मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

पक्षी सप्ताह-असावे घरटे आपुले छान. भाग-२

कर्नलतपस्वी ·

कर्नलतपस्वी 06/11/2024 - 06:36
भटकंती करताना याचे बरेचदा आवाज ऐकले. हा पक्षी निशाचर असल्याने सहसा दिसत नाही. उंद्री पिसोळी भागात भटकताना प्रथमच आढळला. अंडी उबवताना एका जागी बसला होता. तपकिरी-करडा-बदामी रंगाचा त्यावर तुटक रेषा आणि ठिपके असलेला भारतीय रातवा साधारण २४ सें. मी. आकाराचा निशाचर पक्षी आहे. हा उडतांना याच्या पंखावरील पांढरा पट्टा दिसतो. नर-मादी दिसायला सारखेच असतात. हे पक्षी सहसा एकटे राहणे पसंत करतात. निशाचर असल्याने हे दिवसा एखाद्या झुडपाच्या आडोशाने लपून राहतात, अंधार पडल्यावर सर्वत्र यांचे आवाज ऐकू येतात.- विकी.

किल्लेदार 07/11/2024 - 05:28
शास्त्रीय माहिती वाचून केलेल्या निरिक्षणापेक्षा स्वानुभवातून मिळालेली माहिती वेगळी असू शकते. पक्षिनिरिक्षणासाठी तर भयंकर चिकाटी हवी. ती आपल्यात नाही बुवा. नाही म्हणायला माझ्या गच्चीतल्या दाट बांबूत मुनिया दर वर्षी नव्याने घरटे बांधते. तेवढेच आपले बर्डींग. मुठीएवढ्या त्या लहानश्या घरट्यातून दहा बारा पिल्ले निघतात तेव्हा खरंच अचंबा वाटतो.

श्रीगुरुजी 26/04/2025 - 18:52
जरा आश्चर्यकारक आहे ते कारण माझ्या पाहण्यानुसार बुलबुल पावसाळ्यात जुलैमध्ये घरटे बांधायला प्रारंभ करतात व साधारणपणे सप्टेंबरमध्ये पिल्ले बाहेर येतात. यावेळी प्रथमच मार्चमध्ये पिल्ले पाहिली. कदाचित लालगाल्या व लालबुड्या बुलबुलांचे वेळापत्रक थोडे वेगळे असावे.

कर्नलतपस्वी 06/11/2024 - 06:36
भटकंती करताना याचे बरेचदा आवाज ऐकले. हा पक्षी निशाचर असल्याने सहसा दिसत नाही. उंद्री पिसोळी भागात भटकताना प्रथमच आढळला. अंडी उबवताना एका जागी बसला होता. तपकिरी-करडा-बदामी रंगाचा त्यावर तुटक रेषा आणि ठिपके असलेला भारतीय रातवा साधारण २४ सें. मी. आकाराचा निशाचर पक्षी आहे. हा उडतांना याच्या पंखावरील पांढरा पट्टा दिसतो. नर-मादी दिसायला सारखेच असतात. हे पक्षी सहसा एकटे राहणे पसंत करतात. निशाचर असल्याने हे दिवसा एखाद्या झुडपाच्या आडोशाने लपून राहतात, अंधार पडल्यावर सर्वत्र यांचे आवाज ऐकू येतात.- विकी.

किल्लेदार 07/11/2024 - 05:28
शास्त्रीय माहिती वाचून केलेल्या निरिक्षणापेक्षा स्वानुभवातून मिळालेली माहिती वेगळी असू शकते. पक्षिनिरिक्षणासाठी तर भयंकर चिकाटी हवी. ती आपल्यात नाही बुवा. नाही म्हणायला माझ्या गच्चीतल्या दाट बांबूत मुनिया दर वर्षी नव्याने घरटे बांधते. तेवढेच आपले बर्डींग. मुठीएवढ्या त्या लहानश्या घरट्यातून दहा बारा पिल्ले निघतात तेव्हा खरंच अचंबा वाटतो.

श्रीगुरुजी 26/04/2025 - 18:52
जरा आश्चर्यकारक आहे ते कारण माझ्या पाहण्यानुसार बुलबुल पावसाळ्यात जुलैमध्ये घरटे बांधायला प्रारंभ करतात व साधारणपणे सप्टेंबरमध्ये पिल्ले बाहेर येतात. यावेळी प्रथमच मार्चमध्ये पिल्ले पाहिली. कदाचित लालगाल्या व लालबुड्या बुलबुलांचे वेळापत्रक थोडे वेगळे असावे.
bw9 *** bw11 शेतात स्थलांतरीत ग्रे हेराॅन पक्षांची घरटी स्थानिक घारींनी नष्ट केली. गेली सात आठ वर्षांपासून येणारे पाहुणे पक्षी गेले दोन तीन वर्षात आलेच नाहीत. - माळमुनिया,खंड्या, बुलबुल यासारखे छोटे पक्षी दाट झुडपं,इमारतीतील कोपरे,खोपचे, वातानुकूलित यंत्रा मागे,अडगळीत घरटे बनवतात. शिंपी हा खुपच छोटा पक्षी,चंचल,चपळ. अजून तरी मी त्याला कॅमेऱ्यात पकडू शकलो नाही. घनदाट पानांच्या झाडावर पाने शिवून सुंदर द्रोणा सारखे घरटे बनवतो.
जीवनमान
माहिती

पक्षी सप्ताह-असावे घरटे आपुले छान. भाग-१

कर्नलतपस्वी ·

कंजूस 07/11/2024 - 02:31
सुरेख घरटी आणि लेख. कवी कल्पना आणि वास्तव वेगळे असते. पक्षी घरट्याकडे परततात ही कल्पना. पण ते घरट्यात फक्त अंडी पिल्लांच्या वेळीच असतात. नंतर मात्र एखादा आसरा शोधतात. तिकडे सर्व एकाच प्रकारचे पक्षी दाटीवाटीने बसतात.

कंजूस 07/11/2024 - 02:31
सुरेख घरटी आणि लेख. कवी कल्पना आणि वास्तव वेगळे असते. पक्षी घरट्याकडे परततात ही कल्पना. पण ते घरट्यात फक्त अंडी पिल्लांच्या वेळीच असतात. नंतर मात्र एखादा आसरा शोधतात. तिकडे सर्व एकाच प्रकारचे पक्षी दाटीवाटीने बसतात.
bw *** bw3 ज्येष्ठ वन्यजीव अभ्यासक मारुती चित्तमपल्ली व ज्येष्ठ पक्षीशास्त्रज्ञ डॉ. सलीम अली यांच्या जन्मदिनाचे औचित्य साधून ५ ते १२ नोव्हेंबर या काळात पक्षी सप्ताह साजरा केला जातो.
जीवनमान
विरंगुळा

मेंदूचे आरोग्य आणि विवेक

युयुत्सु ·

कंजूस 28/10/2024 - 11:02
मेंदू अति विकसित होत आहे हे मुख्य कारण आहे. बुद्धीवाद आणि भावनावाद यांमध्ये मेंदू एकीकडे झुकतो आहे. त्याचबरोबर सगळा लाभ मलाच कसा मिळेल याची खटपट सतत सुरू आहे. त्यातून खोटारडेपणा, स्वार्थ, लबाडी आणि अप्रामाणिकपणा वाढतो आहे.

कर्नलतपस्वी 29/10/2024 - 06:08
असे भाग मला करावेसे वाटतात. मुर्त मेंदूत आलेले दोष काही प्रमाणात वैद्यकीय सहाय्याने ठिक करता येतात. काही प्रमाणात अमुर्त मेदूवडे उपचार उपलब्ध आहेत. निती,अनितीच्या संकल्पना ,पाप पुण्याची वास्तविकता,व्यवहार आणी स्वार्थ या सर्व गोंगाटात भावनिक नातेसंबंध शुष्क झाल्याने आपराधीक गतिविधी वाढल्या आहेत असे वाटते. इतिहासकार राजवाडे म्हणतात ते खरे आहे. जे काल योग्य वाटत होते ते आज निषिद्ध वाटू शकते. जे इतरांना आयोग्य वाटते ते कुणाला योग्य वाटू शकते. कायदा सुव्यवस्था एक मर्यादेपर्यंतच....

युयुत्सु 29/10/2024 - 11:12
प्रतिसादाबद्दल आभार! आपल्या मुद्द्यांना पुढे दिलेल्या संशोधनात उत्तर मिळेल. प्रदूषणाचे दूष्परिणाम गर्भावस्थेपासूण चालू होतात. परिणामतः सर्वांना समान क्षमता निसर्गाकडून मिळत नाहीत.

कर्नलतपस्वी 29/10/2024 - 13:26
कुठपर्यंत ग्राह्य धरावा? प्रातिनिधिक सर्वेक्षणाचे गुणदोष लागू पडतात. प्रदुषण मोठ मोठ्या शहरात असते. तुलनात्मक दृष्टीकोनातून खेडेगावात ते खुप कमी असते. लोकसंख्येची घनता,वहातूक, रोजगार, शहरातले विविध प्रकारचे आकर्षण ,ताणतणाव इ. निश्चितच प्रदुषण, गुन्हेगारी व अनैतिकता वाढण्यासाठी पुरक,पोषक वातावरण असते यात मला तरी शंका नाही. खेडेगावात परस्परांबद्दल अपुलकी,संबध , अडीअडचणीत एकमेकाची मदत करणे,सौहार्दपूर्ण वातावरण निश्चितच नैतिकता परंपरा जोपासण्यात मदत करते. लोकसंख्या कमी असल्याने प्रदुषण नसते किंवा असलेच तर नाममात्र. म्हणून म्हणतो नैतिकतेच्या पतनाला प्रदूषण कितपत कारणीभूत ठरत नसून इतर बाबी जास्त जबाबदार आहेत.

