मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

जेनच्या नायिका

पिशी अबोली ·
. .मी जिच्याशी सतत स्पर्धा करायचे, अशा एका मैत्रिणीकडून 'प्राइड अँड प्रिज्युडाइस'बद्दल ऐकलं, आणि त्या ईर्ष्येने तेव्हा ते वाचून काढलं होतं. ते वय ते कळण्याचं नव्हतंच, महान नाव असलेल्या अशा पुस्तकाबद्दल प्रामाणिक अभिप्राय देण्याचंही नव्हतं. तो देण्याइतपत शिंगं फुटली, तेव्हा हे बालपणीचंच इम्प्रेशन मनात कायम असल्याने 'जेन ऑस्टिन बकवासच' हे मांडायला सुरुवात झाली.

अजया 10/03/2017 - 09:00
नुकतच मॅन्सफिल्ड पार्क वाचायला वर काढलंय आणि तुझा लेख आला! मला आवडते जेन. त्या काळातलं ब्रिटिश वातावरण डोळ्यासमोर उभं राहतं. तिची फॅनी त्या मानाने कमी प्रसिध्द असली तरी मला ती फार आवडते!

प्रीत-मोहर 10/03/2017 - 09:37
खूप छान विषय निवडलास पिशे. मला नेहमीच तिच्या नायिकांची सामाजिक स्टेटस आणि आर्थिक स्थैर्यासाठी लग्नावरची डिपेंडंसी कुठेतरी खटकत आलीय. पण तुझ्या लेखामुळे थोड्याफार आवडतीलही कदाचित. वाचेन एक्दा परत.

मनिमौ 14/03/2017 - 12:41
नवनवीन पुस्तक तुझ्यामुळे मुद्दाम मिळवून वाचली जातात. आता ही पुस्तके वाचताना तुझ परिक्षण कायम डोक्यात असेल बघ

स्मिता. 14/03/2017 - 14:20
भूतकाळात अनेक वेळा प्राइड अँड प्रिज्युडाइस वाचायला घेवून सोडून दिलंय. एकदा तर ऑडिओ-बूकचाही प्रयत्न केला होता, पण निष्फळ! आणि मग मीसुद्धा 'जेन ऑस्टिन बकवासच' हे मत बाळगून होते. हा लेख वाचून बीबीसीची प्राइड अँड प्रिज्युडाइस सिरीज पाहिली आणि जेनच्या प्रेमात पडले. लगेच पाठोपाठ एमा सुद्धा बघून घेतली, आवडलीच! फक्त खटकली ती एकच गोष्ट की सगळ्या नायिका, सहनायिका केवळ प्रेम-लग्न-आर्थिक स्थैर्य एवढ्याकरताच धडपडत असतात. परंतु नंतर विचार करतांना वाटलं की का आपण कथानायिकेकडून कायम प्रवाहाविरूद्धच जाण्याची अपेक्षा करावी? नायिका चारजणींसारखी नसावीच का? जेनच्या कथा-कादंबर्‍यांमधला काळात आणि त्या सामाजीक वर्तुळात कदाचित तीच 'अचिव्हमेंट' असावी! आपण आपल्याच मनाला प्रश्न विचारला तर आजच्या काळातही आपलं प्रांजळ उत्तर हेच असतं की आपल्याला जीवापाड प्रेम करणारा नवरा आणि आर्थिक स्थैर्य हवं असतं.

इडली डोसा 20/03/2017 - 10:30
बर्‍याच वर्षांपुर्वी प्राइड अँड प्रिज्युडाइस वाचायचा विचार केला होता पण अजुन तो आचरणात आलेला नाहिये, तुझा लेख वाचुन पुन्हा एकदा राइड अँड प्रिज्युडाइस वाचावे असं वाटायला लागलं आहे. लेखाबद्दल तर काय बोलणार? नेहमीप्रमाणे मस्त मस्त सहज ओघवते लिखाण.

विचित्रा 23/03/2017 - 16:44
लेख आवडलाच, पण यामध्ये प्रतिनायिका लेडी सुझनचा उल्लेख राहिलाय. ही पत्ररुप कादंबरी जेनच्या आयुष्यात किंवा नंतरही प्रकाशित झाली नसली, तरी सध्या जालावर उपलब्ध आहे. सौंदर्य आणि संभाषणकौशल्याच्या जोरावर लोकांचा वापर करुन घेणारी स्वार्थापायी स्वतःच्या मुलीचीही गय न करणारी ही प्रतिनायिकाही उल्लेखनीय आहे. जेनचे विशेष गुण म्हणजे तिच्या आत्मविश्वासपूर्ण निर्भीड नायिका ( फँनी आणि अँनचा अपवाद ), तिरकस विनोद आणि उपरोधिक संवाद. उदा. जेव्हा एलिझाबेथची आई ,तिच्यावर ,श्री कॉलीन्स यांचा विवाहप्रस्ताव स्वीकारण्यासाठी दबाव आणते, अन्यथा तिचं तोंड न पहाण्याची धमकी देते, तेव्हा तिचे वडिल शांतपणे सांगतात , " तू कोणताही निर्णय घेतलास, तरी आईवडीलांपैकी एकाला तुला मुकावंच लागेल, कारण हा प्रस्ताव स्वीकारलास तर मी तुझं तोंड बघणार नाही." जेनच्या कादंबर्या ' क्लासिक्स' मध्ये गणल्या जात असल्या तरी त्यावर टीकाही भरपूर होते. योगायोगांची रेलचेल आणि रटाळ एकसुरीपणा याशिवायचे मुख्य आक्षेप म्हणजे नोकरचाकरांच्या गराड्यात वावरणार्या तिच्या नायिका नेहमी उच्चमध्यमवर्गीय , उमरावकुलीन असतात. त्यांच्या कला, शिक्षण, संगीत या सर्व उपलब्धी फक्त लग्नाच्या बाजारात पत वाढवण्यासाठी असतात. तत्कालीन बदलते समाजजीवन, ब्रिटीश वसाहतवाद, गुलामांची परंपरा, औद्योगीक क्रांती असे उल्लेख कुठेही नाहीत. कष्टकरी समाजाचं कुठेही प्रतिबिंब नाही. हे सगळे आरोप मान्य करुनही मला जेन आवडते. कारण तिच्यामुळेच वाघिणीच्या दुधाची चव प्रथम चाखली. शिवाय दारिद्र्य , स्त्री म्हणून साधनांच्या आणि अनुभवांच्या मर्यादा आणि अल्पायुष्य या सगळ्या अडचणींमधून तिने लिहिलं. शिवाय बासुंदीचं गोड जेवण जेवताना त्याच वेळी झणझणीत मटणाच्या रश्श्याची अपेक्षा करणं कदाचित चुकीचं ठरेल.

पिशी अबोली 25/06/2017 - 12:18
या प्रतिसादावर बोलायचं राहून गेलं होतं.. लेडी सूझन फार वेगळं आहे हे खरंच..
शिवाय बासुंदीचं गोड जेवण जेवताना त्याच वेळी झणझणीत मटणाच्या रश्श्याची अपेक्षा करणं कदाचित चुकीचं ठरेल.
Perfect.

एमी 24/06/2017 - 12:06
https://www.theguardian.com/books/2017/jun/23/atwood-ishiguro-mcewan-jane-austen-charity-auction Pride and Prejudice “set a bad example” to the 12-year-old Margaret Atwood, she has scribbled, by exposing the young girl to “a hero who was unpleasant to the heroine, but later turned out to be not only admirable and devotedly in love with her, but royally rich … Were underage readers of this book, such as myself, doomed to a series of initially hopeful liaisons in which unpleasant men turned out to be simply unpleasant?” Atwood adds: “I especially liked the scene in which Elizabeth Bennett [sic] stands down Lady de Bourgh. I longed to do the same to my gym teacher, but occasion never offered.”

एमी 08/09/2017 - 19:07
२००५ सालचा प्राईड अँड प्रिज्युडाइस ज्यांना आवडतो त्यांच्यासाठी: http://sundayfreedom.com/2010/06/21/my-favorite-mr-darcy-and-lizzie-scenes-from-pride-and-prejudice-part-1-of-2/ http://sundayfreedom.com/2010/06/21/my-favorite-mr-darcy-and-lizzie-scenes-from-pride-and-prejudice-part-2-of-2/

अजया 10/03/2017 - 09:00
नुकतच मॅन्सफिल्ड पार्क वाचायला वर काढलंय आणि तुझा लेख आला! मला आवडते जेन. त्या काळातलं ब्रिटिश वातावरण डोळ्यासमोर उभं राहतं. तिची फॅनी त्या मानाने कमी प्रसिध्द असली तरी मला ती फार आवडते!

प्रीत-मोहर 10/03/2017 - 09:37
खूप छान विषय निवडलास पिशे. मला नेहमीच तिच्या नायिकांची सामाजिक स्टेटस आणि आर्थिक स्थैर्यासाठी लग्नावरची डिपेंडंसी कुठेतरी खटकत आलीय. पण तुझ्या लेखामुळे थोड्याफार आवडतीलही कदाचित. वाचेन एक्दा परत.

मनिमौ 14/03/2017 - 12:41
नवनवीन पुस्तक तुझ्यामुळे मुद्दाम मिळवून वाचली जातात. आता ही पुस्तके वाचताना तुझ परिक्षण कायम डोक्यात असेल बघ

स्मिता. 14/03/2017 - 14:20
भूतकाळात अनेक वेळा प्राइड अँड प्रिज्युडाइस वाचायला घेवून सोडून दिलंय. एकदा तर ऑडिओ-बूकचाही प्रयत्न केला होता, पण निष्फळ! आणि मग मीसुद्धा 'जेन ऑस्टिन बकवासच' हे मत बाळगून होते. हा लेख वाचून बीबीसीची प्राइड अँड प्रिज्युडाइस सिरीज पाहिली आणि जेनच्या प्रेमात पडले. लगेच पाठोपाठ एमा सुद्धा बघून घेतली, आवडलीच! फक्त खटकली ती एकच गोष्ट की सगळ्या नायिका, सहनायिका केवळ प्रेम-लग्न-आर्थिक स्थैर्य एवढ्याकरताच धडपडत असतात. परंतु नंतर विचार करतांना वाटलं की का आपण कथानायिकेकडून कायम प्रवाहाविरूद्धच जाण्याची अपेक्षा करावी? नायिका चारजणींसारखी नसावीच का? जेनच्या कथा-कादंबर्‍यांमधला काळात आणि त्या सामाजीक वर्तुळात कदाचित तीच 'अचिव्हमेंट' असावी! आपण आपल्याच मनाला प्रश्न विचारला तर आजच्या काळातही आपलं प्रांजळ उत्तर हेच असतं की आपल्याला जीवापाड प्रेम करणारा नवरा आणि आर्थिक स्थैर्य हवं असतं.

इडली डोसा 20/03/2017 - 10:30
बर्‍याच वर्षांपुर्वी प्राइड अँड प्रिज्युडाइस वाचायचा विचार केला होता पण अजुन तो आचरणात आलेला नाहिये, तुझा लेख वाचुन पुन्हा एकदा राइड अँड प्रिज्युडाइस वाचावे असं वाटायला लागलं आहे. लेखाबद्दल तर काय बोलणार? नेहमीप्रमाणे मस्त मस्त सहज ओघवते लिखाण.

विचित्रा 23/03/2017 - 16:44
लेख आवडलाच, पण यामध्ये प्रतिनायिका लेडी सुझनचा उल्लेख राहिलाय. ही पत्ररुप कादंबरी जेनच्या आयुष्यात किंवा नंतरही प्रकाशित झाली नसली, तरी सध्या जालावर उपलब्ध आहे. सौंदर्य आणि संभाषणकौशल्याच्या जोरावर लोकांचा वापर करुन घेणारी स्वार्थापायी स्वतःच्या मुलीचीही गय न करणारी ही प्रतिनायिकाही उल्लेखनीय आहे. जेनचे विशेष गुण म्हणजे तिच्या आत्मविश्वासपूर्ण निर्भीड नायिका ( फँनी आणि अँनचा अपवाद ), तिरकस विनोद आणि उपरोधिक संवाद. उदा. जेव्हा एलिझाबेथची आई ,तिच्यावर ,श्री कॉलीन्स यांचा विवाहप्रस्ताव स्वीकारण्यासाठी दबाव आणते, अन्यथा तिचं तोंड न पहाण्याची धमकी देते, तेव्हा तिचे वडिल शांतपणे सांगतात , " तू कोणताही निर्णय घेतलास, तरी आईवडीलांपैकी एकाला तुला मुकावंच लागेल, कारण हा प्रस्ताव स्वीकारलास तर मी तुझं तोंड बघणार नाही." जेनच्या कादंबर्या ' क्लासिक्स' मध्ये गणल्या जात असल्या तरी त्यावर टीकाही भरपूर होते. योगायोगांची रेलचेल आणि रटाळ एकसुरीपणा याशिवायचे मुख्य आक्षेप म्हणजे नोकरचाकरांच्या गराड्यात वावरणार्या तिच्या नायिका नेहमी उच्चमध्यमवर्गीय , उमरावकुलीन असतात. त्यांच्या कला, शिक्षण, संगीत या सर्व उपलब्धी फक्त लग्नाच्या बाजारात पत वाढवण्यासाठी असतात. तत्कालीन बदलते समाजजीवन, ब्रिटीश वसाहतवाद, गुलामांची परंपरा, औद्योगीक क्रांती असे उल्लेख कुठेही नाहीत. कष्टकरी समाजाचं कुठेही प्रतिबिंब नाही. हे सगळे आरोप मान्य करुनही मला जेन आवडते. कारण तिच्यामुळेच वाघिणीच्या दुधाची चव प्रथम चाखली. शिवाय दारिद्र्य , स्त्री म्हणून साधनांच्या आणि अनुभवांच्या मर्यादा आणि अल्पायुष्य या सगळ्या अडचणींमधून तिने लिहिलं. शिवाय बासुंदीचं गोड जेवण जेवताना त्याच वेळी झणझणीत मटणाच्या रश्श्याची अपेक्षा करणं कदाचित चुकीचं ठरेल.

पिशी अबोली 25/06/2017 - 12:18
या प्रतिसादावर बोलायचं राहून गेलं होतं.. लेडी सूझन फार वेगळं आहे हे खरंच..
शिवाय बासुंदीचं गोड जेवण जेवताना त्याच वेळी झणझणीत मटणाच्या रश्श्याची अपेक्षा करणं कदाचित चुकीचं ठरेल.
Perfect.

एमी 24/06/2017 - 12:06
https://www.theguardian.com/books/2017/jun/23/atwood-ishiguro-mcewan-jane-austen-charity-auction Pride and Prejudice “set a bad example” to the 12-year-old Margaret Atwood, she has scribbled, by exposing the young girl to “a hero who was unpleasant to the heroine, but later turned out to be not only admirable and devotedly in love with her, but royally rich … Were underage readers of this book, such as myself, doomed to a series of initially hopeful liaisons in which unpleasant men turned out to be simply unpleasant?” Atwood adds: “I especially liked the scene in which Elizabeth Bennett [sic] stands down Lady de Bourgh. I longed to do the same to my gym teacher, but occasion never offered.”

एमी 08/09/2017 - 19:07
२००५ सालचा प्राईड अँड प्रिज्युडाइस ज्यांना आवडतो त्यांच्यासाठी: http://sundayfreedom.com/2010/06/21/my-favorite-mr-darcy-and-lizzie-scenes-from-pride-and-prejudice-part-1-of-2/ http://sundayfreedom.com/2010/06/21/my-favorite-mr-darcy-and-lizzie-scenes-from-pride-and-prejudice-part-2-of-2/

उपेक्षित स्त्रियांचे हक्काचे घर - माऊली

रुपी ·
. 'पिंजर' चित्रपटातला एका प्रसंगात 'पगली'ला दिवस गेल्याचे कळते, तेव्हा पुरोला धक्काच बसतो. अगदी दु:खी होऊन ती विचार करते, "कैसा आदमी होगा वो, जिसने ..." फाळणीवर आधारीत ही कादंबरी १९५०मध्ये लिहिली गेलेली. पगलीसारख्याच स्त्रियांची परिस्थिती मात्र तेव्हाच्या भारतापासून आताच्या 'डिजिटल इंडिया'पर्यंत अजूनही तशीच आहे; खरं तर त्याहून वाईट म्हणावी अशी! रस्त्यावरच्या या निराधार वेड्या महिलांना स्वतःची खाजगी मालमत्ता समजणारे नराधम समाजात कमी नाहीत.

हेमंत८२ 09/03/2017 - 11:58
एकदम भावपूर्ण सदर, कृपया जर कोणाला देणगी वैगैरे देण्याची उच्च असेल तर कोठे द्यावी आणि जर त्यांचं पत्ता किंवा काही संपर्क क्रमांक असेल तर देण्यात यावा. जेणेकरून भेट देता येईल.

रुपी 10/03/2017 - 11:23
धन्यवाद! डॉ. धामणे फेसबूकवर आहेत आणि 'माऊली सेवा प्रतिष्ठान'चा गूगलवर शोध घेतल्यास वेबसाइटही मिळेल. त्यांचा जी-मेल आयडी त्यावर आहे, त्यावरही संपर्क करु शकता.

जुइ 11/03/2017 - 04:51
मन खूप हेलावून गेले धामणे दांपत्याच्या कार्या बद्दल वाचून. यांना मदत करायला काही संपर्क असल्यास अवश्य द्यावा.

इशा१२३ 11/03/2017 - 16:18
+ फारच मोठ कार्य आहे.केवढे कष्ट घ्यावे लागले असतील यासाठी कल्पना करवत नाहि.अतिशय आदर वाटतो अशा लोकांचा.

मोनू 11/03/2017 - 16:47
नतमस्तक या दांपत्यापूढे! सुन्न करणारे अनुभव...अशा अभागी स्त्रीयांसाठी ते साक्षात देवदूत आहेत. त्यांची ओळख करून दिल्याबद्दल खूप खूप आभार रुपी.

निशदे 16/03/2017 - 19:30
उत्तम लेख. डॉक्टरांच्या कामाची ओळख करून द्यावी तितकी थोडी आहे. या वर्षीच्या उपक्रमाद्वारे आम्ही माऊलीसाठी मदत गोळा करत आहोत. अधिक माहितीसाठी खालील धागा पहा. http://www.misalpav.com/node/39108 यात कोणालाही सहभागी व्हायचे असल्यास मला संपर्क करा.

रुपी 18/04/2017 - 05:08
सर्वांना (उशिराने) धन्यवाद! काही महिन्यांपूर्वी माझ्या आईवडिलांनी 'माऊली'ला भेट आणि मदत दिली होती. या कार्याबद्दल त्यांच्याकडून ऐकल्यापासूनच या दांपत्याबद्दल खूप आदर वाटला. असे कार्य कुणीतरी करत आहे याबद्दल कौतुक आणि विशेष वाटत होतं आणि ते अधूनमधून मनात यायचं. आर्थिक मदतीशिवाय आपण काय करु शकतो याचा विचार चालू होताच. या अंकात 'सामान्यातले असामान्य' यात याबद्दलच लिहायचं ठरवलं. खरं तर हा लेख लिहिणं भावनिक दृष्ट्याही अवघड होतं. जितकी माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा कित्येक वेळा ती वाचताना भरुन यायचं आणि आपण किती हतबल आहोत असं वाटून लिहायलाही जमायचं नाही. पण त्याच वेळी हे जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहचवण्यात निदान खारीचा वाटा तरी असावा म्हणून पुन्हा लेखन पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करायचे. डॉ. धामणे आणि इतर अनेकांनी यात मोलाची साथ दिली त्यांनाही सर्वांना धन्यवाद.

हेमंत८२ 09/03/2017 - 11:58
एकदम भावपूर्ण सदर, कृपया जर कोणाला देणगी वैगैरे देण्याची उच्च असेल तर कोठे द्यावी आणि जर त्यांचं पत्ता किंवा काही संपर्क क्रमांक असेल तर देण्यात यावा. जेणेकरून भेट देता येईल.

रुपी 10/03/2017 - 11:23
धन्यवाद! डॉ. धामणे फेसबूकवर आहेत आणि 'माऊली सेवा प्रतिष्ठान'चा गूगलवर शोध घेतल्यास वेबसाइटही मिळेल. त्यांचा जी-मेल आयडी त्यावर आहे, त्यावरही संपर्क करु शकता.

जुइ 11/03/2017 - 04:51
मन खूप हेलावून गेले धामणे दांपत्याच्या कार्या बद्दल वाचून. यांना मदत करायला काही संपर्क असल्यास अवश्य द्यावा.

इशा१२३ 11/03/2017 - 16:18
+ फारच मोठ कार्य आहे.केवढे कष्ट घ्यावे लागले असतील यासाठी कल्पना करवत नाहि.अतिशय आदर वाटतो अशा लोकांचा.

मोनू 11/03/2017 - 16:47
नतमस्तक या दांपत्यापूढे! सुन्न करणारे अनुभव...अशा अभागी स्त्रीयांसाठी ते साक्षात देवदूत आहेत. त्यांची ओळख करून दिल्याबद्दल खूप खूप आभार रुपी.

निशदे 16/03/2017 - 19:30
उत्तम लेख. डॉक्टरांच्या कामाची ओळख करून द्यावी तितकी थोडी आहे. या वर्षीच्या उपक्रमाद्वारे आम्ही माऊलीसाठी मदत गोळा करत आहोत. अधिक माहितीसाठी खालील धागा पहा. http://www.misalpav.com/node/39108 यात कोणालाही सहभागी व्हायचे असल्यास मला संपर्क करा.

रुपी 18/04/2017 - 05:08
सर्वांना (उशिराने) धन्यवाद! काही महिन्यांपूर्वी माझ्या आईवडिलांनी 'माऊली'ला भेट आणि मदत दिली होती. या कार्याबद्दल त्यांच्याकडून ऐकल्यापासूनच या दांपत्याबद्दल खूप आदर वाटला. असे कार्य कुणीतरी करत आहे याबद्दल कौतुक आणि विशेष वाटत होतं आणि ते अधूनमधून मनात यायचं. आर्थिक मदतीशिवाय आपण काय करु शकतो याचा विचार चालू होताच. या अंकात 'सामान्यातले असामान्य' यात याबद्दलच लिहायचं ठरवलं. खरं तर हा लेख लिहिणं भावनिक दृष्ट्याही अवघड होतं. जितकी माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा कित्येक वेळा ती वाचताना भरुन यायचं आणि आपण किती हतबल आहोत असं वाटून लिहायलाही जमायचं नाही. पण त्याच वेळी हे जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहचवण्यात निदान खारीचा वाटा तरी असावा म्हणून पुन्हा लेखन पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करायचे. डॉ. धामणे आणि इतर अनेकांनी यात मोलाची साथ दिली त्यांनाही सर्वांना धन्यवाद.

