कविता — मिसळपाववरील मराठी कवितांचा विशाल संग्रह. प्रेम, निसर्ग, समाज, विरह आणि जीवनानुभव यांवरच्या हजारो मराठी कविता, गझल, मुक्तक आणि चारोळ्या येथे वाचा व आपली कविताही प्रकाशित करा.
जेव्हा जवळ काय घडतय, ह्याची जानिव होवुन, काहीच करता येत नाही त्या वेळी अगतीकता जानवते. न मिळालेली उत्तरं सतावतात, त्या वेळी स्वतवर राग काढन्याशिवाय काहीच करु शकत नाही.
मग एक मळीभ दाटून येते...
वेशीवर पाहिली काही लटकती लक्तरे
सापडल्या अनोळखी खुणा माझ्याच त्या रे…
शोधताना मीच माझा हरवून गेलो…
मी तसाच पुढे निघालो…
पाहिले हात जोडूनी लाचार मंदिरी…
मलमली वस्त्रात लाज गुंडाळुनी…
माझ्याच पडुनी नजरेत मग मी निर्लज्ज झालो…
मी तसाच पुढे निघालो…
॥ शिवकल्याणराजा ॥ लहानपणापासून कॅसेटवर ऐकत असलेली ही गाणी. शिवचरित्राभोवतीचं सगळं भावविश्व चपखलपणे लघुरूपात उभं करणारी. समर्थ रामदास, वीर सावरकर, कुसुमाग्रज, शंकर वैद्य आदि दिग्गजांच्या रचना, हृदयनाथ मंगेशकरांचं संगीत, लताबाईंचा आवाज नि खुद्द बाबासाहेब पुरंद्ऱ्यांच्या आवाजात ओजस्वी निवेदन! आणखी काय पायजे? हे संकलन काही वर्षांपूर्वी सीडी स्वरूपात आल्यावर एक एक गाणं वेगवेगळं ऐकता येत नाही ही बोच बरेच दिवस मनात होती. काल रात्री बैठक मांडून हे काम फ़त्ते केलं. सगळी गाणी अन्य उपकरणांवर सहज ऐकता तर येतीलच, पण आयफ़ोन/पॅड/पॉड सिंकेबलही आहेत. खालच्या दुव्यावरून उतरवा नि इतरांनाही द्या -
मी व्यर्थसा दवबिंदू
पानावर गोठलेला,
धरणीला जो नकोसा
आकाशाने त्यागलेला..!
तुज रुपवान भासे,
मज भासे, मी अभागी
उदास घुसमटतो,
थिजतो, बसल्या जागी...!
क्षणभंगूर सारे काही
जाणतो आपण सारे,
देखणे दिसणे फक्त
हे जगणे आहे का रे..?
पानावर ओल्या ओल्या
मी खिन्नसा बसलेला
टिपेल का मज कोणी,
आशेवर बेतलेला..
मज नाते ना रुचते
ना जमते बिलगाया,
थिजणे संपून जावे
वाटे जन्म नवा घ्यावा!
जिथे स्वैर मी असावे
अलगद मी रुजावे,
अन् माझ्या रुजण्याने
जन्म नवे उमलावे..
खुळी दालने प्राजक्तासम उलटुन गेली पाने
फुलली राने; गूढ नभातिल झरले आषाढाने
आभाळातिल गोत उतरले; धुके दंवात नव्याने
भुलले अंकुर; पक्षी किलबिल आरव एक रवाने
मुके तेवढे सरलेले पळ संजीवकसे मेणे
अश्वासक संवाद कळ्यांचे स्नेह भारले गाणे
.....................अज्ञात
तुम्हाला आठवते
तुम्ही शेवटचे लपाछपी कधी खेळला होतात??
मला आठवतेय
हे आत्ताच काही क्षणापूर्वी चालू होती माझी लपाछपी
माझे सारे सवंगडी माझ्यावर राज्य देऊन पसार झाले
आणि मी या राज्याचा राजा
एकाकी, शोधतोय
माझे सैन्य, सेनापती, आणि हो प्रजेला देखील
.
आत्ता इथे एक सैनिक ओझरता दिसला होता मला
पण जणू काय मी इथे नाहीच असा निघून गेला
आपल्या राजाकडे न पाहताच
.
मी खूप ओरडलो, अगदी घसा खरवडून
पण विरून गेली माझी हाक
आभाळापर्यंत जाऊन परत आली
.
कोपरा नसलेल्या चौकोनी आंगणात
माझे सारे सवंगडी कुठे लपले आहेत कोण जाणे
कोणीच कसं दिसत नाही
नावच कशाला हवं एखाद्या नात्याला
ऋणानुबंध समज हवं तर.....