युयुत्सु 30/10/2024 - 16:33
म्हणून म्हणतो नैतिकतेच्या पतनाला प्रदूषण कितपत कारणीभूत ठरत नसून इतर बाबी जास्त जबाबदार आहेत. कृपया मोठ्या विद्यापीठातील वैज्ञानिक संशोधनावर अर्धवट, अभ्यासरहित मते व्यक्त करू नयेत. पुढे हवेतील प्रदूषणाचे शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यावर काय परिणाम होतात, त्याची विस्तृत यादी दिली आहे. ती पहावी- References
  • Kampa, M.; Castanas, E. Human health effects of air pollution. Environ. Pollut. 2008, 151, 362–367.
  • César, A.C.; Carvalho, J.A.; Nascimento, L.F. Association between NOx exposure and deaths caused by respiratory diseases in a medium-sized Brazilian city. Braz. J. Med. Biol. Res. 2015, 48, 1130–1135.
  • Chaloulakou, A.; Mavroidis, I.; Gavriil, I. Compliance with the annual NO2 air quality standard in Athens. Required NOx levels and expected health implications. Atmos. Environ. 2008, 42, 454–465.
  • Zouzelka, R.; Rathousky, J. Photocatalytic abatement of NOx pollutants in the air using commercial functional coating with porous morphology. Appl. Catal. B-Environ. 2017, 217, 466–476.
  • Jacob, D.J. Introduction to Atmospheric Chemistry; Chapter 11: Oxidizing Power of the Atmosphere; Princeton University Press: Princeton, NJ, USA, 1999; pp. 199–219.
  • Liu, F.; Beirle, S.; Zhang, Q.; Dörner, S.; He, K.; Wagner, T. NOx lifetimes and emissions of cities and power plants in polluted background estimated by satellite observations. Atmos. Chem. Phys. 2016, 16, 5283–5298.
  • Shah, V.; Jacob, D.; Li, K.; Silvern, R.; Zhai, S.; Liu, M.; Lin, J.; Zhang, Q. Effect of changing NOx; lifetime on the seasonality and long-term trends of satellite-observed tropospheric NO2; columns over China. Atmos. Chem. Phys. Discuss. 2019, 670, 1–23.
  • Canadian Council of Ministers of the Environment. 2017 Air Quality, Canadian Ambient Air Quality Standards (CAAQS). Available online: http://airquality-qualitedelair.ccme.ca/en/ (accessed on 20 January 2021).
  • Bélanger, D.; Berry, P. Human Health in a Changing Climate: A Canadian Assessment of Vulnerabilities and Adaptive Capacity; Health Canada: Ottawa, ON, Canada, 2008.
  • Boubel, R.W.; Fox, D.L.; Turner, D.B.; Stern, A.C. Fundamentals of Air Pollution, 3rd ed.; Chapter 7 Effects on Health and Human Welfare and Chapter 12 Atmospheric Chemistry; Academic Press: Cambridge, MA, USA, 1994; pp. 99–109,165–177.
  • Muilwijk, C.; Schrijvers, P.J.; Wuerz, S.; Kenjereš, S. Simulations of photochemical smog formation in complex urban areas. Atmos. Environ. 2016, 147, 470–484.
  • Seinfield, J.H.; Pandis, S.N. Atmospheric Chemistry and Physics, 3rd ed.; Chapter 2.7: Particulate Matter (Aerosols); John Wiley & Sons, Inc.: Hoboken, NJ, USA, 2006; pp. 48–54.
  • Krzeszowiak, J.; Stefanow, D.; Pawlas, K. The impact of particulate matter (PM) and nitric oxides (NOx) on human health and an analysis of selected sources accounting for their emission. Med. Sr.—Environ. Med. 2016, 19, 3–15.
  • Anyanwu, E. Complex interconvertibility of nitrogen oxides (NOx): Impact on occupational and environmental health. Rev. Environ. Health 1999, 14, 169–185.
  • Mohsenin, V. Human exposure to oxides of nitrogen at ambient and supra-ambient concentrations. Toxicology 1994, 89, 301–312.
  • Munawer, M.E. Human health and environmental impacts of coal combustion and post-combustion wastes. J. Sustain. Min. 2018, 17, 87–96.
  • Skouloudis, A.N.; Kassomenos, P. Combining environment and health information systems for the assessment of atmospheric pollution on human health. Sci. Total Environ. 2014, 488–489, 362–368.
  • Vasev, N. Governing energy while neglecting health—The case of Poland. Health Policy 2017, 121, 1147–1153.
  • Lu, X.; Yao, T.; Li, Y.; Fung, J.C.; Lau, A.K. Source apportionment and health effect of NOx over the Pearl River Delta region in southern China. Environ. Pollut. 2016, 212, 135–146.
  • Zock, J.P.; Verheij, R.; Helbich, M.; Volker, B.; Spreeuwenberg, P.; Strak, M.; Janssen, N.A.H.; Dijst, M.; Groenewegen, P. The impact of social capital, land use, air pollution and noise on individual morbidity in Dutch neighbourhoods. Environ. Int. 2018, 121, 453–460.
  • Palmgren, F.; Berkowicz, R.; Hertel, O.; Vignati, E. Effects of reduction of NOx on the NO2 levels in urban streets. Sci. Total Environ. 1996, 189–190, 409–415.
  • Patelarou, E.; Tzanakis, N.; Kelly, F.J. Exposure to indoor pollutants and wheeze and asthma development during early childhood. Int. J. Environ. Res. Public Health 2015, 12, 3993–4017.
  • Brunekreef, B.; Holgate, S.T. Air pollution and health. Lancet 2002, 360, 1233–1242.
  • Mi, Y.H.; Norbäck, D.; Tao, J.; Mi, Y.L.; Ferm, M. Current asthma and respiratory symptoms among pupils in Shanghai, China: Influence of building ventilation, nitrogen dioxide, ozone, and formaldehyde in classrooms. Indoor Air 2006, 16, 454–464.
  • Anderson, H.R.; Atkinson, R.W.; Bremmer, S.A.; Carrington, J.; Peacock, P. Quantitative Systematic Review of Short Term Associations between Ambient Air Pollution (Particulate Matter, Ozone, Nitrogen Dioxide, Sulphur Dioxide and Carbon Monoxide), and Mortality and Morbidity; Division of Community Health Sciences St George’s—University of London: London, UK, 2007. Available online: https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/215975/dh_121202.pdf (accessed on 26 November 2021).
  • Kirsch, M.; Korth, H.G.; Sustmann, R.; de Groot, H. The pathobiochemistry of nitrogen dioxide. Biol. Chem. 2002, 383, 389–399.
  • McConnell, R.; Berhane, K.; Gilliland, F.; Molitor, J.; Thomas, D.; Lurmann, F.; Avol, E.; Gauderman, W.J.; Peters, J.M. Prospective study of air pollution and bronchitic symptoms in children with asthma. Am. J. Respir. Crit. Care 2003, 168, 790–797.
  • Rivas, E.; Santiago, J.L.; Lechón, Y.; Martín, F.; Ariño, A.; Pons, J.J.; Santamaría, J.M. CFD modelling of air quality in Pamplona City (Spain): Assessment, stations spatial representativeness and health impacts valuation. Sci. Total Environ. 2019, 649, 1362–1380.
  • Alexeeff, S.E.; Roy, A.; Shan, J.; Liu, X.; Messier, K.; Apte, J.S.; Portier, C.; Sidney, S.; Van Den Eeden, S.K. High-resolution mapping of traffic related air pollution with Google street view cars and incidence of cardiovascular events within neighborhoods in Oakland, CA. Environ. Health-Glob. 2018, 17, 1–13.
  • Beelen, R.; Hoek, G.; van den Brandt, P.A.; Goldbohm, R.A.; Fischer, P.; Schouten, L.J. Long-term effects of traffic-related air pollution on mortality in a Dutch cohort (NLCS-AIR study). Environ. Health Perspect. 2008, 116, 196–202.
  • Chen, H.; Goldberg, M.S.; Burnett, R.T.; Jerrett, M.; Wheeler, A.J.; Villeneuve, P.J. Long-term exposure to traffic-related air pollution and cardiovascular mortality. Epidemiology 2013, 24, 35–43.
  • Gan, W.Q.; Koehoorn, M.; Davies, H.W.; Demers, P.A.; Tamburic, L.; Brauer, M. Long-term exposure to traffic-related air pollution and the risk of coronary heart disease hospitalization and mortality. Environ. Health Perspect. 2011, 119, 501–507.
  • Jerrett, M.; Burnett, R.T.; Beckerman, B.S.; Turner, M.C.; Krewski, D.; Thurston, G.; Martin, R.V.; van Donkelaar, A.; Hughes, E.; Shi, Y. Spatial analysis of air pollution and mortality in California. Am. J. Respir. Crit. Care 2013, 188, 593–599.
  • Raaschou-Nielsen, O.; Hermansen, M.N.; Loland, L.; Buchvald, F.; Pipper, C.B.; Sørensen, M.; Loft, S.; Bisgaard, H. Long-term exposure to indoor air pollution and wheezing symptoms in infants. Indoor Air 2010, 20, 159–167.
  • Rijnders, E.; Janssen, N.A.; van Vliet, P.H.; Brunekreef, B. Personal and outdoor nitrogen dioxide concentrations in relation to degree of urbanization and traffic density. Environ. Health Perspect. 2001, 109, 411–417.
  • Weinmayr, G.; Romeo, E.; de Sario, M.; Weiland, S.K.; Forastiere, F. Short-Term effects of PM10 and NO2 on respiratory health among children with asthma or asthma-like symptoms: A systematic review and Meta-Analysis. Environ. Health Perspect. 2010, 118, 449–457.
  • Dastoorpoor, M.; Sekhavatpour, Z.; Masoumi, K.; Mohammadi, M.J.; Aghababaeian, H.; Khanjani, N.; Hashemzadeh, B.; Vahedian, M. Air pollution and hospital admissions for cardiovascular diseases in Ahvaz, Iran. Sci. Total Environ. 2019, 652, 1318–1330.
  • Janke, K. Air pollution, avoidance behaviour and children’s respiratory health: Evidence from England. J. Health Econ. 2014, 38, 23–42.
  • Szyszkowicz, M. Air pollution and emergency department visits for depression in Edmonton, Canada. Int. J. Occup. Med. Environ. 2007, 20, 241–245.
  • Gandini, M.; Scarinzi, C.; Bande, S.; Berti, G.; Carnà, P.; Ciancarella, L.; Costa, G.; Demaria, M.; Ghigo, S.; Piersanti, A.; et al. Long term effect of air pollution on incident hospital admissions: Results from the Italian Longitudinal Study within LIFE MED HISS project. Environ. Int. 2018, 121, 1087–1097.
  • Mason, T.G.; Schooling, C.M.; Chan, K.P.; Tian, L. An evaluation of the air quality health index program on respiratory diseases in Hong Kong: An interrupted time series analysis. Atmos. Environ. 2019, 211, 151–158.
  • Fusco, D.; Forastiere, F.; Michelozzi, P.; Spadea, T.; Ostro, B.; Arcà, M.; Perucci, C.A. Air pollution and hospital admissions for respiratory conditions in Rome, Italy. Eur. Respir. J. 2001, 17, 1143–1150.
  • Johansson, C.; Lövenheim, B.; Schantz, P.; Wahlgren, L.; Almström, P.; Markstedt, A.; Strömgren, M.; Forsberg, B.; Sommar, J.N. Impacts on air pollution and health by changing commuting from car to bicycle. Sci. Total Environ. 2017, 584–585, 56–63.
  • Al-Ahmadi, K.; Al-Zahrani, A. NO2 and cancer incidence in Saudi Arabia. Int. J. Environ. Res. Public Health 2013, 10, 5844–5862.
  • Hystad, P.; Demers, P.A.; Johnson, K.C.; Carpiano, R.M.; Brauer, M. Long-term residential exposure to air pollution and lung cancer risk. Epidemiology 2013, 24, 762–772.
  • Nafstad, P.; Håheim, L.L.; Oftedal, B.; Gram, F.; Holme, I.; Hjermann, I.; Leren, P. Lung cancer and air pollution: A 27 year follow up of 16 209 Norwegian men. Thorax 2003, 58, 1071–1076.
  • Vineis, P.; Hoek, G.; Krzyzanowski, M.; Vigna-Taglianti, F.; Veglia, F.; Airoldi, L.; Autrup, H.; Dunning, A.; Garte, S.; Hainaut, P.; et al. Air pollution and risk of lung cancer in a prospective study in Europe. Int. J. Cancer 2006, 119, 169–174.
  • Yorifuji, T.; Kashima, S.; Tsuda, T.; Ishikawa-Takata, K.; Ohta, T.; Tsuruta, K.I.; Doi, H. Long-term exposure to traffic-related air pollution and the risk of death from hemorrhagic stroke and lung cancer in Shizuoka, Japan. Sci. Total Environ. 2013, 443, 397–402.
  • Crouse, D.L.; Goldberg, M.S.; Ross, N.A.; Chen, H.; Labrèche, F. Postmenopausal breast cancer is associated with exposure to traffic-related air pollution in Montreal, Canada: A case-control study. Environ. Health Perspect. 2010, 118, 1578–1583.
  • Samoli, E.; Aga, E.; Touloumi, G.; Nisiotis, K.; Forsberg, B.; Lefranc, A.; Pekkanen, J.; Wojtyniak, B.; Schindler, C.; Niciu, E.; et al. Short-term effects of nitrogen dioxide on mortality: An analysis within the APHEA project. Eur. Respir. J. 2006, 27, 1129–1138.
  • Atkinson, R.W.; Butland, B.K.; Anderson, H.R.; Maynard, R.L. Long-term concentrations of nitrogen dioxide and mortality: A meta-analysis of cohort studies. Epidemiology 2018, 29, 460–472.
  • Ancona, C.; Badaloni, C.; Mataloni, F.; Bolignano, A.; Bucci, S.; Cesaroni, G.; Sozzi, R.; Davoli, M.; Forastiere, F. Mortality and morbidity in a population exposed to multiple sources of air pollution: A retrospective cohort study using air dispersion models. Environ. Res. 2015, 137, 467–474.
  • de Marco, A.; Proietti, C.; Anav, A.; Ciancarella, L.; D’Elia, I.; Fares, S.; Fornasier, M.F.; Fusaro, L.; Gualtieri, M.; Manes, F.; et al. Impacts of air pollution on human and ecosystem health, and implications for the National Emission Ceilings Directive: Insights from Italy. Environ. Int. 2019, 125, 320–333.
  • Faustini, A.; Rapp, R.; Forastiere, F. Nitrogen dioxide and mortality: Review and meta-analysis of long-term studies. Eur. Respir. J. 2014, 44, 744–753.
  • Hoek, G.; Krishnan, R.M.; Beelen, R.; Peters, A.; Ostro, B.; Brunekreef, B.; Kaufman, J.D. Long-term air pollution exposure and cardio-respiratory mortality: A review. Environ. Health-Glob. 2013, 12, 1–15.
  • Chen, R.; Samoli, E.; Wong, C.M.; Huang, W.; Wang, Z.; Chen, B.; Kan, H. Associations between short-term exposure to nitrogen dioxide and mortality in 17 Chinese cities: The China Air Pollution and Health Effects Study (CAPES). Environ. Int. 2012, 45, 32–38.
  • Shang, Y.; Sun, Z.; Cao, J.; Wang, X.; Zhong, L.; Bi, X.; Li, H.; Liu, W.; Zhu, T.; Huang, W. Systematic review of Chinese studies of short-term exposure to air pollution and daily mortality. Environ. Int. 2013, 54, 100–111.
  • Tao, Y.; Huang, W.; Huang, X.; Zhong, L.; Lu, S.E.; Li, Y.; Dai, L.; Zhang, Y.; Zhu, T. Estimated acute effects of ambient ozone and nitrogen dioxide on mortality in the Pearl River Delta of southern China. Environ. Health Perspect. 2012, 120, 393–398.
  • Malik, A.; Tauler, R. Exploring the interaction between O3 and NOx pollution patterns in the atmosphere of Barcelona, Spain using the MCR-ALS method. Sci. Total Environ. 2015, 517, 151–161.
  • World Health Organization. Ambient (Outdoor) Air Pollution. 2021. Available online: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ambient-(outdoor)-air-quality-and-health (accessed on 21 October 2021).
  • Rehm, J.; Shield, K.D. Global Burden of Disease and the Impact of Mental and Addictive Disorders. Curr. Psychiatry Rep. 2019, 21, 10.
  • United Nations Department of Economic and Social Affairs. Sustainable Development Goal 3: Ensure Healthy Lives and Promote Well-Being for all at all Ages. 2021. Available online: https://sdgs.un.org/goals/goal3 (accessed on 31 September 2021).
  • University of Washington Institute for Health Metrics and Evaluation. Global Burden of Disease Study 2019 (GBD 2019) Data Resources. 2021. Available online: http://ghdx.healthdata.org/gbd-results-tool (accessed on 30 September 2021).
  • Kaufmann, C.N.; Susukida, R.; Depp, C.A. Sleep apnea, psychopathology, and mental health care. Sleep Health 2017, 3, 244–249.
  • Kanner, J.; Pollack, A.Z.; Ranasinghe, S.; Stevens, D.R.; Nobles, C.; Rohn, M.C.; Sherman, S.; Mendola, P. Chronic exposure to air pollution and risk of mental health disorders complicating pregnancy. Environ. Res. 2021, 196, 110937.
  • Bakolis, I.; Hammoud, R.; Stewart, R.; Beevers, S.; Dajnak, D.; MacCrimmon, S.; Broadbent, M.; Pritchard, M.; Shiode, N.; Fecht, D.; et al. Mental health consequences of urban air pollution: Prospective population-based longitudinal survey. Soc. Psychiatry Psychiatr. Epidemiol. 2021, 56, 1587–1599.
  • Klompmaker, J.O.; Hoek, G.; Bloemsma, L.D.; Wijga, A.H.; van den Brink, C.; Brunekreef, B.; Lebret, E.; Gehring, U.; Janssen, N.A.H. Associations of combined exposures to surrounding green, air pollution and traffic noise on mental health. Environ. Int. 2019, 129, 525–537.
  • Pelgrims, I.; Devleesschauwer, B.; Guyot, M.; Keune, H.; Nawrot, T.S.; Remmen, R.; Saenen, N.D.; Trabelsi, S.; Thomas, I.; Aerts, R.; et al. Association between urban environment and mental health in Brussels, Belgium. BMC Public Health 2021, 21, 635.
  • Gu, H.; Yan, W.; Elahi, E.; Cao, Y. Air pollution risks human mental health: An implication of two-stages least squares estimation of interaction effects. Environ. Sci. Pollut. R 2020, 27, 2036–2043.
  • Newbury, J.B.; Stewart, R.; Fisher, H.L.; Beevers, S.; Dajnak, D.; Broadbent, M.; Pritchard, M.; Shiode, N.; Heslin, M.; Hammoud, R.; et al. Association between air pollution exposure and mental health service use among individuals with first presentations of psychotic and mood disorders: Retrospective cohort study. Br. J. Psychiatry 2021, 219, 678–685.
  • Chan, E.Y.; Lam, H.C.; So, S.H.; Goggins, W.B.; Ho, J.Y.; Liu, S.; Chung, P.P. Association between ambient temperatures and mental disorder hospitalizations in a subtropical city: A time-series study of Hong Kong special administrative region. Int. J. Environ. Res. Public Health 2018, 15, 754.
  • Chen, C.; Liu, C.; Chen, R.; Wang, W.; Li, W.; Kan, H.; Fu, C. Ambient air pollution and daily hospital admissions for mental disorders in Shanghai, China. Sci. Total Environ. 2018, 613–614, 324–330.
  • Oudin, A.; Åström, D.O.; Asplund, P.; Steingrimsson, S.; Szabo, Z.; Carlsen, H.K. The association between daily concentrations of air pollution and visits to a psychiatric emergency unit: A case-crossover study. Environ. Health-Glob. 2018, 17, 4.
  • Wei, F.; Wu, M.; Qian, S.; Li, D.; Jin, M.; Wang, J.; Shui, L.; Lin, H.; Tang, M.; Chen, K. Association between short-term exposure to ambient air pollution and hospital visits for depression in China. Sci. Total Environ. 2020, 724, 138207.
  • Lu, P.; Zhang, Y.; Xia, G.; Zhang, W.; Xu, R.; Wang, C.; Guo, Y.; Li, S. Attributable risks associated with hospital outpatient visits for mental disorders due to air pollution: A multi-city study in China. Environ. Int. 2020, 143, 105906.
  • Thilakaratne, R.A.; Malig, B.J.; Basu, R. Examining the relationship between ambient carbon monoxide, nitrogen dioxide, and mental health-related emergency department visits in California, USA. Sci. Total Environ. 2020, 746, 140915.
  • Li, H.; Zhang, S.; Qian, Z.; Xie, X.H.; Luo, Y.; Han, R.; Hou, J.; Wang, C.; McMillin, S.E.; Wu, S.; et al. Short-term effects of air pollution on cause-specific mental disorders in three subtropical Chinese cities. Environ. Res. 2020, 191, 110214.
  • Tong, L.; Li, K.; Zhou, Q. Season, sex and age as modifiers in the association of psychosis morbidity with air pollutants: A rising problem in a Chinese metropolis. Sci. Total Environ. 2016, 541, 928–933.
  • Billings, M.E.; Gold, D.; Szpiro, A.; Aaron, C.P.; Jorgensen, N.; Gassett, A.; Leary, P.L.; Kaufman, J.D.; Redline, S.R. The association of ambient air pollution with sleep apnea: The multi-ethnic study of atherosclerosis. Ann. Am. Thorac. Soc. 2019, 16, 363–370.
  • Lawrence, W.R.; Yang, M.; Zhang, C.; Liu, R.Q.; Lin, S.; Wang, S.Q.; Liu, Y.; Ma, H.; Chen, D.H.; Zeng, X.W.; et al. Association between long-term exposure to air pollution and sleep disorder in Chinese children: The Seven Northeastern Cities study. Sleep 2018, 41, 1–10.
  • Vert, C.; Sánchez-Benavides, G.; Martínez, D.; Gotsens, X.; Gramunt, N.; Cirach, M.; Molinuevo, J.L.; Sunyer, J.; Nieuwenhuijsen, M.J.; Crous-Bou, M.; et al. Effect of long-term exposure to air pollution on anxiety and depression in adults: A cross-sectional study. Int. J. Hyg. Environ. Health 2017, 220, 1074–1080.
  • Shin, J.; Park, J.Y.; Choi, J. Long-term exposure to ambient air pollutants and mental health status: A nationwide population-based cross-sectional study. PLoS ONE 2018, 13, e0195607.
  • Lim, Y.H.; Kim, H.; Kim, J.H.; Bae, S.; Park, H.Y.; Hong, Y.C. Air Pollution and Symptoms of Depression in Elderly Adults. Environ. Health Perspect. 2012, 120, 1023–1028.
  • Wang, Y.; Eliot, M.N.; Koutrakis, P.; Gryparis, A.; Schwartz, J.D.; Coull, B.A.; Mittleman, M.A.; Milberg, W.P.; Lipsitz, L.A.; Wellenius, G.A. Ambient air pollution and depressive symptoms in older adults: Results from the MOBILIZE Boston study. Environ. Health Perspect. 2014, 122, 553–558.
  • Zijlema, W.L.; Wolf, K.; Emeny, R.; Ladwig, K.H.; Peters, A.; Kongsgård, H.; Hveem, K.; Kvaløy, K.; Yli-Tuomi, T.; Partonen, T.; et al. The association of air pollution and depressed mood in 70,928 individuals from four European cohorts. Int. J. Hyg. Environ. Health 2016, 219, 212–219.
  • Altuğ, H.; Fuks, K.B.; Hüls, A.; Mayer, A.K.; Tham, R.; Krutmann, J.; Schikowski, T. Air pollution is associated with depressive symptoms in elderly women with cognitive impairment. Environ. Int. 2020, 136, 105448.
  • Kim, S.Y.; Bang, M.; Wee, J.H.; Min, C.; Yoo, D.M.; Han, S.M.; Kim, S.; Choi, H.G. Short- and long-term exposure to air pollution and lack of sunlight are associated with an increased risk of depression: A nested case-control study using meteorological data and national sample cohort data. Sci. Total Environ. 2021, 757, 143960.
  • Lo, K.; Chiang, L.L.; Hsu, S.M.; Tsai, C.Y.; Wu, D.; Chou, C.J.; Chuang, H.C.; Liu, W.T. Association of short-term exposure to air pollution with depression in patients with sleep-related breathing disorders. Sci. Total Environ. 2021, 786, 147291.
  • Latham, R.M.; Kieling, C.; Arseneault, L.; Botter-Maio Rocha, T.; Beddows, A.; Beevers, S.; Danese, A.; De Oliveira, K.; Kohrt, B.A.; Moffitt, T.E.; et al. Childhood exposure to ambient air pollution and predicting individual risk of depression onset in UK adolescents. J. Psychiatry Res. 2021, 138, 60–67.
  • Szyszkowicz, M.; Rowe, B.; Colman, I. Air pollution and daily emergency department visits for depression. Int. J. Occup. Med. Environ. 2009, 22, 355–362.
  • Szyszkowicz, M.; Kousha, T.; Kingsbury, M.; Colman, I. Air Pollution and Emergency Department Visits for Depression: A Multicity Case-Crossover Study. Environ. Health Insights 2016, 10, 155–161.
  • Cho, J.; Choi, Y.J.; Suh, M.; Sohn, J.; Kim, H.; Cho, S.K.; Ha, K.H.; Kim, C.; Shin, D.C. Air pollution as a risk factor for depressive episode in patients with cardiovascular disease, diabetes mellitus, or asthma. J. Affect. Disord. 2014, 157, 45–51.
  • Zhou, Y.M.; An, S.J.; Tang, E.J.; Xu, C.; Cao, Y.; Liu, X.L.; Yao, C.Y.; Xiao, H.; Zhang, Q.; Liu, F.; et al. Association between short-term ambient air pollution exposure and depression outpatient visits in cold seasons: A time-series analysis in northwestern China. J. Toxicol. Environ. Health A 2021, 84, 389–398.
  • Gu, X.; Guo, T.; Si, Y.; Wang, J.; Zhang, W.; Deng, F.; Chen, L.; Wei, C.; Lin, S.; Guo, X.; et al. Association between ambient air pollution and daily hospital admissions for depression in 75 Chinese cities. Am. J. Psychiatry 2020, 177, 735–743.
  • Szyszkowicz, M.; Willey, J.B.; Grafstein, E.; Rowe, B.H.; Colman, I. Air Pollution and Emergency Department Visits for Suicide Attempts in Vancouver, Canada. Environ. Health Insights 2010, 4, 79–86.
  • Min, J.; Kim, H.J.; Min, K. Long-term exposure to air pollution and the risk of suicide death: A population-based cohort study. Sci. Total Environ. 2018, 628–629, 573–579.
  • Ng, C.F.; Stickley, A.; Konishi, S.; Watanabe, C. Ambient air pollution and suicide in Tokyo, 2001–2011. J. Affect. Disord. 2016, 201, 194–202.
  • Kim, Y.; Ng, C.F.; Chung, Y.; Kim, H.; Honda, Y.; Guo, Y.L.; Lim, Y.H.; Chen, B.Y.; Page, L.A.; Hashizume, M. Air pollution and suicide in 10 cities in Northeast Asia: A time-stratified case-crossover analysis. Environ. Health Perspect. 2018, 126, 037002.
  • Bakian, A.; Huber, R.S.; Coon, H.; Gray, D.; Wilson, P.; McMahon, W.M.; Renshaw, P.F. Acute air pollution exposure and risk of suicide completion. Am. J. Epidemiol. 2015, 181, 295–303.
  • IQAir. 2020 World Air Quality Report: Region & City PM2.5 Ranking. Available online: https://www.iqair.com/ca/world-most-polluted-countries (accessed on 10 December 2021).

कर्नलतपस्वी 30/10/2024 - 22:31
कृपया मोठ्या विद्यापीठातील वैज्ञानिक संशोधनावर अर्धवट, अभ्यासरहित मते व्यक्त करू नयेत. अर्धवटच काय पण मला कुठल्याच प्रकारचे ज्ञान नाही. परंतु जगातील मुक्त विद्यापीठात गेली सत्तर वर्ष सतत अविरत अनुभवावर मी माझे मत प्रदर्शित केले आहे. तज्ञांच्या संशोधनावर कुठलेही मत अथवा rebuttal मी व्यक्त केले नाही. पटलं तर घ्या नाहीतर सोडून द्या. मला व्यक्तिशः फरक पडत नाही. हे जे संशोधन झाले आहे याबद्दल मी मत व्यक्त केलेच नाही. मला हे म्हणायचे आहे की संशोधन प्रातिनिधिक सर्वेक्षणावर आधारित आहे. यावर आधारित निष्कर्ष केवळ काही अंशी ग्राह्य धरता येतील. कारण सर्वेक्षणाची पद्धत दोषमुक्त नाही. त्याच प्रदुषणात राहून किती टक्के प्रभावीत झाले नाहीत व कित्येक जणांनी आपली उन्नती करून घेतली आहे याचे जर सर्वेक्षण केले तर कदाचित निष्कर्ष वेगळे निघतील. ज्या विद्यापीठांचे दाखले आपण देत आहात त्या देशात प्रदुषण रहीत वातावरणात राहिलेली, वाढलेली लहान लहान मुले शाळेमधे,माॅलमधे गोळीबार करतात याला काय म्हणाल. प्रदूषणाचे दूष्परिणाम गर्भावस्थेपासूण चालू होतात. असे जर मानले तर स्लम मधे जन्माला येणारे प्रत्येक मुल गुन्हेगार बनायला हवेत. अविचारी वर्तनाचे उर्वरित सत्य शोधण्यासाठी जीवशास्त्राची मदत घेणे आवश्यक ठरते. या विधानाशी सहमत आहे. मनोरुग्ण तज्ञांच्या मताप्रमाणे, There are certain factors which remains letent and surfaces only in certain conditions. When it erupts or surfaces patient need medical aid,help. If response to any write up taken without prejudice or preoccupied mind then one may reach to right conclusion. It's my perception and may be accepted or not.