सायकलिंगच्या छंदातून समाजप्रबोधन करणार्‍या आनंदयात्री

सविता००१ ·
. पुणे शहरातल्या सायकलिंगचा छंद जोपासणार्‍या बर्‍याच लोकांना शीला परळीकर हे नाव ऐकून तरी माहीत असेल. आद्य मिपाकर सायकलपटू मोदक याच्याकडून त्यांचा फोन नंबरही अनायासे मिळाला, म्हणून आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाच्या अनुषंगाने या वेळी त्यांचीच मुलाखत घ्यायचं ठरवलं. कारणही तसंच होतं. दहावीनंतर सायकल सोडून देऊन आता सतत स्वयंचलित दुचाक्यांवर बुंगाट जाणार्‍या आमच्या पिढीसमोर वयाच्या ६७ व्या वर्षीही आपला सायकलिंगचा छंद यशस्वीपणे जोपासणार्‍या शीला परळीकर आहेत तरी कशा, ही उत्सुकता फार वाढली होती.

KanchanKarai 09/03/2017 - 08:35
उत्तम झाली आहे मुलाखत. सायकलिंगसारखा छन्द जोपासून शिलाताईंनी दिलेला पर्यावरण संवर्धनाचा आणि शारीरिक कणखरतेचा संदेश तर इतरांनी बोध घेण्यासारखाच.

मितान 09/03/2017 - 13:27
शीलताईंच्या व्यक्तिमत्वाने खूप प्रभावित झालेय ! मी नक्की भेटणार त्यांना !! 'सुप्रभा' बद्दल कुतूहल वाढलंय. अजूनही अशा यात्रा होतात का ? असे शांतपणे गाजावाजा न करता काम करणारे लोक बघितले की स्वतःच्या खुजेपणाची जास्तच जाणीव होते नाही !!!

प्रीत-मोहर 09/03/2017 - 17:17
खरच उत्साह आणि प्रेरणावर्धक आहे हे. असच परवा मिलिंद सोमणांच्या आईंबद्दल वाचलं. त्याही पळतात. आणि त्यांनी पळणं रिटायरमेंटनंतर सुरु केलं. त्या आधी अर्थात फिटनेस ठेवायच्याच. या सगळ्या जणींकडुन प्रेरणा घेतेय. नवरा सगळ्यात जास्त आनंदी होईल मी नियमित व्यायाम केला तर

वेल्लाभट 09/03/2017 - 19:03
काय म्हणावं या जिद्दीला, आत्मविश्वासाला ? बुलंद. वाह. अशा एक से एक भारी व्यक्तींची ओळख करून देत सअसल्याबद्दल महिला विशेषांकाच्या संपूर्ण चमूचे शतशः आभार

मंजूताई 09/03/2017 - 19:21
शीलताईंच्या व्यक्तिमत्वाने खूप प्रभावित झालेय ! मी नक्की भेटणार त्यांना !! 'सुप्रभा' बद्दल कुतूहल वाढलंय. अजूनही अशा यात्रा होतात का ? असे शांतपणे गाजावाजा न करता काम करणारे लोक बघितले की स्वतःच्या खुजेपणाची जास्तच जाणीव होते नाही !!! खरंच ग !

सविता००१ 11/03/2017 - 11:32
एक मस्त बातमी तुम्हां सगळ्यांबरोबर शेअर करतेय. कालच मला शीलाताईंचा फोन आला होता. त्यांना मी मुलाखतीची लिंक पाठवली होती आणि त्याबरोबरच बाकीचेही सुंदर लेख जरूर वाचा असं सांगितलं होतं. त्यामुळे अंक आणि ही मुलाखत दोन्ही खूप खूप आवडल्याचं त्यांनी आवर्जून सांगितलंय. दुसरं म्हणजे त्यांनी ही लिंक त्यांच्या संपर्कातल्या बयाच जणांना पाठवली होती. त्यामुळे त्यांच्या वयोगटातले बरेच सदस्य आता मिसळपाव.कॉम काय आहे असं शीला ताईंना विचारून वाचताहेत. :) जय मिपाबाबा. त्यांच्या कित्येक नातेवाईकांनाही त्या इतकं सारं करतात हे ही मुलाखत वाचून कळलं असं हसून सांगत होत्या. @ मितान, मंजू - सुप्रभा पदयात्रा सध्या होत नाहीयेत. कारण शीलाताईंच्या म्हणण्यानुसार या पदयात्रा महाराष्ट्राबाहेर केल्या होत्या. पण आता परवाच उघडकीला आलेलं म्हैसाळ सारखं प्रकरण पाहता महाराष्ट्रातही मुलींच्या बाबत वेगळी परिस्थिती नाहीये. त्यामुळे हे मी त्यांना विचारल्या विचारल्या म्हणाल्या- अगं कुणी आहे का यात रस असलेलं? आपण जाउया की परत डॉ. शिरीन कडे. तिला सांगू आणि काढूया एक पदयात्रा महाराष्ट्रातही. आहे काय एवढं त्यात? मी येइन तुमच्याबरोबर. पहा आता लोकहो- केवढ्या उत्साही आहेत त्या.. खरंच सलाम. आणि अशा व्यक्तीची मुलाखत मला घ्यायला मिळाली म्हणून अक्षरशः अत्यानंदाने नि:शब्द झालेय.

मोदक 11/03/2017 - 13:12
झक्कास मुलाखत.. मी एकदा सेनापती बापट रोडवरून सायकलने जात असताना शीलाताईं दिसल्या आणि अक्षरशः हैराण झालो. त्या एकदम उत्साहाने आणि आरामात सायकल चालवत होत्या. त्यावेळी अगदी जुजबी बोलणे झाले पण मी आठवणीने नांव विचारून घेतले होते. यथावकाश इंडो सायकलिस्ट क्लबच्या अधिकार्‍यांकडून यांचा नंबर मिळवला आणि महिला अंकात यांची मुलाखत हवीच म्हणून सविताकडे नंबर सोपवला. सविता मॅडम... एकदम भारी मुलाखत झाली आहे. नंतरही संपर्कात आहेस हे वाचून आणखी चांगले वाटले. यातून नवीन एखादे काम उभे राहणार असेल तर जरूर सांग.

दशानन 19/04/2017 - 20:12
चरणतीर्थ घ्याव्या अशा व्यक्ती अजून ही आपल्या समाजात आहेत हे पाहून अतिशय आनन्द झाला.

तेजस आठवले 21/04/2017 - 16:59
चांगली मुलाखत. त्यांच्या जिद्दीला शुभेच्छा.
आणखी ५-६ वर्षांनी पुण्यातही श्वास घ्यायला त्रासच होणार आहे. इतकी वाहने झालीत, त्यांचं प्रदूषण किती भयानक आहे, त्यामुळे सायकल हा एकाच पर्याय उरतोय लोकांकडे. नुसते फ्लाय ओव्हर बांधून काय होणार? मी लाख म्हणते मुलांनी सायकलवरून शाळेत जावं. पण असल्या वाहनांच्या भयाण आणि बेशिस्त गर्दीत कुठले आईबाप मुलांना पाठवणार? आपली पीएमटी जर उत्तम असेल, तर इतकी वाहनं रस्त्यावर येणार नाहीत. पण ते इथल्या राजकारण्यांना होऊ द्यायचं नाहीये.
हे मात्र खरं आहे. एक मात्र कळत नाही, हे असे का? इतक्या वर्षांपासून हा प्रश्न जाणून बुजून सोडवला जात नाहीये हे खूप दुर्दैवी आहे.

KanchanKarai 09/03/2017 - 08:35
उत्तम झाली आहे मुलाखत. सायकलिंगसारखा छन्द जोपासून शिलाताईंनी दिलेला पर्यावरण संवर्धनाचा आणि शारीरिक कणखरतेचा संदेश तर इतरांनी बोध घेण्यासारखाच.

मितान 09/03/2017 - 13:27
शीलताईंच्या व्यक्तिमत्वाने खूप प्रभावित झालेय ! मी नक्की भेटणार त्यांना !! 'सुप्रभा' बद्दल कुतूहल वाढलंय. अजूनही अशा यात्रा होतात का ? असे शांतपणे गाजावाजा न करता काम करणारे लोक बघितले की स्वतःच्या खुजेपणाची जास्तच जाणीव होते नाही !!!

प्रीत-मोहर 09/03/2017 - 17:17
खरच उत्साह आणि प्रेरणावर्धक आहे हे. असच परवा मिलिंद सोमणांच्या आईंबद्दल वाचलं. त्याही पळतात. आणि त्यांनी पळणं रिटायरमेंटनंतर सुरु केलं. त्या आधी अर्थात फिटनेस ठेवायच्याच. या सगळ्या जणींकडुन प्रेरणा घेतेय. नवरा सगळ्यात जास्त आनंदी होईल मी नियमित व्यायाम केला तर

वेल्लाभट 09/03/2017 - 19:03
काय म्हणावं या जिद्दीला, आत्मविश्वासाला ? बुलंद. वाह. अशा एक से एक भारी व्यक्तींची ओळख करून देत सअसल्याबद्दल महिला विशेषांकाच्या संपूर्ण चमूचे शतशः आभार

मंजूताई 09/03/2017 - 19:21
शीलताईंच्या व्यक्तिमत्वाने खूप प्रभावित झालेय ! मी नक्की भेटणार त्यांना !! 'सुप्रभा' बद्दल कुतूहल वाढलंय. अजूनही अशा यात्रा होतात का ? असे शांतपणे गाजावाजा न करता काम करणारे लोक बघितले की स्वतःच्या खुजेपणाची जास्तच जाणीव होते नाही !!! खरंच ग !

सविता००१ 11/03/2017 - 11:32
एक मस्त बातमी तुम्हां सगळ्यांबरोबर शेअर करतेय. कालच मला शीलाताईंचा फोन आला होता. त्यांना मी मुलाखतीची लिंक पाठवली होती आणि त्याबरोबरच बाकीचेही सुंदर लेख जरूर वाचा असं सांगितलं होतं. त्यामुळे अंक आणि ही मुलाखत दोन्ही खूप खूप आवडल्याचं त्यांनी आवर्जून सांगितलंय. दुसरं म्हणजे त्यांनी ही लिंक त्यांच्या संपर्कातल्या बयाच जणांना पाठवली होती. त्यामुळे त्यांच्या वयोगटातले बरेच सदस्य आता मिसळपाव.कॉम काय आहे असं शीला ताईंना विचारून वाचताहेत. :) जय मिपाबाबा. त्यांच्या कित्येक नातेवाईकांनाही त्या इतकं सारं करतात हे ही मुलाखत वाचून कळलं असं हसून सांगत होत्या. @ मितान, मंजू - सुप्रभा पदयात्रा सध्या होत नाहीयेत. कारण शीलाताईंच्या म्हणण्यानुसार या पदयात्रा महाराष्ट्राबाहेर केल्या होत्या. पण आता परवाच उघडकीला आलेलं म्हैसाळ सारखं प्रकरण पाहता महाराष्ट्रातही मुलींच्या बाबत वेगळी परिस्थिती नाहीये. त्यामुळे हे मी त्यांना विचारल्या विचारल्या म्हणाल्या- अगं कुणी आहे का यात रस असलेलं? आपण जाउया की परत डॉ. शिरीन कडे. तिला सांगू आणि काढूया एक पदयात्रा महाराष्ट्रातही. आहे काय एवढं त्यात? मी येइन तुमच्याबरोबर. पहा आता लोकहो- केवढ्या उत्साही आहेत त्या.. खरंच सलाम. आणि अशा व्यक्तीची मुलाखत मला घ्यायला मिळाली म्हणून अक्षरशः अत्यानंदाने नि:शब्द झालेय.

मोदक 11/03/2017 - 13:12
झक्कास मुलाखत.. मी एकदा सेनापती बापट रोडवरून सायकलने जात असताना शीलाताईं दिसल्या आणि अक्षरशः हैराण झालो. त्या एकदम उत्साहाने आणि आरामात सायकल चालवत होत्या. त्यावेळी अगदी जुजबी बोलणे झाले पण मी आठवणीने नांव विचारून घेतले होते. यथावकाश इंडो सायकलिस्ट क्लबच्या अधिकार्‍यांकडून यांचा नंबर मिळवला आणि महिला अंकात यांची मुलाखत हवीच म्हणून सविताकडे नंबर सोपवला. सविता मॅडम... एकदम भारी मुलाखत झाली आहे. नंतरही संपर्कात आहेस हे वाचून आणखी चांगले वाटले. यातून नवीन एखादे काम उभे राहणार असेल तर जरूर सांग.

दशानन 19/04/2017 - 20:12
चरणतीर्थ घ्याव्या अशा व्यक्ती अजून ही आपल्या समाजात आहेत हे पाहून अतिशय आनन्द झाला.

तेजस आठवले 21/04/2017 - 16:59
चांगली मुलाखत. त्यांच्या जिद्दीला शुभेच्छा.
आणखी ५-६ वर्षांनी पुण्यातही श्वास घ्यायला त्रासच होणार आहे. इतकी वाहने झालीत, त्यांचं प्रदूषण किती भयानक आहे, त्यामुळे सायकल हा एकाच पर्याय उरतोय लोकांकडे. नुसते फ्लाय ओव्हर बांधून काय होणार? मी लाख म्हणते मुलांनी सायकलवरून शाळेत जावं. पण असल्या वाहनांच्या भयाण आणि बेशिस्त गर्दीत कुठले आईबाप मुलांना पाठवणार? आपली पीएमटी जर उत्तम असेल, तर इतकी वाहनं रस्त्यावर येणार नाहीत. पण ते इथल्या राजकारण्यांना होऊ द्यायचं नाहीये.
हे मात्र खरं आहे. एक मात्र कळत नाही, हे असे का? इतक्या वर्षांपासून हा प्रश्न जाणून बुजून सोडवला जात नाहीये हे खूप दुर्दैवी आहे.

गंध हलके हलके - प्राजक्ता पटवर्धन

प्रीत-मोहर ·
. नमस्कार मंडळी! अनाहितातर्फे आज आपण भेटणार आहोत प्राजुला. मिपाची लाडकी मुलगी, जिच्या नावावर 'गंध हलके हलके' आणि 'ये प्रिये' हे मराठी गाण्यांचे आल्बम, 'फुलांची आर्जवे' आणि 'मौनाची आर्जवे' हे दोन कवितासंग्रह, 'काच खड्यांची नक्षी' हा ललित लेखांचा संग्रह आणि 'असावा सुंदर स्वप्नांचा बंगला', 'सखी', 'बे दुणे दहा', 'प्रीती परी तुजवरती' आणि 'किती सांगायचंय मला' अशा पाच मराठी मालिकांचं पटकथा लेखन जमा झालं आहे. मराठीतली एक उगवती कवयित्री, जी मिपाच्या सुरुवातीपासून आपल्या सुरेख कवितांनी लक्ष वेधून घेत आली, त्या प्राजुला.

पैसा 09/03/2017 - 17:33
झकास! प्राजुशी प्रत्यक्ष गप्पा मारल्यासारखं वाटलं अगदी!

मोनू 09/03/2017 - 17:52
प्रीमो ... खूपच छान मुलखत...अगदी मनातले प्रश्न विचारले आहेस. प्राजू ने पण दिलखुलास गप्पा मारल्यात...ती मिपाकर आहे हे वाचून तर फारच आनंद झाला. आता मिपावरच्या तिच्या कविता नक्की वाचेन.

सविता००१ 11/03/2017 - 11:48
मस्तच मुलाखत. प्रिमो, छान घेतली आहेस गं त्यानिमित्ताने वाटलं - आओअल्या मिपावरच कितीतरी मोठ्ठी माण्सं सापडतील आपल्याला-वेगवेगळ्या क्षेत्रांत आघाडीवर असलेली. ही अगदी आपल्याच घरची मुलाखत. मस्तच

शामसुता 11/03/2017 - 18:40
प्रिमो...मुलाखत आवडली आणि प्राजुही. मिपावरच्या तिच्या कविता नक्की वाचेन

पैसा 09/03/2017 - 17:33
झकास! प्राजुशी प्रत्यक्ष गप्पा मारल्यासारखं वाटलं अगदी!

मोनू 09/03/2017 - 17:52
प्रीमो ... खूपच छान मुलखत...अगदी मनातले प्रश्न विचारले आहेस. प्राजू ने पण दिलखुलास गप्पा मारल्यात...ती मिपाकर आहे हे वाचून तर फारच आनंद झाला. आता मिपावरच्या तिच्या कविता नक्की वाचेन.

सविता००१ 11/03/2017 - 11:48
मस्तच मुलाखत. प्रिमो, छान घेतली आहेस गं त्यानिमित्ताने वाटलं - आओअल्या मिपावरच कितीतरी मोठ्ठी माण्सं सापडतील आपल्याला-वेगवेगळ्या क्षेत्रांत आघाडीवर असलेली. ही अगदी आपल्याच घरची मुलाखत. मस्तच

शामसुता 11/03/2017 - 18:40
प्रिमो...मुलाखत आवडली आणि प्राजुही. मिपावरच्या तिच्या कविता नक्की वाचेन

रसिका स्टिच वर्क्स - कल्पकतेचा उत्तुंग व्यावसायिक प्रवास

मधुरा देशपांडे ·
. सौ. रेखा सोलापूरकर - बोरकर यांचा बुलडाण्यात स्वतःचा 'रसिका स्टिच वर्क्स' हा संगणकीकृत एम्ब्रॉयडरीचा (कशिदाकामाचा) व्यवसाय आहे. केवळ एक छंद म्हणून सुरू होऊन हळूहळू व्यवसायात त्याचं रूपांतर होऊन आता देशांतर्गत आणि देशाबाहेरही विविध पुरस्कारांनी त्यांना गौरवलं आहे.

मनिमौ 08/03/2017 - 16:21
अप्रतिम. फारच सुरेख कलाकुसर आहे. पुढच्या वेळी विदर्भात गेल्यावर आवर्जून भेट देणार मी.

पैसा 09/03/2017 - 13:17
प्रचंड आवडलंय हे. आपल्याला सगळ्यानाच शिवणकाम, भरतकाम थोडेफार तरी आवडते, पण ते एवढ्या मोठ्या उंचीवर नेणे! _/\_

अभ्या.. 09/03/2017 - 14:07
मस्तच. बुलडाणा म्हनजे बरेच लांब सोलापूरपासून. आमच्या गावात असतं हे युनिट तर खूप काम दिलं असतं. (इथलं युनिट १२ हेडचे आहे पण माणूस फार माजुरडा आहे हो) एनीवे तुमच्या ह्या क्रियेटिव्ह कामाला खूप शुभेच्छा. आडनावात का होईना सोलापूरकर आहात म्हणून जास्त शुभेच्छा.

संदीप डांगे 09/03/2017 - 15:05
त्रिवार वंदन! हे जितकं वाचायला सहज वाटतं तितका सोपा आणि सहज प्रवास नाहीये! रक्त घाम अश्रू ओतूनच इतक्या उंचीवर पोचता येते... असामान्य रेखाताई!

वरुण मोहिते 11/03/2017 - 16:19
आता रेक्लमेशन ला एक्स्पो लागलाय तिकडे खूप ओळख होते कित्येक वर्षांपासून अश्या क्षेत्रातील ..

नूतन सावंत 13/03/2017 - 10:19
कलाकुसर हे कष्टाचे काम आहे,त्याचा व्यवसाय करून तो वाढवणे हे त्याहून कष्टाचे काम आहे,ही दोन्ही आव्हाने पेलणाऱ्या रेखातैना सलाम. मधुरा छान विस्त्त्रृृत मुलाखत घेतली आहेस.

मोदक 13/03/2017 - 11:07
सलाम.. यांचे फेसबुक पान ही धाग्यात अ‍ॅडवा. https://www.facebook.com/Rasika-stich-works-1845374312357294/

सपे-पुणे-३० 19/03/2017 - 16:12
किती आकर्षक काम आहे ! रेखाताईंची एक यशस्वी उद्योजिका म्हणून या मुलाखतीतून जितकी ओळख झाली तितकंच त्यांचं व्यक्तिमत्त्व सुद्धा प्रतिबिंबित झालंय. मधुरा त्याबद्दल तुझे आभार. मला रेखाताईंना भेटायला नक्की आवडेल.

मनिमौ 08/03/2017 - 16:21
अप्रतिम. फारच सुरेख कलाकुसर आहे. पुढच्या वेळी विदर्भात गेल्यावर आवर्जून भेट देणार मी.

पैसा 09/03/2017 - 13:17
प्रचंड आवडलंय हे. आपल्याला सगळ्यानाच शिवणकाम, भरतकाम थोडेफार तरी आवडते, पण ते एवढ्या मोठ्या उंचीवर नेणे! _/\_

अभ्या.. 09/03/2017 - 14:07
मस्तच. बुलडाणा म्हनजे बरेच लांब सोलापूरपासून. आमच्या गावात असतं हे युनिट तर खूप काम दिलं असतं. (इथलं युनिट १२ हेडचे आहे पण माणूस फार माजुरडा आहे हो) एनीवे तुमच्या ह्या क्रियेटिव्ह कामाला खूप शुभेच्छा. आडनावात का होईना सोलापूरकर आहात म्हणून जास्त शुभेच्छा.

संदीप डांगे 09/03/2017 - 15:05
त्रिवार वंदन! हे जितकं वाचायला सहज वाटतं तितका सोपा आणि सहज प्रवास नाहीये! रक्त घाम अश्रू ओतूनच इतक्या उंचीवर पोचता येते... असामान्य रेखाताई!

वरुण मोहिते 11/03/2017 - 16:19
आता रेक्लमेशन ला एक्स्पो लागलाय तिकडे खूप ओळख होते कित्येक वर्षांपासून अश्या क्षेत्रातील ..

नूतन सावंत 13/03/2017 - 10:19
कलाकुसर हे कष्टाचे काम आहे,त्याचा व्यवसाय करून तो वाढवणे हे त्याहून कष्टाचे काम आहे,ही दोन्ही आव्हाने पेलणाऱ्या रेखातैना सलाम. मधुरा छान विस्त्त्रृृत मुलाखत घेतली आहेस.

मोदक 13/03/2017 - 11:07
सलाम.. यांचे फेसबुक पान ही धाग्यात अ‍ॅडवा. https://www.facebook.com/Rasika-stich-works-1845374312357294/

सपे-पुणे-३० 19/03/2017 - 16:12
किती आकर्षक काम आहे ! रेखाताईंची एक यशस्वी उद्योजिका म्हणून या मुलाखतीतून जितकी ओळख झाली तितकंच त्यांचं व्यक्तिमत्त्व सुद्धा प्रतिबिंबित झालंय. मधुरा त्याबद्दल तुझे आभार. मला रेखाताईंना भेटायला नक्की आवडेल.

'स्टोरीवाली आंटी' - गायत्री आपटेकर

इनिगोय ·
. गायत्री आपटेकर एक व्यावसायिक कथाकथनकार, थेरपिस्ट आणि लेखिकाही आहे. मोठ्या माणसांचं आणि लहान मुलांचं भावनिक आरोग्य राखणं हे तिच्या कामाचं क्षेत्र, तर गोष्टींच्या माध्यमातून समस्या सोडवायला मदत करणं हे त्याचं स्वरूप. मानसिक आरोग्य आणि त्यासंबंधीची आव्हानं हा विषय लोकांपर्यंत नेण्याबद्दल ती आग्रही आहे. विशेष म्हणजे गायत्रीने स्वतः वैयक्तिक आयुष्यात नैराश्यावर बऱ्याच प्रयत्नान्ती मत केली आहे.

