा, ब्रेकफास्ट मतदानानंतर करायचा." .. अशी कटकट मी घरच्यांच्या कानाशी सुरु करते आणि तेही होकार देऊन देऊन बेजार होतात.

नाळ

अनन्त्_यात्री ·
लेखनविषय:
प्रश्न सुटता सुटता माय उत्तरांची व्याली प्रसवल्या उत्तरांच्या प्रश्नचिन्ह शोभे भाळी ललाटीचे लेकरांच्या वाचुनिया फुंदे माय, "प्रश्न घेऊनी जन्मल्या उत्तरांचे करू काय?" प्रश्नांकित उत्तरांची गाठ घडोघडी पडे एक सोडविण्याआधी नवा प्रश्न ठाके पुढे अनादि नि अनंत ही श्रेढी प्रश्न उत्तरांची चिरंतनाशी जोडीते नाळ क्षणभंगुराची

श्रोडिंगरची मांजर, एनटॅन्गल्मेंट आणि भारतीय मतपेटी

चामुंडराय ·
लेखनविषय:
लेखनप्रकार
क्वांटम फिजिक्समध्ये श्रोडिंगरची मांजर हा एक अतिशय प्रसिद्ध असा वैचारिक प्रयोग आहे. तुम्ही समजा एखाद्या मांजरीला एका बॉक्समध्ये बंद केले आणि त्यामध्ये जहाल विष यादृच्छिकपणे (randomly) सोडले जाईल अशी व्यवस्था केली तर बॉक्स उघडे पर्यंत ती मांजर जिवंत आहे की मृत हे कळणार नाही. म्हणजे जोपर्यंत आपण बॉक्स उघडत नाही आणि मांजरीचे निरीक्षण करत नाही तोपर्यंत मांजर एकाच वेळी मृत आणि जिवंत आहे. क्वांटम फिजिक्समध्ये ह्या अवस्थेला सुपर पोझिशन असे म्हणतात.

भाकरीचे पीठ

पाषाणभेद ·
लेखनप्रकार
कविल सकाळीच उपाशीपोटी शेतात मळणी करण्यास गेला होता तर कायरा कविल साठी जेवण काय न्यावे या चिंतेत होती. भाकरीचे पीठ संपले होते. व्हाटस अपवर तिने पीठ संपल्याचे स्टेटस टाकले. त्यानंतर लगेचच वृशांतची बायको तान्याने ते स्टेटस बघितले आणि तिने वृशांतला आपला मुलगा चिन्मय यास शेताच्या बांधावरून कॉल करून बोलावून घेतले. त्याचेजवळ भाकरीचे पीठ व चटणीचा ठेचा कायराकडे पाठवीला. कायरा आता चिंतामुक्त होती. कविल आज पोटभर जेवणार होता. तिचे मन भरून आले. बांधाला बांध लागून असलेच शेजारी शेतकरी सर्वांना मिळोत अशी तिने प्रार्थना केली. - पाभे

आदिमाय

अनन्त्_यात्री ·
लेखनविषय:
तप्त तडिताघाताची दीर्घ मेघगर्जनेची मत्त सागरगाजेची जातकुळी एक ना? मोरपिसाच्या डोळ्याची खोल पाणभोवर्‍याची गूढ कृष्णविवराची जातकुळी एक ना? अगणित अभ्रिकांची शतकोटी शक्यतांची अनंताच्या उद्गमाची आदिमाय एक ना?

मं...(मग)!

प्राची अश्विनी ·
लेखनविषय:
मं ..(मग?) मsssग कधीतरी 'रे' ची वाट बघून बघून थकलेल्या 'गं' चा स्वर चढतो. "मीच नेहमी हाक मारायची, मीच भेटायची बोलायची धडपड करायची, तुला काहीच नाही वाटत माझ्याबद्दल" या "मीचमी"च्या मुद्दूसूद भांडणात मग हळूच डोकावतो तो मं.. "राग येणार नाहीतर काय, मं(मग)? मुद्दामहून करतो का रे? मं(मग)?" हा मं एकटा नसतो, मागून त्याच्या ग असला तरी अध्याहृत, कळत नकळतसा.

रे.....!

प्राची अश्विनी ·
लेखनविषय:
रे!! रे तसा रोजच असतो सभोवताली पण कधीतरी अचानक गवसतो. आणि बघताबघता जीवाभावाचा रुहानी होतो. रेषेसारखा जरी सरळ असला तरी तसा गडी थोडा तिरपागडीच. म्हणजे रुढी रिवाजांच्या चौकटी न मानणारा. भूत भविष्याचं ओझं न वाहणारा, मोकळा, सुटसुटीत, आखीव रेखीव रे! कधी, आलं अंगावर घेतलं शिंगावर असा रांगडा , कधीकधी तर ऋषीसारखा स्थितप्रज्ञ तर कधी, राजमान्य राजश्री वगैरे वगैरे! पण रे ला पहायचं ते गं सोबत! एका रे ची तिथं किती ती रुपं! गं भोवती रिमझिमणारा, रुंजी घालणारा रुमानी रे! गं ला नखशिखांत राजवर्खी रंगात खुलवणारा रंगीन रे!

गं...!

प्राची अश्विनी ·
लेखनविषय:
कसला वेल्हाळ आणि गोssड असतो हा 'गं'! मागचे "सा रे" विसरायला लावणारा, पुढलं "मा प" ओलांडू न देणारा, "धा नी" रंगात मोहरवणारा, पायाला हळूच मिठी मारणारा ठेहरावसा उंबराच जणू.. थोडासा सरळ, थोडासा वळणदार..

त्या तरूतळी

अनन्त्_यात्री ·
लेखनविषय:
अशोकाच्या पारावर सीतामाय उसासते सोनमृगाच्या मोहाला मनोमन धि:कारते शमीवृक्षाचा विस्तार शस्त्र पार्थाचे झाकतो प्रत्यंचेला स्पर्शण्यास शर अधीरसा होतो वृद्ध बोधिवृक्षातळी गौतम नि:संग बसे बोधरवि उगवता दिव्यप्रभा फाकतसे अजानवृक्षाच्या तळी ज्ञानयोगी अविचल अभावाच्या कर्दमीही प्रतिभेचा परिमळ नांदुरकीची डहाळी आज कशाने हलते? अणूहुनी सूक्ष्म कोणी सारे आकाश व्यापते!