कर्नलतपस्वी 30/10/2024 - 22:50
सर्वच लोक वरील संशोधनानुसार मेंदूचे अनारोग्य पिडीत व अविवेकी असायला हवेत. परंतू वस्तुस्थिती अशी नाही. चित्र काही वेगळेच आहे. महानगरातील प्रदुषणा मुळे फुफ्फुसाचे ,यकृत,जठर हे अवयवांच्या व्याधिग्रस्त होण्याची दाट संभावना आहे हे अलिखित सत्य आहे.

कर्नलतपस्वी 30/10/2024 - 23:11
सर्वच लोक वरील संशोधनानुसार मेंदूचे अनारोग्य पिडीत व अविवेकी असायला हवेत. परंतू वस्तुस्थिती अशी नाही. चित्र काही वेगळेच आहे. महानगरातील प्रदुषणा मुळे फुफ्फुसाचे ,यकृत,जठर हे अवयवांच्या व्याधिग्रस्त होण्याची दाट संभावना आहे हे अलिखित सत्य आहे.

युयुत्सु 31/10/2024 - 10:56
आपल्या वरील तिन प्रतिसादांवरून आपले वय बरेच असावे आणि आपण वयानुरुप "हटवादी" बनला असणार अशी माझी अटकळ आहे. ज्यांची नवे शिकायची क्षमता संपली आहे अशा व्यक्ती अशी ("१.आपण कितीही मोठी यादी दिलीत तरी मी माझ्या मतावर ठाम आहे. २.पटलं तर घ्या नाहीतर सोडून द्या. ३.मला व्यक्तिशः फरक पडत नाही.") विधाने करतात. वैयक्तिक पातळीवरील चर्चा असती तर मी आपल्याकडे दूर्लक्ष केले असते. पण सार्वजनिक चर्चेत अशा सैल विधानांचा योग्य तो समाचार घ्यावाच लागतो. नाही तर समाजप्रबोधनाचे प्रयत्न अपयशी ठरतात. "ज्या विद्यापीठांचे दाखले आपण देत आहात त्या देशात प्रदुषण रहीत वातावरणात राहिलेली, वाढलेली लहान लहान मुले शाळेमधे,माॅलमधे गोळीबार करतात याला काय म्हणाल." या तुमच्या निरीक्षणाने माझ्या मूळ लेखातील दाव्याला बळकटीच मिळाली आहे. लहानवयात उपाग्रखण्डाचा विकास झालेला नसतो. त्यामुळे योग्य/अयोग्य, नैतिक/अनैतिक याकल्पना विकसित होत नाहीत. साहजिक त्यांच्याकडून गोळीबारासारखे गंभीर गुन्हे घडतात. प्रदूषण फक्त हवेचे नसते तर अन्नाचे आणि पाण्याचे पण असते. आपणे आपले अज्ञान मान्य केले असल्याने जनुकीय पातळीवर एका पिढीचे दोष पुढच्या पिढीकडे कसे संक्रमित होतात आणि त्यांना पोषक वातावरण मिळाले की ते उफाळून येतात, हे विज्ञान आपल्या आकलना पलिकडचे आहे. याची मला खात्री आहे. सांगायचे तात्पर्य, अगोदरच्या पिढ्या जर प्रदूषणाने "किडल्या" असतील तर पुढची प्रजा पण किडकी बनते. "असे जर मानले तर स्लम मधे जन्माला येणारे प्रत्येक मुल गुन्हेगार बनायला हवेत." झोपडपट्टीमध्ये जन्माला येणारे प्रत्येक मूल जरी गुन्हेगार नसले तरी झोपडपट्ट्यामध्ये सर्वात जास्त गुन्हेगारी असते, हे तुम्ही नाकारू शकत नाही. याशिवाय ’बेल कर्व्ह"चा परिणाम तुम्हाला माहित असेल ही अपेक्षा ठेवणे चूकीची आहे.

रामचंद्र 01/11/2024 - 15:06
जनुकीय पातळीवर एका पिढीचे दोष पुढच्या पिढीकडे कसे संक्रमित होतात आणि त्यांना पोषक वातावरण मिळाले की ते उफाळून येतात...> यामागे शास्त्रीय सत्य वा तथ्य किती आहे याची कल्पना नाही पण याचा चांगलाच प्रत्यय येताना दिसतो. बरीच उदाहरणे पहायला मिळतात.

कर्नलतपस्वी 31/10/2024 - 15:03
आपण जो लेख टंकलात त्यात नवीन काहीच नाही. मी एक साध्या सोप्या भाषेत मला समजलेले टंकाळले होते. कदाचित मला काय म्हणायचंय ते आपल्या आकलना पलिकडचे असावे अन्यथा आपण व्यक्तिगत पातळीवर उतरला नसतात. माझे वय जास्त आहे,मी नवीन शिकण्याच्या पलिकडे गेलोय, हटवादी इत्यादी शब्दांचे औचित्य किंवा लेखनाशी काहीच संबध नाही.माझी बौद्धिक कुवत केवळ काही प्रतिसाद वाचून आपल्याला न पटणार्‍या, न रुचणाऱ्या शब्दांमुळे काढलीत. यावरून आपला अंहं किती फुगलेला आहे हेच कळते. आपले मत,अर्थात माझ्याबद्दल चे आपल्याला लखलाभ. सार्वजनिक मंचावर केवळ चान चान म्हणवून घ्यायचे असेल तर लेखना आगोदरच वाचकांना सावध करावे. साद म्हणले की प्रतिसाद आला. नेहमीच प्रतिसाद लेखकाच्या मनासारखा असेल असे काही जरूरी नाही. मिपावर सहसा कुणी कुणाला व्यक्तिगत पातळीवर ओळखत नाही. व्यक्तिगत पातळीवर उतरून टिका करणे हे उचित नाही. पटले नाही तर सोडून द्यायचे. शक्य तेव्हढ्या सभ्य भाषेचा प्रयोग केला आहे. माझ्याकडून पूर्णविराम.

रामचंद्र 31/10/2024 - 23:26
कोलाहल, पर्यावरणविघातक वर्तणुकीत आनंद वाटणारे बहुसंख्य प्रदूषित भौतिक व वैचारिक वातावरणात वाढलेले असतात हे मात्र नक्कीच प्रत्ययाला येते.

विवेकपटाईत 04/11/2024 - 11:58
आनंदाच्या जागतिक क्रमवारीत भारताचा नंबर बराच खाली आहे, जो नागरिकांच्या सर्वसाधारण मानसिक आरोग्याचा निदर्शक आहे. ही रिपोर्ट कोणत्याही जागतिक संस्थेचा नाही. एका भारत विरोधी दृष्टीकोण ठेवणार्‍या संस्थेचा आहे. बाकी भारतीय लोकांचे मानसिक आरोगी यूरोपियन देशांपेक्षा निश्चित उत्तम आहे. भारताच्या विरोधात असे भरपूर रिपोर्ट येत राहतात. उदा. भारतात गेल्या दहावर्षांत गरीबी वाढली. वास्तव 25 कोटी गरीबी रेषेतून बाहेर आले. असो.

युयुत्सु 04/11/2024 - 18:10
"ही रिपोर्ट कोणत्याही जागतिक संस्थेचा नाही. एका भारत विरोधी दृष्टीकोण ठेवणार्‍या संस्थेचा आहे. " हे विधान बेलगाम आणि बेछूट दाव्याचा उत्तम नमूना आहे. ही क्रमवारी लावणारी संस्था भारत विरोधी आहे याचे पटाईत यांनी कोणतेही पुरावे दिलेले नाहीत. About World Happiness Report: The World Happiness Report is released annually around March 20th as part of the International Day of Happiness celebration by the United Nations Sustainable Development Solutions Network (UN SDSN). The World Happiness Report is a partnership of Gallup, the Oxford Wellbeing Research Centre, the UN Sustainable Development Solutions Network, and the WHR's Editorial Board. It considers six variables: GDP per capita, healthy life expectancy, social support, freedom, generosity, and absence of corruption. The World Happiness Report now provides separate rankings by age group. This year's report ranked 150 countries. The other top 10 countries after Finland are Denmark, Iceland, Sweden, Israel, Netherlands, Norway, Luxembourg, Switzerland and Australia. The United States and Germany did not find a place among the list of 20 happiest nations. The US trailed at the 23rd spot, while Germany at the 24th spot respectively. Afghanistan remains bottom of the overall rankings as the world's 'unhappiest' nation, followed by Congo, Sierra Leone, Lesotho, and Lebanon https://www.ksgindia.com/study-material/news/world-happiness-report-2024.html#:~:text=India's%20Ranking%3A%20In%20the%20World,at%20108%2C%20Myanmar%20at%20118. आनंदाच्या जागतिक क्रमवारीची माहिती इथे मिळेल- https://www.unsdsn.org/our-work/world-happiness-report/

विवेकपटाईत 21/08/2025 - 20:53
भारतात कुठे आणि कोणत्या भागात किती लोकांचा सर्वे केला या संस्थेने तुम्ही सांगू शकता का. बाकी अशा रिपोर्ट बोगस असतात हे सर्वांनाच माहीत असते.

युयुत्सु 06/11/2024 - 17:17
वरील लेख लिहून झाल्यानंतर आज अचानक माझ्या लेखातील काही भारतीयांच्या मेंदूच्या आरोग्याविषयी दाव्यांना पुष्टी देणारा संशोधन अहवाल नेचर मध्ये सापडला. पुरेशी झोप आणि मेंदूचे अधिकारी कार्य यांचा घनिष्ठ संबंध आहे. https://www.nature.com/articles/s42003-022-03123-3#Fig1

सोत्रि 01/12/2024 - 04:11
लेख प्रचंड आवडला. हिंसक गुन्हे करणारे गुन्हेगार आणि त्यांची गुन्हा करतानाची मानसिकता आणि पार्श्वभूमी हा विषय खुप महत्वाचा आहे. त्याअनुषंगाने लेख त्या मानसिकतेवर भाष्य करत असल्याने लेख आवडला.
संवेदनांना प्रतिसाद देण्याची गरज आणि क्षमता निर्माण झाली आणि संवेदनानुसार योग्य तो निर्णय घेऊन प्रतिसाद देणे, अंतर्गत यंत्रणा चालू किंवा बंद करणारी व्यवस्था म्हणून अत्यंत गुंतागुंतीचा मेंदू हा अवयव निर्माण झाला.
संवेदना आणि त्यांना दिला जाणारा प्रतिसाद हा आपल्या जगण्याचा मुलभूत पॅटर्न आहे. त्या संवेदनेला कसा प्रतिसाद दिला जातो हे संचित, प्रारब्ध आणि क्रियमाण ह्यानुसार असतो. व्यक्ति जितकी जाणिवेत असेल तितका विवेक जागृत असेल आणि संवेदनांवर रियाक्ट न होता संवेदनांना रिस्पॅान्स दिला जाईल. उपाग्रखण्ड आणि उपाग्रबाह्यक ह्यांचा विकास म्हणजेच व्यक्तीचे जाणिवेत असणे (कॅान्शसनेस आणि अवेयरनेस) युयुत्सु यांच्या प्राणायमावरच्या लेखात सांगितलेल्या पुस्तकाप्रमाणे प्राणायामाने उपाग्रखण्ड आणि उपाग्रबाह्यक ह्यांचा विकास घडवून आणता येऊ शकतो. तसंच ध्यानाने तो सातत्याने टिकवता येऊ शकतो. - (मेंदूचे आरोग्य सुदृढ करण्याच्या प्रयत्नात असलेला) सोकाजी

युयुत्सु 20/08/2025 - 10:57
काही महिन्यांपूर्वी म०टा० ने माझा "मेंदूचे आरोग्य आणि विवेक" हा लेख प्रसिद्ध केला होता. त्यात मी वाढत्या जागतिक तापमानाचा मानसिक स्वास्थ्याशी असलेल्या संबंधाकडे लक्ष वेधायचा प्रय्तत्न केला होता. आज माझ्या दाव्यांना पुष्टी देणारे आणखी एक वृत्त वाचनात आले -https://www.bbc.com/hindi/articles/cvgpvvrdxgxo?

कंजूस 28/10/2024 - 11:02
मेंदू अति विकसित होत आहे हे मुख्य कारण आहे. बुद्धीवाद आणि भावनावाद यांमध्ये मेंदू एकीकडे झुकतो आहे. त्याचबरोबर सगळा लाभ मलाच कसा मिळेल याची खटपट सतत सुरू आहे. त्यातून खोटारडेपणा, स्वार्थ, लबाडी आणि अप्रामाणिकपणा वाढतो आहे.

कर्नलतपस्वी 29/10/2024 - 06:08
असे भाग मला करावेसे वाटतात. मुर्त मेंदूत आलेले दोष काही प्रमाणात वैद्यकीय सहाय्याने ठिक करता येतात. काही प्रमाणात अमुर्त मेदूवडे उपचार उपलब्ध आहेत. निती,अनितीच्या संकल्पना ,पाप पुण्याची वास्तविकता,व्यवहार आणी स्वार्थ या सर्व गोंगाटात भावनिक नातेसंबंध शुष्क झाल्याने आपराधीक गतिविधी वाढल्या आहेत असे वाटते. इतिहासकार राजवाडे म्हणतात ते खरे आहे. जे काल योग्य वाटत होते ते आज निषिद्ध वाटू शकते. जे इतरांना आयोग्य वाटते ते कुणाला योग्य वाटू शकते. कायदा सुव्यवस्था एक मर्यादेपर्यंतच....

युयुत्सु 29/10/2024 - 11:12
प्रतिसादाबद्दल आभार! आपल्या मुद्द्यांना पुढे दिलेल्या संशोधनात उत्तर मिळेल. प्रदूषणाचे दूष्परिणाम गर्भावस्थेपासूण चालू होतात. परिणामतः सर्वांना समान क्षमता निसर्गाकडून मिळत नाहीत.

कर्नलतपस्वी 29/10/2024 - 13:26
कुठपर्यंत ग्राह्य धरावा? प्रातिनिधिक सर्वेक्षणाचे गुणदोष लागू पडतात. प्रदुषण मोठ मोठ्या शहरात असते. तुलनात्मक दृष्टीकोनातून खेडेगावात ते खुप कमी असते. लोकसंख्येची घनता,वहातूक, रोजगार, शहरातले विविध प्रकारचे आकर्षण ,ताणतणाव इ. निश्चितच प्रदुषण, गुन्हेगारी व अनैतिकता वाढण्यासाठी पुरक,पोषक वातावरण असते यात मला तरी शंका नाही. खेडेगावात परस्परांबद्दल अपुलकी,संबध , अडीअडचणीत एकमेकाची मदत करणे,सौहार्दपूर्ण वातावरण निश्चितच नैतिकता परंपरा जोपासण्यात मदत करते. लोकसंख्या कमी असल्याने प्रदुषण नसते किंवा असलेच तर नाममात्र. म्हणून म्हणतो नैतिकतेच्या पतनाला प्रदूषण कितपत कारणीभूत ठरत नसून इतर बाबी जास्त जबाबदार आहेत.