सविता००१ 08/03/2017 - 22:15
मस्तच गं. छानच आहे मुलाखत. गोष्टींच्या माध्यमातून नवीन पिढी घडवायची कल्पनाच खूप छान आहे.

सही रे सई 09/03/2017 - 21:01
छानच लेख आहे .. कथाकथनातून समुपदेशन ही कल्पना मस्त आहे आणि त्याचा व्यवसाय पण होऊ शकतो हे या लेख मुळे कळलं. कालच इथल्या लायब्ररी मधे गेले होते ३ वर्ष वय असलेल्या लेकी साठी गोष्टीची पुस्तक आणायला.. तर तिथे या वयाच्या मुलांसाठी पण हजारो पुस्तक होती .. एका पानावर मोठ्ठ चित्र आणि त्या चित्राशी संबंधीत २-४ ओळी गोष्टीच्या अशी ही पुस्तक बघून खूप मजा वाटली आणि हे ही जाणवलं की एव्हढ्या लहान वयातील मुलांसाठी पण त्यांच्या वयाला साजेलशी किती विचार करून गोष्टीची असंख्य पुस्तक उपलब्ध करून दिली आहेत. तसचं लहानपणी ऐकलेल्या खूप सार्‍या गोष्टी आणि त्या गोष्टी सांगणारी प्रेमळ माणसं पण या लेखाच्या निमित्ताने आठवली आणि मन प्रसन्न झालं.

पैसा 11/03/2017 - 10:04
उत्तम कल्पना आणि तिची उत्तम अंमलबजावणी!

बरखा 24/03/2017 - 13:12
मुलाखत आवडली. अशा प्रकारे मुलांचे समुपदेशन करने सोपे काम नाही. 'स्टोरीवाली आंटी' यांना एक सलाम.

सविता००१ 08/03/2017 - 22:15
मस्तच गं. छानच आहे मुलाखत. गोष्टींच्या माध्यमातून नवीन पिढी घडवायची कल्पनाच खूप छान आहे.

सही रे सई 09/03/2017 - 21:01
छानच लेख आहे .. कथाकथनातून समुपदेशन ही कल्पना मस्त आहे आणि त्याचा व्यवसाय पण होऊ शकतो हे या लेख मुळे कळलं. कालच इथल्या लायब्ररी मधे गेले होते ३ वर्ष वय असलेल्या लेकी साठी गोष्टीची पुस्तक आणायला.. तर तिथे या वयाच्या मुलांसाठी पण हजारो पुस्तक होती .. एका पानावर मोठ्ठ चित्र आणि त्या चित्राशी संबंधीत २-४ ओळी गोष्टीच्या अशी ही पुस्तक बघून खूप मजा वाटली आणि हे ही जाणवलं की एव्हढ्या लहान वयातील मुलांसाठी पण त्यांच्या वयाला साजेलशी किती विचार करून गोष्टीची असंख्य पुस्तक उपलब्ध करून दिली आहेत. तसचं लहानपणी ऐकलेल्या खूप सार्‍या गोष्टी आणि त्या गोष्टी सांगणारी प्रेमळ माणसं पण या लेखाच्या निमित्ताने आठवली आणि मन प्रसन्न झालं.

पैसा 11/03/2017 - 10:04
उत्तम कल्पना आणि तिची उत्तम अंमलबजावणी!

बरखा 24/03/2017 - 13:12
मुलाखत आवडली. अशा प्रकारे मुलांचे समुपदेशन करने सोपे काम नाही. 'स्टोरीवाली आंटी' यांना एक सलाम.

उद्याच्या करियर्स - A Curtain Raiser

इनिगोय ·
. १२ प्रकारची मूलभूत कौशल्यं. करियर्सचे ६००पेक्षा जास्त मुख्य गट आणि त्याच्या दसपट संख्येने उपलब्ध असलेले शैक्षणिक पर्याय ....आणि फक्त एक आयुष्य! विद्यार्थ्यांसाठी आणि मिड करियर चेंजसाठी करियर प्लॅनिंग करत असताना असं लक्षात येत गेलं की 'अपुऱ्या माहितीवर बेतलेले निर्णय' हे व्यावसायिक असमाधानाचं, अपयशाचं मोठंच कारण आहे. करियरची निवड सहसा नेहमी ऐकल्या-बोलल्या जाणाऱ्या पर्यायांमधून होते. त्यात मुलाला, मुलीला काय आवडतंय, काय जमतंय आणि त्याचा-तिचा स्वभाव कसा आहे, याचा विचार अजूनही फारसा होत नाही.

ट्रेड मार्क 08/03/2017 - 22:07
ऑटोमेशन येतंय हे कळतंय, पण तुम्ही लिहिलेलं एखाद्या sci-fi मूव्ही सारखं वाटतंय. तुमच्यासारख्या एक्सपर्ट कडून मुलांच्या करिअरसंबंधी सल्ला घेतला पाहिजे. जाता जाता: यात चाळिशीतल्या व्यक्तींना काही स्कोप किंवा पर्यायी कामधंदा असणार आहे का?

इनिगोय 09/03/2017 - 09:20
ही सगळी प्रगती फक्त नोक-या हिरावून घेणारी नाही. नव्या नोक-या निर्माण करणारीही आहेच. फक्त यापुढच्या संधी या वय, पदवी यापलीकडे तुम्ही स्वतः काय देऊ शकताय यावर अवलंबून असणार आहेत. काही गोष्टी नव्याने शिकून आणि शिकलेल्या काही विसरून (unlearning) टिकून राहणं शक्य आहेच. व्यक्तिगत कौशल्यं आणि अनुभव हे दोन्ही तपासून त्याप्रमाणे तिशी चाळिशीतल्या मंडळींसाठी करियर चेंजचं प्लॅनिंग जरूर करता येतं.

आनंदयात्री 09/03/2017 - 08:09
येऊ घातलेल्या भविष्याचा अतिशय डोळस आढावा, असे या लेखाचे कौतुकमिश्रित वर्णन करता यावे. लेख अतिशय आवडला हे वेगळे सांगायची गरज नाही. माणसाच्या दीड दोन लाख वर्षाच्या इतिहासात कोणत्याच पिढीने पहिली नसेल इतकी वेगवान प्रगती आणि जीवनशैलीतील आमूलाग्र बदल आपली पिढी पाहतेय, त्यामुळे दर दशकातली स्थित्यंतरं ही तुमच्या वर्णनाप्रमाणे डोळे दिपवणारी आहेत. औद्योगिक क्रांतीपासून सुरु झालेला ऑटोमेशनचा वारू आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्समुळे "ऑन स्टिरॉइड्स" धावू लागलेला आहे. ऑटोमेशन करतांना लागणारी माणसाची गरजही कमी कमी होत आहे. आयबीएम वॉटसन* सारख्या कॉग्निटिव्ह तंत्रज्ञानाने मागच्या २०-३० वर्षातल्या 'नव्या' म्हणवल्या जाणाऱ्या आयटीचेही आयाम बदलत आहेत. कोड लिहिणारे रोबोट्स येत्या काही वर्षात अतिशय कॉमन होतील, डाटाबेस मेंटेनन्स, बॅकअप वैगेरे वैगेरे कामं करणारे रोबोट्स आजची रिऍलिटी आहे. बदलत्या काळाबरोबर शिकत नवनवी स्किल्स आत्मसात करणे ही सवय आजच्या त्यामानाने 'सेटल्ड' असलेल्या लोकांनी अंगी बनवण्याची गरज आहे. *आयबीएम वॉटसन बद्दल एक जुनी पण रोचक डॉक्युमेंट्री

पलाश 09/03/2017 - 09:22
एकेकाळी अतर्क्य वाटणार्‍या गोष्टी प्रत्यक्षात येऊन जग बदलताना आपण सर्वांनीच पाहिलं आहे. हे बदल किती वेगाने आणि किती व्यापक प्रमाणात घडू शकतात हे सांगणारा हा लेख फारच आवडला.

इरसाल कार्टं 09/03/2017 - 09:48
हा आवाका वाचून थक्क व्हायला झालं. सगळं bits and pieces मध्ये सतत ऐकू येत असलं, तरी एकत्र वाचून सगळं एकदम जाणवलं.
माझंही असंच झालंय.

सविता००१ 09/03/2017 - 10:31
अतिशय आबडलाय हा लेख. खूप अभ्यासपूर्ण. विचार करायला लावणारा आहे खरच.

इनिगोय 09/03/2017 - 16:21
मोलाचा प्रश्न. आनंदी असणं ही निवड आहे, परिणाम नव्हे. त्यामुळे तो कोणत्याही परिस्थितीत असू शकतो, किंवा कोणत्याच स्थितीत नसू शकतो.

सस्नेह 09/03/2017 - 16:05
या शक्यता वाटतात खऱ्या ! ....'ऑग्मेंटेड रिअ‍ॅलिटी' ही साधारणपणे आयटीवाल्यांचीच पिल्ली ना ?

gogglya 05/04/2017 - 18:06
एक प्रदर्शन भरवले होते. त्यामध्ये याचे प्रात्यक्षीक होते. तुम्ही एका क्यामेर्यापुढे उभे राहुन आपला चेहरा मोनिटर वर बघत असतानाच त्यात कानातील अलंकार / गळ्यातील अलंकार आपोआप दिसु लागतात. तुम्ही जसा चेहेरा फिरवाल / वळवाल तसे ते अलंकार पण बदलतात. खरे अलंकार परीधान करण्याचे श्रम वाचतात आणी सुरक्षीत [कारण खरा अलंकार तुम्हाला हातात देण्याची गरजच उरत नाही]

अभ्या.. 09/03/2017 - 16:42
सुंदर लिहिलय इनाबाय. ह्या येत्या जगात आमच्यासाठी कुठला तुकडा आहे हे बघायला पाहिजे. . अगदी स्वतःच्या फुलपात्रातला विचार केला तरी ड्राईंग कॉलेजात जाईपर्यंत मी हाताने ब्रश बिश वापरुन ड्रॉ करत होतो, डीटीपीची झालेली सुरुवात शाळेपासून पाहिलेली पण मी पीसी वापरुन तसे काही करीन कधीच नाही वाटलेले. पहिला स्कॅनर, पहीला फ्लॅट एलईडी, पहिले ग्राफीक्स, पहिले अ‍ॅनिमेशन, पहिली थ्रीडी असाईनमेंट, पहिला मोबाईल, पहिले ड्राईंग पॅड अन लाईट पेन्सील. वापर करताना भांबावल्यासारखे नाही झाले. फक्त टूल्स बदलत गेली. डीव्हाईसेस बदलत गेली. अगदीच १०-१२ वर्षापूर्वीचा काळ लक्ख आठवतो. येत्या १०-१२ वर्षात सगळे, सगळीकडेच, सगळ्यांसाठीच चेंज होईल असे वाटत नाही. बदलत्या काळासोबत बदलायची प्रवृत्ती थांबली की मग अवघड आहे. मन तसा नकार कधी देते तेच पहावे लागेल आता. ;)

संदीप डांगे 09/03/2017 - 17:43
गुंफाचित्र व्हायलीत तेंव्हापासून आपुन आहोत... माणसं नावाची जात असेतोवर आपण असणार... भले आता भविष्यात हातात पेन पेन्सिल माउस टच पॅड धरायला नाही लागेल. डोक्यात एक चिप लावून इमाजीनेशन थेट स्क्रीनवर दिसेल, 3d मध्ये दिसेल....मूळ ते इमाजीनेशन... टूल्स आर सेकंडरी... इमाजीनेशन जोवर आहे तोवर काळजी नाही... जो साधनांत अडकतो तोच कालबाह्य होतो.

अभ्या.. 09/03/2017 - 17:51
येप्प्प. मी तर आजकाल डोक्यातच कॉम्प्झीशनस कम्प्लीट करायला सुरुवात केलीय. ही प्रोसीजर जमत असतेच आर्टिस्टना पण जरा वापरतो त्या त्या अ‍ॅप्लिकेशननुसार गेलो की १/४ वेळात एक्झिक्युट होते. बराचसा माइंडगेम, उरलेली कारागीरी.

इनिगोय 09/03/2017 - 18:00
टूल्स तर बदलतीलच आणि गरजाही बदलतील. उदाहरणच द्यायचं तर पुढच्या काही वर्षात तू ट्रान्सपरन्ट, 3डी, QR कोड किंवा बारकोड असलेली किंवा मग इंटरअॅक्टिव्ह बिझनेस कार्डस् यामधला एक्स्पर्ट होऊ शकशील. वेब-टू-प्रिंटच्या मदतीने तू जगभरात कोणाचंही कोणतंही काम घेऊन पूर्ण करून देऊ शकशील आणि तुझं पेमेंट तुला बिटकाॅईन मध्ये मिळून जाईल. आता यात तुला काय काय नवं शिकायचं हे लक्षात आलं की डन. ☺

पैसा 09/03/2017 - 18:12
आपण सहसा नवे काय बदल आले ते स्वीकारता आले तर स्वीकारणे इतपत त्यावर विचार करतो. पण ते बदल काय असतील याचाही अंदाज लावता येईल आणि त्या अंदाजाचा प्रत्यक्षात वापर करता येईल हा फार वेगळा, चाकोरी सोडून जाणार विचार आहे. मस्त!!

माहितगार 09/03/2017 - 21:19
शेतीच्या उत्पादन पद्धतीत काय बदल होऊ शकेल याचे कल्पनाचित्र रंगवले आहे. कायदा आणि प्रॉपर्टीइंटरेस्टची जंजाळ मिटवली गेलीतर नव्हे त्या शिवाय मानवतेस तुर्तास गत्यंतर नही. अ‍ॅटोमेशन स्थिती वाढेल हे खरे पण खरेदीदाराच्या हातात क्रयशक्ती दिल्या शिवाय अर्थशास्त्राचे चक्र आकारास येऊ शकत नाही आणि अ‍ॅटोमेशनने माणूस बाहेर होतो असे नव्हे त्याच्या क्रयशक्तीचे अस्तीत्व संपते आणि ग्राहकाकडे क्रयशक्ती नसेल तर तो खरेदी कसे करेल आणि अ‍ॅटोमेशन मधल्या इन्व्हेस्टमेंटची परतफेड कशी होईल ही अर्थशास्त्रीय शंका मनात येते आहे. एनी वे रोचक बघूया काय काय होते ते

इनिगोय 10/03/2017 - 09:13
लेखासाठीं रिसर्च करत असताना हा प्रश्न वारंवार मनात येताच होता. नोकऱ्याच कमी झाल्या तर रोबोट्स नी बनवलेली उत्पादनं विकत कोण आणि कसं घेणार? कदाचित याची दोन उत्तरं संभवतात. एक तर हे सगळं प्रकरण ब्लॅक हॉल सारखं फक्त शोषून घेणारं होईल, आणि एका पॉईंटला उत्पादनांच्या किमती पराकोटीच्या स्वस्त होऊन ब्रेक इव्हन साधणे उलट दिशेने अशक्य होऊन बसेल. या स्थितीला येण्याआधी फारच फार जास्त काळ जाऊ शकेल. दुसरं उत्तर जास्त आव्हानात्मक आणि कम्फर्ट झोन च्या बाहेर काढणारं आहे.. ऑटोमेशन ने कोण फायद्यात असेल? ज्याच्याकडे ऑटोमेशन ची साधनं आहेत अशी माणसं. त्यामुळे त्या साधनांचा पुरवठा करण्याच्या वाटेने गेलं तर स्वतःची क्रयशक्ती टिकवणं आणि फायद्यातही राहणं शक्य आहे. आणि १००% व्यवसाय ऑटोमेट होतील ही अर्थातच खूपच दूरची शक्यता आहे. त्यामुळे आहेत त्या नोकऱ्या गेल्या तरी वेगळ्या नोकऱ्या संधी उपलब्ध होत राहणारच आहेत. संपूर्ण जगाच्या अनएम्प्लॉयमेन्टचा गेल्या दहा-वीस वर्षांचा ग्राफ कोणी इथे देऊ शकलं तर यातलं तथ्य समजेल.

तेजस आठवले 09/03/2017 - 22:29
(जाता जाता एक नोंद - किमान ५० विषयांमध्ये एमबीए करता येतं. फायनान्स, एच आर आणि मार्केटिंग हे त्या पन्नासपैकी सगळ्यात जास्त गर्दी असलेले आणि सगळ्यात कमी संधी असलेले पर्याय आहेत.) एमबीए साठीचे राहिलेले ४७ विषय कुठले? त्यांची पण थोडक्यात ओळख करून दिलीत तर उत्तम. तसेच चालू असलेली नोकरी सोडून एमबीए करणे हा पर्याय स्वीकारणारे लोक मी साधारण ८-१० वर्षांपूर्वी पाहिले होते. सध्याच्या काळात एमबीए करण्याला किती महत्व आहे ? आतबट्ट्याचा व्यवहार ठरण्याची भीती वाटते. हातचे सोडून पळत्याच्या पाठी पळायला जावे तसे होईल असे वाटते. (एमबीए : मागणी पेक्षा पुरवठा जास्त, दर्जाचे काय) आयटी क्षेत्रातल्या संधींबद्दल काही परखड मते ऐकायला आवडतील. कामाचे स्वरूप, ताण आणि अपेक्षांचे ओझे यांचा फुगा प्रमाणाबाहेर फुगला आहे असे वाटते. सतत बदलणारे तंत्रज्ञान, ते शिकून त्यात निष्णात होण्यासाठी लागणारा वेळ, श्रम आणि कौटुंबिक पातळीवर त्याची चुकवावी लागणारी किंमत ह्याबद्दल पण मते ऐकायला आवडतील. जगात आलेली आणि पुढे कदाचित येऊ शकणारी उजव्या विचारसरणीची सरकारे, जागतिकीकरणापेक्षा स्थानिक गोष्टींना जास्त महत्व देतील का? त्यांचा करियर ठरवण्यात/बिघडवण्यात नक्कीच मोठा वाटा असेल. उद्याच्या या विश्वामित्री दुनियेची 'एमिनंट सिटिझनशिप' आपल्या मुलांना मिळावी, यासाठी आत्तापासूनच प्लॅन ठरवायला हवा आहे. म्हणजे नक्की काय करायचं ? मुलांचे बालपण हिरावून न घेता हे कश्या प्रकारे करता येईल? व्यावसायिक-कौटुंबिक समतोल सांभाळा असे नुसते मेल पाठवून प्रत्यक्ष्य वेळ आल्यावर मात्र सुट्टी ना देणे किंवा जास्तीचा वेळ काम करायला लागणे, आणि मग त्यातून घरच्यांना वेळ ना देता आल्याची खंत.... ह्या सगळ्याचा सामना आपण आत्तापासूनच करत आहोत, उद्याची पिढी ह्याकडे कश्या तऱ्हेने पाहील ? सतत कोणाशी/ कशाशी तरी कनेक्टेड राहण्याची सवय(खरंतर व्यसन) चांगल्या मार्गाकडे घेऊन जाईल का तुटकपणा वाढून नात्यांवर अजून परिणाम होईल? आणि ह्या सगळ्यात "एक उनाड दिवस" अनुभवलेल्या आणि त्यातली गंमत कळलेल्याचे भवितव्य काय? का तो त्या चित्रातच नसेल? ह्या धाग्यावर चांगल्या चर्चेच्या प्रतीक्षेत . धन्यवाद.

इनिगोय 10/03/2017 - 22:49
तुमच्या प्रतिसादाला उत्तर द्यायला जास्त वेळ घेतला, कारण तुम्ही मांडलेला प्रत्येक मुद्दा हा जवळपास एकेका लेखाचा विषय आहे. पैकी काहींची थोडक्यात उत्तरं - सध्याच्या काळात एमबीए करण्याला किती महत्व आहे ? --- हे तुम्ही कोणता विषय निवडताय यावर अवलंबून आहे. फायनान्स मध्ये पूर्ण वेळ एमबीए करूनही दरमहा 20-25 हजारापलीकडे जाऊ न शकणाऱ्यांमध्ये वर्षागणिक भरच पडते आहे. हा त्यांचा दोष नसून उमेदवारांची संख्या खूप जास्त झाली आहे, हे कारण आहे. उरलेले सगळे विषय इथे मांडणं शक्य नाही, पण उदाहरणच द्यायचं तर सस्टेनेबल एनर्जी, शेतकी, क्रीडा, रिअल इस्टेट, उद्योजकता हे विषय टॉप १० मध्ये घेता यावेत. या विषयांमध्ये एमबीए करण्याचा पर्याय देणाऱ्या संस्था भारतात आणि भारताबाहेरही आहेत. मुदलात आज कोणता विषय चालतो आहे तो निवडूया असं करण्यापेक्षा ज्यात दीर्घकालीन प्रगती शक्य आहे ते क्षेत्र निवडणं हा जास्त शहाणपणाचा निर्णय ठरावा. आयटी क्षेत्रातल्या संधींबद्दल --- यावर इथे पूर्वी बरंच लेखन झालंय, आणि लेखाचा विषय भविष्यातल्या संधी हा असल्याने सध्याच्या परिस्थितीबद्दल फार तपशीलात ना शिरता एवढंच म्हणेन की कुठे आणि का थांबायचं हा सर्वस्वी स्वतःचा निर्णय असायला हवा, ऑटोमेशन तिथेही येणार आहेच, त्यामुळे स्वतःच्या ज्ञानाचा नोकरीतच उपयोग करायचा की आणखी वेगळ्या आणि खरोखरीच समतोल साधणाऱ्या संधी शोधायच्या हे वेळेवर ठरवायला हवं, नाही का? केवळ आयटीतच नाही तर अन्य बऱ्याच ठिकाणी कामाचे तास, नॉन प्रॉडक्टिव्ह गोष्टींचा ताप, डेडलाईनपायी होणारी फरपट, कुटुंबाला होणारे त्रास हे सगळं आहेच. स्वतःला काही प्रश्न विचारून त्यांची उत्तरं कायम लक्षात ठेवली तर हे जरा सोपं होऊ शकेल. मला किती पैसा आणि कशासाठी लागणार आहे? त्यासाठी मला किती काळ नोकरी करावी लागेल? नोकरीशिवाय माझे उत्पन्नाचे पर्याय काय आहेत? नोकरीनंतर माझ्या कौशल्यांचा माझ्या सोयीने मी कसा वापर करू शकेन? हे ते प्रश्न. खेरीज ऍक्टिव्ह आणि पॅसिव्ह इन्कम याही गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत. उद्याच्या या विश्वामित्री दुनियेची 'एमिनंट सिटिझनशिप' आपल्या मुलांना मिळावी, यासाठी आत्तापासूनच प्लॅन ठरवायला हवा आहे. --- मुलांचे बालपण यात बालपणाबाबतची व्याख्या काय आहे? गेल्या काही काळात या व्याख्येत सर्वसाधारणपणे बिघाड झाला आहे, हे आपण मान्य करतोय का? इथंपासून सुरुवात करायला हवी. मुलांना ताण वाटू न देता त्यांची प्रगती घडवत राहणं शक्य आहे का? तर याचं उत्तर हो असं आहे. प्रोऍक्टिव्ह पेरेटिंगसाठी कोचिंग हाही माझा विषय असल्याने हे मी खात्रीपूर्वक सांगू शकेन की आईवडिलांचा सामायिक दृष्टिकोन, संपूर्ण बांधिलकी आणि योग्य वेळी controlled exposure मिळालं तर बहुसंख्य मुलं फार थोड्या काळात अफाट, चौफेर प्रगती साधू शकतात. सगळंच इथे मांडणं अवघड आहे, पण मुद्दा हा की परिस्थिती माझं नियंत्रण करतेय की मी परिस्थितीचं - याचं उत्तर माहित असणं, आणि माझी कृती त्यानुसार आधारलेली आहे का, हे वेळोवेळी तपासून पाहणं अत्यंत आवश्यक.