हिर्‍याच्या तेजासम
असणारा जिव्हाळा - त्याला
नात्याच्या नावाचं कोंदण हवच कशाला?
हिराही चमकतो की
मग तो सोन्याचांदीच्या कोंदणात
असला काय किंवा नसला काय....
अशा जिव्हाळ्याच्या हिर्‍यामधून
आशेची किरणं परिवर्तित होतात...
अन् मग रंगबेरंगी स्वप्नं आकार घेतात
स्वप्नं सत्यात उतरताना
आशेची किरणं सदोदीत साथ
देत राहतील ही कदाचित
पण नशिबाची साथ
मिळायला लागतेच की...
आठवणीं आठवता आठवता,अशी माझी चाळ होती
दोन खोल्यांच घर आमच,तरी सगळ्या चाळीशी आपुलकी होती.
चाळ कधी वाटलीच नाही ती, चाळकरी लोकांच ते एक कुटुंबच होत.
परक्या लोकानाही आपलस वाटाव अस मायेच छप्पर होत.
नेहमीच येता जाता पाठीवर शाबासकीची थाप होती.
चुका केल्या तर कानफडात मारणारी आप्त होती.
एका घरात चहा झाला तर दुसर्‍या घरात खाण व्हायच.
रात्री आई बाबाना घरी यायला उशीर झाला तर शेजारुन घरपोच जेवण यायच.
जाती पातीला इथे नेहमीच दुय्यम स्थान होत.
माणसातल्या माणुसकीला नेहमीच पहिल मानाच पान होत.
बर्याच वेळा आपल्या घरातील लहानगे भिंती रंगवतात... त्या रंगवेल्या भिंतींचा कौतुकही कोणाला एवढ नसत किवा त्या कोणाला खराबही वाटत नाही, पण काळाच्या ओघात त्या भिंतींना नवीन रंग दिले जातात आणि त्या नक्षी रंगाच्या पडद्या आड लपल्या जातात...
थोडासा प्रयत्न ह्या आठवणी चाळण्याचा... आणि मनाच्या कोपर्यात जिवंत ठेवण्याचा...
घरातल्या भिंतींना आता नवीन रंग दिलाय...
त्याच्यामागे एक काळ झाकला गेलाय...
समोरची हि मोठ्ठी भिंत... छान निळ्या रंगात रंगून उभी..
पण त्या वरच्या सगळ्या आठवणी दडल्यात तिच्या गर्भी...
आठवत्यात त्या पुसटशा खुणा..
जरी आठवनीनचा अल्बम झालाय जुना...
सकाळी नेमकं लवकर उठून शुचिर्भूत होताच समोर दिंडी चाललेली दिसली.
त्यावर ज्ञानेश्वर ,तुकाराम ह्यांचेही फोटो दिसले, वारिचे रिंगण बहुदा बनवले जात होते.
मनातल्या मनात त्यांच्यासोबत चार पावलं फिरुन आलो.
"जे न देखे रवी" मध्ये प्रथमच लिहीत आहे.
जगण्याचा पाया, चालण्याचे बळ
मझिया मना देइ भगवंता.
तुझिया कृपेने झालो मी अमर
मेलो मी तक्त्क्षणी उरलो हा नश्वर.
तुझ्या दर्शनाने होई चित्त शांती
माझे अंगा येइ चंदनाच्या ज्वाळा
ज्वाळा ह्या शांत, बुडविती अनंता
आता काय होणे सांगी पांडुरंगा
ठाकलो उभा दारी तुझ्या
वाजवी टाळ सजवी मृदुंगा
सर्सर आल्या सरीत कोणी दोन मैत्रिणी
शोधत होत्या एक आसरा, त्या ओल्या क्षणि!
डोक्यावरुनी घेत ओढणी चालत भरभर
जशा सरी त्या येतच होत्या सर्सर सर्सर !
चेहर्‍यावरती चिंता होती चिंब तनांची
मनात गणिते चालू आणिक क्षणाक्षणांची!
शोधक नजरा, अंगचोरट्या, थरथर देही
ओघळणारे थेंब टपोरे सचिंत तेही!
वारा वाहे, उठे शिरशिरी चिंब तनातून
ओला श्रावण हळूच डोकावला मनातून!
मनात भरता श्रावण कोणा हवा अडोसा?
चिंब भिजावे, ओलेती बोलावी भाषा !
त्या थेंबांशी हितगुज व्हावे छान टपोरे
अन सृजनाचे मुक्त फुलावे मनी फुलोरे !
मिसळपाव