युयुत्सु 30/10/2024 - 16:33
म्हणून म्हणतो नैतिकतेच्या पतनाला प्रदूषण कितपत कारणीभूत ठरत नसून इतर बाबी जास्त जबाबदार आहेत. कृपया मोठ्या विद्यापीठातील वैज्ञानिक संशोधनावर अर्धवट, अभ्यासरहित मते व्यक्त करू नयेत. पुढे हवेतील प्रदूषणाचे शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यावर काय परिणाम होतात, त्याची विस्तृत यादी दिली आहे. ती पहावी- References
  • Kampa, M.; Castanas, E. Human health effects of air pollution. Environ. Pollut. 2008, 151, 362–367.
  • César, A.C.; Carvalho, J.A.; Nascimento, L.F. Association between NOx exposure and deaths caused by respiratory diseases in a medium-sized Brazilian city. Braz. J. Med. Biol. Res. 2015, 48, 1130–1135.
  • Chaloulakou, A.; Mavroidis, I.; Gavriil, I. Compliance with the annual NO2 air quality standard in Athens. Required NOx levels and expected health implications. Atmos. Environ. 2008, 42, 454–465.
  • Zouzelka, R.; Rathousky, J. Photocatalytic abatement of NOx pollutants in the air using commercial functional coating with porous morphology. Appl. Catal. B-Environ. 2017, 217, 466–476.
  • Jacob, D.J. Introduction to Atmospheric Chemistry; Chapter 11: Oxidizing Power of the Atmosphere; Princeton University Press: Princeton, NJ, USA, 1999; pp. 199–219.
  • Liu, F.; Beirle, S.; Zhang, Q.; Dörner, S.; He, K.; Wagner, T. NOx lifetimes and emissions of cities and power plants in polluted background estimated by satellite observations. Atmos. Chem. Phys. 2016, 16, 5283–5298.
  • Shah, V.; Jacob, D.; Li, K.; Silvern, R.; Zhai, S.; Liu, M.; Lin, J.; Zhang, Q. Effect of changing NOx; lifetime on the seasonality and long-term trends of satellite-observed tropospheric NO2; columns over China. Atmos. Chem. Phys. Discuss. 2019, 670, 1–23.
  • Canadian Council of Ministers of the Environment. 2017 Air Quality, Canadian Ambient Air Quality Standards (CAAQS). Available online: http://airquality-qualitedelair.ccme.ca/en/ (accessed on 20 January 2021).
  • Bélanger, D.; Berry, P. Human Health in a Changing Climate: A Canadian Assessment of Vulnerabilities and Adaptive Capacity; Health Canada: Ottawa, ON, Canada, 2008.
  • Boubel, R.W.; Fox, D.L.; Turner, D.B.; Stern, A.C. Fundamentals of Air Pollution, 3rd ed.; Chapter 7 Effects on Health and Human Welfare and Chapter 12 Atmospheric Chemistry; Academic Press: Cambridge, MA, USA, 1994; pp. 99–109,165–177.
  • Muilwijk, C.; Schrijvers, P.J.; Wuerz, S.; Kenjereš, S. Simulations of photochemical smog formation in complex urban areas. Atmos. Environ. 2016, 147, 470–484.
  • Seinfield, J.H.; Pandis, S.N. Atmospheric Chemistry and Physics, 3rd ed.; Chapter 2.7: Particulate Matter (Aerosols); John Wiley & Sons, Inc.: Hoboken, NJ, USA, 2006; pp. 48–54.
  • Krzeszowiak, J.; Stefanow, D.; Pawlas, K. The impact of particulate matter (PM) and nitric oxides (NOx) on human health and an analysis of selected sources accounting for their emission. Med. Sr.—Environ. Med. 2016, 19, 3–15.
  • Anyanwu, E. Complex interconvertibility of nitrogen oxides (NOx): Impact on occupational and environmental health. Rev. Environ. Health 1999, 14, 169–185.
  • Mohsenin, V. Human exposure to oxides of nitrogen at ambient and supra-ambient concentrations. Toxicology 1994, 89, 301–312.
  • Munawer, M.E. Human health and environmental impacts of coal combustion and post-combustion wastes. J. Sustain. Min. 2018, 17, 87–96.
  • Skouloudis, A.N.; Kassomenos, P. Combining environment and health information systems for the assessment of atmospheric pollution on human health. Sci. Total Environ. 2014, 488–489, 362–368.
  • Vasev, N. Governing energy while neglecting health—The case of Poland. Health Policy 2017, 121, 1147–1153.
  • Lu, X.; Yao, T.; Li, Y.; Fung, J.C.; Lau, A.K. Source apportionment and health effect of NOx over the Pearl River Delta region in southern China. Environ. Pollut. 2016, 212, 135–146.
  • Zock, J.P.; Verheij, R.; Helbich, M.; Volker, B.; Spreeuwenberg, P.; Strak, M.; Janssen, N.A.H.; Dijst, M.; Groenewegen, P. The impact of social capital, land use, air pollution and noise on individual morbidity in Dutch neighbourhoods. Environ. Int. 2018, 121, 453–460.
  • Palmgren, F.; Berkowicz, R.; Hertel, O.; Vignati, E. Effects of reduction of NOx on the NO2 levels in urban streets. Sci. Total Environ. 1996, 189–190, 409–415.
  • Patelarou, E.; Tzanakis, N.; Kelly, F.J. Exposure to indoor pollutants and wheeze and asthma development during early childhood. Int. J. Environ. Res. Public Health 2015, 12, 3993–4017.
  • Brunekreef, B.; Holgate, S.T. Air pollution and health. Lancet 2002, 360, 1233–1242.
  • Mi, Y.H.; Norbäck, D.; Tao, J.; Mi, Y.L.; Ferm, M. Current asthma and respiratory symptoms among pupils in Shanghai, China: Influence of building ventilation, nitrogen dioxide, ozone, and formaldehyde in classrooms. Indoor Air 2006, 16, 454–464.
  • Anderson, H.R.; Atkinson, R.W.; Bremmer, S.A.; Carrington, J.; Peacock, P. Quantitative Systematic Review of Short Term Associations between Ambient Air Pollution (Particulate Matter, Ozone, Nitrogen Dioxide, Sulphur Dioxide and Carbon Monoxide), and Mortality and Morbidity; Division of Community Health Sciences St George’s—University of London: London, UK, 2007. Available online: https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/215975/dh_121202.pdf (accessed on 26 November 2021).
  • Kirsch, M.; Korth, H.G.; Sustmann, R.; de Groot, H. The pathobiochemistry of nitrogen dioxide. Biol. Chem. 2002, 383, 389–399.
  • McConnell, R.; Berhane, K.; Gilliland, F.; Molitor, J.; Thomas, D.; Lurmann, F.; Avol, E.; Gauderman, W.J.; Peters, J.M. Prospective study of air pollution and bronchitic symptoms in children with asthma. Am. J. Respir. Crit. Care 2003, 168, 790–797.
  • Rivas, E.; Santiago, J.L.; Lechón, Y.; Martín, F.; Ariño, A.; Pons, J.J.; Santamaría, J.M. CFD modelling of air quality in Pamplona City (Spain): Assessment, stations spatial representativeness and health impacts valuation. Sci. Total Environ. 2019, 649, 1362–1380.
  • Alexeeff, S.E.; Roy, A.; Shan, J.; Liu, X.; Messier, K.; Apte, J.S.; Portier, C.; Sidney, S.; Van Den Eeden, S.K. High-resolution mapping of traffic related air pollution with Google street view cars and incidence of cardiovascular events within neighborhoods in Oakland, CA. Environ. Health-Glob. 2018, 17, 1–13.
  • Beelen, R.; Hoek, G.; van den Brandt, P.A.; Goldbohm, R.A.; Fischer, P.; Schouten, L.J. Long-term effects of traffic-related air pollution on mortality in a Dutch cohort (NLCS-AIR study). Environ. Health Perspect. 2008, 116, 196–202.
  • Chen, H.; Goldberg, M.S.; Burnett, R.T.; Jerrett, M.; Wheeler, A.J.; Villeneuve, P.J. Long-term exposure to traffic-related air pollution and cardiovascular mortality. Epidemiology 2013, 24, 35–43.
  • Gan, W.Q.; Koehoorn, M.; Davies, H.W.; Demers, P.A.; Tamburic, L.; Brauer, M. Long-term exposure to traffic-related air pollution and the risk of coronary heart disease hospitalization and mortality. Environ. Health Perspect. 2011, 119, 501–507.
  • Jerrett, M.; Burnett, R.T.; Beckerman, B.S.; Turner, M.C.; Krewski, D.; Thurston, G.; Martin, R.V.; van Donkelaar, A.; Hughes, E.; Shi, Y. Spatial analysis of air pollution and mortality in California. Am. J. Respir. Crit. Care 2013, 188, 593–599.
  • Raaschou-Nielsen, O.; Hermansen, M.N.; Loland, L.; Buchvald, F.; Pipper, C.B.; Sørensen, M.; Loft, S.; Bisgaard, H. Long-term exposure to indoor air pollution and wheezing symptoms in infants. Indoor Air 2010, 20, 159–167.
  • Rijnders, E.; Janssen, N.A.; van Vliet, P.H.; Brunekreef, B. Personal and outdoor nitrogen dioxide concentrations in relation to degree of urbanization and traffic density. Environ. Health Perspect. 2001, 109, 411–417.
  • Weinmayr, G.; Romeo, E.; de Sario, M.; Weiland, S.K.; Forastiere, F. Short-Term effects of PM10 and NO2 on respiratory health among children with asthma or asthma-like symptoms: A systematic review and Meta-Analysis. Environ. Health Perspect. 2010, 118, 449–457.
  • Dastoorpoor, M.; Sekhavatpour, Z.; Masoumi, K.; Mohammadi, M.J.; Aghababaeian, H.; Khanjani, N.; Hashemzadeh, B.; Vahedian, M. Air pollution and hospital admissions for cardiovascular diseases in Ahvaz, Iran. Sci. Total Environ. 2019, 652, 1318–1330.
  • Janke, K. Air pollution, avoidance behaviour and children’s respiratory health: Evidence from England. J. Health Econ. 2014, 38, 23–42.
  • Szyszkowicz, M. Air pollution and emergency department visits for depression in Edmonton, Canada. Int. J. Occup. Med. Environ. 2007, 20, 241–245.
  • Gandini, M.; Scarinzi, C.; Bande, S.; Berti, G.; Carnà, P.; Ciancarella, L.; Costa, G.; Demaria, M.; Ghigo, S.; Piersanti, A.; et al. Long term effect of air pollution on incident hospital admissions: Results from the Italian Longitudinal Study within LIFE MED HISS project. Environ. Int. 2018, 121, 1087–1097.
  • Mason, T.G.; Schooling, C.M.; Chan, K.P.; Tian, L. An evaluation of the air quality health index program on respiratory diseases in Hong Kong: An interrupted time series analysis. Atmos. Environ. 2019, 211, 151–158.
  • Fusco, D.; Forastiere, F.; Michelozzi, P.; Spadea, T.; Ostro, B.; Arcà, M.; Perucci, C.A. Air pollution and hospital admissions for respiratory conditions in Rome, Italy. Eur. Respir. J. 2001, 17, 1143–1150.
  • Johansson, C.; Lövenheim, B.; Schantz, P.; Wahlgren, L.; Almström, P.; Markstedt, A.; Strömgren, M.; Forsberg, B.; Sommar, J.N. Impacts on air pollution and health by changing commuting from car to bicycle. Sci. Total Environ. 2017, 584–585, 56–63.
  • Al-Ahmadi, K.; Al-Zahrani, A. NO2 and cancer incidence in Saudi Arabia. Int. J. Environ. Res. Public Health 2013, 10, 5844–5862.
  • Hystad, P.; Demers, P.A.; Johnson, K.C.; Carpiano, R.M.; Brauer, M. Long-term residential exposure to air pollution and lung cancer risk. Epidemiology 2013, 24, 762–772.
  • Nafstad, P.; Håheim, L.L.; Oftedal, B.; Gram, F.; Holme, I.; Hjermann, I.; Leren, P. Lung cancer and air pollution: A 27 year follow up of 16 209 Norwegian men. Thorax 2003, 58, 1071–1076.
  • Vineis, P.; Hoek, G.; Krzyzanowski, M.; Vigna-Taglianti, F.; Veglia, F.; Airoldi, L.; Autrup, H.; Dunning, A.; Garte, S.; Hainaut, P.; et al. Air pollution and risk of lung cancer in a prospective study in Europe. Int. J. Cancer 2006, 119, 169–174.
  • Yorifuji, T.; Kashima, S.; Tsuda, T.; Ishikawa-Takata, K.; Ohta, T.; Tsuruta, K.I.; Doi, H. Long-term exposure to traffic-related air pollution and the risk of death from hemorrhagic stroke and lung cancer in Shizuoka, Japan. Sci. Total Environ. 2013, 443, 397–402.
  • Crouse, D.L.; Goldberg, M.S.; Ross, N.A.; Chen, H.; Labrèche, F. Postmenopausal breast cancer is associated with exposure to traffic-related air pollution in Montreal, Canada: A case-control study. Environ. Health Perspect. 2010, 118, 1578–1583.
  • Samoli, E.; Aga, E.; Touloumi, G.; Nisiotis, K.; Forsberg, B.; Lefranc, A.; Pekkanen, J.; Wojtyniak, B.; Schindler, C.; Niciu, E.; et al. Short-term effects of nitrogen dioxide on mortality: An analysis within the APHEA project. Eur. Respir. J. 2006, 27, 1129–1138.
  • Atkinson, R.W.; Butland, B.K.; Anderson, H.R.; Maynard, R.L. Long-term concentrations of nitrogen dioxide and mortality: A meta-analysis of cohort studies. Epidemiology 2018, 29, 460–472.
  • Ancona, C.; Badaloni, C.; Mataloni, F.; Bolignano, A.; Bucci, S.; Cesaroni, G.; Sozzi, R.; Davoli, M.; Forastiere, F. Mortality and morbidity in a population exposed to multiple sources of air pollution: A retrospective cohort study using air dispersion models. Environ. Res. 2015, 137, 467–474.
  • de Marco, A.; Proietti, C.; Anav, A.; Ciancarella, L.; D’Elia, I.; Fares, S.; Fornasier, M.F.; Fusaro, L.; Gualtieri, M.; Manes, F.; et al. Impacts of air pollution on human and ecosystem health, and implications for the National Emission Ceilings Directive: Insights from Italy. Environ. Int. 2019, 125, 320–333.
  • Faustini, A.; Rapp, R.; Forastiere, F. Nitrogen dioxide and mortality: Review and meta-analysis of long-term studies. Eur. Respir. J. 2014, 44, 744–753.
  • Hoek, G.; Krishnan, R.M.; Beelen, R.; Peters, A.; Ostro, B.; Brunekreef, B.; Kaufman, J.D. Long-term air pollution exposure and cardio-respiratory mortality: A review. Environ. Health-Glob. 2013, 12, 1–15.
  • Chen, R.; Samoli, E.; Wong, C.M.; Huang, W.; Wang, Z.; Chen, B.; Kan, H. Associations between short-term exposure to nitrogen dioxide and mortality in 17 Chinese cities: The China Air Pollution and Health Effects Study (CAPES). Environ. Int. 2012, 45, 32–38.
  • Shang, Y.; Sun, Z.; Cao, J.; Wang, X.; Zhong, L.; Bi, X.; Li, H.; Liu, W.; Zhu, T.; Huang, W. Systematic review of Chinese studies of short-term exposure to air pollution and daily mortality. Environ. Int. 2013, 54, 100–111.
  • Tao, Y.; Huang, W.; Huang, X.; Zhong, L.; Lu, S.E.; Li, Y.; Dai, L.; Zhang, Y.; Zhu, T. Estimated acute effects of ambient ozone and nitrogen dioxide on mortality in the Pearl River Delta of southern China. Environ. Health Perspect. 2012, 120, 393–398.
  • Malik, A.; Tauler, R. Exploring the interaction between O3 and NOx pollution patterns in the atmosphere of Barcelona, Spain using the MCR-ALS method. Sci. Total Environ. 2015, 517, 151–161.
  • World Health Organization. Ambient (Outdoor) Air Pollution. 2021. Available online: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ambient-(outdoor)-air-quality-and-health (accessed on 21 October 2021).
  • Rehm, J.; Shield, K.D. Global Burden of Disease and the Impact of Mental and Addictive Disorders. Curr. Psychiatry Rep. 2019, 21, 10.
  • United Nations Department of Economic and Social Affairs. Sustainable Development Goal 3: Ensure Healthy Lives and Promote Well-Being for all at all Ages. 2021. Available online: https://sdgs.un.org/goals/goal3 (accessed on 31 September 2021).
  • University of Washington Institute for Health Metrics and Evaluation. Global Burden of Disease Study 2019 (GBD 2019) Data Resources. 2021. Available online: http://ghdx.healthdata.org/gbd-results-tool (accessed on 30 September 2021).
  • Kaufmann, C.N.; Susukida, R.; Depp, C.A. Sleep apnea, psychopathology, and mental health care. Sleep Health 2017, 3, 244–249.
  • Kanner, J.; Pollack, A.Z.; Ranasinghe, S.; Stevens, D.R.; Nobles, C.; Rohn, M.C.; Sherman, S.; Mendola, P. Chronic exposure to air pollution and risk of mental health disorders complicating pregnancy. Environ. Res. 2021, 196, 110937.
  • Bakolis, I.; Hammoud, R.; Stewart, R.; Beevers, S.; Dajnak, D.; MacCrimmon, S.; Broadbent, M.; Pritchard, M.; Shiode, N.; Fecht, D.; et al. Mental health consequences of urban air pollution: Prospective population-based longitudinal survey. Soc. Psychiatry Psychiatr. Epidemiol. 2021, 56, 1587–1599.
  • Klompmaker, J.O.; Hoek, G.; Bloemsma, L.D.; Wijga, A.H.; van den Brink, C.; Brunekreef, B.; Lebret, E.; Gehring, U.; Janssen, N.A.H. Associations of combined exposures to surrounding green, air pollution and traffic noise on mental health. Environ. Int. 2019, 129, 525–537.
  • Pelgrims, I.; Devleesschauwer, B.; Guyot, M.; Keune, H.; Nawrot, T.S.; Remmen, R.; Saenen, N.D.; Trabelsi, S.; Thomas, I.; Aerts, R.; et al. Association between urban environment and mental health in Brussels, Belgium. BMC Public Health 2021, 21, 635.
  • Gu, H.; Yan, W.; Elahi, E.; Cao, Y. Air pollution risks human mental health: An implication of two-stages least squares estimation of interaction effects. Environ. Sci. Pollut. R 2020, 27, 2036–2043.
  • Newbury, J.B.; Stewart, R.; Fisher, H.L.; Beevers, S.; Dajnak, D.; Broadbent, M.; Pritchard, M.; Shiode, N.; Heslin, M.; Hammoud, R.; et al. Association between air pollution exposure and mental health service use among individuals with first presentations of psychotic and mood disorders: Retrospective cohort study. Br. J. Psychiatry 2021, 219, 678–685.
  • Chan, E.Y.; Lam, H.C.; So, S.H.; Goggins, W.B.; Ho, J.Y.; Liu, S.; Chung, P.P. Association between ambient temperatures and mental disorder hospitalizations in a subtropical city: A time-series study of Hong Kong special administrative region. Int. J. Environ. Res. Public Health 2018, 15, 754.
  • Chen, C.; Liu, C.; Chen, R.; Wang, W.; Li, W.; Kan, H.; Fu, C. Ambient air pollution and daily hospital admissions for mental disorders in Shanghai, China. Sci. Total Environ. 2018, 613–614, 324–330.
  • Oudin, A.; Åström, D.O.; Asplund, P.; Steingrimsson, S.; Szabo, Z.; Carlsen, H.K. The association between daily concentrations of air pollution and visits to a psychiatric emergency unit: A case-crossover study. Environ. Health-Glob. 2018, 17, 4.
  • Wei, F.; Wu, M.; Qian, S.; Li, D.; Jin, M.; Wang, J.; Shui, L.; Lin, H.; Tang, M.; Chen, K. Association between short-term exposure to ambient air pollution and hospital visits for depression in China. Sci. Total Environ. 2020, 724, 138207.
  • Lu, P.; Zhang, Y.; Xia, G.; Zhang, W.; Xu, R.; Wang, C.; Guo, Y.; Li, S. Attributable risks associated with hospital outpatient visits for mental disorders due to air pollution: A multi-city study in China. Environ. Int. 2020, 143, 105906.
  • Thilakaratne, R.A.; Malig, B.J.; Basu, R. Examining the relationship between ambient carbon monoxide, nitrogen dioxide, and mental health-related emergency department visits in California, USA. Sci. Total Environ. 2020, 746, 140915.
  • Li, H.; Zhang, S.; Qian, Z.; Xie, X.H.; Luo, Y.; Han, R.; Hou, J.; Wang, C.; McMillin, S.E.; Wu, S.; et al. Short-term effects of air pollution on cause-specific mental disorders in three subtropical Chinese cities. Environ. Res. 2020, 191, 110214.
  • Tong, L.; Li, K.; Zhou, Q. Season, sex and age as modifiers in the association of psychosis morbidity with air pollutants: A rising problem in a Chinese metropolis. Sci. Total Environ. 2016, 541, 928–933.
  • Billings, M.E.; Gold, D.; Szpiro, A.; Aaron, C.P.; Jorgensen, N.; Gassett, A.; Leary, P.L.; Kaufman, J.D.; Redline, S.R. The association of ambient air pollution with sleep apnea: The multi-ethnic study of atherosclerosis. Ann. Am. Thorac. Soc. 2019, 16, 363–370.
  • Lawrence, W.R.; Yang, M.; Zhang, C.; Liu, R.Q.; Lin, S.; Wang, S.Q.; Liu, Y.; Ma, H.; Chen, D.H.; Zeng, X.W.; et al. Association between long-term exposure to air pollution and sleep disorder in Chinese children: The Seven Northeastern Cities study. Sleep 2018, 41, 1–10.
  • Vert, C.; Sánchez-Benavides, G.; Martínez, D.; Gotsens, X.; Gramunt, N.; Cirach, M.; Molinuevo, J.L.; Sunyer, J.; Nieuwenhuijsen, M.J.; Crous-Bou, M.; et al. Effect of long-term exposure to air pollution on anxiety and depression in adults: A cross-sectional study. Int. J. Hyg. Environ. Health 2017, 220, 1074–1080.
  • Shin, J.; Park, J.Y.; Choi, J. Long-term exposure to ambient air pollutants and mental health status: A nationwide population-based cross-sectional study. PLoS ONE 2018, 13, e0195607.
  • Lim, Y.H.; Kim, H.; Kim, J.H.; Bae, S.; Park, H.Y.; Hong, Y.C. Air Pollution and Symptoms of Depression in Elderly Adults. Environ. Health Perspect. 2012, 120, 1023–1028.
  • Wang, Y.; Eliot, M.N.; Koutrakis, P.; Gryparis, A.; Schwartz, J.D.; Coull, B.A.; Mittleman, M.A.; Milberg, W.P.; Lipsitz, L.A.; Wellenius, G.A. Ambient air pollution and depressive symptoms in older adults: Results from the MOBILIZE Boston study. Environ. Health Perspect. 2014, 122, 553–558.
  • Zijlema, W.L.; Wolf, K.; Emeny, R.; Ladwig, K.H.; Peters, A.; Kongsgård, H.; Hveem, K.; Kvaløy, K.; Yli-Tuomi, T.; Partonen, T.; et al. The association of air pollution and depressed mood in 70,928 individuals from four European cohorts. Int. J. Hyg. Environ. Health 2016, 219, 212–219.
  • Altuğ, H.; Fuks, K.B.; Hüls, A.; Mayer, A.K.; Tham, R.; Krutmann, J.; Schikowski, T. Air pollution is associated with depressive symptoms in elderly women with cognitive impairment. Environ. Int. 2020, 136, 105448.
  • Kim, S.Y.; Bang, M.; Wee, J.H.; Min, C.; Yoo, D.M.; Han, S.M.; Kim, S.; Choi, H.G. Short- and long-term exposure to air pollution and lack of sunlight are associated with an increased risk of depression: A nested case-control study using meteorological data and national sample cohort data. Sci. Total Environ. 2021, 757, 143960.
  • Lo, K.; Chiang, L.L.; Hsu, S.M.; Tsai, C.Y.; Wu, D.; Chou, C.J.; Chuang, H.C.; Liu, W.T. Association of short-term exposure to air pollution with depression in patients with sleep-related breathing disorders. Sci. Total Environ. 2021, 786, 147291.
  • Latham, R.M.; Kieling, C.; Arseneault, L.; Botter-Maio Rocha, T.; Beddows, A.; Beevers, S.; Danese, A.; De Oliveira, K.; Kohrt, B.A.; Moffitt, T.E.; et al. Childhood exposure to ambient air pollution and predicting individual risk of depression onset in UK adolescents. J. Psychiatry Res. 2021, 138, 60–67.
  • Szyszkowicz, M.; Rowe, B.; Colman, I. Air pollution and daily emergency department visits for depression. Int. J. Occup. Med. Environ. 2009, 22, 355–362.
  • Szyszkowicz, M.; Kousha, T.; Kingsbury, M.; Colman, I. Air Pollution and Emergency Department Visits for Depression: A Multicity Case-Crossover Study. Environ. Health Insights 2016, 10, 155–161.
  • Cho, J.; Choi, Y.J.; Suh, M.; Sohn, J.; Kim, H.; Cho, S.K.; Ha, K.H.; Kim, C.; Shin, D.C. Air pollution as a risk factor for depressive episode in patients with cardiovascular disease, diabetes mellitus, or asthma. J. Affect. Disord. 2014, 157, 45–51.
  • Zhou, Y.M.; An, S.J.; Tang, E.J.; Xu, C.; Cao, Y.; Liu, X.L.; Yao, C.Y.; Xiao, H.; Zhang, Q.; Liu, F.; et al. Association between short-term ambient air pollution exposure and depression outpatient visits in cold seasons: A time-series analysis in northwestern China. J. Toxicol. Environ. Health A 2021, 84, 389–398.
  • Gu, X.; Guo, T.; Si, Y.; Wang, J.; Zhang, W.; Deng, F.; Chen, L.; Wei, C.; Lin, S.; Guo, X.; et al. Association between ambient air pollution and daily hospital admissions for depression in 75 Chinese cities. Am. J. Psychiatry 2020, 177, 735–743.
  • Szyszkowicz, M.; Willey, J.B.; Grafstein, E.; Rowe, B.H.; Colman, I. Air Pollution and Emergency Department Visits for Suicide Attempts in Vancouver, Canada. Environ. Health Insights 2010, 4, 79–86.
  • Min, J.; Kim, H.J.; Min, K. Long-term exposure to air pollution and the risk of suicide death: A population-based cohort study. Sci. Total Environ. 2018, 628–629, 573–579.
  • Ng, C.F.; Stickley, A.; Konishi, S.; Watanabe, C. Ambient air pollution and suicide in Tokyo, 2001–2011. J. Affect. Disord. 2016, 201, 194–202.
  • Kim, Y.; Ng, C.F.; Chung, Y.; Kim, H.; Honda, Y.; Guo, Y.L.; Lim, Y.H.; Chen, B.Y.; Page, L.A.; Hashizume, M. Air pollution and suicide in 10 cities in Northeast Asia: A time-stratified case-crossover analysis. Environ. Health Perspect. 2018, 126, 037002.
  • Bakian, A.; Huber, R.S.; Coon, H.; Gray, D.; Wilson, P.; McMahon, W.M.; Renshaw, P.F. Acute air pollution exposure and risk of suicide completion. Am. J. Epidemiol. 2015, 181, 295–303.
  • IQAir. 2020 World Air Quality Report: Region & City PM2.5 Ranking. Available online: https://www.iqair.com/ca/world-most-polluted-countries (accessed on 10 December 2021).