तेजस आठवले 11/03/2017 - 22:06
माहितीपूर्ण प्रतिसाद. बऱ्याच गोष्टी विचार करण्याजोग्या आहेत. बाकी मुलांचे बालपण हा एक अगदी संवेदनशील विषय आहे. माझ्या आईचे बालपण, माझे बालपण आणि पुढच्या पिढीचे बालपण ह्यात खूप फरक असणार आहे.आहेच. जगात ज्या गतीने गोष्टी बदलत आहेत, त्या महाभयंकर वेगाला सामोरे जाण्याची कुवत प्रत्येकाची असेलच असे नाही.अर्थात कितीही काही बदलले, तरी काही गोष्टी मूळ स्वरूपात तश्याच राहतील.राहाव्यात. मला तर कधी कधी असे वाटते की नोकरी हे उत्पन्नाचे साधन हळूहळू नाहीसे होत जाईल आणि परत एकदा व्यवसायाधारित समाजजीवन चालू होईल. एक तर नोकरीच्या संधी कमी होत जात आहेत, आणि रिकाम्या जागा आणि त्यासाठी भरमसाठ इच्छुक उमेदवार ही परिस्थिती बऱ्याच ठिकाणी आहे. पूर्वी लोक अंगीभूत कौशल्यांचा वापर उपजीविकेसाठी करत(लोहारकाम, सुतारकाम, कुंभार, गवळी इ. इ.) आणि आपले कौशल्य पुढच्या पिढीत हस्तांतरित करत. जसे लोहाराचा मुलगा पुढे मोठा होऊन लोहारच होई.पिढीजात व्यवसाय असत. त्यातून बाहेर पडून नवे काही करण्याची पद्धत फारशी प्रचलित नव्हती आणि तिला समाजमान्यता ही नसावी. समाजातल्या प्रत्येक घटकाला इतर घटकांची गरज भासे. त्यानंतर आलेला शिक्षणाचा काळ, ज्यात ते सर्वाना खुले झाले आणि जो शिकून ज्ञानी होईल त्याला संधी उपलब्ध होऊ लागल्या. पण वरती लेखात आले आहे तसे. एमबीए फायनान्स केलेल्यांची संख्या जर जास्त आहे आणि उपलब्ध जागा कमी आहेत तरी परत बेरोजगारीचा प्रश्न येतो. गुणवत्तेचा प्रश्न आहेच. ह्या लेखाचा विषय जरी तो नसला तरी फारश्या गुणवत्ता नसलेल्या, गुणवत्ता असलेल्या पण संधी ना मिळालेल्या, वैद्यकीय /कौटुंबिक कारणांमुळे काही संधी सोडाव्या लागलेल्या, कौशल्यबदल (स्किल चेंज) करणे काही कारणाने न जमलेल्या (आणि त्यामुळे नोकरी गेलेल्या) अशा आणि अशा अनेक कारणांनी घरी बसायची पाळी आलेल्या लोकांचे काय होईल हा पण एक प्रश्न आहेच. कदाचित तेव्हा आपले छंदच आपल्याला तारून नेतील. ऑटोमेशन आले, कॉस्ट कटिंग मुळे श्रेणीवाढ/पगारवाढीवर बंधने आली, कामाचे तास आणि त्रास वाढले. ह्याचा परिणाम पण होणारच आहे आणि पुढील करियर करताना हे ही विचारात घ्यावे लागेल. परिस्थिती माझं नियंत्रण करतेय की मी परिस्थितीचं - याचं उत्तर माहित असणं, आणि माझी कृती त्यानुसार आधारलेली आहे का, हे वेळोवेळी तपासून पाहणं अत्यंत आवश्यक. हे मात्र खरं. हे ज्याला कळले तो तरला. बऱ्याचदा आपल्याला वाटते की खेळ आपण आपल्याला हवा तसा खेळतो आहोत पण खेळ संपायच्या वेळी लक्षात येते की आपण फक्त एक प्यादे होतो. असो. असेच चांगले प्रतिसाद येउदेत आणि विचारमंथन होऊ दे. धन्यवाद. आपल्या विस्तृत प्रतिसादाबद्दल आभार.

इडली डोसा 11/03/2017 - 01:20
इनीने उत्तम प्रतिसाद दिलाच आहे त्याला माझ्या बघण्यात जे आलं आहे त्यावरुन माझे दोन पैसे जोडते.
(जाता जाता एक नोंद - किमान ५० विषयांमध्ये एमबीए करता येतं. फायनान्स, एच आर आणि मार्केटिंग हे त्या पन्नासपैकी सगळ्यात जास्त गर्दी असलेले आणि सगळ्यात कमी संधी असलेले पर्याय आहेत.) एमबीए साठीचे राहिलेले ४७ विषय कुठले? त्यांची पण थोडक्यात ओळख करून दिलीत तर उत्तम. तसेच चालू असलेली नोकरी सोडून एमबीए करणे हा पर्याय स्वीकारणारे लोक मी साधारण ८-१० वर्षांपूर्वी पाहिले होते. सध्याच्या काळात एमबीए करण्याला किती महत्व आहे ? आतबट्ट्याचा व्यवहार ठरण्याची भीती वाटते. हातचे सोडून पळत्याच्या पाठी पळायला जावे तसे होईल असे वाटते. (एमबीए : मागणी पेक्षा पुरवठा जास्त, दर्जाचे काय)
मागच्या ४ वर्षात मी ज्या अमेरीकन कंपनीत काम करते त्यातल्या ओळखीच्या जवळपास ४०% लोकांनी पार्टटाईम एम्बीए पुर्ण केले किंवा त्यासाठी सुरुवात केली. ध्येय पगार वाढ आणि आहे त्या क्षेत्रातुन बाहेर पडणे ( म्हणजे बर्‍याच लोकांसाठी टेक्निकल मधुन मॅनेजमेंटमधे जाणे कारण वरच्या जागांवर जाण्याची संधी) पण त्यातील फक्त ५% लोकांनाच अपेक्षित परतावा मिळाला. म्हणजे नावापुढे एम्बीए पाहिजे म्हणुन ते केल्याने त्याचा फायदा होईलच असे नाही. त्यापेक्षा एखादा स्किलसेट डेवलप केला तर त्यातुन जास्त फायदा होईल असे वाटते. (Tim Ferriss चे 4 -Hr Work Week) हे पुस्तकं वाचुन बघा असं सुचवेन.
आयटी क्षेत्रातल्या संधींबद्दल काही परखड मते ऐकायला आवडतील. कामाचे स्वरूप, ताण आणि अपेक्षांचे ओझे यांचा फुगा प्रमाणाबाहेर फुगला आहे असे वाटते. सतत बदलणारे तंत्रज्ञान, ते शिकून त्यात निष्णात होण्यासाठी लागणारा वेळ, श्रम आणि कौटुंबिक पातळीवर त्याची चुकवावी लागणारी किंमत ह्याबद्दल पण मते ऐकायला आवडतील.
जर एखाद्याने आयटी क्षेत्र करीअर म्हणुन निवडले असेल तर या गोष्टी ओघाने येतीलच. असं करताना प्रत्येकजण स्वतःला मार्केटमधे ठेवण्यासाठी धडपडत असतो. इनी म्हणते तसे जोपर्यंत तुमच्याकडे पर्यायी व्यवस्था नाही (दुसरे अ‍ॅक्टिव /पॅसिव्ह इंकम) तोपर्यंत या कुतरओढीला सामोरे जाण्याशिवाय काही गंत्यंतर नाही.
उद्याच्या या विश्वामित्री दुनियेची 'एमिनंट सिटिझनशिप' आपल्या मुलांना मिळावी, यासाठी आत्तापासूनच प्लॅन ठरवायला हवा आहे. म्हणजे नक्की काय करायचं ? मुलांचे बालपण हिरावून न घेता हे कश्या प्रकारे करता येईल?
मला वाटतं मुलांवर शिक्षण लादायला नको तर त्यांनी त्याचा स्वतःहुन स्विकार करायला हवा. दुर्दैवाने अशी व्यवस्था अपल्या शिक्षण पद्धती मधे नाही. सध्या माझी मुलगी( वय ४ पुर्ण) मॉन्टेसरी प्रकारच्या शाळेत आहे त्यात तिला बर्‍यापैकी काय शिकायचं यासाठी निर्णय स्वातंत्र्य आहे. असं काही जर मुलांसाठी देता आलं तर त्यांचा कल लवकर कळुन त्यातच त्यांना पुढे शिक्षण देता येईल. अनस्कुलिंग किंवा होमस्कुलिंग हे सुद्धा चांगले पर्याय आहेत. यात अधिक महिती मिळवण्यासाठी John Holt यांचे How Children Fail पुस्तक वाचुन सुरुवात करा आणि त्या सिरिज मधली इतरही पुस्तके वाचा.
व्यावसायिक-कौटुंबिक समतोल सांभाळा असे नुसते मेल पाठवून प्रत्यक्ष्य वेळ आल्यावर मात्र सुट्टी ना देणे किंवा जास्तीचा वेळ काम करायला लागणे, आणि मग त्यातून घरच्यांना वेळ ना देता आल्याची खंत.... ह्या सगळ्याचा सामना आपण आत्तापासूनच करत आहोत, उद्याची पिढी ह्याकडे कश्या तऱ्हेने पाहील ?
याचंही उत्तर वर आलंच आहे. ज्या व्यावसायीक क्षेत्राची सुरुवातीला निवड केली असेल त्याचे सगळे साइड इफेक्ट पण त्यात येणारच.
सतत कोणाशी/ कशाशी तरी कनेक्टेड राहण्याची सवय(खरंतर व्यसन) चांगल्या मार्गाकडे घेऊन जाईल का तुटकपणा वाढून नात्यांवर अजून परिणाम होईल?
ज्याला समतोल कसा राखयचं हे कळालं तो यातुन तरुन जाईल असं वाटतं.
आणि ह्या सगळ्यात "एक उनाड दिवस" अनुभवलेल्या आणि त्यातली गंमत कळलेल्याचे भवितव्य काय? का तो त्या चित्रातच नसेल?
त्यासाठी हे (झैरात)वाचुन बघा तुम्हाला काय वाटतं.

तेजस आठवले 11/03/2017 - 22:11
तुमचा लेख वाचला, चांगला आहे.हे करायला खूप हिम्मत लागते.तुम्ही आर्थिक स्वावलंबनाचे उद्दिष्ट गाठू शकलात हे खरंच कौतुकास्पद आहे. तसेच एमबीए चे जे उदाहरण तुम्ही दिलेले आहे तशी परिस्थिती बघितलेली आहे. त्यामुळे आहे ते सोडून (नोकरी/व्यवसाय) पूर्ण खात्री आणि आत्मविश्वास असल्याशिवाय फक्त समाजभावनेत वाहून जाऊन निर्णय घेउ नयेत हे ही खरंच. प्रतिसादाबद्दल आभार.

अजया 10/03/2017 - 08:33
विचार करायला लावणारा लेख. करिअरच्या उंबरठ्यावर असणार्या माझ्या मुलाला वाचायला देते आहे. मला एक प्रश्न आहे. आर्टिफिशयल इंटेलिजन्स म्हणजे काय. कशात येते हे कार्यक्षेत्र?

इनिगोय 10/03/2017 - 18:01
बुद्धिमत्ता म्हणजे आपल्या भोवती असलेल्या परिस्थितीचं आकलन करून घेऊन त्या माहितीचा योग्य त्या वेळी पुनर्वापर करू शकणे. जसं, ऐकलेल्या सूचनेप्रमाणे कृती करणे, नव्या संकल्पना ऐकल्यास त्या स्मृतीत साठवून ठेवून गरजेच्या वेळी पुन्हा आठवू शकणे, आत्ता समोर आलेल्या मुद्द्याची संगती पूर्वीच्या एखाद्या गोष्टीशी लावू शकणे, इ. यात बौद्धिक / मानसिक क्षमता, तर्क शक्ती, कारण मीमांसा, आकलन, व्यवहारज्ञान, असं बरंच काही येतं. कृत्रिम बुद्धिमत्ता किंवा आर्टिफिशल इंटेलिजन्स (AI) म्हणजे या सगळ्या गोष्टी एखाद्या यंत्राकडून करून घेणं. समोरच्या दृश्याचा अर्थ लावणं, कृतीतून त्याला प्रतिसाद देणे, उच्चार समजून घेणे, एका भाषेतल्या प्रश्नाला वेगळ्या भाषेत उत्तर देणे, असं बरंच काही ही यंत्रं करू शकतात. मात्र अजूनही सारासार विवेक ही बाब माणसाच्याच मेंदूपुरती मर्यादित असल्याने आजतरी AI म्हणजे पर्यायी मानवी मेंदू नव्हे. (हे अगदी सोपं असं स्पष्टीकरण झालं, यात अर्थातच बऱ्याच तांत्रिक संकल्पना समाविष्ट असतात.)

अत्रे 10/03/2017 - 08:43
या विषयावर इथे डिटेल मध्ये वाचायला मिळेल असे सुचवतो Frey, Carl Benedikt, and Michael A. Osborne. "The future of employment: how susceptible are jobs to computerisation?." Technological Forecasting and Social Change 114 (2017): 254-280. http://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/downloads/academic/The_Future_of_Employment.pdf

मनिमौ 10/03/2017 - 16:23
डेटा अॅनालिसीस आणी त्याच योग्य ते साॅर्टिंग करण या दोन्ही गोष्टी ना भविष्यात प्रचंड महत्त्व येणार आहे. कदाचित असे ही होईल की प्रत्येक माणसाचा अथ पासून ईति पर्यंत बायोडेटा तयार असेल. मी काय खाते मला कुठला रंग आवडतो. माझी क्रयशक्ती किती आहे यावरून डायरेक ऊत्पादने घरी येण्याचे दिवस आता फारसे लांब नाहीत

इनिगोय 10/03/2017 - 17:17
लेखात बिग डेटाच्या संदर्भाने जे लिहिलंय, त्यात या सगळ्याचा उपयोग केला गेलाय - तोही एका राष्ट्राच्या निवडणुकांचे निकाल बदलवू शकेल इतक्या परिणामकारकपणे. ब्रेक्झिटमध्येही डेटा अॅनालिसिसचा वापर झाला, असं दिसतंय.

आनंदयात्री 10/03/2017 - 23:20
आणि आता ट्रम्प ऍडमिनिस्ट्रेशन इल्लिगल इमिग्रण्टस विरुद्ध कारवाई करायला palantir या कंपनीची मदत घेईल अशी चर्चा आहे. palantir ने कोट्यवधी लोकांचे सोशल नेटवर्क वरचे प्रोफाईल्स वाचून त्यांचे वेगवेगळ्या पॅरामीटर्स वर प्रोफाईलींग केले आहे/ किंवा तसे करण्याची त्यांची क्षमता आहे हा या चर्चेतला मूळ मुद्दा.

इडली डोसा 11/03/2017 - 01:27
अंकाच्या अवाहन धाग्यात जेव्हा नव्या संधी नव्या वाटांविषयी लिहिलं तेव्हा एक्झॅक्टली हेच डोक्यात होतं. वेळात वेळ काढून हा लेख दिल्याबद्दल इनीगोय यांचे आभार मानावे तितके कमीच आहेत. धन्यवाद इनीगोय _/\_

मदनबाण 05/04/2017 - 12:19
@इनिगोय पलिकडे तुम्हाला चिप इंप्लांट बद्धल बोललो होतो, त्याची अधिकॄत बातमी आलीच शेवटी ! संदर्भ :- CYBORGS AT WORK: EMPLOYEES GETTING IMPLANTED WITH MICROCHIPS मदनबाण..... आजची स्वाक्षरी :- Dragon embrace will prove costly for India

प्रसाद गोडबोले 05/04/2017 - 18:40
लेख वाचुन इन टु द वाईल्ड चित्रपटातील एक डायलॉग आठवला : I think careers are a 20th century invention and I don't want one! किती वाईट अडकलोय आपण ह्या कंझुमरीझम च्या चक्रात ... काही तरी कंझुम करायचंय म्हणुन राब राब राबत रहा आणि मग एक्सेस पैसा आला की परत अजुन कंझम्शन वाढवा मग परत त्या नीड्स सॅटिसफाय करायला अजुन गाढवा सारखे राबा ! १९ व्ह्या शतकाच्या आधी कीती मस्त होतं सगळं ! करीयर नावाची गोष्टच नव्हती ! मनाला वाटतय ते करा , आनंद मिळतोय ज्यातुन ते करा ! पैसा मिळाला ठीक , नाही मिळाला तरी ठीक . आनंद महत्वाचा ! ह्या डार्विन, न्युटन , मेंडेल , जॉन् लॉक , बेंजामिन फ्रँकलीन , टेस्ला ह्या लोकांनी कुठे करीयरचा विचार केला होता ! जे आवडत गेलं ते करत गेले !! ह्या करीयरच्या टेंशन ने शिक्षणाचा नितांत सुंदर अन्हुभवातुन आनंद हिरावुन घेतलाय . अन वाईट गोष्ट अशी की तो आनंद हरवलाय हेच कित्येकांच्या लक्षातही येत नाहीये ! असो. मी तर ठरवलंय की पोराला सांगणार आहे - तुला शिकायचे ते शिक , पैसा नाही मिळाला तरी चालेल , (आम्ही एवीतेवी ओझ्याचे बैल आहोतच मी कमवेन तुला आयुष्यभर पुरेल इतका पैसा) , पण तु तुला हवे ते शिक , भारतीय शाश्त्रीय संगीत , इतिहास , वेद , उपनिषद , फिलॉसॉफी , मुर्तीकला , चित्रकला , नृत्यकला , नॅचरल सायन्स , गोल्फ , चेस , किंव्वा वेगवेगळ्या भाषा , वेगवेगळ्या देशांस्च्या संस्कृती , पाककला , .... जे काही जे काही तुला वाट्टेल ते शीक! पण करीयर करायचे म्हणुन आधी ईंजिनियरींग नंतर एम बी ए मार्केटिंग असला गाढवपणा नको !! असो....

संदीप डांगे 05/04/2017 - 18:50
ह्या डार्विन, न्युटन , मेंडेल , जॉन् लॉक , बेंजामिन फ्रँकलीन , टेस्ला ह्या लोकांनी कुठे करीयरचा विचार केला होता ! जे आवडत गेलं ते करत गेले !! >> करीयर चा खरा अर्थ जगले ते भौ... बाकी सगळे जी गधामजुरी करतात त्याला करीयर हे गोंडस नाव देतात. :-)

ट्रेड मार्क 08/03/2017 - 22:07
ऑटोमेशन येतंय हे कळतंय, पण तुम्ही लिहिलेलं एखाद्या sci-fi मूव्ही सारखं वाटतंय. तुमच्यासारख्या एक्सपर्ट कडून मुलांच्या करिअरसंबंधी सल्ला घेतला पाहिजे. जाता जाता: यात चाळिशीतल्या व्यक्तींना काही स्कोप किंवा पर्यायी कामधंदा असणार आहे का?

इनिगोय 09/03/2017 - 09:20
ही सगळी प्रगती फक्त नोक-या हिरावून घेणारी नाही. नव्या नोक-या निर्माण करणारीही आहेच. फक्त यापुढच्या संधी या वय, पदवी यापलीकडे तुम्ही स्वतः काय देऊ शकताय यावर अवलंबून असणार आहेत. काही गोष्टी नव्याने शिकून आणि शिकलेल्या काही विसरून (unlearning) टिकून राहणं शक्य आहेच. व्यक्तिगत कौशल्यं आणि अनुभव हे दोन्ही तपासून त्याप्रमाणे तिशी चाळिशीतल्या मंडळींसाठी करियर चेंजचं प्लॅनिंग जरूर करता येतं.

आनंदयात्री 09/03/2017 - 08:09
येऊ घातलेल्या भविष्याचा अतिशय डोळस आढावा, असे या लेखाचे कौतुकमिश्रित वर्णन करता यावे. लेख अतिशय आवडला हे वेगळे सांगायची गरज नाही. माणसाच्या दीड दोन लाख वर्षाच्या इतिहासात कोणत्याच पिढीने पहिली नसेल इतकी वेगवान प्रगती आणि जीवनशैलीतील आमूलाग्र बदल आपली पिढी पाहतेय, त्यामुळे दर दशकातली स्थित्यंतरं ही तुमच्या वर्णनाप्रमाणे डोळे दिपवणारी आहेत. औद्योगिक क्रांतीपासून सुरु झालेला ऑटोमेशनचा वारू आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्समुळे "ऑन स्टिरॉइड्स" धावू लागलेला आहे. ऑटोमेशन करतांना लागणारी माणसाची गरजही कमी कमी होत आहे. आयबीएम वॉटसन* सारख्या कॉग्निटिव्ह तंत्रज्ञानाने मागच्या २०-३० वर्षातल्या 'नव्या' म्हणवल्या जाणाऱ्या आयटीचेही आयाम बदलत आहेत. कोड लिहिणारे रोबोट्स येत्या काही वर्षात अतिशय कॉमन होतील, डाटाबेस मेंटेनन्स, बॅकअप वैगेरे वैगेरे कामं करणारे रोबोट्स आजची रिऍलिटी आहे. बदलत्या काळाबरोबर शिकत नवनवी स्किल्स आत्मसात करणे ही सवय आजच्या त्यामानाने 'सेटल्ड' असलेल्या लोकांनी अंगी बनवण्याची गरज आहे. *आयबीएम वॉटसन बद्दल एक जुनी पण रोचक डॉक्युमेंट्री

पलाश 09/03/2017 - 09:22
एकेकाळी अतर्क्य वाटणार्‍या गोष्टी प्रत्यक्षात येऊन जग बदलताना आपण सर्वांनीच पाहिलं आहे. हे बदल किती वेगाने आणि किती व्यापक प्रमाणात घडू शकतात हे सांगणारा हा लेख फारच आवडला.

इरसाल कार्टं 09/03/2017 - 09:48
हा आवाका वाचून थक्क व्हायला झालं. सगळं bits and pieces मध्ये सतत ऐकू येत असलं, तरी एकत्र वाचून सगळं एकदम जाणवलं.
माझंही असंच झालंय.

सविता००१ 09/03/2017 - 10:31
अतिशय आबडलाय हा लेख. खूप अभ्यासपूर्ण. विचार करायला लावणारा आहे खरच.

इनिगोय 09/03/2017 - 16:21
मोलाचा प्रश्न. आनंदी असणं ही निवड आहे, परिणाम नव्हे. त्यामुळे तो कोणत्याही परिस्थितीत असू शकतो, किंवा कोणत्याच स्थितीत नसू शकतो.