कर्नलतपस्वी 30/10/2024 - 22:31
कृपया मोठ्या विद्यापीठातील वैज्ञानिक संशोधनावर अर्धवट, अभ्यासरहित मते व्यक्त करू नयेत. अर्धवटच काय पण मला कुठल्याच प्रकारचे ज्ञान नाही. परंतु जगातील मुक्त विद्यापीठात गेली सत्तर वर्ष सतत अविरत अनुभवावर मी माझे मत प्रदर्शित केले आहे. तज्ञांच्या संशोधनावर कुठलेही मत अथवा rebuttal मी व्यक्त केले नाही. पटलं तर घ्या नाहीतर सोडून द्या. मला व्यक्तिशः फरक पडत नाही. हे जे संशोधन झाले आहे याबद्दल मी मत व्यक्त केलेच नाही. मला हे म्हणायचे आहे की संशोधन प्रातिनिधिक सर्वेक्षणावर आधारित आहे. यावर आधारित निष्कर्ष केवळ काही अंशी ग्राह्य धरता येतील. कारण सर्वेक्षणाची पद्धत दोषमुक्त नाही. त्याच प्रदुषणात राहून किती टक्के प्रभावीत झाले नाहीत व कित्येक जणांनी आपली उन्नती करून घेतली आहे याचे जर सर्वेक्षण केले तर कदाचित निष्कर्ष वेगळे निघतील. ज्या विद्यापीठांचे दाखले आपण देत आहात त्या देशात प्रदुषण रहीत वातावरणात राहिलेली, वाढलेली लहान लहान मुले शाळेमधे,माॅलमधे गोळीबार करतात याला काय म्हणाल. प्रदूषणाचे दूष्परिणाम गर्भावस्थेपासूण चालू होतात. असे जर मानले तर स्लम मधे जन्माला येणारे प्रत्येक मुल गुन्हेगार बनायला हवेत. अविचारी वर्तनाचे उर्वरित सत्य शोधण्यासाठी जीवशास्त्राची मदत घेणे आवश्यक ठरते. या विधानाशी सहमत आहे. मनोरुग्ण तज्ञांच्या मताप्रमाणे, There are certain factors which remains letent and surfaces only in certain conditions. When it erupts or surfaces patient need medical aid,help. If response to any write up taken without prejudice or preoccupied mind then one may reach to right conclusion. It's my perception and may be accepted or not.

कर्नलतपस्वी 30/10/2024 - 22:50
सर्वच लोक वरील संशोधनानुसार मेंदूचे अनारोग्य पिडीत व अविवेकी असायला हवेत. परंतू वस्तुस्थिती अशी नाही. चित्र काही वेगळेच आहे. महानगरातील प्रदुषणा मुळे फुफ्फुसाचे ,यकृत,जठर हे अवयवांच्या व्याधिग्रस्त होण्याची दाट संभावना आहे हे अलिखित सत्य आहे.

कर्नलतपस्वी 30/10/2024 - 23:11
सर्वच लोक वरील संशोधनानुसार मेंदूचे अनारोग्य पिडीत व अविवेकी असायला हवेत. परंतू वस्तुस्थिती अशी नाही. चित्र काही वेगळेच आहे. महानगरातील प्रदुषणा मुळे फुफ्फुसाचे ,यकृत,जठर हे अवयवांच्या व्याधिग्रस्त होण्याची दाट संभावना आहे हे अलिखित सत्य आहे.

युयुत्सु 31/10/2024 - 10:56
आपल्या वरील तिन प्रतिसादांवरून आपले वय बरेच असावे आणि आपण वयानुरुप "हटवादी" बनला असणार अशी माझी अटकळ आहे. ज्यांची नवे शिकायची क्षमता संपली आहे अशा व्यक्ती अशी ("१.आपण कितीही मोठी यादी दिलीत तरी मी माझ्या मतावर ठाम आहे. २.पटलं तर घ्या नाहीतर सोडून द्या. ३.मला व्यक्तिशः फरक पडत नाही.") विधाने करतात. वैयक्तिक पातळीवरील चर्चा असती तर मी आपल्याकडे दूर्लक्ष केले असते. पण सार्वजनिक चर्चेत अशा सैल विधानांचा योग्य तो समाचार घ्यावाच लागतो. नाही तर समाजप्रबोधनाचे प्रयत्न अपयशी ठरतात. "ज्या विद्यापीठांचे दाखले आपण देत आहात त्या देशात प्रदुषण रहीत वातावरणात राहिलेली, वाढलेली लहान लहान मुले शाळेमधे,माॅलमधे गोळीबार करतात याला काय म्हणाल." या तुमच्या निरीक्षणाने माझ्या मूळ लेखातील दाव्याला बळकटीच मिळाली आहे. लहानवयात उपाग्रखण्डाचा विकास झालेला नसतो. त्यामुळे योग्य/अयोग्य, नैतिक/अनैतिक याकल्पना विकसित होत नाहीत. साहजिक त्यांच्याकडून गोळीबारासारखे गंभीर गुन्हे घडतात. प्रदूषण फक्त हवेचे नसते तर अन्नाचे आणि पाण्याचे पण असते. आपणे आपले अज्ञान मान्य केले असल्याने जनुकीय पातळीवर एका पिढीचे दोष पुढच्या पिढीकडे कसे संक्रमित होतात आणि त्यांना पोषक वातावरण मिळाले की ते उफाळून येतात, हे विज्ञान आपल्या आकलना पलिकडचे आहे. याची मला खात्री आहे. सांगायचे तात्पर्य, अगोदरच्या पिढ्या जर प्रदूषणाने "किडल्या" असतील तर पुढची प्रजा पण किडकी बनते. "असे जर मानले तर स्लम मधे जन्माला येणारे प्रत्येक मुल गुन्हेगार बनायला हवेत." झोपडपट्टीमध्ये जन्माला येणारे प्रत्येक मूल जरी गुन्हेगार नसले तरी झोपडपट्ट्यामध्ये सर्वात जास्त गुन्हेगारी असते, हे तुम्ही नाकारू शकत नाही. याशिवाय ’बेल कर्व्ह"चा परिणाम तुम्हाला माहित असेल ही अपेक्षा ठेवणे चूकीची आहे.

रामचंद्र 01/11/2024 - 15:06
जनुकीय पातळीवर एका पिढीचे दोष पुढच्या पिढीकडे कसे संक्रमित होतात आणि त्यांना पोषक वातावरण मिळाले की ते उफाळून येतात...> यामागे शास्त्रीय सत्य वा तथ्य किती आहे याची कल्पना नाही पण याचा चांगलाच प्रत्यय येताना दिसतो. बरीच उदाहरणे पहायला मिळतात.

कर्नलतपस्वी 31/10/2024 - 15:03
आपण जो लेख टंकलात त्यात नवीन काहीच नाही. मी एक साध्या सोप्या भाषेत मला समजलेले टंकाळले होते. कदाचित मला काय म्हणायचंय ते आपल्या आकलना पलिकडचे असावे अन्यथा आपण व्यक्तिगत पातळीवर उतरला नसतात. माझे वय जास्त आहे,मी नवीन शिकण्याच्या पलिकडे गेलोय, हटवादी इत्यादी शब्दांचे औचित्य किंवा लेखनाशी काहीच संबध नाही.माझी बौद्धिक कुवत केवळ काही प्रतिसाद वाचून आपल्याला न पटणार्‍या, न रुचणाऱ्या शब्दांमुळे काढलीत. यावरून आपला अंहं किती फुगलेला आहे हेच कळते. आपले मत,अर्थात माझ्याबद्दल चे आपल्याला लखलाभ. सार्वजनिक मंचावर केवळ चान चान म्हणवून घ्यायचे असेल तर लेखना आगोदरच वाचकांना सावध करावे. साद म्हणले की प्रतिसाद आला. नेहमीच प्रतिसाद लेखकाच्या मनासारखा असेल असे काही जरूरी नाही. मिपावर सहसा कुणी कुणाला व्यक्तिगत पातळीवर ओळखत नाही. व्यक्तिगत पातळीवर उतरून टिका करणे हे उचित नाही. पटले नाही तर सोडून द्यायचे. शक्य तेव्हढ्या सभ्य भाषेचा प्रयोग केला आहे. माझ्याकडून पूर्णविराम.

रामचंद्र 31/10/2024 - 23:26
कोलाहल, पर्यावरणविघातक वर्तणुकीत आनंद वाटणारे बहुसंख्य प्रदूषित भौतिक व वैचारिक वातावरणात वाढलेले असतात हे मात्र नक्कीच प्रत्ययाला येते.

विवेकपटाईत 04/11/2024 - 11:58
आनंदाच्या जागतिक क्रमवारीत भारताचा नंबर बराच खाली आहे, जो नागरिकांच्या सर्वसाधारण मानसिक आरोग्याचा निदर्शक आहे. ही रिपोर्ट कोणत्याही जागतिक संस्थेचा नाही. एका भारत विरोधी दृष्टीकोण ठेवणार्‍या संस्थेचा आहे. बाकी भारतीय लोकांचे मानसिक आरोगी यूरोपियन देशांपेक्षा निश्चित उत्तम आहे. भारताच्या विरोधात असे भरपूर रिपोर्ट येत राहतात. उदा. भारतात गेल्या दहावर्षांत गरीबी वाढली. वास्तव 25 कोटी गरीबी रेषेतून बाहेर आले. असो.

युयुत्सु 04/11/2024 - 18:10
"ही रिपोर्ट कोणत्याही जागतिक संस्थेचा नाही. एका भारत विरोधी दृष्टीकोण ठेवणार्‍या संस्थेचा आहे. " हे विधान बेलगाम आणि बेछूट दाव्याचा उत्तम नमूना आहे. ही क्रमवारी लावणारी संस्था भारत विरोधी आहे याचे पटाईत यांनी कोणतेही पुरावे दिलेले नाहीत. About World Happiness Report: The World Happiness Report is released annually around March 20th as part of the International Day of Happiness celebration by the United Nations Sustainable Development Solutions Network (UN SDSN). The World Happiness Report is a partnership of Gallup, the Oxford Wellbeing Research Centre, the UN Sustainable Development Solutions Network, and the WHR's Editorial Board. It considers six variables: GDP per capita, healthy life expectancy, social support, freedom, generosity, and absence of corruption. The World Happiness Report now provides separate rankings by age group. This year's report ranked 150 countries. The other top 10 countries after Finland are Denmark, Iceland, Sweden, Israel, Netherlands, Norway, Luxembourg, Switzerland and Australia. The United States and Germany did not find a place among the list of 20 happiest nations. The US trailed at the 23rd spot, while Germany at the 24th spot respectively. Afghanistan remains bottom of the overall rankings as the world's 'unhappiest' nation, followed by Congo, Sierra Leone, Lesotho, and Lebanon https://www.ksgindia.com/study-material/news/world-happiness-report-2024.html#:~:text=India's%20Ranking%3A%20In%20the%20World,at%20108%2C%20Myanmar%20at%20118. आनंदाच्या जागतिक क्रमवारीची माहिती इथे मिळेल- https://www.unsdsn.org/our-work/world-happiness-report/

विवेकपटाईत 21/08/2025 - 20:53
भारतात कुठे आणि कोणत्या भागात किती लोकांचा सर्वे केला या संस्थेने तुम्ही सांगू शकता का. बाकी अशा रिपोर्ट बोगस असतात हे सर्वांनाच माहीत असते.

युयुत्सु 06/11/2024 - 17:17
वरील लेख लिहून झाल्यानंतर आज अचानक माझ्या लेखातील काही भारतीयांच्या मेंदूच्या आरोग्याविषयी दाव्यांना पुष्टी देणारा संशोधन अहवाल नेचर मध्ये सापडला. पुरेशी झोप आणि मेंदूचे अधिकारी कार्य यांचा घनिष्ठ संबंध आहे. https://www.nature.com/articles/s42003-022-03123-3#Fig1

सोत्रि 01/12/2024 - 04:11
लेख प्रचंड आवडला. हिंसक गुन्हे करणारे गुन्हेगार आणि त्यांची गुन्हा करतानाची मानसिकता आणि पार्श्वभूमी हा विषय खुप महत्वाचा आहे. त्याअनुषंगाने लेख त्या मानसिकतेवर भाष्य करत असल्याने लेख आवडला.
संवेदनांना प्रतिसाद देण्याची गरज आणि क्षमता निर्माण झाली आणि संवेदनानुसार योग्य तो निर्णय घेऊन प्रतिसाद देणे, अंतर्गत यंत्रणा चालू किंवा बंद करणारी व्यवस्था म्हणून अत्यंत गुंतागुंतीचा मेंदू हा अवयव निर्माण झाला.
संवेदना आणि त्यांना दिला जाणारा प्रतिसाद हा आपल्या जगण्याचा मुलभूत पॅटर्न आहे. त्या संवेदनेला कसा प्रतिसाद दिला जातो हे संचित, प्रारब्ध आणि क्रियमाण ह्यानुसार असतो. व्यक्ति जितकी जाणिवेत असेल तितका विवेक जागृत असेल आणि संवेदनांवर रियाक्ट न होता संवेदनांना रिस्पॅान्स दिला जाईल. उपाग्रखण्ड आणि उपाग्रबाह्यक ह्यांचा विकास म्हणजेच व्यक्तीचे जाणिवेत असणे (कॅान्शसनेस आणि अवेयरनेस) युयुत्सु यांच्या प्राणायमावरच्या लेखात सांगितलेल्या पुस्तकाप्रमाणे प्राणायामाने उपाग्रखण्ड आणि उपाग्रबाह्यक ह्यांचा विकास घडवून आणता येऊ शकतो. तसंच ध्यानाने तो सातत्याने टिकवता येऊ शकतो. - (मेंदूचे आरोग्य सुदृढ करण्याच्या प्रयत्नात असलेला) सोकाजी

युयुत्सु 20/08/2025 - 10:57
काही महिन्यांपूर्वी म०टा० ने माझा "मेंदूचे आरोग्य आणि विवेक" हा लेख प्रसिद्ध केला होता. त्यात मी वाढत्या जागतिक तापमानाचा मानसिक स्वास्थ्याशी असलेल्या संबंधाकडे लक्ष वेधायचा प्रय्तत्न केला होता. आज माझ्या दाव्यांना पुष्टी देणारे आणखी एक वृत्त वाचनात आले -https://www.bbc.com/hindi/articles/cvgpvvrdxgxo?
दिनांक १० ऑगस्ट २०२४च्या म०टा०च्या मैफल पुरवणीत डॉ० तेजस्विनी कुलकर्णी यांचा "नात्यांमध्ये भावनांचे नियमन" असा लेख प्रसिद्ध झाला आहे. लेख उत्तमच आहे.
जीवनमान
विचार

भोंडला खेळू

Bhakti ·
अ सखे फेर धरू ...गरागर जात्यावर दळण फिरे... गरागर पीठाचे मांडे करू...भराभर चुलीसाठी सरपण शोधू ...भराभर रानातून सरपण आणू... झरझरा अशी पावले टाकू...झरझरा रानात गवत पसरले...दूरवर मागे फिरू ,घर राहिले...दूरवर घरी पिल्लांचा लाडिकपणा...मनभर चिमणीच्या चोचीत दाणा...मणभर दाणे जवारीचे उडाले...
मुक्तक
जीवनमान

अवयव दान

टीपीके ·

कंजूस 20/09/2024 - 12:23
डोळ्यांच्या हॉस्पिटलमध्ये काम करणाऱ्या एकाने सांगितले की रुग्णाचा मृत्यू झाल्यावर नातेवाईक बोलावतात. यांची इच्छा होती डोळे द्यायची. त्याप्रमाणे जाऊन घेऊन येतो. पण काही उपयोग होत नाही. इथे डोळ्यांसाठी सात दिवसांचा अवधी दिला आहे. तर काय अडचण येत असावी. वयाचा प्रश्न येत असावा. डोळ्यांचा चित्र दिसणारा पडदा(रेटिना) बदलता येत असेल तरच दृष्टी येते. पण ते अशक्य असावे. बाकी खोटा डोळा लावल्याने काही उपयोग नाही.