सस्नेह 09/03/2017 - 16:05
या शक्यता वाटतात खऱ्या ! ....'ऑग्मेंटेड रिअ‍ॅलिटी' ही साधारणपणे आयटीवाल्यांचीच पिल्ली ना ?

gogglya 05/04/2017 - 18:06
एक प्रदर्शन भरवले होते. त्यामध्ये याचे प्रात्यक्षीक होते. तुम्ही एका क्यामेर्यापुढे उभे राहुन आपला चेहरा मोनिटर वर बघत असतानाच त्यात कानातील अलंकार / गळ्यातील अलंकार आपोआप दिसु लागतात. तुम्ही जसा चेहेरा फिरवाल / वळवाल तसे ते अलंकार पण बदलतात. खरे अलंकार परीधान करण्याचे श्रम वाचतात आणी सुरक्षीत [कारण खरा अलंकार तुम्हाला हातात देण्याची गरजच उरत नाही]

अभ्या.. 09/03/2017 - 16:42
सुंदर लिहिलय इनाबाय. ह्या येत्या जगात आमच्यासाठी कुठला तुकडा आहे हे बघायला पाहिजे. . अगदी स्वतःच्या फुलपात्रातला विचार केला तरी ड्राईंग कॉलेजात जाईपर्यंत मी हाताने ब्रश बिश वापरुन ड्रॉ करत होतो, डीटीपीची झालेली सुरुवात शाळेपासून पाहिलेली पण मी पीसी वापरुन तसे काही करीन कधीच नाही वाटलेले. पहिला स्कॅनर, पहीला फ्लॅट एलईडी, पहिले ग्राफीक्स, पहिले अ‍ॅनिमेशन, पहिली थ्रीडी असाईनमेंट, पहिला मोबाईल, पहिले ड्राईंग पॅड अन लाईट पेन्सील. वापर करताना भांबावल्यासारखे नाही झाले. फक्त टूल्स बदलत गेली. डीव्हाईसेस बदलत गेली. अगदीच १०-१२ वर्षापूर्वीचा काळ लक्ख आठवतो. येत्या १०-१२ वर्षात सगळे, सगळीकडेच, सगळ्यांसाठीच चेंज होईल असे वाटत नाही. बदलत्या काळासोबत बदलायची प्रवृत्ती थांबली की मग अवघड आहे. मन तसा नकार कधी देते तेच पहावे लागेल आता. ;)

संदीप डांगे 09/03/2017 - 17:43
गुंफाचित्र व्हायलीत तेंव्हापासून आपुन आहोत... माणसं नावाची जात असेतोवर आपण असणार... भले आता भविष्यात हातात पेन पेन्सिल माउस टच पॅड धरायला नाही लागेल. डोक्यात एक चिप लावून इमाजीनेशन थेट स्क्रीनवर दिसेल, 3d मध्ये दिसेल....मूळ ते इमाजीनेशन... टूल्स आर सेकंडरी... इमाजीनेशन जोवर आहे तोवर काळजी नाही... जो साधनांत अडकतो तोच कालबाह्य होतो.

अभ्या.. 09/03/2017 - 17:51
येप्प्प. मी तर आजकाल डोक्यातच कॉम्प्झीशनस कम्प्लीट करायला सुरुवात केलीय. ही प्रोसीजर जमत असतेच आर्टिस्टना पण जरा वापरतो त्या त्या अ‍ॅप्लिकेशननुसार गेलो की १/४ वेळात एक्झिक्युट होते. बराचसा माइंडगेम, उरलेली कारागीरी.

इनिगोय 09/03/2017 - 18:00
टूल्स तर बदलतीलच आणि गरजाही बदलतील. उदाहरणच द्यायचं तर पुढच्या काही वर्षात तू ट्रान्सपरन्ट, 3डी, QR कोड किंवा बारकोड असलेली किंवा मग इंटरअॅक्टिव्ह बिझनेस कार्डस् यामधला एक्स्पर्ट होऊ शकशील. वेब-टू-प्रिंटच्या मदतीने तू जगभरात कोणाचंही कोणतंही काम घेऊन पूर्ण करून देऊ शकशील आणि तुझं पेमेंट तुला बिटकाॅईन मध्ये मिळून जाईल. आता यात तुला काय काय नवं शिकायचं हे लक्षात आलं की डन. ☺

पैसा 09/03/2017 - 18:12
आपण सहसा नवे काय बदल आले ते स्वीकारता आले तर स्वीकारणे इतपत त्यावर विचार करतो. पण ते बदल काय असतील याचाही अंदाज लावता येईल आणि त्या अंदाजाचा प्रत्यक्षात वापर करता येईल हा फार वेगळा, चाकोरी सोडून जाणार विचार आहे. मस्त!!

माहितगार 09/03/2017 - 21:19
शेतीच्या उत्पादन पद्धतीत काय बदल होऊ शकेल याचे कल्पनाचित्र रंगवले आहे. कायदा आणि प्रॉपर्टीइंटरेस्टची जंजाळ मिटवली गेलीतर नव्हे त्या शिवाय मानवतेस तुर्तास गत्यंतर नही. अ‍ॅटोमेशन स्थिती वाढेल हे खरे पण खरेदीदाराच्या हातात क्रयशक्ती दिल्या शिवाय अर्थशास्त्राचे चक्र आकारास येऊ शकत नाही आणि अ‍ॅटोमेशनने माणूस बाहेर होतो असे नव्हे त्याच्या क्रयशक्तीचे अस्तीत्व संपते आणि ग्राहकाकडे क्रयशक्ती नसेल तर तो खरेदी कसे करेल आणि अ‍ॅटोमेशन मधल्या इन्व्हेस्टमेंटची परतफेड कशी होईल ही अर्थशास्त्रीय शंका मनात येते आहे. एनी वे रोचक बघूया काय काय होते ते

इनिगोय 10/03/2017 - 09:13
लेखासाठीं रिसर्च करत असताना हा प्रश्न वारंवार मनात येताच होता. नोकऱ्याच कमी झाल्या तर रोबोट्स नी बनवलेली उत्पादनं विकत कोण आणि कसं घेणार? कदाचित याची दोन उत्तरं संभवतात. एक तर हे सगळं प्रकरण ब्लॅक हॉल सारखं फक्त शोषून घेणारं होईल, आणि एका पॉईंटला उत्पादनांच्या किमती पराकोटीच्या स्वस्त होऊन ब्रेक इव्हन साधणे उलट दिशेने अशक्य होऊन बसेल. या स्थितीला येण्याआधी फारच फार जास्त काळ जाऊ शकेल. दुसरं उत्तर जास्त आव्हानात्मक आणि कम्फर्ट झोन च्या बाहेर काढणारं आहे.. ऑटोमेशन ने कोण फायद्यात असेल? ज्याच्याकडे ऑटोमेशन ची साधनं आहेत अशी माणसं. त्यामुळे त्या साधनांचा पुरवठा करण्याच्या वाटेने गेलं तर स्वतःची क्रयशक्ती टिकवणं आणि फायद्यातही राहणं शक्य आहे. आणि १००% व्यवसाय ऑटोमेट होतील ही अर्थातच खूपच दूरची शक्यता आहे. त्यामुळे आहेत त्या नोकऱ्या गेल्या तरी वेगळ्या नोकऱ्या संधी उपलब्ध होत राहणारच आहेत. संपूर्ण जगाच्या अनएम्प्लॉयमेन्टचा गेल्या दहा-वीस वर्षांचा ग्राफ कोणी इथे देऊ शकलं तर यातलं तथ्य समजेल.

तेजस आठवले 09/03/2017 - 22:29
(जाता जाता एक नोंद - किमान ५० विषयांमध्ये एमबीए करता येतं. फायनान्स, एच आर आणि मार्केटिंग हे त्या पन्नासपैकी सगळ्यात जास्त गर्दी असलेले आणि सगळ्यात कमी संधी असलेले पर्याय आहेत.) एमबीए साठीचे राहिलेले ४७ विषय कुठले? त्यांची पण थोडक्यात ओळख करून दिलीत तर उत्तम. तसेच चालू असलेली नोकरी सोडून एमबीए करणे हा पर्याय स्वीकारणारे लोक मी साधारण ८-१० वर्षांपूर्वी पाहिले होते. सध्याच्या काळात एमबीए करण्याला किती महत्व आहे ? आतबट्ट्याचा व्यवहार ठरण्याची भीती वाटते. हातचे सोडून पळत्याच्या पाठी पळायला जावे तसे होईल असे वाटते. (एमबीए : मागणी पेक्षा पुरवठा जास्त, दर्जाचे काय) आयटी क्षेत्रातल्या संधींबद्दल काही परखड मते ऐकायला आवडतील. कामाचे स्वरूप, ताण आणि अपेक्षांचे ओझे यांचा फुगा प्रमाणाबाहेर फुगला आहे असे वाटते. सतत बदलणारे तंत्रज्ञान, ते शिकून त्यात निष्णात होण्यासाठी लागणारा वेळ, श्रम आणि कौटुंबिक पातळीवर त्याची चुकवावी लागणारी किंमत ह्याबद्दल पण मते ऐकायला आवडतील. जगात आलेली आणि पुढे कदाचित येऊ शकणारी उजव्या विचारसरणीची सरकारे, जागतिकीकरणापेक्षा स्थानिक गोष्टींना जास्त महत्व देतील का? त्यांचा करियर ठरवण्यात/बिघडवण्यात नक्कीच मोठा वाटा असेल. उद्याच्या या विश्वामित्री दुनियेची 'एमिनंट सिटिझनशिप' आपल्या मुलांना मिळावी, यासाठी आत्तापासूनच प्लॅन ठरवायला हवा आहे. म्हणजे नक्की काय करायचं ? मुलांचे बालपण हिरावून न घेता हे कश्या प्रकारे करता येईल? व्यावसायिक-कौटुंबिक समतोल सांभाळा असे नुसते मेल पाठवून प्रत्यक्ष्य वेळ आल्यावर मात्र सुट्टी ना देणे किंवा जास्तीचा वेळ काम करायला लागणे, आणि मग त्यातून घरच्यांना वेळ ना देता आल्याची खंत.... ह्या सगळ्याचा सामना आपण आत्तापासूनच करत आहोत, उद्याची पिढी ह्याकडे कश्या तऱ्हेने पाहील ? सतत कोणाशी/ कशाशी तरी कनेक्टेड राहण्याची सवय(खरंतर व्यसन) चांगल्या मार्गाकडे घेऊन जाईल का तुटकपणा वाढून नात्यांवर अजून परिणाम होईल? आणि ह्या सगळ्यात "एक उनाड दिवस" अनुभवलेल्या आणि त्यातली गंमत कळलेल्याचे भवितव्य काय? का तो त्या चित्रातच नसेल? ह्या धाग्यावर चांगल्या चर्चेच्या प्रतीक्षेत . धन्यवाद.

इनिगोय 10/03/2017 - 22:49
तुमच्या प्रतिसादाला उत्तर द्यायला जास्त वेळ घेतला, कारण तुम्ही मांडलेला प्रत्येक मुद्दा हा जवळपास एकेका लेखाचा विषय आहे. पैकी काहींची थोडक्यात उत्तरं - सध्याच्या काळात एमबीए करण्याला किती महत्व आहे ? --- हे तुम्ही कोणता विषय निवडताय यावर अवलंबून आहे. फायनान्स मध्ये पूर्ण वेळ एमबीए करूनही दरमहा 20-25 हजारापलीकडे जाऊ न शकणाऱ्यांमध्ये वर्षागणिक भरच पडते आहे. हा त्यांचा दोष नसून उमेदवारांची संख्या खूप जास्त झाली आहे, हे कारण आहे. उरलेले सगळे विषय इथे मांडणं शक्य नाही, पण उदाहरणच द्यायचं तर सस्टेनेबल एनर्जी, शेतकी, क्रीडा, रिअल इस्टेट, उद्योजकता हे विषय टॉप १० मध्ये घेता यावेत. या विषयांमध्ये एमबीए करण्याचा पर्याय देणाऱ्या संस्था भारतात आणि भारताबाहेरही आहेत. मुदलात आज कोणता विषय चालतो आहे तो निवडूया असं करण्यापेक्षा ज्यात दीर्घकालीन प्रगती शक्य आहे ते क्षेत्र निवडणं हा जास्त शहाणपणाचा निर्णय ठरावा. आयटी क्षेत्रातल्या संधींबद्दल --- यावर इथे पूर्वी बरंच लेखन झालंय, आणि लेखाचा विषय भविष्यातल्या संधी हा असल्याने सध्याच्या परिस्थितीबद्दल फार तपशीलात ना शिरता एवढंच म्हणेन की कुठे आणि का थांबायचं हा सर्वस्वी स्वतःचा निर्णय असायला हवा, ऑटोमेशन तिथेही येणार आहेच, त्यामुळे स्वतःच्या ज्ञानाचा नोकरीतच उपयोग करायचा की आणखी वेगळ्या आणि खरोखरीच समतोल साधणाऱ्या संधी शोधायच्या हे वेळेवर ठरवायला हवं, नाही का? केवळ आयटीतच नाही तर अन्य बऱ्याच ठिकाणी कामाचे तास, नॉन प्रॉडक्टिव्ह गोष्टींचा ताप, डेडलाईनपायी होणारी फरपट, कुटुंबाला होणारे त्रास हे सगळं आहेच. स्वतःला काही प्रश्न विचारून त्यांची उत्तरं कायम लक्षात ठेवली तर हे जरा सोपं होऊ शकेल. मला किती पैसा आणि कशासाठी लागणार आहे? त्यासाठी मला किती काळ नोकरी करावी लागेल? नोकरीशिवाय माझे उत्पन्नाचे पर्याय काय आहेत? नोकरीनंतर माझ्या कौशल्यांचा माझ्या सोयीने मी कसा वापर करू शकेन? हे ते प्रश्न. खेरीज ऍक्टिव्ह आणि पॅसिव्ह इन्कम याही गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत. उद्याच्या या विश्वामित्री दुनियेची 'एमिनंट सिटिझनशिप' आपल्या मुलांना मिळावी, यासाठी आत्तापासूनच प्लॅन ठरवायला हवा आहे. --- मुलांचे बालपण यात बालपणाबाबतची व्याख्या काय आहे? गेल्या काही काळात या व्याख्येत सर्वसाधारणपणे बिघाड झाला आहे, हे आपण मान्य करतोय का? इथंपासून सुरुवात करायला हवी. मुलांना ताण वाटू न देता त्यांची प्रगती घडवत राहणं शक्य आहे का? तर याचं उत्तर हो असं आहे. प्रोऍक्टिव्ह पेरेटिंगसाठी कोचिंग हाही माझा विषय असल्याने हे मी खात्रीपूर्वक सांगू शकेन की आईवडिलांचा सामायिक दृष्टिकोन, संपूर्ण बांधिलकी आणि योग्य वेळी controlled exposure मिळालं तर बहुसंख्य मुलं फार थोड्या काळात अफाट, चौफेर प्रगती साधू शकतात. सगळंच इथे मांडणं अवघड आहे, पण मुद्दा हा की परिस्थिती माझं नियंत्रण करतेय की मी परिस्थितीचं - याचं उत्तर माहित असणं, आणि माझी कृती त्यानुसार आधारलेली आहे का, हे वेळोवेळी तपासून पाहणं अत्यंत आवश्यक.

तेजस आठवले 11/03/2017 - 22:06
माहितीपूर्ण प्रतिसाद. बऱ्याच गोष्टी विचार करण्याजोग्या आहेत. बाकी मुलांचे बालपण हा एक अगदी संवेदनशील विषय आहे. माझ्या आईचे बालपण, माझे बालपण आणि पुढच्या पिढीचे बालपण ह्यात खूप फरक असणार आहे.आहेच. जगात ज्या गतीने गोष्टी बदलत आहेत, त्या महाभयंकर वेगाला सामोरे जाण्याची कुवत प्रत्येकाची असेलच असे नाही.अर्थात कितीही काही बदलले, तरी काही गोष्टी मूळ स्वरूपात तश्याच राहतील.राहाव्यात. मला तर कधी कधी असे वाटते की नोकरी हे उत्पन्नाचे साधन हळूहळू नाहीसे होत जाईल आणि परत एकदा व्यवसायाधारित समाजजीवन चालू होईल. एक तर नोकरीच्या संधी कमी होत जात आहेत, आणि रिकाम्या जागा आणि त्यासाठी भरमसाठ इच्छुक उमेदवार ही परिस्थिती बऱ्याच ठिकाणी आहे. पूर्वी लोक अंगीभूत कौशल्यांचा वापर उपजीविकेसाठी करत(लोहारकाम, सुतारकाम, कुंभार, गवळी इ. इ.) आणि आपले कौशल्य पुढच्या पिढीत हस्तांतरित करत. जसे लोहाराचा मुलगा पुढे मोठा होऊन लोहारच होई.पिढीजात व्यवसाय असत. त्यातून बाहेर पडून नवे काही करण्याची पद्धत फारशी प्रचलित नव्हती आणि तिला समाजमान्यता ही नसावी. समाजातल्या प्रत्येक घटकाला इतर घटकांची गरज भासे. त्यानंतर आलेला शिक्षणाचा काळ, ज्यात ते सर्वाना खुले झाले आणि जो शिकून ज्ञानी होईल त्याला संधी उपलब्ध होऊ लागल्या. पण वरती लेखात आले आहे तसे. एमबीए फायनान्स केलेल्यांची संख्या जर जास्त आहे आणि उपलब्ध जागा कमी आहेत तरी परत बेरोजगारीचा प्रश्न येतो. गुणवत्तेचा प्रश्न आहेच. ह्या लेखाचा विषय जरी तो नसला तरी फारश्या गुणवत्ता नसलेल्या, गुणवत्ता असलेल्या पण संधी ना मिळालेल्या, वैद्यकीय /कौटुंबिक कारणांमुळे काही संधी सोडाव्या लागलेल्या, कौशल्यबदल (स्किल चेंज) करणे काही कारणाने न जमलेल्या (आणि त्यामुळे नोकरी गेलेल्या) अशा आणि अशा अनेक कारणांनी घरी बसायची पाळी आलेल्या लोकांचे काय होईल हा पण एक प्रश्न आहेच. कदाचित तेव्हा आपले छंदच आपल्याला तारून नेतील. ऑटोमेशन आले, कॉस्ट कटिंग मुळे श्रेणीवाढ/पगारवाढीवर बंधने आली, कामाचे तास आणि त्रास वाढले. ह्याचा परिणाम पण होणारच आहे आणि पुढील करियर करताना हे ही विचारात घ्यावे लागेल. परिस्थिती माझं नियंत्रण करतेय की मी परिस्थितीचं - याचं उत्तर माहित असणं, आणि माझी कृती त्यानुसार आधारलेली आहे का, हे वेळोवेळी तपासून पाहणं अत्यंत आवश्यक. हे मात्र खरं. हे ज्याला कळले तो तरला. बऱ्याचदा आपल्याला वाटते की खेळ आपण आपल्याला हवा तसा खेळतो आहोत पण खेळ संपायच्या वेळी लक्षात येते की आपण फक्त एक प्यादे होतो. असो. असेच चांगले प्रतिसाद येउदेत आणि विचारमंथन होऊ दे. धन्यवाद. आपल्या विस्तृत प्रतिसादाबद्दल आभार.

इडली डोसा 11/03/2017 - 01:20
इनीने उत्तम प्रतिसाद दिलाच आहे त्याला माझ्या बघण्यात जे आलं आहे त्यावरुन माझे दोन पैसे जोडते.
(जाता जाता एक नोंद - किमान ५० विषयांमध्ये एमबीए करता येतं. फायनान्स, एच आर आणि मार्केटिंग हे त्या पन्नासपैकी सगळ्यात जास्त गर्दी असलेले आणि सगळ्यात कमी संधी असलेले पर्याय आहेत.) एमबीए साठीचे राहिलेले ४७ विषय कुठले? त्यांची पण थोडक्यात ओळख करून दिलीत तर उत्तम. तसेच चालू असलेली नोकरी सोडून एमबीए करणे हा पर्याय स्वीकारणारे लोक मी साधारण ८-१० वर्षांपूर्वी पाहिले होते. सध्याच्या काळात एमबीए करण्याला किती महत्व आहे ? आतबट्ट्याचा व्यवहार ठरण्याची भीती वाटते. हातचे सोडून पळत्याच्या पाठी पळायला जावे तसे होईल असे वाटते. (एमबीए : मागणी पेक्षा पुरवठा जास्त, दर्जाचे काय)
मागच्या ४ वर्षात मी ज्या अमेरीकन कंपनीत काम करते त्यातल्या ओळखीच्या जवळपास ४०% लोकांनी पार्टटाईम एम्बीए पुर्ण केले किंवा त्यासाठी सुरुवात केली. ध्येय पगार वाढ आणि आहे त्या क्षेत्रातुन बाहेर पडणे ( म्हणजे बर्‍याच लोकांसाठी टेक्निकल मधुन मॅनेजमेंटमधे जाणे कारण वरच्या जागांवर जाण्याची संधी) पण त्यातील फक्त ५% लोकांनाच अपेक्षित परतावा मिळाला. म्हणजे नावापुढे एम्बीए पाहिजे म्हणुन ते केल्याने त्याचा फायदा होईलच असे नाही. त्यापेक्षा एखादा स्किलसेट डेवलप केला तर त्यातुन जास्त फायदा होईल असे वाटते. (Tim Ferriss चे 4 -Hr Work Week) हे पुस्तकं वाचुन बघा असं सुचवेन.
आयटी क्षेत्रातल्या संधींबद्दल काही परखड मते ऐकायला आवडतील. कामाचे स्वरूप, ताण आणि अपेक्षांचे ओझे यांचा फुगा प्रमाणाबाहेर फुगला आहे असे वाटते. सतत बदलणारे तंत्रज्ञान, ते शिकून त्यात निष्णात होण्यासाठी लागणारा वेळ, श्रम आणि कौटुंबिक पातळीवर त्याची चुकवावी लागणारी किंमत ह्याबद्दल पण मते ऐकायला आवडतील.
जर एखाद्याने आयटी क्षेत्र करीअर म्हणुन निवडले असेल तर या गोष्टी ओघाने येतीलच. असं करताना प्रत्येकजण स्वतःला मार्केटमधे ठेवण्यासाठी धडपडत असतो. इनी म्हणते तसे जोपर्यंत तुमच्याकडे पर्यायी व्यवस्था नाही (दुसरे अ‍ॅक्टिव /पॅसिव्ह इंकम) तोपर्यंत या कुतरओढीला सामोरे जाण्याशिवाय काही गंत्यंतर नाही.
उद्याच्या या विश्वामित्री दुनियेची 'एमिनंट सिटिझनशिप' आपल्या मुलांना मिळावी, यासाठी आत्तापासूनच प्लॅन ठरवायला हवा आहे. म्हणजे नक्की काय करायचं ? मुलांचे बालपण हिरावून न घेता हे कश्या प्रकारे करता येईल?
मला वाटतं मुलांवर शिक्षण लादायला नको तर त्यांनी त्याचा स्वतःहुन स्विकार करायला हवा. दुर्दैवाने अशी व्यवस्था अपल्या शिक्षण पद्धती मधे नाही. सध्या माझी मुलगी( वय ४ पुर्ण) मॉन्टेसरी प्रकारच्या शाळेत आहे त्यात तिला बर्‍यापैकी काय शिकायचं यासाठी निर्णय स्वातंत्र्य आहे. असं काही जर मुलांसाठी देता आलं तर त्यांचा कल लवकर कळुन त्यातच त्यांना पुढे शिक्षण देता येईल. अनस्कुलिंग किंवा होमस्कुलिंग हे सुद्धा चांगले पर्याय आहेत. यात अधिक महिती मिळवण्यासाठी John Holt यांचे How Children Fail पुस्तक वाचुन सुरुवात करा आणि त्या सिरिज मधली इतरही पुस्तके वाचा.
व्यावसायिक-कौटुंबिक समतोल सांभाळा असे नुसते मेल पाठवून प्रत्यक्ष्य वेळ आल्यावर मात्र सुट्टी ना देणे किंवा जास्तीचा वेळ काम करायला लागणे, आणि मग त्यातून घरच्यांना वेळ ना देता आल्याची खंत.... ह्या सगळ्याचा सामना आपण आत्तापासूनच करत आहोत, उद्याची पिढी ह्याकडे कश्या तऱ्हेने पाहील ?
याचंही उत्तर वर आलंच आहे. ज्या व्यावसायीक क्षेत्राची सुरुवातीला निवड केली असेल त्याचे सगळे साइड इफेक्ट पण त्यात येणारच.
सतत कोणाशी/ कशाशी तरी कनेक्टेड राहण्याची सवय(खरंतर व्यसन) चांगल्या मार्गाकडे घेऊन जाईल का तुटकपणा वाढून नात्यांवर अजून परिणाम होईल?
ज्याला समतोल कसा राखयचं हे कळालं तो यातुन तरुन जाईल असं वाटतं.
आणि ह्या सगळ्यात "एक उनाड दिवस" अनुभवलेल्या आणि त्यातली गंमत कळलेल्याचे भवितव्य काय? का तो त्या चित्रातच नसेल?
त्यासाठी हे (झैरात)वाचुन बघा तुम्हाला काय वाटतं.

तेजस आठवले 11/03/2017 - 22:11
तुमचा लेख वाचला, चांगला आहे.हे करायला खूप हिम्मत लागते.तुम्ही आर्थिक स्वावलंबनाचे उद्दिष्ट गाठू शकलात हे खरंच कौतुकास्पद आहे. तसेच एमबीए चे जे उदाहरण तुम्ही दिलेले आहे तशी परिस्थिती बघितलेली आहे. त्यामुळे आहे ते सोडून (नोकरी/व्यवसाय) पूर्ण खात्री आणि आत्मविश्वास असल्याशिवाय फक्त समाजभावनेत वाहून जाऊन निर्णय घेउ नयेत हे ही खरंच. प्रतिसादाबद्दल आभार.

अजया 10/03/2017 - 08:33
विचार करायला लावणारा लेख. करिअरच्या उंबरठ्यावर असणार्या माझ्या मुलाला वाचायला देते आहे. मला एक प्रश्न आहे. आर्टिफिशयल इंटेलिजन्स म्हणजे काय. कशात येते हे कार्यक्षेत्र?

इनिगोय 10/03/2017 - 18:01
बुद्धिमत्ता म्हणजे आपल्या भोवती असलेल्या परिस्थितीचं आकलन करून घेऊन त्या माहितीचा योग्य त्या वेळी पुनर्वापर करू शकणे. जसं, ऐकलेल्या सूचनेप्रमाणे कृती करणे, नव्या संकल्पना ऐकल्यास त्या स्मृतीत साठवून ठेवून गरजेच्या वेळी पुन्हा आठवू शकणे, आत्ता समोर आलेल्या मुद्द्याची संगती पूर्वीच्या एखाद्या गोष्टीशी लावू शकणे, इ. यात बौद्धिक / मानसिक क्षमता, तर्क शक्ती, कारण मीमांसा, आकलन, व्यवहारज्ञान, असं बरंच काही येतं. कृत्रिम बुद्धिमत्ता किंवा आर्टिफिशल इंटेलिजन्स (AI) म्हणजे या सगळ्या गोष्टी एखाद्या यंत्राकडून करून घेणं. समोरच्या दृश्याचा अर्थ लावणं, कृतीतून त्याला प्रतिसाद देणे, उच्चार समजून घेणे, एका भाषेतल्या प्रश्नाला वेगळ्या भाषेत उत्तर देणे, असं बरंच काही ही यंत्रं करू शकतात. मात्र अजूनही सारासार विवेक ही बाब माणसाच्याच मेंदूपुरती मर्यादित असल्याने आजतरी AI म्हणजे पर्यायी मानवी मेंदू नव्हे. (हे अगदी सोपं असं स्पष्टीकरण झालं, यात अर्थातच बऱ्याच तांत्रिक संकल्पना समाविष्ट असतात.)

अत्रे 10/03/2017 - 08:43
या विषयावर इथे डिटेल मध्ये वाचायला मिळेल असे सुचवतो Frey, Carl Benedikt, and Michael A. Osborne. "The future of employment: how susceptible are jobs to computerisation?." Technological Forecasting and Social Change 114 (2017): 254-280. http://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/downloads/academic/The_Future_of_Employment.pdf

मनिमौ 10/03/2017 - 16:23
डेटा अॅनालिसीस आणी त्याच योग्य ते साॅर्टिंग करण या दोन्ही गोष्टी ना भविष्यात प्रचंड महत्त्व येणार आहे. कदाचित असे ही होईल की प्रत्येक माणसाचा अथ पासून ईति पर्यंत बायोडेटा तयार असेल. मी काय खाते मला कुठला रंग आवडतो. माझी क्रयशक्ती किती आहे यावरून डायरेक ऊत्पादने घरी येण्याचे दिवस आता फारसे लांब नाहीत

इनिगोय 10/03/2017 - 17:17
लेखात बिग डेटाच्या संदर्भाने जे लिहिलंय, त्यात या सगळ्याचा उपयोग केला गेलाय - तोही एका राष्ट्राच्या निवडणुकांचे निकाल बदलवू शकेल इतक्या परिणामकारकपणे. ब्रेक्झिटमध्येही डेटा अॅनालिसिसचा वापर झाला, असं दिसतंय.

आनंदयात्री 10/03/2017 - 23:20
आणि आता ट्रम्प ऍडमिनिस्ट्रेशन इल्लिगल इमिग्रण्टस विरुद्ध कारवाई करायला palantir या कंपनीची मदत घेईल अशी चर्चा आहे. palantir ने कोट्यवधी लोकांचे सोशल नेटवर्क वरचे प्रोफाईल्स वाचून त्यांचे वेगवेगळ्या पॅरामीटर्स वर प्रोफाईलींग केले आहे/ किंवा तसे करण्याची त्यांची क्षमता आहे हा या चर्चेतला मूळ मुद्दा.

इडली डोसा 11/03/2017 - 01:27
अंकाच्या अवाहन धाग्यात जेव्हा नव्या संधी नव्या वाटांविषयी लिहिलं तेव्हा एक्झॅक्टली हेच डोक्यात होतं. वेळात वेळ काढून हा लेख दिल्याबद्दल इनीगोय यांचे आभार मानावे तितके कमीच आहेत. धन्यवाद इनीगोय _/\_

मदनबाण 05/04/2017 - 12:19
@इनिगोय पलिकडे तुम्हाला चिप इंप्लांट बद्धल बोललो होतो, त्याची अधिकॄत बातमी आलीच शेवटी ! संदर्भ :- CYBORGS AT WORK: EMPLOYEES GETTING IMPLANTED WITH MICROCHIPS मदनबाण..... आजची स्वाक्षरी :- Dragon embrace will prove costly for India

प्रसाद गोडबोले 05/04/2017 - 18:40
लेख वाचुन इन टु द वाईल्ड चित्रपटातील एक डायलॉग आठवला : I think careers are a 20th century invention and I don't want one! किती वाईट अडकलोय आपण ह्या कंझुमरीझम च्या चक्रात ... काही तरी कंझुम करायचंय म्हणुन राब राब राबत रहा आणि मग एक्सेस पैसा आला की परत अजुन कंझम्शन वाढवा मग परत त्या नीड्स सॅटिसफाय करायला अजुन गाढवा सारखे राबा ! १९ व्ह्या शतकाच्या आधी कीती मस्त होतं सगळं ! करीयर नावाची गोष्टच नव्हती ! मनाला वाटतय ते करा , आनंद मिळतोय ज्यातुन ते करा ! पैसा मिळाला ठीक , नाही मिळाला तरी ठीक . आनंद महत्वाचा ! ह्या डार्विन, न्युटन , मेंडेल , जॉन् लॉक , बेंजामिन फ्रँकलीन , टेस्ला ह्या लोकांनी कुठे करीयरचा विचार केला होता ! जे आवडत गेलं ते करत गेले !! ह्या करीयरच्या टेंशन ने शिक्षणाचा नितांत सुंदर अन्हुभवातुन आनंद हिरावुन घेतलाय . अन वाईट गोष्ट अशी की तो आनंद हरवलाय हेच कित्येकांच्या लक्षातही येत नाहीये ! असो. मी तर ठरवलंय की पोराला सांगणार आहे - तुला शिकायचे ते शिक , पैसा नाही मिळाला तरी चालेल , (आम्ही एवीतेवी ओझ्याचे बैल आहोतच मी कमवेन तुला आयुष्यभर पुरेल इतका पैसा) , पण तु तुला हवे ते शिक , भारतीय शाश्त्रीय संगीत , इतिहास , वेद , उपनिषद , फिलॉसॉफी , मुर्तीकला , चित्रकला , नृत्यकला , नॅचरल सायन्स , गोल्फ , चेस , किंव्वा वेगवेगळ्या भाषा , वेगवेगळ्या देशांस्च्या संस्कृती , पाककला , .... जे काही जे काही तुला वाट्टेल ते शीक! पण करीयर करायचे म्हणुन आधी ईंजिनियरींग नंतर एम बी ए मार्केटिंग असला गाढवपणा नको !! असो....

संदीप डांगे 05/04/2017 - 18:50
ह्या डार्विन, न्युटन , मेंडेल , जॉन् लॉक , बेंजामिन फ्रँकलीन , टेस्ला ह्या लोकांनी कुठे करीयरचा विचार केला होता ! जे आवडत गेलं ते करत गेले !! >> करीयर चा खरा अर्थ जगले ते भौ... बाकी सगळे जी गधामजुरी करतात त्याला करीयर हे गोंडस नाव देतात. :-)

मिनार - An Insight

चित्रा लेले ·
. मिनार! माझी आणि तिची ओळख प्राचार्यांच्या कक्षात झाली. "मिनार आपल्या महाविद्यालयात प्रवेश घेते आहे. तिला राज्यशास्त्र विषय हवा आहे आणि तिला स्पर्धा परीक्षा द्यायच्या आहेत. तिला तुमच्या वर्गात घ्या." प्राचार्यांनी ओळख करून दिली आणि मिनार माझी विद्यार्थिनी झाली. पण खरं तर तिनेच मला कितीतरी गोष्टी शिकवल्या आहेत. चुणचुणीत, वर्गात शंका विचारणारी, "मिस, मला काय वाटतं..." म्हणत आपलं मत मांडणारी मिनार हळूहळू रुळत गेली, आमच्या वर्गाचा भाग बनली. तिचं दिव्यांग असणं कधी जाणवलं नाही.

पैसा 09/03/2017 - 13:04
मिनारला आमच्या सर्वांतर्फे शुभेच्छा द्या प्लीज!

मितान 09/03/2017 - 13:34
थक्क झालेय !!!! मिनार ची ही कथा कितीतरी दिव्यांग आणि सामान्य व्यक्तींसाठी प्रेरक आहे. मराठवाड्यातल्या एका दिव्यांग शाळेला मिनार यांचा संदर्भ देत आहे. अनेकानेक धन्यवाद चित्रा !

पलाश 09/03/2017 - 14:20
लेख अतिशय आवडला. कितीतरी शिकवून गेला. मिनारचं कौतुक करावं तितकं कमीच आहे. तिच्या कॉलेजमधल्या मित्रपरिवाराचा दिव्यांग व्यक्तीला सहजी सामावून घेण्याचा गुण सर्वांनी अंगिकारायला हवा.

चित्रा लेले 10/03/2017 - 22:23
लेखवरिल अपल्या सर्वन्च्य प्रतिक्रियन्सथि धन्यवाद..आपल्या शुभेच्छ् जरुर मिनर पर्यन्त पोहोचवेन ..सम्पदकिय मदल आन्क खुप सुन्देर झाला आहे

जुइ 15/03/2017 - 21:36
मिनारच्या जिद्दीला आणि धडाडीला सलाम! आपल्या समाजालाही दिव्यांग व्यक्तिला प्रवाहात समाविष्ठ करून घेण्यासाठी बरेच डोळस प्रयत्न करावे लागतील.

इडली डोसा 16/03/2017 - 01:42
जिद्दिला आणि कष्टांना सलाम. तिला अपेक्षीत अशी समानतेची वागणुक मिळण्या इतपत सामाजीक जागरूकता लवकरच वाढेल अशी आशा करते.

पैसा 09/03/2017 - 13:04
मिनारला आमच्या सर्वांतर्फे शुभेच्छा द्या प्लीज!

मितान 09/03/2017 - 13:34
थक्क झालेय !!!! मिनार ची ही कथा कितीतरी दिव्यांग आणि सामान्य व्यक्तींसाठी प्रेरक आहे. मराठवाड्यातल्या एका दिव्यांग शाळेला मिनार यांचा संदर्भ देत आहे. अनेकानेक धन्यवाद चित्रा !

पलाश 09/03/2017 - 14:20
लेख अतिशय आवडला. कितीतरी शिकवून गेला. मिनारचं कौतुक करावं तितकं कमीच आहे. तिच्या कॉलेजमधल्या मित्रपरिवाराचा दिव्यांग व्यक्तीला सहजी सामावून घेण्याचा गुण सर्वांनी अंगिकारायला हवा.

चित्रा लेले 10/03/2017 - 22:23
लेखवरिल अपल्या सर्वन्च्य प्रतिक्रियन्सथि धन्यवाद..आपल्या शुभेच्छ् जरुर मिनर पर्यन्त पोहोचवेन ..सम्पदकिय मदल आन्क खुप सुन्देर झाला आहे

जुइ 15/03/2017 - 21:36
मिनारच्या जिद्दीला आणि धडाडीला सलाम! आपल्या समाजालाही दिव्यांग व्यक्तिला प्रवाहात समाविष्ठ करून घेण्यासाठी बरेच डोळस प्रयत्न करावे लागतील.

इडली डोसा 16/03/2017 - 01:42
जिद्दिला आणि कष्टांना सलाम. तिला अपेक्षीत अशी समानतेची वागणुक मिळण्या इतपत सामाजीक जागरूकता लवकरच वाढेल अशी आशा करते.

समतेच्या वाटेवर.. प्रीती करमरकर

कवितानागेश ·
. आपल्या मध्यमवर्गीयांच्या करियरच्या कल्पना काय असतात? सरकारी नोकरी, बँकेत नोकरी, शिक्षकाची नोकरी किंवा अशीच एखादी साधी १० ते ५ नोकरी. कुणी जरा हुशार असेल, तर इंजीनिअरिंग, मेडिकल, सीए, फार तर आर्किटेक्चर असे काहीतरी करून 'सेटल' व्हायचे आणि मग काही काळाने सहज मनाला बरे वाटावे, म्हणून रोटरी किंवा लायन्स वगैरे माध्यमातून छोट्या छोट्या गोष्टी सोशल वर्क म्हणून करायच्या. जास्तीत जास्त मध्यमवर्गीयांचे आयुष्य याच पाठडीतून निवांतपणे जाते. पण या कल्पनांना छेद देऊन पूर्णवेळ सामाजिक कार्यामध्ये राहणाऱ्या व्यक्ती फार कमी.

इडली डोसा 10/03/2017 - 04:15
नऊ वर्षांच्या काळात भारतभर जवळपास १६ राज्यांत काही वर्षे फिरून काम केले आहे. महाराष्ट्र, आंध्र, गुजरात, राजस्थान, बिहार, उत्तर प्रदेश, हिमाचल, ओरिसा, छत्तीसगढ अशा राज्यांमधल्या आदिवासी भागांतूनही गेले आहे.
हे खरचं अवघड काम आहे . प्रीतीताईंनी करत असलेल्या कामासाठी त्यांना अभिवादन आणि पुढील वाटचालीसाठी शुभेच्छा!!

अत्रे 10/03/2017 - 07:30
छान लेख. मला पडलेले काही प्रश्न - विशेष म्हणजे त्यांच्यात स्त्री-पुरुष समतेचे प्रमाण बरे आहे. मजुरी असो वा मासेमारी, नवरा-बायको एकत्रच काम करतात. घरातही मुलगा आणि मुलगी यात भेद नसतो. मुलीचा जन्म झाला तरी आनंदाने स्वीकार होतो. याशिवाय एखाद्या नवरा-बायकोचे एकमेकांशी जमत नसेल, तर काडीमोड सहजासहजी होते हे सरप्रायझिंग आहे! म्हणजे समाज जसा प्रगत होत गेला तशी स्त्री-पुरुष समानता कमी होत गेली का? कुठल्याही फालतू कारणावरून झालेल्या भांडणातही आईबहिणीवरून लोक घाण शिव्या देतात. ही एक प्रकारे त्या स्त्रियांच्या बाबतीत झालेली हिंसाच असते. यावर उपाय काय? समजा बाप-भावावरून (सुद्धा) शिव्या दिल्या तर ती समानता म्हणता येईल का? का लोकांनी फक्त "सौम्य" (गाढव, नालायक इ.) शिव्याच द्याव्यात?

इडली डोसा 10/03/2017 - 04:15
नऊ वर्षांच्या काळात भारतभर जवळपास १६ राज्यांत काही वर्षे फिरून काम केले आहे. महाराष्ट्र, आंध्र, गुजरात, राजस्थान, बिहार, उत्तर प्रदेश, हिमाचल, ओरिसा, छत्तीसगढ अशा राज्यांमधल्या आदिवासी भागांतूनही गेले आहे.
हे खरचं अवघड काम आहे . प्रीतीताईंनी करत असलेल्या कामासाठी त्यांना अभिवादन आणि पुढील वाटचालीसाठी शुभेच्छा!!

अत्रे 10/03/2017 - 07:30
छान लेख. मला पडलेले काही प्रश्न - विशेष म्हणजे त्यांच्यात स्त्री-पुरुष समतेचे प्रमाण बरे आहे. मजुरी असो वा मासेमारी, नवरा-बायको एकत्रच काम करतात. घरातही मुलगा आणि मुलगी यात भेद नसतो. मुलीचा जन्म झाला तरी आनंदाने स्वीकार होतो. याशिवाय एखाद्या नवरा-बायकोचे एकमेकांशी जमत नसेल, तर काडीमोड सहजासहजी होते हे सरप्रायझिंग आहे! म्हणजे समाज जसा प्रगत होत गेला तशी स्त्री-पुरुष समानता कमी होत गेली का? कुठल्याही फालतू कारणावरून झालेल्या भांडणातही आईबहिणीवरून लोक घाण शिव्या देतात. ही एक प्रकारे त्या स्त्रियांच्या बाबतीत झालेली हिंसाच असते. यावर उपाय काय? समजा बाप-भावावरून (सुद्धा) शिव्या दिल्या तर ती समानता म्हणता येईल का? का लोकांनी फक्त "सौम्य" (गाढव, नालायक इ.) शिव्याच द्याव्यात?

आर्थिक स्वावलंबन - स्वप्नांच्या वाटेवर

इडली डोसा ·
. "ए राजा, ऊठ" "झोपू दे गं आई अजून थोडं..." "अरे, शाळेत जायला उशीर होईल." "होऊ दे. दररोज मी का जायचं शाळेत याची दोन चांगली कारणं दे, तरच उठतो." "एक म्हणजे तू आता पन्नास वर्षांचा घोडा आहेस आणि दुसरं म्हणजे तू शाळेचा मुख्याध्यापक आहेस." हा विनोद आपण पूर्वी ऐकला असेल आणि हसून सोडून दिला असेल किंवा मनात असंही आलं असेल कदाचित की हो ना राव, मलाही नाही जायचं रोज उठून काम करायला. मला माझा आवडता छंद जोपासायचा आहे, माझ्या जोडीदाराबरोबर, छकुल्यांसोबत जास्त वेळ घालवायचा आहे, हे करायचं आहे आणि ते करायचं आहे.....

सविता००१ 09/03/2017 - 11:47
बेस्टच. आम्ही पण असा विचार करतोय. पण नीटशी दिशा नव्हती मिळत. या लेखामुळे आता मला बरंच काही पाहता येइल, शिकता येइल. धन्स. फार आवडला लेख

प्रीत-मोहर 09/03/2017 - 12:30
खूप सुंदर लेख. माझ्यासाठी अत्यंत गरजेचा. याचं प्रिंट माझ्या फाईलला लागलय :) मून्शाईन अग्ग या लेखाला सुट होणार होणारे हेडर फुटर्स !! अगदी क्लास. त्यातल ते स्वप्ने दर्शवणारी सोनेरी पान आणि पैसे दाखवणारं खोड आणि त्यात तु टाकलेला रुपी सिंबॉल __/\__

इनिगोय 09/03/2017 - 15:16
अतिशय उपयुक्त दृष्टिकोन. एक सूचना.. तुझ्या मुलीला लवकरच यात सामिल करून घे. ती अजून लहान आहे, असा विचार न करता तिलाही गुंतवणुकीचे बेसिक धडे द्यायला सुरूवात कर. याचे फायदे मी अनुभवत आहे.

पलाश 09/03/2017 - 16:54
लेख प्रत्येकासाठी उपयोगी आहे. लिंक्स देऊन एक मोठं काम केलं आहे. ज्यांना या वाटेवर चालायचे असेल त्यांना लिंक्स उपयोगी पडतील. तुमची ही अर्थकथा फार आवडली आहे.

मनिमौ 10/03/2017 - 12:27
पण स्नेहा म्हणते तस भारतात हे ध्येय गाठायला नक्कीच जास्त वेळ लागेल. आर्थिक स्वावलंबन लौकर मिळवण्यासाठी ठराविक काळाने नोकरी बदलणे हा पण एक पर्याय आहे. नवीन नोकरीच्या ठिकाणी जास्त हाईक मिळते आणी वाढलेल्या पगारातून जास्तीची बचत करता येते

इडली डोसा 10/03/2017 - 23:59
मला वाटतं कि आपल्या गरजा मर्यादेत ठेवल्या आणि उत्पनापेक्षा खर्च कमी असेल तर तुम्ही कोणत्या देशात आहे त्याने फारसा फरक पडु नये. अमेरीकेत उत्पन्न जास्त तसे खर्चही जास्त अहेतच आणि शिवाय तुम्ही कशा प्रकारची जीवनशैली अंगिकारता यावरही बरचं काही अवलंबुन आहे. लाइफस्टाइल अपग्रेड म्हणजे पगारा बरोबर राहणिमान उंचावणे हे जर करत राहिलं तर कितीही पगार वाढला तरी जस्तीचा पैसा सुधारलेल्या रहणिमानावर खर्च होण्याचा संभव जास्त आहे. (उदा. कमी पगार असताना २ चाकी गाडी वापरणे आणि उत्पन्न वाढल्यावर ४ चाकी घेणे , इथे जास्तीचा पैसा राहणीमान उंचावण्यावर गेला आणि पगार वाढला तरी बचत नाही वाढली.)