Nitin Palkar 26/09/2024 - 20:14
अवयव दान आणि देहदान याबाबत अद्याप अनेक गैरसमज समाजात आहेत. सर्वात महत्वाचे म्हणजे अवयव दान हे मेंदू मृत रुग्णाचेच करता येते. मृत्यू पश्चात अवयव दान हे फक्त डोळे व त्वचा यांचेच करता येते. आज अनेक रुग्ण अवयव दात्यांच्या प्रतीक्षेत आहेत हे खरे आहे परंतु अवयव दानाची आवश्यकता असणाऱ्या रुग्णांची राज्य शासकीय रुग्णालयांमध्ये तसेच केंद्र शासकीय रुग्णालयांमध्ये प्रतीक्षा सूची तयार केलेली असते. अवयव दान अपेक्षीत रुग्णांनी तिथे नोंदणी करणे गरजेचे असते. अवयव दान संदर्भात राज्य शासनाने तसेच केन्द्र शासनाने Regional Organ and Tissue Transplant Organization (ROTTO) is one of the three tiers of the National Organ and Tissue Transplant Programme (NOTP) रोटो, नोटो आदी समित्या स्थापन केलेल्या आहेत. अवयव दानाच्या प्रतीक्षेत असणाऱ्या रुग्णांनी या इथे नोंदणी करावी लागते. या समित्यांची कार्यालय सर्व सरकारी रुग्णालये अथवा महापालिका रुग्णालये येथे असतात. कोणीही मृत्यू झाल्यानंतर यांच्या हृदय किंवा मूत्रपिंड यांचे दान करू असे म्हणून दान करता येत नाही अपघातामध्ये जेव्हा एखादा रुग्ण मेंदू मृत म्हणजे (Brain dead) घोषित केला जातो अशाच रुग्णाचे हृदय, मूत्रपिंड, फुफ्फुस, यकृत आदी अवयव दान करता येतात त्यासाठी अनेक चाचण्या आहेत प्रत्येक रुग्णाचे अवयव दान करता येतातच असे नव्हे अवयव दानाच्या बाबतीत मेंदू मृत रुग्णाच्या नातेवाईकांचे समुपदेशन करणे आवश्यक असते, हा निर्णय रुग्णाच्या नातेवाईकांनी घ्यायचा असतो. अन्य बाबतीत संपूर्ण मृतदेहाचे दान करणे हा एक चांगला मार्ग उपलब्ध असतो. यामध्ये मृतदेह नजीकच्या वैद्यकीय रुग्णालयामध्ये न्यावा लागतो. आणि हे काम मृताच्या नातेवाईकांनी करावयाचे असते या बाबतीत समनवयन करण्यासाठी अनेक सेवाभावी संस्था कार्यरत आहेत. अवयव दानासंबंधी अधिक महिती साठी पुढील क्रमांकावर WhatsApp करू शकता नितीन पालकर 98691 95901.

कंजूस 20/09/2024 - 12:23
डोळ्यांच्या हॉस्पिटलमध्ये काम करणाऱ्या एकाने सांगितले की रुग्णाचा मृत्यू झाल्यावर नातेवाईक बोलावतात. यांची इच्छा होती डोळे द्यायची. त्याप्रमाणे जाऊन घेऊन येतो. पण काही उपयोग होत नाही. इथे डोळ्यांसाठी सात दिवसांचा अवधी दिला आहे. तर काय अडचण येत असावी. वयाचा प्रश्न येत असावा. डोळ्यांचा चित्र दिसणारा पडदा(रेटिना) बदलता येत असेल तरच दृष्टी येते. पण ते अशक्य असावे. बाकी खोटा डोळा लावल्याने काही उपयोग नाही.

Nitin Palkar 26/09/2024 - 20:14
अवयव दान आणि देहदान याबाबत अद्याप अनेक गैरसमज समाजात आहेत. सर्वात महत्वाचे म्हणजे अवयव दान हे मेंदू मृत रुग्णाचेच करता येते. मृत्यू पश्चात अवयव दान हे फक्त डोळे व त्वचा यांचेच करता येते. आज अनेक रुग्ण अवयव दात्यांच्या प्रतीक्षेत आहेत हे खरे आहे परंतु अवयव दानाची आवश्यकता असणाऱ्या रुग्णांची राज्य शासकीय रुग्णालयांमध्ये तसेच केंद्र शासकीय रुग्णालयांमध्ये प्रतीक्षा सूची तयार केलेली असते. अवयव दान अपेक्षीत रुग्णांनी तिथे नोंदणी करणे गरजेचे असते. अवयव दान संदर्भात राज्य शासनाने तसेच केन्द्र शासनाने Regional Organ and Tissue Transplant Organization (ROTTO) is one of the three tiers of the National Organ and Tissue Transplant Programme (NOTP) रोटो, नोटो आदी समित्या स्थापन केलेल्या आहेत. अवयव दानाच्या प्रतीक्षेत असणाऱ्या रुग्णांनी या इथे नोंदणी करावी लागते. या समित्यांची कार्यालय सर्व सरकारी रुग्णालये अथवा महापालिका रुग्णालये येथे असतात. कोणीही मृत्यू झाल्यानंतर यांच्या हृदय किंवा मूत्रपिंड यांचे दान करू असे म्हणून दान करता येत नाही अपघातामध्ये जेव्हा एखादा रुग्ण मेंदू मृत म्हणजे (Brain dead) घोषित केला जातो अशाच रुग्णाचे हृदय, मूत्रपिंड, फुफ्फुस, यकृत आदी अवयव दान करता येतात त्यासाठी अनेक चाचण्या आहेत प्रत्येक रुग्णाचे अवयव दान करता येतातच असे नव्हे अवयव दानाच्या बाबतीत मेंदू मृत रुग्णाच्या नातेवाईकांचे समुपदेशन करणे आवश्यक असते, हा निर्णय रुग्णाच्या नातेवाईकांनी घ्यायचा असतो. अन्य बाबतीत संपूर्ण मृतदेहाचे दान करणे हा एक चांगला मार्ग उपलब्ध असतो. यामध्ये मृतदेह नजीकच्या वैद्यकीय रुग्णालयामध्ये न्यावा लागतो. आणि हे काम मृताच्या नातेवाईकांनी करावयाचे असते या बाबतीत समनवयन करण्यासाठी अनेक सेवाभावी संस्था कार्यरत आहेत. अवयव दानासंबंधी अधिक महिती साठी पुढील क्रमांकावर WhatsApp करू शकता नितीन पालकर 98691 95901.
गेले दोन आठवडे वडिलांच्या आजारपणामुळे ICU बाहेर वेळ काढणे चालू आहे. इथे माझ्यासारखे अनेक नातेवाईक बाहेर बसलेले आहेत. इथे अनेक जण आपल्या आप्तांसाठी कोणी अवयव दाता मिळेल का याची वाट बघत, आशेवर बसलेले आहेत. या वेळात काहींचे आप्त दाता भेटल्याने बरे होउन घरी जाताना, तर काहींचा दात्यची वाट बघता बघता मृत्यू होताना, तर काहींसाठी वाट बघताना जे उपचार द्यावे लागतात त्या मधे पैशांचा प्रचंड चुराडा होताना बघतो आहे. काही लोकं पर राज्यतून येउन महिनोंमहीने दात्याची वाट बघत आहेत. माणूस जिवंतपणी सुद्धा आणि मेल्यावर पण अवयव दान करू शकतो.
जीवनमान
विचार

दहाव्या वाढदिवसाचं पत्र: मस्ती की पाठशाला!

मार्गी ·
१. एक प्रेमपत्र २. दुसरं प्रेमपत्र: सूर निरागस हो. . . ३. लव यू ज़िन्दगी: अदूचा तिसरा वाढदिवस!!!! ४. मुलीच्या चौथ्या वाढदिवसानिमित्त लिहिलेलं पत्र: गोष्ट आणि फगड्या ५.
जीवनमान
व्यक्तिचित्र
लेख
अनुभव

संयमित आहारातून शरीरशुद्धी/वजन घटवण्याचा यशस्वी प्रयोग - भाग १ (पहिले १२ दिवस)

चित्रगुप्त ·

प्रसाद गोडबोले 08/09/2024 - 09:20
वाह ! उत्तम लेखन ! चित्रगुप्त काका, अतिषय प्रांजळ स्वानुभव लेखन आवडले. आपला सायंटिफिक अ‍ॅप्रोच , विशेष करुन , ठरलेल्या वेळा पाळणे, मोजका प्रमाणित आहार घेणे आणि शिस्तबध्दपणे त्याचा लॉग मेंटेन करणे हे प्रचंड आवडले ! मी काही डॉक्टर किंव्वा आहार तज्ज्ञ नाही, पण माझ्या अल्पस्वल्प माहीतीनुसार असे वाटते की - आहारात दुधाचा समावेश असायला हवा. दुध हे पुर्णान्न आहे. दुधासारखे उपकारक काही नाही! अर्थात आपण लस्सी घेत आहातच ! तरी दुधाचे प्रमाण जास्त असल्यास बोन डेन्स्टिटी व्यवस्थित रहायला मदत होईल आणी लो कॅलरी डायेटने जे व्ह्यायची मला भिती वाटते ते हाडांची ठिसुळता वगैरे त्रास होणार नाहीत. ( अर्थात हा फक्त माझा कयास आहे. मी डॉक्टर वगैरे नाही.)
फक्त मनातल्या मनातच तो जप करत असूनही असे घडावे, याचे मला फार आश्चर्य वाटते.
मन म्हणजे दुसरे तिसरे काही नसुन मेंदुतच होणार्‍या क्रिया प्रतिक्रिया असल्याने मनातल्या मनात केलेल्या गोष्टींचे फिजिऑलॉजिकल परिणाम होणे स्वाभाविक आहे. प्राणायाम, राजयोग, ध्यान धारणा , अध्यात्म हे सगळे "मनाचे खेळ " आहेत . ज्याला कळतं त्याला कळतं ! यः पश्यति स पश्यति ! ह्या विषयात कधी रस निर्माण झाल्यास , अन आराम करत रिकामा वेळ असल्यास - राम दास्स गोईंग होम ही नेटफ्लिक्स वरील डॉक्युमेंटरी नक्की पहा. पॅरालिसिस ने शरिराची अर्धी बाजु लुळी प्डलेल्या अवस्थेतही राम दास्स ज्या आत्मतृप्ती ने हसत आहे ते पाहुन माझ्या डोळ्यात अक्षरशः आनंदाश्रु आलेले ! बाकी अवांतर म्हणजे - आपण कोव्हिडच्या लसी बाबत केलेले विधान पाहुन समाधान वाटले. आपल्याकडे , इथे भारतात, डॉक्टर नर्स असे प्रांजळपणे कधी कबुल करायला लागणार देव जाणे ! पुढील लेखनाच्या प्रतिक्षेत ! आणि हो , जीवेत "शरदः" शतम !

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 08/09/2024 - 09:56
छान. फळभाज्यांनी वजन कमी झालं त्याबद्दल अभिनंदन. वयपरत्वे आहारावर नियंत्रण आवश्यकच असतं. आरोग्यदायी प्रवासासाठी शुभेच्छा. -दिलीप बिरुटे

श्रीगणेशा 08/09/2024 - 11:04
अनुभव छान लिहिला आहे, सर्व बारकाव्यांसहित. तुमचा शरीरशुद्धी प्रयोग, आता फक्त प्रयोग न राहता, सवय व्हावी, यासाठी शुभेच्छा! या लेखातून मिपाकर, थोडीशी का असेना, पण प्रेरणा घेतील, यात शंका नाही.

कर्नलतपस्वी 08/09/2024 - 12:05
शिस्त, सात्यत्त, संतुलित, संयमित, पौष्टिक इत्यादी बझ वर्ड्स आहेत. या शिवाय वेळ आणी व्यायाम हे सुद्धा महत्वाचे.याच बरोबर कुठल्याच गोष्टींचा अतिरेक नसावा. सकाळी जमेल तसा परंतू नियमित व्यायाम जरूरीच. आपले वजन,वय आणी कदकाठी( वय ७२,उंची१७२,मध्यम बांधा) बघता ६८ किलो हे वैश्विक स्तरा नुसार आयडियल वजन आहे . आपल्याला वजन कमी करण्याची अवशकता नाही हे माझे ठाम मत आहे. वयोमानानुसार दम लागणे,थोडेफार दुखणे हे सहाजिकच. विशेष काही दुखले खुपले तर त्याकडे जरुर लक्ष द्या. या वयात आयडियल वजन हे काॅम्प्लिमेन्ट च म्हणावे लागेल. माझ्या अंदाजानुसार आपल्या रक्तचाचण्या केल्यास त्या नाॅर्मल लिमिट मधेच येतील. स्वस्थ आयुष्या करता शुभेच्छा. आपल्याच वयापेक्षा दोन एक वर्ष कमी,उंची दोन तीन इंच जास्त. वैश्विक स्तरा नुसार आयडियल वजन हे 80-85 दरम्यान हवे. माझे खरे वजन 92 किलो आहे. वजना कडे जास्त लक्ष न देता दररोज सहा ते आठ किलोमीटर ब्रिस्क वाॅक करताना काही त्रास तर होत नाही ना, दिनक्रमात उत्साह कितपत टिकून असतो ,रात्री सहा ते साडे सहा तास झोप व दुपारची तासभर पाऊणतास वामकुक्षी यात काही व्यत्यय तर येत नाही ना? इत्यादी गोष्टींवर जास्त लक्ष देतो. आहार म्हणाल तर , नाष्टा,मध्यान्ह भोजन व सायंकाळच्या भोजना व्यतिरिक्त दोन कप चहा व साधारण दोनशे मिली दुध किंवा काॅफी. पांढरी साखर सहा चमचे. दुपारी एक पोळी, भाजी, आमटी, काकडी,बीटरूट, गाजर,मुळा यांचा ऋतुकाला नुसार सलाद व एक वाटी भात. संध्याकाळी एक थालीपीठ, एक भाकरी पिठलं,तीन इडली सांबार असे काही तरी एखादी डिश. हे साधारण दररोजच. कधीतरी मात्र सर्व मर्यादा उल्लंघून काय वाटेल ते ,वाटेल तितके खातो. परवाच राखी बांधून घेण्यासाठी दुपारी एका बहिणी कडे दोन खव्याच्या पोळ्या व इतर सणासुदीचे पदार्थ तर संध्याकाळी दुसर्या बहिणी कडे एक पुरणपोळी,दोन वाट्या बासुंदी व इतर सणासुदीचे पदार्थ चापले. आता बाप्पा आलेत मोदक तर खाल्लेच पाहिजेत, वर्षांत एकदाच तर येतात. देशस्थ, गौरी माहेरी आल्यात सोळा भाज्या सोळा कोशिंबीरी, पंचपक्वान्न तर होणारच ना,नाहीतर माहेरवाशीण काय वाटेल त्यांना..... संदीप खरे यांच्या कवितेत सारखं, अजुन तरी रूळ सोडून सुटला नाही डब्बा.... बाकी संत नामदेव, कबीर यांची वाणी नेहमीच लक्षात असते. काळ देहासी आला खाऊ आम्हीं आनंदे नाचू गाऊ......

चित्रगुप्त 11/09/2024 - 14:54
आपले वजन,वय आणी कदकाठी( वय ७२,उंची१७२,मध्यम बांधा) बघता ६८ किलो हे वैश्विक स्तरा नुसार आयडियल वजन आहे . आपल्याला वजन कमी करण्याची अवशकता नाही हे माझे ठाम मत आहे.
-- मझे वय आता ७३ आणि उंची १६२ से.मी आहे. (१७२ नव्हे) बाकी 'वैश्विक स्तर' वगैरे उपयोगी असले तरी जगातल्या कोट्यावधी लोकांना असे ठराविक साच्यात कसे बसवता येणार ? व्यक्ती तितक्या प्रकृती. प्रत्येकाचा हाडांचा सापळा, स्नायु, शरिरांतर्गत अवयव, रक्त, चरबी, पोटात साठलेली जुनी घाण वगैरेंच्या वजनाचे आपसातले प्रमाण वेगवेगळे असते. त्याशिवाय कफ- वात - पित्त 'प्रवृती' प्रमाणे शरीर वेगवेगळे असते. -- याशिवाय 'योगी - भोगी - रोगी' तेही आहेच. त्यामुळे 'वजन' हा एकमेव निष्कर्ष न मानता सर्वांगिण आरोग्यासाठी प्रयत्न केले जावेत. सध्या माझी स्थिती 'रोगी' ही आहे. त्यातून विकसित होत आधी 'भोगी' आणि मग 'योगी' होऊन उर्वरित आयुष्य त्या स्थितीतच रहायचे, हे उद्दिष्ट आहे. --- 'मी स्वतःला विचारलेले प्रश्न' असा एक वेगळा प्रतिसाद लिहीणार आहे.

कर्नलतपस्वी 08/09/2024 - 12:36
टिकटिकतेकिंवा कसे..... झोपेची वेळ,जेवणाची वेळ आणी जागे होण्याची वेळ हे बहाण्या करता भिंतीवर घड्याळ पहावे लागते किंवा बायोलॉजिकल घड्याळ आठवण करून देते हे फारच महत्वाचे. 'बाकीबाब' , यांचा भक्त. आयुष्याची आता झाली उजवणी येतो तो क्षण अमृताचा जे जे भेटे ते ते दर्पणीचे बिंब तुझे प्रतिबिंब लाडेगोडे सुखोत्सवे असा जीव अनावर पिंजर्याचे दार उघडावे पांडुरंग हरी,वासुदेव हरी.

खिलजि 10/09/2024 - 23:51
काय लिवलंय काका... दंडवत स्वीकारावं... आज ऊर फुटसतोवर जेवलोय नि नंतर वाचलं.. इथंच चुकलं आमचं.. आता जाड पोटावर ताण आलाय.. आपलं लिखाण आम्हांला नक्कीच मार्गदर्शक ठरेल यात शंका नाही...

कंजूस 11/09/2024 - 06:06
अभ्यासू लेख आणि प्रतिसाद आवडले. माझ्या मते हे सर्व आहार नियंत्रण तिशीतूनच सुरू होणे गरजेचे आहे. फार पुढे जाऊन यू टर्न घेण्यापेक्षा बरे.