उदय 13/03/2017 - 08:19
थंबरुल: घराच्या किमतीच्या १% किंवा त्यापेक्षा स्वस्तात घर भाड्याने मिळत असेल तर भाड्याच्या घरात रहावे. अमेरिकेत DRIP, 401(k), Roth 401(k) if available, Roth IRA (if eligible) यांचा उपयोग करून घ्यावा. कॅनडात RRSP, TFSA यांचा उपयोग करून घ्यावा. लवकर निवृत्त होता येईल का यासाठी FIRECalc आणि early-retirement या साइट्स चांगल्या आहेत.

इडली डोसा 14/03/2017 - 22:44
यु एस मध्ये 401(k), IRA, Roth IRA मध्ये गुंतवणुक करत होतो. RRSP साठी अजुन eligible झालो नाहिये. TFSA यावर्षी करु आता. तुम्ही सुचवलेल्या साइट्स चाळल्या आहेत. अजुन डिटेलमध्ये हळू हळू वाचेन.

संजय क्षीरसागर 13/03/2017 - 14:42
पण व्यक्त केलेला विचार, या मूळ उद्देशाप्रत : 'आर्थिक स्वावलंबन' हे आपलं अंतिम ध्येय नसून आपल्याला गोष्टी हव्या तेव्हा करता येणं हे आहे. ... कधीही नेऊ शकणार नाही कारण आपल्याला हव्या त्या गोष्टी हव्या तेव्हा करायची वेळ कायम `आता' आहे ! आणि लेखात म्हटलंय : आमच्या सध्याच्या वार्षिक खर्चाच्या २५ पट रक्कम आमच्या पोर्टफोलिओमध्ये जमा झाली की आम्हाला नोकरी संदर्भात वेगवेगळे प्रयोग करण्याचं स्वातंत्र्य मिळेल हे नक्की. आम्ही चाळीशी गाठेपर्यंत, म्हणजे आणखी पाच-सहा वर्षांत हे होईल अशी अपेक्षा आहे. आणखी पाच/सहा वर्षांनी मन नव्या आणि वाढीव खर्चाची दहशत घालून, भांडवल कमी पडतंय या सबबीखाली पुढची तारीख घ्यायला लावेल. जोपर्यंत आता आहे त्या आर्थिक परिस्थितीत हवं ते करण्याचं साहस येत नाही तोपर्यंत ते स्वातंत्र्य कधीही मिळू शकत नाही.

संजय क्षीरसागर 13/03/2017 - 14:49
आर्थिक स्वावलंबन या `स्वप्नांच्या वाटेवर' कितीही चाललात तरी मुक्काम येणार नाही. कारण स्वातंत्र्याचा अर्थच `कशावरही अवलंबून नसणं' आहे.

उदय 15/03/2017 - 04:22
आर्थिक स्वावलंबन या `स्वप्नांच्या वाटेवर' कितीही चाललात तरी मुक्काम येणार नाही. कारण स्वातंत्र्याचा अर्थच `कशावरही अवलंबून नसणं' आहे.
तुमचे लॉजिक गंडले आहे, इतकेच म्हणू शकतो.

संजय क्षीरसागर 15/03/2017 - 11:51
मिळवलं असेल तर १) तुमच्या दिनक्रमात सकाळी पहिली गोष्ट काय असते? २) तुमचे छंद काय आहेत ? ३) तुमचा एकूणात दिनक्रम काय असतो ? ४) अर्थप्राप्तीसाठी दिवसातला किती वेळ तुम्ही व्यतीत करता? ५) दिवसातल्या कोणत्याही वेळी जर एखादं अनपेक्षित आनंदाचं प्रपोजल आलं (उदा. नाटक, सिनेमा, सहल, संगीताचा कार्यक्रम, पत्नी किंवा मित्रांबरोबर जेवायला बाहेर जाणं, एखादं आवडलेलं पुस्तक बिनधास्त वाचत बसणं....वगैरे) तर ते तुम्ही लगेच ऑप्ट करु शकता का?

संजय क्षीरसागर 16/03/2017 - 10:21
संजयजी लेख पुन्हा एकदा वाचा. तुम्ही नीट वाचलेला दिसत नाही तुम्ही जे स्वप्नं पाहातायं ते प्रत्यक्षात उतरवलेले माझे अनेक मित्र आणि क्लायंटस आहेत. पण एकालाही अजून मन मानेल तसं जगता येत नाही. ते अजूनही (म्हणजे गेली वीस वर्ष) मलाच विचारतात की तुझ्यासारखं बिनधास्त जगायला नक्की किती पैसे लागतात ! तुम्ही अजून पाच / सहा वर्षांनी याच लूपमधे असाल.

उदय 16/03/2017 - 11:11
तुम्हाला एकही दिसला नाही, म्हणजे "आर्थिक स्वावलंबन" ही फक्त "स्वप्नांची वाट" होत नाही. भारतात किती पैसे लागतील ते मला माहीत नाही, पण डॅनियल काहनेमनच्या मतानुसार अमेरिकेत $७५,००० वार्षिक उत्पन्न पुरावेत. Not having enough money causes emotional pain and unhappiness, the researchers found. But the happiness tipping point is about $75,000 – more money than that doesn't make a person cheerier, though it can help people view their lives as successful or better. अवांतरः बिहेवियरल इकॉनॉमिक्ससाठी डॅनियल काहनेमन (नोबेल पुरस्कार विजेता, २००२, इकॉनॉमिक्स) याचे Thinking Fast and Slow पुस्तक जरूर वाचावे, अशी शिफारस मी करेन. माझ्यावर ज्या २ पुस्तकांनी प्रचंड इंपॅक्ट केला, त्यापैकी हे दुसरे आहे. पहिले म्हणजे Horse Sense: The Key to Success Is Finding a Horse to Ride. माझ्या मते हे भारतात सहज मिळणार नाही, पण माझी पर्सनल कॉपी मी गेल्यावेळी डॉ.सुबोध खरे यांना खास त्यांच्या मुलांकरिता दिली होती. त्यांना शक्य झाले तर त्यांच्याकडून उधार घेऊन वाचा आणि त्यांना परत करा. :)

संजय क्षीरसागर 16/03/2017 - 12:09
भारतात किती पैसे लागतील ते मला माहीत नाही, पण डॅनियल काहनेमनच्या मतानुसार अमेरिकेत $७५,००० वार्षिक उत्पन्न पुरावेत. डॅनियलच्या म्हणण्याप्रमाणे पुरेसे पैसे नसणं हा इमोशनल पेन आणि दु:ख आहे पण तो स्वतःचच विधान पुढच्या वाक्यात धुळीला मिळवतो : पुरेश्या पैश्यापेक्षा जास्त पैसे असणं माणसाला आनंदी करु शकत नाही आणि नंतर सारवासरवी करायला म्हणतो की आपण यशस्वी झालोत किंवा आपलं बरं चाललंय असं त्या व्यक्तीला वाटू शकतं ! डॅनियलला आनंदी होण्यासाठी पैसा प्राथमिक आहे जे सर्वथा चूक आहे. मनासारखं जगायला तुमच्याकडे पैसा किती आहे यापेक्षा तुमच्यासाठी तो दुय्यम होणं गरजेचं आहे.

उदय 17/03/2017 - 10:57
तुम्ही अजून पुस्तकंच वाचतांय !
हो आणि मरेपर्यंत वाचणार. तुमच्याकडे पुस्तके वाचायचेपण स्वातंत्र्य नाहीये का? की जगातली सगळी पुस्तके तुमची वाचून झाली आहेत आणि तुमच्याकडे सगळे ज्ञ्यान ऑलरेडी आहे?

उदय 16/03/2017 - 04:32
१) दात घासणे २) काय संबंध? ३) उत्तर २) प्रमाणे ४) ८ तास ५) हो होय, मी ते स्वातंत्र्य मिळवले आहे. सुखी माणसाचा सदरा हवा असेल तर मी पाठवून द्यायला तयार आहे आणि ते स्वातंत्र्यपण माझ्याकडे आहे.

इडली डोसा 16/03/2017 - 05:29
सुखी माणसाचा सदरा हवा असेल तर मी पाठवून द्यायला तयार आहे आणि ते स्वातंत्र्यपण माझ्याकडे आहे.
आम्हाला पाठवा. जोक्स आपार्ट, जमल्यास तुमच्या या वाटाचाली बद्दल तुम्हीही लिहा.

संजय क्षीरसागर 16/03/2017 - 10:50
प्रश्न :१) तुमच्या दिनक्रमात सकाळी पहिली गोष्ट काय असते? उत्तर : दात घासणे शाब्बास ! एकूणात शाब्दिक कोट्या करण्या इतपतच स्वातंत्र्याची मजल दिसते ! प्रश्न : २) तुमचे छंद काय आहेत ? उत्तर : काय संबंध? याचा अर्थ तुम्हाला काहीही छंद नसावा. छंदविहीन जगणारा काय घंटा करणार दिवसभरात ? प्रश्न : ३) तुमचा एकूणात दिनक्रम काय असतो ? उत्तर : २) प्रमाणे याचा अर्थ तुमच्याकडे सांगण्यासारखं काहीही नाही. प्रत्येक दिवस एकसारखा आहे. तुमचा रोजचा दिवस नवे रंग घेऊन येत नाही. प्रश्न : ४) अर्थप्राप्तीसाठी दिवसातला किती वेळ तुम्ही व्यतीत करता? उत्तर : ८ तास मग उरलं काय जगायला ? आर्थिक स्वातंत्र्याचा अर्थच तुम्हाला कळलेला नाही. आर्थिक स्वातंत्र्य म्हणजे पैसा दुय्यम आहे आणि माझी मर्जी प्रथम आहे. प्रश्न : ५) दिवसातल्या कोणत्याही वेळी जर एखादं अनपेक्षित आनंदाचं प्रपोजल आलं (उदा. नाटक, सिनेमा, सहल, संगीताचा कार्यक्रम, पत्नी किंवा मित्रांबरोबर जेवायला बाहेर जाणं, एखादं आवडलेलं पुस्तक बिनधास्त वाचत बसणं....वगैरे) तर ते तुम्ही लगेच ऑप्ट करु शकता का? उत्तर : होय ही शुद्ध थाप आहे हे तुम्हाला ही आता लक्षात आलं असेल ! रोजचे ८ तास अर्थप्राप्तीत व्यतित करणारी, कोणताही छंद नसणारी व्यक्ती अचानक आलेल्या प्रपोजलचा स्वीकार करण्याचं केवळ स्वप्न पाहू शकेल. प्रत्यक्षात काहीही करु शकणार नाही. मी ते स्वातंत्र्य मिळवले आहे. सुखी माणसाचा सदरा हवा असेल तर मी पाठवून द्यायला तयार आहे आणि ते स्वातंत्र्यपण माझ्याकडे आहे. कोण घेणार तुमचा सदरा ? तो तुमच्याकडेच ठेवा !

उदय 16/03/2017 - 11:30
Oh, that's interesting! तुम्ही मला ओळखता का किंवा कधी भेटला आहात का? बरं, तुम्ही स्वतःच्या बाबतीत ही उत्तरं द्याल का?

संजय क्षीरसागर 16/03/2017 - 12:29
तुमचा प्रतिसादच पुरेसा बोलका आहे. शिवाय साडे नऊ वर्षांच्या प्रदीर्घ सदस्य कालात तुम्ही लिहीलेले (एकूण) चार लेख तुमचा व्यासंग आणि छंद काय आहेत याची कल्पना देतात. बरं, तुम्ही स्वतःच्या बाबतीत ही उत्तरं द्याल का? नक्कीच ! पण पहिल्यांदा तुम्हाला स्वातंत्र्य गवसलेलं नाही हे कबूल कराल तरच .

उदय 17/03/2017 - 09:38
व्यक्तिगत अ‍ॅटॅकला मी उत्तर देत बसत नाही. I'm only responsible for what I say, not for what you understand. वाढदिवसाच्या शुभेच्छा.

संजय क्षीरसागर 17/03/2017 - 10:19
आता प्रकरण अंगलट आल्यावर तुमच्याकडे स्वातंत्र्यच नाही हे कबूल करायला अडचण वाटतेयं. इट इज ओके.

उदय 17/03/2017 - 10:27
होय, मी ते स्वातंत्र्य मिळवले आहे. सुखी माणसाचा सदरा हवा असेल तर मी पाठवून द्यायला तयार आहे आणि ते स्वातंत्र्यपण माझ्याकडे आहे.
हे वाचा. ते माझे मत आहे. का आणि कसे आहे, ते तुम्हाला सांगायला मी बांधील नाही.

संजय क्षीरसागर 17/03/2017 - 10:56
कारण तुमच्याकडे उत्तरच नाही ! आठ तास अर्थार्जन म्हणजे दिवसाचा सगळा प्राईम टाइम त्यातच गेला, छंद किंवा व्यासंग लेखनातून व्यक्त होतो पण साडे नऊ वर्षातला व्यासंग काय तर फोटोग्राफीवर केवळ एक लेख. सकाळी उठल्यावर काय करता ? तर म्हणे `दात घासतो!' सुखाची कल्पना काय तर डॅनियल म्हणतो म्हणून $ ७५,००० ची वार्षिक तरतूद ! .....आणि म्हणे `माझ्याकडे सुखी माणसाचा सदरा आहे' ! कुणाच्या कामाचा नाही असला सदरा. ठेवा तुमच्याकडेच.

उदय 17/03/2017 - 11:03
तुम्हाला मराठी कळत नाही का हो? तुमची सुखाची कल्पना काय आहे आणि तुम्ही ती कशी अमलात आणताय? इथे मिपावर लेख पाडून आणि काथ्याकूट करून? काहीही म्हणा, तुमच्याशी निरर्थक वाद घालायला मजा येतेय.

संजय क्षीरसागर 17/03/2017 - 11:25
लॉजिक गंडलंय लिहीतांना तुम्हाला मराठी वाचता येत होतं ना ? आणि डॅनियलच्या फालतू कल्पनेचा डगला घालून बढाया मारण्यात काही अर्थ नाही. त्यापलिकडे तुमच्या सुखाची कल्पनाच नसेल तर इथेच थांबाल तर बरं. तुमची सुखाची कल्पना काय आहे आणि तुम्ही ती कशी अमलात आणताय? इथे मिपावर लेख पाडून आणि काथ्याकूट करून? लेखन अनुभवातून येतं. तरी बरं माझा नेमका लेख तुम्ही नुकताच वाचलांय. ज्याला अनुभवच नाही तो काय लिहीणार कप्पाळ ?

उदय 17/03/2017 - 11:32
डॅनियलच्या फालतू कल्पनेचा डगला >> तुम्हाला पण नोबेल पुरस्कार मिळालाय काय हो? माझा नेमका लेख तुम्ही नुकताच वाचलांय. >> तिथे व्यक्तिगत शेरेबाजी हा कांगावा केलात ना, मग आता इथे तुम्ही काय करताय? तुमची सुखाची कल्पना काय आहे आणि तुम्ही ती कशी अमलात आणताय? >> हे सांगायला तुमची आता दातखीळ का बसली?

संजय क्षीरसागर 17/03/2017 - 11:47
म्हणजे मी माझा फुल दिनक्रम देतो हे आधीच सांगितलंय. दातखीळ वगैरेची तर बातच सोडा मला तर लिहायला फार आनंद होईल. आणि माझं लॉजिक चुकीचं कसं हे सिद्ध करायची जवाबदारी तुमची आहे. जर वर्षाला $ ७५,००० इतकीच तुमची सुखाची कल्पना असेल तर तसं लिहा ! आणि नसेल तर स्वतःची दातखीळ बसली म्हणा.

उदय 17/03/2017 - 12:07
याचा अर्थ तुम्हाला काहीही छंद नसावा. छंदविहीन जगणारा काय घंटा करणार दिवसभरात ? याचा अर्थ तुमच्याकडे सांगण्यासारखं काहीही नाही. प्रत्येक दिवस एकसारखा आहे. तुमचा रोजचा दिवस नवे रंग घेऊन येत नाही. मग उरलं काय जगायला ? आर्थिक स्वातंत्र्याचा अर्थच तुम्हाला कळलेला नाही. ही शुद्ध थाप आहे हे तुम्हाला ही आता लक्षात आलं असेल ! तुमचा प्रतिसादच पुरेसा बोलका आहे. शिवाय साडे नऊ वर्षांच्या प्रदीर्घ सदस्य कालात तुम्ही लिहीलेले (एकूण) चार लेख तुमचा व्यासंग आणि छंद काय आहेत याची कल्पना देतात. वरील सर्व वैयक्तिक टीकाटिप्पणी तुम्ही सुरू केली आहे, मी आयुष्यात काय करतो ते शष्प (शब्दअव्हेरः बॅट्या) माहीत नसताना. तुमची सुखाची कल्पना आणि माझी सुखाची कल्पना वेगळी असू शकते. मला स्वातंत्र्य नाही, माझ्या आयुष्यात जगण्यासारखं काही नाही, हे तुम्ही कुठल्या बेसिसवर सांगताय? मग सांगा तुमची सुखाची कल्पना काय आहे आणि तुम्ही ती कशी अमलात आणताय? की तुम्ही सकाळी उठल्यावर सर्वप्रथम दातच घासत नाही? शाब्दिक कोलांट्याउड्या कशा माराव्यात, याबद्दल तुमच्याकडून शिकण्यासारखे आहे, याचा आयुष्यात मला कधीतरी नक्कीच फायदा होऊ शकेल. याबद्दल धन्यवाद.

संजय क्षीरसागर 17/03/2017 - 12:14
मला स्वातंत्र्य नाही, माझ्या आयुष्यात जगण्यासारखं काही नाही, हे तुम्ही कुठल्या बेसिसवर सांगताय? हे मी ऑलरेडी सांगितलंय ! पण तुम्हाला माझं लॉजिक कसं चुकीचंय ते सांगता येत नाहीये. शिवाय सुख ही कल्पना नाही. ते सर्वांना सारखंच आहे पण तुम्ही डॅनियलचा डगला घातल्यामुळे इतकी साधी गोष्ट तुमच्या लक्षात येत नाहीये.

उदय 17/03/2017 - 12:30
मी ऑलरेडी सांगितलंय. माझं लॉजिक कसं चुकीचंय ते सांगता येत नाहीये.
तुम्ही फक्त सांगितलंय, आता तुमचं लॉजिक बरोबर कसं आहे, ते सिद्ध करा ना. मला काही छंद नाहीत, हे तुम्हाला कसं कळलं? तुमची गृहितके चुकीची आहेत, त्यामुळे निष्कर्श पण चुकीचाच आहे. शिवाय सुख ही कल्पना नाही. ते सर्वांना सारखंच आहे. >> सुख सर्वांना सारखंच असतं, हे तुमचे गृहितक आहे की निष्कर्श? सिलेक्टिव्ह रीडिंग कसे करावे, हे पण तुमच्याकडून शिकतोय. त्याबद्दलही आभार.

पिशी अबोली 24/03/2017 - 20:35
दात घासणे हे उत्तर आवडलेलं आहे उदयजी. =)) 8 तास अर्थप्राप्तीसाठी घालवले, म्हणजे त्या 8 तासांत नावडतंच काम केलं, असं का वाटावं कुणाला काय माहीत! आवडतं काम, आणि त्यातून अर्थार्जनही सहज शक्य आहे. त्यामुळे तुमच्याकडे सुखी माणसाचा सदरा खरोखर असावा, असं वाटून बरं वाटतंय..

ट्रेड मार्क 17/03/2017 - 03:20
तुम्ही सगळ्याच्या लिंका दिल्यात हे अजूनच उत्तम. यातल्या बऱ्याच गोष्टी मी पण पाळतो म्हणजे वायफळ खर्चावर नियंत्रण, खर्च गरजेचा असेल तरी त्यातल्यात्यात कमी पैश्यात कसं होईल ते बघतो. बऱ्याच गोष्टींवर डील्स मिळतात, तसेच उगाच ब्रँडेड कपडे, बूट आम्ही वापरत नाही. अगदी मुलींना पण तशीच सवय लावली आहे. मी जे काही २-३ लेख मिपावर लिहिले आहेत त्यांचा साधारण रोख थोडे हातपाय मारून कसा फायदा मिळवता येतो त्यावरच आहेत. नेटफ्लिक्सवर एक Minimalism नावाची डॉक्युमेंटरी आहे ती पण चांगली आहे. आर्थिक नियमन ही गोष्ट मुलांना लहानपणापासूनच शिकवणे आवश्यक आहे. गडबडलेलं नियोजन कसं असतं याचं एक ताजं उदाहरण देतो. नुकतंच आमच्या ओळखीच्या एकाने भारतात परत जायचा निर्णय घेतला. गेले २-३ वर्ष ते दोघेही दोलायमान परिस्थितीतच होते. पण तरीही त्यांनी २ वर्षांपूर्वी नवीन BMW X३ घेतली, नंतर लगेचच घर विकत घेतलं. आता परत जाण्याचा निर्णय घेतला म्हणून $४४-४५००० ला घेतलेली गाडी जवळ जवळ $२८००० ला विकली, घरातल्या सगळ्या वस्तू विकल्या आणि घर पण विकायचा प्रयत्न करत आहेत. याउप्पर कमाल म्हणजे तो म्हणतोय की १ वर्ष जाऊन बघतो जमतंय का ते, नाहीतर मग परत येऊ. पण माझ्यामते नुसते पैसे वाचवून लवकर रिटायरमेंटचे उद्दिष्ट पूर्णपणे साध्य होणार नाही तर ते पैसे तुम्ही कसे गुंतवता हे पण महत्वाचं आहे.

सविता००१ 09/03/2017 - 11:47
बेस्टच. आम्ही पण असा विचार करतोय. पण नीटशी दिशा नव्हती मिळत. या लेखामुळे आता मला बरंच काही पाहता येइल, शिकता येइल. धन्स. फार आवडला लेख

प्रीत-मोहर 09/03/2017 - 12:30
खूप सुंदर लेख. माझ्यासाठी अत्यंत गरजेचा. याचं प्रिंट माझ्या फाईलला लागलय :) मून्शाईन अग्ग या लेखाला सुट होणार होणारे हेडर फुटर्स !! अगदी क्लास. त्यातल ते स्वप्ने दर्शवणारी सोनेरी पान आणि पैसे दाखवणारं खोड आणि त्यात तु टाकलेला रुपी सिंबॉल __/\__

इनिगोय 09/03/2017 - 15:16
अतिशय उपयुक्त दृष्टिकोन. एक सूचना.. तुझ्या मुलीला लवकरच यात सामिल करून घे. ती अजून लहान आहे, असा विचार न करता तिलाही गुंतवणुकीचे बेसिक धडे द्यायला सुरूवात कर. याचे फायदे मी अनुभवत आहे.

पलाश 09/03/2017 - 16:54
लेख प्रत्येकासाठी उपयोगी आहे. लिंक्स देऊन एक मोठं काम केलं आहे. ज्यांना या वाटेवर चालायचे असेल त्यांना लिंक्स उपयोगी पडतील. तुमची ही अर्थकथा फार आवडली आहे.