गवि 11/09/2024 - 07:41
तरी आहाराविषयक इतर खबरदारी घेणे मंदावत जाऊन भूक नसली तरी 'वेळ झाली' म्हणून जेवणे, अधून मधून 'दिसेल ते' खाणे, भरपूर गोड पदार्थ खाणे, बरेचदा चहा-कॉफी, अधून मधून तळकट आणि बाजाराचे पदार्थ खाणे वगैरे प्रमाद घडत गेले
इथे बरोब्बर सगळी मेख आहे. आत्ता देखील तुम्ही बारा दिवस प्रयोग केला आहे आणि अजून थोडे दिवसच तो करण्याचा बेत आहे. फायदे कितीही चांगले दिसले तरी मनुष्याचा मूळ स्वभाव पुन्हा एकदा आपल्या नेहमीच्या जीवनशैली आणि आहाराकडे वळण्याचा असतो. यापुढे आयुष्यभर कायम रोज नेहमी असे काढा, फळे, चिया बिया किंवा अन्य निवडक आहार घेणे किती जणांना (आपण खुद्द धरून) शक्य आहे हा मोठा गहन प्रश्न आहे. काही दिवस एखादे पथ्य निग्रहाने पाळून शरीरात साठलेली काही विषारी द्रव्ये जणू त्यामुळे निचरा पावतात आणि शरीर असे डीटॉक्स नावाचे काही करावे लागते / होते ही एक मिथ आहे. यावर खूप मोठी लुटणारी इंडस्ट्री उभी राहू पहात आहे. अर्थात तो पूर्ण वेगळा विषय आहे. या लेखाशी त्याचा संबंध नाही. पण हा वैयक्तिक प्रयोग उत्साह आहे तोवर अवश्य चालू ठेवावा. तात्पुरता का होईना, फरक दिसतोय ना ? उत्तम.

कर्नलतपस्वी 11/09/2024 - 09:12
काढे,पाढे,पथ्य वगैरेवर न बोलता एकच म्हणतो की संतुलित अहार,नियमित व्यायाम, भरपुर व नियमित पाणी पिणे व अवश्यक तेव्हढी निद्रा घेतली तर SIP प्रमाणे वजन हळूहळू कमी होत जाईल. तशीच शरीराला पण सवय लागेल. Knee jerk reaction कधीही पर्मनंट सोल्युशन होऊ शकत नाही.

गवि 11/09/2024 - 09:23
+++ अगदी. रोज आणि कायम आपल्या रूटीनमध्ये प्रत्यक्षात शक्य होईल असे उपायच कामाचे असतात. तात्पुरते, एकवीस दिवसांचे किंवा तीन महिने निग्रहाने पाळलेले असे 'यो यो डाएट" हे अजिबात डाएटींग न करण्यापेक्षा अधिक घातक आणि भयंकर असते. शरीराची सेटिंग आणखी बिघडवते प्रत्येक नव्या प्रयत्नात. ऑनलाईन खूप लेख / माहिती आहे उपलब्ध यावर.

चित्रगुप्त 11/09/2024 - 14:26
मनुष्य भिती आणि आशा याने नियंत्रित होत असतो. जगातले बहुतांश 'धर्म' यावरच आधारित असलेले दिसतात.अमुक व्रत केले तर अमूक फळ मिळते, नाहीतर तमूक नुकसान होते, वगैरे मनावर बिंबवणार्‍या 'कहाण्या', साधुवाण्याची गोष्ट, स्वर्ग-नरक या कल्पना, वगैरेतून हेच दिसते. -- याची सुरुवात अगदी लहानपणीच होत असते. "होमवर्क केले तर चॉकलेट मिळेल, नाहीतर बाबाजी घेऊन जाईल" अशी लालूच आणि भिती दाखवून मुले नियंत्रणात ठेवली जातात... मग आयुष्यभर तीच सवय लगते. -- माझ्या बाबतीत छातीत रात्रभर कळा येणे हे फार भयंकर होते. असे पुन्हा झले तर आपण संपलोच, ही भिती, तसेच रसाहाराने 'शरीरशुद्धी' होऊन पंचवीस वर्षे जुना भगंदर (फिस्टुला) आणि मूळव्याध अवघ्या एका आठवड्यात कायमचे बरे झाले, या स्वानुभवातून जागृत झालेली 'आशा' यांनी प्रेरित होऊन हा उपक्रम सुरु केलेला आहे.

गवि 11/09/2024 - 14:48
तुम्ही म्हणताय ते सर्व अगदी योग्य वैध रास्त इत्यादि आहे. मी आणि तपस्वी सरांनी मांडलेला मुद्दा हा मर्यादित काळ टिकू शकेल असे करण्यास कठीण व्रत घेऊन त्याचा दीर्घकालीन फायदा होऊ शकत नाही अशी निराशा मांडणारा आहे. तुमच्या उपक्रमास विरोध अथवा खीळ घालण्याचा दूरान्वयानेही संबंध नव्हता, नाही आणि नसेल. _/\_ तुम्ही पॉजिटिव्ह प्रयत्न करत रहा.

चित्रगुप्त 11/09/2024 - 15:10
मर्यादित काळ टिकू शकेल असे करण्यास कठीण व्रत घेऊन त्याचा दीर्घकालीन फायदा होऊ शकत नाही
-- हे अगदी खरे. म्हणूनच आपल्याला कायमस्वरूपी असे काय करता येईल, याचाच शोध सध्या घेतो आहे. 'फॅटी लीव्हर' पासून मुक्ती मिळवणे अत्यावश्यक आहे. त्यादृष्टीने प्रयत्न आहेत. चरबी कमी करणे हा त्यातला एक भाग. हल्ली पंचवीस टक्के लोकांना तरी ही व्याधी असते म्हणे. याची लक्षणे काहीच नसतात त्यामुळे आपल्याला ते कळतच नाही. अनेक रोगांचे ते मूळ कारण असते. माझ्या अनेक तपासण्या (उदा. सिटी स्कॅन, छातीपासून पायाच्या पोटर्‍यापर्यंतसे अल्ट्रासाऊंड वगैरे) केल्या गेल्याने ते कळले. नाहीतर 'वाढलेले पोट' हे आपण समृद्धीचे लक्षण मानतो. आपल्या गणपतीबाप्पाच्या पोटाचे कौतुक केले जाते. असो.

Bhakti 11/09/2024 - 10:33
हे सर्व करताना १००% नाही पण ५०%/६०%/७०% गोष्टीतर अंगवळणी पडतात.सुरुवात आणि सातत्य दोन्ही कष्टाच्या गोष्टी साध्य व्हायला पाहिजे.

गवि 11/09/2024 - 10:59
सुरुवात आणि सातत्य दोन्ही
हे अगदी योग्यच. पण अनेक प्लॅन्स, डाएटस् यांच्या रचनेतच तात्पुरतेपणा अंतर्भूत असल्याचे दिसते. दिवस १, दिवस २.. किंवा एखादा घटक पूर्ण कट , किंवा तीन आठवड्यांचे टार्गेट ... अशा प्रकारात सुरुवात तर झाली असे समाधान असते पण त्याचे स्वरूपच केवळ काही काळच टिकवता येईल असे असते.

चित्रगुप्त 07/11/2024 - 03:03
हा लेख लिहून आता दोन महिने झाले. या मधल्या काळात गणपती उत्सवात बरेचदा कुणा ना कुणातरी जेवायला जाणे, नंतर दिवाळीचे फराळ वगैरेतून पोटावर पुन्हा ताण पडून ते बिघडले. वजन मात्र स्थिर (६८.५ किलो) राहिलेले आहे. थोड्या दिवसांपासून एक प्रयोग करून बघत आहे: सकाळी नऊच्या सुमारास गाजर, टमाटर, काकडी, आवळा, दुधी वगैरेचा एक ग्लास रस, किंवा एका डाळिंबाचे दाणे, एक केळे, दही, Dried Prunes, अक्रोड, अंकुरित मूग-चणे आणि एकादे अन्य फळ, हे सगळे मिक्सरमधून (थोडे पाणी घालून ) काढून बनवलेली स्मूदी, हे पिणे सुरु केले आहे. -- तसेच इंदौरला आल्यावर नवीन सायकल घेऊन सकाळ- संध्याकाळ अर्धा तास ती मोकळ्या जागी चालवणे पण प्रारंभिले आहे. या दोन्हीचे चांगले परिणाम मिळत आहेत.

चित्रगुप्त 22/12/2024 - 06:00
हा लेख लिहून साडेतीन महिने झाले. आणखी कुणी असा काही प्रयत्न केला आहे का ? असेल तर त्याविषयी अवश्य लिहावे. आता लवकरच मी पुन्हा एकदा सुरुवात करणार आहे.

चित्रगुप्त 18/01/2026 - 05:43
रक्त-चाचणीत होमोसिस्टीन वाढलेले असल्याचे दिसत आहे, त्यासाठी औषधही घ्यावे लागत आहे. वाढलेल्या होमोसिस्टीनची लक्षणे म्हणजे तळहात-तळापाय यावर झिणझिण्या येणे/चटका बसल्यासरखे वाटणे, ओठ जड होणे, स्मृतीभंश, निराशा, निरुत्साह, अशक्तपणा, पचनसंस्था बिघडणे वगैरे असतात, ती अनुभवास येत आहेत. सक्रांतीच्या निमित्ताने गुळाच्या पोळ्या, तिळगूळ वगैरे बरेच खाल्ले गेले, थंडीमुळे चहा-कॉफीचेपण प्रमाण वाढलेले आहे. पोट बिघडले असल्याचे जाणवत आहे. हा लेख हुडकून वाचला. आता पुन्हा एकदा असा काहीतरी प्रयोग करून बघायचा विचार आहे.

प्रसाद गोडबोले 08/09/2024 - 09:20
वाह ! उत्तम लेखन ! चित्रगुप्त काका, अतिषय प्रांजळ स्वानुभव लेखन आवडले. आपला सायंटिफिक अ‍ॅप्रोच , विशेष करुन , ठरलेल्या वेळा पाळणे, मोजका प्रमाणित आहार घेणे आणि शिस्तबध्दपणे त्याचा लॉग मेंटेन करणे हे प्रचंड आवडले ! मी काही डॉक्टर किंव्वा आहार तज्ज्ञ नाही, पण माझ्या अल्पस्वल्प माहीतीनुसार असे वाटते की - आहारात दुधाचा समावेश असायला हवा. दुध हे पुर्णान्न आहे. दुधासारखे उपकारक काही नाही! अर्थात आपण लस्सी घेत आहातच ! तरी दुधाचे प्रमाण जास्त असल्यास बोन डेन्स्टिटी व्यवस्थित रहायला मदत होईल आणी लो कॅलरी डायेटने जे व्ह्यायची मला भिती वाटते ते हाडांची ठिसुळता वगैरे त्रास होणार नाहीत. ( अर्थात हा फक्त माझा कयास आहे. मी डॉक्टर वगैरे नाही.)
फक्त मनातल्या मनातच तो जप करत असूनही असे घडावे, याचे मला फार आश्चर्य वाटते.
मन म्हणजे दुसरे तिसरे काही नसुन मेंदुतच होणार्‍या क्रिया प्रतिक्रिया असल्याने मनातल्या मनात केलेल्या गोष्टींचे फिजिऑलॉजिकल परिणाम होणे स्वाभाविक आहे. प्राणायाम, राजयोग, ध्यान धारणा , अध्यात्म हे सगळे "मनाचे खेळ " आहेत . ज्याला कळतं त्याला कळतं ! यः पश्यति स पश्यति ! ह्या विषयात कधी रस निर्माण झाल्यास , अन आराम करत रिकामा वेळ असल्यास - राम दास्स गोईंग होम ही नेटफ्लिक्स वरील डॉक्युमेंटरी नक्की पहा. पॅरालिसिस ने शरिराची अर्धी बाजु लुळी प्डलेल्या अवस्थेतही राम दास्स ज्या आत्मतृप्ती ने हसत आहे ते पाहुन माझ्या डोळ्यात अक्षरशः आनंदाश्रु आलेले ! बाकी अवांतर म्हणजे - आपण कोव्हिडच्या लसी बाबत केलेले विधान पाहुन समाधान वाटले. आपल्याकडे , इथे भारतात, डॉक्टर नर्स असे प्रांजळपणे कधी कबुल करायला लागणार देव जाणे ! पुढील लेखनाच्या प्रतिक्षेत ! आणि हो , जीवेत "शरदः" शतम !

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 08/09/2024 - 09:56
छान. फळभाज्यांनी वजन कमी झालं त्याबद्दल अभिनंदन. वयपरत्वे आहारावर नियंत्रण आवश्यकच असतं. आरोग्यदायी प्रवासासाठी शुभेच्छा. -दिलीप बिरुटे

श्रीगणेशा 08/09/2024 - 11:04
अनुभव छान लिहिला आहे, सर्व बारकाव्यांसहित. तुमचा शरीरशुद्धी प्रयोग, आता फक्त प्रयोग न राहता, सवय व्हावी, यासाठी शुभेच्छा! या लेखातून मिपाकर, थोडीशी का असेना, पण प्रेरणा घेतील, यात शंका नाही.

कर्नलतपस्वी 08/09/2024 - 12:05
शिस्त, सात्यत्त, संतुलित, संयमित, पौष्टिक इत्यादी बझ वर्ड्स आहेत. या शिवाय वेळ आणी व्यायाम हे सुद्धा महत्वाचे.याच बरोबर कुठल्याच गोष्टींचा अतिरेक नसावा. सकाळी जमेल तसा परंतू नियमित व्यायाम जरूरीच. आपले वजन,वय आणी कदकाठी( वय ७२,उंची१७२,मध्यम बांधा) बघता ६८ किलो हे वैश्विक स्तरा नुसार आयडियल वजन आहे . आपल्याला वजन कमी करण्याची अवशकता नाही हे माझे ठाम मत आहे. वयोमानानुसार दम लागणे,थोडेफार दुखणे हे सहाजिकच. विशेष काही दुखले खुपले तर त्याकडे जरुर लक्ष द्या. या वयात आयडियल वजन हे काॅम्प्लिमेन्ट च म्हणावे लागेल. माझ्या अंदाजानुसार आपल्या रक्तचाचण्या केल्यास त्या नाॅर्मल लिमिट मधेच येतील. स्वस्थ आयुष्या करता शुभेच्छा. आपल्याच वयापेक्षा दोन एक वर्ष कमी,उंची दोन तीन इंच जास्त. वैश्विक स्तरा नुसार आयडियल वजन हे 80-85 दरम्यान हवे. माझे खरे वजन 92 किलो आहे. वजना कडे जास्त लक्ष न देता दररोज सहा ते आठ किलोमीटर ब्रिस्क वाॅक करताना काही त्रास तर होत नाही ना, दिनक्रमात उत्साह कितपत टिकून असतो ,रात्री सहा ते साडे सहा तास झोप व दुपारची तासभर पाऊणतास वामकुक्षी यात काही व्यत्यय तर येत नाही ना? इत्यादी गोष्टींवर जास्त लक्ष देतो. आहार म्हणाल तर , नाष्टा,मध्यान्ह भोजन व सायंकाळच्या भोजना व्यतिरिक्त दोन कप चहा व साधारण दोनशे मिली दुध किंवा काॅफी. पांढरी साखर सहा चमचे. दुपारी एक पोळी, भाजी, आमटी, काकडी,बीटरूट, गाजर,मुळा यांचा ऋतुकाला नुसार सलाद व एक वाटी भात. संध्याकाळी एक थालीपीठ, एक भाकरी पिठलं,तीन इडली सांबार असे काही तरी एखादी डिश. हे साधारण दररोजच. कधीतरी मात्र सर्व मर्यादा उल्लंघून काय वाटेल ते ,वाटेल तितके खातो. परवाच राखी बांधून घेण्यासाठी दुपारी एका बहिणी कडे दोन खव्याच्या पोळ्या व इतर सणासुदीचे पदार्थ तर संध्याकाळी दुसर्या बहिणी कडे एक पुरणपोळी,दोन वाट्या बासुंदी व इतर सणासुदीचे पदार्थ चापले. आता बाप्पा आलेत मोदक तर खाल्लेच पाहिजेत, वर्षांत एकदाच तर येतात. देशस्थ, गौरी माहेरी आल्यात सोळा भाज्या सोळा कोशिंबीरी, पंचपक्वान्न तर होणारच ना,नाहीतर माहेरवाशीण काय वाटेल त्यांना..... संदीप खरे यांच्या कवितेत सारखं, अजुन तरी रूळ सोडून सुटला नाही डब्बा.... बाकी संत नामदेव, कबीर यांची वाणी नेहमीच लक्षात असते. काळ देहासी आला खाऊ आम्हीं आनंदे नाचू गाऊ......

चित्रगुप्त 11/09/2024 - 14:54
आपले वजन,वय आणी कदकाठी( वय ७२,उंची१७२,मध्यम बांधा) बघता ६८ किलो हे वैश्विक स्तरा नुसार आयडियल वजन आहे . आपल्याला वजन कमी करण्याची अवशकता नाही हे माझे ठाम मत आहे.
-- मझे वय आता ७३ आणि उंची १६२ से.मी आहे. (१७२ नव्हे) बाकी 'वैश्विक स्तर' वगैरे उपयोगी असले तरी जगातल्या कोट्यावधी लोकांना असे ठराविक साच्यात कसे बसवता येणार ? व्यक्ती तितक्या प्रकृती. प्रत्येकाचा हाडांचा सापळा, स्नायु, शरिरांतर्गत अवयव, रक्त, चरबी, पोटात साठलेली जुनी घाण वगैरेंच्या वजनाचे आपसातले प्रमाण वेगवेगळे असते. त्याशिवाय कफ- वात - पित्त 'प्रवृती' प्रमाणे शरीर वेगवेगळे असते. -- याशिवाय 'योगी - भोगी - रोगी' तेही आहेच. त्यामुळे 'वजन' हा एकमेव निष्कर्ष न मानता सर्वांगिण आरोग्यासाठी प्रयत्न केले जावेत. सध्या माझी स्थिती 'रोगी' ही आहे. त्यातून विकसित होत आधी 'भोगी' आणि मग 'योगी' होऊन उर्वरित आयुष्य त्या स्थितीतच रहायचे, हे उद्दिष्ट आहे. --- 'मी स्वतःला विचारलेले प्रश्न' असा एक वेगळा प्रतिसाद लिहीणार आहे.

कर्नलतपस्वी 08/09/2024 - 12:36
टिकटिकतेकिंवा कसे..... झोपेची वेळ,जेवणाची वेळ आणी जागे होण्याची वेळ हे बहाण्या करता भिंतीवर घड्याळ पहावे लागते किंवा बायोलॉजिकल घड्याळ आठवण करून देते हे फारच महत्वाचे. 'बाकीबाब' , यांचा भक्त. आयुष्याची आता झाली उजवणी येतो तो क्षण अमृताचा जे जे भेटे ते ते दर्पणीचे बिंब तुझे प्रतिबिंब लाडेगोडे सुखोत्सवे असा जीव अनावर पिंजर्याचे दार उघडावे पांडुरंग हरी,वासुदेव हरी.

खिलजि 10/09/2024 - 23:51
काय लिवलंय काका... दंडवत स्वीकारावं... आज ऊर फुटसतोवर जेवलोय नि नंतर वाचलं.. इथंच चुकलं आमचं.. आता जाड पोटावर ताण आलाय.. आपलं लिखाण आम्हांला नक्कीच मार्गदर्शक ठरेल यात शंका नाही...

कंजूस 11/09/2024 - 06:06
अभ्यासू लेख आणि प्रतिसाद आवडले. माझ्या मते हे सर्व आहार नियंत्रण तिशीतूनच सुरू होणे गरजेचे आहे. फार पुढे जाऊन यू टर्न घेण्यापेक्षा बरे.

गवि 11/09/2024 - 07:41
तरी आहाराविषयक इतर खबरदारी घेणे मंदावत जाऊन भूक नसली तरी 'वेळ झाली' म्हणून जेवणे, अधून मधून 'दिसेल ते' खाणे, भरपूर गोड पदार्थ खाणे, बरेचदा चहा-कॉफी, अधून मधून तळकट आणि बाजाराचे पदार्थ खाणे वगैरे प्रमाद घडत गेले
इथे बरोब्बर सगळी मेख आहे. आत्ता देखील तुम्ही बारा दिवस प्रयोग केला आहे आणि अजून थोडे दिवसच तो करण्याचा बेत आहे. फायदे कितीही चांगले दिसले तरी मनुष्याचा मूळ स्वभाव पुन्हा एकदा आपल्या नेहमीच्या जीवनशैली आणि आहाराकडे वळण्याचा असतो. यापुढे आयुष्यभर कायम रोज नेहमी असे काढा, फळे, चिया बिया किंवा अन्य निवडक आहार घेणे किती जणांना (आपण खुद्द धरून) शक्य आहे हा मोठा गहन प्रश्न आहे. काही दिवस एखादे पथ्य निग्रहाने पाळून शरीरात साठलेली काही विषारी द्रव्ये जणू त्यामुळे निचरा पावतात आणि शरीर असे डीटॉक्स नावाचे काही करावे लागते / होते ही एक मिथ आहे. यावर खूप मोठी लुटणारी इंडस्ट्री उभी राहू पहात आहे. अर्थात तो पूर्ण वेगळा विषय आहे. या लेखाशी त्याचा संबंध नाही. पण हा वैयक्तिक प्रयोग उत्साह आहे तोवर अवश्य चालू ठेवावा. तात्पुरता का होईना, फरक दिसतोय ना ? उत्तम.

कर्नलतपस्वी 11/09/2024 - 09:12
काढे,पाढे,पथ्य वगैरेवर न बोलता एकच म्हणतो की संतुलित अहार,नियमित व्यायाम, भरपुर व नियमित पाणी पिणे व अवश्यक तेव्हढी निद्रा घेतली तर SIP प्रमाणे वजन हळूहळू कमी होत जाईल. तशीच शरीराला पण सवय लागेल. Knee jerk reaction कधीही पर्मनंट सोल्युशन होऊ शकत नाही.

गवि 11/09/2024 - 09:23
+++ अगदी. रोज आणि कायम आपल्या रूटीनमध्ये प्रत्यक्षात शक्य होईल असे उपायच कामाचे असतात. तात्पुरते, एकवीस दिवसांचे किंवा तीन महिने निग्रहाने पाळलेले असे 'यो यो डाएट" हे अजिबात डाएटींग न करण्यापेक्षा अधिक घातक आणि भयंकर असते. शरीराची सेटिंग आणखी बिघडवते प्रत्येक नव्या प्रयत्नात. ऑनलाईन खूप लेख / माहिती आहे उपलब्ध यावर.

चित्रगुप्त 11/09/2024 - 14:26
मनुष्य भिती आणि आशा याने नियंत्रित होत असतो. जगातले बहुतांश 'धर्म' यावरच आधारित असलेले दिसतात.अमुक व्रत केले तर अमूक फळ मिळते, नाहीतर तमूक नुकसान होते, वगैरे मनावर बिंबवणार्‍या 'कहाण्या', साधुवाण्याची गोष्ट, स्वर्ग-नरक या कल्पना, वगैरेतून हेच दिसते. -- याची सुरुवात अगदी लहानपणीच होत असते. "होमवर्क केले तर चॉकलेट मिळेल, नाहीतर बाबाजी घेऊन जाईल" अशी लालूच आणि भिती दाखवून मुले नियंत्रणात ठेवली जातात... मग आयुष्यभर तीच सवय लगते. -- माझ्या बाबतीत छातीत रात्रभर कळा येणे हे फार भयंकर होते. असे पुन्हा झले तर आपण संपलोच, ही भिती, तसेच रसाहाराने 'शरीरशुद्धी' होऊन पंचवीस वर्षे जुना भगंदर (फिस्टुला) आणि मूळव्याध अवघ्या एका आठवड्यात कायमचे बरे झाले, या स्वानुभवातून जागृत झालेली 'आशा' यांनी प्रेरित होऊन हा उपक्रम सुरु केलेला आहे.

गवि 11/09/2024 - 14:48
तुम्ही म्हणताय ते सर्व अगदी योग्य वैध रास्त इत्यादि आहे. मी आणि तपस्वी सरांनी मांडलेला मुद्दा हा मर्यादित काळ टिकू शकेल असे करण्यास कठीण व्रत घेऊन त्याचा दीर्घकालीन फायदा होऊ शकत नाही अशी निराशा मांडणारा आहे. तुमच्या उपक्रमास विरोध अथवा खीळ घालण्याचा दूरान्वयानेही संबंध नव्हता, नाही आणि नसेल. _/\_ तुम्ही पॉजिटिव्ह प्रयत्न करत रहा.

चित्रगुप्त 11/09/2024 - 15:10
मर्यादित काळ टिकू शकेल असे करण्यास कठीण व्रत घेऊन त्याचा दीर्घकालीन फायदा होऊ शकत नाही
-- हे अगदी खरे. म्हणूनच आपल्याला कायमस्वरूपी असे काय करता येईल, याचाच शोध सध्या घेतो आहे. 'फॅटी लीव्हर' पासून मुक्ती मिळवणे अत्यावश्यक आहे. त्यादृष्टीने प्रयत्न आहेत. चरबी कमी करणे हा त्यातला एक भाग. हल्ली पंचवीस टक्के लोकांना तरी ही व्याधी असते म्हणे. याची लक्षणे काहीच नसतात त्यामुळे आपल्याला ते कळतच नाही. अनेक रोगांचे ते मूळ कारण असते. माझ्या अनेक तपासण्या (उदा. सिटी स्कॅन, छातीपासून पायाच्या पोटर्‍यापर्यंतसे अल्ट्रासाऊंड वगैरे) केल्या गेल्याने ते कळले. नाहीतर 'वाढलेले पोट' हे आपण समृद्धीचे लक्षण मानतो. आपल्या गणपतीबाप्पाच्या पोटाचे कौतुक केले जाते. असो.

Bhakti 11/09/2024 - 10:33
हे सर्व करताना १००% नाही पण ५०%/६०%/७०% गोष्टीतर अंगवळणी पडतात.सुरुवात आणि सातत्य दोन्ही कष्टाच्या गोष्टी साध्य व्हायला पाहिजे.

गवि 11/09/2024 - 10:59
सुरुवात आणि सातत्य दोन्ही
हे अगदी योग्यच. पण अनेक प्लॅन्स, डाएटस् यांच्या रचनेतच तात्पुरतेपणा अंतर्भूत असल्याचे दिसते. दिवस १, दिवस २.. किंवा एखादा घटक पूर्ण कट , किंवा तीन आठवड्यांचे टार्गेट ... अशा प्रकारात सुरुवात तर झाली असे समाधान असते पण त्याचे स्वरूपच केवळ काही काळच टिकवता येईल असे असते.

चित्रगुप्त 07/11/2024 - 03:03
हा लेख लिहून आता दोन महिने झाले. या मधल्या काळात गणपती उत्सवात बरेचदा कुणा ना कुणातरी जेवायला जाणे, नंतर दिवाळीचे फराळ वगैरेतून पोटावर पुन्हा ताण पडून ते बिघडले. वजन मात्र स्थिर (६८.५ किलो) राहिलेले आहे. थोड्या दिवसांपासून एक प्रयोग करून बघत आहे: सकाळी नऊच्या सुमारास गाजर, टमाटर, काकडी, आवळा, दुधी वगैरेचा एक ग्लास रस, किंवा एका डाळिंबाचे दाणे, एक केळे, दही, Dried Prunes, अक्रोड, अंकुरित मूग-चणे आणि एकादे अन्य फळ, हे सगळे मिक्सरमधून (थोडे पाणी घालून ) काढून बनवलेली स्मूदी, हे पिणे सुरु केले आहे. -- तसेच इंदौरला आल्यावर नवीन सायकल घेऊन सकाळ- संध्याकाळ अर्धा तास ती मोकळ्या जागी चालवणे पण प्रारंभिले आहे. या दोन्हीचे चांगले परिणाम मिळत आहेत.

चित्रगुप्त 22/12/2024 - 06:00
हा लेख लिहून साडेतीन महिने झाले. आणखी कुणी असा काही प्रयत्न केला आहे का ? असेल तर त्याविषयी अवश्य लिहावे. आता लवकरच मी पुन्हा एकदा सुरुवात करणार आहे.

चित्रगुप्त 18/01/2026 - 05:43
रक्त-चाचणीत होमोसिस्टीन वाढलेले असल्याचे दिसत आहे, त्यासाठी औषधही घ्यावे लागत आहे. वाढलेल्या होमोसिस्टीनची लक्षणे म्हणजे तळहात-तळापाय यावर झिणझिण्या येणे/चटका बसल्यासरखे वाटणे, ओठ जड होणे, स्मृतीभंश, निराशा, निरुत्साह, अशक्तपणा, पचनसंस्था बिघडणे वगैरे असतात, ती अनुभवास येत आहेत. सक्रांतीच्या निमित्ताने गुळाच्या पोळ्या, तिळगूळ वगैरे बरेच खाल्ले गेले, थंडीमुळे चहा-कॉफीचेपण प्रमाण वाढलेले आहे. पोट बिघडले असल्याचे जाणवत आहे. हा लेख हुडकून वाचला. आता पुन्हा एकदा असा काहीतरी प्रयोग करून बघायचा विचार आहे.
दि. २७ ऑगस्टला सुरुवात करून गेल्या १२ दिवसात मुख्यतः भाज्या आणि फळांद्वारे शरीरशुद्धीचा प्रयोग करून माझे बिघडलेले स्वास्थ्य मी परत कसे मिळवत आहे याबद्दल हा लेख आहे. महर्षी पतंजली यांनी सांगितले आहे : योगश्चित्तवृत्तिनिरोध: ('योग' म्हणजे (मोकाट सुटलेल्या) चित्तवृत्तीवर ताबा मिळवणे). अभ्यासवैराग्याभ्यांतन्निरोध: ( हा ताबा मिळवण्याचा उपाय म्हणजे वैराग्य, अर्थात 'अयोग्य' (अनिष्ट, हानिकारक) गोष्टींचा त्याग आणि त्याबरोबरच 'योग्य' गोष्टींचा अभ्यास (सराव, सवय) आपले आरोग्य आणि आहार, या विषयीसुद्धा हे लागू होत असते.
पाकक्रिया
जीवनमान
आरोग्य
राहणी
शाकाहारी
प्रकटन
लेख
अनुभव
माहिती
आरोग्य

श्रीकांत बोल्ला: दृष्टीहिन व्यक्तीचा डोळे उघडणारा प्रवास

मार्गी ·

चौथा कोनाडा 06/09/2024 - 13:21
थक्क करणारा संघर्ष .... लेखातुन उतरलेलं चित्र सिनेमा पहावाच असं वाटायला लावणारं आहे. एकच म्हणावेसे वाटते : दिव्यत्वाची जेथ प्रचिति, तेथे कर माझे जुळती !

मार्गी 14/09/2024 - 11:52
वाचनाबद्दल व प्रतिक्रियांबद्दल सर्वांना मन:पूर्वक धन्यवाद व नमस्कार.

चौथा कोनाडा 06/09/2024 - 13:21
थक्क करणारा संघर्ष .... लेखातुन उतरलेलं चित्र सिनेमा पहावाच असं वाटायला लावणारं आहे. एकच म्हणावेसे वाटते : दिव्यत्वाची जेथ प्रचिति, तेथे कर माझे जुळती !

मार्गी 14/09/2024 - 11:52
वाचनाबद्दल व प्रतिक्रियांबद्दल सर्वांना मन:पूर्वक धन्यवाद व नमस्कार.
✪ “मै कोई बेचारा नही हूँ, हमें बेचारगी नही, बराबरी चाहिए" ✪ २% लोकांकडे दृष्टी नाही, पण ९८% लोकांकडे व्हिजन नाही ✪ जन्मल्यावर अंध बाळ म्हणून वडिलांनी जमिनीत पुरायचं ठरवलं ✪ वैज्ञानिक डॉ. एपीजे अब्दूल कलामांसोबत भेट आणि त्यांची मदत ✪ क्षमतेला साकार करण्याची‌ वाट दाखवणारी शिक्षिका ✪ सिस्टीमसोबत संघर्ष करून बारावीनंतर विज्ञान घेतलेला पहिला भारतीय दृष्टीहिन विद्यार्थी ✪ अमेरिकेमध्ये उच्च शिक्षण आणि भारतामध्ये ८०% दिव्यांगांना रोजगार देणारा उद्योगपती ✪ प्रतिष्ठेचा पुरस्कार "स्पेशल कॅटेगरीतून नको" म्हणून नाकारण्याची हिंमत ✪ Know us not for our disability, but for our abilities! नमस्कार.
समाज
जीवनमान
प्रतिभा
आरोग्य

माईलस्टोन....

भम्पक ·
खरं तर दहावीलाच लक्षात आलेलं त्याच्या.परंतु कोणावरही उगीच दडपण आणून काही करायला लावणे हे त्याला पटण्यासारखे नव्हते.म्हणजे स्वतःच्या मुलाबाबत सुद्धा.तरी त्याचे जवळचे मित्र सांगायचे बरका त्याला की पोरांना पूर्ण स्वातंत्र्य देऊन नाही चालत.अधून मधून टोकलं पाहिजे,रिव्ह्यू घेतला पाहिजे.तोही ठरवायचा पण पुन्हा तेच.होतंच नसे त्याच्याकडून.त्याला त्यावेळी त्याचा काळ आठवायचा की दादांनी कधीही त्याला टोकलं नाही की विचारले नाही.उलट त्याच्या कोणत्याही निर्णयांचे त्यांनी स्वागतच केले असायचे.अन त्यांचा विश्वास ही होता त्याच्यावर.तो सेम थिअरी लावीत होता स्वतःच्या पोराला.खरं तर त्याचं पोरगही खूप सिंसिअर.
जीवनमान
प्रकटन

चप्पल . .

अत्रुप्त आत्मा ·

कंजूस 13/08/2024 - 08:58
हल्ली कविता भावूक होऊ लागल्या आहेत. खट्याळपणा हरवत चालला आहे. मागे मागे वळून बघण्याचं वय सुरू झालंय खेटरं नवीन पण पावलं जुनी होत आहेत.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 13/08/2024 - 09:14
हल्ली कविता भावूक होऊ लागल्या आहेत.
सहमत. कवीच्या पूर्वजीवनातील काव्य पाहता ही वेगळ्या धाटनीची कविता. कवीच्या भूतकाळातील जाणीवा लक्षात घेवून काव्याचा आस्वाद घ्यावा काय ? यावर चिंतन-मनन होऊ शकते. कवीचं आनंदमयी जीवन जाऊन आता संसारातील कारुण्य कवितेत येते. साध्या 'चपला'ही कवीस वेदना देत आहेत, हे फार दु:खदायक आहे, तरल भावकाव्य भिडले. लिहिते राहा. पुलेशु. :) -दिलीप बिरुटे

कंजूस 13/08/2024 - 09:02
माझाच वर्गमित्र हाकेला आता ओ देत नाही ......मनोबा. इतरांना हाका घालण्यात जुन्यांना तो विसरत आहे. स्वतःला सावरण्यात ओळख आणि चिन्हं हरवत आहेत

कर्नलतपस्वी 13/08/2024 - 10:55
कधी कुठं चप्पल काढायची याचं भान हवं कधी,कुठली चप्पल घालाची याचं ज्ञान हवं एकवेळ चप्लेचं ठिक, पण अस्मितेच काय? कधी ती पण बाहेर ठेवावी लागते, नस्तो काही उपाय. म्हणतात ना,सत्तेपुढे शहाणपण चालत नाय आवडली.

प्रचेतस 14/08/2024 - 07:13
भावगंभीर तरल काव्य रचना. कवीचा एकूण काव्यक्षेत्रातला एकूण प्रवासच ही कविता संगते आहे असे वाटून गेलं. चपलांच्या ह्या काव्यात कवीने खुबीने आजकालच्या जगात विरून जाणारी धर्ममुल्ये पेरली आहेत.

अत्रुप्त आत्मा 21/08/2024 - 11:18
@चपलांच्या ह्या काव्यात कवीने खुबीने आजकालच्या जगात विरून जाणारी धर्ममुल्ये पेरली आहेत. >>>>> ल्लुल्लुल्लुल्लुल्लुल्लु :P

कंजूस 13/08/2024 - 08:58
हल्ली कविता भावूक होऊ लागल्या आहेत. खट्याळपणा हरवत चालला आहे. मागे मागे वळून बघण्याचं वय सुरू झालंय खेटरं नवीन पण पावलं जुनी होत आहेत.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 13/08/2024 - 09:14
हल्ली कविता भावूक होऊ लागल्या आहेत.
सहमत. कवीच्या पूर्वजीवनातील काव्य पाहता ही वेगळ्या धाटनीची कविता. कवीच्या भूतकाळातील जाणीवा लक्षात घेवून काव्याचा आस्वाद घ्यावा काय ? यावर चिंतन-मनन होऊ शकते. कवीचं आनंदमयी जीवन जाऊन आता संसारातील कारुण्य कवितेत येते. साध्या 'चपला'ही कवीस वेदना देत आहेत, हे फार दु:खदायक आहे, तरल भावकाव्य भिडले. लिहिते राहा. पुलेशु. :) -दिलीप बिरुटे

कंजूस 13/08/2024 - 09:02
माझाच वर्गमित्र हाकेला आता ओ देत नाही ......मनोबा. इतरांना हाका घालण्यात जुन्यांना तो विसरत आहे. स्वतःला सावरण्यात ओळख आणि चिन्हं हरवत आहेत

कर्नलतपस्वी 13/08/2024 - 10:55
कधी कुठं चप्पल काढायची याचं भान हवं कधी,कुठली चप्पल घालाची याचं ज्ञान हवं एकवेळ चप्लेचं ठिक, पण अस्मितेच काय? कधी ती पण बाहेर ठेवावी लागते, नस्तो काही उपाय. म्हणतात ना,सत्तेपुढे शहाणपण चालत नाय आवडली.

प्रचेतस 14/08/2024 - 07:13
भावगंभीर तरल काव्य रचना. कवीचा एकूण काव्यक्षेत्रातला एकूण प्रवासच ही कविता संगते आहे असे वाटून गेलं. चपलांच्या ह्या काव्यात कवीने खुबीने आजकालच्या जगात विरून जाणारी धर्ममुल्ये पेरली आहेत.

अत्रुप्त आत्मा 21/08/2024 - 11:18
@चपलांच्या ह्या काव्यात कवीने खुबीने आजकालच्या जगात विरून जाणारी धर्ममुल्ये पेरली आहेत. >>>>> ल्लुल्लुल्लुल्लुल्लुल्लु :P
चप्पलच्या दुकानातंही आत चपला काढून शिरावं लागतं . धर्म नावाचं मूल्य मनात, असं खो Sssलपर्यंत जिरावं लागतं नुसतच," हे असं कसं !? " असं म्हणून भागत नाही . एकट्यानीच जगायचं . . ?, तर मग यापेक्षा काहीच लागत नाही . पण टोळीत जगणार ना तुम्ही ? मग द्यायला हवी हमी . पत्ते आवडत नसले खेळायला, तरी जमवावी लागेल रम्मी !
संस्कृती
समाज
जीवनमान
अव्यक्त
कविता माझी
शांतरस
Subscribe to जीवनमान
© 2026 मिसळपाव