मनिमौ 10/03/2017 - 12:27
पण स्नेहा म्हणते तस भारतात हे ध्येय गाठायला नक्कीच जास्त वेळ लागेल. आर्थिक स्वावलंबन लौकर मिळवण्यासाठी ठराविक काळाने नोकरी बदलणे हा पण एक पर्याय आहे. नवीन नोकरीच्या ठिकाणी जास्त हाईक मिळते आणी वाढलेल्या पगारातून जास्तीची बचत करता येते

इडली डोसा 10/03/2017 - 23:59
मला वाटतं कि आपल्या गरजा मर्यादेत ठेवल्या आणि उत्पनापेक्षा खर्च कमी असेल तर तुम्ही कोणत्या देशात आहे त्याने फारसा फरक पडु नये. अमेरीकेत उत्पन्न जास्त तसे खर्चही जास्त अहेतच आणि शिवाय तुम्ही कशा प्रकारची जीवनशैली अंगिकारता यावरही बरचं काही अवलंबुन आहे. लाइफस्टाइल अपग्रेड म्हणजे पगारा बरोबर राहणिमान उंचावणे हे जर करत राहिलं तर कितीही पगार वाढला तरी जस्तीचा पैसा सुधारलेल्या रहणिमानावर खर्च होण्याचा संभव जास्त आहे. (उदा. कमी पगार असताना २ चाकी गाडी वापरणे आणि उत्पन्न वाढल्यावर ४ चाकी घेणे , इथे जास्तीचा पैसा राहणीमान उंचावण्यावर गेला आणि पगार वाढला तरी बचत नाही वाढली.)

उदय 13/03/2017 - 08:19
थंबरुल: घराच्या किमतीच्या १% किंवा त्यापेक्षा स्वस्तात घर भाड्याने मिळत असेल तर भाड्याच्या घरात रहावे. अमेरिकेत DRIP, 401(k), Roth 401(k) if available, Roth IRA (if eligible) यांचा उपयोग करून घ्यावा. कॅनडात RRSP, TFSA यांचा उपयोग करून घ्यावा. लवकर निवृत्त होता येईल का यासाठी FIRECalc आणि early-retirement या साइट्स चांगल्या आहेत.

इडली डोसा 14/03/2017 - 22:44
यु एस मध्ये 401(k), IRA, Roth IRA मध्ये गुंतवणुक करत होतो. RRSP साठी अजुन eligible झालो नाहिये. TFSA यावर्षी करु आता. तुम्ही सुचवलेल्या साइट्स चाळल्या आहेत. अजुन डिटेलमध्ये हळू हळू वाचेन.

संजय क्षीरसागर 13/03/2017 - 14:42
पण व्यक्त केलेला विचार, या मूळ उद्देशाप्रत : 'आर्थिक स्वावलंबन' हे आपलं अंतिम ध्येय नसून आपल्याला गोष्टी हव्या तेव्हा करता येणं हे आहे. ... कधीही नेऊ शकणार नाही कारण आपल्याला हव्या त्या गोष्टी हव्या तेव्हा करायची वेळ कायम `आता' आहे ! आणि लेखात म्हटलंय : आमच्या सध्याच्या वार्षिक खर्चाच्या २५ पट रक्कम आमच्या पोर्टफोलिओमध्ये जमा झाली की आम्हाला नोकरी संदर्भात वेगवेगळे प्रयोग करण्याचं स्वातंत्र्य मिळेल हे नक्की. आम्ही चाळीशी गाठेपर्यंत, म्हणजे आणखी पाच-सहा वर्षांत हे होईल अशी अपेक्षा आहे. आणखी पाच/सहा वर्षांनी मन नव्या आणि वाढीव खर्चाची दहशत घालून, भांडवल कमी पडतंय या सबबीखाली पुढची तारीख घ्यायला लावेल. जोपर्यंत आता आहे त्या आर्थिक परिस्थितीत हवं ते करण्याचं साहस येत नाही तोपर्यंत ते स्वातंत्र्य कधीही मिळू शकत नाही.

संजय क्षीरसागर 13/03/2017 - 14:49
आर्थिक स्वावलंबन या `स्वप्नांच्या वाटेवर' कितीही चाललात तरी मुक्काम येणार नाही. कारण स्वातंत्र्याचा अर्थच `कशावरही अवलंबून नसणं' आहे.

उदय 15/03/2017 - 04:22
आर्थिक स्वावलंबन या `स्वप्नांच्या वाटेवर' कितीही चाललात तरी मुक्काम येणार नाही. कारण स्वातंत्र्याचा अर्थच `कशावरही अवलंबून नसणं' आहे.
तुमचे लॉजिक गंडले आहे, इतकेच म्हणू शकतो.

संजय क्षीरसागर 15/03/2017 - 11:51
मिळवलं असेल तर १) तुमच्या दिनक्रमात सकाळी पहिली गोष्ट काय असते? २) तुमचे छंद काय आहेत ? ३) तुमचा एकूणात दिनक्रम काय असतो ? ४) अर्थप्राप्तीसाठी दिवसातला किती वेळ तुम्ही व्यतीत करता? ५) दिवसातल्या कोणत्याही वेळी जर एखादं अनपेक्षित आनंदाचं प्रपोजल आलं (उदा. नाटक, सिनेमा, सहल, संगीताचा कार्यक्रम, पत्नी किंवा मित्रांबरोबर जेवायला बाहेर जाणं, एखादं आवडलेलं पुस्तक बिनधास्त वाचत बसणं....वगैरे) तर ते तुम्ही लगेच ऑप्ट करु शकता का?

संजय क्षीरसागर 16/03/2017 - 10:21
संजयजी लेख पुन्हा एकदा वाचा. तुम्ही नीट वाचलेला दिसत नाही तुम्ही जे स्वप्नं पाहातायं ते प्रत्यक्षात उतरवलेले माझे अनेक मित्र आणि क्लायंटस आहेत. पण एकालाही अजून मन मानेल तसं जगता येत नाही. ते अजूनही (म्हणजे गेली वीस वर्ष) मलाच विचारतात की तुझ्यासारखं बिनधास्त जगायला नक्की किती पैसे लागतात ! तुम्ही अजून पाच / सहा वर्षांनी याच लूपमधे असाल.

उदय 16/03/2017 - 11:11
तुम्हाला एकही दिसला नाही, म्हणजे "आर्थिक स्वावलंबन" ही फक्त "स्वप्नांची वाट" होत नाही. भारतात किती पैसे लागतील ते मला माहीत नाही, पण डॅनियल काहनेमनच्या मतानुसार अमेरिकेत $७५,००० वार्षिक उत्पन्न पुरावेत. Not having enough money causes emotional pain and unhappiness, the researchers found. But the happiness tipping point is about $75,000 – more money than that doesn't make a person cheerier, though it can help people view their lives as successful or better. अवांतरः बिहेवियरल इकॉनॉमिक्ससाठी डॅनियल काहनेमन (नोबेल पुरस्कार विजेता, २००२, इकॉनॉमिक्स) याचे Thinking Fast and Slow पुस्तक जरूर वाचावे, अशी शिफारस मी करेन. माझ्यावर ज्या २ पुस्तकांनी प्रचंड इंपॅक्ट केला, त्यापैकी हे दुसरे आहे. पहिले म्हणजे Horse Sense: The Key to Success Is Finding a Horse to Ride. माझ्या मते हे भारतात सहज मिळणार नाही, पण माझी पर्सनल कॉपी मी गेल्यावेळी डॉ.सुबोध खरे यांना खास त्यांच्या मुलांकरिता दिली होती. त्यांना शक्य झाले तर त्यांच्याकडून उधार घेऊन वाचा आणि त्यांना परत करा. :)

संजय क्षीरसागर 16/03/2017 - 12:09
भारतात किती पैसे लागतील ते मला माहीत नाही, पण डॅनियल काहनेमनच्या मतानुसार अमेरिकेत $७५,००० वार्षिक उत्पन्न पुरावेत. डॅनियलच्या म्हणण्याप्रमाणे पुरेसे पैसे नसणं हा इमोशनल पेन आणि दु:ख आहे पण तो स्वतःचच विधान पुढच्या वाक्यात धुळीला मिळवतो : पुरेश्या पैश्यापेक्षा जास्त पैसे असणं माणसाला आनंदी करु शकत नाही आणि नंतर सारवासरवी करायला म्हणतो की आपण यशस्वी झालोत किंवा आपलं बरं चाललंय असं त्या व्यक्तीला वाटू शकतं ! डॅनियलला आनंदी होण्यासाठी पैसा प्राथमिक आहे जे सर्वथा चूक आहे. मनासारखं जगायला तुमच्याकडे पैसा किती आहे यापेक्षा तुमच्यासाठी तो दुय्यम होणं गरजेचं आहे.

उदय 17/03/2017 - 10:57
तुम्ही अजून पुस्तकंच वाचतांय !
हो आणि मरेपर्यंत वाचणार. तुमच्याकडे पुस्तके वाचायचेपण स्वातंत्र्य नाहीये का? की जगातली सगळी पुस्तके तुमची वाचून झाली आहेत आणि तुमच्याकडे सगळे ज्ञ्यान ऑलरेडी आहे?

उदय 16/03/2017 - 04:32
१) दात घासणे २) काय संबंध? ३) उत्तर २) प्रमाणे ४) ८ तास ५) हो होय, मी ते स्वातंत्र्य मिळवले आहे. सुखी माणसाचा सदरा हवा असेल तर मी पाठवून द्यायला तयार आहे आणि ते स्वातंत्र्यपण माझ्याकडे आहे.

इडली डोसा 16/03/2017 - 05:29
सुखी माणसाचा सदरा हवा असेल तर मी पाठवून द्यायला तयार आहे आणि ते स्वातंत्र्यपण माझ्याकडे आहे.
आम्हाला पाठवा. जोक्स आपार्ट, जमल्यास तुमच्या या वाटाचाली बद्दल तुम्हीही लिहा.

संजय क्षीरसागर 16/03/2017 - 10:50
प्रश्न :१) तुमच्या दिनक्रमात सकाळी पहिली गोष्ट काय असते? उत्तर : दात घासणे शाब्बास ! एकूणात शाब्दिक कोट्या करण्या इतपतच स्वातंत्र्याची मजल दिसते ! प्रश्न : २) तुमचे छंद काय आहेत ? उत्तर : काय संबंध? याचा अर्थ तुम्हाला काहीही छंद नसावा. छंदविहीन जगणारा काय घंटा करणार दिवसभरात ? प्रश्न : ३) तुमचा एकूणात दिनक्रम काय असतो ? उत्तर : २) प्रमाणे याचा अर्थ तुमच्याकडे सांगण्यासारखं काहीही नाही. प्रत्येक दिवस एकसारखा आहे. तुमचा रोजचा दिवस नवे रंग घेऊन येत नाही. प्रश्न : ४) अर्थप्राप्तीसाठी दिवसातला किती वेळ तुम्ही व्यतीत करता? उत्तर : ८ तास मग उरलं काय जगायला ? आर्थिक स्वातंत्र्याचा अर्थच तुम्हाला कळलेला नाही. आर्थिक स्वातंत्र्य म्हणजे पैसा दुय्यम आहे आणि माझी मर्जी प्रथम आहे. प्रश्न : ५) दिवसातल्या कोणत्याही वेळी जर एखादं अनपेक्षित आनंदाचं प्रपोजल आलं (उदा. नाटक, सिनेमा, सहल, संगीताचा कार्यक्रम, पत्नी किंवा मित्रांबरोबर जेवायला बाहेर जाणं, एखादं आवडलेलं पुस्तक बिनधास्त वाचत बसणं....वगैरे) तर ते तुम्ही लगेच ऑप्ट करु शकता का? उत्तर : होय ही शुद्ध थाप आहे हे तुम्हाला ही आता लक्षात आलं असेल ! रोजचे ८ तास अर्थप्राप्तीत व्यतित करणारी, कोणताही छंद नसणारी व्यक्ती अचानक आलेल्या प्रपोजलचा स्वीकार करण्याचं केवळ स्वप्न पाहू शकेल. प्रत्यक्षात काहीही करु शकणार नाही. मी ते स्वातंत्र्य मिळवले आहे. सुखी माणसाचा सदरा हवा असेल तर मी पाठवून द्यायला तयार आहे आणि ते स्वातंत्र्यपण माझ्याकडे आहे. कोण घेणार तुमचा सदरा ? तो तुमच्याकडेच ठेवा !

उदय 16/03/2017 - 11:30
Oh, that's interesting! तुम्ही मला ओळखता का किंवा कधी भेटला आहात का? बरं, तुम्ही स्वतःच्या बाबतीत ही उत्तरं द्याल का?

संजय क्षीरसागर 16/03/2017 - 12:29
तुमचा प्रतिसादच पुरेसा बोलका आहे. शिवाय साडे नऊ वर्षांच्या प्रदीर्घ सदस्य कालात तुम्ही लिहीलेले (एकूण) चार लेख तुमचा व्यासंग आणि छंद काय आहेत याची कल्पना देतात. बरं, तुम्ही स्वतःच्या बाबतीत ही उत्तरं द्याल का? नक्कीच ! पण पहिल्यांदा तुम्हाला स्वातंत्र्य गवसलेलं नाही हे कबूल कराल तरच .

उदय 17/03/2017 - 09:38
व्यक्तिगत अ‍ॅटॅकला मी उत्तर देत बसत नाही. I'm only responsible for what I say, not for what you understand. वाढदिवसाच्या शुभेच्छा.

संजय क्षीरसागर 17/03/2017 - 10:19
आता प्रकरण अंगलट आल्यावर तुमच्याकडे स्वातंत्र्यच नाही हे कबूल करायला अडचण वाटतेयं. इट इज ओके.

उदय 17/03/2017 - 10:27
होय, मी ते स्वातंत्र्य मिळवले आहे. सुखी माणसाचा सदरा हवा असेल तर मी पाठवून द्यायला तयार आहे आणि ते स्वातंत्र्यपण माझ्याकडे आहे.
हे वाचा. ते माझे मत आहे. का आणि कसे आहे, ते तुम्हाला सांगायला मी बांधील नाही.

संजय क्षीरसागर 17/03/2017 - 10:56
कारण तुमच्याकडे उत्तरच नाही ! आठ तास अर्थार्जन म्हणजे दिवसाचा सगळा प्राईम टाइम त्यातच गेला, छंद किंवा व्यासंग लेखनातून व्यक्त होतो पण साडे नऊ वर्षातला व्यासंग काय तर फोटोग्राफीवर केवळ एक लेख. सकाळी उठल्यावर काय करता ? तर म्हणे `दात घासतो!' सुखाची कल्पना काय तर डॅनियल म्हणतो म्हणून $ ७५,००० ची वार्षिक तरतूद ! .....आणि म्हणे `माझ्याकडे सुखी माणसाचा सदरा आहे' ! कुणाच्या कामाचा नाही असला सदरा. ठेवा तुमच्याकडेच.

उदय 17/03/2017 - 11:03
तुम्हाला मराठी कळत नाही का हो? तुमची सुखाची कल्पना काय आहे आणि तुम्ही ती कशी अमलात आणताय? इथे मिपावर लेख पाडून आणि काथ्याकूट करून? काहीही म्हणा, तुमच्याशी निरर्थक वाद घालायला मजा येतेय.

संजय क्षीरसागर 17/03/2017 - 11:25
लॉजिक गंडलंय लिहीतांना तुम्हाला मराठी वाचता येत होतं ना ? आणि डॅनियलच्या फालतू कल्पनेचा डगला घालून बढाया मारण्यात काही अर्थ नाही. त्यापलिकडे तुमच्या सुखाची कल्पनाच नसेल तर इथेच थांबाल तर बरं. तुमची सुखाची कल्पना काय आहे आणि तुम्ही ती कशी अमलात आणताय? इथे मिपावर लेख पाडून आणि काथ्याकूट करून? लेखन अनुभवातून येतं. तरी बरं माझा नेमका लेख तुम्ही नुकताच वाचलांय. ज्याला अनुभवच नाही तो काय लिहीणार कप्पाळ ?

उदय 17/03/2017 - 11:32
डॅनियलच्या फालतू कल्पनेचा डगला >> तुम्हाला पण नोबेल पुरस्कार मिळालाय काय हो? माझा नेमका लेख तुम्ही नुकताच वाचलांय. >> तिथे व्यक्तिगत शेरेबाजी हा कांगावा केलात ना, मग आता इथे तुम्ही काय करताय? तुमची सुखाची कल्पना काय आहे आणि तुम्ही ती कशी अमलात आणताय? >> हे सांगायला तुमची आता दातखीळ का बसली?

संजय क्षीरसागर 17/03/2017 - 11:47
म्हणजे मी माझा फुल दिनक्रम देतो हे आधीच सांगितलंय. दातखीळ वगैरेची तर बातच सोडा मला तर लिहायला फार आनंद होईल. आणि माझं लॉजिक चुकीचं कसं हे सिद्ध करायची जवाबदारी तुमची आहे. जर वर्षाला $ ७५,००० इतकीच तुमची सुखाची कल्पना असेल तर तसं लिहा ! आणि नसेल तर स्वतःची दातखीळ बसली म्हणा.

उदय 17/03/2017 - 12:07
याचा अर्थ तुम्हाला काहीही छंद नसावा. छंदविहीन जगणारा काय घंटा करणार दिवसभरात ? याचा अर्थ तुमच्याकडे सांगण्यासारखं काहीही नाही. प्रत्येक दिवस एकसारखा आहे. तुमचा रोजचा दिवस नवे रंग घेऊन येत नाही. मग उरलं काय जगायला ? आर्थिक स्वातंत्र्याचा अर्थच तुम्हाला कळलेला नाही. ही शुद्ध थाप आहे हे तुम्हाला ही आता लक्षात आलं असेल ! तुमचा प्रतिसादच पुरेसा बोलका आहे. शिवाय साडे नऊ वर्षांच्या प्रदीर्घ सदस्य कालात तुम्ही लिहीलेले (एकूण) चार लेख तुमचा व्यासंग आणि छंद काय आहेत याची कल्पना देतात. वरील सर्व वैयक्तिक टीकाटिप्पणी तुम्ही सुरू केली आहे, मी आयुष्यात काय करतो ते शष्प (शब्दअव्हेरः बॅट्या) माहीत नसताना. तुमची सुखाची कल्पना आणि माझी सुखाची कल्पना वेगळी असू शकते. मला स्वातंत्र्य नाही, माझ्या आयुष्यात जगण्यासारखं काही नाही, हे तुम्ही कुठल्या बेसिसवर सांगताय? मग सांगा तुमची सुखाची कल्पना काय आहे आणि तुम्ही ती कशी अमलात आणताय? की तुम्ही सकाळी उठल्यावर सर्वप्रथम दातच घासत नाही? शाब्दिक कोलांट्याउड्या कशा माराव्यात, याबद्दल तुमच्याकडून शिकण्यासारखे आहे, याचा आयुष्यात मला कधीतरी नक्कीच फायदा होऊ शकेल. याबद्दल धन्यवाद.

संजय क्षीरसागर 17/03/2017 - 12:14
मला स्वातंत्र्य नाही, माझ्या आयुष्यात जगण्यासारखं काही नाही, हे तुम्ही कुठल्या बेसिसवर सांगताय? हे मी ऑलरेडी सांगितलंय ! पण तुम्हाला माझं लॉजिक कसं चुकीचंय ते सांगता येत नाहीये. शिवाय सुख ही कल्पना नाही. ते सर्वांना सारखंच आहे पण तुम्ही डॅनियलचा डगला घातल्यामुळे इतकी साधी गोष्ट तुमच्या लक्षात येत नाहीये.

उदय 17/03/2017 - 12:30
मी ऑलरेडी सांगितलंय. माझं लॉजिक कसं चुकीचंय ते सांगता येत नाहीये.
तुम्ही फक्त सांगितलंय, आता तुमचं लॉजिक बरोबर कसं आहे, ते सिद्ध करा ना. मला काही छंद नाहीत, हे तुम्हाला कसं कळलं? तुमची गृहितके चुकीची आहेत, त्यामुळे निष्कर्श पण चुकीचाच आहे. शिवाय सुख ही कल्पना नाही. ते सर्वांना सारखंच आहे. >> सुख सर्वांना सारखंच असतं, हे तुमचे गृहितक आहे की निष्कर्श? सिलेक्टिव्ह रीडिंग कसे करावे, हे पण तुमच्याकडून शिकतोय. त्याबद्दलही आभार.

पिशी अबोली 24/03/2017 - 20:35
दात घासणे हे उत्तर आवडलेलं आहे उदयजी. =)) 8 तास अर्थप्राप्तीसाठी घालवले, म्हणजे त्या 8 तासांत नावडतंच काम केलं, असं का वाटावं कुणाला काय माहीत! आवडतं काम, आणि त्यातून अर्थार्जनही सहज शक्य आहे. त्यामुळे तुमच्याकडे सुखी माणसाचा सदरा खरोखर असावा, असं वाटून बरं वाटतंय..

ट्रेड मार्क 17/03/2017 - 03:20
तुम्ही सगळ्याच्या लिंका दिल्यात हे अजूनच उत्तम. यातल्या बऱ्याच गोष्टी मी पण पाळतो म्हणजे वायफळ खर्चावर नियंत्रण, खर्च गरजेचा असेल तरी त्यातल्यात्यात कमी पैश्यात कसं होईल ते बघतो. बऱ्याच गोष्टींवर डील्स मिळतात, तसेच उगाच ब्रँडेड कपडे, बूट आम्ही वापरत नाही. अगदी मुलींना पण तशीच सवय लावली आहे. मी जे काही २-३ लेख मिपावर लिहिले आहेत त्यांचा साधारण रोख थोडे हातपाय मारून कसा फायदा मिळवता येतो त्यावरच आहेत. नेटफ्लिक्सवर एक Minimalism नावाची डॉक्युमेंटरी आहे ती पण चांगली आहे. आर्थिक नियमन ही गोष्ट मुलांना लहानपणापासूनच शिकवणे आवश्यक आहे. गडबडलेलं नियोजन कसं असतं याचं एक ताजं उदाहरण देतो. नुकतंच आमच्या ओळखीच्या एकाने भारतात परत जायचा निर्णय घेतला. गेले २-३ वर्ष ते दोघेही दोलायमान परिस्थितीतच होते. पण तरीही त्यांनी २ वर्षांपूर्वी नवीन BMW X३ घेतली, नंतर लगेचच घर विकत घेतलं. आता परत जाण्याचा निर्णय घेतला म्हणून $४४-४५००० ला घेतलेली गाडी जवळ जवळ $२८००० ला विकली, घरातल्या सगळ्या वस्तू विकल्या आणि घर पण विकायचा प्रयत्न करत आहेत. याउप्पर कमाल म्हणजे तो म्हणतोय की १ वर्ष जाऊन बघतो जमतंय का ते, नाहीतर मग परत येऊ. पण माझ्यामते नुसते पैसे वाचवून लवकर रिटायरमेंटचे उद्दिष्ट पूर्णपणे साध्य होणार नाही तर ते पैसे तुम्ही कसे गुंतवता हे पण महत्वाचं आहे.
Subscribe to महिला दिन विशेषांक २०१७
© 2026 मिसळपाव